พระเทพสิทธินายก (เลียบ ปญญฺสิริ)

**อดีตพระเทพสิทธินายก (เลียบ ปุญฺญสิริ)** นิยมเรียกว่า *“หลวงพ่อเลียบ วัดเลา"* เป็นพระสงฆ์ชาวไทย มีสมณศักดิ์เป็นอดีตพระราชาคณะชั้นสามัญยก ตำแหน่งทางพระสังฆาธิการเป็นอดีตเจ้าอาวาสวัดเลา และอดีตเจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหาร กรุงเทพมหานคร

## ประวัติ

### ชาติภูมิ
ชื่อ เ**ลียบ** นามสกุล **ทิพย์ทัศน์** ชาตะ วันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2413 (วันศุกร์ แรม 12 ค่ำ เดือน 4 ปีมะเมีย) ณ บ้านตำบลปากคลองภาษีเจริญ อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี (ปัจจุบันอยู่ในแขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร)

เป็นบุตรคนที่ 4 ในจำนวน 6 คน ของนายทัด นางเปลี่ยน นามสกุล ทิพย์ทัศน์ ครอบครัวประกอบอาชีพทำสวนและค้าขาย

### วัยเยาว์
ศึกษาอักษรสมัยอยู่ในสำนักพระครูพุทธพยากรณ์ (กล่ำ) วัดอัปสรสวรรค์วรวิหาร ครั้นเมื่อเจริญวัยพอที่จะเป็นกำลังช่วยเหลือครอบครัวประกอบการอาชีพได้ ทั้งการศึกษาก็เป็นที่พอเพียงสำหรับกุลบุตรในสมัยนั้น จึงลากลับมาอยู่บ้านช่วยครอบครัวประกอบอาชีพทำสวนและค้าขาย

### อุปสมบท
อุปสมบท พ.ศ. 2434 ณ พัทธสีมาวัดอัปสรสวรรค์วรวิหาร อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี โดย 

พระอุปัชฌาย์ทัต วัดสิงห์ เป็นพระอุปัชฌาย์ 

พระอาจารย์เอี่ยม สุวณฺณสโร วัดโคนอน (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระภาวนาโกศลเถร เจ้าอาวาสวัดหนังราชวรวิหาร) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ 

พระสมุห์แสง วัดปากน้ำ (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระครูสมณธรรมสมาทาน เจ้าอาวาสวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ 

ได้รับฉายาทางพระพุทธศาสนาว่า **ปุญฺญสิริ** [ปุน-ยะ-สิ-หริ]

อุปสมบทแล้วจำพรรษาที่วัดอัปสรสวรรค์วรวิหาร ต่อมาย้ายไปจำพรรษาอยู่ที่วัดขุนจันทร์ ซึ่งอยู่ใกล้กัน ในระยะที่จำพรรษาอยู่วัดทั้งสองนี้ได้ศึกษาเล่าเรียนทางวิปัสสนาธุระจากพระอาจารย์เอี่ยม สุวณฺณสโร วัดโคนอน ผู้เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ซึ่งมีชื่อเสียงในทางวิปัสสนาธุระ

เมื่อศึกษาทางวิปัสสนาธุระสำเร็จเป็นที่พึงพอใจแล้วมีความปรารถนาศึกษาทางพระปริยัติธรรม จึงย้ายไปอยู่ในสำนักของพระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ได้ช่วยเหลืองานของพระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) จนเป็นที่ไว้วางใจและพึงพอใจ จึงได้รับแต่งตั้งเป็นพระสมุห์ฐานานุกรมของท่าน

ต่อมาพระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) มรณภาพ จึงได้รับแต่งตั้งเป็นพระปลัดฐานานุกรมของพระศากยบุตติยวงษ์ (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ช่วยเหลืองานคณะสงฆ์ทั้งภายในวัดและนอกวัดเป็นอย่างดีตลอดมา มีความเข้มแข็งและเด็ดขาดจนความทราบถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร จึงทรงพระกรุณาโปรดขอรับพระราชทานสมณศักดิ์ที่พระครูสมุหวรคณิสสรสิทธิการ ตำแหน่งพระครูฐานานุกรมในพระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส

ช่วยงานคณะสงฆ์โดยลำดับมาจนเป็นที่พอพระทัยของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เมื่อตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหารว่างลง พระองค์จึงทรงแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งดังกล่าวเมื่อ พ.ศ. 2457 บริหารดูแลวัดจากเดิมที่มีสภาพทรุดโทรมจวบจนเจริญรุ่งเรืองเป็นลำดับมา เป็นต้นว่าก่อสร้างและบูรณปฏิสังขรณ์อาคาร เสนาสนะ ให้เป็นหลักฐานมั่นคงสวยงาม จนมีคุณความดีเป็นที่ปรากฏ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส จึงขอรับพระราชทานสมณศักดิ์ให้เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญยกที่ พระเทพสิทธินายก

ในระยะที่เป็นเจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหาร วันหนึ่งเดินทางผ่านวัดเลา ตำบลท่าข้าม อำเภอบางขุนเทียน จังหวัดธนบุรี ซึ่งเป็นวัดร้างมีสภาพรก ทรุดโทรม เหลือเพียงซากอุโบสถเก่า และพระพุทธรูปปรักหักพังตากแดดฝน ท่านจึงเกิดกุศลจิตคิดจะบูรณะองค์พระประธานและทำร่มเงาบังแดดฝนให้ดี จึงบอกกล่าวแก่บรรดาศิษย์และผู้ที่เคารพนับถือ ก็ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี เมื่อบูรณะและก่อสร้างสำเร็จแล้ว มีผู้ศรัทธาเลื่อมใสวิงวอนขอให้ช่วยสร้างเป็นวัดขึ้นใหม่อีกครั้ง ท่านก็มีความยินดีตกลงสร้างอุโบสถ กุฏิสงฆ์ แล้วขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมา และผูกพัทธสีมาเมื่อ พ.ศ. 2467

หลังจากนั้นท่านปรารภถึงสภาพของวัดเลาที่สร้างขึ้นมาใหม่ เกรงว่าจะกลับไปร้างอีกครั้ง เนื่องจากตัวท่านเองอยู่ห่างไกลจากวัด จึงร่ำๆ ในการที่จะไปปกครองดูแลด้วยตนเอง ประจวบกับมีเหตุการณ์ความคิดเห็นเป็นคนละแนวทางในการปกครองคณะสงฆ์ที่รับผิดชอบอยู่ ท่านจึงถือโอกาสนี้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตออกจากตำแหน่งเจ้าอาวาสและสมณศักดิ์ ต่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชทานพระบรมราชานุญาตเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2472

เมื่อออกจากสมณศักดิ์พระราชาคณะและตำแหน่งเจ้าอาวาสพระอารามหลวงแล้ว ท่านจึงย้ายไปจำพรรษาอยู่ที่วัดเลาตั้งแต่ พ.ศ. 2473 เป็นต้นมา ดำเนินการก่อสร้างถาวรวัตถุต่างๆ อาทิ ถังน้ำ โรงเรียนพระปริยัติธรรม โรงเรียนประชาบาล ฯลฯ จนวัดเลาเจริญเป็นลำดับมา 

พ.ศ. 2482 ท่านเริ่มบูรณปฏิสังขรณ์วัดร้างอีกจำนวน ๒ วัด คือ วัดนาค กับวัดสี่บาท อำเภอบางขุนเทียน จังหวัดธนบุรี ซึ่งรกร้างเหลือเพียงพระพุทธรูปประธานของวัด ทว่าการบูรณปฏิสังขรณ์ก็หาได้สำเร็จตามความประสงค์ไม่ เนื่องจากท่านถึงแก่มรณภาพเสียก่อน

## ตำแหน่ง

### งานปกครอง

* พ.ศ. 2457 - 2472 เป็นเจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหาร
* พ.ศ. 2473 - 2483 เป็นเจ้าอาวาสวัดเลา

## สมณศักดิ์

* พ.ศ. ยังไม่พบข้อมูล เป็นพระฐานานุกรมใน พระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) ที่ ***พระสมุห์เลียบ ปุญฺญสิริ***
* พ.ศ. ยังไม่พบข้อมูล เป็นพระฐานานุกรมใน พระศากยบุตติยวงษ์ (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) ที่ ***พระปลัดเลียบ ปุญฺญสิริ***
* พ.ศ. 2457 เป็นพระครูฐานานุกรมใน พระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ที่ ***พระครูสมุหวรคณิสสรสิทธิการ***
* พ.ศ. 2462 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญยก ในราชทินนามที่ ***พระเทพสิทธินายก***
* พ.ศ. 2472 ทูลเกล้าลาออกจากสมณศักดิ์ และได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาต

## อาพาธ และมรณภาพ
ท่านได้รับนิมนต์ไปทำพิธีผูกพัทธสีมาที่วัดช่องลม อำเภอเมืองราชบุรี จังหวัดราชบุรี แต่ยังไม่ทันถึงวันประกอบพิธีสังฆกรรม ครั้นวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2482 ท่านเกิดโรคลมร้ายรุนแรง (อัมพาต) อย่างกระทันหัน ณ ที่วัดช่องลม บรรดาศิษย์เมื่อทราบข่าวจากโทรเลขแล้ว จึงเดินทางไปรับกลับมารักษาตัว โดยสัญจรมาทางรถไฟเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2482 นำท่านมาพักรักษาตัวที่กุฏิพระวิสุทธิสมโพธิ (เจีย เขมโก) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร โดยมีแพทย์ทั้งแผนปัจจุบันและแผนโบราณถวายการรักษาพยาบาลโดยลำดับมา

อาการอาพาธในระยะแรกทุเลาลงจนเป็นที่คลายวิตก แต่ไม่นานก็กลับทรุดลงไปอีก ลักษณะอาการสลับหมุนเวียนอยู่โดยทำนองนี้ จนถึงคืนวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2483 อาการอาพาธกำเริบหนักขึ้นจนสุดความสามารถของแพทย์ที่จะรักษาได้ ครั้นวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2483 (วันพฤหัสบดี ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 5 ปีมะโรง) เวลา 14.10 น. ท่านจึงมรณภาพ สิริอายุ 70 ปี อุปสมบทได้ 50 พรรษา

## อ้างอิง

หมวดหมู่:บุคคลจากกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2413
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2483
หมวดหมู่:พระสงฆ์ชาวไทย
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
หมวดหมู่:ภิกษุจากวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร
หมวดหมู่:เจ้าอาวาส
หมวดหมู่:พระราชาคณะชั้นสามัญ
หมวดหมู่:เกจิอาจารย์