เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค)

นายพลโท **เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์** (นามเดิม: โต บุนนาค; 25 มิถุนายน พ.ศ. 2395 – 8 ตุลาคม พ.ศ. 2452) เป็นบุตรของเจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) กับท่านผู้หญิงอ่วม สุรวงษ์ไวยวัฒน์ จบการศึกษาวิชาทหารปืนใหญ่จากประเทศอังกฤษ

## ประวัติ
เริ่มรับราชการเมื่อ พ.ศ. 2421 ในรัชกาลที่ 5 เป็นที่***พระอมรวิสัยสรเดช*** ผู้บังคับการกองทหารปืนใหญ่ และ เป็นผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยทหารบก ต่อมาเป็นราชองครักษ์ประจำพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้รับโปรดเกล้าฯ เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น ***พระยาสีหราชเดโชชัย*** ถือศักดินา 10000 พร้อมกับรับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้น ทุติยจุลจอมเกล้า เมื่อ พ.ศ. 2431 จากนั้นในวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2432 จึงได้รับพระราชทานยศทหารเป็น พลตรี 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2443 ได้รับสถาปนาเป็น ***เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ อรรคยโสดมบรมนารถ วรุตมามาตยมหาเสนาบดี ยุทธวิธีสมันตเวท อนีกเดชกิติกำจร สุจริตสาธรมหาสวามิภักดิ ราชานุรักษธุรนิพัทธ ศรีรัตนไตรยสรณธาดา อุดมเมตยาชวาไศรย อภัยพิริยบรากรมพาหุ*** ดำรงตำแหน่งสุดท้ายที่สมุหราชองครักษ์และยศสุดท้ายทางทหารที่ พลโท

เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ มีบุตรธิดารวม 27 คน 

เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ ป่วยเป็นโรคหัวใจอ่อนมาหลายเดือน ถึงวันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2452 ระหว่างตามเสด็จฯ เมืองเพชรบุรี ท่านเกิดอาการแน่นหน้าอก แพทย์ชาวตะวันตกจึงจัดยารักษา อาการก็สงบลง แล้วกลับกำเริบขึ้นเป็นระยะ จนเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2452 เวลา 7 ทุ่ม 15 นาที อาการกลับทรุดลงอีก ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อเวลา 7 ทุ่ม 40 นาที สิริอายุได้ 58 ปี วันต่อมาจึงเคลื่อนย้ายศพทางรถไฟกลับไปตั้งบำเพ็ญกุศลที่ของท่าน สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จฯ มาพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ ได้รับพระราชทานโกศแปดเหลี่ยมบรรจุศพ และมีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2455 ณ วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร

## ยศและบรรดาศักดิ์
* พระอมรวิไสยสรเดช
* พ.ศ. 2431 พันเอก
* พ.ศ. 2431 พระยาสีหราชเดโชไชย

## เกียรติยศ
### เครื่องยศ
 ได้รับพระราชทานเครื่องยศ ดังต่อไปนี้
* โต๊ะกาทอง
* พานทอง
* เต้านํ้า
* หีบหมากไม้แดงหุ้มทองคำลงยา
* ตราอักษรพระนาม จ.ป.ร. หีบ
* มาลาเครื่องทองคำ
* สำรับ กระบี่ฝักทองคำ
### เครื่องราชอิสริยาภรณ์
 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เหรียญ และเข็มของไทยและเครื่องราชอิสริยาภรณ์จากต่างประเทศ ชั้นสูงสุดตระกูลต่างๆ ดังนี้
#### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

* พ.ศ. 2450 - เข็มอักษรเสด็จพระราชดำเนินประพาสยุโรปสองคราว (เข็มเงิน)
#### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
*  :
** พ.ศ. 2430 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 3
** พ.ศ. 2433 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงคลรัตน์ ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์แดนเนอโบร ชั้นที่ 1
*  :
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญโอลาฟ ชั้นที่ 1
*  :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 1
*  แกรนด์ดัชชีบาเดิน :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ซริงเกน ไลออน ชั้นที่ 1
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เบอโทลด์ ชั้นที่ 1
*  ดัชชีเบราน์ชไวค์ :
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไฮนริคเดอเรอเวน ชั้นที่ 1
*  :
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นกอินทรีย์แดง ชั้นที่ 1
*  :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นกอินทรีย์ขาว ชั้นที่ 1
*  :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อิซเบลลาแห่งคาทอลิก ชั้นที่ 1
*  :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ฟรันทซ์ โยเซ็ฟ ชั้นที่ 1
*  :
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมอริซและลาซารัส ชั้นที่ 1
*  วาติกัน :
** พ.ศ. 2450 - 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์ปิอุสที่ 9 ชั้นที่ 1

## อ้างอิง
* กิตติพงษ์ วิโรจน์ธรรมากูร, 100 ปีภาพถ่ายฝีพระหัตถ์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในงานพระพุทธชินราชประจำปี วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม รัตนโกสินทรศก 123, ดำรงวิทยา, 2548 ISBN 974-93740-5-3

หมวดหมู่:สมุหราชองครักษ์
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา
หมวดหมู่:สกุลบุนนาค
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ม.ป.ร.5
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:ขุนนางในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์