รัฐบาลโชกุนอาชิกางะ

หรือที่มักรู้จักในชื่อ  เป็นรัฐบาลทหารศักดินาของญี่ปุ่นในช่วงยุคมูโรมาจิ ระหว่างปี ค.ศ. 1336 ถึง ค.ศ. 1573 ซึ่งมีโชกุนจากตระกูลอาชิกางะ เป็นหัวหน้าคณะรัฐบาล

รัฐบาลโชกุนอาชิกางะก่อตั้งขึ้นเมื่ออาชิกางะ ทากาอูจิ ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งโชกุน ภายหลังจากที่เขาโค่นล้มการฟื้นฟูเค็มมุ ซึ่งเกิดขึ้นไม่นานหลังจากการปฏิรูปดังกล่าวได้ล้มล้างรัฐบาลโชกุนคามากูระ เพื่อฟื้นฟูพระราชอำนาจแก่จักรพรรดิโกไดโงะ ตระกูลอาชิกางะปกครองญี่ปุ่นจากเมืองหลวงเฮอังเกียว (เกียวโต) ในฐานะเผด็จการทหารโดยพฤตินัย โดยร่วมมือกับบรรดาไดเมียวซึ่งเป็นขุนนางนักรบชนชั้นซามูไร รัฐบาลโชกุนฮาชิกาวะเป็นจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งในยุคราชสำนักเหนือ-ใต้ โดยเกิดการแบ่งราชสำนักออกเป็นสองฝ่าย ได้แก่ ราชสำนักเหนือซึ่งสนับสนุนอาชิกางะที่นครเกียวโต และราชสำนักใต้ซึ่งสนับสนุนจักรพรรดิโกะไดโงะ ที่เมืองโยชิโนะ ทั้งสองฝ่ายดำรงอยู่คู่ขนานกันจนกระทั่งฝ่ายใต้ยอมอ่อนน้อมต่อฝ่ายเหนือในปี ค.ศ. 1392 รัฐบาลโชกุนอาชิกางะล่มสลายลงภายหลังการปะทุของสงครามโอนิง ในปี ค.ศ. 1467 อันเป็นจุดเริ่มต้นของภาวะสงครามกลางเมืองต่อเนื่องที่เรียกว่ายุคเซ็งโงกุ และสิ้นสุดลงโดยสมบูรณ์เมื่อโชกุนอาชิกางะ โยชิอากิ ถูกโค่นอำนาจโดยโอดะ โนบูนางะ ในปี ค.ศ. 1573

ชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งของรัฐบาลโชกุนอาชิกางะคือ “มูโรมาจิ” และคำว่า “ยุคมูโรมาจิ” มีที่มาจากเขตมูโรมาจิในนครเกียวโต ซึ่งเป็นสถานที่ที่อาชิกางะ โยชิมิตสึ โชกุนลำดับที่สามสถาปนาที่พำนักของตนในปี ค.ศ. 1379 บนถนนมูโรมาจิ โดยที่พำนักดังกล่าวมีสมญาว่า “ฮานะ โนะ โกโช” (花の御所; วังบุปผา)

## โชกุนและคันเร
เมื่ออาชิกางะ ทากาอูจิ ( ) ได้รับการแต่งตั้งให้เป็น*เซอิไทโชกุน* ( ) เป็นจุดเริ่มต้นของรัฐบาลโชกุนฯ หรือ *บากูฟุ* โดยที่โชกุนนั้นมาจากตระกูลอาชิกางะ ซึ่งอ้างสิทธิ์ในตำแหน่งโชกุนผ่านการสืบเชื้อสายจากตระกูลเซวะเก็นจิ ( ) ในช่วงสิบปีแรกของรัฐบาลโชกุนประเทศญี่ปุ่นยังคงตกอยู่ในช่วงสงครามระหว่างพระราชวงศ์ฝ่ายเหนือและฝ่ายใต้ ในยุคราชวงศ์เหนือใต้ () มีการแบ่งอำนาจกับระหว่างปฐมโชกุนทากาอูจิและน้องชายคือ อาชิกางะ ทาดาโยชิ () โดยที่โชกุนทากาอูจิดูแลเรื่องการทหารและการสงคราม ในขณะที่ทาดาโยชิน้องชายดูแลเรื่องการบริหาร สองพี่น้องตระกูลอาชิกางะปกครองญี่ปุ่นร่วมกันเป็นเวลาประมาณสิบปีจนกระทั่งสงครามปีคันโน () โชกุนมะกะอุจิได้สร้างตำแหน่งชิตสึจิ () หรือผู้สำเร็จราชการแทนโชกุนขึ้นมาแทนที่ทาดาโยชิผู้เป็นน้องชาย ทำหน้าที่ในด้านการบริหารแทนโชกุน 

ใน ค.ศ. 1362 โชกุนคนต่อมา อาชิกางะ โยชิอากิระ จัดตั้งตำแหน่ง คันเร () เป็นผู้สำเร็จราชการแทนโชกุนแทนที่ชิตสึจิ โดยเพื่อป้องกันไม่ให้ตระกูลใหญ่ตระกูลเดียวมีอำนาจดังที่เป็นในยุคคามากูระ ผู้ดำรงตำแหน่งคันเรจึงเวียนมาจากสามตระกูลใหญ่เรียกว่า *ซังกันเร* () ได้แก่ โฮโซกาวะ () ฮาตาเกยามะ () และชิบะ () อำนาจของคันเรมีแตกต่างกันไปในแต่ละยุคสมัย ในสมัยของโชกุนอาชิกางะ โยชิมิตสึ () ซึ่งขึ้นดำรงตำแหน่งโชกุนด้วยอายุเพียงเก้าปี คันเรโฮโซกาวะ โยริยูกิ () จึงเป็นผู้ปกครองรัฐบาลโชกุนในทางพฤตินัย เมื่อโชกุนโยชิมิตสึเติบโตมีอำนาจเต็มแล้ว อำนาจของคันเรจึงลดลง หลังจากสงครามปีโอนิง () อำนาจของสถาบันโชกุนลดลงมาก คันเรจึงขึ้นมามีอำนาจเหนือโชกุนสามารถปลดเปลี่ยนและตั้งโชกุนใหม่ได้ตามต้องการ

### รายนามโชกุน
# อาชิกางะ ทากาอูจิ, ปี 1338–1358
# อาชิกางะ โยชิอากิระ, ปี 1359–1368
# อาชิกางะ โยชิมิตสึ, ปี 1368–1394
# อาชิกางะ โยชิโมชิ, ปี 1395–1423
# อาชิกางะ โยชิกาซุ, ปี 1423–1425
# อาชิกางะ โยชิโนริ, ปี 1429–1441
# อาชิกางะ โยชิกัตสึ, ปี 1442–1443
# อาชิกางะ โยชิมาซะ, ปี 1449–1473
# อาชิกางะ โยชิฮิซะ, ปี 1474–1489
# อาชิกางะ โยชิตาเนะ, ปี 1490–1493, 1508–1521
# อาชิกางะ โยชิซุมิ, ปี 1494–1508
# อาชิกางะ โยชิฮารุ, ปี 1521–1546
# อาชิกางะ โยชิเตรุ, ปี 1546–1565
# อาชิกางะ โยชิฮิเดะ, ปี 1568
# อาชิกางะ โยชิอากิ, ปี 1568–1573

## การปกครองส่วนกลาง
รัฐบาลโชกุนอาชิกางะมีฐานที่มั่นตั้งอยู่ที่เมืองเคียวโตะ การปกครองส่วนกลางของรัฐบาลโชกุนฯ มีหน้าที่ดูแลเรื่องเกี่ยวกับโชกุนและนครหลวง การปกครองส่วนกลางของรัฐบาลโชกุนอาชิกางะนั้น ได้รับแบบอย่างโดยส่วนใหญ่มาจากรัฐบาลโชกุนคามากูระ มีองค์กรต่าง ๆ ที่สำคัญดังนี้
* *ซามูไรโดโกโระ* () เป็นสภาซึ่งดูแลกิจการของซามูไรทั้งปวง เป็นตำรวจนครบาลภายในเมืองเคียวโตะ และเกณฑ์ไพร่พลจัดทัพของรัฐบาลโชกุนฯ ในการสู้รบต่าง ๆ สมาชิกในสภา*ซามูไรโดโกโระ*ได้รับการแต่งตั้งจากโชกุนและมาจากตระกูลใหญ่ที่สำคัญในยุคมูโรมาจิสี่ตระกูลรองลงมาจาก*ซังกันเร* เรียกว่า *ชิชิกิ* () ได้แก่ ตระกูลอิซชิกิ () ตระกูลยามานะ () ตระกูลอากามัตซึ () และตระกูลเคียวโงกุ () หัวหน้าของสภา*ซามูไรโดโกโระ* เรียกว่า*โทนิง* () ซึ่งมีอำนาจใน*บากูฟุ*รองจากโชกุนและคันเร
* *เฮียวโจชู* () และ *ฮิกิตสึเกะชู* () มีหน้าตัดสินคดีความฟ้องร้องต่าง ๆ ของซามูไร โดยที่*ฮิกิตสึเกะชู*ส่งสำนวนคดีความให้แก่*เฮียวโจชู*เป็นผู้ตัดสิน 
* *มันโดโกโระ* () เป็นสภาทำหน้าที่เกี่ยวกับการบริหารและการเงินของรัฐบาลโชกุนฯ หัวหน้าสภา*มันโดโกโระ* เรียกว่า *มันโดโกโระชิตสึจิ* () ซึ่งเป็นตำแหน่งของตระกูลอิเซะ ()
* *มนจูโจ* () 

## การปกครองส่วนภูมิภาค
การปกครองส่วนภูมิภาคของญี่ปุ่นในสมัยมูโรมาจิเป็นไปตามระบอบศักดินาสวามิภักดิ์ (Feudalism) เช่นเดียวกับในยุคคามากูระ โดยที่รัฐบาลโชกุนมอบที่ดินให้แก่ซามูไรให้ปกครอง โดยที่ซามูไรเหล่านั้นมีหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อยในดินแดนของตนและเข้าร่วมศึกสงครามของรัฐบาลโชกุนเป็นการตอบแทน 
[left|thumb|แผนที่แสดงการแบ่งแคว้น หรือ คุนิ ของประเทศญี่ปุ่นในยุครัฐบาลโชกุนอาชิกางะ ยกเว้นเกาะ[ฮกไกโดซึ่งยังไม่เป็นส่วนหนึ่งของประเทศญี่ปุ่น]]
รัฐบาลโชกุนอาชิกางะแบ่งประเทศญี่ปุ่นออกเป็น 66 แคว้น เรียกว่า *คุนิ* () ดังเช่นที่เคยเป็นมาแต่ก่อน ซึ่งในแต่ละ*คุนิ*รัฐบาลโชกุนฯ แต่งตั้งเจ้าซามูไรเข้าไปปกครองเรียกว่า *ชูโงะ* () หรือ *ชูโงะไดเมียว* () *ชูโงะ*ในยุคอาชิกางะนั้นมีอำนาจเหนือดินแดนของตน เป็นอิสระจากรัฐบาลโชกุนส่วนกลางมากกว่าในยุคคามากูระ โดยที่*ชูโงะ*สามารถเก็บภาษีในดินแดนของตน และส่งทอดตำแหน่งของตนเองต่อให้ลูกหลานได้

นอกเหนือจาก*ชูโงะ*แล้ว ยังมีองค์กรส่วนภูมิภาคซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวแทนสาขาย่อยของรัฐบาลโชกุนฯ ในแต่ละภูมิภาค ซึ่งตัวแทนเหล่านี้มีอาณาเขตอำนาจที่กว้างใหญ่และในเวลาต่อมาพัฒนากลับกลายเป็นศัตรูทางการเมืองของรัฐบาลโชกุนอาชิกางะ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่การล่มสลายของอำนาจของรัฐบาลโชกุนในยุคเซ็งโงกุ 

เนื่องจาก*ชูโงะ*มักจะพำนักอาศัยอยู่ภายในนครหลวงเคียวโตะ เพื่อแสดงความจงรักภักดีต่อโชกุนและเพื่อติดตามข่าวสารการเมือง การบริหารงานภายในแคว้นของตนนั้น*ชูโงะ*จึงดำเนินการผ่านผู้แทน เรียกว่า *ชูโงะได* () 

### ''คันโตคุกูโบ'' และ ''คันโตกันเร''
ใน ค.ศ. 1349 โชกุนคนแรก อาชิกางะ ทากาอูจิ แต่งตั้งให้บุตรชายของตนคือ อาชิกางะ โมโตอูจิ () ดำรงตำแหน่งเป็น *คันโตกันเร* () เป็นผู้สำเร็จราชการแทนโชกุนในภูมิภาคตะวันออกของญี่ปุ่น พำนักอยู่ที่เมืองคามากูระและมีอำนาจเหนือซามูไรในภูมิภาคคันโตทั้งมวล เมื่ออาชิกางะ โมโตอูจิถึงแก่กรรม ตำแหน่ง*คันโตกันเร*จึงตกทอดแก่ลูกหลานของโมโตอูจิ และเนื่องจากผู้ดำรงตำแหน่ง*คันโตคันเร*เป็นสมาชิกตระกูลอาชิกางะระดับสูง ตำแหน่งนี้จึงได้รับการขนานนามว่า *คันโตกูโบ* () หรือ โชกุนแห่งภูมิภาคคันโต *คันโตคุโบ*มีผู้ช่วยเป็นผู้สำเร็จราชการอีกทอดหนึ่ง เรียกว่า ชิตสึจิ เป็นตำแหน่งของตระกูลอูเอซูงิ ()

ตำแหน่ง*คันโตกูโบ*กลับทำให้เสถียรภาพทางการเมืองของภูมิภาคคันโตตกต่ำลง เนื่องจาก*คันโตคุโบ*มักมีความขัดแย้งกับตระกูลอูเอซูงิซึ่งเป็นผู้สำเร็จราชการแทนตนอยู่เนือง ๆ และนอกจากนี้*คันโตกูโบ*ยังมีความพยายามที่จะตั้งตนขึ้นเป็นอิสระจากรัฐบาลโชกุนฯ ที่เคียวโตะนำไปสู่สงคราม หลังจากที่*คันโตกูโบ*คนสุดท้ายถูกตระกูลอูเอซูงิขับไล่ออกจากเมืองคามากูระไปใน ค.ศ. 1455 ไม่มีการแต่งตั้งสมาชิกตระกูลอาชิกางะมาดำรงตำแหน่งนี้อีก ตำแหน่ง*คันโตกูโบ*จึงถูกล้มเลิกไป จากนั้นตระกูลอูเอซูงิขึ้นเถลิงอำนาจในภูมิภาคคันโตโดยดำรงตำแหน่งเป็น*คันโตคักันเร*ในยุคเซ็งโงกุ

### ''คีวชูทันได''
ในสมัยราชวงศ์เหนือใต้ เกาะคีวชูเป็นฐานที่มั่นของกองกำลังของพระราชวงศ์ฝ่ายใต้ โชกุนทากาอูจิตั้งตำแหน่ง*คีวชูทันได* () ขึ้นใน ค.ศ. 1336 เพื่อดูแลปกครองเกาะคีวชูและปราบปรามกองกำลังของฝ่ายใต้ โดยมีฐานการบัญชาการอยู่ที่เมืองฮากาตะ ( จังหวัดฟูกูโอกะในปัจจุบัน) โดยตำแหน่ง*คีวชูทันได*ในยุคต้นเป็นของตระกูลอิซชิกิ แต่ทว่าตระกูลอิซชิกิไม่สามารถปราบปรามกองกำลังของฝ่ายใต้ได้ ใน ค.ศ. 1370 สมัยของโชกุนโยชิมิตสึ คันเรโฮโซกาวะ โยริยูกิซึ่งเป็นผู้สำเร็จราชการแทน แต่งตั้งให้ อิมางาวะ ซาดาโยะ () ดำรงตำแหน่งเป็น*คีวชูทันได* อิมางาวะ ซาดาโยะ สามารถปราบกองกำลังของฝ่ายใต้ซึ่งนำโดยเจ้าชายคาเนโยชิ () ได้สำเร็จ แต่ทว่าหลังจากสูญสิ้นอำนาจของคันเรโฮโซกาวะ โยริยูกิ โชกุนโยชิมิตสึมองว่า อิมางาวะ ซาดาโยะ เป็นคู่แข่งทางการเมือง จึงปลดอิมางาวะ ซาดาโยะ ออกจากตำแหน่ง*คีวชูทันได*ไปใน ค.ศ. 1395 หลังจากนั้นตำแหน่ง*คีวชูทันได*เป็นของตระกูลชิบูกาวะ () หลังจากที่เกาะคีวชูสงบเรียบร้อยแล้ว ตำแหน่ง*คีวชูทันได*จึงมีความสำคัญและอำนาจลดลง บรรดา*ชูโงะไดเมียว*เจ้าครองแคว้นต่าง ๆ บนเกาะคีวชูปฏิบัติตามคำสั่งของโชกุนที่เมืองเคียวโตะโดยตรง

### ''โอชูทันได''
ภูมิภาคโทโฮะกุนั้นอยู่ภายใต้การปกครองของ*คันโตคุโบ* ใน ค.ศ. 1392 โชกุนโยชิมิตสึตั้งตำแหน่ง *โอชูทันได* () ขึ้นเพื่อดูแลภูมิภาคโทโฮะกุ แต่ตำแหน่ง*โอชูทันได*นั้นในทางปฏิบัติมีอำนาจไม่มากและเป็นเพียงแค่*ชูโงะ*ตำแหน่งหนึ่งเท่านั้น

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม
* 
* 
* 
* 

## ข้อมูลเพิ่มเติม
*Ashikaga Bakufu จากเว็บไซต์มหาวิทยาลัยรัฐวอชิงตัน
*Kyoto City Web

หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:โชกุนอาชิกางะ
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ยุคมูโรมาจิ
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศญี่ปุ่น
หมวดหมู่:รัฐบรรณาการของจักรวรรดิจีน