รายพระนามและชื่อประมุขแห่งรัฐลิทัวเนีย

**รายพระนามและชื่อต่อไปนี้คือประมุขแห่งรัฐของ[[ประเทศลิทัวเนีย]]** (อันประกอบไปด้วยแกรนด์ดยุก พระมหากษัตริย์ และประธานาธิบดี) รายการต่อไปนี้ยังรวมไปถึงช่วงเวลาที่ประเทศลิทัวเนียอยู่ภายใต้สภาวะอธิปไตยที่เหนือกว่า หรือตกอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐอธิปไตยอื่น (เช่น สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย)

รัฐลิทัวเนียก่อตั้งขึ้นในคริสต์ทศวรรษที่ 1230 เมื่อครั้งถูกคุกคามโดยภาคีลิโวเนียนทางทิศเหนือ และจากอัศวินทิวทอนิกทางทิศตะวันตก ชนเผ่าบอลติกรวมกันเป็นปึกแผ่นภายใต้การนำของพระเจ้ามินกัวดาร์ พระมหากษัตริย์ลิทัวเนียพระองค์แรกและพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์ อาณาจักรของพระองค์กลายมาเป็นที่รู้จักกันในชื่อแกรนด์ดัชชีลิทัวเนีย หลังจากแกรนด์ดยุกโยไกลา ได้ขึ้นครองราชบัลลังก์โปแลนด์ ใน ค.ศ. 1386 ทั้งสองรัฐก็มีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดมากขึ้น และนับตั้งแต่ ค.ศ. 1440 ทั้งสองก็มีพระประมุขร่วมกัน ในปี ค.ศ. 1569 ข้อตกลงในสหภาพลูบลินได้รับการลงนาม และรัฐภาวะใหม่—เครือจักรภพโปแลนด์–ลิทัวเนีย—ได้รับการก่อตั้งขึ้น เครือจักรภพถูกแบ่งใน ค.ศ. 1795 และลิทัวเนียกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซียจนถึงวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1918 สภาแห่งลิทัวเนีย สามารถประกาศอิสรภาพได้สำเร็จในปี ค.ศ. 1919 หลังจากการสิ้นสุดของสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง สาธารณรัฐลิทัวเนียที่หนึ่งดำรงอยู่จนถึง ค.ศ. 1940 เมื่อลิทัวเนียถูกสหภาพโซเวียตเข้ายึดครอง ในช่วงสงครามโซเวียต-เยอรมัน ลิทัวเนียถูกเข้ายึดครองต่อโดยนาซีเยอรมนีอีกทอดหนึ่ง ในปี ค.ศ. 1944 ขณะที่เยอรมนีกำลังจะพ่ายแพ้ สหภาพโซเวียตได้เข้ายึดครองลิทัวเนียอีกครั้ง และสถาปนาสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย ในวันที่ 11 มีนาคม ค.ศ. 1990 ลิทัวเนียเป็นสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตแห่งแรกที่ประกาศอิสรภาพจากรัฐบาลกลาง ปัจจุบันสาธารณรัฐลิทัวเนียปกครองในระบอบประชาธิบไตยและเป็นรัฐสมาชิกของทั้งสหภาพยุโรปและเนโท

## แกรนด์ดัชชีลิทัวเนีย (ค.ศ. 1236 – ค.ศ. 1569)

ผู้ปกครองทุกพระองค์ดำรงพระราชอิสริยยศแกรนด์ดยุก (; ; ) ยกเว้นพระเจ้ามินกัวดาร์ซึ่งได้รับการราชาภิเษกเป็นกษัตริย์แห่งลิทัวเนีย () อยู่ช่วงระยะเวลาหนึ่ง 

### ราชวงศ์มินกัวดาร์ (ค.ศ. 1236 – ค.ศ. 1268)
ช่วงรัชกาลด้านล่างเป็นการประมาณการเพราะขาดการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร

### ราชวงศ์โมโนมัสคส์วิชี (ค.ศ. 1268 – ค.ศ. 1269)

### ราชวงศ์มินกัวดาร์ (ค.ศ. 1269 – ค.ศ. 1285)

### ราชวงศ์กีดีมีนาส (ค.ศ. 1285 – ค.ศ. 1440)
รัชสมัยของผู้ปกครองบางพระองค์ด้านล่างเป็นการสันนิฐาน

### ราชวงศ์ยากีลลัน (ค.ศ. 1440 – ค.ศ. 1569)
พระราชบัญญัติการเป็นรัฐร่วมประมุขกับโปแลนด์ได้รับการลงนามมาตั้งแต่ ค.ศ. 1385 อย่างไรก็ตาม รัฐทั้งสองเริ่มมีพระประมุขร่วมกันในรัชสมัยพระเจ้ากาชีมีแยชที่ 4 (แม้ว่าโปแลนด์และลิทัวเนียจะต่างเลือกพระประมุขคนละพระองค์ถึงสองครั้ง หลังจากการสวรรคตของพระประมุขร่วม แต่ฝ่ายลิทัวเนียก็ได้ขึ้นครองราชบัลลังก์โปแลนด์ในภายหลัง) พระราชอิสริยยศของพระประมุขและการนับเลขรัชกาลก็ยังแยกกันอยู่ ราชวงศ์ยากีลลันเองก็เป็นสาขาหนึ่งของราชวงศ์กีดีมีนาส

## เครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย (ค.ศ. 1569 – ค.ศ. 1795)

เครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนียได้รับการก่อตั้งขึ้นจากข้อตกลงในสหภาพลูบลิน ใน ค.ศ. 1569 กษัตริย์โปแลนด์ผู้ถูกเลือกจะต้องได้รับการเลือกจากชนชั้นสูงชาวลิทัวเนียเพื่อขึ้นเป็นแกรนด์ดยุกแห่งลิทัวเนียด้วยเช่นกัน พระประมุขร่วมพระองค์แรกของทั้งสองชาติคือพระเจ้าซิกมุนด์ที่ 2 เอากุสตุส หลังจากการแบ่งดินแดนในปี ค.ศ. 1772, 1793 และ 1795 เครือจักรภพก็สิ้นสภาพลงและลิทัวเนียก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซียเป็นเวลา 123 ปี ในสมัยเครือจักรภพมักจะมีช่วงว่างระหว่างรัชกาลของพระประมุขแต่ละพระองค์ เนื่องจากการเลือกตั้งพระมหากษัตริย์ของเครือจักรภพจะไม่กระทำโดยทันที แกรนด์ดยุกพระองค์แรกที่ได้รับเลือกหลังจากการสิ้นสุดราชวงศ์ยากีลลัน และการหลบหนีกลับไปฝรั่งเศสของพระเจ้าอ็องรี คือ สเตฟาน บาโตรี ผู้ซึ่งพยายามหาผู้สนับสนุนในการเลือกตั้งโดยการสร้างมหาวิทยาลัยวิลนีอุส

พระราชอิสริยยศ: พระมหากษัตริย์แห่งโปแลนด์และแกรนด์ดยุกแห่งลิทัวเนีย

 (*karol Polščy, vialiki kniaź litoŭski*)

## ราชอาณาจักรลิทัวเนีย (ค.ศ. 1918)

สภาลิทัวเนีย ประกาศอิสรภาพในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1918 และได้ทูลเชิญเจ้าชายวิลเฮล์ม คาร์ลแห่งอูลรัล เป็นสมเด็จพระราชาธิบดีแห่งลิทัวเนีย ชื่ออย่างเป็นทางการของประเทศคือราชอาณาจักรลิทัวเนีย ในวันที่ 9 กรกฎาคม ค.ศ. 1918 ดยุกวิลเฮล์มทรงยอมรับข้อเสนอและเลือกใช้พระนามทางการว่า พระเจ้ามินกัวดาร์ที่ 2 แต่ต่อมาในวันที่ 2 พฤศจิกายนสภาก็ลงมติให้การตัดสินใจดังกล่าวเป็นโมฆะ เนื่องจากจักรวรรรดิเยอรมันกำลังจะแพ้สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

## รัฐลิทัวเนีย (ค.ศ. 1918 – ค.ศ. 1920)

รัฐลิทัวเนียปกครองโดยประธานสภาแห่งรัฐลิทัวเนีย (Presidium of the State Council of Lithuania) ซึ่งเป็นประมุขแห่งรัฐในทางพฤตินัย ตำแหน่งประธานสภาแห่งรัฐลิทัวเนียได้รับการเปลี่ยนผ่านไปยัง ตำแหน่งประธานาธิบดีในวันที่ 4 เมษายน ค.ศ. 1919 ประธานสภาแห่งรัฐ อันตานัส สเมโตนา ได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีคนแรกโดยสภาแห่งรัฐ

## สาธารณรัฐลิทัวเนีย (ค.ศ. 1920– ค.ศ. 1940)

ตำแหน่งประธานาธิบดี () ได้รับการจัดตั้งในวันที่ 4 เมษายน ค.ศ. 1919

## สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย (ค.ศ. 1940–1941 และ ค.ศ. 1944–1990)

สหภาพโซเวียตเข้ายึดครองลิทัวเนียและสถาปนาสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนียในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1940 เมื่อนาซีเยอรมนีเข้าโจมตีสหภาพโซเวียต ลิทัวเนียจึงถูกเข้ายึดครองโดยเยอรมนี ก่อนหน้าที่นั้นลิทัวเนียถูกปกครองโดยรัฐบาลกบฎที่สนับสนุนฝ่ายเยอรมันของโยนาส เอบรามเซวิคุส (Juozas Ambrazevičius) ภายใต้การเข้ายึดครองโดยเยอรมนี ดินแดนบริเวณลิทัวเนียอยู่ภายใต้การปกครองของนายพลเปตราส คุบลิวนาส (Petras Kubiliūnas) เมื่อนาซีเยอรมนีถอนกำลังออกไป สหภาพโซเวียตจึงเข้ายึดครองลิทัวเนียและสถาปนาสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนียอีกครั้งในปี ค.ศ. 1944.

ตำแหน่ง: เลขาธิการคณะกรรมการกลางแห่งพรรคคอมมิวนิสต์แห่งลิทัวเนีย (; ).

คณะผู้บริหารแห่งสภาโซเวียตสูงสุด (Presidium of the Supreme Soviet) ทำหน้าที่คณะประมุขแห่งรัฐตั้งแต่ 25 สิงหาคม ค.ศ. 1940 ถึง 11 มีนาคม  ค.ศ. 1990

## สาธารณรัฐลิทัวเนีย (ค.ศ. 1990–ปัจจุบัน)
ประธานสภาสูงสุด (Supreme Council) เป็นประมุขแห่งรัฐตั้งแต่การประกาศอิสรภาพในวันที่ 11 มีนาคม ค.ศ. 1990 จนกระทั่งรัฐธรรมนูญฉบับใหม่มีผลบังคับใช้ในปี ค.ศ. 1992 ตำแหน่งประธานาธิบดีและสภาเซมุสได้รับการจัดตั้งขึ้นใหม่ แต่นานาชาติไม่รับรองจนกระทั่งเดือนกันยายน ค.ศ. 1991 (*หมายเหตุ* ประเทศไอซ์แลนด์เป็นประเทศแรกที่รับรองอิสรภาพของลิทัวเนียในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1991)

ตำแหน่งจาก ค.ศ. 1990 ถึง ค.ศ. 1992 ประธานสภาสูงสุด (รัฐสภา) ()

ตำแหน่งตั้งแต่ ค.ศ. 1992 เป็นต้นไป ประธานาธิบดี ()

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
* ประเทศลิทัวเนีย
* รายพระนามพระมหากษัตริย์โปแลนด์

ล
ล
ล
*