เตียวกี (จาง จฺวี่)

**เตียวกี** ( ค.ศ. 187-189) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **จาง จฺวี่** () เป็นผู้นำกบฏในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 *ตงฮั่น*) ของจีน

## ประวัติ
เตียวกีเป็นชาวเมืองยีหยง (漁陽郡 *ยฺหวีหยางจฺวิ้น*) ในมณฑลอิวจิ๋ว (幽州 *โยวโจว*) ซึ่งปัจจุบันมีพื้นที่อยู่ในมณฑลเหอเป่ย์ (河北 *เหอเป่ย์*) ครอบคลุมไปถึงกรุงปักกิ่ง (北京 *เป่ย์จิง*) และนครเทียนจิน (天津) เดิมเตียวกีรับราชการในตำแหน่งเจ้าเมือง (太守 *ไท่โฉ่ว*) ของเมืองไทสัน (泰山郡 *ไท่ชานจฺวิ้น*)

เมื่อ ค.ศ. 187 ในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 *ฮั่นหลิงตี้*) แห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 *ตงฮั่น*) เตียวซุ่น (張純 *จาง ฉุน*) ชาวเมืองยีหยงผู้ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองของเมืองจงชาน (中山郡 *จงชานจฺวิ้น*) ไม่พอใจที่เตียวอุ๋น (張溫 *จาง เวิน*) ผู้เป็นขุนพลทหารม้าและรถรบ (車騎將軍 *เชอฉีเจียงจฺวิน*) ไม่แต่งตั้งตนให้ดำรงตำแหน่งราชการที่สำคัญ ในช่วงเวลานั้นเตียวอุ๋นยกทัพไปปราบปรามกบฏที่นำโดยเปียน จาง (邊章), ม้าเท้ง (馬騰 *หม่า เถิง*) และหันซุย (韓遂 *หาน ซุ่ย*) ในมณฑลเลียงจิ๋ว (涼州 *เหลียงโจว*) ได้มีการระดมกำลังทหารม้าชนเผ่าออหวน (烏桓 *อูหฺวาน*) ในมณฑลอิวจิ๋วจำนวน 3,000 นายให้ยกมาหนุนช่วย แต่ทหารม้าชนเผ่าออหวนหนีกลับไปยังถิ่นเดิมเนื่องจากปัญหาเรื่องเสบียง เตียวซุ่นจึงถือโอกาสนี้กล่าวกับเตียวกีที่เป็นชาวเมืองยีหยงด้วยกันว่า "บัดนี้ชนเผ่าออหวนเอาใจออกหากแล้ว ล้วนหวังจะก่อความความวุ่นวาย ด้านกบฏที่เลียงจิ๋วก็ผงาดขึ้น ราชสำนักไม่อาจปราบปรามได้ อีกทั้งมีภรรยาของชาวลกเอี๋ยง (洛陽 *ลั่วหยาง*) คนหนึ่งคลอดบุตรมีสองหัว เหล่านี้เป็นสัญญาณว่าชะตาราชวงศ์ฮั่นเสื่อมถอยจวนจะสิ้นสูญแล้ว ใต้ฟ้าจะมีเจ้าผู้ปกครองสองคน หากท่านร่วมมือกับข้านำชนเผ่าออหวนลุกขึ้นสู้ ก็อาจทำการใหญ่ได้เป็นแน่" เตียวกีจึงร่วมมือกับเตียวซุ่นรวมถึงชิวลี่จฺวี (丘力居) ผู้นำชนชนเผ่าออหวนและคนอื่น ๆ ในการก่อกบฏ เตียวกีและเตียวซุ่นนำพลบุกอำเภอจี้ (薊縣 *จี้เซี่ยน*) สังหารกงฉี โฉว (公綦稠)  นายกองพันชนเผ่าออหวน (烏桓校尉 *อูหฺวานเซี่ยวเว่ย์*), หลิว เจิ้ง (劉政) เจ้าเมืองของเมืองปักเป๋งขวา (右北平郡 *โย่วเป่ย์ผิงจฺวิ้น*), หยาง จง (陽終) เจ้าเมืองของเมืองเลียวตั๋ง (遼東郡 *เหลียวตงจฺวิ้น*) และคนอื่น ๆ เตียวกีและเตียวซุ่นรวบรวมกำลังพลได้มากกว่า 100,000 คน ตั้งมั่นอยู่ที่อำเภอเฝย์หรู (肥如縣 *เฝย์หรูเซี่ยน*) และออกปล้นชิงในมณฑลอิวจิ๋วและกิจิ๋ว (冀州 *จี้โจว*) เตียวกีสถาปนาตนเป็นโอรสสวรรค์ (天子 *เทียนจื่อ*) หรือจักรพรรดิ ส่วนเตียวซุ่นตั้งตนเป็นขุนพลคลุมฟ้า (彌天將軍 *หมีเทียนเจียงจฺวิน*)  และอ๋องแห่งฮันเต๋ง (安定王 *อานติ้งหวาง*) เตียวซุ่นส่งประกาศไปยังมณฑลและเมืองต่าง ๆ อ้างว่าเตียวกีจะเป็นผู้สืบทอดอำนาจจากราชวงศ์ฮั่น ประกาศเรียกร้องให้พระเจ้าเลนเต้สละราชบัลลังก์และสั่งให้เหล่าขุนนางผู้ใหญ่เตรียมการต้อนรับจักรพรรดิองค์ใหม่

เมื่อ ค.ศ. 188 ราชสำนักมีคำสั่งให้เมิ่ง อี้ (孟益) ขุนพลราชองครักษ์หรือตงลงเจียง (中郎將 *จงหลางเจี้ยง*) พร้อมด้วยกองซุนจ้าน (公孫瓚 *กงซุน จ้าน*) นายกองร้อยทหารม้า (騎都尉 *ฉีตูเว่ย์*) ให้นำพลไปปราบปรามเตียวซุ่นและคนอื่น ๆ กองซุนจ้านรบกับเตียวซุ่นที่ฉือเหมิน (石門) ในตอนแรกกองซุนจ้านได้ชัยชนะครั้งใหญ่ แต่เนื่องจากกองซุนจ้านนำพลรุกคืบเข้าไปลึกเกินไปจนกำลังหนุนไม่อาจตามมาสมทบได้ กองซุนจ้านจึงถูกชิวลี่จฺวีและคนอื่น ๆ ล้อมไว้ที่อำเภอกว๋านจื่อเฉิง (管子城) เมืองเลียวไส (遼西郡 *เหลียวซีจฺวิ้น*) เป็นเวลาสองร้อยกว่าวันจนกระทั่งเสบียงหมดลง กองซุนจ้านต้องนำทหารตีฝ่าวงล้อมแล้วแยกย้ายกันหนีไป

เมื่อ ค.ศ. 189 เล่าหงี (劉虞 *หลิว ยฺหวี*) เจ้ามณฑล (牧 *มู่*) ของมณฑลอิวจิ๋วตั้งรางวัลนำจับเตียวซุ่นและคนอื่น ๆ ชิวลี่จฺวีรู้ชื่อเสียงของเล่าหงีจึงยอมจำนน ส่วนเตียวกีและเตียวซุ่นหลบหนีไปยังชายแดน ภายหลังในช่วงระหว่างวันที่ 4 เมษายนถึง 2 พฤษภาคม ค.ศ. 189 เตียวซุ่นถูกสังหารโดยหวาง เจิ้ง (王政) ที่เป็นผู้ใต้บังคับบัญชาของตนเอง ศีรษะของเตียวซุ่นถูกส่งไปให้เล่าหงี ส่วนเตียวกีไม่มีการบันทึกว่ามีชะตากรรมอย่างไรภายหลังจากหลบหนีไปยังชายแดน

## ในนวนิยาย ''สามก๊ก''
ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 เรื่อง *[[สามก๊ก]]* (三國演義 *ซานกั๋วเหยี่ยนอี้*) เตียวกีมีบทบาทในตอนที่ 2 ของนวนิยาย ในนวนิยาย *สามก๊ก* มีการเสริมเนื้อเรื่องว่าหลังเตียวกีทราบข่าวว่าเตียวซุ่นถูกสังหาร เตียวกีก็แขวนคอฆ่าตัวตาย

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ซือหม่า กวาง (1084). *[[จือจื้อทงเจี้ยน]]*. เล่มที่ 58 และ 59.
* ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[โฮ่วฮั่นชู]]*. เล่มที่ 8 บทพระราชประวัติพระเจ้าเลนเต้, เล่มที่ 73 บทชีวประวัติเล่าหงี และ กองซุนจ้าน.
* ยฺเหวียน หง (คริสต์ศตวรรษที่ 4). *[[โฮ่วฮั่นจี้]]*. เล่มที่ 25.
* ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). *[[สามก๊ก]]* (*ซานกั๋วเหยี่ยนอี้*). ตอนที่ 2.

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2
หมวดหมู่:ผู้นำกบฏในยุคราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:บุคคลช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น