การเยือนประเทศจีนของริชาร์ด นิกสัน พ.ศ. 2515

ระหว่างวันที่ 21 ถึง 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515 ริชาร์ด นิกสัน ประธานาธิบดีสหรัฐ ได้เดินทางเยือนกรุงปักกิ่ง เมืองหลวงของสาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งเป็นผลสำเร็จสูงสุดจากความพยายามของคณะบริหารของเขาในการสถาปนาความสัมพันธ์กับสาธารณรัฐประชาชนจีนหลังจากหลายปีที่นโยบายการทูตของสหรัฐให้การสนับสนุนแก่สาธารณรัฐจีนในไต้หวันเป็นหลัก การเยือนครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกที่ประธานาธิบดีสหรัฐได้เดินทางไปเยือนสาธารณรัฐประชาชนจีน และการมาถึงของเขาก็ได้ยุติการไม่มีความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการระหว่างทั้งสองประเทศที่ยาวนานถึง 23 ปี นิกสันเยือนจีนเพื่อสร้างอำนาจต่อรองในการดำเนินความสัมพันธ์กับสหภาพโซเวียต หลังเกิดความแตกแยกระหว่างจีน–โซเวียต การปรับความสัมพันธ์ให้เป็นปกติถึงจุดสูงสุดใน พ.ศ. 2522 เมื่อสหรัฐได้โอนการรับรองทางการทูตจากไทเปไปยังปักกิ่ง และสถาปนาความสัมพันธ์อย่างเต็มรูปแบบกับสาธารณรัฐประชาชนจีน

เมื่อพรรคคอมมิวนิสต์จีนขึ้นสู่อำนาจในจีนแผ่นดินใหญ่ใน พ.ศ. 2492 และก๊กมินตั๋งได้ล่าถอยไปยังเกาะไต้หวันหลังสิ้นสุดสงครามกลางเมืองจีน สหรัฐยังคงให้การยอมรับสาธารณรัฐจีนว่าเป็นรัฐบาลเดียวของจีน ซึ่งขณะนั้นตั้งอยู่ที่ไทเป ก่อนที่เขาจะได้รับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีใน พ.ศ. 2511 อดีตรองประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสันได้ส่งสัญญาณว่าจะสถาปนาความสัมพันธ์ใหม่กับสาธารณรัฐประชาชนจีน ในช่วงต้นวาระแรกของเขา นิกสันใช้ที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติ เฮนรี คิสซินเจอร์ เพื่อส่งสัญญาณอย่างนุ่มนวลถึงการมีสัมพันธ์อันดีต่อรัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนจีน หลังจากที่ทั้งสองประเทศได้ส่งสัญญาณหลายครั้ง คิสซินเจอร์ได้เดินทางไปปฏิบัติภารกิจทางการทูตลับที่ปักกิ่งใน พ.ศ. 2514 ซึ่งเขาได้พบกับโจว เอินไหล นายกรัฐมนตรีจีน วันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2514 ประธานาธิบดีได้ประกาศออกอากาศสดทางโทรทัศน์ว่าเขาจะเดินทางเยือนสาธารณรัฐประชาชนจีนในปีถัดไป

การเยือนครั้งนี้ทำให้สาธารณชนชาวอเมริกันเห็นภาพของจีนแผ่นดินใหญ่เป็นครั้งแรกในรอบกว่าสองทศวรรษ ตลอดทั้งสัปดาห์ ประธานาธิบดีและที่ปรึกษาอาวุโสของเขาได้เข้าร่วมการหารือที่สำคัญกับผู้นำสาธารณรัฐประชาชนจีน รวมถึงการพบปะกับประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีน เหมา เจ๋อตง ขณะที่แพต นิกสัน สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง ได้เดินทางไปเยี่ยมชมโรงเรียน โรงงาน และโรงพยาบาลในปักกิ่ง หางโจว และเซี่ยงไฮ้ โดยมีคณะสื่อมวลชนอเมริกันกลุ่มใหญ่ติดตามไปด้วย นิกสันเรียกการเยือนครั้งนี้ว่า "สัปดาห์ที่เปลี่ยนโลก" ซึ่งเป็นคำที่ยังคงสะท้อนอยู่ในพจนานุกรมการเมือง ผลพวงจากการเยือนของนิกสันยังคงมีมาจนถึงทุกวันนี้ ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นทันทีคือความสมดุลของสงครามเย็นได้เปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญ ทำให้เกิดความแตกแยกทางอุดมการณ์ระหว่างสหภาพโซเวียตและสาธารณรัฐประชาชนจีน ส่งผลให้โซเวียตต้องยอมอ่อนข้อลงอย่างมากและนำไปสู่การล่มสลายในที่สุด

ผลจากการเดินทางเยือนจีนของนิกสันยังคงส่งผลกระทบต่อการเมืองในปัจจุบันอย่างต่อเนื่อง เจฟฟรีย์ เบเดอร์ เขียนไว้ในโอกาสครบรอบ 40 ปีของการเยือนครั้งนี้ว่าข้อตกลงพื้นฐานที่นิกสันและเหมาต่างต้องการซึ่งก็คือการให้ผลประโยชน์ร่วมกันอยู่เหนืออุดมการณ์และค่านิยมนั้นยังคงได้รับการยึดถืออย่างดีจากทั้งพรรคเดโมแครตและรีพับลิกัน นอกจากนี้ วลี "นิกสันไปจีน" ยังกลายมาเป็นคำอุปมาที่ใช้กล่าวถึงความสามารถของนักการเมืองที่มีชื่อเสียงแข็งแกร่งในหมู่ผู้สนับสนุนในฐานะผู้แทนและปกป้องค่านิยมของพวกเขาให้สามารถกระทำการบางอย่างที่จะถูกวิพากษ์วิจารณ์และแม้กระทั่งต่อต้านหากกระทำโดยบุคคลที่ไม่มีคุณสมบัติเช่นนั้น

## การเยือน
### ภูมิหลังทางประวัติศาสตร์

ความสัมพันธ์ที่พัฒนาดีขึ้นกับสหภาพโซเวียตและสาธารณรัฐประชาชนจีนมักถูกยกย่องให้เป็นความสำเร็จทางการทูตที่โดดเด่นที่สุดในสมัยการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีของนิกสัน หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ชาวอเมริกันเห็นความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐและสหภาพโซเวียตที่เสื่อมถอยลง การที่โซเวียตรวมพันธมิตรคอมมิวนิสต์เข้าไว้ในยุโรปตะวันออกส่วนใหญ่ และโอกาสที่กองกำลังพรรคคอมมิวนิสต์จีนจะได้รับชัยชนะในสงครามกลางเมืองจีน ชาวอเมริกันจำนวนมากกังวลว่าคอมมิวนิสต์อาจเข้ามามีอิทธิพลในโรงเรียนหรือสหภาพแรงงาน

นับตั้งแต่ความแตกแยกระหว่างจีน–โซเวียตใน พ.ศ. 2499 ผู้นำจีนมองหาพันธมิตรภายนอกเพื่อถ่วงดุลอำนาจกับสหภาพโซเวียต ขณะที่สหรัฐต้องการสร้างอำนาจต่อรองเหนือสหภาพโซเวียต การคลี่คลายสงครามเวียดนามเป็นปัจจัยที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง วินสตัน ลอร์ด เจ้าหน้าที่สภาความมั่นคงแห่งชาติ (และต่อมาเป็นเอกอัครราชทูตสหรัฐประจำประเทศจีน) ตั้งข้อสังเกตว่าด้วยการติดต่อประสานงานอย่างยืดหยุ่นกับทั้งสหภาพโซเวียตและจีน สหรัฐพยายามที่จะกดดันทั้งสองประเทศให้ลดการสนับสนุนเวียดนามเหนือเนื่องจากทั้งคู่ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์กับสหรัฐมากขึ้น

ริชาร์ด นิกสัน ได้รับชื่อเสียงว่าเป็นผู้ต่อต้านคอมมิวนิสต์อย่างแข็งขันในช่วงปลายทศวรรษ 1940 และในฐานะรองประธานาธิบดีของดไวต์ ไอเซนฮาวร์ แต่ใน พ.ศ. 2515 เขากลับกลายเป็นประธานาธิบดีสหรัฐคนแรกที่เดินทางเยือนจีนแผ่นดินใหญ่ขณะดำรงตำแหน่ง ยูลีสซีส เอส. แกรนต์ เคยเยือนจีนระหว่างการเดินทางรอบโลกหลังพ้นจากตำแหน่งประธานาธิบดี และเฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์ เคยอาศัยอยู่ในประเทศจีนในฐานะผู้จัดการเหมืองแร่ตั้งแต่ พ.ศ. 2442 ถึง พ.ศ. 2444 และมีความเชี่ยวชาญภาษาจีนกลางอยู่บ้าง ส่วนไอเซนฮาวร์เคยเดินทางเยือนไต้หวันอย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2503 ในช่วงที่สหรัฐยังคงให้การยอมรับรัฐบาลสาธารณรัฐจีนในไทเปว่าเป็นรัฐบาลเดียวของจีน

### ความพร้อม
ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2514 เฮนรี คิสซินเจอร์ ที่ปรึกษาความมั่นคงแห่งชาติของประธานาธิบดีนิกสัน เดินทางเยือนปักกิ่งอย่างลับ ๆ ระหว่างการเดินทางไปปากีสถาน และวางรากฐานสำหรับการเยือนจีนของนิกสันในเวลาต่อมา การพบปะครั้งนี้ถูกจัดการและอำนวยความสะดวกโดยปากีสถานผ่านช่องทางการทูตที่แน่นแฟ้นกับจีน บันทึกการประชุมของทำเนียบขาวและเอกสารที่เคยเป็นความลับแสดงให้เห็นว่านิกสันเริ่มดำเนินการเพื่อเปิดช่องทางการสื่อสารกับปักกิ่งตั้งแต่วันแรกที่เขาก้าวเข้าสู่ทำเนียบขาว เพื่อให้บรรลุเป้าหมายอันยิ่งใหญ่นี้ ประธานาธิบดีนิกสันจึงได้ดำเนินยุทธศาสตร์อย่างระมัดระวังผ่านพันธมิตรของจีนคอมมิวนิสต์ ได้แก่ โรมาเนียและปากีสถาน รวมถึงเสนอการสนับสนุนปากีสถานในช่วงสงครามปลดปล่อยบังกลาเทศ พ.ศ. 2514

และในวันที่ 15 กรกฎาคม นิกสันได้ประกาศต่อสาธารณชนที่ต่างประหลาดใจว่าเขาจะเดินทางเยือนประเทศจีน

## เดินทางสู่ประเทศจีน

ประธานาธิบดีนิกสัน ภริยา และคณะผู้ติดตามออกจากทำเนียบขาวในวันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515 โดยใช้เวลาหนึ่งคืนที่ฐานทัพอากาศนาวิกโยธินคาเนโอเฮในโอวาฮู รัฐฮาวาย พวกเขาเดินทางถึงกวมในวันรุ่งขึ้นเวลา 17.00 น. และพักค้างคืนที่นิมิตซ์ฮิลล์แอนเน็กซ์ ที่พำนักของผู้บัญชาการกองทัพเรือหมู่เกาะมาเรียนา ในเวลา 07.00 น. ของวันที่ 21 กุมภาพันธ์ คณะของนิกสันออกเดินทางจากกวมเพื่อบินไปยังเซี่ยงไฮ้เป็นเวลาสี่ชั่วโมง หลังจากเดินทางถึง พวกเขาก็เดินทางต่อไปยังปักกิ่ง

### การพบปะกับเหมา
 

ระหว่างวันที่ 21 ถึง 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515 ริชาร์ด นิกสัน ประธานาธิบดีสหรัฐ ได้เดินทางไปยังปักกิ่ง หางโจว และเซี่ยงไฮ้ ทันทีที่ประธานาธิบดีอเมริกันเดินทางถึงเมืองหลวงของจีน เหมา เจ๋อตง ประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้เรียกเขาเข้าพบอย่างรวดเร็ว โดยมี คิสซินเจอร์และผู้ช่วยของเขา วินสตัน ลอร์ด เข้าร่วมการประชุมด้วย เพื่อเลี่ยงไม่ให้ วิลเลียม พี. โรเจอส์ รัฐมนตรีต่างประเทศต้องอับอาย นิกสันร้องขอให้ฝ่ายจีนตัดภาพของลอร์ดออกจากภาพถ่ายทางการทั้งหมดของการประชุมในครั้งนั้น 

นิกสันและคณะทูตอเมริกันคนอื่น ๆ ไม่ทราบมาก่อนว่าในเวลานั้นเหมามีสุขภาพย่ำแย่และต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลมาหลายสัปดาห์ก่อนการมาถึงของนิกสันเพียงเก้าวัน แต่ถึงอย่างไร เหมารู้สึกดีพอที่จะยืนยันกับเจ้าหน้าที่ของตนว่าเขาจะเข้าพบนิกสันทันทีที่มาถึง เมื่อได้พบกับนิกสันเป็นครั้งแรก เหมากล่าวผ่านล่ามว่า "ฉันเชื่อว่าเจียง ไคเชกเพื่อนเก่าของเราคงไม่เห็นดีด้วยกับเรื่องนี้" เหมายังพูดติดตลกว่า "ฉันลงคะแนนให้คุณในการเลือกตั้งครั้งล่าสุด" นิกสันรู้สึกถูกใจและกล่าวว่า "ท่านลงคะแนนให้คนที่เลวน้อยกว่า"และเหมาตอบกลับว่า "ฉันชอบพวกฝ่ายขวา ฉันจะค่อนข้างมีความสุขเมื่อคนเหล่านี้ที่อยู่ฝ่ายขวาได้ขึ้นมามีอำนาจ"
ในฐานะผู้สังเกตการณ์การพบปะระหว่างเหมาและนิกสัน ลอร์ดตั้งข้อสังเกตถึงบุคลิกที่เรียบง่ายและเหมือนชาวนา รวมถึงอารมณ์ขันที่ชอบถ่อมตนของเหมา เหมาพูดง่าย ๆ ไม่สละสลวย แต่ก็สื่อสารอย่างชัดเจนถึงการเห็นชอบต่อการเยือนครั้งนี้และประโยชน์ทางการทูตของมัน ลอร์ดบรรยายภาษาที่จงใจใช้และเป็นช่วง ๆ ของเหมาว่าเป็นการ "แสดงที่เชี่ยวชาญมาก" ครั้งหนึ่ง

### กิจกรรมอื่น ๆ

ในการเยือนครั้งนี้ นิกสันได้ประชุมหลายครั้งกับโจวเอินไหล นายกรัฐมนตรีจีน และเดินทางไปเยี่ยมชมกำแพงเมืองจีน หางโจว และเซี่ยงไฮ้ ในระหว่างพิธีมอบของขวัญ นิกสันมอบรูปปั้นหงส์เครื่องกระเบื้องให้แก่เหมา

นิกสันสิ้นสุดการเยือนในเช้าวันที่ 28 กุมภาพันธ์ โดยเดินทางออกจากจีนด้วยเที่ยวบินไปยังแองคอริจ รัฐอะแลสกา

### ผลลัพธ์

วันที่ 27 กุมภาพันธ์ ได้มีการออกแถลงการณ์ร่วมเซี่ยงไฮ้ ซึ่งทั้งสองชาติให้คำมั่นว่าจะทำงานร่วมกันเพื่อฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตให้กลับสู่ภาวะปกติอย่างเต็มรูปแบบและยอมรับในความแตกต่างที่มีมายาวนานเกี่ยวกับประเด็นไต้หวัน แถลงการณ์ดังกล่าวเปิดทางให้สหรัฐและจีนสามารถพักประเด็น "คำถามสำคัญที่ขัดขวางการฟื้นฟูความสัมพันธ์" เกี่ยวกับสถานะทางการเมืองของไต้หวันไว้ชั่วคราวเพื่อเปิดการค้าและการติดต่ออื่น ๆ สหรัฐยังคงรักษาความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการกับรัฐบาลสาธารณรัฐจีนในไต้หวันและไม่ได้ตัดความสัมพันธ์จนกระทั่ง พ.ศ. 2522 ซึ่งเป็นปีที่สหรัฐสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเต็มรูปแบบกับสาธารณรัฐประชาชนจีน

ระหว่างอยู่ในเซี่ยงไฮ้ นิกสันกล่าวถึงความหมายของการเดินทางครั้งนี้สำหรับสองประเทศในอนาคตว่า:

สัปดาห์นี้คือสัปดาห์ที่เปลี่ยนโลก เพราะสิ่งที่พวกเราได้กล่าวไว้ในแถลงการณ์ร่วมนี้ไม่ได้สำคัญเท่ากับสิ่งที่เราจะทำในอีกหลายปีข้างหน้า เพื่อสร้างสะพานเชื่อมระยะทาง 16,000 ไมล์และยุติความเป็นปฏิปักษ์ 22 ปีที่เคยแบ่งแยกเราในอดีต และสิ่งที่เราได้กล่าวในวันนี้คือ เราจะสร้างสะพานนั้น

ภายในหนึ่งปีหลังการเยือนของนิกสัน พันธมิตรของสหรัฐจำนวนหนึ่งรวมถึงญี่ปุ่น ออสเตรเลีย และเยอรมนีตะวันตกได้ยุติความสัมพันธ์กับไต้หวันเพื่อสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับจีน

#### ผลพวง
นิกสันและช่วยของเขาวางแผนการเดินทางครั้งนี้อย่างรอบคอบเพื่อให้มีผลกระทบต่อผู้ชมโทรทัศน์ในสหรัฐมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ การรายงานข่าวของสื่อเกี่ยวกับการเดินทางครั้งนี้เป็นไปในเชิงบวกอย่างท่วมท้นและนำเสนอภาพนิกสันกำลังสื่อสารกับเจ้าหน้าที่รัฐบาลจีน เข้าร่วมงานเลี้ยงอาหารค่ำ และเข้าชมสถานที่ต่าง ๆ ร่วมกับบุคคลสำคัญคนอื่น ๆ บทสัมภาษณ์ในภายหลังกับผู้สื่อข่าวที่ร่วมเดินทางไปกับประธานาธิบดีแสดงให้เห็นว่าพวกเขาต่างกระตือรือร้นเพียงใดที่จะได้ไปร่วมการเดินทางครั้งนี้ ซึ่งบางคนถึงกับยกย่องให้เป็นการประชุมสุดยอดที่สำคัญที่สุดเท่าที่เคยมีมา แม็กซ์ แฟรงเคิล จาก *[[เดอะนิวยอร์กไทมส์]]* ได้รับรางวัลพูลิตเซอร์สาขาผู้สื่อข่าวต่างประเทศจากการรายงานข่าวเหตุการณ์นี้

เรื้องอื้อฉาววอเตอร์เกตที่เกิดขึ้นในช่วงปลาย พ.ศ. 2515 ส่งผลให้นิกสันให้ความสำคัญกับความพยายามทางการทูตกับสาธารณรัฐประชาชนจีนน้อยลง ด้วยเหตุนี้จึงทำให้การหารือเรื่องการจัดตั้งสายด่วนระหว่างวอชิงตัน ดี.ซี. และปักกิ่งถูกเลื่อนออกไป ซึ่งเป็นข้อเสนอที่เกิดขึ้นครั้งแรกระหว่างการเยือนจีนและมีการพูดคุยกันระหว่างคิสซินเจอร์กับโจวในที่ประชุมเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2516 ในที่สุดสายด่วนปักกิ่ง–วอชิงตันก็ได้ถูกจัดตั้งขึ้นในภายหลังเมื่อ พ.ศ. 2550
ในฤดูใบไม้ร่วง พ.ศ. 2514 ฝั่ม วัน ด่ง นายกรัฐมนตรีเวียดนาม ขอให้เหมายกเลิกแผนการเยือนของนิกสันแต่ไม่สำเร็จ ผู้นำเวียดนามตีความว่ากระบวนการปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับสหรัฐเป็นการทรยศต่อความสัมพันธ์ระหว่างจีน–เวียดนามและก่อให้เกิดความตึงเครียด

การเยือนครั้งนี้เป็นแรงบันดาลใจให้กับโอเปร่า *[[Nixon in China]]* ของจอห์น แอดัมส์ ใน พ.ศ. 2530 นอกจากนี้ยังเป็นหัวข้อของภาพยนตร์สารคดี *[[American Experience: Nixon's China Game]]* ที่ออกอากาศทาง PBS

การเยือนของนิกสันมีส่วนสำคัญที่นำไปสู่แถลงการณ์ร่วมญี่ปุ่น–จีนในเดือนกันยายน พ.ศ. 2515 ในการหารือกับคะกุเอะ ทะนะกะ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น เหมา เจ๋อตงกล่าวว่า "ฉันบอกกับนิกสันว่า  เหมากล่าวว่าเขาไม่มีความสนใจในพรรคคอมมิวนิสต์ของญี่ปุ่น และ "ลงคะแนนให้" คะกุเอะ ทะนะกะด้วยเช่นกัน

การเยือนของนิกสันมีบทบาทในการเปิดประเทศจีนสู่การค้ากับสหรัฐที่ในที่สุดก็ช่วยลดแรงกดดันต่ออัตราเงินเฟ้อของสหรัฐ

เนื่องจากโอกาสในการฟื้นความสัมพันธ์ระหว่างจีน–สหรัฐดีขึ้นหลังการเยือน ความมุ่งมั่นของจีนต่อการรณรงค์แนวรบที่สามเพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมพื้นฐานและอุตสาหกรรมหนักในพื้นที่ภายในประเทศที่ขรุขระก็ได้ค่อย ๆ ลดลง การฟื้นความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับจีนช่วยลดความกลัวต่อการรุกราน ซึ่งความกลัวดังกล่าวนี้พร้อมกับความกังวลเรื่องการรุกรานของโซเวียต เป็นแรงจูงใจในการก่อสร้างแนวรบที่สาม

ใน พ.ศ. 2522 มีการเยือนสหรัฐของเติ้ง เสี่ยวผิงตั้งแต่เดือนมกราคมถึงกุมภาพันธ์ ถือเป็นการเยือนสหรัฐอย่างเป็นทางการครั้งแรกของผู้นำอาวุโสของสาธารณรัฐประชาชนจีน เติ้งพบปะกับจิมมี คาร์เตอร์ ประธานาธิบดีในขณะนั้นและนิกสัน อดีตประธานาธิบดีในงานเลี้ยงอาหารค่ำที่ทำเนียบขาว

## ดูเพิ่ม
*นิกสันไปจีน
*การทูตปิงปอง
*ดิกซีมิชชัน
*การเยือนสหรัฐของเติ้ง เสี่ยวผิง

**ทั่วไป:**
*ประเทศจีนและสหประชาชาติ

## อ้างอิง

## หนังสืออ่านเพิ่ม
* Burr, William (1999) *The Kissinger Transcripts*, The New Press
* Dallek, Robert (2007). *Nixon and Kissinger: Partners in Power*. New York: HarperCollins.
* Drew, Elizabeth (2007). *Richard M. Nixon*. New York: Times Books.
* Ladley, Eric (2002) *Nixon's China Trip*, Writer's Club Press; (2007) *Balancing Act: How Nixon Went to China and Remained a Conservative*.
* MacMillan, Margaret (2007). *Nixon & Mao: The Week that Changed the World*. New York: Random House.
* Mann, James (1999). *About Face*. New York: Knopf.
* Nixon, Richard (1978). *RN: The Memoirs of Richard Nixon*. New York: Grosset & Dunlap.
* Tudda, Chris (2012). *A Cold War Turning Point: Nixon and China, 1969–1972*. Baton Rouge, LA: Louisiana State University Press.
* Tyler, Patrick (1999). *[[A Great Wall: Six Presidents and China]]*, Public Affairs.

## แหล่งข้อมูลอื่น

*Nixon's Trip to China, including the President's recollections documented on White House tapes , from the Richard Nixon Presidential Library
*Index of articles on Nixon's foreign policy, including China, from the Richard Nixon Foundation
*Webcast: Nixon in China, from the Council on Foreign Relations
*Nixon's Trip to China: Records now Completely Declassified, Including Kissinger Intelligence Briefing and Assurances on Taiwan, from National Security Archive The George Washington University

หมวดหมู่:พ.ศ. 2515 ในสหรัฐ
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์จีน–สหรัฐ
หมวดหมู่:พ.ศ. 2515 ในประเทศจีน
จีน
หมวดหมู่:การประชุมทางการทูตในประเทศจีน
หมวดหมู่:การประชุมทางการทูตในศตวรรษที่ 20
หมวดหมู่:พ.ศ. 2515 ในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
หมวดหมู่:การเยือนของประธานาธิบดีสหรัฐ
หมวดหมู่:การเยือนทางการทูตในประเทศจีน
หมวดหมู่:เหมา เจ๋อตง
หมวดหมู่:เฮนรี คิสซินเจอร์
หมวดหมู่:กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515 ในเอเชีย
หมวดหมู่:โจว เอินไหล
หมวดหมู่:พ.ศ. 2515 ในปักกิ่ง