รายพระนามเคาะลีฟะฮ์

**[[เคาะลีฟะฮ์]]**เป็นผู้นำสูงสุดในด้านศาสนากับการเมืองของรัฐอิสลามที่รู้จักกันในชื่อรัฐเคาะลีฟะฮ์ เคาะลีฟะฮ์เป็นผู้นำ*[[อุมมะฮ์]]*มุสลิมในฐานะผู้สืบทอดทางการเมืองต่อจากศาสดามุฮัมมัด และรัฐเคาะลีฟะฮ์ที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางนั้นมีอยู่มาในรูปแบบต่าง ๆ ตลอดช่วงประวัติศาสตร์อิสลามส่วนใหญ่

รัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูน รัฐเคาะลีฟะฮ์แห่งแรก ปกครองโดยเคาะลีฟะฮ์รอชิดูนทั้งสี่ (, ) คือ อะบูบักร์ อุมัร อุษมาน และอะลี ซึ่งทางซุนนีมองว่าเป็นเคาะลีฟะฮ์ที่มีคุณธรรมและความบริสุทธิ์มากที่สุด พวกเขาได้รับการเลือกตั้งด้วยการลงคะแนนเสียงของประชาชนหรือโดยคณะกรรมการขนาดเล็ก ซึ่งแตกต่างจากเคาะลีฟะฮ์ในยุคต่อมาที่ส่วนใหญ่สืบทอดทางสายเลือด ในขณะที่ชีอะฮ์ยอมรับเพียงอะลี และมองเคาะลีฟะฮ์สามองค์แรกเป็นผู้แย่งชิงตำแหน่ง

รัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูนสิ้นสุดลงด้วยฟิตนะฮ์ครั้งแรก ซึ่งส่งผ่านอำนาจไปยังราชวงศ์อุมัยยะฮ์ที่ปกครองเหนือรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ ถือเป็นรัฐเคาะลีฟะฮ์ที่ใหญ่ที่สุดและรัฐสุดท้ายที่ปกครองโลกมุสลิมทั้งหมด

การปฏิวัติราชวงศ์อับบาซียะฮ์โค่นล้มราชวงศ์อุมัยยะฮ์และสถาปนาราชวงศ์อับบาซียะฮ์ที่ปกครองเหนือรัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ รัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ในตอนแรกนั้นแข็งแกร่งและเป็นเอกภาพ แต่ค่อย ๆ แตกแยกออกเป็นหลายรัฐที่ผู้ปกครองเหล่านั้นให้ความเคารพต่อเคาะลีฟะฮ์ในแบกแดดเพียงผิวเผินเท่านั้น นอกจากนี้ยังมีคู่แข่งของอับบาซียะฮ์ที่อ้างสิทธิ์ในตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ เช่น ฟาฏิมียะฮ์ของชีอะฮ์อิสมาอีลียะฮ์ ราชวงศ์อุมัยยะฮ์ในกอร์โดบาของซุนนี และอัลโมฮัดซึ่งปฏิบัติตามหลักคำสอนของตนเอง เมื่อแบกแดดตกอยู่ภายใต้การยึดครองของมองโกล ตระกูลอับบาซียะฮ์จึงย้ายไปอยู่ที่ไคโร โดยยังคงอ้างสิทธิ์ในอำนาจเคาะลีฟะฮ์ แต่ไม่มีอำนาจทางการเมือง และอำนาจที่แท้จริงอยู่ในมือของรัฐสุลต่านมัมลูก

หลังการพิชิตอียิปต์ของจักรวรรดิออตโตมัน อัลมุตะวักกิลที่ 3 เคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ ถูกนำตัวไปยังคอนสแตนติโนเปิล ซึ่งพระองค์ยอมจำนนต่อสุลต่านเซลิมที่ 1 แห่งจักรวรรดิออตโตมัน จากนั้นตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์จึงตกอยู่ภายใต้ราชวงศ์ออตโตมันจนกระทั่งหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง สภาแห่งชาติตุรกีที่นำโดยมุสทาฟา เคมัล อาทาทืร์ค ล้มล้างรัฐสุลต่านออตโตมันใน ค.ศ. 1922 อับดึลเมจิดที่ 2 พระประมุขแห่งราชวงศ์ออตโตมัน ยังคงดำรงตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ต่อไปอีกสองปี อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 3 มีนาคม ค.ศ. 1924 อาทาทืร์คและสภาแห่งชาติตุรกีได้ประกาศล้มเลิกรัฐเคาะลีฟะฮ์ออตโตมันอย่างเป็นทางการ

## รัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูน (632–661)

## รัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ (661–750)

## รัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ (750–1258)

ในสมัยหลังของอับบาซียะฮ์ ผู้นำมุสลิมเริ่มใช้ตำแหน่งอื่น เช่น อะมีรุลอุมะรออ์และสุลต่าน

## รัฐเคาะลีฟะฮ์ฟาฏิมียะฮ์ (909–1171) (เพิ่มเติม)

## ราชวงศ์อับบาซิยะฮ์ของมัมลูก (1261–1517)
ตระกูลอับบาซิยะฮ์ในไคโรกลายเป็นเคาะลีฟะฮ์เชิงพิธี ภายใต้การคุ้มครองของรัฐสุลต่านมัมลูกที่ก่อตั้งขึ้นหลังจากการยึดครองราชวงศ์อัยยูบิด

## รัฐเคาะลีฟะฮ์ออตโตมัน (1517–1924)

เดิมที พระประมุขราชวงศ์ออตโตมันมีตำแหน่ง *[[รายพระนามสุลต่านแห่งออตโตมัน|สุลต่าน]]* แต่หลังจากนั้นเริ่มสะสมตำแหน่งที่ได้มาจากชนชาติใต้บริวาร สุลต่านมูรัดที่ 1 (ครองราชย์ ค.ศ. 1362–1389) เป็นสุลต่านออตโตมันองค์แรก ที่ใช้คำนำหน้าเป็นเคาะลีฟะฮ์ โดยอ้างว่าใช้ตำแหน่งนี้หลังจากพิชิตเอดีร์แน

สำนักงานของรัฐเคาะลีฟะฮ์ออตโตมัน ซึ่งถูกยุบในวันที่ 3 มีนาคม ค.ศ. 1924 ถูกย้ายไปที่สภาแห่งชาติตุรกี เพื่อดำเนินไปตามฆราวาสนิยมในช่วงต้นของสาธารณรัฐตุรกีโดยประธานาธิบดี มุสทาฟา เคมัล อาทาทืร์ค
หลังการยุบรัฐเคาะลีฟะฮ์ สภาแห่งชาติตุรกีได้ก่อตั้งประธานสำนักงานกิจการศาสนาในฐานะศูนย์อำนาจทางศาสนาอิสลามสูงสุดในประเทศ

## รัฐเคาะลีฟะฮ์อื่น ๆ
### รัฐเคาะลีฟะฮ์ของฮะซัน อิบน์ อะลี (661)

หลังอะลีถูกสังหาร มุอาวิยะฮ์ ผู้ว่าราชการซีเรีย นำทัพไปกูฟะฮ์ ซึ่งฮะซัน อิบน์ อะลี ได้รับเลือกเป็นผู้สืบทอดของอะลีโดยผู้ติดตามในอิรัก มุอาวิยะฮ์ติดสินบนอุบัยดุลลอฮ์ อิบน์ อับบาส ผู้บัญชาการกองหน้าของฮะซัน ให้ละทิ้งหน้าที่ได้สำเร็จ และส่งทูตไปเจรจากับฮะซัน ฮะซันจึงสละตำแหน่งเพื่อแลกกับข้อชดเชยทางการเงิน และมุอาวิยะฮ์เดินทางเข้าสู่เมืองกูฟะฮ์ในเดือนกรกฎาคมหรือกันยายน ค.ศ. 661 แล้วได้รับการรับรองเป็นเคาะลีฟะฮ์ แหล่งข้อมูลมุสลิมยุคแรกหลายแห่งพิจารณาปีนี้เป็น 'ปีแห่งเอกภาพ' และโดยทั่วไปถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นรัชสมัยเคาะลีฟะฮ์ของมุอาวิยะฮ์

### รัฐเคาะลีฟะฮ์ของอับดุลลอฮ์ อิบน์ ซุบัยร์ (ค.ศ.684–692)

อับดุลลอฮ์ อิบน์ อัซซุบัยร์ หลานชายของอะบูบักร์ เคาะลีฟะฮ์องค์แรก กับหลานชายของอะอีชะฮ์ ภรรยาคนที่สามของมุฮัมมัด ก่อกบฏต่อรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ใน ค.ศ. 684 เขาประกาศตนเองเป็นเคาะลีฟะฮ์ที่มักกะฮ์ โดยปกครองมักกะฮ์และมะดีนะฮ์ เมืองที่สำคัญที่สุดในศาสนาอิสลาม เป็นเวลาประมาณ 8 ปี โดยมีอายุยืนยาวกว่าผู้ปกครองราชวงศ์อุมัยยะฮ์ถึงสามพระองค์ ได้แก่ ยะซีด อิบน์ มุอาวิยะฮ์, มุอาวิยะฮ์ อิบน์ ยะซีด และมัรวาน อิบน์ อัลฮะกัม นักวิชาการอิสลามถือว่าเขาเป็นเคาะลีฟะฮ์ที่ถูกต้องตามกฎหมายแทนที่มัรวาน อิบน์ อัลฮะกัม ท้ายที่สุด เขาพ่ายแพ้และถูกสังหารในมักกะฮ์เมื่อ ค.ศ. 692 หลังแม่ทัพอัลฮัจญาจญ์ อิบน์ ยูซุฟล้อมเมือง 6 เดือน

### ฏอลิบุลฮักก์ (747–748)

### รัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์แห่งกอร์โดบา (929–1031)

*(ไม่ยอมรับอย่างกว้างขวาง; อำนาจจริงอยู่ใน[[ประเทศสเปน]]และพื้นที่[[มัฆริบ]]บางส่วน)*

### รัฐเคาะลีฟะฮ์อัลโมฮัด (ค.ศ. 1145–1269)

*(ไม่ยอมรับอย่างกว้างขวาง อาณาจักรจริงกินพื้นที่แค่[[แอฟริกาเหนือ]]บางส่วนและ[[คาบสมุทรไอบีเรีย]])*

* อับดุลมุอ์มิน 1130–1163
* อะบูยะอ์กูบ ยูซุฟที่ 1 1163–1184
* อะบูยูซุฟ ยะอ์กูบ อัลมันศูร 1184–1199
* มุฮัมมัด อันนาศิร 1199–1213
* อะบูยะอ์กูบ ยูซุฟที่ 2 'อัลมุสตันศิร' 1213–1224
* อะบูมุฮัมมัด อับดุลวาฮิดที่ 1 'อัลมัคลูอ์' 1224
* อับดุลลอฮ์ อัลอาดิล 1224–1227
* ยะห์ยา 'อัลมัวะอ์ตะศิม' 1227–1229
* อะบูลอะลา อิดรีสที่ 1 อัลมะอ์มูน, 1229–1232
* อะบูมุฮัมมัด อับดุลวาฮิดที่ 2 'อัรเราะชีด' 1232–1242
* อะบูลฮะซัน อะลี 'อัซซะอีด' 1242–1248
* อะบูฮัฟศ์ อุมัร 'อัลมุรตะฎอ', 1248–1266
* อะบูลอุลา (อะบูดับบูส) อิดรีสที่ 2 'อัลวาษิก' 1266–1269

### รัฐเคาะลีฟะฮ์ฮัฟศิด (1249–1574)

ราชวงศ์ฮัฟศิดอ้างว่าสืบเชื้อสายจากเคาะลีฟะฮ์อุมัรจากรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูน หลังแบกแดดถูกยึด สุลต่านอะบูยูซุฟ ยะอ์กูบแห่งราวงศ์มะรีนิด และอะบูนุมัย ชะรีฟแห่งมักกะฮ์ รับรองรัฐเคาะลีฟะฮ์ฮัฟศิดใน ค.ศ. 1258 และ 1259 ตามลำดับ

### รัฐเคาะลีฟะฮ์อะฮ์มะดียะฮ์

**เคาะลีฟะตุลมะซีฮ์** (; ; ) หรือประชาคมเคาะลีฟะฮ์แห่งอะฮ์มะดียะฮ์ เป็นผู้นำทางจิตวิญญาณและองค์กรของสังคมอะฮ์มะดียะฮ์ทั่วโลก และเป็นผู้สืบทอดของมิรซา ฆุลัม อะฮ์มัดแห่งกอดิยาน ผู้อ้างตนเองเป็นมะฮ์ดีกับเมสสิยาห์

หลังจากฆุลัม อะฮ์มัดเสียชีวิต ผู้สืบทอดยังอยู่ในศูนย์บัญชาการในกอดิยานต่อจนมีการก่อตั้งประเทศปากีสถานในปีค.ศ. 1947 ในตอนนั้นศูนย์บัญชากรอยู่ที่รับวะฮ์ แต่ในปีค.ศ. 1984 พระราชกฤษฎีกาที่ 20 ประกาศใช้โดยรัฐบาลปากีสถานไว้ไม่ให้เคาะลีฟะตุลมะซีฮ์ทำพิธีอย่างสงบและทำให้สถาบันตกอยู่ในอันตราย ด้วเหตุนี้ เคาะลีฟะตุลมะซีฮ์ที่ 4ต้องย้ายจากปากีสถานไปที่ลอนดอน, อังกฤษ และย้ายศูนย์บัญชาการไปที่มัสยิดฟัซล์

### รัฐเคาะลีฟะฮ์ชะรีฟ (ค.ศ.1924–1925)

ฮุซัยน์ อิบน์ อะลี, กษัตริย์แห่งฮิญาซและชะรีฟแห่งมักกะฮ์ได้พยายามฟื้นฟูตำแหน่งและรูปแบบการปกครองของเคาะลีฟะฮ์ในวันที่ 11 มีนาคม ค.ศ. 1924 ถึง 3 ตุลาคม ค.ศ. 1924 เมื่อพระองค์ถ่ายโอนอำนาจให้กับอะลี อิบน์ อัลฮุซัยน์ อัลฮาชิมี โอรสของพระองค์ที่ไม่ดำเนินตามตำแหน่งและรูปแบบการปกครองนี้ ถึงแม้ว่าการอ้างเป็นเคาะลีฟะฮ์ของฮุซัยน์ไม่เป็นที่ยอมรับ และใน ค.ศ. 1925 พระองค์ถูกขับออกจากฮิญาซโดยกองทัพสมเด็จพระราชาธิบดีอับดุลอะซีซ อิบน์ ซะอูด เนื่องจากไม่ค่อยสนับสนุนกฎชะรีอะฮ์ พระองค์ยังคงใช้ตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ต่อในช่วงที่ถูกเนรเทศ จนสวรรคตใน ค.ศ. 1931

## รัฐอิสลาม (2014–ปัจจุบัน)
เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน ค.ศ. 2014 รัฐอิสลาม หรือโดยทั่วไปรู้จักกันในนาม ไอซิส (ISIS) ประกาศการกลับมาของรัฐเคาะลีฟะฮ์อิสลาม โดยมีอะบู บักร์ อัลบัฆดาดีเป็นเคาะลีฟะฮ์และอะมีรุลมุอ์มินีนเป็นคนแรก ดินแดนอ้างสิทธิ์ของรัฐเคาะลีฟะฮ์ในช่วงสูงสุด มีประชากรอาศัยอยู่ในพื้นที่มากกว่า 12 ล้านคน โดยในช่วงสูงสุด ไอซิสปกครองดินแดนในหลายประเทศ เช่น อิรัก ซีเรีย เลบานอน ไนจีเรีย ลิเบีย ฟิลิปปินส์ อัฟกานิสถาน คองโก เยเมน และภูมิภาคซีนายของอียิปต์ นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมกองโจรในหลายประเทศ ใน ค.ศ. 2014–15 กลุ่มญิฮาดซะละฟีหลายกลุ่ม และนักวิชาการหลายคนทั่วโลกประกาศสัตยาบันต่อไอซิสที่อ้างเป็นรัฐเคาะลีฟะฮ์ เมื่อวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 2018 ระหว่างการชุมนุมเพื่อหาเสียงเลือกตั้งของประธานาธิบดีดอนัลด์ ทรัมป์แห่งสหรัฐอเมริกา ที่เมืองเอลการ์ต รัฐอินเดียนา เพื่อสนับสนุนไมก์ บราวน์ ในการลงสมัครรับเลือกตั้งวุฒิสภาสหรัฐ ไมก์ เพนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐ ได้กล่าวถึงไอซิสเป็นรัฐเคาะลีฟะฮ์ โดยอ้างว่า "ไอซิสกำลังหลบหนี รัฐเคาะลีฟะฮ์ของพวกมันล่มสลาย และในไม่ช้า เราจะกำจัดพวกมันให้หมดสิ้นไปตลอดกาล" ไอซิสอ่อนแอลงอย่างมากทั้งในด้านขีดความสามารถในการปฏิบัติงาน จำนวนสมาชิก และการควบคุมดินแดน ในระหว่างการแทรกแซงทางทหารในอิรักและซีเรียโดยพันธมิตรระดับโลกที่นำโดยสหรัฐ เพื่อเอาชนะดาอิช และในซีเรียโดยการแทรกแซงทางทหารของรัสเซีย ณ ต้น ค.ศ. 2022 ไอซิสยึดครองดินแดนบางส่วนในไนจีเรียและมีประชากร 3 ล้านคนอยู่ภายใต้การปกครอง และยังคงควบคุมพื้นที่ชนบทที่ไม่มีผู้คนอาศัยอยู่บางแห่งในทั้งอิรักและซีเรีย

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## สารานุกรม
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
* 
* 


เคาะลีฟะฮ์
หมวดหมู่:รายชื่อที่เกี่ยวกับศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:รายชื่อผู้นำทางศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:การก่อตั้งใน ค.ศ. 632