นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง

**นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง** หรือ **นกคอกคาทูหงอนเหลือง** (อังกฤษ: Yellow-crested cockatoo, lesser sulphur-crested cockatoo; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Cacatua sulphurea*) เป็นนกกระตั้วขนาดกลาง (มีความยาวประมาณ 34 เซนติเมตร) มีขนสีขาว ผิวรอบดวงตาสีขาวอมฟ้า เท้าเป็นสีเทา จงอยปากสีดำ และหงอนสีเหลืองหรือส้มที่สามารถพับเก็บได้ ตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะคล้ายกัน

นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองพบในพื้นที่ป่าและพื้นที่เพาะปลูกของ ติมอร์ตะวันออก และเกาะต่าง ๆ ของ อินโดนีเซีย เช่น สุลาเวสี และ หมู่เกาะซุนดาน้อย นกชนิดนี้อาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นนกกระตั้วใหญ่หงอนเหลืองที่มีจำนวนมากกว่า ซึ่งพบได้ในบริเวณที่อยู่ทางตะวันออกมากกว่า โดยสามารถแยกได้จากการไม่มีสีเหลืองอ่อนที่แก้ม (แม้ว่านกกระตั้วใหญ่หงอนเหลืองบางตัวอาจมีรอยสีเหลืองปรากฏ) นอกจากนี้หงอนของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองจะมีสีที่สว่างกว่า ใกล้เคียงกับสีส้มมากกว่า นกกระตั้วหงอนส้มซึ่งเคยถูกจัดให้เป็นชนิดย่อยของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองก็มีความคล้ายคลึงกัน แต่มีหงอนสีส้มและพบได้เฉพาะบนเกาะซุมบา เท่านั้น

อาหารของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองส่วนใหญ่ประกอบด้วยเมล็ดพืช ยอดอ่อน ผลไม้ ถั่ว และพืชสมุนไพรต่าง ๆ

## อนุกรมวิธาน
ในศตวรรษที่ 18 นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองถูกนำเข้ามาในยุโรปเป็นสัตว์เลี้ยง และมีนักธรรมชาติวิทยาหลายคนบรรยายลักษณะของนกเหล่านี้ ในปี ค.ศ. 1738 นักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษ เอลีซาร์ อัลบิน ได้บรรยายและวาดภาพ "นกกระตั้วหรือปากนกแก้วหงอนขาว" ไว้ในหนังสือของเขาเรื่อง *A Natural History of Birds* จากนกที่จัดแสดงที่โรงเตี๊ยม "The Tiger" บน ทาวเวอร์ฮิลล์ ในลอนดอน ในปี ค.ศ. 1760 นักสัตววิทยาชาวฝรั่งเศส มาตูแร็ง ฌัก บริสสัน ได้บรรยาย "Le Kakatoes à hupe jaune" ไว้ในหนังสือของเขา *Onithologie* โดยอิงจากนกที่มีชีวิตที่เขาเคยเห็นในปารีส ต่อมาในปี ค.ศ. 1764 จอร์จ เอ็ดเวิร์ดส์ ได้บรรยาย "นกกระตั้วขนาดเล็กหงอนสีเหลือง" ในหนังสือ *Gleanings of natural history* โดยอิงจากนกเลี้ยงที่บ้านในเอสเซ็กซ์ และในปี ค.ศ. 1779 นักวิทยาศาสตร์หลากหลายสาขาชาวฝรั่งเศส ฌอร์ฌ-หลุยส์ เลคเลิร์ค, คอมต์ เดอ บุฟฟอน ได้บรรยายนกชนิดนี้ในหนังสือของเขา *Histoire Naturelle des Oiseaux*

เมื่อ โยฮันน์ ฟรีดริช กเมลิน นักธรรมชาติวิทยาชาวเยอรมัน ปรับปรุงและขยาย *[[Systema Naturae]]* ของ คอล ฟ็อน ลินเนีย ในปี ค.ศ. 1788 เขาได้รวมเอานกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองเข้าไว้ด้วย โดยอ้างอิงจากคำบรรยายของนักธรรมชาติวิทยาก่อนหน้า เขาได้จัดนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองให้อยู่ในสกุล Psittacus และตั้งชื่อทวินามว่า *Psittacus sulphureus* โดย สถานที่ต้นแบบ ของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองคือนเกาะ สุลาเวสี ประเทศอินโดนีเซีย ปัจจุบัน นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองเป็นหนึ่งใน 11 ชนิดที่ถูกจัดให้อยู่ในสกุล *[[Cacatua]]* ซึ่งได้รับการตั้งชื่อโดย หลุยส์ ปิแอร์ วิโยต์ ในปี ค.ศ. 1817

[thumb|นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง (ซ้าย) และ [นกกระตั้วใหญ่หงอนเหลือง ในสวนสาธารณะฮ่องกง]] ตามการจัดจำแนกของ International Ornithological Congress มีการยอมรับชนิดย่อย 5 ชนิดของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง:

*C. s. sulphurea* (nominate subspecies) (Gmelin, JF, 1788) – เกาะสุลาเวสี และเกาะใกล้เคียงอย่าง มูนา และ บูตุง

*C. s. abbotti* (นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองของแอ๊บบอต) (Oberholser, 1917) – หมู่เกาะมาซาเล็มบู

*C. s. djampeana* Hartert, E, 1897 – ตันฮาจัมเปีย และ หมู่เกาะตุคังเบซี

*C. s. occidentalis* Hartert, E, 1898 – หมู่เกาะซุนดาน้อยตะวันตกและกลาง (ลอมบอก, ซุมบาวา, เกาะโคโมโด, พาดาร์, รินจา, ฟลอเรส, ปันตาร์ และ อลอร์)

*C. s. parvula* (นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองติมอร์) (Bonaparte, 1850) – หมู่เกาะซุนดาน้อยกลาง (โรตี, เซเมา และ ติมอร์)

ก่อนหน้านี้มีการยอมรับเพียง 4 ชนิดย่อยเท่านั้น แต่ *djampeana* และ *occidentalis* ได้รับการยอมรับในปี ค.ศ. 2022 ตามผลการศึกษาทางวิวัฒนาการในปี ค.ศ. 2014 ส่วนชนิดย่อย *paulandrewi* ที่เชื่อว่าเป็นชนิดเฉพาะถิ่นของหมู่เกาะตุคังเบซี และได้รับการยอมรับในงานวิจัยปี ค.ศ. 2014 ไม่ได้รับการยอมรับจาก IOC

จนถึงปี 2023 นกกระตั้วหงอนส้มหรือ นกกระตั้วหงอนจำปา (*Cacatua citrinocristata*) เคยถูกพิจารณาว่าเป็นชนิดย่อยของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง

## การผสมพันธุ์
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองทำรังในโพรงต้นไม้ ไข่มีสีขาวและมักจะมี 2 ฟองในหนึ่งครอก พ่อและแม่ช่วยกันฟักไข่ โดยใช้เวลาประมาณ 28 วันในการฟักไข่ และลูกนกจะออกจากรังประมาณ 75 วันหลังจากฟักออกจากไข่

## สถานะและการอนุรักษ์
thumb|right|upright=0.60|alt=|สัตว์เลี้ยงที่มีเจ้าของอย่างถูกกฎหมายในสหราชอาณาจักร นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองถูกจัดอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง จำนวนประชากรของนกชนิดนี้ลดลงอย่างมากเนื่องจากการดักจับอย่างผิดกฎหมายเพื่อค้าขายในตลาดสัตว์เลี้ยง ระหว่างปี ค.ศ. 1980 ถึง 1992 นกกว่า 100,000 ตัวถูกส่งออกอย่างถูกต้องตามกฎหมายจากอินโดนีเซีย แต่ข้อเสนอของเยอรมนีที่ยื่นต่อCITES เพื่อย้ายนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองไปยังภาคผนวก I ไม่ได้รับการอนุมัติในตอนแรก ต่อมานกชนิดนี้จึงถูกย้ายไปยังภาคผนวก I ประชากรปัจจุบันมีการประเมินว่าน้อยกว่า 2,500 ตัว และเชื่อว่าจำนวนกำลังลดลงอย่างต่อเนื่อง

นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองชนิดย่อย *C. s. abbotti* พบเฉพาะบนเกาะมาซากัมบิง ประชากรบนเกาะเล็ก ๆ แห่งนี้ (ประมาณ 5 ตารางกิโลเมตร หรือ 1.9 ตารางไมล์) ลดลงเหลือเพียง 10 ตัว ณ เดือนมิถุนายนและกรกฎาคม 2008 การลดลงเกิดจากการดักจับและการตัดไม้ โดยเฉพาะการทำลายป่าชายเลน (*[[Avicennia]] apiculata*) และต้นปอแคปอค

อุทยานแห่งชาติหลายแห่งเป็นที่อยู่อาศัยของนกชนิดนี้ รวมถึงอุทยานแห่งชาติราวาเอาโอปา วาตูโมไฮ บนเกาะสุลาเวสี อุทยานแห่งชาติโคโมโด บนเกาะโคโมโด อุทยานแห่งชาติมานูเปว ตานะห์ดารู และอุทยานแห่งชาติลายวังกี บนเกาะซุมบา และอุทยานแห่งชาตินิโน โคนิส ซานตานา ในติมอร์-เลสเต

## ประชากรที่ถูกนำเข้า
มีประชากรชนิดพันธุ์ที่ถูกนำเข้าของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองในฮ่องกง โดยมีการประมาณว่าประชากรนกกระตั้วที่อยู่ในธรรมชาติของฮ่องกงมีประมาณ 200 ตัว ซึ่งคิดเป็น 10% ของประชากรนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองทั้งหมดในป่า นกชนิดนี้สามารถพบเห็นได้ทั่วไปในพื้นที่หนาแน่นทั้งสองฝั่งของท่าเรือ และสังเกตเห็นได้ง่ายในป่าและสวนสาธารณะทางตอนเหนือและตะวันตกของเกาะฮ่องกง กลุ่มนกขนาดใหญ่เหล่านี้เกิดจากนกเลี้ยงที่ถูกปล่อยออกสู่ธรรมชาติในพื้นที่ฮ่องกงมานานหลายปี เรื่องเล่าที่มักถูกกล่าวถึงคือผู้ว่าการฮ่องกง มาร์ก แอตชิสัน ยัง ได้ปล่อยนกทั้งหมดของทำเนียบรัฐบาล ซึ่งรวมถึงนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองจำนวนมาก ก่อนการยอมแพ้ฮ่องกงต่อทหารญี่ปุ่นในเดือนธันวาคม 1941 เพียงไม่กี่ชั่วโมง นักประวัติศาสตร์และนักชีววิทยาอนุรักษ์ในฮ่องกงไม่พบหลักฐานใด ๆ ที่ยืนยันเรื่องนี้ และเชื่อว่าประชากรนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองในฮ่องกงมาจากนกเลี้ยงที่หลบหนี รายงานครั้งแรกของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองที่หลบหนีมาจากปี 1959

## ดูเพิ่ม
โคกี (นกกระตั้ว)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ARKive - images and movies of the yellow-crested cockatoo '' (Cacatua sulphurea) ''
* mytoos.com - information on cockatoos in captivity
* BirdLife Species Factsheet
* Red Data Book

นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง
หมวดหมู่:นกกระตั้ว
หมวดหมู่:นกแก้วที่เป็นสัตว์ป่า หมวดหมู่:นกจากสุลาเวสี
หมวดหมู่:นกจากหมู่เกาะเลสเซอร์ซันดา
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง