กรานาดา

**กรานาดา** () เป็นเมืองหลักของจังหวัดกรานาดาในแคว้นปกครองตนเองอันดาลูซิอา ประเทศสเปน ตั้งอยู่ตีนเทือกเขาซิเอร์ราเนบาดาตรงบริเวณที่แม่น้ำดาร์โร (Darro) และแม่น้ำเฆนิล (Genil) มาบรรจบกัน ที่ระดับความสูง 738 เมตรจากระดับน้ำทะเล ด้วยประชากร 233,532 คน ณ ค.ศ. 2024 ทำให้เป็นเมืองใหญ่อันดับที่ 20 ของสเปน

พื้นที่นี้มีผู้เข้าตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยโบราณโดยชาวไอบีเรีย โรมัน และวิซิกอท ที่อยู่อาศัยปัจจุบันกลายเป็นเมืองหลักของอัลอันดะลุสในคริสต์ศตวรรษที่ 11 เมื่อช่วงไตฟาแห่งกรานาดา จากนั้นในคริสต์ศตวรรษที่ 13 จึงกลายเป็นเมืองหลวงของเอมิเรตกรานาดาภายใต้ราชวงศ์นัศริด รัฐที่มุสลิมปกครองแห่งสุดท้ายในคาบสมุทรไอบีเรีย กรานาดาถูกพิชิตใน ค.ศ. 1492 โดยกษัตริย์คาทอลิกและแปลงเมืองนี้ไปเป็นนครคริสเตียนตลอดช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16

ป้อมและพระราชวังอาลัมบรา (Alhambra) ในเมืองกรานาดา ถือเป็นหนึ่งในอนุสรณ์สถานสถาปัตยกรรมอิสลามที่มีชื่อเสียงที่สุด และเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวที่มีผู้เข้าชมมากที่สุดในประเทศสเปน อิทธิพลสมัยอิสลามและสถาปัตยกรรมมัวร์ยังได้รับการรักษาในย่านอัลไบซินและอนุสรณ์สถานสมัยกลางอื่น ๆ ในนคร ในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ยังเห็นความเจริญรุ่งเรืองของสถาปัตยกรรมมูเดฆาร์และยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา ตามมาด้วยสถาปัตยกรรมบาโรกและ Churrigueresque ในเวลาต่อมา

กรานาดายังเป็นที่รู้จักกันดีในสเปนเนื่องจากเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยกรานาดาอันทรงเกียรติ รวมทั้งชีวิตกลางคืน ซึ่งจริง ๆ แล้วกล่าวกันว่าเมืองนี้เป็นหนึ่งในสามเมืองที่ดีที่สุดสำหรับเหล่านักศึกษา (อีกสองเมืองคือซาลามังกาและซานเตียโกเดกอมโปสเตลา)

ทับทิม (pomegranate; *granada*) เป็นสัญลักษณ์ประจำเมืองนี้

## ศัพทมูลวิทยา
ชื่อเก่าของกรานาดาในภาษาอาหรับคือ  (**') ทั้งความหมายและต้นตอของชื่อนั้นยังไม่ชัดเจนและเป็นที่ถกเถียง ชื่อสถานที่นั้นมีอยู่แน่ชัดก่อน[[ไตฟาแห่งกรานาดา|สมัยซีริด]]เมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 11 คำนี้น่าจะปรากฏครั้งแรกในคริสต์ศตวรรษที่  9 และปรากฏในแหล่งข้อมูลอาหรับเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 10

คำว่า ''Gárnata'' (หรือ ''Karnata'') อาจหมายถึง "เนินของคนแปลกหน้า" ส่วนอีกความหมายอาจเป็น "เนินของผู้แสวงบุญ" คำนี้อาจจะเป็นได้ว่ามีต้นตอจาก[[กลุ่มภาษาเบอร์เบอร์|เบอร์เบอร์]] อีกทฤษฎีหนึ่งคือคำนี้มาจาก[[ภาษาละติน]]ว่า  (หรือรูปพหุพจน์ ) หมายถึง "เมล็ดพันธุ์", "ลูกปัด" หรือ "สีแดงเข้ม" ซึ่งอาจดัดแปลงเป็นภาษาอาหรับเป็น **' หรือ ** อะห์มัด อัลมักเกาะรี นักประวัติศาสตร์ชาวอาหรับ เชื่อว่าคำนี่มาจากศัพท์ภาษาละติน  ที่แปลว่าทับทิม ไม่ว่ากรณีใด คำภาษาละตินอาจไม่ได้ถูกนำมาใช้ในความหมายหลัก แต่ใช้ในความหมายที่ลึกซึ้งกว่า คือ "สีแดง" ซึ่งหมายถึงสีของดินและอาคารในพื้นที่นั้น สิ่งนี้ยังสะท้อนถึงรากศัพท์ของชื่ออาลัมบราอีกด้วย

## ประวัติ

### ก่อนอุมัยยะฮ์

ภูมิภาคโดยรอบพื้นที่ที่ปัจจุบันคือกรานาดามีผู้เข้าอาศัยตั้งแต่อย่างน้อย 5500ปีก่อน ค.ศ. ศิลปวัตถุทางโบราณคดีที่พบในนครบ่งชี้ว่าพื้นที่ของนคร รวมถึงพื้นที่รอบถนนเอก *กรันบิอาเดโกลอน* () ในปัจจุบัน มีคนอาศัยอยู่ตั้งแต่ยุคสัมฤทธิ์ ซากที่เก่าแก่ที่สุดในพื้นที่เป็นของอ็อปปิดูงชื่อ *อิลตูรีร์* () ก่อตั้งโดยเผ่าบัสเตตานีแห่งไอบีเรียประมาณ 650ปีก่อน ค.ศ. ชื่อ Elibyrge ยังได้รับการรับรองในการอ้างอิงถึงพื้นที่นี้ด้วย ที่อยู่อาศัยนี้ภายหลังรู้จักกันในนาม *อิลิเบร์รี* () หรือ *อิลิเบริส* () เมื่อ 44ปีก่อน ค.ศ. *อิลิเบริส*กลายเป็นอาณานิคมโรมันและใน 27ปีก่อน ค.ศ. จึงกลายเป็น*[[มูนิกิปิอูง]]*โรมันที่มีชื่อว่า *ฟลอเรนเตียอิลิเบร์ริตานา* (, 'อิลิเบร์รีอันเจริญรุ่งเรือง')

การระบุตัวตนของเมืองกรานาดาในปัจจุบันเข้ากับเมือง*อิลิเบริส*ในยุคโรมันและความต่อเนื่องทางประวัติศาสตร์ระหว่างการตั้งถิ่นฐานทั้งสองแห่งนี้เป็นที่ถกเถียงกันมานานในหมู่นักวิชาการ การขุดค้นทางโบราณคดีสมัยใหม่บนเนินเขาอัลไบซินได้ค้นพบหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงการปรากฏตัวของเมืองโรมันที่สำคัญบนพื้นที่นั้น อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของเมืองในช่วงระหว่างสิ้นสุดยุคโรมันถึงคริสต์ศตวรรษที่ 11 มีอยู่น้อยมาก การประชุมทางศาสนาแห่งเอลบีรา ซีนอดคริสต์ที่สำคัญประมาณ ค.ศ. 300 เกิดขึ้นใกล้พื้นที่นี้ (ชื่อ *Elvira* มาจากชื่อ *Iliberri*) แต่ไม่มีหลักฐานทางโบราณคดีหรือเอกสารที่เป็นรูปธรรมยืนยันสถานที่ประชุมที่แน่นอน การประชุมครั้งนี้อาจจัดขึ้นในเมืองโรมันเดิม หรืออาจจัดขึ้นที่ใดที่หนึ่งในบริเวณโดยรอบ ซึ่งรู้จักกันในชื่อเอลบีรา ()

### ก่อตั้งและประวัติศาสตร์ช่วงต้น
การพิชิตคาบสมุทรไอบีเรียของมุสลิมเริ่มต้นใน ค.ศ. 711 ทำให้พื้นที่ส่วนใหญ่ของคาบสมุทรไอบีเรียตกอยู่ภายใต้การปกครองของชาวมัวร์และสถาปนาอัลอันดะลุส แหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์อาหรับยุคแรกสุดระบุว่าเมืองชื่อ *Qashtīliya* ซึ่งต่อมารู้จักกันในชื่อ *[[มะดีนะฮ์อิลบีเราะฮ์]]* (เอลบีรา) ตั้งอยู่บนเนินเขาทางตอนใต้ของเทือกเขาเซียร์ราเดเอลบีรา (ใกล้กับอาตาร์เฟในปัจจุบัน) และกลายเป็นที่ตั้งถิ่นฐานที่สำคัญที่สุดในพื้นที่ ชุมชนขนาดเล็กและป้อมปราการ (*ḥiṣn*) ชื่อ *ฆ็อรนาเฏาะฮ์* (หรือทับศัพท์ว่า *Gharnāṭa)* ตั้งอยู่ทางฝั่งใต้ของแม่น้ำดาร์โร หรือบนพื้นที่ของย่านอัลไบซินในปัจจุบัน ย่านอัลไบซินมีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวยิว จึงรู้จักกันในชื่อ *ฆ็อรนาเฏาะฮ์อัลยะฮูด* ("*ฆ็อรนาเฏาะฮ์*ของชาวยิว") เขตรอบเมืองนี้รู้จักกันในชื่อ *[[Kura (al-Andalus)#Kūra of Elvira|กูเราะฮ์อิลบีเราะฮ์]]* (หรือเรียกสั้นๆ ว่า "จังหวัดเอลบีรา") หลังจาก ค.ศ. 743 เมือง*อิลบีเราะฮ์*ถูกตั้งถิ่นฐานโดยทหารจากภูมิภาคซีเรีย ซึ่งมีบทบาทในการสนับสนุนอับดุลเราะห์มานที่ 1 ผู้ก่อตั้งเอมิเรตแห่งกอร์โดบาและราชวงศ์อุมัยยะฮ์ใหม่ ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 9 ในรัชสมัยของอับดุลลอฮ์ (ครองราชย์ ค.ศ. 844–912) ตัวเมืองและเขตโดยรอบเป็นสถานที่เกิดความขัดแย้งระหว่าง*[[มุวัลลัด]]* (ผู้เปลี่ยนมานับถือศาสนาอิสลาม) ที่ภักดีต่อรัฐบาลกลาง และชาวอาหรับที่นำโดย เซาวาร อิบน์ ฮัมดูน ผู้ไม่พอใจพวกเขา

ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 11 พื้นที่นี้ถูกครอบครองโดยชาวซีริด ซึ่งเป็นชนเบอร์เบอร์ศ็อนฮาญะฮ์และเป็นส่วนหนึ่งของชาวซีริดที่ปกครองพื้นที่บางส่วนของแอฟริกาเหนือ กลุ่มนี้กลายเป็นกำลังสำคัญในกองทัพของอับดุลมาลิก อัลมุซ็อฟฟัร นายกรัฐมนตรีของเคาะลีฟะฮ์ฮิชามที่ 2 (ครองราชย์ ค.ศ. 976–1009) และผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจาก อิบน์ อะบีอามิร อัลมันศูร (อัลมันโซร์) ในฐานะผู้ปกครองของรัฐเคาะลีฟะฮ์แห่งกอร์โดบาโดยพฤตินัย จากการรับใช้ของพวกเขา ชาวซีริดได้รับมอบอำนาจให้ควบคุมจังหวัดเอลบีรา เมื่อรัฐเคาะลีฟะฮ์ล่มสลายหลัง ค.ศ. 1009 และเกิดสงครามกลางเมือง (ฟิตนะฮ์) ซาวี อิบน์ ซีรี ผู้นำชาวซีริด ได้สถาปนาอาณาจักรอิสระของตนเองขึ้น คือ ไตฟาแห่งกรานาดา แหล่งข้อมูลอาหรับ เช่น อัลอิดรีซี ถือว่าพระองค์เป็นผู้ก่อตั้งเมืองกรานาดา "บันทึกความทรงจำ" ที่ยังหลงเหลืออยู่ของเหลนชายของพระองค์ รู้จักกันในชื่อ *Tibyan* ซึ่งเป็นบันทึกเดียวสำหรับ "ยุคกลาง" ของสเปน ให้รายละเอียดมากมายเกี่ยวกับช่วงเวลาสั้น ๆ นี้ เนื่องจาก*มะดีนะฮ์อิลบีเราะฮ์*ตั้งอยู่บนที่ราบลุ่ม จึงยากต่อการป้องกันจากการโจมตี ผู้ปกครองจึงตัดสินใจย้ายที่ประทับไปยัง*ฆ็อรนาเฏาะฮ์*พื้นที่ที่สูงกว่า ตามแหล่งข้อมูลอาหรับ *อิลบีเราะฮ์*ถูกทำลายในช่วงฟิตนะฮ์ หลังจากนั้นไม่ได้รับการบูรณะ ณ สถานที่เดิม และแทนที่ด้วย*ฆ็อรนาเฏาะฮ์* ซึ่งเป็นเมืองชาวยิวในอดีต เข้ามาแทนที่เป็นเมืองหลัก ในเวลาไม่นาน เมืองนี้ก็กลายเป็นหนึ่งในเมืองที่สำคัญที่สุดของอัลอันดะลุส ในเมืองมีประชากรทั้งชาวคริสต์ ชาวมุสลิม และชาวยิวปะปนกันจนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 11

### เอมิเรตนัศริดแห่งกรานาดา

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Cortés Peña, Antonio Luis and Bernard Vincent. *Historia de Granada*. 4 vols. Granada: Editorial Don Quijote, 1983.
* *Historia del reino de Granada*. 3 vols. Granada: Universidad de Granada, Legado Andalusí, 2000.
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* 
* City council of Granada
* Granada Tourism Guide 
* Granada city guide at HitchHikers Handbook
* Webcam Granada/Alhambra

หมวดหมู่:เมืองในแคว้นอันดาลูซิอา