การให้เหตุผลโดยอาศัยการไม่พูดถึง

[thumb|200px|
หนังสือบันทึกการเดินทางของ[มาร์โก โปโล ไม่ได้กล่าวอะไรๆ ถึงกำแพงเมืองจีน จึงทำให้นักวิชาการบางพวกเชื่อว่า เขาไม่เคยเดินทางไปประเทศจีน (ซึ่งไม่เข้ากับมติของนักประวัติศาสตร์) หรือว่าเป็นตัวอย่างความมีชั้นเชิงทางการพูดของเขา
]]
**การให้เหตุผลโดยอาศัยการไม่พูดถึง** (, ***argumentum ex silentio***) 
เป็นการสรุปเหตุการณ์โดยอาศัยการไม่กล่าวถึงเรื่องที่เป็นประเด็นในเอกสารทางประวัติศาสตร์ แต่ไม่อาศัยการกล่าวถึงเหตุการณ์
ในการศึกษาศิลปะคลาสสิก นี้มักจะหมายถึงการระบุว่า ผู้เขียนไม่รู้เรื่องนั้นเพราะไม่ได้เขียนถึงเรื่องนั้น

ในการวิเคราะห์ประวัติศาสตร์นิพนธ์ การไร้การอ้างอิงถึงเหตุการณ์อาจจะใช้สร้างความเคลือบแคลงใจในเหตุการณ์นั้น
แม้การวิเคราะห์โดยมากจะอาศัยเรื่องที่ผู้เขียนเขียนไว้ แต่การให้เหตุผลเช่นนี้กลับอาศัยสิ่งที่ผู้เขียนไม่ได้เขียนไว้
คือ ใช้เหตุผลว่าผู้เขียน "ควรจะได้กล่าวเรื่องนี้ไว้" แทนที่จะใช้สิ่งที่เขียนไว้จริงๆ

การให้เหตุผลเช่นนี้มักใช้กับเอกสารที่คิดว่า ผู้เขียนควรจะมีข้อมูลนั้น ผู้ต้องการจะเล่าถึงเหตุการณ์นั้นให้สมบูรณ์ที่สุด และเรื่องนั้นสำคัญพอหรือน่าสนใจพอ
การให้เหตุผลนี้ต่างกับการให้เหตุผลโดยอาศัยความไม่รู้ (argument from ignorance) ซึ่งอาศัยการไร้หลักฐานโดยสิ้นเชิงเพื่อเป็นเหตุผล ซึ่งทั่วไปพิจารณาว่า เชื่อถือไม่ได้ 
แต่การให้เหตุผลโดยอาศัยการไม่พูดถึงโดยทั่วไปก็จัดว่าเป็นหลักฐานที่อ่อน 
และบางครั้งก็จัดเป็นเหตุผลวิบัติเลย

## การวิเคราะห์ประวัติศาสตร์นิพนธ์
### โครงสร้างการให้เหตุผล
[thumb|
ก๊อปปี้ของ[มหากฎบัตร ค.ศ. 1287
]]
นักวิชาการทางตรรกะ ไมเคิล ดังคัน ได้ระบุวิธีการวิเคราะห์การให้เหตุผลโดยอาศัยการไม่พูดถึง วิธีมีองค์ประกอบ 3อย่างคือ
* มีเอกสาร ก ที่ไม่อ้างอิงถึงเหตุการณ์ ข
* ชัดเจนว่าเจตนาของผู้เขียนเอกสาร ก ก็คือการระบุเหตุการณ์ทั้งหมดที่อยู่ในหมวดเดียวกันของเหตุการณ์ ข 
* เชื่อว่าเหตุการณ์ ข เป็นเหตุการณ์ที่ผู้เขียนเอกสาร ก จะไม่มองข้ามถ้าได้เกิดขึ้นจริงๆ 

นักประวัติศาสตร์จะพิจารณาองค์ประกอบเหล่านั้นกรณีต่อกรณีตามความเชี่ยวชาญของตนโดยไม่มีกฎทางวิภาษวิธีใดๆ
ตามแนวนี้ การให้เหตุผลโดยอาศัยการไม่พูดถึงเป็นเพียงการแสดงนัย แต่จะสรุปไม่ได้ทางตรรกะ
ส่วนนักวิชาการทางประวัติศาสตร์อีกพวกได้ระบุว่า การให้เหตุผลนี้จะเป็นหลักฐานได้ก็ต่อเมื่อบุคคลที่ไม่ได้กล่าวถึงข้อมูล อยู่ในสถานะที่ควรจะได้ข้อมูล และมีเจตนาเล่าถึงเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกันให้สมบูรณ์ที่สุด
แต่ก็ยังไม่ควรเชื่อว่าผู้เขียนจะต้องบันทึกเหตุการณ์ที่มีอยู่จริงๆ
เพราะผู้เขียนอาจไม่เห็นว่าเหตุการณ์นั้นสำคัญพอ

ดังคันระบุว่า มีการวิเคราะห์การให้เหตุผลเช่นนี้น้อยมาก
แต่ทั่วไปมักจะมองว่าเป็นเหตุผลวิบัติ
โดยกล่าวเพิ่มด้วยว่า แม้ผลงาน*[[โซฟิสติคัลเรฟิวเทชันส์]]*ของอาริสโตเติล และหนังสือเกี่ยวกับเหตุผลวิบัติ *Fallacies* ของนักปรัชญาชาวออสเตรเลียชาลส์ แฮมบลิน 
จะไม่กล่าวถึงการให้เหตุผลเช่นนี้ แต่ก็ได้กล่าวถึงเหตุผลวิบัติที่คล้ายๆ กันคือ การให้เหตุผลโดยอาศัยความไม่รู้ (argument from ignorance)
ซึ่งเป็นการให้เหตุผลว่า ข้ออ้างเป็นจริงเพราะยังไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นเท็จ หรือว่าข้ออ้างเป็นเท็จเพราะยังไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นจริง
ส่วนนักวิชาการทางศิลปะคลาสสิกผู้หนึ่งฟันธงเลยว่า การให้เหตุผลโดยอาศัยการไม่พูดถึงไม่สมเหตุสมผล
ส่วนอีกผู้หนึ่งกล่าวว่า แม้จะไม่แน่นอน แต่บางครั้งก็อาจส่องอะไรบางอย่างได้เกี่ยวกับเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์

### ความสนใจของผู้เขียน
ความรู้สึกว่าเหตุการณ์สำคัญหรือไม่ จะทำให้ผู้เขียนกล่าวหรือไม่กล่าวถึงเหตุการณ์ในผลงานของตน
นักประวัติศาสตร์ผู้หนึ่งจึงระบุว่า การให้เหตุผลนี้จะสมเหตุผลได้ ก็จะต้องเป็นเหตุการณ์ที่ผู้เขียนสนใจและรู้สึกว่าสำคัญ ไม่เช่นนั้นแล้วก็อาจจะมองข้ามไป
เช่น แม้นักประวัติศาสตร์ต่อมาภายหลังจะยกย่องว่ามหากฎบัตร (Magna Carta) เป็นเอกสารสำคัญของชาติ แต่ผู้เขียนในเวลานั้นก็ไม่ได้บันทึกว่ามันเป็นอะไรที่ยิ่งใหญ่ถึงปานนั้น
เพราะสำหรับพวกเขา มันเป็นเพียงเอกสารเกี่ยวกับขุนนางที่ไม่สำคัญอะไร เป็นแต่เอกสารใบหนึ่งในบรรดาเอกสารที่คล้ายกันหลายอย่าง

นักวิชาการทางศิลปะคลาสสิกผู้หนึ่งให้ข้อสังเกตว่า ในจักรวรรดิโรมันปลายคริสต์ศตวรรษที่หนึ่ง คริสต์ศาสนิกชนได้รับความสนใจน้อยมากจนนักเขียน เช่น Martial หรือ Juvenal ก็ไม่ได้เขียนถึงเลย
แม้พวกคนคริสต์จะอยู่ในกรุงโรมมาตั้งแต่สมัยจักรพรรดิเกลาดิอุส (41-54 ปีหลังคริสตกาล) และนักเขียนทั้งสองต่างก็ได้กล่าวถึงศาสนายูดาห์
นักเทววิทยาผู้หนึ่งให้เหตุผลว่า ในช่วงสองคริสต์ศตวรรษแรก พวกนักเขียนอาจจะไม่กล่าวถึงคนคริสต์ในกรุงโรมส่วนหนึ่งก็เพราะคนคริสต์มักปิดบังไม่เปิดเผยตนเอง

#### ตัวอย่างการใช้ที่ผิดพลาด
นักประวัติศาสตร์ได้ชี้ว่า การค้นพบบันทึกภาษีศุลกากรในอียิปต์สมัยจักรพรรดิเซิร์กซีสที่2 และบันทึกการลงทะเบียนและภาษีเรือ ได้ล้มล้างความคิดเดิมๆ เกี่ยวกับการค้าขายในเมืองไซดอน เป็นความคิดที่มาจากเหตุผลโดยอาศัยการไม่พูดถึงถนนหนทาง นี่ชี้ปัญหาการใช้เหตุผลประเภทนี้

ฟรานเซส วู๊ด ได้เขียนหนังสือ *Did Marco Polo go to China?* (มาร์โก โปโลได้ไปที่จีนหรือไม่) ที่ใช้เหตุผลโดยอาศัยการไม่กล่าวถึง
โดยอ้างว่า มาร์โก โปโลไม่เคยไปยังประเทศจีนแต่ได้กุเรื่องของเขาขึ้น เพราะเขาไม่ได้กล่าวถึงสิ่งต่างๆ ที่ควรกล่าวถึง เช่น ใบชา กำแพงเมืองจีน หรือประเพณีการรัดเท้าผู้หญิง
วู๊ดได้ให้เหตุผลว่าคนภายนอกไม่อาจอยู่ในประเทศจีนได้ถึง 15ปีได้โดยไม่เห็นแล้วบันทึกถึงสิ่งต่างๆ เหล่านี้ 
แต่นักประวัติศาสตร์โดยมากก็ไม่เห็นด้วยกับวู๊ด
นักวิชาการทางปรัชญาระบุว่า การให้เหตุผลโดยอาศัยการไม่พูดถึงโดยทั่วไปจะไม่มีน้ำหนักและสามารถผิดพลาดได้ในกรณีต่างๆ 
โดยยกตัวอย่างได้แก่การที่มาร์โก โปโลไม่สนใจกำแพงเมืองจีน และการที่พลินีผู้เยาว์ไม่พูดถึงการล่มสลายของเมืองปอมเปอีและเฮอร์คิวเลเนียมในเหตุการณ์ระเบิดในปี ค.ศ. 79

## เชิงอรรถและอ้างอิง

หมวดหมู่:เหตุผลวิบัติโดยประเด็น