สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณโก)

**สมเด็จพระธีรญาณมุนี** นามเดิม **ธีร์ จันทวีระ** ฉายา **ปุณฺณโก** เป็นสมเด็จพระราชาคณะฝ่ายมหานิกาย ได้ตำแหน่งสำคัญในคณะสงฆ์ไทย เช่น เจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ เจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก แม่กองงานพระธรรมทูต กรรมการมหาเถรสมาคม และอธิการบดีมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ และเป็นผู้ถวายอนุสาสน์ในพระราชพิธีทรงผนวช พันตรี สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระบรมมหาราชวัง

## ประวัติ
### วัยเยาว์
สมเด็จพระธีรญาณมุนี มีนามเดิมว่า **ธีร์ จันทวีระ** เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2440 ตรงกับวันขึ้น 4 ค่ำ เดือน 5 ปีระกา ภูมิลำเนาอยู่บ้านแดง หมู่ 3 ตำบลตะคุ อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา เป็นบุตรนายอ่ำ-นางอ่อน จันทวีระ ซึ่งมีอาชีพเกษตรกร

### อุปสมบท
สมเด็จพระธีรญาณมุนี บรรพชาเป็นสามเณร เมื่อวันจันทร์ที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2453 ณ วัดหน้าพระธาตุ จังหวัดนครราชสีมา โดยมีพระอธิการบุญเป็นพระอุปัชฌาย์ จากนั้นย้ายมาศึกษาพระปริยัติธรรมที่วัดจักรวรรดิราชาวาส กรุงเทพมหานคร แล้วอุปสมบทเป็นพระภิกษุในวันพุธที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2461 โดยมีพระมงคลทิพยมุนี (มุ้ย ปณฺฑิโต) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระครูประสิทธิสมณการ (ต้าน) ขณะเป็นพระครูปลัด เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระคุณาจารวัตร (ใช้ สุวณฺโณ) ขณะเป็นพระครูมงคลวิจิตร เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้ฉายาว่า **ปุณฺณโก**

### การศึกษา
* พ.ศ. 2457 สอบได้นักธรรมชั้นตรี
* พ.ศ. 2460 สอบได้นักธรรมชั้นโท
* พ.ศ. 2461 สอบได้เปรียญธรรม 3 ประโยค (เข้ารับพระราชทานพัดหน้านางพื้นแพรแดงประดับเลื่อม วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2463)
* พ.ศ. 2465 สอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค
* พ.ศ. 2466 สอบได้เปรียญธรรม 5 ประโยค
* พ.ศ. 2467 สอบได้เปรียญธรรม 6 ประโยค (ได้รับพระราชทานพัดหน้านางพื้นแพรเหลืองปักดิ้นเลื่อม) และนักธรรมชั้นเอก
* พ.ศ. 2469 สอบได้เปรียญธรรม 7 ประโยค
* พ.ศ. 2473 สอบได้เปรียญธรรม 8 ประโยค
* พ.ศ. 2481 สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค

### หน้าที่การงานในคณะสงฆ์
* เจ้าอาวาสพระอารามหลวงวัดจักรวรรดิราชาวาส กรุงเทพมหานคร
* เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ
* เจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก
* กรรมการมหาเถรสมาคม
* อธิการบดีมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์  วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ กรุงเทพมหานคร (มหาวิทยาลัยแห่งคณะสงฆ์ไทยฝ่ายมหานิกาย)

## สมณศักดิ์
* 1 มีนาคม พ.ศ. 2481 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ที่ *พระสุธีวรคุณ*
* 8 มิถุนายน พ.ศ. 2490 เป็นพระราชาคณะชั้นราช ที่ *พระราชสุธี ธรรมปรีชาภิมณฑ์ ปริยัติโกศล ยติคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสี*
* 4 ธันวาคม พ.ศ. 2491 เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ *พระเทพเมธี ศรีวิบุลนายก ตรีปิฎกธาดา มหาคณฤศร บวรสังฆาราม คามวาสี*
* 5 ธันวาคม พ.ศ. 2495 เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ *[[พระธรรมธีรราชมหามุนี]] ตรีปิฎกโกศล วิมลคัมภีรญาณสุนทร มหาคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสี*
* 5 ธันวาคม พ.ศ. 2506 เป็นรองสมเด็จพระราชาคณะชั้นหิรัญบัฏ ที่ *[[พระอุบาลีคุณูปมาจารย์]] ญาณวิสุทธิจริยาปริณายก ตรีปิฎกคุณาลังการ ภารติวิสารพุทธปริษัทวิเนตา มหาคณิสสร บวรสังฆราม คามวาสี*
* 5 ธันวาคม พ.ศ. 2515 เป็นสมเด็จพระราชาคณะชั้นสุพรรณบัฏ ที่ *[[สมเด็จพระธีรญาณมุนี]] ตรีปิฎกคุณาลังการ ภารติวิสารพุทธปริษัทวิเนตา ศีลขันธสมาจารวัตรสุนทร มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี อรัณยวาสี*

### ศิษยานุศิษย์ในท่านเจ้าประคุณสมเด็จ
* สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ประสิทธิ์ เขมงฺกโร) เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร

## มรณภาพ
คืนวันพฤหัสบดีที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2527 สมเด็จพระธีรญาณมุนี มีอาการเหนื่อยและหายใจไม่ปกติ จึงเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลตากสินในช่วงเช้าวันศุกร์ที่ 11 พฤษภาคม แพทย์ให้นอนพักและรับน้ำเกลือที่โรงพยาบาล ในช่วงบ่ายอาการอาพาธท่านหนักขึ้น ถึงเวลา 16:45 น. ท่านก็มรณภาพด้วยภาวะหัวใจวาย 

วันศุกร์ที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2527 เวลา 14:20 น. เจ้าพนักงานเปลื้องเครื่องสุกำศพ แล้วเชิญบุพโพไปเผา ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส ในวันต่อมา เวลา 17:00 น. พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร) สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ไปพระราชทานเพลิงศพสมเด็จพระธีรญาณมุนี ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส

## อ้างอิง
; เชิงอรรถ  

; บรรณานุกรม

* 
*  [วิทยานิพนธ์]
*  [พิมพ์โดยเสด็จพระราชกุศลในการออกเมรุพระราชทานเพลิงศพ สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณกมหาเถร) 22 ธันวาคม 2527]

หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
ธีร์
หมวดหมู่:กรรมการมหาเถรสมาคม
หมวดหมู่:แม่กองงานพระธรรมทูต
หมวดหมู่:เจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร
หมวดหมู่:เจ้าคณะภาค 3
หมวดหมู่:เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ
หมวดหมู่:เจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก
หมวดหมู่:อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 9 ประโยค
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอปักธงชัย
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากภาวะหัวใจล้มเหลว
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดนครราชสีมา