สิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น

[thumb|166x166px|[รองเท้านารีปีกแมลงปอ หรือ รองเท้านารีสุขะกูล (*Paphiopedilum sukhakulii*) เป็นกล้วยไม้เฉพาะถิ่นที่พบได้เฉพาะภูเขาหินทรายในป่าดิบเขา ที่ระดับความสูง 1,000–1,500 เมตร ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยเท่านั้น]]
**สิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น** หรือ **สิ่งมีชีวิตถิ่นเดียว** (, , มลายู: Endemisme) หมายถึง สิ่งมีชีวิต ไม่ว่าจะเป็นพืชหรือสัตว์  ชนิดที่แพร่กระจายพันธุ์ตามธรรมชาติในบริเวณเขตภูมิศาสตร์เขตใดเขตหนึ่งของโลก และเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเขตกระจายพันธุ์ทางภูมิศาสตร์ค่อนข้างจำกัด ไม่กว้างขวางนัก เช่น อาจจะพบตามระบบนิเวศต่าง ๆ  เช่น บนเกาะ, ยอดเขา, หน้าผาของภูเขาหินปูน, แอ่งพรุ เป็นต้น   ถิ่นที่อยู่ดังกล่าวมีสภาพจำกัดของสิ่งแวดล้อมหรือมีสภาพดินฟ้าอากาศเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของตัว ที่เหมาะสมสำหรับการดำรงชีวิตอยู่ของสิ่งมีชีวิตนั้น ๆ

ชาร์ล ดาร์วิน นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษ ผู้คิดค้นทฤษฎีวิวัฒนาการ ได้กล่าวถึงลักษณะของสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น เอาไว้ในหนังสือ * [[The Origin of Species]]* ของตนเอง ไว้ว่า

[thumb|245x245px|[อุรังอุตังสุมาตรา|ลิงอุรังอุตังสุมาตรา สัตว์ประจำถิ่นในอินโดนีเซีย]]
ปัจจุบัน บริเวณพื้นผิวโลกทีพบว่ามีสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่นสูงมาก มีทั้งสิ้น 18 แห่ง มีพื้นที่ประมาณ 746,400 ตารางกิโลเมตร หรือเพียงร้อยละ 0.5 ของพื้นผิวโลกที่เป็นพื้นดินเท่านั้น และมีพืชเฉพาะถิ่นอาศัยอยู่ถึงประมาณ 49,955 ชนิด หรือร้อยละ 20 ของพืชทั้งหมดที่พบในโลก และยังมีสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอาศัยอีกอย่างน้อย 1,659 ชนิด หรือร้อยละ 15 ของสัตว์ทั้ง 2 กลุ่มในโลก ทั้งซีกโลกเก่า และซีกโลกใหม่ สถานที่ที่มีสัตว์เฉพาะถิ่นสูงในทวีปอเมริกาเหนือ 1 แห่ง, ทวีปอเมริกาใต้ 5 แห่ง, ทวีปแอฟริกา 4 แห่ง, ทวีปเอเชีย 6 แห่ง, ทวีปออสเตรเลียและโอเชียเนีย 2 แห่ง เฉพาะในทวีปเอเชีย ได้แก่ ป่าดิบชื้นในฟิลิปปินส์, เกาะบอร์เนียวทางตอนเหนือ, เทือกเขาหิมาลัยด้านตะวันออก, คาบสมุทรมลายู, เทือกเขาฆาฏตะวันตกในอินเดีย และศรีลังกาบริเวณทิศตะวันตกเฉียงใต้

โดยที่ ๆ ขึ้นชื่ออย่างมากในเรื่องสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น คือ หมู่เกาะกาลาปาโกส กลางมหาสมุทรแปซิฟิก เป็นส่วนหนึ่งของประเทศเอกวาดอร์ ที่มีสิ่งมีชีวิตที่มีวิวัฒนาการของตนเองสูงมาก จนได้รับเลือกให้เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ

ด้วยพื้นที่อันจำกัด ทำให้สิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่นหลายชนิด ใกล้สูญพันธุ์หรือใกล้สูญพันธุ์อย่างวิกฤต ในประเทศไทยมีรายงานพบพืชที่เป็นสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่นประมาณ 11,000  ชนิด ร้อยละ 30 เป็นพืชที่มีท่อลำเลียงน้ำและอาหาร ส่วนที่เป็นสัตว์ เช่น ปลาน้ำจืด 68 ชนิด, เป็นหอย 3 ชนิด, เป็นสัตว์จำพวกปูและกุ้งหรือกั้ง 5 ชนิด และเป็นนก 3 ชนิด 

## ตัวอย่างของสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น

### '''ชนิดที่พบได้ในประเทศไทย'''
**ชนิดที่ไม่ใช่สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก**

* สมัน †
* นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร 
* นกแต้วแร้วท้องดำ
* ปลาหางไหม้
* ปลาทรงเครื่อง
* ปลาหวีเกศ †
* ปลาชะโอนถ้ำ
* พลับพลึงธาร
* อรพิม 
* มะลิเฉลิมนรินทร์
* นกกระทาดง 
* นกโพระดกคอสีฟ้า 

[left|thumb|สมันตัวผู้ใน[สวนสัตว์เบอร์ลิน ถ่ายในปี ค.ศ. 1911]]
[center|thumb|329x329px|ตัวอย่างของนกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร ใน[พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]]
[left|thumb|ภาพแสดง'''[นกโพระดกคอสีฟ้า**]]
[[ไฟล์:Arborophila chloropus - Kaeng Krachan..jpg|center|thumb|441x441px|ภาพแสดง**นกกระทาดงแข้งเขียว**]]




**ชนิดที่เป็นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก**

* [[กบห้วยปากใหญ่]]
* [[เขียดเขาหลังตอง|กบเขาหลังตอง]]
* [[กบชะง่อนผาภูหลวง]]
* [[เขียดงูดอยสุเทพ]]

==== ภาพแสดงตัวอย่างของสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น**ในประเทศไทยที่เป็นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก** ====
[[ไฟล์:Chalcorana eschatia - Khao Phra - Bang Khram Wildlife Sanctuary (45870441935) by Rushen.jpg|thumb|ภาพแสดง[[เขียดเขาหลังตอง|กบเขาหลังตอง]]]][[ไฟล์:Hylarana eschatia from Trang.jpeg|left|thumb|240x240px|ภาพแสดง[[เขียดเขาหลังตอง|กบเขาหลังตอง]]]]
[[ไฟล์:Odorrana aureola, green morph.jpg|center|thumb|ภาพแสดงกบชะง่อนผาภูหลวง]]



=== **ชนิดที่พบได้ในต่างประเทศ** ===

===== **ชนิดที่พบได้ในประเทศเวียดนาม** =====
* [[ค่างกระหม่อมขาว]] พบเฉพาะบน[[เกาะกั๊ตบ่า|เกาะกั๊ตบ่า (Cát Bà Island)]] ทางตอนเหนือของ[[อ่าวตังเกี๋ย]]
* [[ค่างจมูกเชิดตังเกี๋ย]] พบได้เฉพาะทางตอนเหนือของประเทศ[[เวียดนาม]]
[[ไฟล์:Tonkin snub-nosed monkeys (Rhinopithecus avunculus).jpg|center|thumb|ภาพแสดง[[ค่างจมูกเชิดตังเกี๋ย]]ในประเทศเวียดนาม]]

=====  **ชนิดที่พบได้ในประเทศแทนซาเนีย** =====
* [[หนูผีช้างหน้าเทา]] พบเฉพาะเชิงเทือกเขา ในประเทศ[[แทนซาเนีย]]
* [[ลิงป่าโคโลบัสแดง]] พบเฉพาะบนหมู่เกาะแซนซิบา ในประเทศ[[ประเทศแทนซาเนีย|แทนซาเนีย]]
[[ไฟล์:Piliocolobus kirkii 7.jpg|center|thumb|ภาพแสดง[[ลิงป่าโคโลบัสแดง]]ในประเทศ[[แทนซาเนีย]]]]

=====  **ชนิดที่พบได้ในประเทศญี่ปุ่น** =====
* [[เลียงผาญี่ปุ่น]] พบกระจายพันธุ์อยู่บริเวณตอนเหนือและตอนกลางของเกาะ[[เกาะฮนชู|ฮนชู]] ใน[[ประเทศญี่ปุ่น]]
* [[แมวอิริโอโมเตะ]] พบเฉพาะเกาะ[[อิริโอโมเตะ]] ใน[[ประเทศญี่ปุ่น]]
[[ไฟล์:Nihonkamoshika-akita.JPG|center|thumb|ภาพแสดง[[เลียงผาญี่ปุ่น]]ในประเทศ[[ประเทศญี่ปุ่น]]]]

=====  **ชนิดที่พบได้ในประเทศอินโดนีเซีย** =====
* [[อุรังอุตังสุมาตรา|ลิงอุรังอุตังสุมาตรา]] พบเฉพาะทางตอนเหนือของ[[เกาะสุมาตรา]] ใน[[ประเทศอินโดนีเซีย]]
* [[มังกรโกโมโด]] มีถิ่นอาศัยอยู่บน[[เกาะโกโมโด]], [[เกาะรินจา|รินจา]], [[เกาะโฟลเร็ซ|โฟลเร็ซ]] และ[[กีลีโมตัง]] ใน[[ประเทศอินโดนีเซีย]]
* [[เสือโคร่งสุมาตรา]] เป็นประชากรเสือชนิดเดียวที่เหลือรอดใน[[หมู่เกาะซุนดา]][[ประเทศอินโดนีเซีย]] 

[[ไฟล์:Chessington Zoo Sumatran tiger 2010.jpg|thumb|ภาพแสดง[[มังกรโกโมโด|เสือโคร่งสุมาตรา]]ในประเทศ[[ประเทศอินโดนีเซีย]]]]
[[ไฟล์:Sumatra-Orang-Utan im Pongoland.jpg|left|thumb|ภาพแสดง[[อุรังอุตังสุมาตรา|ลิงอุรังอุตังสุมาตรา]]ในประเทศ[[ประเทศอินโดนีเซีย]]]]
[[ไฟล์:Komodo dragon with tongue.jpg|center|thumb|ภาพแสดง[[มังกรโกโมโด]]ในประเทศ[[ประเทศอินโดนีเซีย]]]]





===== **ชนิดที่พบได้ในทวีปอเมริกาใต้*' =====
* [[โลมาแม่น้ำแอมะซอน]] พบเฉพาะบริเวณแม่น้ำสายใหญ่ใน[[ป่าฝน|เขตป่าฝน]][[ป่าดิบชื้นแอมะซอน|อเมซอน]][[ทวีปอเมริกาใต้]]
* [[อิกัวนาสีชมพู]] พบเฉพาะที่[[หมู่เกาะกาลาปาโกส]] ใน[[ประเทศเอกวาดอร์]]ทวีป[[ทวีปอเมริกาใต้]]
* [[นกญันดู (Ñañdú)]] มีถิ่นกำเนิดจำกัดอยู่[[ประเทศ]] [[ประเทศอาร์เจนตินา|อาร์เจนตินา]] [[ประเทศโบลิเวีย|โบลิเวีย]] [[ประเทศบราซิล|บราซิล]] [[ประเทศชิลี|ชิลี]] [[ประเทศปารากวัย|ปารากวัย]] [[ประเทศเปรู|เปรู]] และ [[ประเทศอุรุกวัย|อุรุกวัย]] [[ทวีปอเมริกาใต้]]

[[ไฟล์:Greater rhea pair arp.jpg|left|thumb|ภาพแสดง[[นกญันดู (Ñañdú)]] กำลังกินหญ้า ]]
[[ไฟล์:Ñandu y mara.jpg|thumb|การอยู่ร่วมกันในกรงขังของ *Dolichotis patagonum'' และเหล่านกญันดู]]
[center|thumb|ภาพแสดง[โลมาแม่น้ำแอมะซอน]]

## ดูเพิ่มเติม
* ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
* นกญันดู (Ñañdú)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* 

หมวดหมู่:สิ่งมีชีวิตแบ่งตามสถานที่พบ