แอนาเล็มมา

thumb|right|250px|แอนาเล็มมาที่ได้จากการถ่ายรูป โดยมองไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือบนทรงกลมท้องฟ้า
ในทางดาราศาสตร์ **แอนาเล็มมา** (; IPA: /ˌænəˈlɛmə/ ภาษาละตินใช้เรียกฐานของนาฬิกาแดด) หมายถึงเส้นโค้งที่แสดงถึงตำแหน่งเชิงมุมของวัตถุท้องฟ้าบนทรงกลมท้องฟ้า (ปกติหมายถึงดวงอาทิตย์) โดยมองจากวัตถุท้องฟ้าอีกที่หนึ่ง (ปกติหมายถึงโลก) ตัวอย่างเช่น เมื่อเรารู้ว่าวันโดยเฉลี่ยของโลกเท่ากับ 24 ชั่วโมง แอนาเล็มมาสามารถติดตามได้โดยการทำเครื่องหมายตำแหน่งของดวงอาทิตย์ ที่มองจากสถานที่หนึ่ง ๆ บนโลกในเวลาเดิมทุก 24 ชั่วโมงตลอดทั้งปี ตำแหน่งของดวงอาทิตย์จะปรากฏเป็นเส้นโค้งคล้ายเลขแปด

มีตัวแปรสามอย่างที่ส่งผลถึงรูปร่างของแอนาเล็มมาได้แก่ ความเอียงของแกน ความเยื้องศูนย์กลางของวงโคจร และมุมระหว่างเส้นแอปส์ (apse line) กับเส้นตรงของอายัน สำหรับวัตถุท้องฟ้าที่มีวงโคจรเป็นวงกลมโดยสมบูรณ์และไม่มีความเอียงของแกนดาว ดวงอาทิตย์จะปรากฏอยู่ที่ตำแหน่งเดิมในเวลาเดิมทุกวัน รูปร่างแอนาเล็มมาจะเป็นแค่เพียงจุดจุดเดียว สำหรับวัตถุท้องฟ้าที่มีวงโคจรและความเอียงของแกนเท่ากับโลก จะมองเห็นเป็นเลขแปดที่วงวนด้านเหนือกับวงวนด้านใต้จะมีขนาดเท่ากัน และสำหรับวัตถุท้องฟ้าที่มีวงโคจรเหมือนโลกแต่ไม่มีความเอียงของแกน แอนาเล็มมาจะเป็นรูปเส้นตรงขนานไปกับทิศตะวันออกและทิศตะวันตก

## แอนาเล็มมาบนโลก
thumb|left|60px|แอนาเล็มมาบนโลก
thumb|อสมมาตรของแอนาเล็มมา
เนื่องจากแกนโลกเอียง 23.45° และวงโคจรที่เป็นรูปวงรีรอบดวงอาทิตย์ ทำให้ตำแหน่งของดวงอาทิตย์ที่ปรากฏในเวลาเดียวกันของแต่ละวันต่างกัน และความเอียงของวงวนของแอนาเล็มมาจะขึ้นอยู่กับตำแหน่งละติจูดบนโลกที่ต่างกัน (แต่เป็นรูปเลขแปดเหมือนกัน)

แอนาเล็มมาที่วาดโดยขยายแกนออก แสดงให้เห็นถึงความไม่สมมาตรเล็กน้อยของวงวน เกิดจากการทำมุมระหว่างเส้นแอปส์กับเส้นตรงของอายัน


## แอนาเล็มมาอื่น ๆ
thumb|right|แอนาเล็มมาของดาวอังคาร
บนโลกนั้น แอนาเล็มมาปรากฏเป็นรูปเลขแปด แต่บนดาวเคราะห์ดวงอื่นจะมีรูปร่างต่างออกไป เนื่องจากรูปร่างของวงโคจรและความเอียงของแกนดาวเคราะห์ที่แตกต่างกัน โดยหนึ่งวันของดาวเคราะห์จะมีความหมายว่า เป็นเวลาที่ดาวเคราะห์หมุนรอบตัวเองครบหนึ่งรอบโดยอ้างอิงกับด้านที่หันเข้าหาดวงอาทิตย์
* ดาวพุธ: หนึ่งวันบนดาวพุธจะยาวนานเท่ากับ 2 ปี ดังนั้นการกำหนดตำแหน่งของดวงอาทิตย์ในเวลาเดียวกันทุกวันแทบจะเป็นจุด และแอนาเล็มมาเป็นเส้นตรงที่ยาวจากทิศตะวันออกไปยังทิศตะวันตก
* ดาวศุกร์: เนื่องจากบนดาวศุกร์มีเวลาน้อยกว่าสองวันในหนึ่งปี ทำให้ต้องใช้เวลาหลายปีเพื่อที่จะติดตามตำแหน่งของดวงอาทิตย์ และแอนาเล็มที่ได้นั้นจะเป็นรูปวงรี
* ดาวอังคาร: เป็นรูปหยดน้ำ
* ดาวพฤหัสบดี: เป็นรูปวงรี
* ดาวเสาร์: โดยทางเทคนิคแล้วแอนาเล็มมาเป็นรูปเลขแปด แต่วงวนทางด้านเหนือมีขนาดเล็กมากจนมองคล้ายรูปหยดน้ำ
* ดาวยูเรนัส: รูปเลขแปด
* ดาวเนปจูน: รูปเลขแปด
* ดาวพลูโต: รูปเลขแปด

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
* ปฏิทินแอนาเล็มมา

## แหล่งข้อมูลอื่น
* [Astronomy Picture of the Day, 2002 [9 กรกฎาคม]: Analemma]
* [Astronomy Picture of the Day, 2003 [20 มีนาคม]: Sunrise Analemma]
* [Astronomy Picture of the Day, 2004 [21 มิถุนายน]: Analemma over Ancient Nemea]
* [Astronomy Picture of the Day, 2005 [13 กรกฎาคม]: Analemma of the Moon]
* [Astronomy Picture of the Day, 2006 [23 ธันวาคม]: Analemma over the Temple of Olympian Zeus]
* [Astronomy Picture of the Day, 2006 [30 ธันวาคม]: Martian Analemma at Sagan Memorial Station (simulated)]
* Analemma Series from Sunrise to Sunset
* Analemma explanation by John Holtz
* Earth Science Photo of the Day, Jan 22, 2005 
* The Equation of Time and the Analemma, by Kieron Taylor 
* An article by Brian Tung, contains link to a C program using a more accurate formula than most (particularly at high inclinations and eccentricities) 
* The Analemma for Latitudinally-Challenged People explains rising and setting analemmas as viewed from different latitudes.  It provides more depth than most analemma sources. PDF format.  1,433 Kb.
*  Analemma.com is dedicated to the analemma.
*  Calculate and Chart the Analemma is a web site offered by a Fairfax County Public Schools planetarium that describes the analemma and also offers a downloadable spreadsheet that allows the user to experiment with analemmas of varying shapes.

หมวดหมู่:ปรากฏการณ์ของดวงอาทิตย์
หมวดหมู่:กลศาสตร์ท้องฟ้า