สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เสงี่ยม จนฺทสิริ)

**สมเด็จพระพุฒาจารย์** นามเดิม **เสงี่ยม วิโรทัย** ฉายา **จนฺทสิริ** เป็นสมเด็จพระราชาคณะฝ่ายมหานิกาย เจ้าอาวาสวัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร เจ้าคณะจังหวัดนนทบุรี เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ และกรรมการมหาเถรสมาคม

## ประวัติ
### ชาติภูมิ
สมเด็จพระพุฒาจารย์ มีนามเดิมว่า **เสงี่ยม วิโรทัย** เกิดเมื่อวันอังคารที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2443 เป็นบุตรของนายเขียว-นางประกอบ วิโรทัย ภูมิลำเนาอยู่ตำบลหันสัง อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ได้ศึกษาที่โรงเรียนประชาบาลจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จึงช่วยบิดาทำนา จนถึงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2460 จึงย้ายมาอยู่กับพระอาจารย์ทอง คณะ 5 วัดสุทัศนเทพวราราม 

### อุปสมบท
แล้วบวชเป็นสามเณรในวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2461 โดยมีพระมงคลราชมุนี (ผึ่ง ปุปฺผโก) เป็นพระอุปัชฌาย์ 

เมื่ออายุครบบวชจึงได้อุปสมบทในวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2464 ณ วัดสุทัศนเทพวราราม โดยมีพระพรหมมุนี (แพ ติสฺสเทโว) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระมงคลราชมุนี (ผึ่ง ปุปฺผโก) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระราชเวที (นาค สุมนนาโค) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้ฉายาทางธรรมว่า **จนฺทสิริ** 

### การศึกษา
ท่านได้ศึกษาพระปริยัติธรรมต่อจนสอบได้ตามลำดับดังนี้
* thumb|สมเด็จพุฒาจารย์ (เสงี่ยม) วัดสุทัศนเทพวราราม เป็นประธานในพิธีโดยมีพิธีวางศิลาฤกษ์อุโบสถหลังใหม่วัดบึงทองหลาง สถาปัตยกรรมทรงไทยประยุกต์ เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2522พ.ศ. 2462 สอบได้นักธรรมชั้นตรี
* พ.ศ. 2464 สอบได้นักธรรมชั้นโท
* พ.ศ. 2474 สอบได้นักธรรมชั้นเอก
* พ.ศ. 2470 สอบได้เปรียญธรรม 3 ประโยค
* พ.ศ. 2473 สอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค
* พ.ศ. 2476 สอบได้เปรียญธรรม 5 ประโยค
* พ.ศ. 2482 สอบได้เปรียญธรรม 6 ประโยค

## สมณศักดิ์
* พ.ศ. 2482 ได้รับแต่งตั้งจากสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (แพ ติสฺสเทโว) สมเด็จพระสังฆราช ให้ดำรงตำแหน่งฐานานุกรมที่ *พระครูจุลคณานุศาสน์ วิจารโณภาสภาคยคุณ สุนทรสังฆานุคุตติ วิสุทธิสังฆนายก ปิฎกธรรมรักขิต พระครูปลัดซ้าย* 
* พ.ศ. 2483 ได้รับแต่งตั้งจากสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (แพ ติสฺสเทโว) สมเด็จพระสังฆราช ให้ดำรงในตำแหน่งฐานานุกรมที่ *พระครูมหาคณานุสิชฌน์ สังฆอิศริยาลังการ วิจารณโกศล วิมลสังฆนายก ปิฎกธรรมรักขิต พระครูปลัดขวา* 
* 1 มีนาคม พ.ศ. 2489 เลื่อนเป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่ *พระศรีสมโพธิ*
* พ.ศ. 2490 เป็นพระราชาคณะเสมอชั้นราช ในราชทินนามเดิม
* พ.ศ. 2498 เป็นพระราชาคณะเสมอชั้นเทพ ในราชทินนามเดิม
* 5 ธันวาคม พ.ศ. 2502 เลื่อนเป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ *พระธรรมวิสุทธาจารย์ สุทัศนวิหารกิจบริรักษ์ อัครวโรปการ ธรรมภาณคุณธาดา มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี*
* 5 ธันวาคม พ.ศ. 2511 ได้รับสถาปนาเป็นรองสมเด็จพระราชาคณะที่ *[[พระวิสุทธิวงศาจารย์]] ญาณทัศโนดม พรหมจริยาธิมุต วิสุทธิธัมมานุจารี ตรีปิฎกคุณาลังการวิภูษิต มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี*
* 5 ธันวาคม พ.ศ. 2520 ได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะที่ *[[สมเด็จพระพุฒาจารย์]] อเนกสถานปรีชา สัปตวิสุทธิจริยาสมบัติ นิพัทธธุตคุณ สิริสุนทรพรตจาริก อรัญญิกมหาปริณายก ตรีปิฎกโกศล วิมลคัมภีรญาณสุนทร บวรสังฆาราม คามวาสี อรัณยวาสี*

## มรณภาพ
สมเด็จพระพุฒาจารย์ มรณภาพเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2526 สิริอายุ  พรรษา 61 ได้รับพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส เมื่อวันเสาร์ที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2526 เวลา 17.00 น.

## อ้างอิง
;เชิงอรรถ

;บรรณานุกรม

* 
*  [พิมพ์เป็นธรรมานุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (จนฺทสิริมหาเถร)]

สงี่ยม
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 6 ประโยค
หมวดหมู่:กรรมการมหาเถรสมาคม
หมวดหมู่:เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ
หมวดหมู่:เจ้าคณะภาค 1
หมวดหมู่:เจ้าคณะภาค 2
หมวดหมู่:เจ้าคณะจังหวัด
หมวดหมู่:เจ้าอาวาสวัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอบางปะหัน
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยา