มัสยิดอุมัยยะฮ์

**มัสยิดอุมัยยะฮ์** () เป็นที่รู้จักกันในชื่อ **มัสยิดใหญ่แห่งดามัสกัส** () ตั้งอยู่ในย่านเมืองเก่าของดามัสกัส เป็นหนึ่งในมัสยิดที่ใหญ่และเก่าแก่ที่สุดในโลก ชาวมุสลิมเชื่อว่ามัสยิดอุมัยยะฮ์เป็นมัสยิดศักดิ์สิทธิ์ลําดับที่ 4 ของศาสนาอิสลาม

หลังจากพวกมุสลิมยึดครองดามัสกัสในปี ค.ศ. 634 ตัวมัสยิดได้ถูกสร้างบนพื้นที่ของมหาวิหารคริสต์ที่ถวายแก่ยอห์นผู้ให้บัพติศมา (ยะฮ์ยา) โดยท่านเป็นศาสดาที่ถูกยกย่องโดยชาวคริสต์และมุสลิม มีตำนานในคริสต์ศตวรรษที่ 6 ได้กล่าวว่า มีหัวของยอห์นผู้ให้บัพติศมาอยู่ในนี้ ตัวมัสยิดถูกเชื่อโดยชาวมุสลิมว่าเป็นที่ซึ่งพระเยซู (อีซา) จะกลับมาในวันสิ้นโลก ตัวบรรจุศพที่มีสุสานของเศาะลาฮุดดีนอยู่ในสวนขนาดเล็กที่เชื่อมติดกับกำแพงทางตอนเหนือของมัสยิด

## ประวัติ
### ก่อนศาสนาอิสลาม

บริเวณนี้กลายเป็นพื้นที่สักการะพระเจ้ามาตั้งแต่ยุคเหล็ก ดามัสกัสเคยเป็นเมืองหลวงของรัฐอาราเมอัน และมีวิหารขนาดใหญ่ของลัทธิฮะดัด เทพแห่งสายฟ้าและฝน มีหินก้อนหนึ่งที่เป็นส่วนที่เหลือของวิหารอาราเมอันที่ถูกจัดแสดงไว้ที่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติดามัสกัส หลังจากพวกโรมันเข้ายึดครองใน 64 ปีก่อนคริสตกาล พวกเขาได้เทียบเทพฮะดัดให้เหมือนกับจูปิเตอร์ เทพแห่งสายฟ้าของพวกเขา ดังนั้น พวกโรมันจึงขยายวิหาร ภายใต้การควบคุมของสถาปนิกอะพอลโลโดรุสแห่งดามัสกัส

จนถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 ในปี ค.ศ. 391 วิหารจูปิเตอร์ถูกเปลี่ยนเป็นอาสนวิหารโดยจักรพรรดิเทออดอซิอุสที่ 1 (ครองราชย์ ค.ศ. 379–395) ในระหว่างการเปลี่ยนแปลงเป็นอาสนวิหารคริสเตียน วิหารยังไม่ได้ถวายแก่ยอห์นผู้ให้บัพติศมาในทันที โดยพึ่งถูกถวายในคริสต์ศตวรรษที่ 6 ตามตำนานที่กล่าวว่าหัวของนักบุญยอห์นถูกฝังที่นี่ วิหารทำหน้าที่เป็นทำการของบิชอปแห่งดามัสกัส ผู้มีศักดิ์เป็นอันดับสองของอัครบิดรแห่งแอนติออก

### มัสยิดอุมัยยะฮ์
thumb|left|มัสยิดอุมัยยะฮ์ในเวลากลางคืน
ดามัสกัสถูกยึดครองโดยทหารมุสลิมอาหรับที่นำโดยคอลิด อิบน์ อัลวะลีดในปี ค.ศ. 634 

ในปี ค.ศ. 661 รัฐเคาะลีฟะฮ์ที่อยู่ภายใต้การปกครองของ ราชวงศ์อุมัยยะฮ์ ซึ่งเลือกเมืองดามัสกัสเป็นเมืองหลวงของโลกมุสลิม อัลวะลีดที่ 1 (ครองราชย์ ค.ศ. 705–715) เคาะลีฟะฮ์องค์ที่ 6 ได้มีรับสั่งให้สร้างมัสยิดในบริเวณอาสนวิหารไบแซนไทน์ในปี ค.ศ. 706 ก่อนหน้านั้น อาสนวิหารยังถูกใช้โดยชาวคริสต์ในท้องถิ่น แต่ห้องละหมาด (*มุศ็อลลา*) สำหรับมุสลิมถูกสร้างในบริเวณทางตะวันออกเฉียงใต้ของวิหาร อัลวะลีดได้สั่งให้รื้อมุศ็อลลาและอาสนวิหารส่วนใหญ่ออก แล้วสร้างมัสยิดลงไปแทน แต่ชาวคริสต์ได้ประท้วงการก่อสร้างนี้ อัลวะลีดจึงรับสั่งให้คืนโบสถ์ที่ถูกยึดให้แก่ชาวคริสต์เพื่อเป็นการตอบสนองแก่พวกเขา ตัวมัสยิดสร้างเสร็จในปี ค.ศ. 715 ไม่นานหลังจากที่อัลวะลีดสวรรคต และอยู่ในสมัยของสุไลมาน อิบน์ อับดุลมาลิก (ครองราชย์ ค.ศ. 715–717)

รายงานจากอิบน์ อัลฟากิฮ์ นักประวัติศาสตร์ชาวเปอร์เซียในคริสต์ศตวรรษที่ 10 มีการใช้เงินดินาร์ในโครงการนี้ไประหว่าง 600,000 ถึง 1,000,000 เหรียญ และใช้แรงงานไป 12,000 คน ทางช่างฝีมือไบเซนไทน์ได้สร้างโมเสกที่เป็นรูปภูมิทัศน์และสิ่งก่อสร้างในรูปแบบโรมันตอนปลาย อิบน์ อัลฟะกิฮ์รายงานว่า ในระหว่างการก่อสร้างนั้น มีคนงานพบถ้ำที่มีกล่องบรรจุหัวของนักบุญยอห์นผู้ให้บัพติศมา หรือยะฮ์ยา อิบน์ ซะกะรียาในศาสนาอิสลาม หลังจากศึกษาและตรวจสอบแล้ว อัลวะลีดที่ 1 จึงมีรับสั่งให้ฝังใต้เสาที่มีรูปแบบเฉพาะในมัสยิด ซึ่งถูกทาบด้วยหินอ่อนในภายหลัง

thumb|right|โดมแห่งเวลาถูกสร้างในปี ค.ศ. 780

### สมัยราชวงศ์อับบาซียะฮ์และฟาฏิมียะฮ์
หลังจากการประท้วงที่ทำให้การปกครองของราชวงศ์อุมัยยะฮ์สิ้นสุดลงในปี ค.ศ. 750 ราชวงศ์อับบาซียะฮ์จึงมีอำนาจขึ้นแล้วย้ายเมืองหลวงไปที่แบกแดด  จึงทำให้มัสยิดอุมัยยะฮ์หมดความสำคัญไป โดยมีการบันทึกแค่ในระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 8 ถึง 10 อัลฟาดิล อิบน์ ศอลิฮ์ ข้าหลวงแห่งดามัสกัสของรัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ ได้สร้างโดมนาฬิกา ในบริเวณฝั่งตะวันออกของมัสยิดในปี ค.ศ. 780 เก้าปีต่อมา เขาได้ริเริ่มการก่อสร้างโดมคลังสมบัติโดยมีจุดประสงค์ไว้เก็บกองทุนของมัสยิด อัล-มุก็อดดาซี นักภูมิศาสตร์ชาวอาหรับในคริสต์ศตวรรษที่ 9 ได้วางใจให้พวกอับบาซีสร้างหอมินาเรตในบริเวณทางตอนเหนือ  (*มะฎอนัต อัลอะรูส*; "มินาเรตแห่งพธู" (Minaret of the Bride)) ของมัสยิดในปี ค.ศ. 831 ในรัชสมัยของเคาะลีฟะฮ์อัล-มะอ์มูน (ครองราชย์ ค.ศ. 813–833)

[thumb|left|[กุบบัต อัลค็อซนะฮ์|โดมคลังสมบัติถูกสร้างในปี ค.ศ. 789]]

ต่อมา พวกฟาฏิมียะฮ์แห่งอียิปต์ที่นับถือนิกายชีอะฮ์ ได้ยึดครองดามัสกัสในปี ค.ศ. 970 แต่มีการพัฒนาน้อยมาก ในปี ค.ศ. 1069 บริเวณส่วนใหญ่ของมัสยิด โดยเฉพาะกำแพงฝั่งเหนือถูกเผาทำลาย เพราะการก่อกบฏของประชาชนในเมืองต่อทหารเบอร์เบอร์ของพวกฟาฏิมิดที่ตั้งไพร่พลในบริเวณนี้

### สมัยเซลจุคและอัยยูบิด
พวกเซลจุคได้ครอบครองเมืองในปี ค.ศ. 1078 กษัตริย์ตูตุชที่ 1 (ครองราชย์ ค.ศ. 1079–1095) ทรงริเริ่มซ่อมแซมมัสยิดจากผลพวงของไฟไหม้ในปี ค.ศ. 1069 ในปี ค.ศ. 1082 อบูนัศร์ อะฮ์มัด อิบน์ ฟัดล์ ที่ปรึกษาของพระองค์ ได้สั่งให้ซ่อมแซมโดมกลาง;*ริวาก* ทางตอนเหนือ  ("ระเบียงทางเข้าที่มีหลังคาและเสากลม") ถูกสร้างใหม่ในปี ค.ศ. 1089 ในปีค.ศ.1113, ชารัฟ อัดดีด เมาดูด  (ครองราชย์ ค.ศ. 1109–1113) อะตาเบกแห่งโมซุล ถูกลอบสังหารในมัสยิดนี้ เนื่องจากความขัดแย้งระหว่างดามัสกัสกับรัฐครูเสดในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 12 ตัวมัสยิดจึงกลายเป็นจุดเรียกร้องให้มุสลิมปกป้องเมืองและนำเยรูซาเลมกลับคืนมา อิหม่ามหลายตน ซึ่งรวมไปถึงอิบน์ อะซากิรได้เรียกร้องให้ทำ *[[ญิฮาด]]* (" ในภาษาอาหรับแปลว่า การต่อสู้/มุ่งมั่น") และเมื่อพวกครูเสดเดินทัพมาถึงดามัสกัสในปี ค.ศ. 1148 ประชาชนในเมืองได้ร่วมกันต่อสู้จนทำให้พวกครูเสดถอยทัพไป

ในสมัยของนูรุดดีน ซันกี ซึ่งเริ่มในปี ค.ศ. 1154 ได้มีการสร้างหอนาฬิกาอันที่สองที่มีชื่อว่านาฬิกาน้ำญัยรุน มันถูกสร้างข้างนอกประตูทางเข้ามัสยิดทางทิศตะวันออก (*บาบ ญัยรุน*) โดยมุฮัมมัด อัซซะอาตี แล้วสร้างอีกรอบในปี ค.ศ. 1167 เนื่องจากไฟไหม้ และถูกซ่อมแซมโดยริดวาน ลูกชายของเขา ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 13 มันอาจจะอยู่รอดได้นานถึงคริสต์ศตวรรษที่ 14 มุฮัมมัด อัลอิดรีซี นักภูมิศาสตร์ชาวอาหรับ ได้มาเยี่ยมมัสยิดนี้ในปี ค.ศ. 1154

ในปี ค.ศ. 1173 กำแพงทางตอนเหนือของมัสยิดถูกเผาแล้วสร้างใหม่โดยเศาะลาฮุดดีน (ครองราชย์ ค.ศ. 1174–1193) พร้อมกับสร้างมินาเรตแห่งพธู ซึ่งเคยถูกทำลายในช่วงไฟไหม้ของปี ค.ศ. 1069 และพระศพของพระองค์กับผู้สืบทอดกษัตริย์องค์ต่อไปก็ถูกฝังที่นั่น

### สมัยมัมลูก
[thumb|right|upright|มินาเรตแห่งก็อยต์บัยถูกสร้างในปี ค.ศ. 1488 ภายใต้คำสั่งของสุลต่าน[ก็อยต์บัย]]

พวกมองโกล ภายใต้การนำของคิตบูกา ที่เป็นพันธมิตรกับกองทัพครูเสด ได้ยึดเมืองดามัสกัสจากพวกอัยยูบิดในปี ค.ศ. 1260 โบฮีมอนต์ที่ 6 แห่งแอนติออก ได้มีรับสั่งให้ทำพิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์ในมัสยิดอุมัยยะฮ์ แต่ว่าพวกมัมลูกที่นำโดยกุตุสกับบัยบัรส์ ครอบครองเมืองได้ในปีเดียวกัน ในปี ค.ศ. 1270 บัยบัรส์ ได้สั่งให้ดำเนินการบูรณะมัสยิด รายงานจากอิบน์ ชัดดัด การบูรณะใช้เงินดินาร์ไป 20,000 เหรียญ ตัวโมเสกที่ทำการบูรณะเป็นสิ่งที่แสดงอิทธิพลของสถาปัตยกรรมมัมลูกในซีเรียและอียิปต์

ตีมูร์ได้ปล้นเมืองดามัสกัสในปี ค.ศ. 1400 แล้วมีรับสั่งให้เผาเมืองในวันที่ 17 มีนาคม ตัวไฟได้ทำลายเสามินาเรตตะวันออกของมัสยิดให้กลายเป็นเศษหินและทำให้โดมกลางของมัสยิดพังถล่มลงมา เสามินาเรตตะวันตกเฉียงใต้ถูกสร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1488 ในสมัยของสุลต่านมัมลูก

### สมัยออตโตมัน
[thumbnail|left|มัสยิดอุมัยยะฮ์จากเอกสาร[กิตาบ อัลบุลฮาน]]
สุลต่านเซลิมที่ 1ได้ยึดครองดามัสกัสจากพวกมัมลูกในปี ค.ศ. 1516 การละหมาดวันศุกร์ครั้งแรกถูกจัดขึ้นโดยตัวพระองค์เอง 

อับดุลฆอนี อันนะบูลซี นักปราชญ์ศูฟีได้ให้คำสอนในมัสยิดนี้ โดยเริ่มในปี ค.ศ. 1661

ตัวโมเสกและหินอ่อนเสียหายจากไฟไหม้ในปี ค.ศ. 1893 ตัวไฟได้ทำลายโถงห้องละหมาด และทำให้โดมตรงกลางมัสยิดถล่ม ท้ายที่สุด พวกออตโตมันได้บูรณะมัสยิดนี้ในรูปแบบสถาปัตยกรรมเดิมได้สำเร็จ

จนกระทั่งปี ค.ศ. 1899 หอสมุดในมัสยิดที่รวมไปถึงชุดสะสมกุบบัต อัลค็อซนะฮ์ "สิ่งที่ถูกยึดได้ส่วนใหญ่ถูกส่งให้กับจักรพรรดิวิลเฮ็ล์มที่ 2 จักรพรรดิแห่งเยอรมัน และมีไม่กี่สิ่งเท่านั้นที่ยังถูกเก็บในหอจดหมายเหตุแห่งชาติในดามัสกัส"

### สมัยใหม่
thumbnail|right|ฝั่งเหนือของลานในปี ค.ศ. 1862
มัสยิดอุมัยยะฮ์ได้รับการฟื้นฟูครั้งใหญ่ในปี ค.ศ. 1929 เป็นช่วงที่ซีเรียอยู่ภายใต้อาณัติของฝรั่งเศส และอีกครั้งในปี ค.ศ. 1954 กับ 1963 ภายใต้สาธารณรัฐซีเรีย.

ในปี ค.ศ. 2001 สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 ทรงเยี่ยมมัสยิด โดยมีจุดประสงค์หลักคือ ไปดูเรลิกของยอห์นผู้ให้บัพติศมา นี่เป็นครั้งแรกที่พระสันตะปาปาจ่ายเงินเพื่อเข้าไปในมัสยิด

ในวันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 2011 มีกลุ่มผู้ประท้วงเกี่ยวกับสงครามกลางเมืองซีเรียที่มัสยิดอุมัยยะฮ์ เมื่อมีผู้คนประมาณ 40–50 คนเดินออกข้างนอกและร้องคำขวัญสนับสนุนประชาธิปไตย นั่นทำให้กองกำลังรักษาความปลอดภัยซีเรียต้องสลายการชุมนุม และคุมเข้มบริเวณนี้ในช่วงละหมาดวันศุกร์

## ดูเพิ่ม

* อับลัก
* มัสยิดใหญ่แห่งอะเลปโป
* สถานที่ศักดิสิทธิ์ในศาสนาอิสลาม
* สถาปัตยกรรมอิสลาม
* ศิลปะอิสลาม
* ศิลปะปาเลสไตน์
* มัสยิด-อาสนวิหารกอร์โดบา
* เส้นเวลาของประวัติศาสตร์อิสลาม

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Ibn Jubayr: p.240 ff)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* 

หมวดหมู่:มัสยิดในคริสต์ศตวรรษที่ 8
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมอุมัยยะฮ์
หมวดหมู่:สุสานในซีเรีย
หมวดหมู่:มัสยิดในดามัสกัส
หมวดหมู่:สถานที่แสวงบุญของชาวคริสต์
หมวดหมู่:ยอห์นผู้ให้บัพติศมา
หมวดหมู่:หอสมุดในซีเรีย
หมวดหมู่:มัสยิดที่แปลงมาจากโบสถ์