อำเภอตาคลี

**ตาคลี** [ตา-คลี] เป็นอำเภอหนึ่งตั้งอยู่ทางใต้สุดของจังหวัดนครสวรรค์ เดิมเป็นเขตท้องที่ของอำเภอพยุหะคีรีทั้งหมด ก่อนที่จะขอจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอโดยการปกครองบางส่วนออกจากอำเภอพยุหะคีรี และยกฐานะเป็นอำเภอในวันที่ 2 สิงหาคม 2480 ชื่ออำเภอมีที่มาจากลานตีคลี สถานที่แห่งหนึ่งในบทละครเรื่องสังข์ทอง พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เป็นอำเภอที่มีประชากรมากที่สุดเป็นอันดับ 2 ของจังหวัดนครสวรรค์ รองจากอำเภอเมืองนครสวรรค์

## การปกครอง
ในอดีต อำเภอตาคลีมีทั้งหมด 12 ตำบล ได้แก่ ตำบลตาคลี ตำบลหนองสร้อยทอง(ตำบลสร้อยทอง ในปัจจุบัน) ตำบลช่องแค ตำบลหัวหวาย ตำบลหนองหม้อ และตำบลจันเสน รวมทั้งบางส่วนของอำเภอตากฟ้าอีก 6 ตำบล ต่อมาได้มีการแบ่งพื้นที่การปกครองออกใหม่ดังนี้
* วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2480 โอนพื้นที่ตำบลหนองโพ จากอำเภอพยุหะคีรีมาขึ้นกับกิ่งอำเภอตาคลี
* วันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2480 จัดตั้งกิ่งอำเภอตาคลี อำเภอพยุหะคีรี เป็น **อำเภอตาคลี**
* วันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลตำบลตาคลี โดยกินพื้นที่บางส่วนของอำเภอตาคลี
* วันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2504 ตั้งตำบลตากฟ้า แยกออกจากตำบลตาคลี
* วันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2504 จัดตั้งสุขาภิบาลตำบลช่องแค อำเภอตาคลี
* วันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2510 ตั้งตำบลห้วยหอม แยกออกจากตำบลช่องแค
* วันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2512 จัดตั้งนิคมสร้างตนเองอำเภอตาคลี
* วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2513 จัดตั้งอำเภอตากฟ้า ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งอำเภอตากฟ้า พ.ศ. 2513 โดยแยกการปกครองออกจากอำเภอตาคลี
* วันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2520 ตั้งตำบลลาดทิพรส แยกออกจากตำบลจันเสน
* วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2524 ยกฐานะสุขาภิบาลตำบลตาคลี ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลตาคลี ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลตำบลตาคลี พ.ศ. 2524
* วันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2528 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลช่องแค ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย
* วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2534 ตั้งตำบลพรหมนิมิต แยกออกจากตำบลช่องแค
* วันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2546 จัดตั้งหมู่บ้านใหม่ดังนี้
** แยกบ้านชอนเดื่อ หมู่ที่ 15 ตำบลตาคลี จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 24 บ้านเขาเจดีย์ 
** แยกบ้านเขาฝา หมู่ที่ 4 จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 11 บ้านพวงเพ็ชร และแยกบ้านหนองไม้เสียบ หมู่ที่ 10 ตำบลช่องแค จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านหนองตาก้อน 
** แยกบ้านหนองยอ หมู่ที่ 7 ตำบลหัวหวาย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 13 บ้านหนองยอพัฒนา
** แยกบ้านหนองสีซอ หมู่ที่ 4 ตำบลหนองหม้อ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 7 บ้านหนองละมั่ง
** แยกบ้านหนองพังพวย หมู่ที่ 4 ตำบลหัวหวาย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 14 บ้านห้วยน้ำลูด
* วันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2548 ยกฐานะเทศบาลตำบลตาคลี ขึ้นเป็นเทศบาลเมืองตาคลี ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองตาคลี พ.ศ. 2548
* วันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2546 จัดตั้งหมู่บ้านใหม่อีกครั้งดังนี้
** แยกบ้านโคกจันเสน หมู่ที่ 2 ตำบลจันเสน จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านคลองพัฒนา
** แยกราษฎร์พัฒนา หมู่ที่ 7 ตำบลลาดทิพรส จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 13 บ้านรักเจริญ 
** แยกบ้านโคกสะเทินราษฎร์เจริญ หมู่ที่ 3 ตำบลลาดทิพรส จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านโคกกระเทิน

## ภูมิศาสตร์
อำเภอตาคลีตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอพยุหะคีรีและอำเภอตากฟ้า
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอตากฟ้า อำเภอหนองม่วง และอำเภอบ้านหมี่ (จังหวัดลพบุรี)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอบ้านหมี่ (จังหวัดลพบุรี) อำเภออินทร์บุรี (จังหวัดสิงห์บุรี) และอำเภอสรรพยา (จังหวัดชัยนาท)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอสรรพยา อำเภอเมืองชัยนาท และอำเภอมโนรมย์ (จังหวัดชัยนาท)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอตาคลีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 125 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอตาคลีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองตาคลี]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลตาคลี
* **เทศบาลตำบลช่องแค** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลช่องแคและตำบลพรหมนิมิต
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาคลี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาคลี (นอกเขตเทศบาลเมืองตาคลี)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลช่องแค** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช่องแค (นอกเขตเทศบาลตำบลช่องแค)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลจันเสน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจันเสนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยหอม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยหอมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหัวหวาย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวหวายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโพ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโพทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหม้อ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหม้อทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสร้อยทอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสร้อยทองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลลาดทิพรส** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลาดทิพรสทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพรหมนิมิต** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพรหมนิมิต (นอกเขตเทศบาลตำบลช่องแค)

## เศรษฐกิจ
อาชีพหลักของประชาชนในอำเภอตาคลี ได้แก่ เกษตรกรรม เช่น ข้าว ข้าวโพด อ้อย สวนผลไม้ (มะม่วง) ค้าขายผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร รวมไปถึงการเลี้ยงปศุสัตว์ เช่น โคเนื้อ สุกร ไก่พื้นเมือง ไก่เนื้อ เป็ดเทศ นอกจากนี้ ยังมีโรงงานอุตสาหกรรม เช่น โรงงานน้ำตาล โรงงานผลิตเยื่อกระดาษ เป็นต้น

ธนาคารในอำเภอตาคลีมี 9 บริษัท ได้แก่

* ธนาคารออมสิน ถนนพหลโยธิน
* ธนาคารกรุงไทย ถนนตาคลีพัฒนา
* ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ถนนพหลโยธิน สาขาช่องแค
* ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ถนนพหลโยธิน สาขาตาคลี
* ธนาคารกรุงเทพ ถนนตาคลีพัฒนา
* ธนาคารกรุงศรีอยุธยา ถนนตาคลีพัฒนา
* ธนาคารทหารไทยธนชาต ถนนมิตรสัมพันธ์
* ธนาคารไทยพาณิชย์ ถนนศรีเทพ 1
* ธนาคารกสิกรไทย ถนนศรีเทพ 2

## สาธารณสุข

* คลีนิคแพทย์ช่องแค
* โรงพยาบาลตาคลี
* โรงพยาบาลกองบิน 4 ตาคลี

## การศึกษา

;โรงเรียนประถมศึกษา
* โรงเรียนบ้านโพนทอง
* โรงเรียนปรียาโชติ 
* โรงเรียนศรีวิชัยรัตน์   
* โรงเรียนเทศบาลตาคลี (ขุนตาคลีคณะกิจ)
* โรงเรียนอำนวยวิทย์
* โรงเรียนจงซันเซียะเซี่ยว 
* โรงเรียนประดับวิทย์
* โรงเรียนอนุบาลตาคลี (ทหารอากาศบำรุง)
* โรงเรียนอุสาหะวิทยา
* โรงเรียนวัดช่องแค
* โรงเรียนวัดกกกว้าว

;โรงเรียนมัธยมศึกษา
* โรงเรียนตาคลีประชาสรรค์ 
* โรงเรียนทหารอากาศอนุสรณ์ 
* โรงเรียนจันเสนเอ็งสุวรรณอนุสรณ์
* โรงเรียนหนองโพพิทยา
* โรงเรียนลาดทิพรสพิทยาคม
* โรงเรียนช่องแคพิทยาคม
* โรงเรียนจันทร์ฉายวิทยา

;มหาวิทยาลัย
* มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี ศูนย์ตาคลี
* ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอตาคลี

## การขนส่ง
ภายในอำเภอตาคลีมีทางหลวงที่สำคัญ ได้แก่ ถนนพหลโยธิน (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1), ถนนตาคลี–หัวหวาย (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3329) และถนนเลียบคลองชัยนาท–ป่าสัก (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3196) ส่วนการขนส่งทางราง อำเภอตาคลีมีสถานีรถไฟและที่หยุดรถ ได้แก่ ป้ายหยุดรถไฟโรงเรียนจันเสน สถานีรถไฟจันเสน ป้ายหยุดรถไฟบ้านกกกว้าว สถานีรถไฟช่องแค ที่หยุดรถไฟทะเลหว้า สถานีรถไฟโพนทอง สถานีรถไฟบ้านตาคลี สถานีรถไฟดงมะกุ สถานีรถไฟหัวหวาย และสถานีรถไฟหนองโพ นอกจากนี้ ยังมีสนามบินตาคลี เป็นสนามบินที่ไม่มีสายการบิน ปัจจุบันชื่อกองบิน 4 โดยมีการทำฝนหลวงในย่านภูมิภาคนี้ 

## เทศกาลและประเพณี
* งานประเพณีไหว้พระ 9 วัดเมืองตาคลี ช่วงเดือนสิงหาคมของทุกปี
* ประเพณีงานเจ้าแม่ทับทิม เจ้าพ่อเจ้าแม่เมืองตาคลี จัดช่วงเดือนมกราคม–กุมภาพันธ์ของทุกปี
* ประเพณีงานวันคล้ายวันเกิดเจ้าแม่ทับทิม จัดช่วงเดือนเมษายน (สงกรานต์)
* เทศกาลอาหารดีเมืองตาคลี จัดช่วงเดือนสิงหาคม–กันยายน
* งานนมัสการหลวงพ่อเพชร กองบิน 4 จัดเดือนธันวาคม
* งานต้มยาแจกทานวันเกิดหลวงพ่อพรหม ถาวโร วัดช่องแค จัดวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 5
ราวเดือนเมษายนของทุกปี
* งานวันคล้ายวันมรณภาพของหลวงพ่อพรหม ถาวโร จัดระหว่างวันที่ 29 มกราคม-30 มกราคมของทุกปี

## ศาสนสถาน
;ศาสนาพุทธ

* วัดใหม่ราษฎร์บำรุง
* วัดหัวหวาย
* วัดหัวเขาตาคลี
* วัดห้วยดุก
* วัดหลาสะแก
* วัดหนองแอก
* วัดหนองสีนวล
* วัดหนองลาดสามัคคี
* วัดหนองโพ
* วัดหนองบัวทอง
* วัดหนองนางาม
* วัดหนองถ้ำวัว
* วัดหนองเต็งรัง
* วัดหนองตามี
* วัดหนองตาพัน
* วัดหนองดุก (วัดถ้ำทิพย์มงคล)
* วัดหนองจิกรี
* วัดหนองคูน้อย
* วัดหนองกระทุ่ม
* วัดสันทยาศรัทธาธรรม
* วัดสอนจันทร์มงคล
* วัดสว่างวงษ์ (คณะกิจ)
* วัดสระแก้ว
* วัดศรีสำราญ
* วัดวังคาง
* วัดราษฎร์เจริญ
* วัดรัตตวัน
* วัดโพนทอง
* วัดพุน้อยชัยมงคล
* วัดพุทธนิมิตร
* วัดพุช้างล้วง
* วัดพระพุทธบาทถ้ำเขาภูคาจุฬามณี
* วัดพรหมนิมิตร (วัดหลังเขา)
* วัดป่าตาล
* วัดประชาสรรค์ (วัดคลอง 8)
* วัดโบสถ์เทพนิมิตร
* วัดบ้านโป่งโพธิ์ทองสามัคคีธรรม
* วัดบ้านดงมหาชัย
* วัดบ่อนิมิต
* วัดน้ำจั้น
* วัดธรรมรงค์สวัสดิ์ (วัดถ้ำเขาขุย)
* วัดเทพมงคลชานสาราม
* วัดทุ่งทะเลทราย
* วัดตาคลี
* วัดดงมัน
* วัดดงพลับ
* วัดชัยมงคล
* วัดชอนเจริญธรรม
* วัดช่องแค
* วัดจันเสน
* วัดโคกสว่าง
* วัดโคกสลุด (วัดคลองสุธาธรรม)
* วัดโคกคูณ
* วัดเขาวงษ์
* วัดเขาวงษ์
* วัดเขาภูคา
* วัดเขาฝา
* วัดเขาบันไดกลีบ
* วัดเขาทอง
* วัดเขาถ้ำประทุน
* วัดเขาตอง
* วัดเขาดุม
* วัดเขาเจดีย์

;ศาสนาอิสลาม
* มัสยิดนูรู้ลอิสลาม

;ศาสนาคริสต์
* โบสถ์คาทอลิก
* คริสตจักรตาคลีภาค 7

## สถานที่ท่องเที่ยว

* พิพิธภัณฑ์จันเสน
* สระทะเล
* เขาถ้ำบุญนาค
* วนอุทยานถ้ำเพชรถ้ำทอง
* วัดเขาภูคา
* วัดช่องแค
* วัดหนองโพ
* วัดหนองสีนวล
* วัดเขาเจดีย์

## อ้างอิง


ตาคลี