สถานะ (สสาร)

**สถานะของสสาร** () เป็นกลุ่มของสภาพระบบทางกายภาพที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่าซึ่งมีความสัมพันธ์กับโครงสร้างทางเคมีและคุณสมบัติทางฟิสิกส์ เช่น ความหนาแน่น, โครงสร้างผลึก (crystal structure), ดรรชนีหักเหของแสง (refractive index) และอื่น ๆ สถานะที่คุ้นเคยกันมาก ได้แก่ ของแข็ง ของเหลว และ แก๊ส หรืออาจนับรวมพลาสมาไปด้วย
สถานะของวัตถุอาจจำแนกได้โดยลักษณะคุณสมบัติเช่นของแข็งจะไม่เปลี่ยนรูปร่างได้เหมือนของเหลว ปัจจัยที่ทำให้มีการเปลี่ยนสถานะโดยทั่วไปคือ ความดัน และ อุณหภูมิ ซึ่งมีผลต่อการเรียงตัวของโมเลกุล
นอกจากนี้ยังมีสถานะที่พบได้ที่สภาวะรุนแรง (Extreme condition) เช่น ของเหลวผลควบแน่นโบส-ไอน์สไตน์ และ ของเหลวผลควบแน่นเฟอร์มิโอนิคที่เกิดได้ที่อุณหภูมิต่ำมาก ๆ พลาสมาควาร์ก-กลูออนเกิดที่อุณหภูมิสูงมาก ๆ สสารซ้อนสถานะเช่นในดาวนิวตรอนที่ที่มีความดันสูงมาก ๆ เฟสโครงสร้างผลึกหรือเฟสสภาพแม่เหล็ก นอกจากนี้อาจอยู่ระหว่างสถานะเช่นผลึกเหลว

## คำจำกัดความ
ถึงแม้ว่าสถานะเป็นที่ใช้กันอย่างกว้างขวางในวิทยาศาสตร์กายภาพ แต่มันก็ไม่ง่ายที่จะให้คำจำกัดความที่ถูกต้องเที่ยงตรง ก่อนที่เราจะให้คำจำกัดความโดยทั่วไป เราลองมาดูตัวอย่างเกี่ยวกับสถานะกันก่อนสักสองตัวอย่าง

;
น้ำ (H2O) ประกอบด้วยโมเลกุลซึ่งประกอบด้วยไฮโดรเจนสองอะตอมเกาะติดกับออกซิเจนตรงกลางหนึ่งอะตอม ที่อุณหภูมิห้อง โมเลกุลของน้ำจะอยู่ใกล้กันและมีแรงดึงดูดต่อกันอย่างอ่อน ๆ โดยไม่เกาะติดกัน ทำให้แต่ละโมเลกุลเคลื่อนไหวสัมพัทธ์กันได้เหมือนเม็ดทรายในนาฬิกาทราย พฤติกรรมของโมเลกุลน้ำที่มองไม่เห็นนี้ปรากฏออกมาให้เราเห็นเป็นคุณสมบัติทางฟิสิกส์ของน้ำในสถานะของเหลวซึ่งเราคุ้นเคยกันดี เนื่องจากโมเลกุลของน้ำไม่รวมกันอยู่เป็นโครงสร้างที่แข็งตึง รูปร่างของน้ำจึงไม่ตายตัว และปรับสภาพเลื่อนไหลไปตามภาชนะที่บรรจุ และเนื่องจากโมเลกุลของน้ำอยู่ใกล้กันมากอยู่แล้ว น้ำจึงมีความต้านทานต่อการบีบอัด สังเกตได้จากการบีบลูกโป่งที่บรรจุน้ำซึ่งทำไม่ได้ง่ายเหมือนกับการบีบลูกโป่งที่บรรจุอากาศ

## สถานะของสสารในวิทยาศาสตร์แบบฉบับ

ในที่นี้จะแบ่งเป็นสี่สถานะประกอบด้วย
;ของแข็ง (Solid)
:เป็นสถานะที่มีรูปร่างและปริมาตรคงที่ สามารถคงรูปร่างของตัวเองได้โดยไม่ต้องมีภาชนะ มีอนุภาคชิดกันส่งผลให้อนุภาคเคลื่อนที่น้อยมาก เช่น ไม้ ทองคำ เหรียญ

* **อสัณฐานของแข็ง** (Amorphous solid) เป็นของแข็งที่ไม่มีการจัดระเบียบความยาวช่วง (long-range order) ตำแหน่งของอะตอม แบ่งเป็น 2 ชนิดคือ
** **อสัณฐานแก้วแข็ง** (Amorphous glassy solid) **
** **อสัณฐานยางแข็ง** (Amorphous rubbery solid) **
* **ผลึก** (Crystaline solid) เป็นของแข็งที่ส่วนประกอบอะตอม โมเลกุล หรือไอออนถูกบรรจุและอัดตัวกันอย่างมีระเบียบและแบบแผนที่ซ้ำๆ กัน

;ของเหลว (Liquid) 
:เป็นสถานะที่มีปริมาตรคงที่แต่รูปร่างไม่คงที่ มีลักษณะของ ของไหล ที่ไม่มีการอัดตัวกัน สามารถเปลี่ยนแปลงรูปร่างไปตามภาชนะได้ แต่ยังคงรักษาปริมาตรให้คงที่อยู่ได้โดยความดันต้องเป็นอิสระ
**การกลายเป็นไอ** () ของธาตุหรือสารประกอบ คือการเปลี่ยนสถานะของสาร จากสถานะของแข็งหรือของเหลวไปสู่สถานะก๊าซ ในรูปแบบที่ต่างกัน ก็จะมีวิธีเรียกที่ต่างกัน โดยสามารถจำแนกได้เป็น 3 รูปแบบ ดังต่อไปนี้
* การระเหย () คือ กระบวนการที่ของเหลว เปลี่ยนสภาพโดยธรรมชาติกลายเป็นเป็นก๊าซ โดยไม่จำเป็นต้องมีอุณหภูมิถึงจุดเดือด หรือในสภาวะที่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดเดือดในความดันหนึ่ง ซึ่งต่างกันกับการเดือดจนกลายเป็นไอ อัตราการละเหยขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ โดยส่วนมากการระเหยมักเกิดบริเวณผิวหน้าของของเหลว เราสามารถรับรู้ถึงการระเหยได้ โดยดูจากน้ำที่ค่อย ๆ ลดหายไปทีละน้อย เมื่อมันกลายตัวเป็นไอน้ำ ยกตัวอย่างเช่น การระเหยของน้ำในสระ
* การเดือด คือการเปลี่ยนสถานะจากของเหลวไปสู่แก๊สอย่างรวดเร็ว ในสภาวะที่อุณหภุมิของเหลวนั้นเทียบเท่าหรือมากกว่าจุดเดือด โดยสิ่งที่แตกต่างจากการระเหยคือ การเดือดจะเกิดขึ้นทุกส่วนของของเหลว ยกตัวอย่างเช่น การต้มน้ำจนเดือดกลายเป็นไอน้ำ
* การระเหิด () คือการเปลี่ยนสถานะของของแข็งไปเป็นไอหรือก๊าซ ที่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดหลอมเหลว โดยไม่ผ่านสถานะของเหลว ถ้ามีพื้นที่ของแข็งมีมากจะระเหิดได้ง่ายยกตัวอย่างเช่น การระเหิดของลูกเหม็น
;แก๊ส (Gas) 
:เป็นสถานะที่มีรูปร่างและปริมาตรไม่คงที่ เป็นของไหลที่สามารถบีบอัดได้ (compressible fluid) สามารถเพิ่มปริมาณการบรรจุเข้าไปในภาชนะได้อีก เมื่อสารถูกเปลี่ยนจากของแข็งหรือของเหลวเป็นแก๊สจะเรียกว่าไอ แก๊สเป็นสสารที่มีที่มีความหนาแน่นต่ำกว่าของแข็งและของเหลว นอกจากนี้หากแก๊สถูกนำมาผสมกันตั้งแต่ 2 ชนิดเป็นต้นไป จะถือว่าเป็นสารเดียวหรือสารละลาย เพราะแก๊สมีการแพร่ที่เร็วมาก
;พลาสมา (Plasma)
:เป็นก๊าซที่ อิเล็กตรอน สามารถแยกตัวเป็นอิสระจากอะตอมของมันได้และแพร่กระจายประจุไฟฟ้าเกิดเป็นกระแสไฟฟ้าได้

## การเปลี่ยนแปลงสถานะ

**การเปลี่ยนแปลงสถานะ** คือการที่สสารใด ๆ เกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ เช่นจากของแข็งเป็นของเหลว เป็นต้น การเปลี่ยนแปลงสถานะในแต่ละรูปแบบ มีชื่อเรียกต่างกันตามลักษณะการเปลี่ยนแปลง ดังนี้
thumb|400px|left|แผนภาพการเปลี่ยนสถานะ

  
    การรวมกันใหม่ ()
    การแตกตัวเป็นไอออน ()
    การกลายเป็นไอ ()
    การควบแน่น ()
    การเยือกแข็ง ()
    การหลอมเหลว ()
    การจับตัวแข็ง ()
    การระเหิด ()

  

;การระเหย หรือการกลายเป็นไอ
:คือกระบวนการการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร จากของเหลว กลายเป็นก๊าซ โดยมักเกิดเมื่อของเหลวนั้น ๆ ได้รับพลังงานหรือความร้อน ได้แก่ น้ำ เปลี่ยนสถานะเป็น ไอน้ำ

;การระเหิด
:คือกระบวนการการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร จากของแข็ง กลายเป็นก๊าซ โดยไม่ผ่านสถานะการเป็นของเหลว ได้แก่ น้ำแข็งแห้ง เปลี่ยนสถานะเป็น แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์

;การควบแข็ง
:คือกระบวนการการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาระ จากก๊าซ กลายเป็นของแข็ง โดยไม่ผ่านสถานะการเป็นของเหลว ใช้ความเย็นในการก่อตัว

;การควบแน่น
:คือกระบวนการการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร จากก๊าซ กลายเป็นของเหลว โดยมักเกิดเมื่อก๊าซนั้น ๆ สูญเสียความร้อนหรือพลังงาน ได้แก่ ไอน้ำ เปลี่ยนแปลงสถานะเป็น น้ำ

;การแข็งตัว
:คือกระบวนการการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร จากของเหลว กลายเป็นของแข็ง โดยมักเกิดเมื่อของเหลวนั้น ๆ สูญเสียความร้อนหรือพลังงาน ได้แก่ น้ำ เปลี่ยนแปลงสถานะเป็น น้ำแข็ง โดยของแข็งนั้น สามารถเปลี่ยนสถานะกลับเป็นของเหลวได้ โดยการได้รับพลังงานหรือความร้อน

;การเยือกแข็ง
:คือกระบวนการการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร จากของเหลว กลายเป็นของแข็ง โดยมักเกิดเมื่อของเหลวนั้น ๆ สูญเสียความร้อนหรือพลังงาน ได้แก่ น้ำ เปลี่ยนแปลงสถานะเป็น น้ำแข็ง เป็นต้น

;การหลอมเหลว หรือการละลาย
:คือกระบวนการการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร จากของแข็ง กลายเป็นของเหลว โดยมักเกิดเมื่อของแข็งนั้น ๆ ได้รับความร้อนหรือพลังงาน ได้แก่ น้ำแข็ง เปลี่ยนแปลงสถานะเป็น น้ำ

## สถานะของสสารในวิทยาศาสตร์สมัยใหม่
### สถานะเพิ่มเติมจากแบบดั้งเดิม

โพลิมอร์ฟฟิซึม (Crystal polymorphism) 
::เนื่องจากคำว่า เฟส (phase) และสถานะ (state) สามารถใช้แทนกันได้ในบางสาขา โพลิมอร์ฟฟิซึมซึ่งหมายถึงการเปลี่ยนเฟสของสารประกอบที่สูตรเคมีเหมือนกันที่สถานะเดียวกันสามารถนับเป็นเฟสหนึ่งได้เช่นเดียวกับอัญรูป

แก้ว (Glassy state)
::แก้วเป็นของแข็งชนิดหนึ่งที่มีโครงสร้างผลึกไม่เป็นระเบียบ ตัวอย่างการเปลี่ยนเฟสเป็นแก้วคือทรายหรือซิลิกาซึ่งมีโครงสร้างผลึกที่เป็นระเบียบในกระบวนการทำแก้ว ซิลิกาถูกเปลี่ยนเป็นของเหลวและเมื่อเย็นตัวลงได้กลายเป็นแก้ว กระบวนการเปลี่ยนเฟสเป็นแก้วอีกตัวอย่างคือหินออบซิเดียนที่เกิดจากการเย็นตัวของลาวา

ผลึกเหลว (Liquid crystal)
::เป็นสถานะที่อยู่ระหว่างของเหลวกับของแข็ง เนื่องจากมีการไหลของโมเลกุลแบบของเหลว ในขณะเดียวกันก็มีมีการเรียงตัวเป็นระเบียบแบบผลึก

### สถานะที่พลังงานต่ำ
;สภาพนำยวดยิ่ง (Superconductivity)
:โลหะรวมถึงเซรามิคบางชนิดเมื่ออยู่ภายใต้อุณหภูมิหรือความดันบางค่า มีคุณสมบัติเพิ่มจากเดิมคือไม่มีความต้านทานไฟฟ้าเลย รวมถึงไม่ยอมให้สนามแม่เหล็กผ่านเลยหรือผ่านได้น้อยมากขึ้นอยู่กับชนิดวัสดุ

;ซุเปอร์ฟลูอิด หรือ ของไหลยวดยิ่ง (Superfluid) 
:เป็นสถานะที่ของเหลวไหลโดยไม่มีความหนืด หรือสามารถเคลื่อนที่ (ไหล) ได้โดยไม่สูญเสียพลังงานให้แก่ภายนอก

;ของเหลวผลควบแน่นโบส-ไอน์สไตน์ (Bose-Einstein condensate) 
:เป็นสถานะที่เกิดจากอนุภาคประเภทโบซอนมีพลังงานลดลงจนไปอยู่ที่สถานะพื้นทั้งระบบ เนื่องจากโบซอนมากกว่า 2 อนุภาคสามารถอยู่ในสถานะควอนตัมเดียวกันได้ โบซอนในสถานะพื้นทั้งระบบประพฤติตัวเสมือนมีอนุภาคเดียวในระบบ

;ของเหลวผลควบแน่นเฟอร์มิโอนิค (Fermionic condensate) 
:คล้ายกับ ของเหลวผลควบแน่นโบส-ไอน์สไตน์ แต่เกิดจาก เฟอร์มิออน ประกอบกันกลายเป็นโบซอนประกอบ ตัวอย่างเช่น คู่คูเปอร์

### สถานะในฟิสิกส์พลังงานสูง
;สสารซ้อนสถานะ (Degenerate matter) 
:เกิดจากเฟอร์มิแก๊สที่รวมอนุภาคประเภทเฟอร์มิออนซึ่งไม่สามารถอยู่ในสถานะเดียวกันได้ตามหลักการกีดกันของเพาลี แต่ในสภาพพิเศษที่เฟอร์มิแก๊สจำนวนมากถูกขังไว้และมีการจำกัดปริมาตร เฟอร์มิแก๊สพยายามลงไปที่สถานะที่ต่ำกว่านี้แต่ทำไม่ได้เพราะชั้นพลังงานถูกครอบครองไปแล้วจึงเกิดการซ้อนสถานะขึ้น โดยอนุภาคที่ซ้อนสถานะกันอยู่ต่างจากสถานะแก๊สของวิทยาศาสตร์ดั้งเดิมคือสสารซ้อนสถานะไม่ขยายตัวเนื่องจากความร้อน รวมถึงมีขนาดเล็กลงเมื่อมวลของสถานะซ้อนเพิ่มขึ้น

;สสารสมมาตรเข้ม (Strongly symmetric matter) 
:ประมาณว่า 10-36 วินาที หลังจากปรากฏการณ์ บิกแบง พลังงานหนาแน่นสูงของจักรวาลซึ่งสูงจนกระทั่งว่า แรงธรรมชาติ 4 ชนิด คือ แรงนิวเคลียร์อย่างเข้ม, แรงนิวเคลียร์อย่างอ่อน, แรงแม่เหล็กไฟฟ้า, และ แรงโน้มถ่วง, ถูกรวมกันเป็นแรงเดียวแล้วจักรวาลก็ขยายออก อุณหภูมิและความหนาแน่นลดต่ำลงและแรงอย่างแก่แยกสะลายออกซึ่งกระบวนการนี้เรียกว่า การแตกสมมาตร (symmetry breaking)

;สสารสมมาตรอ่อน (Weakly symmetric matter) 
:ประมาณว่า 10-12 วินาที หลังจากปรากฏการณ์ บิกแบง แรงแก่ อ่อน และแรงแม่เหล็กไฟฟ้ารวมตัวกัน

;ควาร์ก-กลูออน พลาสมา (Quark-gluon plasma) 
:สถานะที่ ควาร์ก (quarks) เป็นอิสระและสามารถเคลื่อนที่อย่างไร้ขีดจำกัด (มากกว่าที่จะเกาะกับอนุภาค) ในทะเลของ กลูออน (gluons) (อนุภาคย่อยของอะตอมที่เคลื่อนย้าย แรงเข้ม ที่ติดด้วยกันกับควาร์ก) อาจเป็นข้อสรุปได้ใน ตัวเร่งอนุภาค

;สสารประหลาด (Strange matter) 
:(aka **Quark matter**) อาจมีในดาวนิวตรอน ขนาดใหญ่โดยเฉพาะ
### สถานะอื่นๆที่ยังไม่ยืนยัน

;ของแข็งยิ่งยวด (Supersolid) 
:คล้ายกับของไหลยิ่งยวด ของแข็งยิ่งยวดสามารถเคลื่อนที่ได้โดยไมมีแรงเสียดทานแต่ยังคงรักษารูปทรงเดิมของมันได้อยู่

## การจำแนกสาร

จะสามารถจำแนกออกเป็น 4 กรณี ได้แก่

#การใช้สถานะเป็นเกณฑ์ แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ 
##สถานะที่เป็นของแข็ง (Solid) จะมีรูปร่าง และปริมาตรคงที่ ซึ่งอนุภาคภายในจะอยู่ชิดติดกัน เช่น ด่างทับทิม (KMnO4), ทองแดง (Cu) 
##สถานะที่เป็นของเหลว (Liquid) จะมีรูปร่างตามภาชนะที่บรรจุ และมีปริมาตรที่คงที่ ซึ่งอนุภาคภายในจะอยู่ชิดกันน้อยกว่าของแข็ง และมีสมบัติเป็นของไหล เช่น น้ำมัน, แอลกอฮอล์, ปรอท (Hg) ฯลฯ 
#สถานะที่เป็นแก๊ส (Gas) จะมีรูปร่าง และปริมาตรที่ไม่คงที่ โดยรูปร่างจะเปลี่ยนไปตามภาชนะที่บรรจุ อนุภาคภายในจะอยู่ ห่างกันมากที่สุด และ มีสมบัติเป็นของไหลได้ เช่น ก๊าซหุงต้ม, อากาศ
#การใช้เนื้อสารเป็นเกณฑ์ จะมีสมบัติทางกายภาพของสารที่ได้จากการสังเกตลักษณะความแตกต่างของเนื้อสาร ซึ่งจะจำแนกได้ออกเป็น 2 กลุ่ม คือ 
##สารเนื้อเดียว (Homogeneous Substance) หมายถึง สารที่มีเนื้อสารเหมือนกันทุกส่วน ทำให้สารมีสมบัติเหมือนกันตลอดทุกส่วน เช่น แอลกอฮอล์, ทองคำ (Au), โลหะบัดกรี 
##สารเนื้อผสม (Heterogeneous Substance) หมายถึง สารที่มีเนื้อสารแตกต่างกันในแต่ละส่วน จะทำให้สารนั้นมีสมบัติ ไม่เหมือนกันตลอดทุกส่วน เช่น น้ำอบไทย, น้ำคลอง ฯลฯ
#การละลายน้ำเป็นเกณฑ์ จะจำแนกได้ออกเป็น 3 กลุ่ม คือ 
##สารที่ละลายน้ำได้ เช่น เกลือแกง (NaCl), ด่างทับทิม (KMnO4) ฯลฯ 
##สารที่ละลายน้ำได้บ้าง เช่น ก๊าซคลอรีน (Cl2), แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ฯลฯ
##สารที่ไม่สามารถละลายน้ำได้ เช่น กำมะถัน (S8), เหล็ก (Fe) ฯลฯ 
#การนำไฟฟ้าเป็นเกณฑ์ จะจำแนกได้ออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ 
##สารที่นำไฟฟ้าได้ เช่น ทองแดง (Cu), น้ำเกลือ ฯลฯ
##สารที่ไม่นำไฟฟ้า เช่น หินปูน (CaCO3), แก๊สออกซิเจน (O2)

แต่โดยส่วนใหญ่นักเคมี จะแบ่งสารตามลักษณะเนื้อสารเป็นเกณฑ์ ดังนี้

#สารบริสุทธิ์ (Pure Substance) คือ สารเนื้อเดียวที่มีจุดเดือด และ จุดหลอมเหลวคงที่
#ธาตุ (Element) คือ สารบริสุทธิ์ที่ประกอบด้วยอะตอมเพียงชนิดเดียวกัน เช่น คาร์บอน (C), กำมะถัน (S8) 
#สารประกอบ (Compound Substance) เกิดจากธาตุตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมกัน โดยมีอัตราส่วนในการร่วมกันคงที่แน่นอนได้แก่ กรดน้ำส้ม (CH3COOH), กรดไฮโดรคลอริก (HCl) ฯลฯ
#ของผสม (Mixture) หมายถึง สารที่เกิดจากการนำสารตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมาผสมกันโดยไม่จำกัดส่วนผสม และในการผสมกันนั้นไม่มีปฏิกิริยาเกิดขึ้นระหว่างสารองค์ประกอบที่นำมาผสมกัน ซึ่งมี 3 ประเภท ได้แก่ 
##สารละลาย (Solution Substance) เป็นสารเนื้อเดียวที่มีสัดส่วนในการรวมกันของธาตุ หรือ สารประกอบไม่คงที่ไม่สามารถเขียนสูตรได้อย่างแน่นอน และ มีขนาดอนุภาคที่เล็กกว่า 10-7 เซนติเมตร ซึ่งมี 3 สถานะ เช่น อากาศ, น้ำอัดลม, นาก และ โลหะผสม ทุกชนิด ฯลฯ ซึ่งสารละลายจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ตัวทำละลาย (Solvent) และ ตัวถูกละลาย (Solute) จะมีข้อสังเกต ดังนี้ 
###**สารใดที่มีปริมาณมากจะเป็นตัวทำละลาย และ สารใดมีปริมาณน้อยจะเป็นตัวถูกละลาย** เช่น แอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อ มีเอทานอล 70% และ น้ำ (H2O) 30% หมายความว่า น้ำจะเป็นตัวถูกละลาย และ เอทานอลเป็นสารละลาย เพราะแอลกอฮอล์มีปริมาณตามเปอร์เซนต์ที่มากกว่าน้ำ
###**สารใดที่มีสถานะเช่นเดียวกับสารละลายเป็นตัวทำละลาย** เช่น น้ำเชื่อม ซึ่งน้ำเชื่อมจัดอยู่ในสภาพที่เป็นของเหลว (Liquid) ดังนั้นจึงสรุปได้ว่า น้ำเป็นตัวทำละลาย และ น้ำตาลทราย (C12H22O11) เป็นตัวถูกละลาย
##สารแขวนลอย (Suspension Substance) คือ สารที่เกิดจากอนุภาคขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางที่มากกว่า 10-4 เซนติเมตร ซึ่งจะลอยกระจายอยู่ในตัวกลางโดยอนุภาคที่มีอยู่ในของผสมนั้นมีขนาดใหญ่ จึงสามารถมองเห็นอนุภาคในของผสมได้อย่างชัดเจน เมื่อตั้งทิ้งไว้ อนุภาคจะตกตะกอนลงมา ซึ่งสารแขวนลอยนั้นจะไม่สามารถผ่านได้ทั้งกระดาษกรอง และ กระดาษเซลโลเฟน เช่น โคลน, น้ำอบไทย
##คอลลอยด์ (Colliod) จะประกอบด้วยอนุภาคขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางระหว่าง 10-4 และ 10-7 เซนติเมตร ซึ่งจะไม่มีการตกตะกอน สามารถกระเจิงแสงได้ ซึ่งเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "ปรากฏการณ์ทินดอลล์" และ ภายในอนุภาคก็มีการเคลื่อนที่แบบบราวน์เนียน (Brownian Movement) กล่าวคือ เป็นการเคลื่อนที่ที่ไม่แน่นอน ในแนวเส้นตรง ซึ่งจะสามารถส่องดูได้จากเครื่องที่เรียกว่า "อัลตราไมโครสโคป" (Ultramicroscope) ซึ่งคอลลอยด์จะสามารถผ่านกระดาษกรองได้ แต่ไม่สามารถผ่านกระดาษเซลโลเฟนได้ เช่น กาว, นมสด

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 2005-06-22, MIT News: MIT physicists create new form of matter Citat: "... They have become the first to create a new type of matter, a gas of atoms that shows high-temperature superfluidity." 
* 2003-10-10, Science Daily: Metallic Phase For Bosons Implies New State Of Matter
* 2004-01-15, ScienceDaily: Probable Discovery Of A New, Supersolid, Phase Of Matter Citat: "...We apparently have observed, for the first time, a solid material with the characteristics of a superfluid...but because all its particles are in the identical quantum state, it remains a solid even though its component particles are continually flowing..."
* 2004-01-29, ScienceDaily: NIST/University Of Colorado Scientists Create New Form Of Matter: A Fermionic Condensate
* French physicists find a solution that reversibly solidifies with a ''rise'' in temperature  - α-cyclodextrine, water, and 4-methylpyridine

หมวดหมู่:ฟิสิกส์สสารควบแน่น
หมวดหมู่:วัฏภาคของสสาร