ฮานะชิรุซาโตะ

thumb|ดอกส้มทาจิบานะ
thumb|ผลส้มทะจิบะนะ

**ฮานะชิรุซาโตะ** (; *ท่านหญิงดอกส้ม*) เป็นบทที่ 11 ของตำนานเก็นจิ ผลงานของ มุระซะกิ ชิคิบุ จากทั้งหมด 54 บท บทที่ 11 นี้เป็นบทสั้น ๆ บอกเล่าเหตุการณ์ช่วงเวลา ที่หนึ่งทับซ้อนอยู่ในบท ซะคะกิ

## ที่มาของชื่อบท ฮานะชิรุซาโตะ

**ฮานะชิรุซาโตะ** (花散里) แปลตามตัวอักษรว่า เรือนที่กลีบดอกไม้ร่วงโปรยปราย ดอกไม้ที่กล่าวถึงในบท ฮะนะจิรุซะโตะ คือ ดอกส้มทะจิบะนะ

*ทาจิบานะ*（橘) เป็นพืชตระกูลส้มชนิดหนึ่ง  มีชื่อทางวิชาการ ว่า Citrus tachibana มีชื่ออื่น ๆ ว่า ยะมะโตะทะจิบะนะ หรือ นิปปงทะจิบะนะ มีดอกสีขาวเกสรเหลือง ผลมีขนาดเล็ก รสเปรี้ยวจัด ไม่เหมาะจะนำมารับประทาน

## ตัวละครหลักในบท

* **เก็นจิ** : อายุ 25
* **สตรีในคฤหาสน์แถบแม่น้ำนะคะงะวะ**
* **พระชายาตำหนักเรเค** (เรเคเด็ง) : พระชายาในอดีตจักรพรรดิคิริสึโบะอินผู้ล่วงลับ
* **ฮะนะจิรุซะโตะ** : น้องสาวของพระชายาตำหนักเรเค
* **โคะเระมิตสึ** : คนสนิทและพี่น้องร่วมแม่นมเดียวกับเก็นจิ

## เรื่องย่อ

ต้นฤดูร้อนเช่นนี้ วันที่ฟ้าใสไร้ฝนพรำเช่นวันนี้ ช่างหาได้ยากยิ่ง เก็นจิผู้หม่นหมองจากการถูกอดีตจักรพรรดินีฟุจิตสึโบะหบเลี่ยงไม่พบเจอ จึงถือโอกาสถือโอกาสแวะเยี่ยมเยียนพระชายาตำหนักเรเค (เรเคเด็ง) ในอดีตจักรพรรดิคิริสึโบะอิน แท้จริงแล้วจุดประสงค์ในการเยี่ยมเยืยนครั้งนี้ คือการไปพบคู่รักของเขา ซึ่งนางเป็นน้องสาวของพระชายาตำหนักเรเคที่เขาเคยคบหากับนางมีครั้นนางยังอยู่ในวังหลวง แม้จะไม่พบกันบ่อยนักก็ตาม ระหว่างทางก่อนที่จะไปถึงคฤหาสน์ของพระชายาตำหนักเรเคนั้น นก *โฮะโตะโตะงิสุ* (นกคัดคูเล็ก)ร้องเซ็งแซ่ที่หน้าคฤหาสน์เล็ก ๆ แถบนะคะงะวะ  เก็นจิพลันจำได้ว่า นี่คือบ้านของอดีตชู้รักคนหนึ่งของเขาที่ร้างราความสัมพันธ์ ไม่ได้พบกันเป็นเวลานานแล้ว จึงส่งโคะเระมิตสึไปถามไถ่ ว่านางว่างที่จะพบเขาไหม  คนของนางบอกปัดเขา ทำเป็นจำไม่ได้ ที่แท้ ด้วยการร้างราไม่มาพบหน้าเป็นเวลานาน นางอาจจะจะกำลังต้อนรับคู่รักคนใหม่อยู่ภายในคฤหาสน์ก็เป็นได้ เก็นจิจึงมุ่งไปยังจุดหมาย ณ คฤหาสน์ของพระชายาตำหนักเรเค คฤหาสน์ของนางโดดเดี่ยวและเงียบสงบอย่างที่เขาคาดไว้ ปกติยามที่พระราชบิดาของเขายังมีพระชนม์ชีพ ก็มิได้รับใคร่โปรดปรานนางเท่าไหร่นั้น พระองค์เพียงชมว่า นางนั้นอ่อนโยนมากเท่านั้นเอง บัดนี้ยามสิ้นพระราชบิดา ชีวิตของนางย่อมหงอยเหงาไร้ผู้เยี่ยมเยือนไปมาหาสู่มากขึ้นกว่าเดิม เฉกเช่นเก็นจิ ในยามสิ้นบารมีพระราชบิดาเช่นกัน เขาสนทนากับนางเรื่องความหลังจนดึกดื่น ต้นไม้สูง ๆ ในสวนยิ่งดูมืดมนลงอีกภายใต้แสงจันทรเดือน 8 ค่ำ กลิ่นดอกส้มหอมฟุ้งกรุ่นมาจากสวน ชวนให้ระลึกถึงอดีตที่ผ่านพ้น เสียงนก *โฮะโตะโตะงิสุ* (นกคัดคูเล็ก) ร้อง นี่คงจะเป็นนกตัวเดียวกับเมื่อครู่ หลังจากสนทนากับพระชายาตำหนักเรเคจนเป็นที่พอใจแล้ว เขาก็เข้าพบกับน้องสาวของพระชายาตำหนักเรเค แรกนางอาจจะแสนงอน เพราะเก็นจิไม่มาพบเป็นเวลานานแล้ว แต่เก็นชิเป็นชายที่มีวาจาอ่อนโยนเสมอตรงเสมอปลาย อีกทั้งรูปโฉมยังงามสง่ายิ่ง ทั้งสองสนทนากันจนนางคลายความขุ่นเคือง นางเป็นสตรีผู้อ่อนโยนที่ยินดีต้อนรับเขาเสมอไม่ว่ายามรุ่งเรืองหรือตกอับ เพราะดอกส้มทะจิบะนะที่ส่งกลิ่นหอมกรุ่นกำจายไปทั่วในยามนั้น เขาจึงเรียกนางว่า *ฮะนะจิรุซะโตะ* ท่านหญิงดอกส้ม

## นกโฮะโตะโตะงิสุ และ ดอกทะจิบะนะ
thumb|นกโฮะโตะโตะงิสุ
ในกวีแบบญี่ปุ่นนั้น นก *โฮะโตะโตะงิสุ* (ほととぎす  Hototogisu) หรือ นกคัดคูเล็ก มีชื่อภาษาอังกฤษว่า Lesser Cuckoo (Cuculus poliocephalus) กับ ดอกส้มทะจิบะนะ นั้นมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกัน หากนกดุเหว่าและดอกส้มทะจิบะนะปรากฏในกวี จะมีความหมายแฝงสื่อถึง ความทรงจำครั้งเก่าก่อน

*  สื่อ:Hototogisu_07b8051.ogg *เสียงร้องของนกโฮะโตะโตะงิสุ*

## ศึกษาเพิ่มเติม

* '' โดย BIRD-HOME.com
* Spring Poems Reading Companion page '' Welcome to John R Wallace's Classical Japanese Literature and Culture Web Site โดย **John R Wallace**

## อ้างอิง

 
 
หมวดหมู่:วรรณกรรมญี่ปุ่น
หมวดหมู่:รายชื่อบทในตำนานเก็นจิ