วัดปากฝาง

**วัดปากฝาง** เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในหมู่บ้านปากฝาง ตำบลงิ้วงาม อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 16 ไร่ 3 งาน 50 ตารางวา ติดกับแม่น้ำน่านทางด้านทิศใต้ ปัจจุบันมีพระครูอดุลวรธรรม (พลอย ธมฺมวโร)	เป็นเจ้าอาวาส

## ประวัติ
วัดปากฝางสร้างขึ้นโดยชาวลาวพวนที่ได้อพยพลี้ภัยสงครามมาจากเมืองเชียงขวาง ประเทศลาว โดยร่วมกันสร้างวัดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2406 (ปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2416 (ต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) วัดมีนามตามชื่อหมู่บ้านคือ "ปากฝาง" เพื่อเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน พร้อมกับได้นิมนต์**หลวงพ่อโต**มาครองวัดเป็นเจ้าอาวาสรูปแรก ทางวัดได้เปิดสอนพระปริยัติในปี พ.ศ.2470 และมีโรงเรียนประถมศึกษาตั้งอยู่ในวัดอีกหนึ่งโรงเรียน คือ โรงเรียนวัดปากฝาง (ภายหลังได้ยุบและย้ายไปรวมกับโรงเรียนชุมชนเมืองอุตรดิตถ์) ปัจจุบันคือโรงเรียนชุมชนเมืองปากฝาง

วัดได้ถูกกล่าวในหน้าประวัติศาสตร์ในคราวพระพุทธเจ้าหลวงเสด็จประพาสมณฑลฝ่ายเหนือ (มณฑลพิษณุโลก) ในปีรัตนโกสินทร์ศกที่ 120 (พ.ศ.2444) ในพระราชหัตถเลขาประจำพระองค์ว่า 
**'

วัดยังมีเรื่องเล่าของ[[ปอบ]]ตาพวง ซึ่งมีบันทึกมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ในหนังสือวชิรญาณวิเสศเล่ม 8 แผ่นที่ 10 วันที่ 15 ธันวาคม ร.ศ.111 (พ.ศ.2436) ว่า

**' 

## ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุที่สำคัญของวัด
อาคารเสนาสนะและปูชนียวัตถุที่สำคัญในวัดประกอบด้วย ดังนี้
### อุโบสถ

อุโบสถเป็นอาคารขนาดเล็ก กว้างประมาณ 6 เมตร ยาว 15.50 เมตร หันหน้าไปทางทิศใต้ มีมุขด้านหน้า มีประตูเข้า-ออกเพียงประตูเดียว (โบสมหาอุตม์) หน้าบันอุโบสถมีลายเครือเถาแกะสลักอันงดงามอ่อนช้อยซึ่งเป็นฝีมือช่างพื้นบ้าน ภายในประดิษฐานพระประธานปูนปั้นปิดทอง ปางมารวิชัย ศิลปะรัตนโกสินทร์ตอนต้น พร้อมด้วยพระอัครสาวกเนื้อทองเหลือง 1 คู่ ฐานชุกชีตกแต่งด้วยกระจกแก้วสีต่างๆ พร้อมด้วยศิลปะลายไทย

### ศาลาการเปรียญ

ศาลาการเปรียญเป็นอาคารไม้ขนาดใหญ่ยกไต้ถุนสูง กว้าง 16 เมตร ยาว 32 เมตร เสาช่วงล่างหรือตอม่อเป็นอิฐฉาบปูน ซึ่งเสาบางต้นจะมีภาพประติมากรรมนูนต่ำสลักไว้ หน้าบันศาลาการเปรียญฝั่งทิศเหนือเป็นไม้แกะสลักรูปเมขลาล่อแก้ว-รามสูรขว้างขวานโดยมีพระอินทร์ตรงกลางล้อมรอบด้วยเคลือเถา และหน้าบันฝั่งทิศเหนือเป็นไม้แกะสลักรูปพระพุทธเจ้าปางห้ามพระแก่นจันทร์พร้อมด้วยพระอัครสาวกคู่ ภายในศาลาการเปรียญมีปูชนียวัตถุสำคัญ คือ
ธรรมาสน์แกะสลักด้วยไม้เนื้ออ่อนตกแต่งอย่างสวยงามแสดงให้เห็นถึงศิลปะอันสวยงาม ซึ่งในปัจจุบันหาชมได้ยาก 

### กุฏิสงฆ์-หอสวดมนต์
หอสวดมนต์เป็นอาคารไม้ยกพื้นมีใต้ถุนกว้าง 6 เมตร ยาว 10 เมตร โดยมีกุฏิสงฆ์จำนวน 4 หลังล้อมรอบ ภายในหอสวดเป็นที่ประดิษฐานพระเจ้าหงสา พระพุทธรูปทรงเครื่องน้อยปางสมาธิขนาดเล็ก สูงประมาณ 20 เซนติเมตร หน้าตักกว้างประมาณ 10 เซนติเมตร พระเศียรสวมเทริดหรือกระบังหน้า ยอดพระรัศมีเป็นผลึกใสทรงกลม โดยมีประวัติว่าหลวงพ่อโตได้อัญเชิญมาจากเมืองเชียงขวางประเทศลาวครั้งชาวลาวพวนอพยพลี้ภัยสงคราม โดยพระเจ้าหงสาปกติจะไม่เปิดให้สักการะ แต่จะอัญเชินลงมาให้ประชาชนสักการะและสรงน้ำในวันที่ 15 เมษายนของทุกปี ซึ่งเป็นวันสุดท้ายของวันสงกรานต์เพียงวันเดียว

### หอไตร
หอไตรเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนสูงสองชั้น โดยมีหลังคาเป็นจตุรมุขยอดปราสาท ภายในใช้เป็นที่เก็บคัมภีร์ใบลานที่จารึกคำสอนทางพระพุทธศาสนา ช่วงเดือนกันยายน พ.ศ.2567 กรรมการวัดเห็นชอบให้เปิดหอใตรเพื่อตรวจสอบคัมภีร์ต่างๆภายในหอไตร ปัจจุบันรอการจำแนกและทำการชำระคัมภีร์

### วิหารหลวงพ่อโต
วิหารหลวงพ่อโตเป็นอาคารขนาดเล็กอยู่ตรงข้ามอุโบสถทางทิศใต้ ภายในประดิษฐานรูปหล่อหลวงพ่อโตเจ้าอาวาสรูปแรกของวัด

### อาคารเสนาสนะอื่นๆ
* **ศาลาธรรมสังเวช** อาคารใช้ตั้งบำเพ็ญกุศลศพ
* **เจดีย์ทองบรรจุอัฐิเจ้าอาวาส** ตั้งอยู่บริเวณใกล้ๆฌาปนสถานของวัด
* **หอระฆัง**
* **หอกลอง**

## ลำดับเจ้าอาวาส
วัดปากฝางเป็นวัดเก่าแก่ มีเจ้าอาวาสครองวัดสืบมาปรากฏนาม ดังนี้

## บุญประเพณีสำคัญของวัด
* **ประเพณีบุญตักบาตรข้าวหลาม** ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือนยี่(2) 
* **ประเพณีตักบาตรโบสถ์** ตรงกับวันขึ้น/แรม 15 ค่ำ เดือน 5
* **ประเพณีบุญสลากภัต** ตรงกับวันแรม 15 ค่ำ เดือน 6
* **ประเพณีบุญสลากชลอม** ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 10
* **ประเพณีบุญกองข้าว** ตรงกับวันแรม 1 ค่ำ เดือน 10
* **ประเพณีเทศน์มหาชาติ และแห่ข้าวพันก้อน** ตรงกับช่วงเดือน 11

## อ้างอิง

ปากฝาง