พระยาอรรถการประสิทธิ์ (วิลเลียม แอลเฟรด คุณะดิลก)

**พระยาอรรถการประสิทธิ์ (วิลเลียม แอลเฟรด คุณะดิลก)** (; 21 สิงหาคม 2403 – 7 มีนาคม 2460) เป็นขุนนาง นักกฎหมาย และนักธุรกิจชาวศรีลังกา สัญชาติไทย เขาเป็นผู้ก่อตั้งสำนักงานกฎหมายตีเลกี & กิบบินส์ ดำรงตำแหน่งสำคัญทางราชการสยามเป็นอธิบดีกรมอัยการคนที่สองของประเทศสยาม และเป็นองคมนตรีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

## ภูมิหลัง
มหาอำมาตย์โท พระยาอรรถการประสิทธิ์ (วิลเลียม แอลเฟรด คุณะดิลก) ถือกำเนิดในครอบครัวของผู้มีฐานะชาวสิงหล โดยเป็นบุตรชายคนโตของโมเสส คูน-ติเลกี แห่งกัณฏิ หัวหน้ามุดาลิยาร์ (Chief Mudaliyar) และผู้พิพากษาสันติการ (Justice of the Peace) จังหวัดกลางแห่งซีลอน และมีน้องชายร่วมบิดามารดา จำนวน 4 คน ดังนี้

# มหาอำมาตย์ตรี พระยาสิงหฬสาคร (อาเธอร์ แฟรนซิส คุณะดิลก) ผู้ช่วยอธิบดีกรมเจ้าท่าของสยาม 
# นาย อี.ดับเบิลยู. คุณะดิลก ทำงานเป็นผู้จัดการท่าเรือและคลังสินค้าค้าของบริษัทปีแอนด์โอ สิงคโปร์
# เสวกตรี พระยาวิรัชเวชกิจ (โรเบิร์ต เอ็ดวิน คุณะดิลก) นายแพทย์ใหญ่วชิรพยาบาล
# นาย เอ. อาร์. คุณะดิลก ทำงานเป็นวิศวกรไฟฟ้าในกรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร

พระยาอรรถการประสิทธิ์ (วิลเลียม แอลเฟรด คุณะดิลก) ได้เข้าศึกษาที่วิทยาลัยเซนต์โทมัส (St Thomas' College) และที่มหาวิทยาลัยกัลกัตตา  เมื่อได้รับการรับรองฐานะเนติบัณฑิตซีลอนแล้วจึงเริ่มรับว่าความที่กัณฎิ และได้รับเลือกตั้งให้เป็นสมาชิกสภาเทศบาลเมืองกัณฏิในปี พ.ศ. 2428 หลังจากนั้นก็ได้ปฏิบัติงานในหน้าที่ตุลาการของเทศบาลเมือง (Municipal magistrate)

## ชีวิตในสยาม
ในปี พ.ศ. 2433 วิลเลียม แอลเฟรด คูน-ติเลกี (เรียกโดยย่อว่า ติเลกี) ได้เดินทางมายังประเทศสยาม รับว่าความคดีต่างๆ ในประเทศจนถึงปี พ.ศ. 2437 เขาได้รับการยอมรับร่วมกับหลวงดำรงธรรมสาร (มี ธรรมาชีวะ) นักกฎหมายชาวสยาม จากความสำเร็จในการว่าความให้แก่พระยอดเมืองขวาง (ขำ ยอดเพชร) เจ้าเมืองคำม่วน ซึ่งตกเป็นจำเลยในคดีสังหารนายทหารชาวฝรั่งเศสระหว่างเกิดวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ติเลกีพิสูจน์ความบริสุทธิ์ได้ คณะผู้พิพากษาทั้ง 7 คนจึงมีคำพิพากษาว่าพระยอดเมืองขวางไม่มีความผิด ต่อมาในปี พ.ศ. 2439 เขาจึงเข้ารับราชการในกรมอัยการของสยาม และในช่วงเวลาเดียวกันนั้น ติเลกีก็ได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาสยามผ่านการลงทุนในบริษัทรถราง บริษัทยางพารา และบริษัทอุตสาหกรรม เขายังเป็นเจ้าของบริษัทยางชื่อ Bagan Rubber Company ดำเนินการอยู่ในรัฐกลันตัน ซึ่งเป็นหัวเมืองประเทศราชของสยามจนถึงปี พ.ศ. 2452

ในปี พ.ศ. 2445 ติเลกีได้ก่อตั้งสำนักงานกฎหมายตีเลกี & กิบบินส์ เป็นบริษัทกฎหมายแห่งแรกของสยามและประเทศไทย และยังคงดำเนินกิจการจนถึงทุกวันนี้ โดยเป็นหุ้นส่วนร่วมกับราล์ฟ กิบบินส์ นักกฎหมายชาวอังกฤษซึ่งรับราชการเป็นที่ปรึกษาทางกฎหมายของกระทรวงยุติธรรม (ภายหลังได้เป็นตุลาการศาลระหว่างประเทศในปี พ.ศ. 2459) เขายังได้ร่วมกับ จี.ดับเบิลยู. วอร์ด ก่อตั้งหนังสือพิมพ์ "สยามออบเซอร์เวอร์" หนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษฉบับแรกของประเทศสยาม นอกจากนี้ เขายังได้รับความไว้วางพระทัยจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวให้เป็นที่ปรึกษาทางกฎหมายชาวต่างประเทศอีกด้วย และยังได้มีส่วนร่วมในการร่างกฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ. 127 ซึ่งเป็นประมวลกฎหมายอาญาฉบับแรกของประเทศสยาม 

ติเลกีได้สละสัญชาติบริเตนเพื่อถือสัญชาติสยามเมื่อ พ.ศ. 2453 เขาจึงเป็นพลเมืองสยามอย่างเต็มตัวมานับตั้งแต่นั้น หลังจากรับราชการในฐานะว่าที่เจ้ากรมอัยการมานาน เขาจึงได้รับการแต่งตั้งให้เป็นอธิบดีกรมอัยการของสยามเมื่อปี พ.ศ. 2455 และรับราชการจนกระทั่งถึงแก่อนิจกรรมในตำแหน่งดังกล่าวด้วยโรคอัมพาตเมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2460 รวมอายุได้ 57 ปี โดยได้รับพระราชทานยศและบรรดาศักดิ์ชั้นสุดท้ายในฐานะข้าราชการไทยเป็นที่มหาอำมาตย์โท พระยาอรรถการประสิทธิ์

## ครอบครัว
พระยาอรรถการประสิทธิ์สมรสกับคุณหญิงพัว อรรถการประสิทธิ์ และอนุภรรยา ได้แก่ โรส นิจ ม้วน ละม้าย และทองสุข (เท่าที่ปรากฏนาม) มีบุตร-ธิดา รวม 13 คน ได้แก่
# ลูซี ใหญ่ คุณะดิลก
# จอห์น วินิจ คุณะดิลก
# วิลเลี่ยม แดง คุณะดิลก สมาชิกขบวนการเสรีไทย สมรสกับกระจ่าง (สกุลเดิม กสิโสภา) มีบุตรสองคน
# คุณหญิงเลขา อภัยวงศ์ มีชื่อเดิมว่า "เจน เล็ก คุณะดิลก" นักการเมืองและนักธุรกิจ สมรสกับควง อภัยวงศ์ มีบุตรสามคน
# หลุยส์ สวัสดิ์ คุณะดิลก
# แสวง คุณะดิลก รับราชการกรมศุลกากร สมรสกับบุญชุม (สกุลเดิม สะสิสิงห์) มีบุตรแปดคน
# แอนดรูว์ เกษร คุณะดิลก สมรสกับรัชนี มีบุตรสี่คน
# เฮนรี พิศวง คุณะดิลก สมรสกับบุญเจือ (สกุลเดิม นันทาภิวัฒน์) มีบุตรห้าคน
# มาลี ทังสุบุตร สมรสกับจุดสมัย ทังสุบุตร มีบุตรสิบคน
# สุดจิตติ์ คุณะดิลก สมรสกับเจริญ (สกุลเดิม วรรณวิมล) และเมธินี มีบุตรห้าคน
# พลอากาศเอก ประสงค์ คุณะดิลก สมรสกับทัศนีย์ (สกุลเดิม วรรณยิ่ง) มีบุตรสองคน
# สนิท คุณะดิลก
# ประเสริฐ คุณะดิลก สมรสกับลำจวน (สกุลเดิม แก้วเจริญ) มีบุตรสี่คน

พระยาอรรถการประสิทธิ์ได้รับพระราชทานนามสกุลจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า "คุณะดิลก" (อักษรโรมันใช้ "Guna Tilaka") เมื่อ พ.ศ. 2456 โดยแปลงนามสกุลจากภาษาสิงหลให้อยู่ในรูปอักษรไทย ทั้งนี้ มีหมายเหตุกำกับไว้ในทะเบียนนามสกุลพระราชทานว่า *"เขาชื่อเช่นนี้มาแต่เดิมแล้วแต่ต้องการได้รับอนุมัติ จึ่งตกลงให้เขียนว่า"คุณะดิลก" เช่นนี้ เพื่อให้เป็นไทย เดิมเขียนว่า "คุณะติละกะ" (ตัวโรมัน "Guna Tilleke")"* ทายาทของพระยาอรรถการประสิทธิ์และเครือญาติสกุลคูน-ติเลกี ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในประเทศไทย จึงได้ใช้นามสกุล "คุณะดิลก" สืบมาจนถึงปัจจุบัน

อนึ่ง เครือญาติของพระยาอรรถการประสิทธิ์ได้เข้ามารับราชการและทำงานในประเทศสยามหลายคน น้องชายของเขาที่ได้รับราชการในสยามได้แก่ พระยาสิงหฬสาคร (อาเธอร์ แฟรนซิส คุณะดิลก) รับราชการเป็นผู้ช่วยอธิบดีกรมเจ้าท่าของสยาม และนายแพทย์ พระยาวิรัชเวชกิจ (โรเบิร์ต เอ็ดวิน คุณะดิลก) รับราชการเป็นศัลยแพทย์ประจำพระองค์และนายแพทย์ใหญ่วชิรพยาบาล ทั้งสองคนนี้ได้แปลงสัญชาติมาเป็นสัญชาติสยามเช่นเดียวกับพระยาอรรถการประสิทธิ์ หลานของเขาคนหนึ่ง ชื่อ R.F.G. Tilleke ได้ทำงานเป็นบรรณาธิการของหนังสือพิมพ์ *[[Bangkok Times]]*

## ยศและบรรดาศักดิ์
* 2 มกราคม พ.ศ. 2453 พระอรรถการประสิทธิ์ ถือศักดินา ๘๐๐
* 7 สิงหาคม พ.ศ. 2454 อำมาตย์เอก
* 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 มหาอำมาตย์ตรี
* 1 เมษายน พ.ศ. 2455 พระยาอรรถการประสิทธิ์ ถือศักดินา ๑๐๐๐
* 19 ธันวาคม พ.ศ. 2460 มหาอำมาตย์โท

## ตำแหน่ง
* พ.ศ. 2439 พนักงานว่าความกรมอัยการในศาลกงสุลต่างชาติ
* 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2440 รักษาราชการแทนเจ้ากรมอัยการ
* 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2445 ผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์
* พ.ศ. 2445 ว่าที่เจ้ากรมอัยการ
* 26 ตุลาคม พ.ศ. 2455 อธิบดีกรมอัยการ
* 4 เมษายน พ.ศ. 2458 องคมนตรี

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* มหาวงศ์ เล่มที่ 3 พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ มหาอำมาตย์โท พระยาอรรถการประสิทธิ์ (คุณดิลก) พ.ศ. 2463

หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:ชาวสิงหล
หมวดหมู่:บุคคลจากกัณฏิ
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 6
หมวดหมู่:สกุลคุณะดิลก
หมวดหมู่:บุคคลที่ได้รับสัญชาติไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ว.ป.ร.3