อำเภอลำปลายมาศ

**ลำปลายมาศ** เป็นอำเภอหนึ่งทางทิศตะวันตกของจังหวัดบุรีรัมย์ มีแหล่งน้ำสำคัญคือ ลำน้ำมาศ        สินค้าสำคัญได้แก่ ผ้าไหมมัดหมี่, จักสานไม้, ไข่เค็มพอกดิน และแคนตาลูป 

[thumbnail|right|[ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาลำปลายมาศ]]

## ที่มาของชื่อ
มาจากการนำชื่อของลำน้ำสายหนึ่งที่มีชื่อว่า “ลำมาศ” ซึ่งมีต้นน้ำจากบริเวณเขาใหญ่ไหลมารวมกันบริเวณเขื่อนลำมาศ เขตอำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา มาตั้งเป็นชื่ออำเภอเนื่องจากลำน้ำมาศไหลผ่านพื้นที่ส่วนใหญ่ของอำเภอ โดยความหมายของชื่อ "ลำปลายมาศ" แยกได้เป็นสามคำ ดังนี้ 
*  **ลำ** หมายถึง เส้นทางหรือสายน้ำ
*  **ปลาย** หมายถึง ส่วนยอด ส่วนสุด ส่วนตอนท้ายของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
*  **มาศ** เป็นคำสันสกฤต แปลว่า ทอง
เมื่อรวมความแล้ว ลำปลายมาศจึงแปลว่า "ปลายทางของสายน้ำแห่งทอง"       

## ประวัติ
เดิมบริเวณอำเภอลำปลายมาศเป็นเพียงหมู่บ้านเล็ก ชุมชนกลุ่มน้อย มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ไม่มากนัก จนกระทั่งทางราชการได้สร้างทางรถไฟจากนครราชสีมา ผ่านมาทางหมู่บ้านแห่งนี้ ผู้คนจับจองที่ดิน สร้างบ้านเรือนจำนวนมากขึ้น 

เมื่อเส้นทางรถไฟผ่านจนไปสิ้นสุดลงที่อุบลราชธานีแล้ว จึงมีคนตั้งชื่อหมู่บ้านบริเวณนี้ขึ้น เรียกกันมาตลอดว่า "บ้านหนองยาง" ช่วงเวลานั้นเมื่อมีสถานีรถไฟแล้ว ชาวบ้านก็เรียกชื่อสถานีว่า "สถานีหนองยาง" หรือ "สะเตหนองยาง" โดยในตอนนั้น บ้านหนองยางยังขึ้นกับอำเภอนางรอง 

ต่อมาได้มีการตั้งเป็น **กิ่งอำเภอลำปลายมาศ ขึ้นกับอำเภอเมืองบุรีรัมย์** (วันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2478) และ ยกฐานะขึ้นเป็น **อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์** (วันที่ 21 ตุลาคม 2490) 

## ประวัติการตั้งตำบลต่าง ๆ
* วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2478 แยกพื้นที่ตำบลทะเมนชัย ตำบลตลาดโพธิ์ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ และตำบลยางลาว (ตำบลโคกกลางในปัจจุบัน) อำเภอนางรอง มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอลำปลายมาศ** ขึ้นกับอำเภอเมืองบุรีรัมย์
* วันที่ 3 เมษายน 2482 โอนพื้นที่หมู่ 19 (ในขณะนั้น) ของตำบลบ้านบัว อำเภอเมืองบุรีรัมย์ มาขึ้นกับตำบลทะเมนชัย กิ่งอำเภอลำปลายมาศ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ และตั้งตำบลลำปลายมาศ แยกออกจากตำบลทะเมนชัย
*วันที่ 30 กรกฎาคม 2483 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลยางลาว กิ่งอำเภอลำปลายมาศ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ เป็น ตำบลโคกกลาง
* วันที่ 31 ธันวาคม 2483 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดนครราชสีมากับจังหวัดบุรีรีมย์ โดยโอนพื้นที่ตำบลโคกสะอาด อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอลำปลายมาศ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
* วันที่ 21 ตุลาคม 2490 ยกฐานะกิ่งอำเภอลำปลายมาศ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ เป็น **อำเภอลำปลายมาศ**
* วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลลำปลายมาศ ในท้องที่บางส่วนของตำบลลำปลายมาศ
* วันที่ 17 ธันวาคม 2500 ตั้งตำบลหนองคู แยกออกจากตำบลลำปลายมาศ และตั้งตำบลห้วยหิน แยกออกจากตำบลหนองกะทิง
* วันที่ 23 กันยายน 2501 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่ของอำเภอลำปลายมาศ (1,2,3,4,5) 
** (1) โอนพื้นที่หมู่ 13 (ในขณะนั้น) ของตำบลลำปลายมาศ ไปตั้งเป็นหมู่ 14 ของตำบลหนองคู 
** (2) โอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลห้วยหิน ไปตั้งเป็นหมู่ 7 ของตำบลหนองกะทิง 
** (3) โอนพื้นที่หมู่ 5 (ในขณะนั้น) ของตำบลห้วยหิน ไปตั้งเป็นหมู่ 16 ของตำบลหนองกะทิง 
** (4) โอนพื้นที่หมู่ 8 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองกะทิง ไปตั้งเป็นหมู่ 3 ของตำบลห้วยหิน 
** (5) โอนพื้นที่หมู่ 17 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองกะทิง ไปตั้งเป็นหมู่ 5 ของตำบลห้วยหิน 
* วันที่ 21 มีนาคม 2510 ตั้งตำบลแสลงพัน แยกออกจากตำบลทะเมนชัย
* วันที่ 14 ตุลาคม 2512 ตั้งตำบลไทยสามัคคี แยกออกจากตำบลหนองกะทิง และตั้งตำบลสระแก้ว แยกออกจากตำบลห้วยหิน
* วันที่ 19 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลเมืองแฝก แยกออกจากตำบลตลาดโพธิ์ และตั้งตำบลบ้านยาง แยกออกจากตำบลโคกกลาง
* วันที่ 24 มิถุนายน 2518 ตั้งตำบลไผทรินทร์ แยกออกจากตำบลหนองกะทิง
* วันที่ 4 ธันวาคม 2522 ตั้งตำบลโคกล่าม แยกออกจากตำบลโคกสะอาด
* วันที่ 23 กันยายน 2523 ตั้งตำบลหินโคน แยกออกจากตำบลหนองคู
* วันที่ 21 เมษายน 2524 แยกพื้นที่ตำบลสระแก้ว ตำบลห้วยหิน และตำบลไทยสามัคคี อำเภอลำปลายมาศ มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอหนองหงส์** ขึ้นกับอำเภอลำปลายมาศ
* วันที่ 5 เมษายน 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองหงส์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลสระแก้ว
* วันที่ 7 มิถุนายน 2526 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลลำปลายมาศ เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น
* วันที่ 27 กันยายน 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลทะเมนชัย ในท้องที่บางส่วนของตำบลทะเมนชัย และตำบลแสลงพัน
* วันที่ 2 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลหนองชัยศรี แยกออกจากตำบลสระแก้ว
* วันที่ 25 พฤศจิกายน 2528 ตั้งตำบลหนองบัวโคก แยกออกจากตำบลแสลงพัน
* วันที่ 11 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลเมืองฝ้าย แยกออกจากตำบลไทยสามัคคี
* วันที่ 6 สิงหาคม 2530 ตั้งตำบลบุโพธิ์ แยกออกจากตำบลตลาดโพธิ์ และตั้งตำบลสระทอง แยกออกจากตำบลสระแก้ว
* วันที่ 31 ธันวาคม 2530 ยกฐานะกิ่งอำเภอหนองหงส์ อำเภอลำปลายมาศ เป็น **อำเภอหนองหงส์**
* วันที่ 22 ธันวาคม 2536 ตั้งตำบลหนองโดน แยกออกจากตำบลบ้านยาง
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลลำปลายมาศ และสุขาภิบาลทะเมนชัย เป็นเทศบาลตำบลลำปลายมาศ และเทศบาลตำบลทะเมนชัย ตามลำดับ

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอตั้งอยู่อยู่ห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศตะวันตกระยะทางประมาณ 31 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอชุมพวง อำเภอลำทะเมนชัย (จังหวัดนครราชสีมา) และอำเภอคูเมือง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอคูเมืองและอำเภอเมืองบุรีรัมย์
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอชำนิและอำเภอหนองหงส์
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอห้วยแถลงและอำเภอชุมพวง (จังหวัดนครราชสีมา)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอลำปลายมาศแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 16 ตำบล 216 หมู่บ้าน

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอลำปลายมาศประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16 แห่ง ได้แก่

* **[[เทศบาลเมืองลำปลายมาศ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำปลายมาศ ตำบลหนองคูทั้งตำบล และบางส่วนของตำบลหินโคน
* **[[เทศบาลตำบลทะเมนชัย]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลทะเมนชัยและตำบลหนองบัวโคก
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแสลงพัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแสลงพันทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทะเมนชัย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทะเมนชัย (นอกเขตเทศบาลตำบลทะเมนชัย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตลาดโพธิ์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลาดโพธิ์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกะทิง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกะทิงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกกลาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกกลางทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสะอาด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสะอาดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองแฝก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองแฝกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านยางทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลผไทรินทร์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผไทรินทร์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกล่าม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกล่ามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหินโคน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินโคน (นอกเขตเทศบาลเมืองลำปลายมาศ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวโคก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวโคก (นอกเขตเทศบาลตำบลทะเมนชัย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบุโพธิ์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบุโพธิ์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโดน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโดนทั้งตำบล

## โครงสร้างพื้นฐาน
### การขนส่ง
thumb|สถานีรถไฟลำปลายมาศ เป็นสถานีรถไฟประจำอำเภอ มีขบวนรถโดยสารจอดทุกขบวน
thumb|สถานีรถไฟทะเมนชัย
* รถยนต์: กรุงเทพฯ–สระบุรี–ปากช่อง–นครราชสีมา–ห้วยแถลง–ลำปลายมาศ ระยะทางประมาณ 355 กิโลเมตร
* รถไฟ ( การรถไฟแห่งประเทศไทย): 
** สถานี: หนองกระทิง – ลำปลายมาศ – ทะเมนชัย – บ้านแสลงพัน
* รถโดยสาร (กิจการทัวร์): กรุงเทพฯ-ลำปลายมาศ
* เครื่องบิน (นกแอร์และไทยแอร์เอเชีย): กรุงเทพฯ–บุรีรัมย์ (อำเภอสตึก) ต่อจากนั้นเดินทางโดยรถประจำทางสายสตึก–บุรีรัมย์ ต่อด้วยสายบุรีรัมย์–ลำปลายมาศ หรือบุรีรัมย์–นครราชสีมา

### การศึกษา
;ประถมศึกษา
* โรงเรียนอนุบาลลำปลายมาศ
* โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา

;มัธยมศึกษา
* โรงเรียนลำปลายมาศ 
* โรงเรียนธารทองพิทยาคม 
* โรงเรียนเมืองแฝกพิทยาคม
* โรงเรียนทะเมนชัยพิทยาคม
* โรงเรียนตลาดโพธิ์พิทยาคม
* โรงเรียนจตุราษฎร์พิทยาคม

;อาชีวศึกษา
* วิทยาลัยเทคนิคบุรีรัมย์ (ศูนย์การเรียนรู้ลำปลายมาศ)
* โรงเรียนรัตนะเทคโนโลยี

## วัฒนธรรม
อำเภอลำปลายมาศมีเทศกาลท้องถิ่นที่สำคัญ คือ เทศกาลงานงิ้ว ซึ่งจัดขึ้นในเดือนธันวาคมของทุกปี

## อ้างอิง


ลำปลายมาศ