หลิว เช่าฉี

**หลิว เช่าฉี** (; 24 พฤศจิกายน ค.ศ. 189812 พฤศจิกายน ค.ศ. 1969) เป็นนักปฏิวัติและนักการเมืองชาวจีน ดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมาธิการสามัญประจำสภาประชาชนแห่งชาติตั้งแต่ ค.ศ. 1954 ถึง 1959 รองประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีนคนที่ 1 ตั้งแต่ ค.ศ. 1957 ถึง 1966 และประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาชนจีน (ประมุขแห่งรัฐ) ตั้งแต่ ค.ศ. 1959 ถึง 1968 เขาเคยได้รับการพิจารณาให้เป็นผู้สืบทอดอำนาจต่อจากเหมา เจ๋อตง แต่ต่อมาถูกปลดจากตำแหน่งและถูกกวาดล้างในช่วงการปฏิวัติทางวัฒนธรรม 

ในช่วงวัยรุ่น หลิวมีส่วนร่วมในขบวนการแรงงานในการนัดหยุดงานหลายครั้ง รวมถึงขบวนการ 30 พฤษภาคม หลังการปะทุของสงครามกลางเมืองจีนใน ค.ศ. 1927 พรรคคอมมิวนิสต์จีนมอบหมายให้เขาทำงานในพื้นที่เซี่ยงไฮ้และภาคตะวันออกเฉียงเหนือของจีน และเดินทางไปยังโซเวียตเจียงซีใน ค.ศ. 1932 เขาเข้าร่วมการเดินทัพทางไกล และได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคในภาคเหนือของจีนใน ค.ศ. 1936 เพื่อนำการต่อต้านญี่ปุ่นในภูมิภาคดังกล่าว ในช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง หลิวเป็นผู้นำสำนักงานที่ราบภาคกลางของพรรคคอมมิวนิสต์จีน ภายหลังเหตุการณ์กองทัพใหม่ที่สี่ใน ค.ศ. 1941 หลิวได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งกรรมาธิการการเมืองของกองทัพใหม่ที่สี่ หลังเดินทางกลับมายังเหยียนอานใน ค.ศ. 1943 เขาได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการสำนักเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนและรองประธานคณะกรรมาธิการการทหารกลาง 

หลังการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนใน  ค.ศ. 1949 หลิวได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งรองประธานรัฐบาลประชาชนกลาง หลังการก่อตั้งสภาประชาชนแห่งชาติใน ค.ศ. 1954 หลิวได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมาธิการสามัญประจำสภา ใน ค.ศ. 1959 เขาสืบทอดตำแหน่งประธานสาธารณรัฐประชาชนจีนจากเหมา เจ๋อตง ในช่วงดำรงตำแหน่งประธาน เขาดำเนินนโยบายฟื้นฟูเศรษฐกิจของจีน โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังการประชุมแกนนำ 7,000 คนใน ค.ศ. 1962 หลิวได้รับการประกาศต่อสาธารณะว่าเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งของเหมาใน ค.ศ. 1961 อย่างไรก็ตาม เขาถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงและถูกขับออกจากพรรคโดยเหมาหลังการปฏิวัติวัฒนธรรมเริ่มต้นขึ้นใน ค.ศ. 1966 และท้ายที่สุดก็ถูกกักบริเวณในบ้านใน ค.ศ. 1967 เขาถูกบีบให้ออกจากวงการเมือง และถูกตราหน้าว่าเป็น "ผู้นำกองบัญชาการของชนชั้นกระฎุมพีของจีน" "ผู้เดินตามเส้นทางทุนนิยม" คนสำคัญที่สุดของจีน และผู้ทรยศต่อการปฏิวัติ เขาเสียชีวิตในคุกใน ค.ศ. 1969 ด้วยภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน หลิวถูกประณามอย่างกว้างขวางในช่วงหลายปีหลังเสียชีวิตกระทั่งได้รับการกู้ชื่อเสียงหลังเสียชีวิตโดยรัฐบาลเติ้ง เสี่ยวผิงใน ค.ศ. 1980 ในฐานะส่วนหนึ่งของโครงการปัวล่วนฝ่านเจิ้ง รัฐบาลเติ้งยังอนุมัติให้มีการจัดรัฐพิธีศพอย่างเป็นทางการเพื่อไว้อาลัยแก่เขา 

## วัยเยาว์

หลิวเกิดในครอบครัวชาวนะฐานะปานกลางในหมู่บ้านหฺวาหมิงโหลว อำเภอหนิงเซียง มณฑลหูหนาน บรรพบุรุษมีถิ่นฐานเดิมอยู่ที่อำเภอจี๋ฉุ่ย มณฑลเจียงซี เขาได้รับการศึกษาแบบสมัยใหม่ โดยศึกษาที่โรงเรียนมัธยมประจำอำเภอหนิงเซียงและได้รับการแนะนำให้เข้าเรียนในชั้นเรียนที่เซี่ยงไฮ้เพื่อเตรียมตัวไปศึกษาต่อที่ประเทศรัสเซีย ใน ค.ศ. 1920 เขาและเหริน ปี้ฉือเข้าร่วมสันนิบาตเยาวชนสังคมนิยม ในปีถัดมา หลิวได้รับการคัดเลือกให้ไปศึกษาที่มหาวิทยาลัยผู้ใช้แรงงานแห่งตะวันออกขององค์การคอมมิวนิสต์สากลในมอสโก หลิวศึกษาที่มหาวิทยาลัยแห่งนั้นตั้งแต่ ค.ศ. 1921 ถึง 1922 และประสบการณ์ของเขาที่นั่นมีส่วนช่วยให้เขาประสบความสำเร็จในการจัดตั้งสหภาพแรงงานจีน การนัดหยุดงาน และคณะกรรมการพรรคคอมมิวนิสต์ใต้ดินในภายหลัง

เขาเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่เพิ่งก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1921 ปีถัดมาเขาเดินทางกลับประเทศจีน และในฐานะเลขาธิการสมาคมแรงงานแห่งประเทศจีนทั้งหมด เขาได้นำการนัดหยุดงานของคนงานรถไฟหลายครั้งในหุบเขาแยงซีและที่อันหยวนบริเวณชายแดนเจียงซี-หูหนาน

## กิจกรรมการปฏิวัติ
ใน ค.ศ. 1925 หลิวกลายเป็นสมาชิกของคณะกรรมการบริหารสมาคมแรงงานทั่วประเทศซึ่งมีฐานอยู่ในกว่างโจว ในช่วงสองปีถัดมา เขานำการรณรงค์ทางการเมืองและการนัดหยุดงานมากมายในหูเป่ย์และเซี่ยงไฮ้ เขาทำงานร่วมกับหลี่ ลี่ซานในเซี่ยงไฮ้ใน ค.ศ. 1925 โดยจัดกิจกรรมของพรรคคอมมิวนิสต์หลังขบวนการ 30 พฤษภาคม หลังทำงานที่เซี่ยงไฮ้ หลิวเดินทางไปที่อู่ฮั่น เขาถูกจับกุมตัวสั้น ๆ ในฉางชาและจากนั้นกลับไปกว่างโจวเพื่อช่วยจัดการนัดหยุดงานกวางตุ้ง–ฮ่องกงที่ยาวนาน 16 เดือน

เขาได้รับเลือกเข้าสู่คณะกรรมการกลางของพรรคใน ค.ศ. 1927 และได้รับแต่งตั้งเป็นหัวหน้ากรมแรงงานของพรรค หลิวกลับไปทำงานที่สำนักงานใหญ่พรรคในเซี่ยงไฮ้ใน ค.ศ. 1929 และได้รับแต่งตั้งเป็นเลขาธิการคณะกรรมการพรรคแมนจูเรียในเฟิ่งเทียน ใน ค.ศ. 1930 และ 1931 เขาเข้าร่วมการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 3 และ 4 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 6 และได้รับเลือกเข้าสู่คณะกรรมการบริหารกลาง (หรือก็คือกรมการเมือง) ของสาธารณรัฐโซเวียตจีนใน ค.ศ. 1931 หรือ 1932 ต่อมาใน ค.ศ. 1932 เขาออกจากเซี่ยงไฮ้และเดินทางไปยังเจียงซีโซเวียต
หลิวได้รับตำแหน่งเลขาธิการพรรคประจำมณฑลฝูเจี้ยนใน ค.ศ. 1932 เขาเข้าร่วมการเดินทัพทางไกลใน ค.ศ. 1934 อย่างน้อยก็จนถึงการประชุมจุนอี้ที่สำคัญ แต่หลังจากนั้นก็ถูกส่งไปยัง "พื้นที่สีขาว" (พื้นที่ภายใต้การควบคุมของก๊กมินตั๋ง) เพื่อจัดกิจกรรมใต้ดินในภาคเหนือของจีน โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่ปักกิ่งและเทียนจิน เขาดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคในจีนตอนเหนือใน ค.ศ. 1936 โดยนำขบวนการต่อต้านญี่ปุ่นในพื้นที่นั้นด้วยความช่วยเหลือจากเผิง เจิ้น, อัน จื่อเหวิน, ปั๋ว อีปัว, เคอ ชิ่งชือ, หลิว หลานเทา และเหยา อี้หลิน ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1937 เขาก่อตั้ง ร่วมกับส่วนที่เหลือของสำนักจีนภาคเหนือ ในปักกิ่ง ในปีเดียวกัน เขาท้าทายจาง เหวินเทียนเกี่ยวกับปัญหาทางประวัติศาสตร์ของพรรค โดยวิพากษ์วิจารณ์ข้อผิดพลาดของฝ่ายซ้ายหลัง ค.ศ. 1927 ซึ่งถือเป็นการละเมิดฉันทามติที่บรรลุในการประชุมจุนอี้ที่ว่าแนวทางของพรรคถูกต้องโดยพื้นฐาน หลิวดำรงตำแหน่งผู้บริหารสำนักที่ราบภาคกลางใน ค.ศ. 1939 และผู้บริหารสำนักจีนตอนกลางใน ค.ศ. 1941

ใน ค.ศ. 1937 หลิวเดินทางไปยังฐานที่มั่นของพรรคคอมมิวนิสต์ที่เหยียนอาน และใน ค.ศ. 1941 เขากลายเป็นกรรมาธิการการเมืองของกองทัพใหม่ที่สี่ เขาได้รับเลือกเป็นหนึ่งในห้าเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนในการประชุมสภาแห่งชาติของพรรคครั้งที่ 7 ใน ค.ศ. 1945 ในรายงานหลังการประชุม หลิวได้แสดง "จุดมวลชน" สี่ประการที่ต้องปลูกฝังในสมาชิกพรรคทุกคน: "ทุกสิ่งเพื่อมวลชน; ความรับผิดชอบอย่างเต็มที่ต่อมวลชน; ศรัทธาในการปลดปล่อยตนเองของมวลชน; และการเรียนรู้จากมวลชน

หลังจากการประชุมครั้งนั้น เขากลายเป็นผู้นำสูงสุดของกองกำลังคอมมิวนิสต์ทั้งหมดในแมนจูเรียและจีนตอนเหนือ ซึ่งเป็นบทบาทที่นักประวัติศาสตร์มักมองข้าม

## สาธารณรัฐประชาชนจีน
หลิวได้รับตำแหน่งรองประธานรัฐบาลประชาชนกลางใน ค.ศ. 1949 ใน ค.ศ. 1954 ประเทศจีนประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ในการประชุมสภาประชาชนแห่งชาติครั้งแรก ที่การประชุมครั้งแรกของสภานี้ เขาได้รับเลือกเป็นประธานคณะกรรมาธิการสามัญประจำของสภา ซึ่งเป็นตำแหน่งที่เขาดำรงอยู่จนกระทั่งสภาประชาชนแห่งชาติชุดที่สองใน ค.ศ. 1959 ตั้งแต่ ค.ศ. 1956 กระทั่งถึงวาระสุดท้ายใน ค.ศ. 1966 เขาดำรงตำแหน่งรองประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีนคนที่ 1

งานของหลิวเน้นไปที่กิจการด้านการจัดองค์กรและทฤษฎีของพรรค เขาเป็นผู้ร่างข้อบังคับของพรรคและควบคุมดูแลการพัฒนาองค์กรของพรรคให้เป็นไปตามหลักการลัทธิมากซ์–เลนิน เขาเป็นคอมมิวนิสต์แบบโซเวียตดั้งเดิมและสนับสนุนการวางแผนโดยรัฐและการพัฒนาอุตสาหกรรมหนัก เขาขยายความเชื่อทางการเมืองและเศรษฐกิจของตนในงานเขียนของเขา ผลงานที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดของเขา ได้แก่ *How to be a Good Communist* (1939), *On the Party* (1945) และ *Internationalism and Nationalism* (1952)

### ประธานประเทศ
หลิวพูดสนับสนุนนโยบายก้าวกระโดดไกลไปข้างหน้าอย่างแข็งขันในการประชุมสภาแห่งชาติพรรคคอมมิวนิสต์จีนครั้งที่ 8 ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1958 อย่างไรก็ตาม ต่อมาเขาแสดงความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบด้านลบของการรณรงค์ โดยเฉพาะภาวะอดอยากที่เกิดขึ้นอย่างกว้างขวาง ในระหว่างการประชุมหลูชานใน ค.ศ. 1959 หลิวเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการแก้ไขมาตรการและสนับสนุนนโยบายเศรษฐกิจที่สายกลางมากขึ้น ในการประชุมนี้ หลิวยืนหยัดร่วมกับเติ้ง เสี่ยวผิงและเผิง เจิ้นเพื่อสนับสนุนนโยบายของเหมาต่อผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์มากกว่า เช่น เฉิน ยฺหวินและโจว เอินไหล

ด้วยเหตุนี้ หลิวจึงมีอิทธิพลเพิ่มขึ้นภายในพรรค ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1959 เขาสืบทอดตำแหน่งประธานสาธารณรัฐประชาชนจีน (ประธานาธิบดีจีน) ต่อจากเหมา อย่างไรก็ตาม หลิวเริ่มแสดงความกังวลเกี่ยวกับผลลัพธ์ของนโยบายก้าวกระโดดไกลในการประชุมหลูชานเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1959 เพื่อแก้ไขข้อผิดพลาดของการก้าวกระโดดไกล หลิวและเติ้ง เสี่ยวผิงได้นำการปฏิรูปเศรษฐกิจที่ส่งเสริมความนิยมของพวกเขาในหมู่กลไกของพรรคและประชาชนทั่วประเทศ นโยบายเศรษฐกิจของเติ้งและหลิวโดดเด่นในด้านความเป็นสายกลางมากกว่าแนวคิดหัวรุนแรงของเหมา ตัวอย่างเช่น ความวุ่นวายทางเศรษฐกิจจากการก้าวกระโดดไกลทำให้พรรคคอมมิวนิสต์จีนต้องเลื่อนแผนห้าปีฉบับที่สาม หลิวเป็นผู้นำกลุ่มเจ้าหน้าที่ระดับสูงในการฟื้นฟูเศรษฐกิจผ่านมาตรการต่าง ๆ เช่น เพิ่มบทบาทของตลาด สร้างแรงจูงใจด้านวัตถุแก่แรงงาน ลดอัตราการลงทุนของภาครัฐ กำหนดเป้าหมายพัฒนาที่สมเหตุสมผล เพิ่มงบประมาณสำหรับอุตสาหกรรมผู้บริโภค ระหว่างการทำงานเบื้องต้นของแผนห้าปีฉบับที่สาม หลิวกล่าวว่า:

### แตกแยกกับเหมา

หลิวได้รับการยอมรับอย่างเปิดเผยว่าเป็นผู้สืบทอดที่เหมาเลือกใน ค.ศ. 1961  อย่างไรก็ตาม ใน ค.ศ. 1962 การที่เขาคัดค้านนโยบายของเหมาทำให้เหมาไม่ไว้วางใจเขา การสนับสนุนการปฏิรูปเศรษฐกิจเชิงปฏิบัติของหลิวและการวิพากษ์วิจารณ์ความล้มเหลวของการก้าวกระโดดไกลทำให้เห็นถึงความแตกแยกทางอุดมการณ์ระหว่างเขากับเหมา หลังจากที่เหมาประสบความสำเร็จในการกู้ชื่อเสียงของตนในคริสต์ทศวรรษ 1960 การล่มสลายของหลิวก็ "หลีกเลี่ยงไม่ได้" ในที่สุด ตำแหน่งของหลิวในฐานะผู้นำอันดับสองของพรรคคอมมิวนิสต์จีนมีส่วนสำคัญในการทำให้เหมาเกิดความขัดแย้งกับเขา ความขัดแย้งนี้มีน้ำหนักมากกว่าความเชื่อทางการเมืองหรือความจงรักภักดีต่อกลุ่มของหลิวในคริสต์ทศวรรษ 1960 โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงและหลังการประชุมเจ็ดพันแกนนำ ซึ่งบ่งชี้ว่าการข่มเหงหลิวในเวลาต่อมาเป็นผลจากการต่อสู้เพื่อแย่งชิงอำนาจที่เกินเลยเป้าหมายและความเป็นอยู่ที่ดีของจีนหรือพรรค

หลิวเป็นหนึ่งในเจ้าหน้าที่ระดับสูงที่ใน ค.ศ. 1964 ที่ไม่เต็มใจจะสนับสนุนการรณรงค์แนวรบที่สามที่เสนอโดยเหมาเพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมพื้นฐานและอุตสาหกรรมป้องกันประเทศในพื้นที่ภายในของจีน เพื่อรับมือกับความเสี่ยงจากการรุกรานโดยสหรัฐหรือสหภาพโซเวียต เพื่อพยายามประวิงเวลา หลิวเสนอให้มีการสำรวจและวางแผนเพิ่มเติม โคเวลล์ เอฟ. เมย์สเกนส์ นักวิชาการ เขียนว่า หลิวและเพื่อนร่วมงานระดับสูงที่เห็นด้วยกับเขาไม่ต้องการที่จะเข้าร่วมในการรณรงค์อุตสาหกรรมอย่างรวดเร็วอีกครั้งในเร็ว ๆ นี้หลังจากความล้มเหลวของก้าวกระโดดไกลและพวกเขาต้องการที่จะสานต่อแนวทางแบบค่อยเป็นค่อยไปในการพัฒนาพื้นที่และเพิ่มการบริโภค เมื่อความกลัวการรุกรานของอเมริกาเพิ่มขึ้นหลังอุบัติการณ์อ่าวตังเกี๋ย หลิวและเพื่อนร่วมงานของเขาก็เปลี่ยนมุมมองและเริ่มสนับสนุนการสร้างแนวรบที่สามอย่างเต็มที่

ภายใน ค.ศ. 1966 ผู้นำระดับสูงของจีนไม่กี่คนตั้งคำถามถึงความจำเป็นในการปฏิรูปครั้งใหญ่เพื่อต่อสู้กับปัญหาที่กำลังเติบโตของการทุจริตและระบบราชการที่มากเกินไปภายในพรรคและรัฐบาล ด้วยเป้าหมายที่จะปฏิรูปการปกครองให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นและเป็นไปตามอุดมการณ์คอมมิวนิสต์อย่างแท้จริง หลิวเองจึงเป็นประธานในการประชุมกรมการเมืองที่ขยายใหญ่ที่เป็นการเริ่มต้นการปฏิวัติวัฒนธรรมอย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ตาม หลิวและพันธมิตรทางการเมืองของเขาสูญเสียการควบคุมการปฏิวัติวัฒนธรรมอย่างรวดเร็วหลังจากที่มันถูกประกาศ เมื่อเหมาใช้ขบวนการนี้เพื่อค่อย ๆ ผูกขาดอำนาจทางการเมืองและกำจัดผู้ที่เขาเห็นว่าเป็นศัตรู

ไม่ว่าจะมีสาเหตุอื่นใด การปฏิวัติวัฒนธรรมที่ประกาศใน ค.ศ. 1966 เป็นการสนับสนุนลัทธิเหมาอย่างเปิดเผย และทำให้เหมามีอำนาจและอิทธิพลในการกำจัดศัตรูทางการเมืองของเขาในระดับสูงสุดของรัฐบาลออกจากพรรค นอกจากการปิดโรงเรียนและมหาวิทยาลัยในจีน และการยุยงของเหมาให้เยาวชนจีนทำลายอาคารเก่า วัด และงานศิลปะอย่างไม่เลือกหน้า รวมถึงการโจมตีครู ผู้บริหารโรงเรียน ผู้นำพรรค และพ่อแม่ของตนเองแล้ว การปฏิวัติวัฒนธรรมยังทำให้ชื่อเสียงของเหมาเพิ่มขึ้นอย่างมากจนหมู่บ้านทั้งหมดนำเอาธรรมเนียมการสวดภาวนาต่อเหมาก่อนอาหารทุกมื้อมาใช้ 

ทั้งในการเมืองระดับชาติและวัฒนธรรมสมัยนิยมของจีน เหมาสถาปนาตนเองเป็นกึ่งเทพที่ไม่ต้องรับผิดชอบต่อผู้ใด โดยกำจัดผู้ใดก็ตามที่สงสัยว่าต่อต้านเขา และสั่งการมวลชนและยุวชนแดง "ให้ทำลายสถาบันของรัฐและพรรคเกือบทั้งหมด หลังจากที่มีการประกาศการปฏิวัติวัฒนธรรม สมาชิกอาวุโสส่วนใหญ่ของพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่แสดงความลังเลในการปฏิบัติตามทิศทางของเหมา รวมถึงหลิว เช่าฉีและเติ้ง เสี่ยวผิง ถูกปลดจากตำแหน่งเกือบจะทันที และถูกวิพากษ์วิจารณ์และทำให้เสียชื่อเสียงอย่างรุนแรงพร้อมกับครอบครัวของพวกเขา หลิวและเติ้ง พร้อมด้วยคนอื่น ๆ อีกมากมาย ถูกประณามว่าเป็น "พวกเดินตามเส้นทางทุนนิยม" หลิวถูกตราหน้าว่าเป็น "ผู้บัญชาการกองบัญชาการกระฎุมพีของจีน" "ผู้เดินตามเส้นทางทุนนิยม" คนสำคัญของจีน "ผู้เดินตามเส้นทางทุนนิยมที่ใหญ่ที่สุดในพรรค" และเป็นผู้ทรยศต่อการปฏิวัติ เขาถูกปลดจากตำแหน่งรองประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีนโดยหลิน เปียวในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1966

ใน ค.ศ. 1967 หลิวและหวัง กวงเหม่ย์ ภรรยาของเขาถูกกักบริเวณในบ้านในปักกิ่ง จุดยืนทางเศรษฐกิจหลักของหลิวถูกโจมตี รวมถึง "สามเสรีภาพและหนึ่งหลักประกัน" ของเขา (ซึ่งส่งเสริมที่ดินส่วนตัว ตลาดเสรี การบัญชีอิสระสำหรับวิสาหกิจขนาดเล็ก และโควตาผลผลิตครัวเรือน) และ "สี่เสรีภาพ" (ซึ่งอนุญาตให้บุคคลในชนบทเช่าที่ดิน ให้กู้ยืมเงิน จ้างแรงงาน และทำการค้า) หลิวถูกปลดจากตำแหน่งทั้งหมดและถูกขับออกจากพรรคในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1968 หลังถูกจับกุม หลิวก็หายตัวไปจากสายตาสาธารณชน

## การถูกโจมตี เสียชีวิต และการกู้ชื่อเสียง

ในที่ประชุมสภาแห่งชาติพรรคครั้งที่ 9 หลิวถูกประณามว่าเป็นผู้ทรยศและสายลับของศัตรู โจวเอินไหลอ่านคำตัดสินของพรรคว่าหลิวเป็น "ทรราชอาชญากร สายลับศัตรู และคนขายชาติที่รับใช้พวกจักรวรรดินิยม พวกแก้ลัทธิสมัยใหม่ และพวกปฏิกิริยาก๊กมินตั๋ง" อาการของหลิวไม่ดีขึ้นหลังจากที่เขาถูกประณามในสภา และเสียชีวิตในเวลาต่อมาไม่นาน

ในบันทึกความทรงจำที่เขียนโดยแพทย์ประจำตัวหลักของหลิว เขาโต้แย้งข้อกล่าวหาเรื่องการรักษาทางการแพทย์ที่ไม่เหมาะสมต่อหลิวในช่วงวันสุดท้ายของเขา ตามที่ ดร. กู่ ฉีหฺวา กล่าวไว้ มีคณะแพทย์เฉพาะกิจที่รับผิดชอบการรักษาอาการป่วยของหลิว ระหว่างเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1968 ถึงตุลาคม ค.ศ. 1969 หลิวมีอาการปอดบวมทั้งหมดเจ็ดครั้งเนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันเสื่อมโทรม และมีการปรึกษาหารือเป็นกลุ่มทั้งหมด 40 ครั้งโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ชั้นนำเกี่ยวกับการรักษาโรคนี้ หลิวได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดทุกวันโดยคณะแพทย์ และพวกเขาพยายามอย่างสุดความสามารถภายใต้สถานการณ์ที่ยากลำบาก เขาเสียชีวิตในเรือนจำจากภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวานในเวลา 06:45 น. ของวันที่ 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1969 โดยใช้นามแฝงในไคเฟิง และถูกเผาในวันรุ่งขึ้น

ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1980 สองปีหลังเติ้ง เสี่ยวผิงขึ้นสู่อำนาจ การประชุมเต็มคณะครั้งที่ 5 ของคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีนชุดที่ 11 ได้ออก "มติว่าด้วยการกู้ชื่อเสียงของสหายหลิว เช่าฉี มติฉบับนั้นได้กู้ชื่อเสียงของหลิวอย่างสมบูรณ์ โดยประกาศว่าการขับไล่เขาออกไปนั้นไม่ยุติธรรม และลบคำ "ทรราช คนขายชาติ และคนขี้ขลาด" ที่ถูกตราหน้าเขาในขณะที่เขาเสียชีวิต นอกจากนี้ ยังประกาศให้เขาเป็น "มาร์กซิสต์และนักปฏิวัติชนกรรมาชีพผู้ยิ่งใหญ่" และยอมรับเขาในฐานะผู้นำหลักคนหนึ่งของพรรค หลิน เปียวถูกกล่าวโทษว่า "สร้างหลักฐานเท็จ" เพื่อใส่ร้ายหลิว และร่วมมือกับแก๊งออฟโฟร์เพื่อทำให้เขาตกเป็นเหยื่อ "การใส่ร้ายทางการเมืองและการข่มเหงทางร่างกาย" ใน ค.ศ. 1980 หลิวได้รับการกู้ชื่อเสียงหลังความตายโดยพรรคคอมมิวนิสต์จีนภายใต้การนำของเติ้ง เสี่ยวผิง การกู้ชื่อเสียงนี้รวมถึงการขอโทษอย่างเป็นทางการจากรัฐบาล โดยยอมรับว่าหลิวถูกข่มเหงอย่างไม่เป็นธรรมและผลงานของเขาต่อการปฏิวัติจีนและการพัฒนาในช่วงต้นของสาธารณรัฐประชาชนจีนนั้นมีความสำคัญและเป็นเชิงบวก หลังจากการเสร็จสิ้นพิธีกู้ชื่อเสียง เถ้ากระดูกของหลิวถูกโปรยลงทะเลนอกชายฝั่งชิงเต่า ตามความปรารถนาที่เขาแสดงไว้ก่อนเสียชีวิต

เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน ค.ศ. 2018 สี จิ้นผิง เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีน ได้กล่าวสุนทรพจน์ในมหาศาลาประชาชนในกรุงปักกิ่งเพื่อรำลึกถึงวันครบรอบ 120 ปีของการเกิดของหลิว เช่าฉี

มรดกของหลิว เช่าฉียังคงเป็นที่ถกเถียงกันในประเทศจีน แม้บทบาทของเขาในการปฏิวัติจีนและการปฏิรูปเศรษฐกิจในช่วงแรกจะเป็นที่ยอมรับ แต่การที่เขาถูกข่มเหงในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรมและความทุกข์ทรมานที่ตามมานั้นก็แสดงให้เห็นถึงความซับซ้อนของเส้นทางการเมืองของเขา แนวทางปฏิบัติจริงของหลิวต่อเศรษฐกิจถูกมองว่าเป็นรากฐานของการปฏิรูปที่เปลี่ยนแปลงประเทศจีนในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20"

## ชีวิตส่วนตัว

หลิวแต่งงานห้าครั้ง รวมถึงกับเหอ เป่าเจิน () และหวัง กวงเหม่ย์ () เซี่ย เฟย์ () ภรรยาคนที่สามของเขา มาจากเหวินชาง ไห่หนาน และเป็นหนึ่งในผู้หญิงไม่กี่คนที่เข้าร่วมการเดินทัพทางไกลใน ค.ศ. 1934 หวัง กวงเหม่ย์ ภรรยาของเขาขณะที่เขาเสียชีวิตใน ค.ศ. 1969 ถูกเหมาจับเข้าคุกในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรม เธอถูกกระทำอย่างโหดร้ายในห้องขังเดี่ยวเป็นเวลานานกว่าทศวรรษ

หลิว ยฺหวิ่นปิน (จีน: 刘允斌; พินอิน: Liú Yǔnbīn) ลูกชายคนที่สาม เป็นนักฟิสิกส์ที่มีชื่อเสียงผู้ซึ่งถูกเลือกปฏิบัติอย่างรุนแรงในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรม เขาฆ่าตัวตายใน ค.ศ. 1967 ด้วยการนอนบนรางรถไฟ เขาได้รับการกู้ชื่อเสียงหลังความตายและชื่อเสียงของเขาได้รับการฟื้นคืนใน ค.ศ. 1978

## ดูเพิ่ม

* ประวัติศาสตร์สาธารณรัฐประชาชนจีน
* อดีตที่พำนักของหลิว เช่าฉี

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* "Fifth Plenary Session of 11th C.C.P. Central Committee", *Beijing Review*, No. 10 (10 March 1980), pp.&nbsp;3–10, which describes the official rehabilitation measures.

## แหล่งข้อมูลอื่น
* The Liu Shaoqi Reference Archive
*The Theory of Transition in China: The Thought of Liu Shaoqi by Raymond Yeap

หมวดหมู่:ประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาชนจีน