เทศบาลนครพิษณุโลก

**พิษณุโลก** เป็นเทศบาลนครแห่งหนึ่ง เป็นเมืองขนาดใหญ่และเมืองศูนย์กลางด้านการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ วัฒนธรรมของจังหวัดพิษณุโลกและภาคกลางตอนบน ตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด โดยมีแม่น้ำน่านไหลผ่านกลางเมือง ซึ่งแบ่งตัวเมืองออกเป็นสองฝั่ง มีประชากรประมาณ 62,000 คน (ธันวาคม พ.ศ. 2566) หรือเป็นอันดับที่ 19 ของเทศบาลนครทั้งหมด เทศบาลนครพิษณุโลกเป็นหนึ่งในเมืองท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ของภาคเหนือตอนล่าง โดยสถานที่สำคัญ ได้แก่ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร ซึ่งเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธชินราช

ในอดีตพื้นที่เทศบาลนครพิษณุโลกเป็นที่ตั้งของเมืองสองแคว อันเป็นเมืองโบราณที่มีบทบาทสำคัญมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย และเคยเป็นราชธานีของอาณาจักรต่าง ๆ อยู่หลายครั้ง เช่น ในช่วงปลายราชวงศ์พระร่วงแห่งสุโขทัย หรือในรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถแห่งกรุงศรีอยุธยา ที่พระองค์เสด็จมาประทับ ณ เมืองแห่งนี้เพื่อตั้งรับข้าศึกจากอาณาจักรล้านนา และพระองค์ได้รวมเมืองสองแควฝั่งตะวันตกและตะวันออกเข้าด้วยกัน พร้อมพระราชทานนามใหม่ว่า "เมืองพระพิษณุโลกสองแคว" พิษณุโลกถูกกองทัพพม่าโจมตีอยู่บ่อยครั้ง เนื่องจากเป็นเมืองยุทธศาสตร์สำคัญทางเหนือของอยุธยา จนเมื่อเกิดการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองใน พ.ศ. 2310 เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ได้ตั้งตนขึ้นเป็นพระเจ้าแผ่นดินและสถาปนาพิษณุโลกเป็นราชธานีอยู่คราวหนึ่ง ก่อนที่ต่อมาจะเสียเมืองให้แก่เมืองสวางคบุรี และถูกผนวกรวมกับอาณาจักรธนบุรีตามลำดับ พิษณุโลกยังคงมีความสำคัญเรื่อยมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์

เทศบาลนครพิษณุโลกเป็นหนึ่งในเมืองที่เติบโตอย่างรวดเร็ว เนื่องจากเป็นจุดตัดของทางหลวงสายสำคัญที่เชื่อมโยงสู่ประเทศเพื่อนบ้าน ตลอดจนมีทางรถไฟสายเหนือพาดผ่าน รวมไปถึงตั้งอยู่ไม่ไกลจากท่าอากาศยานพิษณุโลก ซึ่งเป็นท่าอากาศยานพาณิชย์หลักของภูมิภาค

## ประวัติ
พิษณุโลกเป็นหนึ่งในเมืองที่เก่าแก่ในประเทศไทย ซึ่งก่อตั้งมานานกว่า 600 ปี ตั้งอยู่จุดกึ่งกลางระหว่างภาคกลางและภาคเหนือของประเทศ ทำให้เป็นเมืองที่สำคัญในทางยุทธศาสตร์ เดิมทีเมืองนี้เคยเป็นเมืองหน้าด่านของเขมรเล็ก ๆ ที่รู้จักกันในชื่อ *สองแคว* ก่อนที่แม่น้ำแควน้อยจะเปลี่ยนเส้นทางในเวลาต่อมา นอกจากนี้ พิษณุโลกยังเคยเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรอยุธยาเป็นเวลา 25 ปี ในรัชสมัยของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

เมืองพิษณุโลก เดิมประกาศเป็น "สุขาภิบาลเมืองพิษณุโลก" เมื่อปีเถาะ พ.ศ. 2458 และได้รับการยกฐานะเป็น "เทศบาลเมืองพิษณุโลก" เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2478 มีพื้นที่การปกครอง 5.85 ตารางกิโลเมตร ต่อมาได้ประกาศเปลี่ยนแปลงขยายเขตเทศบาลเมืองพิษณุโลก ขยายเขตจากเดิม 5.85 ตารางกิโลเมตร เพิ่มขึ้นเป็น 18.26 ตารางกิโลเมตร ปัจจุบันมีฐานะเป็น "เทศบาลนครพิษณุโลก"ตามพระราชกฤษฎีกายกฐานะเทศบาลเมืองเป็นเทศบาลนคร ตั้งแต่วันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2542

## ภูมิศาสตร์
[thumb|[แม่น้ำน่านหน้าวัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร]]

เทศบาลนครพิษณุโลกตั้งอยู่ในอำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก ตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดพิษณุโลก มีพื้นที่ 18.26 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมืองทั้งตำบล อยู่ในบริเวณตอนบนของภาคกลางของประเทศไทย ห่างจากกรุงเทพมหานครไปทางทิศเหนือประมาณ 377 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต่าง ๆ ดังนี้

* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับเทศบาลตำบลหัวรอ และเทศบาลเมืองอรัญญิก
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับเทศบาลเมืองอรัญญิก
* **ทิศใต้** ติดต่อกับเทศบาลตำบลท่าทอง และองค์การบริหารส่วนตำบลวัดจันทร์
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับเทศบาลตำบลท่าทอง และเทศบาลตำบลบ้านคลอง

พิษณุโลกมีลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำ มีแม่น้ำน่านไหลผ่านกลางเมืองในแนวเหนือ–ใต้ แบ่งพื้นที่เทศบาลออกเป็นสองฝั่ง ได้แก่ ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ มีพื้นที่ประมาณ 13 ตารางกิโลเมตร เป็นแหล่งประกอบธุรกิจ การขนส่ง และการติดต่อสื่อสาร ส่วนฝั่งตะวันตกของแม่น้ำ มีพื้นที่ประมาณ 5 ตารางกิโลเมตร เป็นย่านที่อยู่อาศัย สถานที่ราชการ และสถานศึกษา

พิษณุโลกบางครั้งเรียกว่า *สองแคว* เนื่องจากร้อยปีที่แล้วจุดบรรจบของแม่น้ำน่านและแม่น้ำแควน้อยอยู่ที่บริเวณใกล้กับตัวเมือง ปัจจุบันมีเฉพาะแม่น้ำน่านเท่านั้นที่ไหลผ่านตัวเมือง

## สัญลักษณ์
สัญลักษณ์ประจำเทศบาลนครพิษณุโลกเป็นรูปช้างออกศึกภายในเส้นรอบวงเป็นรูปกษัตริย์ทรงช้าง โดยถือเอาสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงกระทำยุทธหัตถีมีชัยชนะพระมหาอุปราชา

## เขตการปกครอง
เทศบาลนครพิษณุโลก มีจำนวนชุมชนทั้งสิ้น 64 ชุมชน แบ่งเขตพื้นที่ชุมชนออกเป็น 4 เขต (โซน)

## การขนส่ง
[thumb|right|[สถานีรถไฟพิษณุโลก]]
[thumb|right|[ท่าอากาศยานพิษณุโลก]]
การเดินทางมายังตัวเมืองพิษณุโลกสามารถเดินทางด้วยทั้งทางถนน ทางรางและทางอากาศ ในตัวเมืองเป็นที่ที่มีจุดตัดทางหลวงหลายสายที่เชื่อมต่อไปยังภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลาง ได้แก่ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11, ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12, ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 117 และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 126 ซึ่งเป็นถนนวงแหวนรอบเมืองพิษณุโลก ช่วยเลี่ยงการจราจรที่หนาแน่นในตัวเมืองได้ ส่วนการขนส่งทางราง มีสถานีรถไฟภายในเขตเทศบาล 1 แห่ง คือ สถานีรถไฟพิษณุโลก และการขนส่งทางอากาศ มีท่าอากาศยาน 1 แห่ง คือ ท่าอากาศยานพิษณุโลก (อยู่ในเขตเทศบาลเมืองอรัญญิก)

## การศึกษา
ต่อไปนี้เป็นรายชื่อสถานศึกษาภายในเขตเทศบาลนครพิษณุโลก

;โรงเรียนประถม สพฐ.
*โรงเรียนจ่าการบุญ
*โรงเรียนวัดจันทร์ตะวันตกมิตรภาพที่ 73
*โรงเรียนวัดศรีวิสุทธาราม (วิไลราษฎร์อุปถัมภ์)
*โรงเรียนวัดอรัญญิก
*โรงเรียนวัดจันทร์ตะวันออก

;โรงเรียนมัธยม สพฐ.
*โรงเรียนจ่านกร้อง
*โรงเรียนเฉลิมขวัญสตรี
*โรงเรียนพุทธชินราชพิทยา

;โรงเรียนสังกัดมหาวิทยาลัย (อว.)
*โรงเรียนมัธยมสาธิตมหาวิทยาลัยนเรศวร
*โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม

;โรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครพิษณุโลก
*โรงเรียนอนุบาลเทศบาลนครพิษณุโลก
*โรงเรียนเทศบาล 2 (วัดคูหาสวรรค์)
*โรงเรียนเทศบาล 3 (วัดท่ามะปราง)
*โรงเรียนเทศบาล 4 (วัดธรรมจักร)
*โรงเรียนเทศบาล 5 (วัดพันปี)
*โรงเรียนกีฬาเทศบาลนครพิษณุโลก

;โรงเรียนเอกชน
*โรงเรียนอนุบาลโรจนวิทย์
*โรงเรียนโรจนวิทย์มาลาเบี่ยง
*โรงเรียนเซนต์นิโกลาส
*โรงเรียนผดุงราษฎร์
*โรงเรียนสิ่นหมิน
*โรงเรียนอนุบาลประชาราษฎร์
*โรงเรียนอนุบาลเซนต์พอล

;ระดับอาชีวศึกษา
*วิทยาลัยอาชีวศึกษาพิษณุโลก
*วิทยาวิทยาลัยเทคนิคพิษณุโลก
*วิทยาลัยอาชีวศึกษาพณิชยการพิษณุโลก

;ระดับอุดมศึกษา
*มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม ส่วนวังจันทน์
*วิทยาลัยทองสุข ศูนย์การศึกษาพิษณุโลก
*วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีพุทธชินราช
*มหาวิทยาลัยพิษณุโลก

## สถานที่สำคัญ

*วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร
*พระราชวังจันทน์
*สวนเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา
*แม่น้ำน่าน
*วัดราชบูรณะ
*วัดนางพญา
*วัดสระแก้วปทุมทอง
*พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี
*สวนชมน่านเฉลิมพระเกียรติ
*วัดจุฬามณี
*วัดเจดีย์ยอดทอง
*วัดอรัญญิก
*ศาลสมเด็จพระพี่นางสุพรรณกัลยา(วัดจันทร์ตะวันออก)
*วัดจันทร์ตะวันตก
*ศูนย์ประวัติศาสตร์พระราชวังจันทน์
*ศาลหลักเมืองพิษณุโลก
*กำแพงเมืองคูเมืองพิษณุโลก
*พิษณุโลกไนท์บาซาร์
*ถนนคนเดินเมืองพิษณุโลก (ถนนสังฆบูชา)
*สวนนกไทยศึกษา

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*เว็บไซต์เทศบาลนครพิษณุโลก 

พิษณุโลก
พิษณุโลก
หมวดหมู่:อำเภอเมืองพิษณุโลก