ประวัติศาสตร์เวียดนาม

เวียดนาม ด้วยลักษณะพื้นที่ชายฝั่งที่ทอดยาว พื้นที่ภายในเป็นภูเขาที่ขรุขระ และดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำที่สำคัญสองแห่ง ได้กลายเป็นแหล่งกำเนิดของวัฒนธรรมมากมายตลอดประวัติศาสตร์ ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์เชิงยุทธศาสตร์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังทำให้เวียดนามเป็นทางผ่านของการค้าและจุดศูนย์กลางของความขัดแย้ง ซึ่งส่งผลให้มีอดีตที่ซับซ้อนและเต็มไปด้วยเหตุการณ์สำคัญ กลุ่มคนเก็บของป่าล่าสัตว์ในยุคเอเชียตะวันออกโบราณกลุ่มแรกเดินทางมาถึงเมื่ออย่างน้อย 40,000 เท่านั้นมาแล้ว ต่อมาในช่วงยุคหินใหม่เมื่อประมาณ 4,000 เท่านั้นมาแล้ว ประชากรชาวเอเชียตะวันออกตอนใต้โบราณ โดยเฉพาะกลุ่มผู้พูดภาษาออสโตรเอเชียติกและชาวออสโตรนีเซียน เริ่มอพยพจากตอนใต้ของจีนเข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยนำความรู้เรื่องการปลูกข้าว ภาษา และรากฐานทางพันธุกรรมส่วนใหญ่ของประชากรเวียดนามสมัยใหม่มาด้วย ในช่วงสหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล วัฒนธรรมดงเซินได้อุบัติขึ้น โดยมีพื้นฐานจากการปลูกข้าวและมุ่งเน้นไปที่ระบบหัวหน้าเผ่าท้องถิ่นของอาณาจักรวันลางและอาณาจักรเอาหลัก

หลังจากการพิชิตหนานเยฺว่ของราชวงศ์ฮั่นใน 111 ปีก่อนคริสตกาล พื้นที่ส่วนใหญ่ของเวียดนามตกอยู่ภายใต้การครอบงำของจีนเป็นเวลาหนึ่งพันหน่วย อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลาดังกล่าวมีการลุกฮือขึ้นสู้หลายครั้ง และอาณาจักรเวียดนามได้รับอิสรภาพในทางปฏิบัติเป็นระยะ พระพุทธศาสนาและศาสนาฮินดูเผยแผ่เข้ามาในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 2 ทำให้เวียดนามเป็นสถานที่แรกที่ได้รับอิทธิพลร่วมกันจากทั้งวัฒนธรรมจีนและวัฒนธรรมอินเดีย

เวียดนามได้รับเอกราชกลับคืนมาเมื่อมีการสถาปนาราชวงศ์โงใน ค.ศ. 939 และในสหัสวรรษต่อมาได้เห็นการสืบทอดของราชวงศ์ท้องถิ่น ได้แก่ โง, ดิญ, เลตอนต้น, ลี, เจิ่น, โห่, เลสมัยหลัง, มัก, เลฟื้นฟู, เต็ยเซิน และสุดท้ายคือราชวงศ์เหงียน ในช่วงเวลานี้ เวียดนามถูกแบ่งแยกด้วยสงครามกลางเมืองเป็นระยะ ที่โดดเด่นที่สุดคือสงครามจิ่ญ-เหงียนในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 17 และ 18 และถูกแทรกแซงจากต่างชาติโดยราชวงศ์ซ่ง, หยวน, จาม, หมิง, สยาม, ชิง และท้ายที่สุดคือฝรั่งเศส ในทางกลับกัน ผู้ล่าอาณานิคมชาวเวียดนามได้รุกคืบเข้าสู่ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงและบางส่วนของกัมพูชาในปัจจุบันระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 15 ถึง 18

ด้วยการใช้การสนับสนุนทางการทหารที่มีต่อราชวงศ์เหงียนที่กำลังก้าวขึ้นมาสู่อำนาจ และการใช้ข้ออ้างเรื่องการปกป้องเสรีภาพทางศาสนาและสิทธิทางการค้า ฝรั่งเศสได้เข้าพิชิตเวียดนาม โดยแบ่งดินแดนออกเป็นสามส่วนแยกกัน และรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพอินโดจีนใน ค.ศ. 1887 ต่อมาในสงครามโลกครั้งที่สอง เวียดนามถูกยึดครองโดยจักรวรรดิญี่ปุ่นเป็นเวลา 5 หน่วย ใน ค.ศ. 1945 เวียดนามได้ประกาศตัวเป็นสาธารณรัฐ แต่ความขัดแย้งสามฝ่ายได้ปะทุขึ้นทันทีระหว่างฝ่ายคอมมิวนิสต์ ฝ่ายต่อต้านคอมมิวนิสต์ และฝรั่งเศส ใน ค.ศ. 1949 เวียดนามได้รับการรวมตัวกันอย่างเป็นทางการในฐานะสมาชิกที่ได้รับสิทธิปกครองตนเองบางส่วนของสหภาพฝรั่งเศส แต่ในทางปฏิบัติ กลุ่มผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ที่นำโดยโฮจิมินห์ได้จัดตั้งรัฐคู่ขนานซึ่งมีอำนาจเหนือพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศ หลังจากความพ่ายแพ้ของฝรั่งเศส ประเทศถูกแบ่งแยกออกเป็นสองรัฐในเดือนกรกฎาคม ในฐานะส่วนหนึ่งของสงครามเย็น สงครามได้ปะทุขึ้นอย่างรวดเร็วระหว่างเวียดนามเหนือที่ได้รับการสนับสนุนจากจีนและสหภาพโซเวียต กับเวียดนามใต้ที่ได้รับความช่วยเหลือจากสหรัฐอเมริกา สงครามสิ้นสุดลงด้วยความพ่ายแพ้ของฝ่ายใต้ใน ค.ศ. 1975 และการรวมประเทศภายใต้รัฐบาลคอมมิวนิสต์ใน ค.ศ. 1976 จากนั้นเวียดนามได้ทำสงครามกับจีนใน ค.ศ. 1979 และต้องเผชิญกับสถานการณ์ยืดเยื้อในกัมพูชาตั้งแต่ ค.ศ. 1978 ถึง 1989 ประกอบกับวิกฤตเศรษฐกิจที่นำไปสู่การปฏิรูป *[[โด๋ยเม้ย]]* ในปลาย ค.ศ. 1986 เวียดนามได้ฟื้นฟูความสัมพันธ์กับจีนใน ค.ศ. 1991 และกับสหรัฐอเมริกาใน ค.ศ. 1995

## ยุคก่อนประวัติศาสตร์

### บริบททางชาติพันธุ์สมัยใหม่

ประชากรศาสตร์สมัยใหม่ของเวียดนามประกอบด้วยกลุ่มชาติพันธุ์ที่แตกต่างกัน 54 กลุ่ม ซึ่งจัดอยู่ในตระกูลภาษาทางชาติพันธุ์หลัก 5 ตระกูล ได้แก่ ออสโตรนีเซียน, ออสโตรเอเชียติก, ม้ง-เมี่ยน, ขร้า-ไท และจีน-ทิเบต ในบรรดา 54 กลุ่มนี้ กลุ่มชาติพันธุ์ส่วนใหญ่คือชาวเวียติกหรือชาวกิง ซึ่งคิดเป็น 85.32% ของประชากรทั้งหมดตามการสำมะโนประชากรใน ค.ศ. 2019 ส่วนที่เหลือประกอบด้วยกลุ่มชาติพันธุ์อื่นอีก 53 กลุ่ม ลักษณะพหุชาติพันธุ์ของเวียดนามเป็นผลมาจากกระบวนการตั้งถิ่นฐานซึ่งมีผู้คนหลากหลายกลุ่มเข้ามาตั้งรกรากในดินแดนนี้ นำไปสู่สถานะของรัฐเวียดนามสมัยใหม่ผ่านหลายขั้นตอน ซึ่งมักแยกจากกันเป็นเวลาหลายพันหน่วยในช่วงเวลาหลายหมื่นหน่วย ประวัติศาสตร์ทั้งหมดของเวียดนามจึงเป็นการร้อยเรียงกันของความเป็นพหุชาติพันธุ์อย่างแท้จริง

### ยุคก่อนหินใหม่
การตั้งถิ่นฐานของมนุษย์สมัยใหม่ในตอนต้นของจีนแผ่นดินใหญ่และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีอายุย้อนกลับไปเมื่อ 65,000 ถึง 10,500 เท่านั้นมาแล้ว ในช่วงยุคไพลสโตซีนตอนปลาย กลุ่มคนเก็บของป่าล่าสัตว์ที่สำคัญที่สุดน่าจะเป็นชาวฮหว่าบิ่ญ ซึ่งเป็นกลุ่มใหญ่ที่ค่อย ๆ เข้ามาตั้งถิ่นฐานทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในฐานะส่วนหนึ่งของระลอกการเคลื่อนย้ายประชากรในยุคหินเก่าตอนบนตอนต้น ชาวฮหว่าบิ่ญพร้อมกับมนุษย์เถียนหยวนเป็นสมาชิกยุคแรกของเชื้อสายเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ดั้งเดิมโบราณที่มีความเกี่ยวข้องอย่างลึกซึ้งกับประชากรในเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปัจจุบัน

การวิเคราะห์บุคคลจากแหล่งโบราณคดีกอนกอนงั่ว (Con Co Ngua) ในจังหวัดทัญฮว้า เวียดนาม เมื่อประมาณ 6,200 เท่านั้นมาแล้ว (เมื่อจำกัดวงการเปรียบเทียบเฉพาะในเวียดนาม) แสดงให้เห็นถึงความใกล้ชิดที่สุดกับผู้คนจากแหล่งมายดาเดียว (Mai Da Dieu) ตามมาด้วยประชากรเวียดนามในปัจจุบัน จากการวิเคราะห์ลักษณะทางกะโหลกศีรษะและฟัน พบว่าบุคคลจากแหล่งกอนกอนงั่วมีลักษณะทางกายภาพคล้ายคลึงกับประชากรในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในยุคไพลสโตซีนตอนปลาย รวมถึงชาวเมลานีเซียและชาวอะบอริจินในออสเตรเลียในปัจจุบัน

### ยุคหินใหม่
การอพยพของมนุษย์เข้าสู่เวียดนามยังคงดำเนินต่อไปในช่วงยุคหินใหม่ ซึ่งมีลักษณะเด่นจากการเคลื่อนย้ายของประชากรชาวเอเชียตะวันออกตอนใต้โบราณที่ขยายตัวจากตอนใต้ของจีนเข้าสู่เวียดนามและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สังคมเกษตรกรรมยุคแรกที่ปลูกข้าวฟ่างและข้าวเจ้าอุบัติขึ้นเมื่อประมาณ 1,700 ปีก่อนคริสตกาลในพื้นที่ราบลุ่มและดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำของเวียดนาม ซึ่งเกี่ยวข้องกับการอพยพในยุคหินใหม่นี้ โดยมีหลักฐานจากการปรากฏของเชื้อสายบิดาหลักที่แสดงโดยฮาโปรกรุ๊ป-วายที่มีความเกี่ยวข้องกับชาวเอเชียตะวันออก ได้แก่ O, C2 และ N

ตั้งแต่สหัสวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล เกษตรกรรมที่มีพื้นฐานจากการทำนาข้าวได้แพร่กระจายจากเอเชียตะวันออกตอนใต้เข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทั้งส่วนแผ่นดินใหญ่และส่วนที่เป็นเกาะ การแพร่กระจายทางเทคโนโลยีนี้เป็นผลมาจากการอพยพของเกษตรกรชาวเอเชียตะวันออกที่มีบรรพบุรุษเป็นชาวเอเชียตะวันออกตอนใต้โบราณ เกษตรกรในยุคหินใหม่เหล่านี้ใช้สองเส้นทาง ได้แก่ เส้นทางทางบกเข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีปโดยกลุ่มผู้พูดภาษาออสโตรเอเชียติก และเส้นทางทางทะเลที่มีต้นกำเนิดจากไต้หวันโดยชาวออสโตรนีเซียน

ใน ค.ศ. 2018 นักวิจัยได้ทำการวิเคราะห์ทางพันธุกรรมจากตัวอย่างที่นำมาจากแหล่งฝังศพโบราณสองแห่งในภาคเหนือของเวียดนาม ได้แก่ มานบัก (Mán Bạc) และนุยเนิป (Núi Nấp) ซึ่งมีอายุย้อนไปเมื่อ 1,800 ปีก่อนคริสตกาล และ 100 ปีก่อนคริสตกาลตามลำดับ บุคคลที่แหล่งมานบักแสดงให้เห็นถึงการผสมผสานระหว่างบรรพบุรุษเกษตรกรชาวเอเชียตะวันออกและคนเก็บของป่าล่าสัตว์ชาวเอเชียตะวันออกดั้งเดิม โดยมีความใกล้ชิดทางพันธุกรรมกับกลุ่มผู้พูดภาษาออสโตรเอเชียติกสมัยใหม่ เช่น ชาวมลาบรี, ชาวนิโคบาร์ และชาวกัมพูชา ในขณะที่แหล่งนุยเนิปมีความใกล้ชิดกับชาวเวียดนามและชาวไทในปัจจุบัน การศึกษาใน ค.ศ. 2018 โดย จอร์จ ฟาน ดรีม และคณะ แสดงให้เห็นว่าเกษตรกรชาวเอเชียตะวันออกได้ผสมข้ามพันธุ์กับผู้อยู่อาศัยดั้งเดิม และไม่ได้เข้ามาแทนที่พวกเขาตามความเชื่อที่แพร่หลายก่อนหน้านี้ เกษตรกรเหล่านี้ยังแบ่งปันบรรพบุรุษร่วมกับกลุ่มชาวเขาที่พูดภาษาออสโตรเอเชียติกในปัจจุบันอีกด้วย

ชาวจาม ซึ่งตั้งถิ่นฐานและสร้างความเจริญในพื้นที่ชายฝั่งตอนกลางและตอนใต้ของเวียดนามในปัจจุบันมานานกว่าหนึ่งพันหน่วยตั้งแต่ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 2 มีต้นกำเนิดมาจากชาวออสโตรนีเซียน ส่วนพื้นที่ทางตอนใต้สุดของเวียดนามคือดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงและบริเวณโดยรอบ จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 18 มีความสำคัญที่เปลี่ยนแปลงไปมาระหว่างกลุ่มการปกครองของชาวโปรโต-เขมรและชาวเขมร เช่น ฟูนัน, เจนละ, จักรวรรดิเขมร และราชอาณาจักรเขมร

#### วิถีชีวิต
เนื่องจากตั้งอยู่ทางขอบตะวันออกเฉียงใต้ของเอเชียที่ได้รับอิทธิพลจากมรสุม พื้นที่ส่วนใหญ่ของเวียดนามโบราณจึงได้รับประโยชน์จากการผสมผสานระหว่างปริมาณน้ำฝนที่สูง ความชื้น ความร้อน ลมที่เหมาะสม และดินที่อุดมสมบูรณ์ แหล่งทรัพยากรธรรมชาติเหล่านี้รวมกันทำให้เกิดการเติบโตอย่างรวดเร็วของข้าว รวมถึงพืชและสัตว์ป่านานาชนิด หมู่บ้านเกษตรกรรมในภูมิภาคนี้เป็นที่อยู่อาศัยของประชากรมากกว่าร้อยละ 90 ปริมาณน้ำมหาศาลในช่วงฤดูฝนทำให้ชาวบ้านต้องรวมพลังกันในการจัดการน้ำท่วม การปักดำข้าว และการเก็บเกี่ยว กิจกรรมเหล่านี้สร้างวิถีชีวิตหมู่บ้านที่เหนียวแน่นพร้อมกับศาสนาที่มีค่านิยมหลักคือความปรารถนาที่จะอยู่ร่วมกับธรรมชาติและผู้อื่นอย่างกลมกลืน วิถีชีวิตที่เน้นความกลมกลืนนี้มีแง่มุมที่น่ารื่นรมย์มากมายที่ผู้คนชื่นชอบ เช่น การไม่ต้องการสิ่งของทางวัตถุมากนัก การเพลิดเพลินกับดนตรีและกวีนิพนธ์ และการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างกลมกลืน

การทำประมงและการล่าสัตว์เป็นส่วนเสริมจากผลผลิตข้าวหลัก หัวลูกศรและหอกถูกชุบด้วยยาพิษเพื่อสังหารสัตว์ขนาดใหญ่ เช่น ช้าง การเคี้ยวหมากเป็นที่นิยมอย่างแพร่หลาย และชนชั้นล่างแทบจะไม่สวมใส่เสื้อผ้าที่มากกว่าผ้าเตี่ยวเพียงผืนเดียว ทุกปีในช่วงฤดูใบไม้ผลิจะมีการจัดเทศกาลความอุดมสมบูรณ์ซึ่งมีการเฉลิมฉลองขนาดใหญ่และการปลดปล่อยทางอารมณ์

### ยุคสำริด
หุบเขาแม่น้ำแดงเป็นหน่วยทางภูมิศาสตร์และเศรษฐกิจตามธรรมชาติที่ล้อมรอบด้วยภูเขาและป่าทางทิศเหนือและทิศตะวันตก ล้อมรอบด้วยทะเลทางทิศตะวันออก และล้อมรอบด้วยดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแดงทางทิศใต้ ความจำเป็นในการมีอำนาจสั่งการเพียงหนึ่งเดียวเพื่อป้องกันน้ำท่วมจากแม่น้ำแดง เพื่อร่วมมือกันสร้างระบบชลประทาน การแลกเปลี่ยนทางการค้า และการขับไล่ผู้รุกราน นำไปสู่การสร้างรัฐในตำนานของเวียดนามครั้งแรกเมื่อประมาณ 2,879 ปีก่อนคริสตกาล การวิจัยอย่างต่อเนื่องจากนักโบราณคดีชี้ให้เห็นว่าวัฒนธรรมดงเซินของเวียดนามสามารถสืบย้อนกลับไปได้ถึงภาคเหนือของเวียดนาม, กว่างซี และลาว เมื่อประมาณ 1,000 ปีก่อนคริสตกาล

ตั้งแต่ประมาณ 2,000 ปีก่อนคริสตกาล เครื่องมือหินและอาวุธได้รับการพัฒนาอย่างมากทั้งในด้านปริมาณและความหลากหลาย หลังจากนั้น เวียดนามได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางหยกทางทะเลซึ่งดำรงอยู่เป็นเวลา 3,000 หน่วย ระหว่าง 2,000 ปีก่อนคริสตกาล ถึง ค.ศ. 1000 เครื่องปั้นดินเผามีเทคนิคและรูปแบบการตกแต่งที่สูงขึ้น สังคมพหุภาษาที่เป็นเกษตรกรยุคแรกในเวียดนามส่วนใหญ่เป็นผู้เพาะปลูกข้าวเจ้า ซึ่งกลายเป็นอาหารหลักของพวกเขา ในช่วงครึ่งหลังของสหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล เครื่องมือสำริดเริ่มปรากฏขึ้นครั้งแรกแม้ว่าจะยังหาได้ยากอยู่ เมื่อถึงประมาณ 1,000 ปีก่อนคริสตกาล สำริดได้เข้ามาแทนที่หินไปประมาณร้อยละ 40 สำหรับเครื่องมือมีคมและอาวุธ และเพิ่มขึ้นเป็นประมาณร้อยละ 60 ในยุคนี้ไม่เพียงแต่มีอาวุธสำริด ขวาน และเครื่องประดับส่วนตัวเท่านั้น แต่ยังมีเคียวและเครื่องมือเกษตรอื่น ๆ อีกด้วย เมื่อใกล้สิ้นสุดยุคสำริด สำริดถูกใช้ทำเครื่องมือและอาวุธมากกว่าร้อยละ 90 และมีหลุมฝังศพที่หรูหราเป็นพิเศษ ซึ่งเป็นสถานที่ฝังศพของหัวหน้าเผ่าที่มีอำนาจ โดยบรรจุวัตถุสำริดที่ใช้ในพิธีกรรมและของส่วนตัวหลายร้อยชิ้น เช่น เครื่องดนตรี กระบวยรูปถัง และกริชประดับ หลังจาก 1,000 ปีก่อนคริสตกาล ผู้คนโบราณในเวียดนามกลายเป็นเกษตรกรผู้ชำนาญการขณะที่พวกเขาปลูกข้าวและเลี้ยงควายกับหมู พวกเขายังเป็นชาวประมงที่เชี่ยวชาญและนักเดินเรือที่กล้าหาญ ซึ่งใช้เรือขุดลำยาวข้ามผ่านท้องทะเลตะวันออก

## ยุคโบราณ (ประมาณ 500–111 ปีก่อนคริสตกาล)

### วัฒนธรรมดงเซินและตำนานราชวงศ์ฮ่งบ่าง

ตามตำนานเวียดนามที่ปรากฏครั้งแรกในหนังสือ *[[ลิญนามจิกกว้าย]]* (Lĩnh nam chích quái) จากคริสต์ศตวรรษที่ 14 ระบุว่าหัวหน้าเผ่าหลก ตุก (Lộc Tục) (ประมาณ 2,919 – 2,794 ปีก่อนคริสตกาล) ได้สถาปนาตนเองเป็นกิญเซืองเวือง และก่อตั้งรัฐซิกกว๋ย (Xích Quỷ) ใน 2,879 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของยุคราชวงศ์ฮ่งบ่าง อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์เวียดนามสมัยใหม่สันนิษฐานว่า ความเป็นรัฐเพิ่งจะพัฒนาขึ้นในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแดงในช่วงครึ่งหลังของสหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล กิญเซืองเวืองได้รับการสืบทอดโดยสุ่ง หลัม (Sùng Lãm) (ประมาณ 2,825 – 2,525 ปีก่อนคริสตกาล) ราชวงศ์ถัดมามีกษัตริย์ปกครอง 18 พระองค์ ซึ่งเป็นที่รู้จักในนามกษัตริย์หุ่ง ผู้เปลี่ยนชื่อประเทศเป็นวันลาง ระบบการบริหารรวมถึงตำแหน่งต่าง ๆ เช่น แม่ทัพ (*lạc tướng*), ขุนนางชั้นสูง (*lạc hầu*) และข้าราชการท้องถิ่น (*bố chính*)

อาวุธและเครื่องมือโลหะจำนวนมากที่ขุดพบในแหล่งวัฒนธรรมฟุงเงวียนหลายแห่งในตอนเหนือของอินโดจีน มีความเกี่ยวข้องกับจุดเริ่มต้นของยุคทองแดงในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นอกจากนี้ จุดเริ่มต้นของยุคสำริดได้รับการตรวจสอบแล้วว่าเริ่มขึ้นเมื่อประมาณ 500 ปีก่อนคริสตกาลที่ดงเซิน นักประวัติศาสตร์เวียดนามมักเชื่อมโยงวัฒนธรรมดงเซินเข้ากับอาณาจักรวันลาง, เอาหลัก และราชวงศ์ฮ่งบ่าง ชุมชนท้องถิ่นหลักเหวียตได้พัฒนาอุตสาหกรรมการผลิตสำริดที่มีคุณภาพสูง ทั้งการแปรรูปและการผลิตเครื่องมือ อาวุธ และกลองสำริดที่ประณีตงดงาม สิ่งของเหล่านี้มีมูลค่าเชิงสัญลักษณ์อย่างแน่นอน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในพิธีกรรมทางศาสนาหรือพระราชพิธี ช่างฝีมือผู้สร้างสรรค์วัตถุเหล่านี้ต้องมีทักษะที่ละเอียดอ่อนในเทคนิคการหลอม การหล่อแบบขี้ผึ้งหาย (lost-wax casting) และมีทักษะชั้นครูในการจัดองค์ประกอบและการแกะสลักที่วิจิตรบรรจง

ตำนานของแท้งซย้อง (Thánh Gióng) กล่าวถึงชายหนุ่มผู้นำอาณาจักรวันลางไปสู่ชัยชนะเหนือผู้รุกรานชาวอาน (Ân) จากทางเหนือ ช่วยกอบกู้ประเทศและเสด็จขึ้นสู่สวรรค์โดยตรง เขาสวมชุดเกราะเหล็ก ขี่ม้าเหล็ก และกวัดแกว่งดาบเหล็ก ภาพลักษณ์นี้สะท้อนถึงสังคมที่มีความซับซ้อนในด้านโลหะวิทยา เช่นเดียวกับตำนาน "หน้าไม้กล" ของกษัตริย์อานเซืองเวือง ซึ่งเป็นอาวุธที่สามารถยิงลูกศรได้พร้อมกันทีละหลายพันดอก ดูเหมือนจะสื่อถึงการใช้ธนูอย่างกว้างขวางในการทำสงคราม หมู่บ้านหัตถกรรมดั้งเดิมประมาณ 1,000 แห่งในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแดงใกล้และรอบ ๆ ฮานอย ซึ่งมีบทบาทตลอดประวัติศาสตร์เวียดนามมากกว่า 2,000 หน่วย ถือเป็นกระดูกสันหลังทางอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจของชาติ ผู้ผลิตขนาดเล็กที่ดำเนินกิจการในครอบครัวจำนวนนับไม่ถ้วนได้รักษาเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์ของตนผ่านการผลิตสินค้าที่มีความซับซ้อน สร้างวัด และอุทิศตนให้แก่พิธีกรรมและเทศกาลต่าง ๆ ในวัฒนธรรมที่สืบทอดต่อกันมาอย่างไม่ขาดสายเพื่อบูชาดวงวิญญาณในตำนานที่เป็นที่นิยมเหล่านี้

### อาณาจักรเอาหลัก (257–179 ปีก่อนคริสตกาล)

เมื่อถึงคริสต์ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล ชาวเหวียตอีกกลุ่มหนึ่งคือเอาเหวียต ได้อพยพจากพื้นที่ซึ่งเป็นตอนใต้ของจีนในปัจจุบันเข้าสู่ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแดง และผสมผสานกับประชากรวันลางดั้งเดิม ใน 257 ปีก่อนคริสตกาล อาณาจักรใหม่ที่ชื่อว่าเอาหลักได้อุบัติขึ้นจากการรวมตัวกันของชาวเอาเหวียตและชาวหลักเหวียต โดยถึก ฟ้าน (Thục Phán) ได้สถาปนาตนเองเป็น "อานเซืองเวือง" (กษัตริย์อานเซือง) ชาวเวียดนามสมัยใหม่บางส่วนเชื่อว่าถึก ฟ้าน มาจากดินแดนเอาเหวียต (ปัจจุบันคือพื้นที่ตอนเหนือสุดของเวียดนาม, ภาคตะวันตกของมณฑลกวางตุ้ง และตอนใต้ของมณฑลกวางสี โดยมีเมืองหลวงอยู่ในบริเวณที่ปัจจุบันคือจังหวัดกาวบั่ง)

### นามเหวียต (179–111 ปีก่อนคริสตกาล)

ใน 207 ปีก่อนคริสตกาล เจี่ยว ต้า (Zhao Tuo) อดีตแม่ทัพสมัยราชวงศ์ฉิน ได้ก่อตั้งอาณาจักรที่เป็นอิสระในพื้นที่มณฑลกวางตุ้ง/กวางสีตามแนวชายฝั่งตอนใต้ของจีนในปัจจุบัน เขาประกาศชื่ออาณาจักรใหม่ของเขาว่านามเหวียต (Nanyue) ปกครองโดยราชวงศ์เจี่ยว ต่อมาเจี่ยว ต้าได้แต่งตั้งตนเองเป็นผู้บัญชาการพื้นที่ภาคกลางของกวางตุ้ง ปิดพรมแดนและพิชิตเขตพื้นที่ใกล้เคียง และเฉลิมพระนามตนเองเป็น "กษัตริย์แห่งนามเหวียต" ใน 179 ปีก่อนคริสตกาล เขาได้รบชนะกษัตริย์อานเซืองเวืองและผนวกอาณาจักรเอาหลักเข้าเป็นส่วนหนึ่งของนามเหวียต

ยุคสมัยนี้ถูกสรุปผลอย่างขัดแย้งกันโดยนักประวัติศาสตร์เวียดนาม โดยบางส่วนมองว่าการปกครองของเจี่ยวเป็นจุดเริ่มต้นของการครอบงำโดยจีน เนื่องจากเจี่ยว ต้าเป็นอดีตแม่ทัพราชวงศ์ฉิน ในขณะที่คนอื่น ๆ ยังคงถือว่าเป็นยุคแห่งเอกราชของเวียดนาม เนื่องจากตระกูลเจี่ยวในนามเหวียตได้กลมกลืนเข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น พวกเขาปกครองอย่างเป็นอิสระจากสิ่งที่เป็นจักรวรรดิฮั่นในขณะนั้น ในช่วงเวลาหนึ่ง เจี่ยว ต้าถึงกับสถาปนาตนเองเป็นจักรพรรดิเสมอภาคกับจักรพรรดิฮั่นทางตอนเหนือ

## การครอบงำโดยจีน (111 ปีก่อนคริสตกาล – ค.ศ. 938)

### ยุคแรกแห่งการครอบงำจากทางเหนือ (111 ปีก่อนคริสตกาล – ค.ศ. 40)

ใน 111 ปีก่อนคริสตกาล ราชวงศ์ฮั่นของจีนได้พิชิตนามเหวียตและจัดตั้งดินเดนใหม่ โดยแบ่งเวียดนามออกเป็น *[[เขตจื่อจื้อ|เซียวจี๋]]* (Giao Chỉ) คือบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแดง; *กิ๋วเจิน* (Cửu Chân) ตั้งแต่จังหวัดทัญฮว้าถึงจังหวัดห่าติ๋ญ; และ *เหญัตนาม* (Nhật Nam) ตั้งแต่จังหวัดกว๋างบิ่ญถึงเว้ แม้ว่าข้าหลวงและเจ้าหน้าที่ระดับสูงจะเป็นชาวจีน แต่ขุนนางเวียดนามดั้งเดิม (หลักเห่า, หลักเตื้อง) จากยุคฮ่งบ่างยังคงปกครองในพื้นที่บนภูเขาบางส่วน ในช่วงเวลานี้ พระพุทธศาสนาได้เผยแผ่เข้าสู่เวียดนามจากอินเดียผ่านทางเส้นทางสายไหมทางทะเล ในขณะที่ศาสนาเต๋าและลัทธิขงจื๊อแพร่กระจายเข้าสู่เวียดนามผ่านทางผู้ปกครองชาวจีน

### กบฏพี่น้องตระกูลจึง (ค.ศ. 40–43)

ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 40 พี่น้องตระกูลจึงได้นำการก่อจลาจลที่ประสบความสำเร็จต่อต้านข้าหลวงชาวฮั่นนามว่า ซู ติ้ง (Tô Định) และยึดเมืองคืนได้ 65 แห่ง (รวมถึงพื้นที่ในกวางสีปัจจุบัน) จึง ตรัก (Trưng Trắc) ผู้โกรธแค้นจากการที่สามีของเธอถูกซู ติ้ง สังหาร ได้นำการกบฏร่วมกับน้องสาวของเธอคือ จึง หญิ (Trưng Nhị) ต่อมาจึง ตรักได้ขึ้นเป็นกษัตริย์หญิง (จึงนื้เวือง) ใน ค.ศ. 43 จักรพรรดิฮั่นกวงอู่ได้ส่งขุนพลผู้โด่งดังนามว่า หมา ยฺวาน (Mã Viện) พร้อมกองทัพขนาดใหญ่มาปราบปรามกบฏ หลังจากแคมเปญที่ยาวนานและยากลำบาก หมา ยฺวานสามารถปราบการลุกฮือได้สำเร็จ และพี่น้องตระกูลจึงได้ทำอัตวินิบาตกรรมเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกจับกุม จนถึงทุกวันนี้ พี่น้องตระกูลจึงยังคงได้รับการยกย่องในเวียดนามในฐานะสัญลักษณ์ประจำชาติของสตรีเวียดนาม

### ยุคที่สองแห่งการครอบงำจากทางเหนือ (ค.ศ. 43–544)

จากการเรียนรู้บทเรียนจากกบฏตระกูลจึง ราชวงศ์ฮั่นและราชวงศ์จีนอื่น ๆ ในภายหลังได้ดำเนินมาตรการเพื่อกำจัดอำนาจของขุนนางเวียดนาม ชนชั้นนำเวียดนามได้รับการศึกษาในด้านวัฒนธรรมและการเมืองแบบจีน ในช่วงปลายสมัยราชวงศ์ฮั่นและจุดเริ่มต้นของยุคสามก๊ก เจ้าเมืองเซียวจี๋นามว่า สี เซี่ย (Sĩ Nhiếp) ได้ประกาศสวามิภักดิ์ต่อจักรพรรดิและต่อมาคือง่อ—รวมถึงการส่งบุตรชายไปเป็นตัวประกันเพื่อยืนยันความจงรักภักดี—แต่ในประวัติศาสตร์เวียดนามถือว่าเขาเป็นขุนศึกที่มีอำนาจปกครองตนเอง และได้รับการสถาปนาเป็นเทพเจ้าโดยกษัตริย์เวียดนามในรุ่นหลัง ตามความเห็นของ Stephen O'Harrow ระบุว่า สี เซี่ย คือ "ชาวเวียดนามคนแรก" อย่างแท้จริง เมื่อสี เซี่ย เสียชีวิต ง่อก๊กสั่งแยกกวางโจวออกมาเป็นมณฑลใหม่และเปลี่ยนตัวบุตรชายของสี เซี่ย ออกจากตำแหน่งผู้นำเซียวจี๋ สี ฮุย (Shi Hui) จึงก่อกบฏแต่ก็มุ่งหวังที่จะหาทางยุติอย่างสงบเมื่อกองทัพง่อมาถึง ในระหว่างการเจรจา เขาและพี่น้องส่วนใหญ่ถูกประหารชีวิต และครอบครัวที่เหลือถูกลดสถานะเป็นสามัญชน ใน ค.ศ. 248 สตรีชาวเหวียตนามว่า จิ่ว ถิ จิญ (หรือที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อ บ่ายเจี่ยว) ได้นำการกบฏร่วมกับพี่ชายของเธอ จิ่ว กว๊ก ตัต ต่อต้านง่อก๊ก การลุกฮือล้มเหลวอีกครั้ง ง่อก๊กส่งลู่ อิ้น (Lu Yin) และทหารชั้นยอด 8,000 นายมาปราบปรามกบฏ เขาสามารถทำให้กบฏสงบลงได้ด้วยการผสมผสานระหว่างการข่มขู่และการโน้มน้าวใจ ตามบันทึกใน *[[ด่ายเหวียตสือกีโตตันทือ]]* (พงศาวดารฉบับสมบูรณ์ของด่ายเหวียต) บ่ายเจี่ยวมีผมยาวถึงบ่าและขี่ช้างออกรบ หลังจากทำสงครามหลายเดือนเธอพ่ายแพ้และทำอัตวินิบาตกรรม การกบฏที่ประสบความสำเร็จมากกว่าเกิดขึ้นในช่วงกลางทศวรรษ 260 เมื่อเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น ลวี่ ซิง (呂興) ล้มล้างการบริหารของง่อก๊กและติดต่อกับข้าหลวงของเว่ยในจ๊กก๊กที่เพิ่งถูกพิชิต วุยก๊กและรัฐสืบทอดคือจิ้นได้ครอบครองเซียวจี๋ตั้งแต่ ค.ศ. 266 ถึง 271 จนกระทั่งกองทัพง่อก๊กสามารถยึดคืนพื้นที่ได้สำเร็จในสงครามเซียวจี๋ อย่างไรก็ตาม พื้นที่นี้ได้กลับไปอยู่ภายใต้การควบคุมของจิ้นอีกครั้งหลังจากการผนวกง่อก๊กอย่างสมบูรณ์ ซึ่งเป็นการสิ้นสุดยุคสามก๊ก

### อาณาจักรจามปายุคแรก (ค.ศ. 192–คริสต์ศตวรรษที่ 7)

ในเวลาเดียวกัน ในพื้นที่ซึ่งเป็นภาคกลางของเวียดนามปัจจุบัน ได้มีการก่อกบฏที่ประสบความสำเร็จของชนชาติจามใน ค.ศ. 192 ราชวงศ์จีนเรียกอาณาจักรนี้ว่า หลินอี้ (Lâm Ấp) ต่อมาได้กลายเป็นอาณาจักรที่ทรงอำนาจคือ จามปา ซึ่งแผ่ขยายตั้งแต่จังหวัดกว๋างบิ่ญไปจนถึงฟานเที้ยต (จังหวัดบิ่ญถ่วน) ชาวจามได้พัฒนาระบบการเขียนของตนเองขึ้นเป็นแห่งแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีวรรณกรรมที่เก่าแก่ที่สุดในบรรดาภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเป็นผู้นำด้านความเชี่ยวชาญทางพุทธ ศาสนาฮินดู และวัฒนธรรมในภูมิภาค

### อาณาจักรฟูนัน (คริสต์ศตวรรษที่ 1–ค.ศ. 627)

ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 1 บริเวณตอนล่างของแม่น้ำโขง อาณาจักรแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ได้รับอิทธิพลจากอินเดียซึ่งชาวจีนเรียกว่า *[[ฟูนัน]]* ได้อุบัติขึ้นและกลายเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจที่ยิ่งใหญ่ในภูมิภาค เมืองหลักคือออกแอวดึงดูดพ่อค้าและช่างฝีมือจากจีน อินเดีย และแม้แต่โรมัน ผู้ปกครองคนแรกของฟูนันคือราชินีหลิวเย่ (พระนางโสมา) ได้อภิเษกสมรสกับโกณฑิณยะ ชายจากทางตะวันตกพร้อมหน้าไม้กล จากนั้นโกณฑิณยะจึงได้กลายเป็นผู้ปกครองฟูนัน กล่าวกันว่าฟูนันเป็นรัฐเขมรแรกเริ่ม หรือเป็นของชาวออสโตรนีเซียน หรือเป็นพหุชาติพันธุ์ ตามพงศาวดารจีน กษัตริย์องค์สุดท้ายของฟูนันคือพระเจ้าลุทรวรมัน (ครองราชย์ ค.ศ. 514–545) ได้ส่งคณะทูตหลายคณะไปยังจีน นอกจากนี้ตามพงศาวดารจีน ฟูนันอาจถูกพิชิตโดยอาณาจักรอื่นที่เรียกว่าเจนละเมื่อประมาณ ค.ศ. 627 ซึ่งเป็นการสิ้นสุดของอาณาจักรฟูนัน

### อาณาจักรวันซวน (ค.ศ. 544–602)

ในช่วงเวลาระหว่างจุดเริ่มต้นของยุคแห่งการแตกแยกของจีนและจุดสิ้นสุดของราชวงศ์ถัง มีการก่อกบฏต่อต้านการปกครองของจีนหลายครั้ง เช่น กบฏของลีโบนและขุนพลผู้สืบทอดของเขาคือ เจี่ยว กว๋าง ฟุก แม้ว่าทั้งหมดจะล้มเหลวในท้ายที่สุด แต่ที่โดดเด่นที่สุดคือกลุ่มที่นำโดยลีโบนและเจี่ยว กว๋าง ฟุก ซึ่งปกครองอาณาจักรวันซวนที่เป็นเอกราชในช่วงสั้น ๆ นานเกือบครึ่งศตวรรษ ตั้งแต่ ค.ศ. 544 ถึง 602 ก่อนที่ราชวงศ์สุ่ยของจีนจะเข้ามายึดครองอาณาจักรคืน

### ยุคทองของอารยธรรมจามและสงครามกับอาณาจักรพระนคร (คริสต์ศตวรรษที่ 7–1203)

อาณาจักรเลิมเอิ๊ปของชาวจาม ซึ่งมีเมืองหลวงตั้งอยู่ที่ซิมหะปุระ (จ่านเกี้ยว) เจริญรุ่งเรืองจากการได้รับประโยชน์จากเส้นทางการค้าทางทะเลโบราณจากตะวันออกกลางไปยังจีน ความมั่งคั่งของเลิมเอิ๊ปดึงดูดความสนใจจากจักรวรรดิจีน ใน ค.ศ. 605 จักรพรรดิหยางก่วงแห่งราชวงศ์สุ่ยสั่งให้ขุนพลลวี่ ฟาง ผู้ที่เพิ่งยึดคืนและปราบปรามเวียดนามตอนเหนือ บุกครองเลิมเอิ๊ป อาณาจักรถูกรุกรานอย่างรวดเร็วโดยผู้รุกรานที่ปล้นสะดมและทำลายศาสนสถานของชาวจาม อย่างไรก็ตาม พระเจ้าสัมภูวรมันแห่งเลิมเอิ๊ป (ครองราชย์ ค.ศ. 572–629) ได้กอบกู้เอกราชอย่างรวดเร็ว และเริ่มต้นยุคสมัยที่จามปารวมตัวเป็นหนึ่งเดียวใน ค.ศ. 629

ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 7 ถึง 10 ชาวจามควบคุมการค้าเครื่องเทศและผ้าไหมระหว่างจีน อินเดีย หมู่เกาะชาวอินโดนีเซีย และจักรวรรดิอับบาซียะฮ์ในแบกแดด พวกเขาเพิ่มพูนรายได้จากเส้นทางการค้าไม่เพียงแต่จากการส่งออกงาช้างและว่านหางจระเข้ แต่ยังรวมถึงการเป็นโจรสลัดและการปล้นสะดม ช่วงเวลาแห่งความมั่งคั่งและการรุ่งเรืองทางวัฒนธรรมนี้มักถูกเรียกว่าเป็นยุคทองของจามปา

ใน ค.ศ. 875 กษัตริย์พุทธมหายานองค์ใหม่นามว่า อินทรวรมันที่ 2 (ครองราชย์ ค.ศ. 854–893) ได้ก่อตั้งราชวงศ์ใหม่โดยมีพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ อินทรวรมันที่ 2 ได้สร้างเมืองหลวงใหม่ที่อินทรปุระ (ปัจจุบันคือจังหวัดกว๋างนาม) และวัดพุทธขนาดใหญ่ที่ดงเซือง ราชวงศ์ของอินทรวรมันที่ 2 ปกครองมาจนถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 10 เมื่อมีการบุกครองโดยเวียดนามใน ค.ศ. 982 ซึ่งส่งผลให้พระเจ้าชยา ปรเมศวรวรมันที่ 1 (ครองราชย์ ค.ศ. 972–982) ถูกสังหาร ผู้ช่วงชิงอำนาจชาวเวียดนามนามว่า ลิ่ว เก๊ ตง (Lưu Kế Tông) อาศัยสถานการณ์ที่วุ่นวายยึดอินทรปุระใน ค.ศ. 983 และประกาศตนเป็นกษัตริย์จามปาใน ค.ศ. 986 ทำให้กงล้อของอาณาจักรจามปาหยุดชะงัก ในขณะที่เมืองวิชัย (ปัจจุบันคือจังหวัดบิ่ญดิญ) ทางตอนใต้ ได้มีการก่อตั้งราชวงศ์ฮินดูใหม่ขึ้นใน ค.ศ. 989 และย้ายเมืองหลวงของจามปาไปที่วิชัยใน ค.ศ. 1000

จามปาและจักรวรรดิเขมรที่กำลังรุ่งเรืองได้ทำสงครามต่อกันเป็นเวลาสามศตวรรษ ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 10 ถึง 13 ชาวเขมรบุกครองจามปาครั้งแรกที่เกาธระ (คั้ญฮว้า) ใน ค.ศ. 950 ใน ค.ศ. 1080 พวกเขาโจมตีวิชัยและจามปาตอนกลาง ชาวจามภายใต้พระเจ้าหริวรมันที่ 4 ได้เปิดฉากตอบโต้ชาวกัมพูชาและปล้นสะดมวัดต่าง ๆ ทางตะวันออกของแม่น้ำโขง ความตึงเครียดพุ่งสูงขึ้นในศตวรรษต่อมา พระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 แห่งจักรวรรดิเขมรบุกครองจามปาใน ค.ศ. 1145 และ 1149 หลังจากผู้นำจามคือพระเจ้าอินทรวรมันปฏิเสธที่จะเข้าร่วมแคมเปญของเขมรในการต่อต้านเวียดนาม เชื่อกันว่าพระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 สวรรคตระหว่างสงครามกับจามปาใน ค.ศ. 1150 ใน ค.ศ. 1177 กษัตริย์จามพระเจ้าชยา อินทรวรมันที่ 4 ได้นำการโจมตีแบบไม่ทันตั้งตัวต่อเมืองหลวงของเขมรคือยโสธรปุระ (นครวัด) และมีชัยเหนือพวกเขาที่ยุทธการที่โตนเลสาบ

ผู้นำกัมพูชาคนใหม่คือ พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ได้ก้าวขึ้นสู่อำนาจ ขับไล่ชาวจามและเริ่มการพิชิตจามปาใน ค.ศ. 1190 ในที่สุดเขาก็มีชัยเหนือชาวจามใน ค.ศ. 1203 และทำให้จามปาอยู่ภายใต้การปกครองของเขมรเป็นเวลา 17 หน่วย ใน ค.ศ. 1220 เมื่อชาวเขมรถอนตัวออกจากจามปาโดยสมัครใจ เจ้าชายชาวจามนามว่า อังศราช (Angsaraja) ได้ประกาศตนเป็นพระเจ้าชยา ปรเมศวรวรมันที่ 2 แห่งจามปาและกอบกู้เอกราชของจามปาคืนมา

จามปาแผ่ขยายการค้าไปยังฟิลิปปินส์ในช่วงทศวรรษ 1200 บันทึกใน *[[ซ่งสื่อ]]* (พงศาวดารราชวงศ์ซ่ง) ระบุว่าทางตะวันออกของจามปาด้วยการเดินทางสองหน่วยจะพบกับดินแดนของมาอี้ (Ma-i) ที่มินโดโร ฟิลิปปินส์; ในขณะที่พูตวน (ปูตูอัน) ที่มินดาเนา ต้องใช้เวลาเดินทางเจ็ดหน่วย และมีการกล่าวถึงกิจกรรมทางการค้าของชาวจามในปูตูอัน ปูตูอันไม่พอใจความยิ่งใหญ่ทางการค้าของจามปา และกษัตริย์ของพวกเขาคือ ราชา คิลิ่ง (Rajah Kiling) ได้นำการชิงดีชิงเด่นทางการทูตในการค้ากับจีนเพื่อต่อต้านอำนาจเหนือกว่าของจามปา ในขณะเดียวกัน ที่ดินแดนของอนาคตรัฐสุลต่านซูลูซึ่งในขณะนั้นยังเป็นฮินดู มีการอพยพครั้งใหญ่ของผู้คนจากจามปาและเป็นที่รู้จักในท้องถิ่นว่า โอรัง ดัมปวน (Orang Dampuan) และพวกเขาได้ก่อให้เกิดความขัดแย้ง (ซึ่งได้รับการแก้ไขในเวลาต่อมา) กับชาวซูลูท้องถิ่น พวกเขาได้กลายเป็นบรรพบุรุษของชาวยาคันในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม การอพยพและการค้าไม่ได้เกิดขึ้นเพียงทางเดียว เพราะมีชาวฟิลิปปินส์บางส่วนที่ไปลงเอยในจามปาเช่นกัน

### ยุคที่สามแห่งการครอบงำจากทางเหนือ (ค.ศ. 602–905)

ในช่วงสมัยราชวงศ์ถัง เวียดนามถูกเรียกว่า อันนัม จนถึง ค.ศ. 866 โดยมีเมืองหลวงอยู่บริเวณจังหวัดบั๊กนิญ อันนัมได้กลายเป็นด่านการค้าที่รุ่งเรือง รับสินค้าจากทะเลทางตอนใต้ บันทึกใน *[[โฮ่วฮั่นซู]]* ระบุว่าใน ค.ศ. 166 คณะทูตกลุ่มแรกจากจักรวรรดิโรมันไปยังจีนได้เดินทางมาโดยเส้นทางนี้ และในไม่ช้าพ่อค้าก็ตามมา *ตำนานเว่ย* (*[[เว่ยเลวี่ย]]*) จากคริสต์ศตวรรษที่ 3 ได้กล่าวถึง "เส้นทางทางน้ำ" (แม่น้ำแดง) จากอันนัมเข้าสู่สิ่งที่ปัจจุบันคือทางตอนใต้ของมณฑลยูนนาน จากที่นั่น สินค้าถูกส่งต่อไปยังส่วนที่เหลือของจีนผ่านภูมิภาคคุนหมิงและเฉิงตูในปัจจุบัน เมืองหลวงของอันนัมคือ ต่งบิ่ญ หรือ ซ่งผิง (ปัจจุบันคือฮานอย) เป็นชุมชนเมืองที่สำคัญในภูมิภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจักรวรรดิถัง ตั้งแต่ ค.ศ. 858 ถึง 864 ความวุ่นวายในอันนัมเปิดโอกาสให้อาณาจักรน่านเจ้า ซึ่งเป็นอาณาจักรในยูนนานเข้าแทรกแซงภูมิภาค โดยยุยงให้ชนเผ่าท้องถิ่นก่อกบฏต่อต้านจีน ชาวน่านเจ้าและพันธมิตรท้องถิ่นเปิดฉากการล้อมซ่งผิงในช่วงต้น ค.ศ. 863 มีชัยเหนือจีน และยึดเมืองหลวงได้ในเวลาสามหน่วย ใน ค.ศ. 866 เจี๋ยตู้สื่อชาวจีนนามว่า เกา เพี่ยน ได้ยึดเมืองคืนและขับไล่กองทัพน่านเจ้าออกไป เขาเปลี่ยนชื่อเมืองเป็น ต้าหลัวเฉิง (Đại La thành - ด่ายลา)

ใน ค.ศ. 866 อันนัมถูกเปลี่ยนชื่อเป็น ติ๋ญหายกวน ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 10 ขณะที่จีนเข้าสู่ภาวะแตกแยกทางการเมือง ผู้นำต่อเนื่องจากตระกูลคุก ตามด้วยเซือง ดิ่ญ เหง่ ได้ปกครองติ๋ญหายกวนอย่างเป็นอิสระภายใต้ตำแหน่ง เจี๋ยตู้สื่อ (เจียดโด๋ซือ) ของราชวงศ์ถัง แต่ยังไม่ได้ประกาศตนเป็นกษัตริย์

### ยุคปกครองตนเอง (ค.ศ. 905–938)

ตั้งแต่ ค.ศ. 905 วงจรติ๋ญหายกวนถูกปกครองโดยข้าหลวงชาวเวียดนามท้องถิ่นเสมือนเป็นรัฐอิสระ ติ๋ญหายกวนต้องส่งเครื่องราชบรรณาการให้แก่ราชวงศ์เหลียงตอนหลังเพื่อแลกกับการคุ้มครองทางการเมือง ใน ค.ศ. 923 อาณาจักรฮั่นใต้ที่อยู่ใกล้เคียงได้บุกครองติ๋ญหายกวนแต่ถูกขับไล่โดยผู้นำชาวเวียดนาม เซือง ดิ่ญ เหง่ ใน ค.ศ. 938 รัฐฮั่นใต้ของจีนได้ส่งกองเรือมาปราบปรามชาวเวียดนามอีกครั้ง ขุนพลโง เกวียน (ครองราชย์ ค.ศ. 939–944) ซึ่งเป็นบุตรเขยของเซือง ดิ่ญ เหง่ ได้มีชัยเหนือกองเรือฮั่นใต้ที่ยุทธการที่แม่น้ำบักดั่ง (ค.ศ. 938) จากนั้นเขาได้สถาปนาตนเองเป็นกษัตริย์โง จัดตั้งรัฐบาลระบอบราชาธิปไตยในโก๋ลวา และเป็นการเริ่มต้นยุคแห่งเอกราชของเวียดนามอย่างแท้จริง

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## อ่านเพิ่ม
;เอกสารวิจัยเฉพาะเรื่อง

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;รวมบทความ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;แหล่งข้อมูลที่สำคัญและแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ

* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น
*
*Virtual Vietnam Archive Exhaustive collection of Vietnam related documents (Texas Tech University)
*Thư viện Sử – Viện Việt Học  (Institute of Vietnamese Studies) Pdfs of Vietnamese history books