ซน เซน

**ซน เซน** (, ; 12 มิถุนายน ค.ศ. 1930 &ndash; 10 มิถุนายน ค.ศ. 1997) นามแฝง **สมมิตรเขียว** () หรือ "**พี่ชายหมายเลข 89**" เป็นนักการเมืองและทหารชาวกัมพูชาที่นิยมคอมมิวนิสต์ เขาเป็นคณะกรรมการกลางของพรรคคอมมิวนิสต์กัมพูชาและพรรคกัมพูชาประชาธิปไตยตั้งแต่ ค.ศ. 1974 – 1992 เขาเป็นผู้ดูแลหน่วยสันติบาลของพรรคและคุกตวลแซลง เขาแต่งงานกับยุน ยัต (雲月) ผู้ซึ่งต่อมาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการและสารสนเทศ

ซน เซนเป็นผู้สั่งการสังหารหมู่ผู้คนมากกว่า 100,000 คนในเขตตะวันออกของกัมพูชาในช่วงหกเดือนสุดท้ายของ ค.ศ. 1978

## ชีวิตช่วงแรก
เซนเกิดในครอบครัวเจ้าของที่ดินรายย่อยที่หมู่บ้าน Luong Hoa จังหวัดจ่าวิญ ในเวียดนามตอนใต้ แม้ว่าสถาบันเขมร (Khmer Institute) กล่าวถึงเซนว่ามีเชื้อสาย "จีน-เวียดนาม" Béréziat และคนอื่น ๆ ยืนยันว่าเขาเป็นแขมร์กรอมเช่นเดียวกับผู้เขมรแดงคนอื่น ๆ บางคน ใน ค.ศ. 1946 เขาเข้าเรียนที่วิทยาลัยฝึกหัดครูในพนมเปญ และได้ทุนไปเรียนต่อฝรั่งเศส และได้เข้าร่วมกลุ่มกับนักศึกษาชาวกัมพูชาที่นิยมคอมมิวนิสต์ เช่น พล พต เอียง ซารี และฮู ยวน เซนได้รับอิทธิพลจากแนวคิดแบบรุนแรงของพรรคคอมมิวนิสต์ฝรั่งเศส ต่อมาเซนถูกถอนทุนเพราะเข้าร่วมกับกลุ่มการเมืองหัวรุนแรง เขาจึงต้องกลับมากัมพูชาและสอนหนังสือที่วิทยาลัยสีสุวัตถิ์ ต่อมาไปทำงานที่มหาวิทยาลัยพนมเปญ เซนเข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์กัมพูชาเมื่อ ค.ศ. 1960 ซึ่งในขณะนั้นมีตู สามุตเป็นผู้นำ

เซนมีมุมมองที่ต่อต้านระบอบสังคมของพระนโรดม สีหนุทำให้เขาต้องออกจากงานใน ค.ศ. 1962 เพราะเผยแพร่ความคิดต่อต้านพระนโรดม สีหนุในหมู่นักเรียน เขาจึงไปสอนที่จังหวัดตาแก้ว ใน ค.ศ. 1963 ซึ่งเป็นปีที่พล พตเข้ามาครอบงำพรรคคอมมิวนิสต์กัมพูชาได้ทั้งหมด กลุ่มฝ่ายซ้ายส่วนใหญ่ออกจากพนมเปญไปสู่ชนบท เซนได้ออกจากเมืองเช่นกันใน ค.ศ. 1964 เซนเข้าร่วมกับกลุ่มของพรรคคอมมิวนิสต์ที่จังหวัดรัตนคีรี ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของกัมพูชา ซึ่งเป็นพื้นที่ของชาวเขมรบน ใน ค.ศ. 1968 เขาได้จัดให้มีการลุกฮือขึ้นทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศในเขตจังหวัดกำปอต ตาแก้วและจังหวัดกำปงสปือ

## หัวหน้ากองทหารเขมรแดง
หลังรัฐประหาร ค.ศ. 1970 และการก่อตั้งสาธารณรัฐเขมรโดยมีลน นลเป็นผู้นำ พระนโรดม สีหนุเข้าร่วมกับเขมรแดงเพื่อจัดตั้งรัฐบาลพลัดถิ่นที่ปักกิ่ง กองกำลังของเขมรแดงได้ขยายตัวมากขึ้นเพราะอาศัยชื่อของพระนโรดม สีหนุ เซนเป็นผู้รับผิดชอบกองทัพปลดปล่อยแห่งชาติประชาชนกัมพูชาทางตะวันออกเฉียงเหนือ ต่อมาใน ค.ศ. 1972 เซนได้เป็นผู้นำกองทัพของเขมรแดง

## กัมพูชาประชาธิปไตย

หลังจากที่เขมรแดงยึดพนมเปญได้ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1975 เซนได้เป็นรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ดูแลหน่วยสันติบาลซึ่งเป็นตำรวจลับและเป็นผู้ดูแลคุกตวลแซลง เขาจึงเกี่ยวข้องกับการสังหารผู้คนจำนวนมากโดยเฉพาะศัตรูของรัฐบาล ร่วมมือกับกัง เก็ก เอียวที่เป็นผู้ควบคุมบบพิพิธภัณฑ์การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ต็วลแซลง|คุกต็วลแซลง]] เซนนั้นมีแนวคิดต่อต้านเวียดนามอย่างรุนแรง บันทึกความทรงจำที่เขียนถึงผู้ใต้บังคับบัญชา คัง เค็ก เอียว และบันทึกที่เขียนระหว่างการศึกษาวิจัยสำหรับแกนนำ S-21 ภายใต้การดูแลของเซน เผยให้เห็นถึงความสนใจอย่างต่อเนื่องของเขาในประวัติศาสตร์ ทัศนคติต่อต้านเวียดนามอย่างรุนแรง และความกระตือรือร้นในการปฏิวัติ ควบคู่ไปกับ "ความใส่ใจในรายละเอียดแบบอาจารย์ใหญ่" สิ่งเหล่านี้รวมเข้ากับความโหดเหี้ยมอย่างโหดร้าย เซนมีชื่อเสียงว่าเคยโกรธเอียง สารี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศมากจนพยายามฆ่าเขาแต่ไม่สำเร็จ

นอกจากนั้น ภายในพรรคยังระแวงเกี่ยวกับความปลอดภัยสูง จึงมีการใช้ชื่อปลอมหรือหมายเลขในเอกสารภายใน เซนมักใช้ชื่อปลอมว่าเขียว และใช้หมายเลขว่า “พี่ชาย 89”

เซนยังมีหน้าที่ในการดูแลกองทัพแห่งชาติหรือกองทัพปฏิวัติกัมพูชาตั้งแต่ ค.ศ. 1977&ndash;78 เขาได้เพิ่มความตึงเครียดทางทหารต่อเวียดนามตลอดแนวชายแดน รวมทั้งการกวาดล้างครั้งใหญ่ในเขตตะวันออกเพราะเขาเชื่อว่ามีความเชื่อมโยงกับเวียดนาม เมื่อเกิดสงครามกับเวียดนามและสถานการ์ของกัมพูชาประชาธิปไตยแย่ลง บทบาทของเซนเริ่มลดลงและเกือบจะเป็นเหยื่อของหน่วยสันติบาลเสียเอง หากไม่เป็นเพราะเวียดนามเป็นฝ่ายชนะไปเสียก่อน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เขาถูกพัวพันโดยความมั่นคงภายในของพรรคในกิจกรรม "ทรยศ" หลายอย่าง รวมถึงการฆาตกรรม Malcolm Caldwell นักวิชาการชาวอังกฤษ เมื่อ ค.ศ. 1978

## ผู้บังคับบัญชากองทัพกัมพูชาประชาธิปไตย
หลังจากที่มีการจัดตั้งสาธารณรัฐประชาชนกัมพูชาใน พ.ศ. 2522 เซนได้กลับมาเป็นผู้บัญชาการกองทัพเขมรแดงอีกครั้งเพื่อสู้รบกับกองทัพเวียดนามในสงครามกัมพูชา–เวียดนาม โดยมีฐานที่มั่นที่เทือกเขาบรรทัด ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2528 พล พตได้ประกาศวางมือ ซน เซนขึ้นมาเป็นผู้บัญชาการสูงสุดของกองทัพกัมพูชาประชาธิปไตย ในช่วงนี้ เซนได้ติดต่อกับผู้นำกลุ่มอื่น ๆ ในแนวร่วมเขมรสามฝ่าย คือกองทัพปลดปล่อยแห่งชาติประชาชนเขมรที่นำโดยสัก สุตสคานและกองทัพเจ้าสีหนุที่เป็นกองกำลังติดอาวุธของฟุนซินเปก นำโดยพระนโรดม รณฤทธิ์ ซึ่งเขมรแดงเป็นกองกำลังที่ใหญ่ที่สุด

## หลัง ค.ศ. 1991 จนเสียชีวิต
หลังการลงนามในข้อตกลงสันติภาพปารีสในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1991 เซนและเขียว สัมพันได้เดินทางมายังพนมเปญเพื่อเจรจากับอันแทคและรัฐบาลที่พนมเปญ เซนได้เป็นสมาชิกสภาสูงสุดแห่งชาติกัมพูชาที่จัดตั้งขึ้นเพื่อรับประกันความเป็นเอกราชจนกว่าจะถึงการเลือกตั้งที่จัดโดยอันแทค อย่างไรก็ตาม เซนถูกปลดออกจากอำนาจในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1992 โดยตา ม็อก และเขมรแดงยุติการเจรจาและไม่เข้าร่วมการเลือกตั้ง ตั้งแต่ ค.ศ. 1992 – 1997 บทบาทของซน เซนในเขมรแดงลดลง

เซนถูกฆ่าเมื่อ 15 มิถุนายน ค.ศ. 1997 พร้อมกับสมาชิกในครอบครัวอีก 13 คนทั้งผู้หญิงและเด็ก โดยพล พตเป็นผู้สั่ง ซึ่งเป็นช่วงที่เขาพยายามต่อสู้เพื่อรื้อฟื้นอำนาจในการควบคุมเขมรแดงจากตา ม็อก พล พตเชื่อว่าเซนลอบเจรจากับฝ่ายรัฐบาลผ่านทางฮุน เซน พล พตจึงสั่งให้นำตัวเซนและครอบครัวไปยิงทิ้งแล้วใช้รถบรรทุกวิ่งทับด้วยความเร็วสูง ภายหลังพล พตอ้างว่าสำนึกผิดต่อการฆาตกรรมเซนและครอบครัวของเขา โดยกล่าวว่า "ผมรู้สึกเสียใจกับเรื่องนั้น นั่นเป็นความผิดพลาดที่เกิดขึ้นเมื่อเรานำแผนของเราไปปฏิบัติ ผมรู้สึกเสียใจ"

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* Béréziat, Gilbert (2008), *Cambodge 1945–2005: Soixante années d'hypocrisie des grands*, L'Harmattan, 
* Kiernan, Ben (2004), *How Pol Pot came to power*, Yale University Press, 

หมวดหมู่:นักการเมืองกัมพูชา
หมวดหมู่:ทหารชาวกัมพูชา
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกเขมรแดงสังหาร
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดจ่าวิญ
หมวดหมู่:ชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน
หมวดหมู่:ชาวกัมพูชาเชื้อสายเวียดนาม
หมวดหมู่:ชาวเขมรกรอม