นกแก้วคิงมาลูกัน

**นกแก้วคิงมาลูกัน** (อังกฤษ: Moluccan king parrot; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Alisterus amboinensis*) เป็นนกแก้วที่พบเฉพาะถิ่นในเกาะเปเลง หมู่เกาะมาลูกา และจังหวัดปาปัวตะวันตก ประเทศอินโดนีเซีย บางครั้งเรียกว่า **นกแก้วคิงอัมบอน** หรือ **นกแก้วคิงอัมโบอินา** แต่ชื่อเหล่านี้อาจทำให้เข้าใจผิดได้ เนื่องจากนกแก้วชนิดนี้พบในหลายเกาะนอกเหนือจากเกาะอัมบอน ทั้งตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะคล้ายกัน โดยมีหัวและส่วนท้องสีแดง ปีกสีเขียว (บางชนิดย่อยเป็นสีฟ้า) และหลังกับหางสีฟ้า มีการยอมรับชนิดย่อย 6 ชนิด แต่มีเพียงไม่กี่ชนิดที่พบเป็นประจำในวงการเพาะเลี้ยงนก ในป่า นกชนิดนี้อาศัยอยู่ในป่าฝนและกินผลไม้ ผลเบอร์รี่ เมล็ด และตาใบ

## อนุกรมวิธาน

ในปี ค.ศ. 1760 นักสัตว์วิทยาชาวฝรั่งเศส มาตูแร็ง ฌัก บริสสัน ได้รวมการบรรยายเกี่ยวกับนกแก้วมูลลูกกันใน *Ornithologie* โดยอิงจากตัวอย่างที่เก็บรวบรวมได้จากเกาะ อัมบอน ในประเทศอินโดนีเซีย เขาใช้ชื่อภาษาฝรั่งเศสว่า *La perruche rouge d'Amboine* และชื่อภาษาละตินว่า *Psittaca amboinensis coccinea*. แม้ว่าบริสซอนจะตั้งชื่อทางละติน แต่นามเหล่านี้ไม่เป็นไปตาม ระบบนามทวิภาค และไม่ได้รับการยอมรับโดย International Commission on Zoological Nomenclature ในปี ค.ศ. 1766 นักธรรมชาติวิทยาชาวสวีเดน คอล ฟ็อน ลินเนีย ได้อัปเดต *[[Systema Naturae]]* ของเขาสำหรับ ฉบับที่ 12 โดยเพิ่ม 240 ชนิดที่ได้มีการบรรยายไว้ก่อนหน้านี้โดยบริสซอน หนึ่งในนั้นคือ นกแก้วมูลลูกกัน ลินเนอุสได้รวมการบรรยายสั้น ๆ และตั้งชื่อ ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า *Psittacus amboinensis* และอ้างอิงงานของบริสซอน ปัจจุบันสายพันธุ์นี้ถูกจัดอยู่ใน สกุล *[[Alisterus]]* ซึ่งถูกนำเสนอโดยนักออร์นิโธโลจิสต์ชาวออสเตรเลีย Gregory Mathews ในปี ค.ศ. 1911

นกแก้วมูลลูกกันเป็นหนึ่งในสามสายพันธุ์ที่รวมกันเรียกว่า นกแก้วคิง ซึ่งพบในออสเตรเลีย ปาปัวนิวกินี และอินโดนีเซีย

มี 6 ชนิดย่อย: 
**A. a. amboinensis* (ลินเนอุส, 1766) เป็นอนุสายพันธุ์หลัก ที่พบในอัมบอนและเซอรัม 
**A. a. buruensis* (ซัลวาดอรี, 1876) พบในบูรู ในมาลูกูกลาง 
**A. a. dorsalis* (ควอย & เกย์มาร์ด, 1830) พบในปาปัวตะวันตก ขนสีแดงจะเข้มกว่าสายพันธุ์นี้เล็กน้อย 
**A. a. hypophonius* (เอ็ม. มุลเลอร์, 1843) มีปีกสีน้ำเงินทั้งหมดและเป็นพันธุ์เฉพาะใน ฮัลมาฮารา ในมาลูกูตอนเหนือ **A. a. sulaensis* (ไรเคนาว, 1881) พบในหมู่เกาะซูลา 
**A. a. versicolor* (นอยมันน์, 1939) เป็นพันธุ์เฉพาะในเกาะ เปเลง ของ หมู่เกาะบังกาอิ

## ลักษณะ
[right|thumb|ที่สวนสัตว์นกใน [สวนมินิอินโดนีเซียอินดะห์]] นกแก้วคิงโมลุกกัน ที่โตเต็มวัยมีความยาวประมาณ 35–40 ซม. (14 นิ้ว) โดยมีหัวและหน้าอกสีแดง ปีกด้านนอกเป็นสีเขียวหม่น (ยกเว้นในชนิดย่อย *A. a. hypophonius* ที่เป็นสีน้ำเงิน) ส่วนหลัง ปีกและหางมีสีม่วงน้ำเงินเข้ม หางเป็นสีน้ำเงินเข้มคล้ำ ตาสีส้ม ขาเป็นสีเทาเข้ม กรามล่างเป็นสีดำ และกรามบนเป็นสีส้มแดงปลายสีดำ ยกเว้นในชนิดย่อย *A. a. buruensis* ที่มีกรามทั้งหมดเป็นสีดำ ต่างจากนกแก้วคิงสายพันธุ์อื่น ๆ นกแก้วคิงโมลุกกันไม่มีลักษณะความแตกต่างทางเพศ กล่าวคือนกตัวผู้และตัวเมียมีขนที่เหมือนกัน นกที่ยังไม่โตเต็มวัยจะมีกรามสีน้ำตาลเข้มปลายสีอ่อน หลังสีเขียว ตาสีน้ำตาลเข้ม และปลายขนหางด้านข้างเป็นสีแดง นกจะเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ในหนึ่งปี

## พฤติกรรม
พบนกเหล่านี้อยู่เดี่ยว ๆ หรือเป็นคู่ บางครั้งก็พบเป็นกลุ่มเล็ก ๆ โดยมันมักอาศัยอยู่ในพุ่มไม้หนาทึบในระดับล่างและระดับกลางของป่า นกชนิดนี้มักไม่ส่งเสียงและไม่เป็นที่สังเกต ยกเว้นเมื่ออยู่ในระหว่างการบิน นกชนิดนี้กินผลไม้ เบอร์รี่ เมล็ด และตาใบ การทำรังจะเกิดขึ้นในโพรงต้นไม้ ฤดูผสมพันธุ์จะเริ่มขึ้นในช่วงเดือนกุมภาพันธ์และมีนาคม แม้ว่าจะยังไม่เคยพบการผสมพันธุ์ในป่าก็ตาม แต่ในการเลี้ยงดูนั้นแม่จะวางไข่ 2 ฟอง และใช้เวลาฟักไข่ประมาณ 19 วัน หลังจากฟักตัวแล้ว ลูกนกจะพร้อมออกจากรังเมื่ออายุประมาณ 9 สัปดาห์

## ถิ่นอาศัยและสถานะ
 นกแก้วราชามาลูกัสอาศัยอยู่ในป่าฝน แต่บางครั้งก็เข้าไปในสวนและพื้นที่เพาะปลูกใกล้เคียงด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พบได้ในระดับความสูงถึง 2,100 เมตร แต่โดยทั่วไปพบได้ที่ระดับความสูงไม่เกิน 1,200 เมตร (นิวกินี) หรือ 1,600 เมตร (หมู่เกาะมาลูกู).

นกชนิดนี้มักไม่พบทั่วไปเนื่องจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่และการถูกจับเพื่อการค้าสัตว์ปีก แต่ยังพบได้บ่อยในบางท้องที่ เช่น หมู่เกาะซูลา ฮัลมาเฮรา และบูรู โดยรวมแล้ว สปีชีส์นี้ไม่เชื่อว่ากำลังตกอยู่ในอันตรายทันที จึงถูกจัดให้อยู่ในประเภท กังวลน้อยที่สุด โดย BirdLife International และ IUCN เช่นเดียวกับนกแก้วส่วนใหญ่ นกแก้วราชามาลูกัสอยู่ในภาคผนวกที่สองของ CITES

## การเพาะเลี้ยงนก
จนกระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ มีเพียงชนิดย่อย *A. a. amboinensis* และ *A. a. hypophonius* เท่านั้นที่พบเห็นเป็นประจำในวงการการเพาะเลี้ยงนก แต่ปัจจุบันมีสายพันธุ์ *A. a. buruensis* และ *A. a. dorsalis* ปรากฏในสวนสัตว์เช่นกัน นกประเภทนี้ได้รับการเพาะพันธุ์ในเชิงพาณิชย์อย่างสม่ำเสมอ เช่นใน เดนมาร์ก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* BirdLife Species Factsheet
* Oriental Bird Images: ''Moluccan King Parrot''   Selected photos

นกกระเรียนมาลูกัน 
หมวดหมู่:นกแห่งหมู่เกาะมาลูกัน หมวดหมู่:นกแห่งปาปัวตะวันตก นกกระเรียนมาลูกัน 
นกกระเรียนมาลูกัน 
หมวดหมู่:กลุ่มสิ่งมีชีวิตที่ตั้งชื่อโดยคอล ฟ็อน ลินเนีย 
หมวดหมู่:นกพื้นเมืองของอินโดนีเซีย