สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา

**สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา** (Isabella I of Castile) (ค.ศ. 1451-1504) พระองค์เป็นหนึ่งในบุคคลที่ทรงอิทธิพลที่สุดในประวัติศาสตร์ยุโรป และ ได้รับการจดจำในฐานะ **"ผู้สร้างชาติสเปน"** พระองค์เป็นสมเด็จพระราชินีนาถแห่งกัสติยาและเลออน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2017 ตลอดรัชสมัยของพระองค์ พระองค์และพระสวามี พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน ในการปฏิรูปอาณาจักรอย่างขนานใหญ่ เพื่อรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลางราชบัลลังก์ และ เสริมสร้างความแข็งแกร่งทางการเมืองและศาสนาให้กับสเปน

การตัดสินใจ และ นโยบายของ**สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1** นำไปสู่เหตุการณ์สำคัญหลายอย่างที่เปลี่ยนแปลงเส้นทางประวัติศาสตร์ ทั้งการสิ้นสุด เรกองกิสตา ด้วยการ **พิชิตกรานาดา** ในปี พ.ศ. 2035 การสนับสนุน คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ในการเดินทางสู่โลกใหม่ ซึ่งนำไปสู่การก่อตั้ง จักรวรรดิสเปน อันยิ่งใหญ่ และ การดำเนินนโยบายทางศาสนาที่เข้มงวด เช่น การจัดตั้ง ศาลไต่สวนศาสนาสเปน และ การออก พระราชกฤษฎีกาอาลัมบรา เพื่อขับไล่ชาวยิวออกจากสเปน แม้ว่า บางนโยบายจะยังคงเป็นที่ถกเถียงในปัจจุบัน แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าสิ่งที่เธอทำนั้นมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการทำให้สเปนเป็นประเทศอย่างที่เราเห็นในวันนี้ และ เปลี่ยนประวัติศาสตร์ของโลกตะวันตกไปอย่างมาก

## พระชนมชีพช่วงต้นและปัญหาการสืบราชบัลลังก์
**สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา** ประสูติ เมื่อวันที่ 22 เมษายน ค.ศ.1451 ที่เมือง มาดริกัล เด ลาส อัลตัส ตอร์เรส (Madrigal de las Altas Torres) อาณาจักร **[[แคว้นกัสติยาและเลออน|กัสติยา]]** พระองค์เป็นพระธิดาของ พระเจ้าฆวนที่ 2 แห่งกัสติยา และ พระราชินีอิซาเบลแห่งโปรตุเกส วัยเด็กของอิซาเบลค่อนข้างแตกต่างจากราชวงศ์ทั่วไป พระองค์เติบโตในเมือง อเรวาโล อย่างเงียบๆ ห่างไกลจากความวุ่นวายในราชสำนัก ซึ่งเป็นผลมาจากข้อพิพาทภายในราชวงศ์ และ อำนาจของขุนนางที่เพิ่มขึ้นในรัชสมัยของพระบิดา

เมื่อพระบิดาเสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 1454 พระเจ้าเอนริเกที่ 4 แห่งกัสติยา ซึ่งเป็นพระเชษฐาต่างมารดาของอิซาเบล ได้ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งกัสติยา ปัญหาการสืบราชสันตติวงศ์ กลายเป็นประเด็นร้อนแรง เนื่องจาก พระเจ้าเอนริเกไม่มีพระโอรส พระองค์ทรงมีพระธิดา คือ เจ้าหญิงฆัวนา แต่มีข่าวลือแพร่สะพัดว่าพระเจ้าเฮนรีไม่ใช่พระบิดาที่แท้จริงของเจ้าหญิงฆัวนา ทำให้กลุ่มขุนนางจำนวนมากไม่ยอมรับการสืบราชบัลลังก์ของเจ้าหญิง

สถานการณ์นี้บานปลายไปสู่ความขัดแย้งทางการเมือง และ สงครามกลางเมือง ในที่สุด ภายใต้ สนธิสัญญาของทอโรส เด กินันโด (Treaty of Toros de Guisando) ในปี ค.ศ.1468 อิซาเบลได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการให้เป็นรัชทายาทในราชบัลลังก์กัสติยา โดยมีเงื่อนไขว่าพระองค์จะต้องไม่อภิเษกสมรสโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากพระเจ้าเอนริเกที่ 4 ซึ่งเป็นเงื่อนไขที่อิซาเบลไม่ได้ปฏิบัติตาม

## การอภิเษกสมรสกับเฟร์นันโดและการรวมอาณาจักร
แม้จะมีข้อจำกัดจากสนธิสัญญา อิซาเบลทรงตัดสินใจเดินตามทางของพระองค์เอง ในปี ค.ศ.1469 พระนางอิซาเบลทรงอภิเษกสมรสกับเจ้าชายเฟร์นันโดแห่งอารากอน ซึ่งเป็นพระญาติชั้นที่สอง และ เป็นรัชทายาทในราชบัลลังก์อารากอน การอภิเษกสมรสครั้งนี้เกิดขึ้นอย่างลับๆ ในเมืองบายาโดลิด (Valladolid) โดยไม่ได้รับอนุญาตจากพระเจ้าเอนริเกที่ 4 ซึ่งทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างพระเชษฐาและพระขนิษฐาเลวร้ายลง

การอภิเษกสมรสระหว่างพระนางอิซาเบล และ เจ้าชายเฟร์นันโด ถือเป็นเหตุการณ์สำคัญที่เปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์สเปนอย่างสิ้นเชิง เพราะเมื่อพระเจ้าเอนริเกที่ 4 แห่งกัสติยา เสด็จสวรรคตในเดือนธันวาคม ค.ศ.1474 พระนางอิซาเบลได้รับการประกาศเป็น สมเด็จพระราชินีนาถแห่งกัสติยาอย่างเป็นทางการ ที่เซโกเบีย การขึ้นครองราชย์ของพระองค์นำไปสู่ สงครามสืบราชบัลลังก์กัสติยา (War of the Castilian Succession) กับเจ้าหญิงฆัวนา และ พระสวามีของพระองค์ คือ พระเจ้าอาฟองโซที่ 5 แห่งโปรตุเกส การสู้รบดำเนินไปนาน 5 ปี และ จบลงด้วยชัยชนะของพระนางอิซาเบล ในปี ค.ศ.1479 เมื่อมีการลงนามในสนธิสัญญาอาลกาโซวัส (Treaty of Alcáçovas)

ในปีเดียวกันนั้นเอง (ค.ศ.1479) เจ้าชายเฟร์นันโด ได้ขึ้นครองราชย์เป็น พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน การที่ทั้งสองพระองค์เป็นกษัตริย์ และ ราชินีของอาณาจักรที่สำคัญที่สุดสองแห่งในคาบสมุทรไอบีเรีย ทำให้ กัสติยา และ อารากอนได้รวมกันเป็น "สหภาพส่วนพระองค์" (Personal Union) ภายใต้การปกครองของทั้งสองพระองค์ แม้ว่าอาณาจักรทั้งสองจะยังคงเอกราชทางกฎหมาย การบริหาร และ สถาบันของตนเอง แต่การรวมอำนาจนี้เป็นรากฐานที่มั่นคงสำหรับการก่อตั้งประเทศสเปนในอนาคต

ด้วยบทบาทสำคัญในการปกป้อง และ เสริมสร้างอำนาจของคริสตจักรคาทอลิก ในคาบสมุทรไอบีเรีย สมเด็จพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 6 จึงพระราชทานสมัญญานามแก่ทั้งสองพระองค์ว่า **"**กษัตริย์คาทอลิก" (Catholic Monarchs) ในปี ค.ศ.1494

## '''เหตุการณ์ในปี ค.ศ.1492'''
[thumb|left|200px|พระนางอิซาเบล พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 และ[สมเด็จพระราชินีนาถฆัวนาแห่งกัสติยา|เจ้าหญิงฆัวนา พระราชธิดา ในปี พ.ศ. 2025]]
thumb|250px|right|พระนางอิซาเบลกับพระเจ้าเฟร์นันโดกำลังออกขุนนาง

ปี ค.ศ.1492 ถือเป็นปีแห่งประวัติศาสตร์ที่สำคัญอย่างยิ่ง ในรัชสมัยของสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 และพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งสเปน มีเหตุการณ์ใหญ่ๆ ที่เกิดขึ้น 3 เหตุการณ์หลัก คือ 

### การพิชิตกรานาดา(Conquest of Granada)

* ในวันที่ 2 มกราคม ค.ศ.1492 กองทัพของกษัตริย์คาทอลิก (พระนางอิซาเบล และ พระเจ้าเฟร์นันโด) ได้ประสบความสำเร็จในการยึดครองเมืองกรานาดา ซึ่งเป็นเมืองสุดท้ายของชาวมุสลิมมัวร์ในคาบสมุทรไอบีเรีย

* เหตุการณ์นี้ถือเป็นการสิ้นสุดยุคสมัยแห่ง "เรกองกิสตา" (Reconquista) หรือ การยึดคืนดินแดนจากชาวมุสลิมที่ดำเนินมานานกว่า 700 ปี และเป็นสัญลักษณ์ของการรวมสเปนภายใต้การปกครองของคริสเตียนอย่างสมบูรณ์

### การสนับสนุนการเดินทางของคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส (Columbus's First Voyage)
thumb|200px|left|ภาพแกะสลักพระนางอิซาเบลในตอนสวดแก่พระบิดาและพระมารดาที่ถูกฝังในคาร์ทูจา เดอ มิราฟอร์ที่เมืองเบอร์โก

* หลังจากความพยายามหลายครั้งและถูกปฏิเสธมาหลายปี ในที่สุด สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลทรงตัดสินใจให้การสนับสนุนทางการเงินแก่ คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส นักสำรวจชาวเจนัว ในการเดินทางข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกเพื่อค้นหาเส้นทางการค้าใหม่สู่เอเชียทางทิศตะวันตก
* ในวันที่ 3 สิงหาคม ค.ศ.1492 คริสโตเฟอร์ โคลัมบัสได้ออกเดินทางจากท่าเรือปาลอส เด ลา ฟรอนเตรา (Palos de la Frontera) และ ในวันที่ 12 ตุลาคม ค.ศ.1492 เขาได้ขึ้นฝั่งที่เกาะแห่งหนึ่งในบาฮามาส ซึ่งเป็นการค้นพบทวีปอเมริกา (โลกใหม่) โดยชาวยุโรป
* เหตุการณ์นี้เป็นจุดเริ่มต้นของการขยายจักรวรรดิสเปนอันกว้างใหญ่ นำไปสู่ยุคแห่งการสำรวจและการล่าอาณานิคมของยุโรป
### พระราชกฤษฎีกาอาลัมบรา (Alhambra Decree) หรือการขับไล่ชาวยิว

* ในเดือนมีนาคม ค.ศ.1492 (หลังจากการพิชิตกรานาดาไม่นาน) สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบล และ พระเจ้าเฟร์นันโดทรงออกพระราชกฤษฎีกา ที่เรียกว่า "พระราชกฤษฎีกาอาลัมบรา" หรือ "พระราชกฤษฎีกาขับไล่"
* พระราชกฤษฎีกานี้บังคับให้ชาวยิวทุกคนในกัสติยาและอารากอน (ซึ่งรวมถึงดินแดนที่เพิ่งยึดคืนมาอย่างกรานาดาด้วย) ต้องเลือกระหว่างการเปลี่ยนศาสนาเป็นคริสต์ หรือ ถูกขับไล่ออกจากสเปนภายในสี่เดือน (ก่อนวันที่ 31 กรกฎาคม ค.ศ.1492)
* นโยบายนี้ส่งผลให้ชาวยิวจำนวนมากต้องอพยพออกจากประเทศ และ สร้างผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างใหญ่หลวงต่อสเปน

## พระชนมชีพส่วนพระองค์
183x183px|thumb|เอกสารในเมืองกรานาดาที่มีลายพระหัตถ์ของพระนางอิซาเบล
right|200px|thumb|ภาพพระนางอิซาเบลในช่วงบั้นปลาย
**สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1** และ**พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2** มีพระบุตรด้วยกัน 5 พระองค์ได้แก่

* อิซาเบล เจ้าหญิงแห่งอัสตูเรียส (Isabella, Princess of Asturias) (ค.ศ.1470 - ค.ศ.1498) สมรสกับอิงฟังตึอาฟงซูแห่งโปรตุเกส และต่อมากับ พระเจ้ามานูแวลที่ 1 แห่งโปรตุเกส
* ฆวน เจ้าชายแห่งอัสตูเรียส (John, Prince of Asturias) (ค.ศ.1478 - ค.ศ.1497) รัชทายาทเพียงองค์เดียวของทั้งสองพระองค์ สิ้นพระชนม์ในวัยเด็ก ทำให้เกิดปัญหาการสืบราชบัลลังก์อีกครั้ง
* ฆัวนาแห่งกัสติยา (Joanna) หรือ ฆัวนาผู้บ้าคลั่ง (Joanna the Mad) (ค.ศ.1479 - ค.ศ.1555) ทรงสืบทอดราชบัลลังก์กัสติยาต่อจากพระมารดา พระนางเป็นพระมารดาของ จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ผู้เป็นกษัตริย์ที่ทรงอำนาจที่สุดในยุโรปช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16
* มาริอาแห่งอารากอน (Maria of Aragon) (ค.ศ.1482 - ค.ศ.1517) สมรสกับ พระเจ้ามานูแวลที่ 1 แห่งโปรตุเกส (หลังจากการสิ้นพระชนม์ของอิซาเบล ผู้เป็นพระเชษฐภคินี)

* กาตาลินาแห่งอารากอน (Catherine of Aragon) (ค.ศ.1485 - ค.ศ.1536) สมรสกับ เจ้าชายอาเธอร์ เจ้าชายแห่งเวลส์ และ ต่อมากับ พระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ พระนางเป็นพระมารดาของ สมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งอังกฤษ

สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 เสด็จสวรรคตในวันที่ 26 พฤศจิกายน ค.ศ.1504 ที่พระราชวังในเมือง เมดินา เดล กัมโป (Medina del Campo) ด้วยโรคที่เชื่อกันว่าเป็นมะเร็ง หลังจากที่พระราชโอรส เจ้าชายฆวน สิ้นพระชนม์ไปก่อนหน้า  ทำให้การสืบราชสมบัติเป็นไปอย่างซับซ้อน อินฟันตาฆัวนาได้ขึ้นครองราชย์เป็น สมเด็จพระราชินีนาถแห่งกัสติยา แต่เนื่องจากพระอาการประชวร ทำให้พระราชสวามีของพระองค์ ทำหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทน พระบรมศพของพระองค์  ถูกฝังไว้ที่โบสถ์หลวงกรานาดา (Capilla Real de Granada)

## บทบาทในสมัยใหม่
[thumb|250px|left|ภาพ ''Madonna of the Catholic Monarchs'' โดย[เฟร์นันโด กาเยโก]]
ชาวคาทอลิกบางคนจากต่างประเทศได้ประกาศให้พระนางอิซาเบลเป็นนักบุญ ด้วยเหตุผลที่ว่าพระนางอิซาเบลได้ทำการปกป้องศาสนาคริสต์ให้คงอยู่ คริสตจักรโรมันคาทอลิกได้ยกย่องพระนางเป็น **[[ผู้รับใช้พระเป็นเจ้า]]** (Servant of God)

พระนางอิซาเบลได้มีการปรากฏชื่อครั้งแรกบนเหรียญของสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นเหรียญแห่งการระลึกถึงการครบรอบ 400 ปีการเดินทางของโคลัมบัสครั้งแรก และในปีเดียวกันพระนางได้เป็นสตรีคนแรกที่ได้ขึ้นบนแสตมป์ของอเมริกาซึ่งอยู่ในชุด **Columbian Issue** ที่จัดทำขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองแด่โคลัมบัสเช่นกัน ภาพพระนางได้ปรากฏในสเปนที่ **15-cent Columbian** บนมูลค่า 1 $ และในภาพเต็มซึ่งด้านข้างคือโคลัมบัสและบนมูลค่าอื่น ๆ อีกมากมาย

## ในวัฒนธรรมสมัยนิยม
* เรื่อง **Queen's Cross** แต่งในศตวรรษที่ 20 โดยนักเขียนชาวอเมริกัน ลอร์เลนซ์ สคูโนเวอร์เป็นเรื่องเกี่ยวกับพระราชประวัติของพระราชินีนาถอิซาเบลและพระเจ้าเฟร์นันโดในช่วงกระทำการ*รีคอนเควสตา*และช่วงทายาทสืบราชวงศ์

* เรื่อง **Fuente Ovejuna** ของโลป เดอ เวกา เกี่ยวกับพระนางอิซาเบลและพระเจ้าเฟร์นันโดในการการต่อต้านระบบฟิวดัลของกลุ่มขุนนาง
* เรื่อง **Royal Diaries** เป็นเรื่องที่รวบรวมประวัติของสตรีสูงศักดิ์และมีชื่อเสียงทั่วโลกซึ่งรวมทั้ง Isabel, Jewel of Castilla, Spain, 1466 โดยคาโลลีน เมเยอร์ประวัติของพระราชินีนาถอิซาเบล
* เรื่อง **Crown of Aloes** เกี่ยวกับการชวนให้ระลึกถึงประวัติศาสตร์ในอดีต
* เรื่อง **Pastwatch: The Redemption of Christopher Columbus** โดย ออสัน สกอต การ์ดเกี่ยวกับคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส พระนางอิซาเบลและพระเจ้าเฟอร๋ดินานด์
* เรื่องสั้น **Christopher Columbus and Queen Isabella of Spain Consummate Their Relationship** โดย ซัลแมน รัชดี
* ในภาพยนตร์ ลอลา ฟลอเรสแสดงเป็นพระนางอิซาเบลในเรื่อง **Juana la Loca, de vez en cuando** แสดงโดย ซิกจวนนีย์ เวฟเวอร์ในเรื่อง**Conquest of Paradise** ของ ริดลีย์ สก็อตต์ แสดงโดยราเชล วาร์ดในเรื่อง **Christopher Columbus: The Discovery** แสดงโดย  ราเชล เวล์สในเรื่อง **The Fountain**
* ในมินิซีรีส์ โดย เฟย์ ดูนาเวย์แสดงเป็นพระนางอิซาเบลในมินิซีรีส์เรื่อง **Christopher Columbus**
* ในเกมส์คอมพิวเตอร์ ปรากฏในเกมส์ **Civilization IV**โดยเป็นผู้นำของจักรวรรดิสเปน
* ในเกมส์ **Age of Empires III**โดยเป็นผู้นำของจักรวรรดิสเปน
* ในเกมส์เชิงกลยุทธ์อิงประวัติศาสตร์ **Europa Universalis IV** พระนางเป็นผู้ปกครองราชบัลลังก์กัสติยา ตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม ค.ศ. 1474 เป็นสมเด็จพระราชินีแห่งราชบัลลังก์อารากอน ในวันที่ 20 มกราคม ค.ศ. 1479 และเป็น**ผู้ปกครองร่วม**ของรัฐร่วมประมุข ระหว่างคาสติลและอารากอน ในวันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 1479

## พระราชบรรพบุรุษ
พระนางอิซาเบลเป็นพระนัดดาของพระเจ้าเอนริเกที่ 2 แห่งกัสติยา พระโอรสในพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 11 แห่งกัสติยา กับ พระนางเอเลนอร์แห่งกัสแมน (พระสนม)  สมเด็จพระราชินีแคทเทอรีนแห่งแลงคัสเตอร์ พระอัยยิกาฝ่ายพระบิดาของพระนางเป็นพระนัดดาของ พระเจ้าปีเตอร์แห่งกัสติยากับพระสนม นางมาเรีย เดอ พาดิลลา พระอัยยิกาฝ่ายพระมารดาของพระนางอิซาเบล คือ สมเด็จพระราชินีอิซาเบลแห่งบรากังซา เป็นพระธิดาใน ดยุคอัลฟอนโซแห่งบรากังซา มีพระมารดา คือ นางอินเนส เปเรส เอสเทเวส เป็นพระสนมในพระเจ้าจอห์นที่ 1 แห่งโปรตุเกส

## ภาพ

ไฟล์:Isabel la Católica cede sus joyas.jpg|พระราชินีนาถอิซาเบลให้ทุนแก่โคลัมบัสเพื่อใช้ในการแสวงหาโลกใหม่
ไฟล์:Monumento a Colón (Madrid) 02b.jpg|อนุสาวรีย์โคลัมบัสและพระนางอิซาเบลที่กรุงมาดริด
ไฟล์:Doña Isabel la Católica dictando su testamento (Rosales).jpg|ภาพ *Queen Isabella's Will* (พินัยกรรมของพระราชินีนาถอิซาเบล), โดยเอดัวร์โด โรซาเลส จากซ้าย: เจ้าหญิงฆัวนาและพระเจ้าเฟร์นันโด จากขวา: พระคาร์ดินันด์ ชิสเนโรส (หมวกสีดำ).
ไฟล์:Isabeldecastilla.jpg|ภาพเต็มพระองค์ของพระนางอิซาเบล
ไฟล์:Isabel la Católica 01b.jpg|อนุสาวรีย์พระนางอิซาเบลที่สวนซาบาตินิในมาดริด
ไฟล์:Isabelle catile crown.jpg|มงกุฎของพระนางอิซาเบลและดาบของพระเจ้าเฟร์นันโด ได้เก็บรักษาไว้ที่กาปิยาเรอัลที่กรานาดา
ไฟล์:La Rendición de Granada - Pradilla.jpg|ภาพ *The Capitulation of Granada* (บทสรุปแห่งกรานาดา) วาดโดยฟรันซิโก ปราดิยา: พระเจ้ามูฮัมเหม็ดที่ 12 พระเจ้าเฟร์นันโดและพระนางอิซาเบล


## อ้างอิง

* Townsend Miller. *The Castles and the Crown: Spain 1451-1555* (New York: Coward-McCann, New York, 1963) 
* Warren H. Carroll. *Isabel Of Spain: The Catholic Queen* (Front Royal, VA: Christendom Press) 
* Nancy Rubin Stuart. *Isabella of Castile: The First Renaissance Queen* (New York: St. Martin's Press, 1991)
* Peggy K. Liss, "Isabel the Queen," New York: Oxford University Press, 1992, p. 165
* Norman Roth, "Conversos, Inquisition, and the Expulsion of the Jews from Spain," Madison, WI, The University of Wisconsin Press, 1995,p. 150
* Isabel Violante Pereira, *De Mendo da Guarda a D.Manuel I*, Lisboa, 2001, Livros Horizonte
* James Reston, Jr. "Dogs of God," New York: Doubleday, 2005, p. 18
* El obispo judío que bloquea a la "santa". A report in Spanish about the beatification in ''El Mundo''
* Isabella I in the Catholic Encyclopedia  
* Medieval Sourcebook: Columbus' letter to King and Queen of Spain, 1494  
* Music at Isabella's court  
* University of Hull: Genealogy information on Isabella I

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 1994
หมวดหมู่:สมเด็จพระราชินีนาถ
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์กัสติยา
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์อารากอน
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์เนเปิลส์
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ซิซิลี
หมวดหมู่:ราชวงศ์ตรัสตามารา
หมวดหมู่:เคานต์แห่งบาร์เซโลนา
หมวดหมู่:ดยุกแห่งมงบล็อง
หมวดหมู่:เจ้าชายแห่งอัสตูเรียส
หมวดหมู่:เจ้าหญิงแห่งอัสตูเรียส
หมวดหมู่:ผู้รับใช้พระเป็นเจ้า
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์เลออน