ทันตกรรมจัดฟัน

thumb|ทันตกรรมจัดฟัน
## ทันตกรรมจัดฟัน (Orthodontics)

**ทันตกรรมจัดฟัน** (Orthodontics) เป็นสาขาหนึ่งของทันตแพทยศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการวินิจฉัย ป้องกัน และแก้ไขความผิดปกติของการเรียงตัวของฟัน ขากรรไกร และใบหน้า จุดประสงค์หลักของการจัดฟัน คือ เพื่อเสริมสร้างการทำงานที่เหมาะสมของระบบบดเคี้ยว เพิ่มความสวยงามของใบหน้า และส่งเสริมสุขภาพช่องปากโดยรวม.

## ประวัติของทันตกรรมจัดฟัน

แนวคิดเกี่ยวกับการจัดเรียงฟันมีมาตั้งแต่สมัยโบราณ มีการค้นพบมัมมี่อียิปต์ที่ใช้โลหะพันรอบฟัน ต่อมาในสมัยกรีกและโรมัน ฮิปโปเครติสและซีลซัสได้บันทึกปัญหาฟันเกในเอกสารทางการแพทย์ ในศตวรรษที่ 18 **Pierre Fauchard** ได้คิดค้นอุปกรณ์จัดฟันชนิดแรกที่เรียกว่า "Bandeau" ส่วน **Edward H. Angle** ในศตวรรษที่ 19 ได้ก่อตั้ง American Association of Orthodontists (AAO) และพัฒนาหลักการจำแนกการสบฟันผิดปกติ.

## หลักการทางชีวกลศาสตร์ในการจัดฟัน

การเคลื่อนฟันเกิดจากแรงที่กระทำต่อฟันและกระดูกเบ้าฟัน ซึ่งกระตุ้นให้เกิดการสลายกระดูกในทิศทางที่ฟันเคลื่อน และการสร้างกระดูกใหม่ในด้านตรงข้าม แนวทางการวางแผนแรงจึงเป็นหัวใจสำคัญของการจัดฟัน.

## ผู้ที่ควรได้รับการจัดฟัน

กลุ่มผู้ที่เหมาะสมในการจัดฟัน ได้แก่:
* เด็กและวัยรุ่นที่มีการเจริญเติบโตของกระดูกขากรรไกร
* ผู้ใหญ่ที่มีความผิดปกติของการสบฟันหรือความสวยงามของฟัน
* ผู้ที่มีฟันซ้อนเก ฟันห่าง สบฟันผิดปกติ เช่น สบลึก สบเปิด สบคร่อม

## วิธีการจัดฟัน

### การจัดฟันแบบเครื่องมือคงที่ (Fixed appliances)
* **โลหะ (Metal braces)**: เครื่องมือโลหะแบบดั้งเดิมที่มีความแข็งแรงสูง
* **เซรามิก (Ceramic braces)**: สีเหมือนฟันเพื่อความสวยงาม แต่เปราะบางกว่าชนิดโลหะ
* **ด้านใน (Lingual braces)**: ติดที่ด้านในของฟัน ไม่เห็นจากภายนอก แต่ทำความสะอาดยาก

### การจัดฟันแบบเครื่องมือถอดได้ (Removable appliances)
* **ใส (Clear aligners)**: เช่น Invisalign เป็นชุดอุปกรณ์ใสที่ถอดได้ เหมาะสำหรับเคสที่ไม่ซับซ้อน.

## การผ่าตัดขากรรไกรร่วมกับการจัดฟัน

ในกรณีที่มีความผิดปกติของโครงสร้างขากรรไกร เช่น ขากรรไกรล่างยื่น หรือขากรรไกรบนสั้น การผ่าตัดขากรรไกร (Orthognathic surgery) ร่วมกับการจัดฟันเป็นวิธีการรักษาที่เหมาะสม.

## ระยะเวลาในการจัดฟัน

ระยะเวลาเฉลี่ยในการจัดฟันขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของปัญหา:
* เคสปกติ: 18–24 เดือน
* เคสร่วมกับผ่าตัด: 24–36 เดือน
* การใช้เครื่องมือใสในเคสอย่างง่าย: 6–18 เดือน

## ค่าใช้จ่ายในการจัดฟัน

- โลหะ: 40,000–70,000 บาท
- เซรามิก: 60,000–100,000 บาท
- ใส: 80,000–180,000 บาท

ในต่างประเทศเช่นสหรัฐอเมริกา ค่าใช้จ่ายอาจสูงกว่าประมาณ 2–3 เท่า

## สมาคมที่เกี่ยวข้องกับทันตกรรมจัดฟัน

* **สมาคมทันตแพทย์จัดฟันแห่งประเทศไทย** (ThaAO)
* **สมาคมทันตแพทย์จัดฟันแห่งอเมริกา** (American Association of Orthodontists; AAO)

## ข้อดีและข้อเสียของการจัดฟันแต่ละรูปแบบ

**โลหะ**
ข้อดี: แข็งแรง ทนทาน ราคาย่อมเยา
ข้อเสีย: มองเห็นได้ชัดเจน

**เซรามิก**
ข้อดี: สีใกล้เคียงฟัน
ข้อเสีย: เปราะบาง ราคาสูงกว่า

**ใส**
ข้อดี: มองไม่เห็นเครื่องมือ ถอดออกได้
ข้อเสีย: ต้องมีวินัย และราคาแพง

**ด้านใน**
ข้อดี: ซ่อนเครื่องมือ
ข้อเสีย: ค่าใช้จ่ายสูง อาจรบกวนการพูด

## ผลข้างเคียงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

* การละลายของรากฟัน (Root resorption)
* เหงือกร่น
* ฟันกลับสู่ตำแหน่งเดิมหากไม่ใส่เครื่องมือคงสภาพ (Retainer)

## ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในทันตกรรมจัดฟัน

* การจัดฟันแบบดิจิทัล (Digital orthodontics)
* การใช้เครื่องพิมพ์สามมิติ (3D printing)
* การใช้ AI ในการวางแผนการรักษา

## ดูเพิ่ม

* ทันตแพทยศาสตร์
* ศัลยกรรมช่องปากและแม็กซิลโลเฟเชียล

## รายการอ้างอิง