แผ่นดินไหวมิโนะ–โอวาริ ค.ศ. 1891

**แผ่นดินไหวมิโนะ–โอวาริ ค.ศ. 1891** () หรือเป็นที่รู้จักในชื่ออื่น เช่น **แผ่นดินไหวครั้งใหญ่กิฟุ** () และ**แผ่นดินไหวครั้งใหญ่โนบิ** () เป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ที่สร้างความเสียหายอย่างกว้างขวางแก่แคว้นมิโนะและแคว้นโอวาริ ซึ่งในปัจจุบันคือจังหวัดกิฟุ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณที่ราบโนบิได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง เหตุการณ์เกิดขึ้นในช่วงเช้าตรู่ของวันที่ 28 ตุลาคม ค.ศ. 1891 มีขนาดคลื่นพื้นผิว 8.0 และมาตราขนาดโมเมนต์ 7.5 ถือเป็นหนึ่งในแผ่นดินไหวที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกไว้ในประเทศญี่ปุ่น

แผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดขึ้นในยุคเมจิ ซึ่งเป็นช่วงที่ญี่ปุ่นกำลังเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นประเทศอุตสาหกรรม ขณะเดียวกันก็เป็นยุคที่องค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์หลายสาขากำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว ด้วยเหตุนี้ การบันทึกความเสียหายและจำนวนผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าวจึงมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวิชาการเป็นอย่างยิ่ง แผ่นดินไหวครั้งนี้ทำให้รอยเลื่อนเนโอดานิยกตัวสูงขึ้นจนสามารถมองเห็นร่องรอยได้ชัดเจนจากภาพถ่ายทางอากาศ ทำให้นักวิทยาศาสตร์มีโอกาสศึกษาภาคสนามและนำไปสู่ความเข้าใจเกี่ยวกับรอยเลื่อนที่เกิดขึ้นหลังแผ่นดินไหว

## ภูมิหลัง
บันทึกแผ่นดินไหวและสึนามิในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นมีจำนวนมากกว่าประเทศอื่นใดในภูมิภาคมหาสมุทรแปซิฟิก โดยบันทึกครั้งแรกปรากฏใน ค.ศ. 416 เอกสารทางประวัติศาสตร์เหล่านี้มีส่วนสำคัญในการช่วยกำหนดวันที่เกิดแผ่นดินไหวในแคสคาเดีย ค.ศ. 1700 ซึ่งเกิดขึ้นนอกชายฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปอเมริกาเหนือ ความสนใจในการศึกษาแผ่นดินไหวของญี่ปุ่นทวีความสำคัญมากขึ้นหลังจากเกิดแผ่นดินไหวนันไค ค.ศ. 1854 ซึ่งสร้างความเสียหายอย่างหนักทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ หลังจากรัฐบาลเอโดะถูกแทนที่ด้วยจักรวรรดิในยุคเมจิ ญี่ปุ่นได้มุ่งเน้นการพัฒนาสังคมตามมาตรฐานตะวันตก โดยเฉพาะในด้านวิทยาศาสตร์

ระหว่างการสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่ทันสมัยเพื่อเตรียมความพร้อมรับมือภัยแผ่นดินไหว รัฐบาลได้นำผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศมาทำงาน ในช่วงเดียวกับที่วิทยาแผ่นดินไหวกำลังก่อตัวเป็นศาสตร์ใหม่ในปี ค.ศ. 1876 จอห์น มิลน์ นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษ เดินทางมาญี่ปุ่นเพื่อรับตำแหน่งอาจารย์ที่วิทยาลัยวิศวกรรมอิมพีเรียลในโตเกียว หลังจากเกิดแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1880 มิลน์ได้หันมาศึกษาแผ่นดินไหวเป็นหลัก เหตุการณ์ดังกล่าวยังนำไปสู่การก่อตั้งสมาคมแผ่นดินไหวแห่งประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นองค์กรที่ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ต่างชาติประสานงานร่วมกัน ต่อมาญี่ปุ่นได้จัดตั้งองค์กรของตนเองขึ้นคือกรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น ซึ่งรับผิดชอบระบบรายงานแผ่นดินไหวที่มิลน์เริ่มสร้างขึ้นใน ค.ศ. 1891 และได้รับการพัฒนาเพิ่มเติมโดยฟูซากิจิ โอโมริ นักแผ่นดินไหววิทยาชาวญี่ปุ่น ผู้ซึ่งคิดค้นกฎการสลายตัวของแผ่นดินไหวตาม

## ลักษณะเปลือกโลก
เกาะหลักทั้งสี่ของญี่ปุ่น ได้แก่ คีวชู ชิโกกุ ฮนชู และฮกไกโด เรียงตัวเป็นแนวนูนชี้ไปทางมหาสมุทรแปซิฟิก ขณะที่ร่องลึกก้นสมุทรทางตะวันตกของแผ่นแปซิฟิกมีทิศทางนูนตรงกันข้ามกับแผ่นยูเรเชีย เปลือกโลกภาคพื้นทวีปซึ่งอยู่เหนือเขตมุดตัวเคยเป็นส่วนหนึ่งของแผ่นยูเรเชียมาก่อน แต่ในทางปฏิบัติ พื้นที่ทางตอนเหนือของเกาะฮนชูและฮกไกโดจัดเป็นส่วนหนึ่งของแผ่นอเมริกาเหนือ อย่างไรก็ดี เนื่องจากขอบเขตของแผ่นเปลือกโลกมีความไม่ชัดเจนระหว่างไซบีเรียตะวันออกและอะแลสกา และมีแนวแผ่นที่ก่อตัวขึ้นใหม่ทางตะวันออกของทะเลญี่ปุ่น จึงเรียกแนวแผ่นที่กำเนิดใหม่นี้ว่าแผ่นโอค็อตสค์

ขอบเขตเปลือกโลกทางตะวันตกเฉียงใต้เรียกว่าเส้นแปรสัณฐานอิโตอิงาวะ–ชิซูโอกะ เป็นแนวรอยเลื่อนที่ตัดผ่านใจกลางเกาะฮนชูในแนวความกว้าง แต่ไม่เคยเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ แม้ว่าจะมีรอยเลื่อนอาเตรา มิโบโระ อาโทสึงาวะ และโนบิ เคลื่อนตัวไปทางตะวันตก รอยเลื่อนเหล่านี้ล้วนก่อให้เกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ แต่มีสองเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นนอกเหนือจากรอยเลื่อนดังกล่าว ได้แก่ แผ่นดินไหวในมิคาวะ ค.ศ. 1945 ซึ่งส่งผลกระทบต่อนาโงยะอันเนื่องมาจากรอยเลื่อนฟูโกซุ และแผ่นดินไหวในจังหวัดฟูกูอิ ค.ศ. 1948 ที่เกิดขึ้นใกล้ทะเลญี่ปุ่น

## แผ่นดินไหว

แผ่นดินไหวครั้งนี้นับเป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น รอยเลื่อนที่เกี่ยวข้องมีความยาว 80 กิโลเมตร (50 ไมล์) มีการเคลื่อนตัวในแนวนอนสูงถึง 8 เมตร (26 ฟุต) และการไถลในแนวตั้งในช่วง 2–3 เมตร (6 ฟุต 7 นิ้ว – 9 ฟุต 10 นิ้ว) ในยุคนั้น นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่เกิดในระดับตื้นเป็นผลมาจากการเคลื่อนตัวของหินหนืดใต้ดิน หรือแม้แต่การระเบิดใต้ดิน แต่ศาสตราจารย์บุนจิโร โคโตะแห่งมหาวิทยาลัยโตเกียวอิมพีเรียล ได้รับอิทธิพลจากการสังเกตรอยแตกบนพื้นผิวจนทำให้เขาปฏิเสธความเชื่อเดิมและประกาศว่า การไถลของรอยเลื่อนอย่างฉับพลันคือสาเหตุหลัก มิใช่เพียงผลกระทบรองที่ตามมาจากเหตุการณ์

แผ่นดินไหวครั้งนี้ได้รับการบันทึกด้วยเครื่องวัดแผ่นดินไหวของจอห์น มิลน์ที่สถานีสังเกตการณ์สภาพอากาศในกิฟุ นาโงยะ โอซากะ และโตเกียว รวมถึงสถานีที่มหาวิทยาลัยโตเกียวอิมพีเรียล แม้ว่าจะมีข้อจำกัดในเรื่องขนาดของหน่วยวัด แต่คลื่นแผ่นดินไหวสามารถวัดได้ที่กิฟุเป็นเวลา 8.5 วินาที และที่นาโงยะ 13.5 วินาที กราฟแผ่นดินไหวที่ได้มีประโยชน์อย่างยิ่งต่อนักแผ่นดินไหววิทยาในการพัฒนาความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการแตกร้าวของรอยเลื่อน โดยเฉพาะบันทึกจากสถานีกิฟุและนาโงยะซึ่งอยู่ใกล้เขตรอยเลื่อนมากที่สุด


File:Damages 1891 Mino-Owari earthquake.jpg|ความเสียหายที่เกิดจากแผ่นดินไหว
File:gifuearthquake.JPG|หอรำลึกแผ่นดินไหว อุทิศให้แก่ผู้ประสบภัยในจังหวัดกิฟุ


### รอยเลื่อนพื้นผิว
ในช่วงหลายทศวรรษหลังจากเหตุการณ์ โคโตและโอโมริได้บันทึกรอยแยกบนพื้นผิวซึ่งกระจายตัวอยู่ในพื้นที่ต่าง ๆ ต่อมาเมื่อมัตสึดะดำเนินการตรวจสอบเพิ่มเติม พบว่าการศึกษาภาวะเงียบสงบของแผ่นดินไหวสอดคล้องกับแนวโน้มในทิศทางตะวันตกเฉียงเหนือ–ตะวันออกเฉียงใต้เป็นส่วนใหญ่ การสำรวจของมัตสึดะในปี ค.ศ. 1974 ยังสามารถบันทึกรอยเลื่อนแบบสังยุคซึ่งไม่ต่อเนื่องกัน โดยเรียงตัวในแนวตะวันออกเฉียงเหนือ–ตะวันตกเฉียงใต้ และจัดเป็นระบบรอยเลื่อนโนบิ

การแตกของพื้นผิวไม่ได้ปรากฏต่อเนื่องตลอดแนวรอยเลื่อนทุกจุด โดยรอยเลื่อนนูกูมิมีความยาว 20 กิโลเมตร (12 ไมล์) และมีออฟเซ็ตสูงสุด 3 เมตร (9.8 ฟุต) ส่วนรอยเลื่อนเนโอดานิและอูเมฮาระมีความยาวที่ตรวจพบบนพื้นดิน 35 กิโลเมตร (22 ไมล์) โดยมีออฟเซ็ตสูงสุด 8 เมตร (26 ฟุต) และ 5 เมตร (16 ฟุต) ตามลำดับ

### ความเสียหาย

แรงสั่นสะเทือนเกิดขึ้นใกล้กับนาโงยะและรู้สึกได้ทั่วประเทศ แต่รุนแรงที่สุดในภาคจูบุ (ภาคกลางของญี่ปุ่น) เมืองกิฟุและโองากิได้รับความเสียหายอย่างหนักเนื่องจากไฟไหม้ ขณะที่โอซากะและนาโงยะก็ได้รับความเสียหายไม่น้อยไปกว่ากัน แรงสั่นสะเทือนสามารถรู้สึกได้ถึงโตเกียว โดยกินเวลานานหลายนาทีและรุนแรงพอที่จะทำให้สิ่งของหล่นจากชั้นวาง และนาฬิกาบางเรือนหยุดเดิน

รายงานเบื้องต้นเกี่ยวกับภัยพิบัติจากอาซาฮีชิมบุนของโตเกียวให้รายละเอียดเพียงจำกัด โดยระบุว่าอาคารใหม่ของกระทรวงมหาดไทยในโตเกียวมีปล่องไฟพังลงมาหลายจุด ส่วนสาเหตุของไฟดับและการสูญเสียพลังงานในโยโกฮามะเกิดจากปล่องไฟอิฐตกลงมาที่โรงไฟฟ้าทำให้อุปกรณ์ไฟฟ้าเสียหาย วันถัดมาหนังสือพิมพ์ได้ตีพิมพ์ภาพบ้านเรือนพังทลายหลายหลัง และอาคารอุตสาหกรรมอื่น ๆ ในโอซากะก็ได้รับความเสียหาย รวมถึงโรงงานสิ่งทอผ้าฝ้ายนานิวา ซึ่งเป็นอาคารอิฐสามชั้นสไตล์ตะวันตกแห่งใหม่ เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน หลังจากมีการรายงานขอบเขตความเสียหายที่ชัดเจนขึ้น หนังสือพิมพ์ฉบับเดียวกันรายงานว่าบ้านและอาคารกว่า 1,000 หลังพังทลายลงในนาโงยะ

### แผ่นดินไหวตาม
มีรายงานแผ่นดินไหวตามมากกว่า 3,000 ครั้ง โดยหอดูดาวสภาพอากาศกิฟุสามารถตรวจจับได้ในช่วง 14 เดือนหลังจากเหตุการณ์ จากการศึกษาในปี ค.ศ. 1976 โดยทาเกชิ มิกุโมะ และมาซาทากะ อันโดะ ยังคงตรวจพบแรงสั่นสะเทือนประมาณ 3–4 ครั้งต่อปี การศึกษาของมหาวิทยาลัยหลายแห่งเกี่ยวกับแผ่นดินไหวขนาดเล็กซึ่งดำเนินการในช่วงทศวรรษ 1960 และ 1970 พบว่าพื้นที่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของรอยเลื่อนเนโอดานิ รวมถึงบริเวณใกล้กิฟุและอินูยามะในจังหวัดไอจิ มีการเกิดแผ่นดินไหวขนาดเล็กในอัตราสูง

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่มเติม
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Mino Earthquake – National Museum of Nature and Science 
* 

หมวดหมู่:จังหวัดไอจิ
หมวดหมู่:นาโงยะ
หมวดหมู่:จังหวัดกิฟุ
หมวดหมู่:จักรวรรดิญี่ปุ่น
หมวดหมู่:แผ่นดินไหวในภูมิภาคชูบุ
หมวดหมู่:แผ่นดินไหวในจังหวัดกิฟุ
หมวดหมู่:แผ่นดินไหวในประเทศญี่ปุ่น