ฟาโรห์คามูดิ

**คามูดิ** (หรือ **คามูดี**) เป็นผู้ปกครองชาวฮิกซอสพระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ที่สิบห้าแห่งอียิปต์ โดยพระองค์ทรงขึ้นครองราชย์เมื่อราว 1534 ปีก่อนคริสตกาล หรืออาจจะเมื่อราว 1541 ปีก่อนคริสตกาล และทรงปกครองดินแดนอียิปต์เหนือจากเมืองอวาริส ซึ่งเป็นเมืองหลวง ความพ่ายแพ้ครั้งสุดท้ายของพระองค์ต่อฟาโรห์อาห์โมสที่ 1 หลังการครองราชย์เป็นระยะเวลาสั้น ๆ ถือเป็นจุดสิ้นสุดของสมัยระหว่างกลางที่สอง

## หลักฐานทางโบราณคดี
ปรากฏพระนามของฟาโรห์คามูดิในบันทึกพระนามแห่งตูริน คอลัมน์ที่ 10 บรรทัดที่ 28 (การจัดลำดับของการ์ดิเนอร์ คอลัมน์ที่ 10 บรรทัดที่ 20) ในฐานะฟาโรห์ชาวฮิกซอสพระองค์สุดท้าย นอกจากนี้ มีหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับพระองค์ที่แน่ชัดเพียงตราประทับสคารับสองชิ้น ซึ่งค้นพบที่เยรีโค

นอกจากนี้ ยังมีตราประทับทรงกระบอกที่ไม่ทราบแหล่งที่มาแน่ชัด แต่สันนิษฐานว่าอาจมาจากไบบลอส  ซึ่งมีการจารึกพระนามในกรอบพระนามหรือคาร์ทูชที่อาจอ่านได้ว่า "คามูดิ" อย่างไรก็ตาม การอ่านดังกล่าวยังเป็นที่ถกเถียง โดยนักไอยคุปต์วิทยา คิม ไรโฮลต์ เสนอความเห็นว่าอาจอ่านได้ว่า "คานดี" และอาจหมายถึงผู้ปกครองที่ยังไม่เป็นที่รู้จักมาก่อน ไม่ว่าในกรณีใด แม้ว่าพระนามดังกล่าวจะเป็นพระนามของฟาโรห์คามูดิหรือไม่ แต่ก็เชื่อกันว่าจารึกพระนามดังกล่าวอาจเป็นเพียงการเติมพื้นที่ว่างบนตราประทับ มากกว่าจะเป็นการอ้างอิงถึงพระองค์โดยตรง ปัจจุบันวัตถุชิ้นดังกล่าวถูกเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์พีทรี หมายเลขทะเบียน ยูซี 11616

## รัชสมัย
เนื่องจากหลักฐานทางโบราณคดีที่เกี่ยวข้องกับรัชสมัยของฟาโรห์คามูดินั้นปรากฏเพียงเล็กน้อย ไรโฮลต์จึงเสนอว่าพระองค์ทรงครองราชย์เป็นระยะเวลาสั้นมาก อาจไม่เกินหนึ่งปี ในกรณีดังกล่าว พระองค์อาจทรงสืบทอดได้เพียงพระราชบัลลังก์ของชาวฮิกซอสเท่านั้น และอาจกำลังถูกปิดล้อมอยู่ที่เมืองชารูเฮน ซึ่งเป็นฐานที่มั่นสุดท้ายของชาวฮิกซอสในทะเลทรายเนเกฟ

อย่างไรก็ตาม ข้อสันนิษบานดังกล่าวถูกโต้แย้งโดยนักวิชาการคนอื่น ๆ เช่น มันเฟรด บีตัก ซึ่งอ้างถึงการลงเวลาไว้ที่ "ปีที่ 11" ของผู้ปกครองไม่ทราบพระนามในบันทึกปาปิรสุสคณิตศาสตร์ไรนด์ โดยบีตักและนักไอยคุปต์วิทยาหลายคนเห็นว่า ปีที่ 11 ดังกล่าวควรเป็นของระยะเวลาแห่งการครองราชย์ของฟาโรห์คามูดิ เนื่องจากข้อความในปาปิรุสดังกล่าวกล่าวถึงฟาโรห์อาห์โมสที่ 1 ผู้ทรงสถาปนาราชอาณาจักรใหม่ ว่าเป็น "พระองค์แห่งแดนใต้" โดยโธมัส ชไนเดอร์" ได้เขียนไว้ว่า

: ข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับระยะเวลาการครองราชย์อีกข้อหนึ่งสามารถอนุมานได้จากบันทึกที่อยู่ด้านหลังของบันทึกปาปิรุสคณิตศาสตร์ไรนด์ ซึ่งลงเวลาไว้ว่า ในปีที่ 11 แห่งการครองราชย์ของกษัตริย์ผู้ทรงครองราชย์ เมืองเฮลิโอโปลิสได้ถูกพิชิต และ "พระองค์แห่งแดนใต้" ได้เข้าจู่โจมและยึดครองเมืองซิเล เนื่องจาก "พระองค์แห่งแดนใต้" ย่อมหมายถึงผู้ปกครองแห่งธีบส์ คือฟาโรห์อาห์โมส ดังนั้น ปีที่ 11 แห่งการครองราชย์ดังกล่าวจึงสามารถกำหนดให้เป็นของผู้สืบราชบัลลังก์จากผู้ปกครองชาวฮิกซอสพระนามว่า อาเปปิ ได้เพียงผู้เดียว คือ ฟาโรห์คามูดิ และเมืองหลวงของชาวฮิกซอส คือ เมืองอวาริส ก็น่าจะตกอยู่ภายใต้อำนาจของฟาโรห์อาห์โมสไม่นานหลังจากนั้น

บันทึกปาปิรุสดังกล่าวยัลงเวลาไว้ที่ปีที่ 33 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์อาเปปิ ซึ่งเป็นผู้ปกครองก่อนหน้าของฟาโรห์คามูดิ อีกทั้งโดยทั่วไปเชื่อกันว่าฟาโรห์อาห์โมสที่ 1 ทรงเอาชนะฟาโรห์ชาวฮิกซอสได้ในปีที่ 18 หรือ 19 แห่งการครองราชย์ของพระองค์ (ซึ่งทรงครองราชย์รวมประมาณ 25 ปี) ข้อสันนิษฐานดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากลายขีดเขียนที่เหมืองหินฏุเราะฮ์ ซึ่งบันทึกถึงการใช้ "โคจากคานาอัน" ในการเปิดเหมืองในปีที่ 22 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์อาห์โมส ทั้งนี้ โคดังกล่าวย่อมถูกนำมาได้ภายหลังการปิดล้อมเมืองชารูเฮนในคานาอันตอนใต้ ซึ่งกินเวลาประมาณ 3–6 ปี และเกิดขึ้นหลังการล่มสลายของเมืองอวาริส ดังนั้น จึงสรุปได้ว่ารัชสมัยของฟาโรห์คามูดิต้องสิ้นสุดลงอย่างช้าที่สุดในปีที่ 18 หรือ 19 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์อาห์โมสที่ 1

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์ที่สิบห้า