อำเภอคำเขื่อนแก้ว

**คำเขื่อนแก้ว** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดยโสธร [thumb|พระธาตุกู่จาน ปูชนียสถานที่สำคัญเป็นที่เคารพสักการะของพุทธศาสนิกชนชาวจังหวัดยโสธร และ[ภาคอีสานของประเทศไทย|275x275px]]

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอคำเขื่อนแก้วมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอป่าติ้ว
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอหัวตะพาน (จังหวัดอำนาจเจริญ)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเขื่องใน (จังหวัดอุบลราชธานี) และอำเภอมหาชนะชัย
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอพนมไพร (จังหวัดร้อยเอ็ด) และอำเภอเมืองยโสธร
[thumb|[ดงเมืองเตย|ปราสาทดงเมืองเตย ลักษณะสถาปัตยกรรมเป็นปราสาทก่ออิฐ ชุมชนโบราณดงเมืองเตยปรากฏการตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่เมื่อประมาณ 2,500 ปีมาแล้ว|275x275px]]

## ประวัติ
อำเภอคำเขื่อนแก้ว เดิมชื่อ **บ้านลุมพุก** เป็นชุมชนโบราณที่ตั้งบ้านเรือนอยู่บริเวณหนองลุมพุกใกล้กับวัดบูรพาราม ต่อมาวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2440 ได้รวมหมู่บ้านที่อยู่ใกล้เคียงบ้านลุมพุกจัดตั้งขึ้นเป็นตำบลลุมพุก ขึ้นแขวงเมืองยโสธร บริเวณอุบลราชธานี ต่อมาในปี พ.ศ. 2445 ได้ลดฐานะเมืองยโสธรลงเป็นอำเภอ แบ่งออกเป็น 2 อำเภอคือ บริเวณเมืองยโสธรเดิมให้เป็นอำเภอปจิมยะโสธร และบริเวณบ้านลุมพุกตั้งขึ้นเป็นอำเภออุทัยยะโสธรขึ้นกับจังหวัดอุบลราชธานี โดยมีเจ้าเหลี่ยม ณ จำปาศักดิ์  เป็นนายอำเภอคนแรก

ในปี พ.ศ. 2456 รัชกาลที่ 6 ทรงมีพระราชดำรัสว่า นามอำเภอในมณฑลอุบลซึ่งเรียกใช้ในราชการอยู่เวลานี้ ยังไม่เหมาะสมกับท้องที่ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนนามอำเภอเหล่านี้ใหม่ จึงมีการเปลี่ยนชื่ออำเภออุไทยยโสธร เป็นอำเภอคำเขื่อนแก้ว (ซึ่งนำชื่อของเมืองคำเขื่อนแก้วเดิม อยู่ในฐานะการปกครองของเมืองเขมราฐมาตั้งเป็นนามอำเภอ)

* วันที่ 12 ตุลาคม 2456 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภออุไทยยโสธร จังหวัดอุบลราชธานี เป็น **อำเภอคำเขื่อนแก้ว**
*วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดอุบลราชธานี เป็น **อำเภอลุมพุก**
*วันที่ 7 กันยายน 2467 โอนพื้นที่ตำบลหนองหิน อำเภอลุมพุก ไปขึ้นกับอำเภอยโสธร
*วันที่ 6 ธันวาคม 2479 โอนพื้นที่หมู่ 1,3 และ 11 (ในขณะนั้น) ของตำบลย่อ และโอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลกระจาย อำเภอลุมพุก ไปขึ้นกับตำบลตาดทอง อำเภอยโสธร
*วันที่ 8 เมษายน 2484 โอนพื้นที่หมู่ 10 (ในขณะนั้น) ของตำบลโพนทัน ไปขึ้นกับตำบลสงเปือย
*วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลโพนทัน แยกออกจากตำบลย่อ และตำบลลุมพุก ตั้งตำบลทุ่งมน แยกออกจากตำบลย่อ และตำบลกู่จาน ตั้งตำบลนาคำ แยกออกจากตำบลดงแคนใหญ่ และตำบลกู่จาน
*วันที่ 14 เมษายน 2496 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอลุมพุก จังหวัดอุบลราชธานี เป็น **อำเภอคำเขื่อนแก้ว** 
* วันที่ 26 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลคำเขื่อนแก้ว ในท้องที่บางส่วนของตำบลลุมพุก
*วันที่ 16 ธันวาคม 2501 ตั้งตำบลโคกนาโก แยกออกจากตำบลโพธิ์ไทร
* วันที่ 1 กันยายน 2509 แยกพื้นที่ตำบลโพธิ์ไทร ตำบลโคกนาโก และตำบลกระจาย อำเภอคำเขื่อนแก้ว ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอป่าติ้ว** และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอคำเขื่อนแก้ว
* วันที่ 26 ธันวาคม 2510 จัดตั้งสุขาภิบาลป่าติ้ว ในท้องที่บางส่วนของตำบลโพธิ์ไทร
* วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2512 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอป่าติ้ว อำเภอคำเขื่อนแก้ว เป็น **อำเภอป่าติ้ว**
* วันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2515 แยกพื้นที่อำเภอยโสธร อำเภอกุดชุม อำเภอเลิงนกทา อำเภอคำเขื่อนแก้ว อำเภอมหาชนะชัย และอำเภอป่าติ้ว จังหวัดอุบลราชธานี มาตั้งเป็น **จังหวัดยโสธร**
* วันที่ 22 พฤษภาคม 2517 จัดตั้งตำบลทุ่งมน ตำบลกู่จาน และตำบลดงแคนใหญ่ เป็นสภาตำบลทุ่งมน สภาตำบลกู่จาน และสภาตำบลดงแคนใหญ่ ตามลำดับ
* วันที่ 24 ตุลาคม 2521 ตั้งตำบลนาแก แยกออกจากตำบลนาคำ ตั้งตำบลกุดกุง แยกออกจากตำบลสงเปือย
* วันที่ 15 กรกฎาคม 2523 ตั้งตำบลเหล่าไฮ แยกออกจากตำบลกู่จาน
* วันที่ 16 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลแคนน้อย แยกออกจากตำบลดงแคนใหญ่
* วันที่ 8 พฤศจิกายน 2536 ตั้งตำบลดงเจริญ แยกออกจากตำบลโพนทัน
* วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลลุมพุก (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาลคำเขื่อนแก้ว) สภาตำบลนาแก สภาตำบลทุ่งมน สภาตำบลย่อ สภาตำบลกุดกุง สภาตำบลสงเปือย สภาตำบลดงแคนใหญ่ สภาตำบลเหล่าไฮ สภาตำบลแคนน้อย และสภาตำบลกู่จาน เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลลุมพุก องค์การบริหารส่วนตำบลนาแก องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งมน องค์การบริหารส่วนตำบลย่อ องค์การบริหารส่วนตำบลกุดกุง องค์การบริหารส่วนตำบลสงเปือย องค์การบริหารส่วนตำบลดงแคนใหญ่ องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่าไฮ องค์การบริหารส่วนตำบลแคนน้อย และองค์การบริหารส่วนตำบลกู่จาน 
* วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลโพนทัน สภาตำบลดงเจริญ และสภาตำบลนาคำ เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลโพนทัน องค์การบริหารส่วนตำบลดงเจริญ และองค์การบริหารส่วนตำบลนาคำ
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลคำเขื่อนแก้ว เป็น เทศบาลตำบลคำเขื่อนแก้ว ด้วยผลของกฎหมาย
*วันที่ 24 สิงหาคม 2555 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลดงแคนใหญ่ เป็น เทศบาลตำบลดงแคนใหญ่
thumb|275x275px|โรงเรียนโพนทันเจริญวิทย์ ได้รับการก่อตั้งขึ้นจากความต้องการของชุมชน โดยคณะกรรมการสภาตำบลโพนทัน
thumb|275x275px|กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศจัดตั้งเป็นเอกเทศ ชื่อว่า “โรงเรียนโพนทันเจริญวิทย์” ตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่องการจัดตั้งโรงเรียนรัฐบาล ประกาศ ณ วันที่ 10 สิงหาคม 2540

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอคำเขื่อนแก้วแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 114 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอคำเขื่อนแก้วประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลคำเขื่อนแก้ว]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลลุมพุก
* **[[ตำบลดงแคนใหญ่|เทศบาลตำบลดงแคนใหญ่]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงแคนใหญ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลลุมพุก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลุมพุก (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลคำเขื่อนแก้ว)
* **[[ตำบลย่อ|องค์การบริหารส่วนตำบลย่อ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลย่อทั้งตำบล
* **[[ตำบลสงเปือย (อำเภอคำเขื่อนแก้ว)|องค์การบริหารส่วนตำบลสงเปือย]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสงเปือยทั้งตำบล
* **[[ตำบลโพนทัน|องค์การบริหารส่วนตำบลโพนทัน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนทันทั้งตำบล
* **[[ตำบลทุ่งมน (อำเภอคำเขื่อนแก้ว)|องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งมน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งมนทั้งตำบล
* **[[ตำบลนาคำ (อำเภอคำเขื่อนแก้ว)|องค์การบริหารส่วนตำบลนาคำ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาคำทั้งตำบล
* **[[ตำบลกู่จาน|องค์การบริหารส่วนตำบลกู่จาน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกู่จานทั้งตำบล
* **[[ตำบลนาแก (อำเภอคำเขื่อนแก้ว)|องค์การบริหารส่วนตำบลนาแก]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาแกทั้งตำบล
* **[[ตำบลกุดกุง|องค์การบริหารส่วนตำบลกุดกุง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดกุงทั้งตำบล
* **[[ตำบลเหล่าไฮ|องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่าไฮ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหล่าไฮทั้งตำบล
* **[[ตำบลแคนน้อย|องค์การบริหารส่วนตำบลแคนน้อย]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแคนน้อยทั้งตำบล
* **[[ตำบลดงเจริญ|องค์การบริหารส่วนตำบลดงเจริญ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงเจริญทั้งตำบล

## อ้างอิง


คำเขื่อนแก้ว