ฮกไกโด

**ฮกไกโด** (; ; *อัยนูโมซีร์*; ) เป็นเกาะที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองของประเทศญี่ปุ่น รองจากเกาะฮนชู และเป็นจังหวัดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและตั้งอยู่ทางเหนือสุดของประเทศ และมีสถานะเป็นภูมิภาคในตัวเอง มีช่องแคบสึงารุเป็นพรมแดนธรรมชาติที่แยกฮกไกโดออกจากเกาะฮนชู โดยทั้งสองเกาะเชื่อมต่อกันด้วยทางรถไฟผ่านอุโมงค์เซกัง

เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของฮกไกโดคือ นครซัปโปโระ ซึ่งเป็นเมืองเดียวในเกาะที่ได้รับการจัดตั้งเป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนด ฮกไกโดเป็นเขตที่มีคนอาศัยอยู่เบาบาง มีประชากรทั้งเกาะประมาณ 5 ล้านคน คนส่วนใหญ่ย้ายมาจากเกาะฮนชูเมื่อราว 100 กว่าปีก่อน โดยเป็นแหล่งที่ซามูไรแพ้สงครามจึงต้องหนีมาอยู่ที่เกาะนี้

เกาะฮกไกโดตั้งอยู่ใกล้เคียงกับเกาะซาฮาลิน ซึ่งอยู่ห่างออกไปทางทิศเหนือประมาณ  ส่วนทางตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือเป็นที่ตั้งของหมู่เกาะคูริล ซึ่งอยู่ภายใต้การบริหารของประเทศรัสเซีย แม้ว่าเกาะทางใต้สี่เกาะของหมู่เกาะดังกล่าวจะถูกอ้างสิทธิ์โดยญี่ปุ่นก็ตาม ตำแหน่งที่ตั้งของฮกไกโดที่อยู่ตอนเหนือสุดของหมู่เกาะญี่ปุ่นทำให้มีภูมิอากาศที่หนาวเย็น โดยในฤดูหนาวจะมีหิมะตกหนัก โดยเฉลี่ยจะมีหิมะท่วมอยู่ทั่วไปประมาณ 4–6 เดือน มีอุณหภูมิอยู่ระหว่าง −20 ถึง 5 องศาเซลเซียส ส่วนฤดูร้อนจะมีอุณหภูมิระหว่าง 15 ถึง 30 องศาเซลเซียส แม้สภาพอากาศจะค่อนข้างรุนแรง แต่ฮกไกโดก็ยังเป็นแหล่งผลิตพืชผลทางการเกษตรที่สำคัญของประเทศ ภูมิประเทศของฮกไกโดส่วนใหญ่เป็นภูเขา ในบริเวณที่ราบลุ่มก็จะเป็นเมืองที่คนอาศัย โดยจะหนาแน่นในบริเวณเมืองซัปโปโระ ซึ่งมีอากาศอุ่นกว่าบริเวณอื่น ๆ ของเกาะ แต่ก็ยังหนาวกว่าภูมิภาคอื่นของเกาะฮนชู ฮกไกโดเป็นเกาะที่มีธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ มีทิวทัศน์ที่สวยงาม ชาวญี่ปุ่นจากส่วนที่อื่น ๆ ของประเทศจึงนิยมมาตากอากาศหรือย้ายมาอาศัยและทำงานเป็นจำนวนมาก

ฮกไกโดเคยมีชื่อเรียกในอดีตว่า *[[เอโซะ]]* *เยโซะ* หรือ *เยซโซะ* แม้ชาวญี่ปุ่นจะเริ่มตั้งถิ่นฐานที่ปลายทางใต้สุดของเกาะตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 แต่ในอดีตพื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาะมีชาวไอนุเป็นผู้ตั้งถิ่นฐานหลัก ใน ค.ศ. 1869 หลังจากการปฏิรูปเมจิ รัฐบาลญี่ปุ่นได้ผนวกเกาะทั้งเกาะเข้าเป็นส่วนหนึ่งของประเทศ ตั้งอาณานิคม และเปลี่ยนชื่อเป็น "ฮกไกโด" ชาวญี่ปุ่นได้ยึดครองที่ดินของชาวไอนุ และบังคับให้พวกเขากลืนกลายทางวัฒนธรรม จนเข้าสู่คริสต์ศตวรรษที่ 21 ชาวไอนุได้ถูกกลืนกลายเข้าสู่สังคมญี่ปุ่นแทบทั้งหมด ส่งผลให้คนญี่ปุ่นเชื้อสายไอนุส่วนใหญ่ในปัจจุบันไม่มีความรู้เกี่ยวกับรากเหง้าหรือวัฒนธรรมของตนเองอีกต่อไป

## ชื่อ
เมื่อรัฐบาลเมจิจัดตั้งคณะกรรมการพัฒนา ได้มีการตัดสินใจเปลี่ยนชื่อเดิมของดินแดน "เอโซจิ" โดยมัตสึอูระ ทาเกชิโรเสนอชื่อให้รัฐบาลเลือก 6 ชื่อ ซึ่งรวมถึงชื่ออย่าง "ไคโฮกูโด" () และ "ฮกไกโด" () รัฐบาลในขณะนั้นตัดสินใจเลือกใช้ชื่อ "ฮกไกโด" แต่เลือกเขียนด้วยอักษรว่า  โดยถือเป็นการประนีประนอมระหว่างชื่อ  และ  เพราะมีความคล้ายคลึงกับชื่อเส้นทางโบราณอย่าง "โทไกโด" () ตามคำกล่าวของมัตสึอูระ ชื่อฮกไกโดถูกคิดขึ้นเนื่องจากชาวไอนุเรียกพื้นที่นี้ว่า "ไค" และคำว่า "ไค" นี้ยังสอดคล้องกับการอ่านแบบจีน (องโยมิ) ของตัวอักษร  (*องโยมิ* อ่านว่า "คาอิ" [, カイ], *[[คุงโยมิ]]* อ่านว่า "เอมิชิ" [, えみし]) ซึ่งใช้เรียกชาวไอนุและกลุ่มชาติพันธุ์ที่เกี่ยวข้องทั้งในจีนและญี่ปุ่นมานานนับพันปี จึงเป็นไปได้ว่า "ไค" ของมัตสึอูระได้รับอิทธิพลมาจากการอ่านแบบจีนของ  (*Ka-i*) หรืออาจเป็นการดัดแปลงมาจากคำภายนอก (exonym) ที่ชาวนีฟค์ใช้เรียกชาวไอนุ ซึ่งออกเสียงว่า *Qoy* หรือ 

ใน ค.ศ. 1947 ฮกไกโดได้กลายเป็นจังหวัดของประเทศญี่ปุ่นอย่างเต็มรูปแบบ คำว่า 道 (*-โด*) ซึ่งแปลตรงตัวว่า "เส้นทาง" หรือ "ทาง" นั้น แปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า "prefecture" (จังหวัด) เช่นเดียวกับคำว่า 府 (*-ฟุ*) (府) ที่ใช้ในจังหวัดโอซากะและจังหวัดเกียวโต และ 県 (*-เค็ง*) ที่ใช้กับจังหวัดอื่น ๆ ทั่วประเทศ อย่างไรก็ตาม *โด* ยังสามารถใช้เป็นตัวย่อเฉพาะของฮกไกโด เช่นในคำว่า 道道 (*โดโด*) หมายถึง "ถนนฮกไกโด" หรือ 道議会 (*โดงิไก*) หมายถึง "สภาฮกไกโด" คล้ายกับที่คำว่า 都 (*-โทะ*) ใช้แทนโตเกียว องค์การบริหารจังหวัดนี้เรียกตัวเองว่า "องค์การบริหารฮกไกโด" (Hokkaidō Government) แทนที่จะเรียกว่า "องค์การบริหารจังหวัดฮกไกโด" (Hokkaidō Prefectural Government)

ในช่วงที่ขบวนการเรียกร้องสิทธิชนพื้นเมืองเริ่มเข้มแข็งขึ้น จึงเกิดแนวคิดว่า "ฮกไกโด" ควรมีชื่อในภาษาไอนุ หากมีการตัดสินใจเปลี่ยนชื่อขึ้นจริง คำศัพท์ของชาวไอนุที่อาจนำมาใช้ก็มีอยู่หลายคำ แต่คำเหล่านี้มักมีความหมายเดิมที่แตกต่างจากพื้นที่ภูมิศาสตร์ขนาดใหญ่ในปัจจุบันอย่างชัดเจน คำว่า *ไอนุโมชิร์* (; ) เป็นคำที่นักเคลื่อนไหวชาวญี่ปุ่นนิยมใช้ โดยมีความหมายหลักว่า "ดินแดนของมนุษย์" (ตรงข้ามกับ *คามุยโมชิร์* () ที่หมายถึง "ดินแดนของเทพเจ้า") เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับ *ชิซัมโมชิร์* (; ดินแดนของเพื่อนบ้าน ซึ่งมักหมายถึงเกาะฮนชูหรือพื้นที่ที่ญี่ปุ่นตั้งถิ่นฐานทางตอนใต้ของเกาะฮกไกโด) คำว่า ไอนุโมชิร์ จึงหมายถึง "ดินแดนของชาวไอนุ" ซึ่งอาจสื่อถึงฮกไกโดได้ ทั้งนี้ หากมองจากมุมมองชาติพันธุ์ทางภาษาศาสตร์สมัยใหม่ พื้นที่ของชาวไอนุในอดีตได้ขยายครอบคลุมไปถึงเกาะซาฮาลินและหมู่เกาะคูริลทั้งหมด อีกคำหนึ่งที่ได้รับความนิยมมากขึ้นคือ *ยาอุนโมชิร์* (; ) ซึ่งแปลตรงตัวว่า "ดินแดนฝั่งแผ่นดิน" (ตรงข้ามกับ *เรปุนโมชิร์* () หมายถึง "ดินแดนฝั่งทะเล") โดยขึ้นอยู่กับบริบท คำนี้อาจหมายถึงหมู่เกาะคูริล เกาะฮนชู หรือประเทศต่างชาติใด ๆ ก็ได้ หากผู้พูดอาศัยอยู่บนฮกไกโด *ยาอุนโมชิร์* ก็อาจหมายถึงฮกไกโด อีกคำหนึ่งคือ *อาโคร์โมชิร์* (; ) ซึ่งมีความหมายว่า "ดินแดนของพวกเรา" (ในความหมายรวมทั้งหมด) เมื่อนำมาใช้โดยชาวไอนุในฮกไกโด คำนี้อาจหมายถึงฮกไกโด หรือแม้แต่ประเทศญี่ปุ่นทั้งหมดก็ได้

## ประวัติศาสตร์
### ประวัติศาสตร์ยุคต้น
ในช่วงยุคโจมง วัฒนธรรมท้องถิ่นและวิถีชีวิตแบบเก็บของป่าล่าสัตว์บนเกาะฮกไกโดมีความรุ่งเรือง ซึ่งเริ่มต้นขึ้นเมื่อกว่า 15,000 ปีก่อน แตกต่างจากเกาะฮนชูที่มีความขัดแย้งเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ฮกไกโดในช่วงเวลาดังกล่าวกลับไม่ปรากฏหลักฐานของความขัดแย้งเลย มีทฤษฎีที่ว่า ความเชื่อเรื่องวิญญาณในธรรมชาติของชาวโจมงเป็นต้นกำเนิดของความเชื่อทางจิตวิญญาณของชาวไอนุในเวลาต่อมา ประมาณ 2,000 ปีก่อน มีการอพยพของชาวยาโยอิขึ้นมาบนเกาะ ส่งผลให้ประชากรส่วนหนึ่งเริ่มเปลี่ยนจากการล่าสัตว์มาเป็นการเพาะปลูกแทน

เอกสาร*[[นิฮงโชกิ]]* ซึ่งแล้วเสร็จใน ค.ศ. 720 มักถูกยกให้เป็นบันทึกครั้งแรกของฮกไกโดในประวัติศาสตร์ที่มีการจดบันทึก เขียนไว้ว่าในช่วง ค.ศ. 658–660 อาเบะ โนะ ฮิราฟุ ได้นำกองทัพเรือและกองทัพบกขนาดใหญ่ขึ้นไปยังพื้นที่ทางเหนือ และได้ติดต่อกับชนเผ่ามิชิฮาเซะและเอมิชิ หนึ่งในสถานที่ที่ฮิราฟุเดินทางไปคือ วาตาริชิมะ () ซึ่งมักเชื่อกันว่าเป็นฮกไกโดในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม ก็มีหลายทฤษฎีเกี่ยวกับเหตุการณ์ดังกล่าว โดยเฉพาะเรื่องที่ตั้งของวาตาริชิมะ และความเชื่อที่ว่าเอมิชิในพื้นที่ดังกล่าวคือบรรพบุรุษของชาวไอนุในปัจจุบัน

ในช่วงยุคนาระและเฮอัง (ค.ศ. 710–1185) ผู้คนในฮกไกโดมีการติดต่อค้าขายกับแคว้นเดวะ ซึ่งเป็นด่านหน้าของรัฐบาลกลางญี่ปุ่นในขณะนั้น ตั้งแต่ยุคศักดินาเป็นต้นมา ชาวฮกไกโดเริ่มถูกเรียกว่า เอโซะ (蝦夷) ต่อมาจึงมีการเรียกเกาะนี้ว่า เอโซจิ () หรือ เอโซงาชิมะ () ชาวเอโซะยังคงดำรงชีวิตด้วยการล่าสัตว์และหาปลา โดยได้ข้าวและเหล็กผ่านการค้าขายกับชาวญี่ปุ่น

### ญี่ปุ่นในยุคศักดินา
[thumb|500px|พิธีต้อนรับของวังใกล้เมือง[ฮาโกดาเตะใน ค.ศ. 1751 ชาวไอนุนำของขวัญมามอบ (พิธีกรรมทักทายของชาวไอนุที่เรียกว่า *[[Omusha|โอมูชะ]]*)]]

ในช่วงยุคมูโรมาจิ (ค.ศ. 1336–1573) ชาวญี่ปุ่นได้ตั้งถิ่นฐานขึ้นทางตอนใต้ของคาบสมุทรโอชิมะ โดยมีการสร้างที่พักอาศัยแบบป้อมปราการหลายแห่ง เช่น ป้อมชิโนริดาเตะ เมื่อมีผู้คนอพยพเข้ามามากขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงความขัดแย้งจากทางใต้ ก็เริ่มเกิดความขัดแย้งระหว่างชาวญี่ปุ่นกับชาวไอนุ และลุกลามไปสู่สงครามในที่สุด ใน ค.ศ. 1457 ทาเกดะ โนบูฮิโระ (ค.ศ. 1431–1494) ได้สังหารผู้นำชาวไอนุชื่อโคชามาอิง และปราบกองกำลังฝ่ายตรงข้ามลงได้ ลูกหลานของโนบูฮิโระต่อมาได้กลายเป็นผู้นำของแคว้นมัตสึมาเอะ (มัตสึมาเอะฮัง) ซึ่งได้รับสิทธิผูกขาดในการค้าขายกับชาวไอนุในยุคอาซูจิ–โมโมยามะและยุคเอโดะ (ค.ศ. 1568–1868) เศรษฐกิจของตระกูลมัตสึมาเอะพึ่งพาการค้าขายกับชาวไอนุซึ่งมีเครือข่ายการค้ากว้างขวาง ตระกูลมัตสึมาเอะมีอำนาจปกครองดินแดนตอนใต้ของเอโซจิเรื่อยมาจนสิ้นสุดยุคเอโดะ

[thumb|left|[ซามูไรและชาวไอนุ ราว ค.ศ. 1775]]

การปกครองของตระกูลมัตสึมาเอะเหนือชาวไอนุควรเข้าใจในบริบทของการขยายตัวของรัฐศักดินาญี่ปุ่น ผู้นำทหารในแถบฮนชูตอนเหนือ เช่น ตระกูลฟูจิวาระฝ่ายเหนือ และตระกูลอากิตะ มีความสัมพันธ์ทางการเมืองและวัฒนธรรมกับราชสำนักและรัฐบาลโชกุนเพียงเล็กน้อย (รัฐบาลโชกุนคามากูระ และรัฐบาลโชกุนอาชิกางะ) บางครั้งผู้นำเหล่านี้กำหนดบทบาทของตนเองในระบบศักดินา เช่น การใช้ตำแหน่งที่เกี่ยวข้องกับโชกุน และในบางกรณีก็ใช้ตำแหน่งที่ดูเหมือนไม่ใช่ชาวญี่ปุ่นด้วยซ้ำ อันที่จริง ผู้นำศักดินาหลายคนมีเชื้อสายมาจากผู้นำทางทหารของเผ่าเอมิชิซึ่งได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของสังคมญี่ปุ่น ตระกูลมัตสึมาเอะมีเชื้อสายยามาโตะ เช่นเดียวกับชาวญี่ปุ่นโดยทั่วไป ส่วนชาวเอมิชิในฮนชูตอนเหนือเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่แตกต่าง ซึ่งมีความใกล้ชิดกับชาวไอนุ ชาวเอมิชิถูกพิชิตและผนวกรวมเข้ากับรัฐญี่ปุ่นมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 ส่งผลให้วัฒนธรรมและเอกลักษณ์ของพวกเขาค่อย ๆ เลือนหายไปในฐานะชนกลุ่มน้อย เมื่อถึงยุคที่ตระกูลมัตสึมาเอะปกครองชาวไอนุ ชาวเอมิชิจำนวนมากได้กลายเป็นกลุ่มผสมเชื้อชาติ และมีลักษณะทางกายภาพใกล้เคียงกับชาวญี่ปุ่นมากกว่าชาวไอนุ ทฤษฎี "การเปลี่ยนแปลง" (Transformation theory) เสนอว่าชาวโจมงพื้นเมืองได้ค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปเมื่อมีผู้อพยพชาวยาโยอิเข้ามาในภูมิภาคโทโฮกุของเกาะฮนชูตอนเหนือ ซึ่งขัดแย้งกับทฤษฎี "การแทนที่" (Replacement theory) ที่เชื่อว่าชาวโจมงถูกแทนที่โดยชาวยาโยอิอย่างสิ้นเชิง

[thumb|กลุ่มชาวไอนุในช่วงการ[Shakushain's revolt|กบฏของชากูชาอิง (ค.ศ. 1669–1672)]]

ชาวไอนุได้ลุกฮือต่อต้านการปกครองแบบศักดินาหลายครั้ง การต่อต้านครั้งใหญ่ที่สุดคือกบฏของชากูชาอิง (Shakushain) ในช่วง ค.ศ. 1669–1672 ต่อมาใน ค.ศ. 1789 ก็เกิดการก่อกบฏขนาดเล็กในนาม กบฏเมนาชิ–คูนาชิริ (Menashi–Kunashir) ซึ่งถูกรัฐญี่ปุ่นปราบปราม หลังจากการกบฏครั้งนั้น คำว่า "ชาวญี่ปุ่น" และ "ชาวไอนุ" ได้กลายเป็นกลุ่มที่แยกกันอย่างชัดเจน และตระกูลมัตสึมาเอะก็ถูกมองว่าเป็นชาวญี่ปุ่นโดยสมบูรณ์

[thumb|upright|[มัตสึมาเอะ ทากาฮิโระ ไดเมียวแห่งตระกูลมัตสึมาเอะในช่วงปลายยุคเอโดะ (10 ธันวาคม ค.ศ. 1829 – 9 มิถุนายน ค.ศ. 1866)]]

จอห์น เอ. แฮร์ริสัน (John A. Harrison) จากมหาวิทยาลัยฟลอริดาระบุว่า ก่อน ค.ศ. 1868 ญี่ปุ่นใช้หลักภูมิศาสตร์ใกล้ชิดเป็นเหตุผลในการอ้างกรรมสิทธิ์เหนือฮกไกโด ซาฮาลิน และหมู่เกาะคูริล อย่างไรก็ตาม ญี่ปุ่นไม่เคยสำรวจ ปกครอง หรือใช้ประโยชน์จากพื้นที่เหล่านี้อย่างทั่วถึง การอ้างกรรมสิทธิ์จึงถูกท้าทายจากการที่รัสเซียขยายอิทธิพลเข้าสู่ภูมิภาคแปซิฟิกตะวันออกเฉียงเหนือ โดยตั้งถิ่นฐานที่คัมชัตกา (ตั้งแต่ ค.ศ. 1699), ซาฮาลิน (คริสต์ทศวรรษ 1850) และชายฝั่งทะเลโอค็อตสค์ (ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1640 เป็นต้นมา)

ก่อนการปฏิรูปเมจิใน ค.ศ. 1868 รัฐบาลโชกุนโทกูงาวะตระหนักถึงความจำเป็นในการป้องกันพื้นที่ภาคเหนือจากการรุกรานของรัสเซีย จึงเข้าควบคุมดินแดนส่วนใหญ่ของเอโซจิในช่วง ค.ศ. 1855–1858 ชาวญี่ปุ่นจำนวนหนึ่งมองว่าชาวไอนุ "ไม่ใช่มนุษย์ และเป็นลูกหลานของสุนัขที่ต่ำต้อย" รัฐบาลโทกูงาวะได้พยายามใช้มาตรการผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมกับชาวไอนุเป็นระยะ ๆ เนื่องจากมองว่ารัสเซียเป็นภัยคุกคาม ตัวอย่างหนึ่งคือในช่วงที่มีภัยคุกคามจากรัสเซีย เช่น กรณี (Laxman expedition) ใน ค.ศ. 1793 และเหตุการณ์โกโลฟนิน (Golovnin Incident) ใน ค.ศ. 1804 โทกูงาวะได้เริ่มมาตรการผสมกลมกลืน แต่เมื่อภัยคุกคามลดลง รัฐบาลก็ยุติแผนการเหล่านี้ จนกระทั่ง ค.ศ. 1855 เมื่อมีการลงนามในสนธิสัญญาชิโมดะ ซึ่งกำหนดเขตแดนระหว่างจักรวรรดิรัสเซียกับญี่ปุ่น รัฐบาลโทกูงาวะจึงกลับมามองว่ารัสเซียเป็นภัยต่ออธิปไตยของญี่ปุ่นเหนือฮกไกโดอีกครั้ง และฟื้นฟูมาตรการผสมกลมกลืนกับชาวไอนุขึ้นมาใหม่

### ยุคเมจิ
#### การตั้งอาณานิคมในฮกไกโด
ก่อนเข้าสู่ยุคเมจิ เกาะแห่งนี้มีชื่อว่า "เอโซจิ" ซึ่งสามารถแปลได้ว่า "ดินแดนของคนป่าเถื่อน" หรือ "ดินแดนของผู้ไม่เชื่อฟังรัฐบาล" ไม่นานหลังสงครามโบชินใน ค.ศ. 1868 กลุ่มผู้จงรักภักดีต่อโชกุนโทกูงาวะซึ่งนำโดยเอโนโมโตะ ทาเกอากิ ได้เข้ายึดครองเกาะชั่วคราว (รัฐดังกล่าวมักเรียกกันว่า "สาธารณรัฐเอโซะ" แม้ไม่ถูกต้องนัก) แต่การกบฏดังกล่าวก็ถูกปราบในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1869 หลังจากนั้น เอโซะจิจึงถูกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนญี่ปุ่นผ่านกระบวนการแบบอาณานิคม ต่อมาเอโซจิอยู่ภายใต้การปกครองขององค์การบริหารจังหวัดฮาโกดาเตะ เมื่อรัฐบาลเมจิจัดตั้งคณะกรรมการพัฒนา () ก็ได้มีการกำหนดชื่อใหม่ให้กับเกาะนี้ ตั้งแต่ ค.ศ. 1869 เป็นต้นมา เกาะแห่งนี้จึงมีชื่อว่า "ฮกไกโด" ซึ่งสามารถแปลได้ว่า "เส้นทางทะเลทางเหนือ" และมีการจัดตั้งหน่วยการปกครองในระดับแคว้น ได้แก่ แคว้นโอชิมะ ชิริเบชิ อิบูริ อิชิการิ เทชิโอะ คิตามิ ฮิดากะ โทกาจิ คูชิโระ เนมูโระ และแคว้นชิชิมะ

[thumb|left|ป้อม[โกเรียวกากุในเมืองฮาโกดาเตะ]]

แนวคิดในการตั้งอาณานิคมในเอโซะ ซึ่งต่อมากลายเป็นฮกไกโดนั้น เริ่มต้นใน ค.ศ. 1869 โดยผู้สนับสนุนฝ่ายญี่ปุ่นได้เสนอว่า การตั้งอาณานิคมในเอโซะจะเป็นกลยุทธ์สำคัญในการเสริมสร้างอำนาจและสถานะของญี่ปุ่นบนเวทีโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเจรจากับชาติตะวันตก เช่น รัสเซีย รัฐบาลเมจิจึงลงทุนอย่างมากในการพัฒนาเกาะฮกไกโดด้วยเหตุผลหลายประการ หนึ่งคือเพื่อยืนยันอำนาจการควบคุมพื้นที่ดังกล่าวไว้เป็นแนวกันชนต่อภัยคุกคามจากรัสเซีย ประการที่สองคือฮกไกโดมีทรัพยากรธรรมชาติมากมาย เช่น ถ่านหิน ไม้ ปลา และผืนดินอุดมสมบูรณ์ และประการสุดท้าย เนื่องจากการขยายอาณานิคมเป็นเครื่องหมายแสดงเกียรติภูมิในสายตาชาติตะวันตก ญี่ปุ่นจึงมองว่าการพัฒนาเกาะฮกไกโดเป็นโอกาสในการแสดงตนในฐานะชาติสมัยใหม่ที่มีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกับชาติตะวันตก

[thumb|upright|[ชาวไอนุ ชนพื้นเมืองดั้งเดิมของฮกไกโด]]

วัตถุประสงค์หลักของคณะกรรมการพัฒนาคือการยึดครองฮกไกโดไว้ก่อนที่รัสเซียจะขยายอำนาจทางตะวันออกไกลเกินกว่าเมืองวลาดีวอสตอค ในช่วงแรก ญี่ปุ่นไม่สามารถตั้งถิ่นฐานในที่ราบภายในเกาะได้ เนื่องจากการต่อต้านจากชนพื้นเมือง การต่อต้านนั้นถูกปราบในเวลาต่อมา และพื้นที่ราบก็ตกอยู่ภายใต้การควบคุมของคณะกรรมการพัฒนา เป้าหมายสำคัญที่สุดของญี่ปุ่นคือการเพิ่มจำนวนประชากรที่ทำเกษตรกรรม และสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการอพยพและตั้งถิ่นฐาน อย่างไรก็ดี ญี่ปุ่นในขณะนั้นยังขาดความรู้ด้านเกษตรกรรมสมัยใหม่ และมีเพียงเทคนิคพื้นฐานในการทำเหมืองและการตัดไม้ รัฐบาลจึงมอบหมายให้คูโรดะ คิโยตากะ เป็นผู้นำโครงการนี้ ซึ่งเขาได้หันไปขอความช่วยเหลือจากสหรัฐอเมริกา

ขั้นแรก คูโรดะเดินทางไปสหรัฐอเมริกาและชักชวนฮอเรซ แคปรอน กรรมาธิการการเกษตรของประธานาธิบดี ยูลิสซีส เอส. แกรนต์ ให้มาร่วมงาน ระหว่าง ค.ศ. 1871–1873 แคปรอนพยายามเผยแพร่ความรู้ด้านเกษตรกรรมและเหมืองแร่แบบตะวันตก แม้จะประสบผลสำเร็จเพียงบางส่วนก็ตาม ด้วยความไม่พอใจต่ออุปสรรคต่าง ๆ แคปรอนจึงเดินทางกลับประเทศใน ค.ศ. 1875 ต่อมาใน ค.ศ. 1876 วิลเลียม เอส. คลาร์ก ได้เดินทางมาจัดตั้งวิทยาลัยเกษตรในเมืองซัปโปโระ แม้เขาจะอยู่เพียงหนึ่งปี แต่คลาร์กก็ได้ฝากอิทธิพลไว้ในฮกไกโดอย่างยั่งยืน ทั้งในด้านการเกษตรและการเผยแผ่ศาสนาคริสต์ คำกล่าวลาอันโด่งดังของเขา *"Boys, be ambitious!"* (เด็ก ๆ จงทะเยอทะยาน!) ยังคงปรากฏอยู่บนอาคารสาธารณะในฮกไกโดจนถึงทุกวันนี้ จำนวนประชากรของฮกไกโดเพิ่มขึ้นจาก 58,000 คน เป็น 240,000 คนในช่วงทศวรรษนั้น

คูโรดะว่าจ้างแคปรอนด้วยเงินค่าตอบแทนปีละ 10,000 ดอลลาร์สหรัฐ พร้อมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมดของภารกิจครั้งนี้ รัฐบาลเมจิและคูโรดะน่าจะให้ความสนใจในประสบการณ์ของแคปรอนเกี่ยวกับการตั้งอาณานิคม โดยเฉพาะบทบาทของเขาในการบังคับโยกย้ายชาวอเมริกันพื้นเมืองจากรัฐเทกซัสไปยังดินแดนใหม่หลังสงครามเม็กซิกัน-อเมริกัน แคปรอนได้นำแนวทางเกษตรกรรมแบบลงทุนสูงจากอเมริกามาใช้ในฮกไกโด เช่น การใช้เครื่องมือแบบตะวันตก การนำเข้าเมล็ดพันธุ์พืชจากยุโรป และการนำเข้าสัตว์เลี้ยงจากต่างประเทศ รวมถึงวัวสายพันธุ์นอร์ทเดวอนซึ่งเป็นที่โปรดปรานของเขา เขายังได้จัดตั้งฟาร์มทดลอง สำรวจแหล่งแร่และความเหมาะสมทางเกษตรกรรม และผลักดันให้มีการพัฒนาเรื่องแหล่งน้ำ โรงสี และเส้นทางคมนาคมในฮกไกโดอีกด้วย

การตั้งถิ่นฐานของชาวญี่ปุ่นในฮกไกโดเป็นกระบวนการอาณานิคมโดยรัฐ ซึ่งได้รับการจัดการและสนับสนุนจากความร่วมมือระหว่างรัฐบาลญี่ปุ่นกับผู้เชี่ยวชาญและเทคโนโลยีจากสหรัฐอเมริกา ตั้งแต่ช่วงคริสต์ทศวรรษ 1870 ถึง 1880 ผู้นำญี่ปุ่นได้มุ่งเน้นการตั้งถิ่นฐานในฮกไกโดอย่างเป็นระบบ โดยอพยพอดีตซามูไร บริวารของซามูไร และประชาชนทั่วไป รวมถึงชาวนาและชาวไร่ เข้ามาตั้งถิ่นฐาน พร้อมมอบที่ดินฟรี และความช่วยเหลือทางการเงิน การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้เกิดขึ้นได้จากองค์ความรู้ของที่ปรึกษาชาวอเมริกันซึ่งนำเทคโนโลยีด้านการตั้งอาณานิคมมาใช้ ทำให้ฮกไกโดกลายเป็นพื้นที่ที่เอื้อต่อเป้าหมายของทุนนิยมญี่ปุ่น

ผู้นำญี่ปุ่นได้รับแรงบันดาลใจจากรูปแบบอาณานิคมแบบตั้งถิ่นฐานของสหรัฐอเมริกาในระหว่างการเยือนอย่างเป็นทางการ เจ้าหน้าที่ฝ่ายอาณานิคมของญี่ปุ่นเรียนรู้เทคนิคการตั้งอาณานิคมจากชาติจักรวรรดินิยมตะวันตก โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา หนึ่งในเทคนิคเหล่านี้คือการประกาศให้พื้นที่ขนาดใหญ่ของฮกไกโดเป็นที่ดินร้าง ซึ่งถูกใช้เป็นข้ออ้างในการยึดครองและไล่ที่ชาวไอนุ ญี่ปุ่นได้จัดตั้งคณะกรรมการการตั้งถิ่นฐานฮกไกโด (Hokkaido Colonization Board) ขึ้นใน ค.ศ. 1869 หนึ่งปีหลังเริ่มต้นยุคเมจิ โดยมีเป้าหมายในการส่งเสริมให้ชาวญี่ปุ่นจากแผ่นดินใหญ่ย้ายเข้ามาตั้งถิ่นฐานในฮกไกโด ผลที่ตามมาคือเกาะฮกไกโดถูกอาณานิคมโดยญี่ปุ่นอย่างสมบูรณ์ ด้วยแรงจูงใจทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม รัฐบาลเมจิได้ยึดพื้นที่อุดมสมบูรณ์และเขตทรัพยากรแร่ต่าง ๆ โดยไม่คำนึงถึงสิทธิของชาวไอนุที่เคยอาศัยอยู่ในพื้นที่เหล่านั้นมาแต่เดิม รัฐบาลได้ออกกฎหมายและดำเนินนโยบายที่เอื้อต่อผู้ตั้งถิ่นฐานชาวญี่ปุ่น และตัดสิทธิของชาวไอนุจากที่ดินดั้งเดิมและวิถีการดำรงชีวิตแบบดั้งเดิมของตนเอง

พระราชบัญญัติคุ้มครองชาวพื้นเมืองเดิมแห่งฮกไกโด ค.ศ. 1899 () ยิ่งซ้ำเติมความยากจนและการถูกกีดกันของชาวไอนุ โดยบังคับให้พวกเขาย้ายออกจากถิ่นฐานเดิมไปอยู่ในพื้นที่ภูเขาที่กันดารกลางเกาะ กฎหมายนี้ยังห้ามชาวไอนุล่าสัตว์และจับปลา ซึ่งเป็นแหล่งอาหารหลักของพวกเขาอีกด้วย ในสายตารัฐบาล ชาวไอนุถูกมองว่าเป็นเพียงแรงงานราคาถูก นโยบายการผสมกลมกลืนที่เลือกปฏิบัตินี้ยิ่งตอกย้ำความรู้สึกต่ำต้อย และส่งผลให้เกิดความยากจนและโรคภัยในชุมชนไอนุ ปัญหาเหล่านี้ยังทำให้เกิดแนวโน้มของการอพยพ ชาวไอนุจำนวนมากหันไปทำงานกับรัฐบาลหรือภาคเอกชน ซึ่งมักได้รับค่าจ้างเพียงเล็กน้อย ไม่พอเลี้ยงดูครอบครัว  

รัฐบาลเมจิยังได้ดำเนินแผนการกลืนกลายทางวัฒนธรรมอย่างจริงจัง โดยมีเป้าหมายไม่เพียงแต่จะผสมกลมกลืนชาวไอนุเข้าสู่สังคมญี่ปุ่นเท่านั้น แต่ยังต้องการลบเลือนภาษาและวัฒนธรรมของชาวไอนุอย่างสิ้นเชิง พวกเขาถูกบังคับให้ใช้ชื่อและภาษาญี่ปุ่น และวัฒนธรรมดั้งเดิมของพวกเขาค่อย ๆ ถูกกัดเซาะลง เด็กไอนุถูกห้ามไม่ให้พูดภาษาของตน และในโรงเรียนก็มีการสอนแต่ภาษาญี่ปุ่น ด้วยการตีตราอย่างแพร่หลาย ชาวไอนุจำนวนมากจึงต้องปกปิดรากเหง้าของตนเอง องค์การยูเนสโกจัดให้ภาษาไอนุเป็นภาษาที่อยู่ในภาวะเสี่ยงสูญพันธุ์อย่างยิ่ง ด้วยอำนาจทางการเมืองเต็มรูปแบบของรัฐเมจิเหนือเกาะฮกไกโด การกดขี่ชนพื้นเมือง การเอารัดเอาเปรียบทางเศรษฐกิจ และการตั้งถิ่นฐานอย่างถาวรอย่างทะเยอทะยาน ฮกไกโดจึงกลายเป็นอาณานิคมแบบตั้งถิ่นฐานที่ประสบความสำเร็จเพียงแห่งเดียวของญี่ปุ่น 

หลังจากการตั้งอาณานิคมฮกไกโด รัฐบาลเมจิได้พึ่งพาแรงงานนักโทษเพื่อเร่งกระบวนการพัฒนา ญี่ปุ่นได้สร้างเรือนจำสามแห่ง และเปลี่ยนฮกไกโดให้เป็น "เกาะคุก" โดยคุมขังนักโทษทางการเมืองและใช้พวกเขาเป็นแรงงาน ในพิธีเปิดเรือนจำแห่งแรก รัฐบาลได้เปลี่ยนชื่อสถานที่จากชื่อดั้งเดิมของชาวไอนุว่า "ชิเบ็ตสึปูโตะ" เป็นชื่อญี่ปุ่นว่า "สึกิงาตะ" ซึ่งเป็นความพยายามในการ "แผลงให้เป็นญี่ปุ่น" ในชื่อภูมิศาสตร์ของฮกไกโด เรือนจำแห่งที่สองตั้งอยู่ใกล้เหมืองถ่านหินโฮกูตังโฮโรไน ซึ่งชาวไอนุถูกบังคับให้ทำงาน แรงงานนักโทษราคาถูกมีบทบาทสำคัญในกิจการเหมืองถ่านหินและกำมะถัน รวมถึงการสร้างถนนในฮกไกโด ในเวลาต่อมา แรงงานรูปแบบอื่น ๆ เช่น แรงงานสัญญาผูกมัด แรงงานชาวเกาหลี แรงงานเด็ก และแรงงานหญิง ได้เข้ามาแทนที่แรงงานนักโทษ อย่างไรก็ตาม สภาพการทำงานยังคงยากลำบากและเสี่ยงอันตราย การเปลี่ยนผ่านของญี่ปุ่นสู่ระบบทุนนิยมต้องพึ่งพาการเติบโตของภาคเหมืองถ่านหินในฮกไกโดอย่างมาก ความสำคัญของถ่านหินจากฮกไกโดเพิ่มขึ้นตลอดช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง และเหมืองเหล่านี้ต้องการแรงงานจำนวนมาก

### สงครามโลกครั้งที่สอง
ในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1945 ท่าเรือ เมือง และสิ่งปลูกสร้างทางทหารหลายแห่งในฮกไกโดถูกโจมตีโดยกองเรือที่ 38 ของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ระหว่างวันที่ 14–15 กรกฎาคม เครื่องบินจากเรือบรรทุกเครื่องบินของกองเรือดังกล่าวได้ทำให้เรือจำนวนมากในท่าเรือตามแนวชายฝั่งตอนใต้ของฮกไกโดจมลงและถูกทำลาย รวมถึงในภาคเหนือของเกาะฮนชู นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม เรือรบสามลำและเรือลาดตระเวนเบาอีกสองลำได้ยิงถล่มเมืองมูโรรัง ก่อนที่ญี่ปุ่นจะยอมจำนนอย่างเป็นทางการ สหภาพโซเวียตได้เตรียมการเพื่อรุกรานฮกไกโด แต่ประธานาธิบดีแฮร์รี เอส. ทรูแมน ของสหรัฐอเมริกาได้แสดงจุดยืนชัดเจนว่า การยอมจำนนของหมู่เกาะหลักทั้งหมดของญี่ปุ่นจะถูกยอมรับโดยพลเอกดักลาส แมกอาเธอร์ตามปฏิญญาไคโร ค.ศ. 1943

### ปัจจุบัน
ฮกไกโดได้รับสถานะเท่าเทียมกับจังหวัดอื่น ๆ ของญี่ปุ่นใน ค.ศ. 1947 เมื่อพระราชบัญญัติปกครองท้องถิ่นฉบับแก้ไขมีผลบังคับใช้ รัฐบาลกลางญี่ปุ่นได้จัดตั้งสำนักงานพัฒนาฮกไกโด () ใน ค.ศ. 1949 ซึ่งเป็นหน่วยงานในสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี เพื่อคงไว้ซึ่งอำนาจบริหารเหนือฮกไกโด หน่วยงานดังกล่าวถูกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของกระทรวงที่ดิน โครงสร้างพื้นฐาน การขนส่ง และการท่องเที่ยวใน ค.ศ. 2001 โดยยังคงมีสำนักงานฮกไกโด () และสำนักงานพัฒนาภูมิภาคฮกไกโด () ในสังกัดกระทรวงดังกล่าว ซึ่งยังคงมีบทบาทอย่างมากในโครงการก่อสร้างสาธารณะต่าง ๆ บนเกาะฮกไกโด

## ภูมิศาสตร์

เกาะฮกไกโดตั้งอยู่ทางตอนเหนือของประเทศญี่ปุ่น ใกล้กับประเทศรัสเซีย (แคว้นซาฮาลิน) มีแนวชายฝั่งทะเลญี่ปุ่น (ทางทิศตะวันตกของเกาะ), ทะเลโอค็อตสค์ (ทางทิศเหนือ), และมหาสมุทรแปซิฟิก (ทางทิศตะวันออก) ศูนย์กลางของเกาะเป็นภูเขาและที่ราบสูงภูเขาไฟ ฮกไกโดมีที่ราบหลายแห่ง เช่น ที่ราบอิชิการิ , ที่ราบโทกาจิ , ที่ราบคูชิโระ  (พื้นที่ชุ่มน้ำที่ใหญ่ที่สุดในญี่ปุ่น), และที่ราบซาโรเบ็ตสึ  ฮกไกโดมีขนาดพื้นที่  ซึ่งทำให้เป็นเกาะที่ใหญ่เป็นอันดับสองของญี่ปุ่น

ช่องแคบสึงารุแยกฮกไกโดออกจากฮนชู (จังหวัดอาโอโมริ), ช่องแคบลาเปรูซแยกฮอกไกโดออกจากเกาะซาฮาลินในรัสเซีย, และช่องแคบเนมูโระแยกฮกไกโดออกจากเกาะคูนาชีร์ในหมู่เกาะคูริลของรัสเซีย

เขตอำนาจทางการปกครองของฮกไกโดจะรวมไปถึงเกาะเล็ก ๆ หลายแห่งที่อยู่รอบเกาะฮกไกโดด้วย เช่น เกาะริชิริ เกาะโอกูชิริ และเกาะเรบุง (ตามการคำนวณของญี่ปุ่น ฮกไกโดยังได้รวมหมู่เกาะคูริลไว้ด้วย) ฮกไกโดเป็นจังหวัดที่ใหญ่ที่สุดและอยู่เหนือสุดของญี่ปุ่น เกาะนี้อยู่ในอันดับที่ 21 ของโลกตามขนาดพื้นที่


ไฟล์:130922 Lake Toya Toyako Hokkaido Japan03s3.jpg|ทะเลสาบโทยะ ทะเลสาบปากปล่องภูเขาไฟ
ไฟล์:Hokkaido-Japan-ISS-Space.png|ฮกไกโดมองจากสถานีอวกาศนานาชาติ
ไฟล์:140829 Ichiko of Shiretoko Goko Lakes Hokkaido Japan04s3.jpg|ทะเลสาบชิเรโตโกะ โกโกะ ในเมืองชาริ กิ่งจังหวัดโอค็อตสค์ ฮกไกโด
ไฟล์:Spring Bloom Colors the Pacific Near Hokkaido.jpg|กระแสน้ำโอยาชิโอะปะทะกับกระแสน้ำคูโรชิโอะนอกชายฝั่งฮกไกโด


### พืชและสัตว์
ในฮกไกโดมีประชากรหมีสีน้ำตาลอุซซูริอยู่สามกลุ่มย่อย ซึ่งถือเป็นประชากรหมีน้ำตาลที่มีจำนวนมากที่สุดในเอเชียนอกเหนือจากรัสเซีย หมีสีน้ำตาลของฮกไกโดแบ่งออกเป็นสามสายพันธุ์ย่อยที่ชัดเจน จากทั้งหมดเพียงแปดสายพันธุ์ทั่วโลก โดยสายพันธุ์บนเกาะฮนชูนั้นสูญพันธุ์ไปนานแล้ว

ต้นไม้พื้นเมืองประเภทสนในเขตภาคเหนือของฮกไกโดคือ เฟอร์ซาฮาลิน (*[[Abies sachalinensis]]*) นอกจากนี้ยังมีพืชดอก ไฮเดรนเยียเฮอร์ตา (*[[Hydrangea hirta]]*) ก็พบได้บนเกาะนี้เช่นกัน

### กิจกรรมทางธรณีวิทยา
เช่นเดียวกับพื้นที่อื่น ๆ ในญี่ปุ่น ฮกไกโดเป็นเขตที่เกิดแผ่นดินไหวบ่อย นอกจากแผ่นดินไหวจำนวนมากแล้ว ยังมีภูเขาไฟที่ถือว่ายังมีพลังอยู่ (เกิดการปะทุอย่างน้อยหนึ่งครั้งตั้งแต่ ค.ศ. 1850) ได้แก่

* ฮกไกโดโคมางาตาเกะ
* เขาเมอากัง
* เขาทารูมาเอะ
* เขาโทกาจิ
* เขาอูซุ และโชวะชินซัง

ใน ค.ศ. 1993 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.7 ทำให้เกิดสึนามิถล่มเกาะโอกูชิริ มีผู้เสียชีวิต 202 คน ต่อมาในวันที่ 26 กันยายน ค.ศ. 2003 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 8.3 ใกล้กับเกาะฮกไกโด และในวันที่ 6 กันยายน ค.ศ. 2018 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.6 จุดศูนย์กลางอยู่ใกล้นครโทมาโกไม ทำให้เกิดไฟดับทั่วทั้งเกาะ

ในวันที่ 16 พฤษภาคม ค.ศ. 2021 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.1 ตามมาตราริกเตอร์ บริเวณนอกชายฝั่งของเกาะฮกไกโด

### อุทยาน
* อุทยานแห่งชาติ (国立公園) 6 แห่ง ได้แก่
** อุทยานแห่งชาติชิเรโตโกะ (知床) (มีทั้งทะเลและทะเลสาบ) ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโก เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม ค.ศ 2005
** อุทยานแห่งชาติอากัง (阿寒) (เป็นทะเลสาบ)
** อุทยานแห่งชาติคูชิโรชิตสึเง็ง (釧路湿原) (เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ)
** อุทยานแห่งชาติไดเซ็ตสึซัง (大雪山) (เป็นเทือกเขา)
** อุทยานแห่งชาติชิกตสึ-โทยะ (支笏洞爺) (เป็นทะเลสาบ)
** อุทยานแห่งชาติริชิริ-เรบุง-ซาโรเบ็ตสึ (利尻礼文サロベツ) (เป็นเกาะ)
** อุทยานแห่งชาติฮิดากาซัมเมียกุ-เอริโมะ-โทกาจิ (เป็นเทือกเขา)
* อุทยานกึ่งแห่งชาติ (国定公園) 4 แห่ง ได้แก่
** อุทยานกึ่งแห่งชาติอาบาชิริ (網走)
** อุทยานกึ่งแห่งชาตินิเซโกะ-ชาโกตัง-โอตารุไคงัง (ニセコ積丹小樽海岸)
** อุทยานกึ่งแห่งชาติโอนูมะ (大沼)
** อุทยานกึ่งแห่งชาติโชกัมเบ็ตสึ-เทอูริ-ยางิชิริ (暑寒別天売焼尻)


ไฟล์:Kottaro situgen 2009.jpg|ทัวทัศน์ของพื้นที่ชุ่มน้ำคูชิโระ
ไฟล์:Lake Akan and Mount Oakan - 2005.jpg|ทะเลสาบอากัง และเขาเมอากัง
ไฟล์:Image-2008 Lake Masshu.jpg|ทิวทัศน์ของทะเลสาบมาชู
ไฟล์:Lake Shikotsu17n4272.jpg|ทะเลสาบชิกตสึ
ไฟล์:Sounkyo1.jpg|ร่องผาโซอุง ในเขตภูเขาไฟไดเซ็ตสึซัง


* อุทยานธรรมชาติจังหวัด (道立自然公園) 12 แห่ง อุทยานธรรมชาติของจังหวัดครอบคลุมพื้นที่ 146,802 เฮกตาร์ ซึ่งถือเป็นพื้นที่ที่ใหญ่ที่สุดในบรรดาจังหวัดทั้งหมด

### ภูมิอากาศ
thumb|400px|ฮกไกโดในฤดูหนาวและฤดูร้อน
thumb|upright|ภาพถ่ายดาวเทียมของฮกไกโดในฤดูหนาว เดือนมกราคม ค.ศ. 2003

ในฐานะที่เป็นภูมิภาคที่มีอากาศหนาวที่สุดของญี่ปุ่น ฮกไกโดมีฤดูร้อนที่ค่อนข้างเย็นสบาย และฤดูหนาวที่มีหิมะและน้ำแข็งปกคลุม โดยหนาวนานอยู่ประมาณครึ่งปี (ปลายเดือนพฤศจิกายนจนถึงต้นเดือนเมษายน) พื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาะจัดอยู่ในเขตภูมิอากาศแบบชื้นภาคพื้นทวีป (humid continental climate) ตามการแบ่งเขตภูมิอากาศแบบเคิพเพิน ในหลายพื้นที่เป็นแบบ *Dfb* (เฮมิบอเรียล ซึ่งคือเขตภูมิอากาศระหว่างเขตอบอุ่นกับซับอาร์กติก) แต่ก็มีแบบ *Dfa* (ฤดูร้อนแบบชื้นภาคพื้นทวีป) ในที่ราบลุ่มตอนในบางแห่ง อุณหภูมิเฉลี่ยในเดือนสิงหาคมอยู่ระหว่าง  ขณะที่ในเดือนมกราคมอยู่ระหว่าง  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับระดับความสูงและระยะทางจากมหาสมุทร โดยทั่วไปฝั่งตะวันตกของเกาะจะอุ่นกว่าฝั่งตะวันออกเล็กน้อย อุณหภูมิสูงสุดที่เคยบันทึกไว้คือ  เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม ค.ศ. 2019

พื้นที่ตอนเหนือของฮกไกโดอยู่ในชีวนิเวศไทกา ซึ่งมีหิมะตกหนัก ความสูงของหิมะจะแตกต่างกันมาก ตั้งแต่ประมาณ  ในเขตภูเขาที่อยู่ติดทะเลญี่ปุ่น จนถึงเพียงประมาณ  ตามชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก ลักษณะภูมิประเทศของเกาะทำให้มักเกิดพายุหิมะที่ตกหนักและตกยาวนานจนก่อตัวเป็นแนวหิมะสูง ปริมาณการตกของหยาดน้ำฟ้ารวมทั้งปีมีตั้งแต่  บริเวณภูเขาทางฝั่งทะเลญี่ปุ่น ไปจนถึงราว  (นับว่าต่ำที่สุดในญี่ปุ่น) บริเวณชายฝั่งทะเลโอค็อตสค์และที่ราบลุ่มตอนใน และประมาณ  ทางฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก ฮกไกโดมีหิมะผง (powder snow) ที่มีคุณภาพสูง และภูเขาจำนวนมาก ทำให้ฮกไกโดเป็นจุดหมายยอดนิยมสำหรับกีฬาฤดูหนาว โดยฤดูหิมะมักเริ่มในเดือนพฤศจิกายน และรีสอร์ตสกี เช่น ที่นิเซโกะ ฟูราโนะ เทอิเนะ และรูซุตสึ มักเปิดให้บริการระหว่างเดือนธันวาคมถึงเมษายน ฮกไกโดยังจัดเทศกาลหิมะซัปโปโระในราวต้นเดือนกุมภาพันธ์เป็นประจำทุกปีเพื่อเฉลิมฉลองฤดูหนาวอีกด้วย

ในระหว่างฤดูหนาว การเดินเรือในทะเลโอค็อตสค์มักได้รับผลกระทบจากแผ่นน้ำแข็งลอยขนาดใหญ่ (drift ice) เมื่อรวมกับลมแรงที่เกิดขึ้นในช่วงเดียวกัน ทำให้การเดินทางทางอากาศและทางทะเลบริเวณชายฝั่งตอนเหนือของฮกไกโดเป็นไปได้ยากและมักหยุดชะงัก ต้องใช้เรือตัดน้ำแข็ง ส่วนการประมงก็ต้องรอจนกว่าจะสิ้นฤดูหนาว อย่างไรก็ตาม ท่าเรือที่อยู่ทางฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกและทะเลญี่ปุ่นมักไม่มีน้ำแข็งปกคลุมตลอดทั้งปี แม้ว่าแม่น้ำส่วนใหญ่จะกลายเป็นน้ำแข็งในช่วงฤดูหนาวก็ตาม

ต่างจากเกาะใหญ่แห่งอื่น ๆ ของญี่ปุ่น ฮกไกโดมักไม่ได้รับผลกระทบจากฤดูฝนในช่วงเดือนมิถุนายน–กรกฎาคม อีกทั้งความชื้นที่ต่ำและอากาศฤดูร้อนที่อบอุ่นแต่ไม่ร้อนจัด ยังทำให้ภูมิอากาศของฮกไกโดเป็นที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวจากส่วนอื่น ๆ ของประเทศ

## เขตการปกครอง

thumb|200px|แผนที่เกาะฮกไกโด แสดงกิ่งจังหวัดและเมืองสำคัญ

ณ เดือนเมษายน ค.ศ. 2010 ฮกไกโดมีสำนักงานส่งเสริมบูรณาการ () จำนวน 9 แห่ง และสำนักงานส่งเสริม () อีก 5 แห่ง รวมเป็น 14 แห่ง ฮกไกโดเป็นหนึ่งใน 8 จังหวัดของญี่ปุ่นที่มีการจัดตั้ง "สำนักงานสาขา" () หรือในภาษาอังกฤษใช้คำว่า "subprefecture" (กิ่งจังหวัด) อย่างไรก็ตาม ฮกไกโดเป็นจังหวัดเดียวในกลุ่มนี้ที่มีสำนักงานดังกล่าวครอบคลุมทั่วทั้งดินแดนของจังหวัด (ไม่ใช่เฉพาะเกาะนอกชายฝั่งหรือพื้นที่ห่างไกล) สาเหตุหลักคือพื้นที่ของฮกไกโดมีขนาดกว้างใหญ่ หลายส่วนของจังหวัดอยู่ไกลเกินกว่าจะบริหารจัดการจากนครซัปโปโระได้อย่างมีประสิทธิภาพ สำนักงานสาขาในฮกไกโดจึงทำหน้าที่หลายประการเทียบเท่ากับสำนักงานของจังหวัดอื่น ๆ ในญี่ปุ่น

## ประชากร
[thumb|ทิวทัศน์ของ[นครซัปโปโระ เมืองที่มีประชากรมากที่สุดในฮกไกโด และเมืองที่มีประชากรมากเป็นอันดับ 5 ของญี่ปุ่น]]
thumb|290x290px|พีระมิดประชากรฮกกไกโดใน ค.ศ. 2020

ฮกไกโดเป็นเกาะที่มีประชากรมากเป็นอันดับสามในบรรดาห้าเกาะหลักของญี่ปุ่น โดยมีประชากร 5,111,691 คนใน ค.ศ. 2023 และมีความหนาแน่นของประชากรต่ำที่สุดในประเทศ คือเพียง  ฮกไกโดอยู่ในอันดับที่ 21 ของเกาะที่มีประชากรมากที่สุดในโลก เมืองสำคัญได้แก่ นครซัปโปโระและนครอาซาฮิกาวะที่ตั้งอยู่ในตอนกลางของเกาะ และนครฮาโกดาเตะ เมืองท่าทางตอนใต้ที่หันหน้าไปทางเกาะฮนชู นครซัปโปโระเป็นเมืองใหญ่ที่สุดในฮกไกโดและใหญ่เป็นอันดับห้าในญี่ปุ่น โดยมีประชากร 1,959,750 คน ณ วันที่ 31 กรกฎาคม ค.ศ. 2023 และมีความหนาแน่นของประชากร 

## เศรษฐกิจ
[thumb|ฟาร์มขนาดใหญ่บน[ที่ราบโทกาจิ]]

แม้จะมีอุตสาหกรรมเบาอยู่บ้าง (โดยเฉพาะการผลิตกระดาษและการผลิตเบียร์) ประชากรส่วนใหญ่ของฮกไกโดประกอบอาชีพในภาคบริการ ใน ค.ศ. 2001 ภาคบริการและอุตสาหกรรมขั้นที่สามอื่น ๆ สร้างผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศมากกว่าสามในสี่ของทั้งจังหวัด

ภาคเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมขั้นต้นอื่น ๆ มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจของฮกไกโด โดยฮกไกโดมีพื้นที่เพาะปลูกคิดเป็นเกือบหนึ่งในสี่ของพื้นที่เพาะปลูกทั้งหมดในประเทศญี่ปุ่น และเป็นอันดับหนึ่งของประเทศในด้านการผลิตสินค้าเกษตรหลายชนิด เช่น ข้าวสาลี ถั่วเหลือง มันฝรั่ง หัวบีตน้ำตาล หอมใหญ่ ฟักทอง ข้าวโพด น้ำนมดิบ และเนื้อวัว ฮกไกโดยังมีพื้นที่ป่าคิดเป็น 22% ของทั้งประเทศ พร้อมอุตสาหกรรมไม้ขนาดใหญ่ จังหวัดนี้ยังเป็นผู้นำอันดับหนึ่งของประเทศในด้านผลิตภัณฑ์ประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ขนาดฟาร์มเฉลี่ยในฮกไกโดใน ค.ศ. 2013 อยู่ที่ 26 เฮกตาร์ต่อเกษตรกร ซึ่งมากกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศที่อยู่ที่ 2.4 เฮกตาร์ถึงเกือบ 11 เท่า

[thumb|right|[ฟาร์มโทมิตะในเมืองนากาฟูราโนะ]]

การท่องเที่ยวเป็นอีกหนึ่งอุตสาหกรรมที่สำคัญ โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อนที่อากาศเย็นสบาย นักท่องเที่ยวจากภูมิภาคอื่นของญี่ปุ่นและประเทศในเอเชียที่อากาศร้อนและชื้นต่างหลั่งไหลมายังฮกไกโดเพื่อสัมผัสพื้นที่โล่งกว้างของเกาะ ในฤดูหนาว กีฬาสกีและกีฬาฤดูหนาวอื่น ๆ ก็เป็นที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งในและต่างประเทศเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

การทำเหมืองถ่านหินเคยมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาอุตสาหกรรมของฮกไกโด โดยเฉพาะแหล่งถ่านหินอิชิการิ เมืองต่าง ๆ เช่น นครมูโรรัง พัฒนาขึ้นเพื่อลำเลียงถ่านหินไปยังภูมิภาคอื่นของหมู่เกาะญี่ปุ่น

ใน ค.ศ. 2023 บริษัทราพิดัส (Rapidus Corporation) ได้ประกาศลงทุนทางธุรกิจครั้งใหญ่ที่สุดของฮกไกโด ด้วยแผนลงทุนมูลค่า 5 ล้านล้านเยนเพื่อก่อสร้างโรงงานผลิตเซมิคอนดักเตอร์ในนครชิโตเซะ ซึ่งคาดว่าจะมีพนักงานมากกว่า 1,000 คนในอนาคต

## การขนส่ง
[thumb|right|[สถานีรถไฟชินฮาโกดาเตะโฮกูโตะบนเส้นทางฮกไกโดชิงกันเซ็ง]]

ฮกไกโดมีจุดเชื่อมต่อทางบกกับแผ่นดินใหญ่ของญี่ปุ่นเพียงแห่งเดียว คือ อุโมงค์เซกัง อย่างไรก็ตาม นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่นิยมเดินทางมายังฮกไกโดโดยเครื่องบิน ท่าอากาศยานหลักคือท่าอากาศยานชินชิโตเซะ ตั้งอยู่ที่นครชิโตเซะ ทางตอนใต้ของนครซัปโปโระ ซึ่งอยู่ห่างเพียง 40 นาทีโดยรถไฟ เส้นทางบินระหว่างโตเกียว–ชิโตเซะเป็นหนึ่งใน 10 เส้นทางบินที่พลุกพล่านที่สุดในโลก โดยมีเที่ยวบินไป-กลับแบบลำตัวกว้างมากกว่า 40 เที่ยวต่อวันจากหลายสายการบิน หนึ่งในสายการบินเหล่านี้คือสายการบินแอร์โด ซึ่งตั้งชื่อตามฮกไกโด

ฮกไกโดสามารถเดินทางไปถึงได้ทางเรือเฟอร์รีจากนครเซ็นได นครนีงาตะ และเมืองอื่น ๆ อีกบางแห่ง โดยเฟอร์รีจากโตเกียวให้บริการเฉพาะขนส่งสินค้า สำหรับทางรถไฟความเร็วสูง เส้นทางฮกไกโดชิงกันเซ็งสามารถพาผู้โดยสารจากโตเกียวไปยังพื้นที่ใกล้นครฮาโกดาเตะได้ภายในเวลาเพียงกว่า 4 ชั่วโมง เครือข่ายทางรถไฟของฮกไกโดพัฒนาในระดับหนึ่ง โดยรถไฟระหว่างเมืองดำเนินงานโดยบริษัทรถไฟฮกไกโด แต่หลายเมืองยังคงเข้าถึงได้โดยทางถนนเท่านั้น ทางรถไฟสายถ่านหินเคยถูกสร้างขึ้นรอบนครซัปโปโระและโฮโรไนตั้งแต่ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ตามคำแนะนำของวิศวกรชาวอเมริกันชื่อโจเซฟ ครอว์ฟอร์ด (Joseph Crawford) สำหรับรถไฟใต้ดินมีเฉพาะที่นครซัปโปโระ

ฮกไกโดยังเป็นที่ตั้งของหนึ่งในถนนดนตรีของญี่ปุ่น ซึ่งเป็นถนนที่มีร่องลึกเจาะอยู่ตามแนวทาง เมื่อรถวิ่งผ่านจะเกิดแรงสั่นสะเทือนและเสียงดังก้องผ่านล้อรถไปยังตัวถัง ทำให้เกิดเสียงเพลงขณะขับขี่

## การศึกษา
[thumb|[มหาวิทยาลัยฮกไกโด (กันยายน ค.ศ. 2009)]]

คณะกรรมการการศึกษาฮกไกโดมีหน้าที่ดูแลโรงเรียนของรัฐในจังหวัด (ยกเว้นระดับวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย) โรงเรียนประถมศึกษาและมัธยมศึกษาตอนต้นของรัฐอยู่ในความรับผิดชอบของเทศบาล (ยกเว้นโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลายฮกไกโดโนโบริเบ็ตสึอาเกบิ และโรงเรียนสาธิตของมหาวิทยาลัยการศึกษาฮกไกโด) ส่วนโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายของรัฐจะดำเนินการโดยคณะกรรมการการศึกษาจังหวัดหรือเทศบาล

### โรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย
ณ ค.ศ. 2016 ฮกไกโดมีโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายทั้งหมด 291 แห่ง แบ่งเป็นโรงเรียนของรัฐระดับชาติ 4 แห่ง โรงเรียนเอกชน 55 แห่ง โรงเรียนของรัฐระดับจังหวัดหรือเทศบาล 233 แห่ง และโรงเรียนมัธยมศึกษาระดับต้นและปลายแบบบูรณาการ 2 แห่ง

### วิทยาลัยและมหาวิทยาลัย
ฮกไกโดมีมหาวิทยาลัย 34 แห่ง (เป็นมหาวิทยาลัยของรัฐระดับชาติ 7 แห่ง ของรัฐระดับท้องถิ่น 6 แห่ง และเอกชน 21 แห่ง) วิทยาลัยอนุปริญญา 15 แห่ง และวิทยาลัยเทคโนโลยี 6 แห่ง (เป็นของรัฐระดับชาติ 3 แห่ง ของรัฐระดับท้องถิ่น 1 แห่ง และเอกชน 2 แห่ง)

## การเมืองการปกครอง
### ผู้ว่าราชการจังหวัด
[thumb|[ศาลาว่าการเก่าฮกไกโด|ศาลากลางฮกไกโดหลังเก่า ในเขตชูโอ นครซัปโปโระ]]
thumb|ศาลากลางฮกไกโดหลังปัจจุบัน ในเขตชูโอ นครซัปโปโระ

ผู้ว่าราชการฮกไกโดคนปัจจุบันคือ นาโอมิจิ ซูซูกิ โดยได้รับเลือกตั้งเข้าดำรงตำแหน่งใน ค.ศ. 2019 ในฐานะผู้สมัครอิสระ ย้อนกลับไปใน ค.ศ. 1999 โฮริได้รับการสนับสนุนจากพรรคการเมืองหลักทั้งหมดที่ไม่ใช่พรรคคอมมิวนิสต์ ขณะที่อิโตลงสมัครโดยไม่มีการสนับสนุนจากพรรคใด ก่อน ค.ศ. 1983 ตำแหน่งผู้ว่าราชการฮกไกโดถูกครองโดยสมาชิกพรรคเสรีประชาธิปไตยนามว่า นาโอฮิโระ โดงากิไน และคิงโงะ มาจิมูระ ต่อเนื่องกันนานถึง 24 ปี ในการเลือกตั้ง ค.ศ. 1971 ขณะที่มาจิมูระวางมือ ผู้สมัครจากพรรคสังคมนิยม โชเฮ สึกาดะ พ่ายแพ้โดงากิไนไปเพียง 13,000 คะแนน โดยสึกาดะได้รับการสนับสนุนจากพรรคคอมมิวนิสต์ญี่ปุ่นด้วย (ซึ่งเป็นการร่วมมือกันของฝ่ายซ้ายซึ่งต่อต้านสนธิสัญญาความมั่นคงญี่ปุ่น-สหรัฐ ทำให้ผู้สมัครจากพรรคสังคมนิยม-คอมมิวนิสต์ชนะเลือกตั้งระดับจังหวัดและท้องถิ่นหลายแห่งในคริสต์ทศวรรษ 1960 และ 1970) ใน ค.ศ. 1959 มาจิมูระเคยเอาชนะเซ็ตสึโอะ โยโกมิจิ (บิดาของโยโกมิจิ) ในการเลือกตั้งผู้ว่าราชการคนต่อไป แทนที่ผู้ว่าราชการฮกไกโดคนแรกจากการเลือกตั้งคือ โทชิบูมิ ทานากะ แห่งพรรคสังคมนิยม ซึ่งวางมือหลังดำรงตำแหน่ง 3 สมัย โดยใน ค.ศ. 1947 ทานากะชนะการเลือกตั้งผู้ว่าราชการรอบชี้ขาดกับผู้สมัครจากพรรคประชาธิปไตย เอจิ อาริมะ หลังจากไม่มีผู้ใดได้คะแนนเกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดไว้ในรอบแรก

### สภาจังหวัด
สภาฮกไกโดมีสมาชิก 100 คน มาจาก 47 เขตเลือกตั้ง ณ วันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 2015 กลุ่มสมาชิกพรรคเสรีประชาธิปไตย (LDP) ถือเสียงข้างมากด้วยจำนวน 51 ที่นั่ง กลุ่มที่นำโดยพรรคประชาธิปไตยญี่ปุ่น (DPJ) มี 26 ที่นั่ง กลุ่มอื่น ๆ ได้แก่ *ฮกไกโดยูชิไก* จากพรรคใหม่ไดอิจิและสมาชิกอิสระรวม 12 ที่นั่ง พรรคโคเม 8 ที่นั่ง และพรรคคอมมิวนิสต์ญี่ปุ่น 4 ที่นั่ง การเลือกตั้งทั่วไปของสภาฮกไกโดจะจัดควบคู่กับการเลือกตั้งผู้ว่าราชการในช่วงการเลือกตั้งท้องถิ่นรอบใหญ่ (ล่าสุดคือเดือนเมษายน ค.ศ. 2023)

### สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
สำหรับสภาผู้แทนราษฎร ฮกไกโดแบ่งเขตเลือกตั้งแบบผู้แทนเขตละหนึ่งคนออกเป็น 12 เขต ในการเลือกตั้ง ค.ศ. 2017 ผู้สมัครจากพรรคร่วมรัฐบาลผสม คือ พรรคเสรีประชาธิปไตยและพรรคโคเม ชนะ 7 เขต ส่วนพรรคฝ่ายค้านหลัก คือ พรรคประชาธิปไตยตามรัฐธรรมนูญ ชนะ 5 เขต สำหรับระบบสัดส่วน ฮกไกโดและโตเกียวเป็นเพียงสองจังหวัดที่มีเขตเลือกตั้งแบบ "บล็อก" เป็นของตนเอง (กล่าวคือในหนึ่งบล็อกครอบคลุมเพียงจังหวัดเดียว) เขตเลือกตั้งสัดส่วนของฮกไกโดมีผู้แทน 8 คน ใน ค.ศ. 2017 พรรคเสรีประชาธิปไตยได้คะแนนเสียง 28.8% และได้ 3 ที่นั่ง พรรคประชาธิปไตยตามรัฐธรรมนูญได้ 26.4% และได้ 3 ที่นั่ง พรรคคิโบได้ 12.3% และได้ 1 ที่นั่ง ส่วนพรรคโคเมได้ 11.0% และได้ 1 ที่นั่ง พรรคคอมมิวนิสต์ญี่ปุ่นซึ่งเคยได้ 1 ที่นั่งใน ค.ศ. 2014 สูญเสียที่นั่งทั้งหมดใน ค.ศ. 2017 แม้ได้คะแนนเสียง 8.5%

สำหรับวุฒิสภา การแบ่งจำนวนผู้แทนในเขตเลือกตั้งครั้งใหญ่ในคริสต์ทศวรรษ 1990 ทำให้จำนวนสมาชิกวุฒิสภาที่มาจากฮกไกโดต่อหนึ่งครั้งการเลือกตั้งลดลงจาก 4 คนเหลือ 2 คน หลังการเลือกตั้ง ค.ศ. 2010 และ 2013 เขตเลือกตั้งฮกไกโด มีผู้แทนจากพรรคเสรีประชาธิปไตย 2 คน และจากพรรคประชาธิปไตย 2 คน (เช่นเดียวกับเขตเลือกตั้งวุฒิสภาที่มีสมาชิกสองคนส่วนใหญ่) ในการเลือกตั้งวุฒิสภา ค.ศ. 2016 ได้มีการเพิ่มจำนวนสมาชิกในเขตนี้เป็น 3 คน ทำให้ฮกไกโดมีผู้แทน 5 คนในวุฒิสภาเป็นการชั่วคราว และเพิ่มเป็น 6 คนหลังการเลือกตั้งใน ค.ศ. 2019

## ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ฮกไกโดมีความสัมพันธ์กับเขตการปกครองในพื้นที่อื่น ๆ ของโลกดังต่อไปนี้
*  รัฐแอลเบอร์ตา ประเทศแคนาดา (ค.ศ. 1980)
*  มณฑลเฮย์หลงเจียง ประเทศจีน (ค.ศ. 1980)
*  รัฐแมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา (ค.ศ. 1988)
*  แคว้นซาฮาลิน ประเทศรัสเซีย (ค.ศ. 1998)
*  ปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ (ค.ศ. 2005)
*  จังหวัดคย็องซังใต้ ประเทศเกาหลีใต้ (ค.ศ. 2006)
*  โซล ประเทศเกาหลีใต้ (ค.ศ. 2010)
*  จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย (ค.ศ. 2013)
*  ทิมพู ประเทศภูฏาน
*  รัฐฮาวาย สหรัฐอเมริกา

ณ เดือนมกราคม ค.ศ. 2014 เทศบาล 74 แห่งในฮกไกโดมีข้อตกลงเมืองพี่น้องกับ 114 เมืองใน 21 ประเทศทั่วโลก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์ทางการของฮกไกโด 
* เว็บไซต์ทางการของฮกไกโด 
* Amazing Details on Hokkaido 
* Hokkaido Ski Resort 


หมวดหมู่:จังหวัดของประเทศญี่ปุ่น
หมวดหมู่:หมู่เกาะญี่ปุ่น