ภาษามอกชา

**ภาษามอกชา** (, ) เป็นภาษามอร์ดวินิกในกลุ่มภาษายูรัลที่พูดโดยชาวมอกชา ซึ่งมีประมาณ 130,000 คนที่พูดเป็นภาษาแม่ใน ค.ศ. 2010
ภาษามอกชาเป็นภาษาส่วนใหญ่ในพื้นที่ตะวันตกของสาธารณรัฐมอร์โดเวีย
ญาติที่ใกล้ชิดที่สุดของภาษานี้คือภาษาเอร์เซีย ซึ่งไม่สามารถเข้าใจร่วมกันได้ ภาษามอกชายังอาจมีความใกล้ชิดกับภาษาเมชเชราและภาษามูโรเมียนที่สูญหายแล้ว

## ประวัติ
### จารึกของเชอรัปกิน

มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์เพียงเล็กน้อยเกี่ยวกับการใช้ภาษามอกชาจากอดีตอันไกลโพ้น ตัวอย่างหนึ่งที่น่าสังเกตคือจารึกบนเหรียญเงินมอร์โดฟกาที่ใช้งานในสมัยผู้นำโกลเดนฮอร์ดประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 14 หลักฐานการใช้ภาษานี้ (ในอักษรซีริลลิก) ปรากฏในคริสต์ศตวรรษที่ 16

### อิทธิพลอินโด-อิเรเนียน

## ภาษาศาสตร์สังคม

### สถานะราชการ

ภาษามอกชาเป็นภาษาราชการหนึ่งในสามภาษาในสาธารณรัฐมอร์โดเวีย (อีกสองภาษาคือเอร์เซียและรัสเซีย) สิทธิของแต่ละภาษาได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญสาธารณรัฐมอร์โดเวีย กฎหมายสาธารณรัฐมอร์โดเวีย N&nbsp;19-3 ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1998 ระบุให้ภาษามอกชาเป็นภาษาราชการภาษาหนึ่ง และกำหนดการใช้ภาษานี้ในหลากหลายสาขา ทั้งในหน่วยงานของรัฐ เช่น รัฐสภามอร์โดเวีย เอกสารและตราประทับทางการ การศึกษา สื่อมวลชน ข้อมูลเกี่ยวกับสินค้า ชื่อทางภูมิศาสตร์ ป้ายบอกทาง อย่างไรก็ตาม การใช้ภาษามอกชาและเอร์เซียในปัจจุบันมีค่อนข้างจำกัด

### ความพยายามฟื้นฟูที่มอร์โดเวีย

## สัทวิทยา
### สระ
ภาษมอกชาเป็นภาษารูปคำติดต่อ ทำให้บางคำมีลักษณะยาวมาก ปัจจุบันถือว่าภาษามอกชาสูญเสียการเปลี่ยนเสียงสระไป การเน้นหนักส่วนใหญ่พบที่พยางค์แรก และการเน้นหนักไม่มีผลต่อการเปลี่ยนเสียงสระ สระมี 8 เสียง ซึ่งมีความสำคัญทั้งทางรากศัพท์และไวยากรณ์

### พยัญชนะ
ภาษามอกชามีเสียงพยัญชนะ 33 ตัว

## ระบบการเขียน

ภาษามอกชาใช้อักษรซีริลลิกโดยมีกฎการสะกดเหมือนกับภาษารัสเซียตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 18 ด้วยเหตุผลนี้ ทำให้สระ  ไม่มีความแตกต่างแบบตรงตัว อย่างไรก็ตาม พวกเขาก็สามารถทำนายได้จากสัทศาสตร์มอกชาได้ (มากหรือน้อย) การปฏิรูปการสะกดคำใน ค.ศ. 1993 กำหนดว่าเสียง  ในพยางค์แรก (ไม่ว่าจะเน้นเสียงหรือไม่มี) จะต้องเขียนด้วยเครื่องหมาย "หนัก"  (เช่น мъ́рдсемс *mə́rdśəms* "กลับ" เดิมทีคือ мрдсемс) อักษรซีริลลิกมอกชาฉบับที่ใช้ใน ค.ศ. 1924-1927 มีตัวอักษรพิเศษหลายตัว ทั้งแบบทวิอักษรหรืออักษรเดี่ยวพร้อมเครื่องหมายกำกับเสียง แม้ว่าการใช้อักษรละตินสำหรับภาษามอกชาได้รับการอนุมัติอย่างเป็นทางการจาก CIK VCKNA (คณะกรรมการบริหารทั่วไปของคณะกรรมการกลางอักษรใหม่สหภาพทั้งหมด) เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 1932 แต่ก็ไม่เคยนำไปใช้งานเลย

}||||||||||||||
|-
!
|а||я||я||э|| style="border-right:0;" |я,|| style="border-left:0;" |е||б||в||г||д||дь||э||е||е||е||ё||ё||ж||з||зь||и||ы||й||к||л||ль||лх||льх
|-
!
|a||ˊa||ja||ä|| colspan="2" |ˊä||b||v||g||d||d́||e||ˊe||je||ˊə||ˊo||jo||ž||z||ź||i||i͔||j||k||l||ľ||ʟ||ʟ́
|-
|
|-
!
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||| colspan="4" |
|-
!
|м||н||о||п||р||рь||рх||рьх||с||сь||т||ть||у||ю||ю||ф||х||ц||ць||ч||ш||щ|| style="border-right:0;" |о,|| style="border-left:0;border-right:0;" |ъ,*|| style="border-left:0;border-right:0;" |a,*|| style="border-left:0;" |и*
|-
!
|m||n||o||p||r||ŕ||ʀ||ʀ́||s||ś||t||t́||u||ˊu||ju||f||χ||c||ć||č||š||šč|| colspan="4" |ə
|}

## ตัวอย่าง

## การใช้งงาน
### วรรณคดี
ก่อน ค.ศ. 1917 หนังสือที่ตีพิมพ์ด้วยภาษามอกซามีประมาณ 100 เล่มส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับศาสนา เอกสารส่วนใหญ่ไม่ถูกตีพิมพ์ ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 สมาคมมิชชันนารีนิกายรัสเซียนออร์ธอดอกซ์ในกาซานได้ตีพิมพ์ตำราภาษารัสเซียสำหรับชาวมอกชารวมทั้งเพลงพื้นบ้านภาษามอกชา

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*

*Mokshen Pravda newspaper
*Moksha – Finnish/English dictionary (robust finite-state, open-source)
*Periodicals, textbooks and manuscripts in Moksha language in National Library of Finland


หมวดหมู่:ตระกูลภาษายูรัล
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศรัสเซีย
หมวดหมู่:ภาษาประธาน–กริยา–กรรม