เรือประจัญบาน

[150px|thumb|[ยูเอสเอส ไอโอวา (BB-61) ในปี ค.ศ. 1984]]
**เรือประจัญบาน** คือเรือรบหุ้มเกราะขนาดใหญ่ที่มีอาวุธประจำเรือเป็นปืนใหญ่มีระยะยิงไกล ในช่วงปลายสตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 เรือประจัญบานถือเป็นเรือรบที่มีพลานุภาพที่สุดในบรรดาเรือรบทั้งหลาย และการมีฝูงเรือประจัญบานถือว่ามีความสำคัญมาก สำหรับประเทศใดๆก็ตามที่ต้องการคงไว้ซึ่งความเป็นใหญ่ทางทะเล

## ประวัติ
คำว่า *เรือประจัญบาน* ถูกกำหนดขึ้นเมื่อราว ปี 1794 และเป็นคำลดรูปมาจาก *[[เรือรบแนวเส้นประจัญบาน|เรือรบ]]เข้ากระบวน*  (ship of the line) อันเป็นเรือรบต่อด้วยไม้ ที่มีบทบาทสำคัญที่สุดใน ยุคสมัยของเรือใบ (Age of Sail) คำดังกล่าวเข้ามาสู่การใช้อย่างเป็นทางการในปลายทศวรรษที่ 1880 เพื่อใช้บรรยาย เรือรบหุ้มเกราะ (ironclad warship) ประเภทหนึ่ง ซึ่งปัจจุบันได้รับการอ้างถึงโดยนักประวัติศาสตร์ว่า "เรือประจัญบาญยุคก่อนเดร็ดนอท" ในปี 1906 คำสั่งให้ต่อ เรือหลวงเดร็ดนอท (1906) (HMS Drednought) นับว่าเป็นการเปิดศักราชใหม่ในการออกแบบเรือประจัญบาน 

ในยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม มีการสร้างเรือประจัญบานที่ขับเคลื่อนด้วยพลังกลจักรไอน้ำ และติดอาวุธที่ทรงอานุภาพ เช่น ปืนใหญ่โฮชวิตเซอร์ และปืนครก ที่มีระยะยิงไกล และมีอำนาจการยิงรุนแรง

ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 มีการติดตั้งเกราะเหล็กให้กับเรือประจัญบาน และมีการติดตั้งป้อมปืนใหญ่ที่หมุนยิงได้รอบ กระสุนปืนใหญ่มีการพัฒนากระสุนแบบต่างๆ และก็เข้าสู่ยุคการสร้างเรือประจัญบานด้วยเหล็กทั้งลำ และในยุคเดียวกัน กองทัพเรืออังกฤษได้สร้างเรือประจัญบาน เรือหลวงเดรดนอต (HMS *Dreadnought*) ที่ติดปืนใหญ่ขนาด 12 นิ้ว (305 มม.) ที่ยิงได้ทั่วทุกทิศ ทุกชาติต่างพากันสร้างเรือประจัญบาน

### สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
ในยุคสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง (ค.ศ. 1914-1918) ชาติต่าง ๆ ที่เข้าร่วมสงคราม ได้สร้างเรือประจัญบาน (เดรดนอต) ขึ้นมา เช่น เบราน์ชไวค์ ของเยอรมนี, เดรดนอต ของสหราชอาณาจักร, นิวยอร์ก ของสหรัฐ, คาวาชิ ของญี่ปุ่น, เซนต์อิสตแวน ของออสเตรีย-ฮังการี, พรอว็องส์ ของฝรั่งเศส, ปอลตาวา ของรัสเซีย, และเคานต์แห่งกาวูร์ ของอิตาลี

ไฟล์:Bundesarchiv DVM 10 Bild-23-61-31, Linienschiff der Braunschweig-Klasse.jpg|เรือประจัญบานเบราน์ชไวค์
ไฟล์:USS New York (BB-34) underway at high speed on 29 May 1915 (19-N-13046).jpg|เรือประจัญบานนิวยอร์ก
ไฟล์:HMS Dreadnought 1906 H61017.jpg|เรือประจัญบานเดรดนอต
ไฟล์:Japanese battleship Kawachi in early postcard.jpg|เรือประจัญบานคาวาชิ
ไฟล์:Szent Istvan.jpg|เรือประจัญบานเซนต์อิสตแวน
ไฟล์:Provence-3.jpg|เรือประจัญบานพรอว็องส์
ไฟล์:Vittorio Veneto (battleship).jpg|เรือประจัญบานปอลตาวา
ไฟล์:RNConte di Cavour-Original.jpg|เรือประจัญบานเคานต์แห่งกาวูร์


### สมัยระหว่างสงคราม

หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ได้มีสนธิสัญญาจำกัดการสร้างเรือประจัญบานขึ้นมาหลายข้อ เช่น สนธิสัญญานาวิกวอชิงตัน ที่ห้ามสร้างเรือรบที่มีขนาดเรือเกิน 35,000 ตัน และห้ามติดปืนใหญ่ขนาดเกิน 16 นิ้ว (406 มม.) สนธิสัญญาแวร์ซายซึ่งจำกัดการสร้างเรือของเยอรมนีที่แพ้สงคราม โดยห้ามสร้างเรือที่มีขนาดเกิน 10,000 ตัน และห้ามติดปืนใหญ่ขนาดเกิน 11 นิ้ว (280 มม.)

สุดยอดเรือประจัญบานสุดแกร่งทั้ง 7 (Big 7) ตามสนธิสัญญานาวิกวอชิงตัน ประกอบด้วย:
* นางาโตะ และมุตสึ ในชั้นนางาโตะ ของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น
* เนลสัน และร็อดนีย์ ในชั้นเนลสัน ของกองทัพเรือสหราชอาณาจักร
* โคโลราโด, แมริแลนด์ และเวสต์เวอร์จิเนีย ในชั้นโคโลราโด ของกองทัพเรือสหรัฐ

ทางเยอรมนีก็ได้สร้างเรือประจัญบานขนาดกระเป๋าชั้น "ดอยช์ลันช์" ขึ้นมา โดยขนาดเรือกว่า 14,000 ตัน ติดปืนใหญ่ 11 นิ้ว 6 กระบอก ติดตั้งเครื่องยนต์ดีเซล ทำให้สามารถทำความเร็วได้สูง

### สงครามโลกครั้งที่สอง
ในยุคสงครามโลกครั้งที่สอง (ค.ศ. 1939-1945) ชาติต่าง ๆ ที่ร่วมสงคราม ต่างสร้างเรือประจัญบานขึ้นมา เช่น บิสมาร์ค ของเยอรมนี, พระเจ้าจอร์จที่ 5 ของสหราชอาณาจักร, ไอโอวา ของสหรัฐ, ยามาโตะ ของญี่ปุ่น, ริเชอริเยอ ของฝรั่งเศส, และวิตโตรีโอเวเนโต ของอิตาลี


ไฟล์:Yamato during Trial Service.jpg|เรือประจัญบานยามาโตะ
ไฟล์:A port bow view of the battleship USS Iowa.jpg|เรือประจัญบานไอโอวา
ไฟล์:King George V class battleship 1945.jpg|เรือประจัญบานพระเจ้าจอร์จที่ 5
ไฟล์:Bismarck-Navedabattaglia.jpg|เรือประจัญบานบิสมาร์ค
ไฟล์:French battleship Richelieu underway in the Atlantic Ocean on 26 August 1943 (80-G-78789).jpg|เรือประจัญบานรีเชอลีเยอ
ไฟล์:Vittorio Veneto (battleship).jpg|เรือประจัญบานวิตโตรีโอเวเนโต
ไฟล์:Dunkerque-1.jpg|เรือประจัญบานเดิงแกร์ก
ไฟล์:Bundesarchiv DVM 10 Bild-23-63-07, Schlachtschiff "Scharnhorst".jpg|เรือประจัญบานชาร์นฮอสท์
ไฟล์:USS North Carolina NYNY 11306-6-46.jpg|เรือประจัญบานนอร์ทแคโรไลนา
ไฟล์:USS South Dakota (BB-57) anchored in Hvalfjörður, Iceland, on 24 June 1943 (NH 97265).jpg|เรือประจัญบานเซาท์ดาโคตา
ไฟล์:British battleship HMS Vanguard (23) underway c1947.jpg|เรือประจัญบานแวนการ์ด
ไฟล์:Prince of Wales-1.jpg|เรือประจัญบานปรินส์ออฟเวลส์
ไฟล์:Fuso Trial Heading Left.jpg|เรือประจัญบานฟูโซ
ไฟล์:Japanese battleship Musashi underway in 1944 (NH 63473) (cropped).jpg|เรือประจัญบานมูซาชิ


## อดีตประเทศประจำการ
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1895 โดยมีเรือประจัญบานสองลำสุดท้ายในชั้นเต๊งหงวน
* : สูญเสียกองทัพเรือทั้งหมดหลังจากการล่มสลายของจักรวรรดิเมื่อสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1918 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือเคบี จูโกสลาวีจา
*  กองทัพเรือสาธารณรัฐประชาชนยูเครน: สูญเสียกองทัพเรือทั้งหมดจากการพิชิตโดยพวกบอลเชวิคในปี ค.ศ. 1921
* :  ยกเลิกในปี ค.ศ. 1933 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือทีซีจี ทูร์กุท ไรส์
* : สูญเสียเรือประจัญบานชั้นเอสปานาสองลำสุดท้ายในปี ค.ศ. 1937
* : สูญเสียเรือประจัญบานชั้นมิสซิสซิปปีสองลำสุดท้ายในปี ค.ศ. 1941
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1945 โดยมีเรือประจัญบานสองลำสุดท้ายในชั้นด็อยท์ชลันท์
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1945 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือนางาโตะ
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1952 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือมีนัชเจไรช์
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1953 โดยมีเรือประจัญบานสองลำสุดท้ายในชั้นอันเดรอาโดเรีย
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1956 โดยมีเรือประจัญบานสองลำสุดท้ายในชั้นกังกุต
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1957 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือเออาร์เอ ริวาดาเวีย
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1958 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคืออัลมิแรนเตลาตอร์เร
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1960 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือเรือหลวงแวนการ์ด
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1970 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือจีนบาร์ท
* : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1992 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือยูเอสเอส มิสซูรี

## รูปภาพกองเรือประจัญบานในประวัติศาสตร์

ไฟล์:Grand Fleet Assembly (front).jpg|กองเรือประจัญบานสหราชอาณาจักร (กองเรือใหญ่)
ไฟล์:First and second battleship squadrons and small cruiser of the - NARA - 533188-2 restored.jpg|กองเรือประจัญบานเยอรมนี (กองเรือทะเลหลวง)
ไฟล์:Austro-Hungarian fleet.jpg|กองเรือประจัญบานออสเตรีย-ฮังการี
ไฟล์:Black Sea Battleships.jpg|กองเรือประจัญบานรัสเซีย (ทัพเรือทะเลดำ)
ไฟล์:Japanese Battleships Mutsu, Ise, and Fuso.jpg|กองเรือประจัญบานญี่ปุ่น
ไฟล์:US warships entering Lingayen Gulf 1945.jpg|กองเรือประจัญบานสหรัฐ


## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ตารางเปรียบเทียบของ 7 เรือประจัญบานในสงครามโลกครั้งที่ 2


หมวดหมู่:ยุทโธปกรณ์