อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา

**อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา** เป็นสิ่งก่อสร้างที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นที่รำลึกถึงผู้เสียชีวิตในเหตุการณ์ในวันที่ 14 - 16 ตุลาคม พ.ศ. 2516 ตั้งอยู่เลขที่ 14/16 ถนนราชดำเนินกลาง แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร บริเวณสี่แยกคอกวัว สร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2544

## สถานที่
สถานที่จัดสร้างอนุสรณ์สถาน เช่ามาจากสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ (ปัจจุบันคือสำนักงานพระคลังข้างที่) ภายในอนุสรณ์สถานมีพิพิธภัณฑ์ ห้องสมุด สำนักงาน ห้องประชุม ลานกิจกรรม สวนสาธารณะ และประติมากรรมต่าง ๆ 

หนึ่งในประติมากรรมที่เด่นเป็นเอกลักษณ์ คือ สถูปวีรชน 14 ตุลา เป็นรูปกรวยคว่ำ สูง 14 เมตร จารึกรายชื่อผู้เสียชีวิตทั้งหมด 72 คนและบทกวีของเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ รูปกรวยคว่าเป็นสัญลักษณ์ของจิตวิญญาณการมนุษย์ ส่วนปลายยอดกรวยที่ดูเหมือนยังสร้างไม่เสร็จแทนการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย สิทธิ และเสรีภาพที่ยังต้องดำเนินต่อไป

## ประวัติการก่อสร้าง
การก่อสร้างอนุสรณ์สถาน 14 ตุลา มีประวัติอันยาวนาน เริ่มตั้งแต่มีการเสนอให้สร้างอนุสาวรีย์สำหรับผู้ที่เสียชีวิตในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ผ่านคณะรัฐมนตรีของรัฐบาลนายสัญญา ธรรมศักดิ์เมื่อ พ.ศ. 2517 แต่ประสบอุปสรรคนานัปการ วีรชนเดือนตุลาที่กลุ่มการเมืองแทบทุกฝ่ายยกเว้นกองทัพเห็นงามด้วยทีแรกกลับถูกตีความใหม่หลังเหตุการณ์ 6 ตุลา (พ.ศ. 2519) ว่าเป็นผู้ก่อความวุ่นวาย เป็นเหตุให้ไม่ได้สร้างอนุสาวรีย์ทั้งที่วางศิลาฤกษ์แล้วในเดือนตุลาคม 2518 เริ่มมีความพยายามสร้างอนุสาวรีย์แก่วีรชนเดือนตุลา และนักศึกษา 6 ตุลาในปี 2532 แต่ล่าช้ามาเรื่อย ๆ จนสุดท้ายในปี 2541 มีการตั้งอนุสาวรีย์อุทิศให้แก่วีรชน 14 ตุลา 2516 ซึ่งศาสตราจารย์ธงชัย วนิจจะกุลแย้งว่าที่ตั้งได้ส่วนหนึ่งเพราะกันนักศึกษา 6 ตุลาไปแล้ว 

ในปี 2532 รัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ(ซึ่งตัวเขาเองสนับสนุนการเดินขบวนของฝ่ายขวาในเหตุการณ์ 6 ตุลา) ตกลงจะสร้างอนุสาวรีย์ แต่ก็ไม่ได้สร้าง ในปี 2538 แผนการสร้างอนุสาวรีย์ได้เริ่มขึ้นแล้วที่สวนสันติพรแต่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงมีพระราชดำริให้สร้างถนนเลี่ยงเมืองในบริเวณนั้น ทำให้แผนต้องถูกยกเลิกไปอีก จนในปี 2541 ธีรยุทธ บุญมีอาศัยความสัมพันธ์ส่วนตัวกับอานันท์ ปันยารชุนเจรจาทำสัญญาส่วนตัวกับผู้อำนวยการสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ (ปัจจุบันคือสำนักงานพระคลังข้างที่) จนสุดท้ายมีการสร้างอนุสาวรีย์จนได้ แต่อุทิศให้แก่วีรชน 14 ตุลา 2516 เท่านั้น

จนกระทั่งถึง พ.ศ. 2544 อนุสรณ์สถานแห่งนี้จึงจะสามารถสร้างได้แล้วเสร็จ ทั้งนี้ก็ด้วยแรงผลักดันอย่างต่อเนื่องจากขบวนการนิสิตนักศึกษา อดีตนักศึกษาในสมัย 14 ตุลา นักวิชาการ สื่อมวลชน องค์กรพัฒนาเอกชน และประชาชนผู้รักประชาธิปไตย 

งบประมาณที่ใช้ในการก่อสร้างอนุสรณ์สถานแห่งนี้มาจากเงินบริจาคของประชาชนในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 และในโอกาสครบรอบ 28 ปี 14 ตุลา รวมกับเงินบริจาคของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล กรุงเทพมหานคร และทบวงมหาวิทยาลัย โดยมีมูลนิธิ 14 ตุลา เป็นผู้รับผิดชอบ

## ระเบียงภาพ

อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ถ่ายเมื่อกันยายน 2563 14 October 1973 Memorial 01.jpg|ป้ายทางเข้า
14Oct1973 Memorial P3160012.JPG|บริเวณบันไดป้ายทางเข้า
14Oct1973 Memorial P3160013.JPG|บริเวณป้ายทางเข้าอีกด้านหนึ่ง
อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ถ่ายเมื่อกันยายน 2563 14 October 1973 Memorial 06.jpg|ภาพมุมด้านกว้าง
อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ถ่ายเมื่อกันยายน 2563 14 October 1973 Memorial 07.jpg|ภาพมุมด้านหน้า
14Oct1973 Memorial P3160014.JPG|บริเวณด้านหน้ายอดอนุสรณ์สถาน
อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ถ่ายเมื่อกันยายน 2563 14 October 1973 Memorial 05.jpg|บริเวณด้านบนอนุสรณ์สถาน
อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ถ่ายเมื่อกันยายน 2563 14 October 1973 Memorial 02.jpg|บริเวณด้านหน้าอนุสรณ์สถาน
อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ถ่ายเมื่อกันยายน 2563 14 October 1973 Memorial 04.jpg|ภายในอนุสรณ์สถาน
14Oct1973 Memorial P3160024.JPG|บริเวณด้านบนอนุสาวรีย์วีรชนเดือนตุลา
อนุสรณ์วีรชนเดือนตุลา - อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ถ่ายเมื่อกันยายน 2563 14 October 1973 Memorial 09.jpg|อนุสาวรีย์วีรชนเดือนตุลา
14Oct1973 Memorial P3160016.JPG|อนุสาวรีย์วีรชนเดือนตุลาและบริเวณยอดอนุสรณ์
อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ถ่ายเมื่อกันยายน 2563 14 October 1973 Memorial 03.jpg|ภายในฐาน
14Oct1973 Memorial P3160021.JPG|ฐานอนุสรณ์
14Oct1973 Memorial P3160017.JPG|บริเวณด้านฐานยอดอนุสรณ์
14Oct1973 Memorial P3160020.JPG|ยอดอนุสรณ์ 
Renovation of the 14 October 1973 memorial Phra Nakhon, Bangkok 17.04.2025.jpg|การบูรณะอนุสรณ์สถาน 14 ตุลา (ถ่ายเมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2568)


## ดูเพิ่ม
* เหตุการณ์ 14 ตุลา
* เหตุการณ์ 6 ตุลา
* พฤษภาทมิฬ
* พฤษภาอำมหิต

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* จาก 28 ปี 14 ตุลา ถึง 25 ปี 6 ตุลา ประวัติศาสตร์ที่ยังรอคอยการชำระ

1
หมวดหมู่:เหตุการณ์ 14 ตุลา
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตพระนคร
หมวดหมู่:ก่อตั้งในกรุงเทพมหานครในปี พ.ศ. 2544