พระเจ้าซึบัชตีเยาแห่งโปรตุเกส

**พระเจ้าซึบัชตีเยา** (  ; 20 มกราคม ค.ศ. 1554 – 4 สิงหาคม ค.ศ. 1578) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสและอัลการ์วึช ตั้งแต่ 11 มิถุนายน ค.ศ. 1557 ถึง 4 สิงหาคม ค.ศ. 1578 และเป็นพระมหากษัตริย์โปรตุเกสพระองค์รองสุดท้ายจากราชวงศ์อาวิช

พระองค์เป็นพระโอรสของเจ้าชายฌูเอา มานูแวล เจ้าชายรัชทายาทแห่งโปรตุเกส และพระชายาโยฮันนาแห่งออสเตรีย ทรงเป็นพระราชนัดดาในพระเจ้าฌูเอาที่ 3 แห่งโปรตุเกสและคาทารีนาแห่งออสเตรีย สมเด็จพระราชินีแห่งโปรตุเกส ทรงสูญหายไปในยุทธการที่อัลกาเซอร์กิบีร์เพื่อต่อต้านรัฐสุลต่านซาอาดีแห่งโมร็อกโก (คาดว่าสวรรคตในสมรภูมิ) พระเจ้าซึบัชตีเยาทรงมีพระราชสมัญญาว่า *ผู้เป็นที่ปรารถนา* () หรือ *ผู้ถูกซ่อนเร้น* () เนื่องจากชาวโปรตุเกสต้องการให้พระองค์เสด็จนิวัตินครเพื่อทรงยับยั้งการเสื่อมถอยของโปรตุเกสที่เริ่มต้นหลังจากที่พระองค์เสด็จสวรรคตแล้ว พระองค์จึงถือเป็นตัวอย่างของกษัตริย์ที่บรรทมอยู่บนขุนเขา โดยเป็นตำนานของโปรตุเกส ซึ่งกล่าวว่าการเสด็จกลับมาของพระองค์จะมีขึ้นในยามรุ่งสางที่ปกคลุมด้วยหมอก ในยามยุคเข็ญของโปรตุเกส

## พระชนม์ชีพช่วงต้น
left|thumb| พระเจ้าซึบัชตีเยาเมื่อแรกพระราชสมภพใน ''Sentenças para a Ensinança e Doutrina do Principe'', 1554
พระเจ้าซึบัชตีเยาเสด็จพระราชสมภพในช่วงเช้าของวันที่ 20 มกราคม ค.ศ. 1554 (วันสมโภชนักบุญเซบาสเตียน) และพระองค์ได้การตั้งพระนามตามนักบุญเพื่อเป็นอนุสรณ์ พระนาม ซึบัชตีเยา (เซบาสเตียน) ถือเป็นพระนามที่แปลกสำหรับพระราชวงศ์ยุโรปในยุคนั้น

### ยุวกษัตริย์
เสด็จพระราชสมภพเป็นรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงของราชบัลลังก์โปรตุเกส เนื่องจากพระองค์พระราชสมภพในสองสัปดาห์หลังจากการสิ้นพระชนม์ของพระราชบิดา  หลังจากที่พระราชสมภพได้ไม่นาน โยฮันนาแห่งออสเตรีย พระราชมารดาก็จำต้องทรงละทิ้งพระโอรสทารก  เพื่อทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งสเปนในพระปรมาภิไธยจักรพรรดิคาร์ลที่ 5 ผู้เป็นพระบิดาของพระนาง  หลังจากที่พระองค์สละราชสมบัติในปี ค.ศ. 1556 พระนางก็ทรงทำหน้าที่ถวายพระเชษฐาของพระองค์ พระเจ้าฟิลิปที่ 2 แห่งสเปน เช่นกัน โยฮันนาประทับอยู่ในสเปนจนกระทั่งสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 1573 และไม่เคยได้ทรงพบกับพระโอรสอีกเลย

อิงฟังตึซึบัชตีเยาสืบราชสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์โปรตุเกสและอัลการ์วึชเมื่อพระชนมายุได้ 3 พรรษา หลังจากเสด็จสวรรคตของพระเจ้าฌูเอาที่ 3 พระบรมราชอัยกา  เนื่องจากยังทรงพระเยาว์ พระราชอัยยิกาของพระองค์ คาทารีนาแห่งออสเตรีย  ทรงทำหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ก่อน จากนั้น พระคาร์ดินัล เอ็งรีกึแห่งเอโวรา ผู้เป็นพระอนุชาของพระบรมราชอัยกาจึงทรงทำหน้าที่ต่อ ช่วงเวลานี้ได้เห็นการขยายตัวของอาณานิคมโปรตุเกส อย่างต่อเนื่องใน บราซิล  แองโก ลา โมซัมบิก และ มะละกา  รวมถึงการผนวกมาเก๊า ในปี ค.ศ. 1557 

พระเจ้าซึบัชตีเยาทรงเป็นเด็กหนุ่มที่สดใสและมีชีวิตชีวา ผู้ที่เคยเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทต่างบรรยายถึงพระองค์ว่าทรงเป็นผู้กล้าหาญ เนื่องมาจากพระวรกายที่แข็งแรงอย่างยิ่ง สูง ผอม และพระเกศาสีบลอนด์  พระองค์ได้รับการเลี้ยงดูโดยคาทารีนาแห่งออสเตรีย พระอัยยิกา พระนางเป็นผู้หญิงที่ชอบสั่งการและทรงควบคุมพระราชนัดดาอย่างเข้มงวด พระเจ้าซึบัชตีเยาทรงเป็นเด็กที่เชื่อฟัง แต่ต่อมา พระองค์ก็ทรงกลายเป็นคนดื้อรั้นและหุนหันพลันแล่น

### การศึกษา
right|thumb| ''พระบรมสาทิสลักษณ์ พระเจ้าซึบัชตีเยาแห่งโปรตุเกส'' อาฟงซู ซังชึช กูอึลโญ 1562
ยุวกษัตริย์ทรงเจริญพระชนม์ขึ้นมาภายใต้การชี้นำและอิทธิพลอันหนักแน่นของคณะเยสุอิต  อเลโซ เด เมเนเซส ทหารผู้มีชื่อเสียงโด่งดังและอดีตพระอาจารย์และองครักษ์ของเจ้าชายฌูเอา ได้รับการแต่งตั้งเป็นพระอาจารย์ของซึบัชตีเยา  

การชี้แนะของเขาทำให้พระเจ้าซึบัชตีเยาทางเป็นผู้ศรัทธาในศาสนาอย่างยิ่ง พระองค์ทรงพกสำเนาของ โทมัส อะควีนาส ไว้ที่รัดพระองค์และมีนักบวชจากคณะ Theatine สองคนคอยติดตามตลอดเวลา ซึ่งพวกเขาตั้งใจที่จะรักษาความบริสุทธิ์ของพระองค์ไว้ เล่ากันว่าตอนเด็กๆ พระองค์จะทรงตอบสนองต่อผู้มาเฝ้าด้วยการวิ่งไปซ่อนพระองค์กับพระสงฆ์จนกว่าผู้มาเยือนจะกลับไปหมด

### แผนการเสกสมรส
พระเจ้าซึบัชตีเยาเสด็จสวรรคตตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์และไม่ได้เสกสมรส อย่างไรก็ตาม ทรงมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเสกสมรสที่ได้รับการเสนอหลายครั้ง  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กาเตรีนา เด เมดีชี สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส ได้ทรงวางแผนมาเป็นเวลานานที่จะให้ มาร์เกอริตแห่งวาลัว พระราชธิดาพระองค์เล็ก เสกสมรสกับพระเจ้าซึบัชตีเยา ซึ่งแผนการนี้ได้รับการสนับสนุนจากพระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน พระปิตุลาของพระองค์

อย่างไรก็ตาม พระเจ้าซึบัชตีเยาทรงยุติแผนนั้นโดยทรงประกาศว่า ทรงไม่พอพระทัยกับการปราบปรามชาวโปรเตสแตนต์อูว์เกอโนในฝรั่งเศสเพียงเล็กน้อย และทรงไม่ต้องการผูกมัดพระองค์เองกับราชวงศ์วาลัว จนกว่าจะทรงเห็นว่าสถานการณ์จะพัฒนาไปอย่างไร ต่อมาพระองค์ทรงตัดสินพระทัยที่จะเสกสมรสกับมาร์เกอริต โดยทรงได้รับการหว่านล้อมจากสมณทูตของพระสันตปาปา เพื่อป้องกันไม่ให้มาร์เกอริตทรงเสกสมรสกับพระเจ้าอ็องรีแห่งนาวาร์ผู้เป็นชาวอูว์เกอโน อย่างไรก็ตาม ในเวลานั้น กษัตริย์ฝรั่งเศสและพระราชชนนีทรงตั้งพระทัยให้มาร์เกอริตเสกสมรสกับอ็องรีอยู่แล้ว การสู่ขอของพระเจ้าซึบัชตีเยาถูกปฏิเสธ และมาร์เกอริตทรงเสกสมรสกับอ็องรีในปี ค.ศ. 1572 

พระเจ้าซึบัชตีเยายังทรงได้รับการเสนอให้เสกสมรสกับ เอลิซาเบ็ทแห่งออสเตรีย ซึ่งเป็นลูกพี่ลูกน้องของพระองค์ โดยทรงเป็นพระราชธิดาของจักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 2 (พระราชภาติยะในคาร์ลที่ 5) ในปี ค.ศ. 1577 ซึบัชตีเยาเองก็ได้ทรงสู่ขอ อินฟันตาอิซาเบล กลารา เอวเฆเนีย ลูกพี่ลูกน้องของพระองค์ ซึ่งเป็นพระราชธิดาของพระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน ซึ่งเป็นพระปิตุลาของพระองค์

## ช่วยท้ายรัชกาล
thumb| ซึบัชตีเยา พระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกส (ประมาณ ค.ศ. 1565) – โดย กริชโตเวา ดึ มูราอีช
ระหว่างการครองราชย์อันสั้นของพระเจ้าซึบัชตีเยา พระองค์ได้เสริมสร้างความสัมพันธ์กับ จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ อังกฤษ และ ฝรั่งเศส ผ่านความพยายามทางการทูต พระองค์ยังทรงปรับโครงสร้างการบริหาร ตุลาการ และการทหารในราชอาณาจักรของพระองค์ใหม่เป็นส่วนใหญ่ ในปี ค.ศ. 1568 พระเจ้าซึบัชตีเยาได้พระราชทานทุนการศึกษาเพื่อช่วยเหลือนักเรียนที่ต้องการศึกษาแพทย์หรือเภสัชศาสตร์ที่ มหาวิทยาลัยกูอิงบรา

ในปีเดียวกันนั้น พระองค์ได้พระราชทานรางวัลแก่ชาวพื้นเมืองในบราซิล ซึ่งช่วยต่อสู้กับฝรั่งเศส หัวหน้าเผ่า Temiminós ชื่อ Arariboia ได้รับพระราชทานที่ดินใกล้อ่าวกวานาบารา ในปี ค.ศ. 1569 พระเจ้าซึบัชตีเยาโปรดให้ ดูวาร์ตึ นูนึช ดึ เลเอา รวบรวมกฎหมายและเอกสารทางกฎหมายทั้งหมดของราชอาณาจักรประมวลไว้ใน *Leis Extravagantes* ซึ่งรู้จักกันในชื่อ *Código Sebastiânico* (ประมวลกฎหมายของซึบัชตีเยา)

ในระหว่างที่เกิดโรคระบาดครั้งใหญ่ในเมืองลิสบอน เมื่อปี ค.ศ. 1569 พระเจ้าซึบัชตีเยาโปรดให้ส่งแพทย์จากเมืองเซบียาไปช่วยแพทย์ชาวโปรตุเกสต่อสู้กับโรคระบาด ทรงจัดตั้งโรงพยาบาลสองแห่งในกรุงลิสบอนเพื่อดูแลผู้ที่ป่วยด้วยโรคนี้

ด้วยทรงห่วงใยต่อหญิงม่ายและเด็กกำพร้าของผู้เสียชีวิตจากโรคระบาด พระองค์จึงโปรดให้สร้าง *Recolhimentos* (ที่พักพิง) หลายแห่ง ซึ่งรู้จักกันในชื่อ *Recolhimento de Santa Marta* (ที่พักพิงซังตามาร์ตา) และ *Recolhimento dos Meninos* (ที่พักพิงสำหรับเด็ก) และจัดหาพี่เลี้ยงเด็กมาดูแลเด็กทารกด้วย

### การปฏิรูปกฎหมาย
พระเจ้าซึบัชตีเยาทรงสร้างกฎหมายสำหรับกองทหารที่เรียกว่า *Lei das Armas* ซึ่งต่อมาจะกลายเป็นรูปแบบองค์กรทางทหาร เมืองกัวถูกโจมตีโดยพันธมิตรเอเชียในปี ค.ศ. 1570 ระหว่าง สงครามสันนิบาตอินเดีย แต่ชาวโปรตุเกสก็สามารถตอบโต้การโจมตีนั้นได้สำเร็จ นอกจากนี้ในปี ค.ศ. 1570 พระเจ้าซึบัชตีเยาทรงมีพระราชปรารภว่าไม่ควรใช้ชาวอินเดียนบราซิลเป็นทาส และมีพระบรมราชโองการให้ปล่อยตัวผู้ที่ถูกคุมขัง

ในปี ค.ศ. 1572 กวีนามว่า ลูอิช ดึ กามออึช ได้ถวายผลงานชิ้นเอก *[[อุชลูซีอาดัช]]* ของเขาแด่พระเจ้าซึบัชตีเยา ซึ่งทำให้เขาได้รับพระราชทานเงินบำนาญหลวง ในปี ค.ศ. 1573 พระองค์ทรงโปรดให้สร้างมหาวิหารหลวงที่ คาสโตรแวร์เด เพื่อเป็นการรำลึกถึง ยุทธการที่อูริก ในปี ค.ศ. 1575 พระองค์ได้ทรงตราพระราชบัญญัติ *Carta de Lei de Almeirim* ขึ้น โดยทรงวางระบบมาตราชั่ง ตวง วัด สำหรับผลิตภัณฑ์ของแข็งและของเหลว และยังได้กำหนดบทบาทของข้าราชการอีกด้วย
right|thumb| ''พระบรมสาทิสลักษณ์ ซึบัชตีเยาแห่งโปรตุเกส'' ; กริชโตเวา ดึ มูราอิช, ค.ศ. 1572.
*Celeiros Comuns* (โรงเก็บธัญพืชของชุมชน) ได้รับการก่อตั้งในปี ค.ศ. 1576 ตามพระราชบัญชาของพระเจ้าซึบัชตีเยา สถาบันเหล่านี้มีจุดประสงค์เพื่อช่วยเหลือเกษตรกรยากจนในช่วงที่ผลผลิตทางการเกษตรลดลง โดยให้สินเชื่อและให้ยืมเมล็ดพันธุ์และสินค้าโภคภัณฑ์แก่ผู้ขัดสน พวกเขาได้รับอนุญาตให้ชำระหนี้คืนด้วยผลิตภัณฑ์จากฟาร์มเมื่อพวกเขาฟื้นตัวจากการขาดทุน

นักคณิตศาสตร์และนักจักรวาลวิทยา เปดรู นูนึช ได้รับการโปรดเกล้าฯแต่งตั้งจากพระเจ้าซึบัชตีเยาให้เป็นอาจารย์สอนจักรวาลวิทยาสำหรับนักท่องทะเล 

ในปี ค.ศ. 1577 ทรงออกพระราชกฤษฎีกา ชื่อ *Da nova ordem do juízo, sobre o abreviar das demandas, e execução dellas* ได้ลดระยะเวลาในการจัดการดำเนินคดีทางกฎหมาย ควบคุมการดำเนินการของทนายความ เจ้าพนักงานศาล และเจ้าหน้าที่อื่นๆ รวมทั้งกำหนดค่าปรับสินไหมสำหรับความล่าช้า

## พระราชกรณียกิจสุดท้าย
หลังจากที่ทรงบรรลุนิติภาวะในปี ค.ศ. 1568 พระเจ้าซึบัชตีเยาทรงมีพระราชปรารภถึงสงครามครูเสดครั้งใหญ่ที่จะทรงต่อสู้กับราชอาณาจักรโมร็อกโก

การแย่งชิงราชสมบัติของโมร็อกโกทำให้พระองค์สบโอกาส เมื่อ อาบู อับดุลละฮ์ โมฮัมเหม็ดที่ 2 ซาอาดี สูญเสียบัลลังก์ในปี ค.ศ. 1576 และเสด็จลี้ภัยไปยังโปรตุเกส เมื่อเสด็จมาถึงแล้ว ทรงขอความช่วยเหลือจากพระเจ้าซึบัชตีเยาในการเอาชนะพระปิตุลาของอาบู อับดุลละฮ์ ที่ได้รับการสนับสนุนจากตุรกีและเป็นคู่แข่งของอาบู อับดุลละฮ์คือ อาบู มัรวัน อับดุลมาลิกที่ 1 ซาอาดี 

ในช่วงคริสต์มาสของปี ค.ศ. 1577 พระเจ้าซึบัชตีเยาได้เข้าเฝ้าพระปิตุลา พระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน ที่เมืองกัวดาเลเป พระเจ้าเฟลิเปทรงปฏิเสธที่จะเข้าร่วมในสงครามครูเสดเนื่องจากพระองค์กำลังเจรจาสงบศึกกับจักรวรรดิออตโตมัน แม้ว่าพระองค์จะทรงสัญญาว่าจะส่งอาสาสมัครชาวสเปนมาร่วมด้วยก็ตาม 

แม้ว่าพระเจ้าซึบัชตีเยาจะไม่มีพระราชโอรสและรัชทายาท แต่พระองค์ก็ทรงร่วมรบในสงครามครูเสดซึ่งในปี ค.ศ. 1578 กองทัพโปรตุเกสจำนวน 17,000 นาย รวมถึงทหารรับจ้างต่างชาติจำนวนมากที่จากจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ เนเธอร์แลนด์ สเปน และอิตาลี  และขุนนางเกือบทั้งหมดของประเทศ ได้ออกเดินทางจากลิสบอนเมื่อต้นเดือนมิถุนายน จนไปเยือนเมืองกาดิซ ซึ่งพวกเขาคาดว่าจะพบทหารอาสาชาวสเปน แต่ทหารเหล่านั้นไม่มาปรากฏตัว จึงข้ามไปยังทะเลต่อไปยังประเทศโมร็อกโก
thumb| ธงประจำพระองค์ของพระเจ้าซึบัชตีเยา

### การหายสาบสูญและการสวรรคตในสมรภูมิ
ที่อาร์ซิลา พระเจ้าซึบัชตีเยาได้ทรงร่วมเดินทัพกับพันธมิตร อาบู อับดุลละฮ์ โมฮัมเหม็ดที่ 2 ซึ่งมีทหารแขกมัวร์ประมาณ 6,000 นาย และเดินทัพเข้าสู่แผ่นดินภายในประเทศโดยไม่ฟังคำแนะนำของผู้บังคับบัญชา  ใน ยุทธการที่อัลกาเซอร์กิบีร์ (ยุทธการสามกษัตริย์) กองทัพโปรตุเกสถูกกองทัพอับดุลมาลิกบุกโจมตีโดยมีกำลังพลกว่า 60,000 นาย

พระเจ้าซึบัชตีเยาทรงเกือบจะถูกสังหารในการสู้รบอย่างแน่นอน ทรงปรากฏพระองค์ครั้งสุดท้ายขณะทรงขับม้าพุ่งชนแนวรบของศัตรู ไม่เป็นที่แน่ชัดว่าเคยพบพระบรมศพหรือไม่ แต่พระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปนอ้างว่าได้รับพระบรมศพมาจากโมร็อกโกและอัญเชิญมาประดิษฐานไว้ใน อารามฌึโรนีมุช ใน เบเลง ลิสบอน หลังจากที่พระองค์ขึ้นครองบัลลังก์โปรตุเกสในปี ค.ศ. 1580  อย่างไรก็ตาม ไม่สามารถระบุได้ว่าร่างนั้นเป็นพระบรมศพของพระเจ้าซึบัชตีเยา ซึ่งทำให้บางคนไม่เชื่อว่าพระเจ้าซึบัชตีเยาเสด็จสวรรคตแล้ว เอ็งรีกึ พระอนุชาของพระบรมราชอัยกาของพระองค์จึงสืบราชสมบัติต่อ

## พระราชมรดก
thumb| พระบรมสาทิสลักษณ์ โดย อาฟงซู ซังชึช กูอึลโญ, c. ค.ศ. 1574–1578
ตลอดหลายศตวรรษที่ผ่านมา พระบุคลิกภาพและพระราชมรดกของพระเจ้าซึบัชตีเยาก่อให้เกิดการกล่าวถึงมากมาย ทั้งในแง่ลบและบวก  ทิโมธี โคตส์ เขียนว่า:

แอนโทนี อาร์. ดีสนีย์ หนึ่งในนักวิชาการด้านประวัติศาสตร์โปรตุเกสคนสำคัญ ได้แสดงความคิดเห็นในทางกลับกันว่า:

### ผู้แอบอ้าง
[thumb| หลุมศพในอารามฌึโรนีมุชในลิสบอน สร้างขึ้นตามพระราชบัญชาของ [พระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน|พระเจ้าฟีลิปึที่ 1 แห่งโปรตุเกส และมีร่างที่ไม่ได้รับการยืนยันว่าเป็นพระเจ้าซึบัชตีเยา]]
ภายหลังความพ่ายแพ้ที่อัลกาเซอร์คิบีร์ มีความพยายามมากมายในการเรียกค่าไถ่ทหารโปรตุเกสที่ถูกคุมขังในโมร็อกโก ทหารหลายนายเดินทางกลับโปรตุเกส ซึ่งทำให้ชาวโปรตุเกสหลายคนเชื่อว่าพระเจ้าซึบัชตีเยาทรงรอดชีวิตจากการต่อสู้และจะกลับมาเพื่อเรียกร้องบัลลังก์ของพระองค์เอง สิ่งนี้ทำให้เกิด ลัทธิซึบัชตีเยา ซึ่งเชื่อว่าพระเจ้าซึบัชตีเยาอาจเสด็จกลับมาเมื่อใดก็ได้  ในทางการเมือง มีความเชื่อว่าพระเจ้าฟีลิปึไม่ใช่รัชทายาทโดยชอบธรรมที่จะสืบทอดบัลลังก์ ต่อมามีผู้อ้างสิทธิ์เป็นพระมหากษัตริย์ทั้งในโปรตุเกสและกัสตียา โดยแอบอ้างว่าตนเองเป็นกษัตริย์ ในช่วงเวลาของสหภาพไอบีเรีย ระหว่างปี ค.ศ. 1580 ถึง 1640 มีผู้แอบอ้างสี่คนอ้างว่าตนเองเป็นพระเจ้าซึบัชตีเยาที่กลับมาครองราชย์อีกครั้ง ซึ่งรวมถึงกาเบรียล เด เอสปิโนซาด้วย ผู้แอบอ้างคนสุดท้ายซึ่งเป็นชาวอิตาลี ถูกแขวนคอในปี 1619 ในขณะที่ชาวสเปนอีกคนถูกจับกุมจากเมืองเวนิส พิจารณาคดีแล้วพบว่ามีความผิด และถูกแขวนคอในปี 1603  

จนถึงปัจจุบัน มีนิทานปรัมปราและตำนานมากมายเกี่ยวกับพระเจ้าซึบัชตีเยาปรากฏขึ้น เรื่องราวหลักๆ ก็คือ พระองค์เป็นชาวโปรตุเกสผู้รักชาติที่ยิ่งใหญ่ เป็น "กษัตริย์ที่หลับใหล" ที่จะเสด็จกลับมาทรงป้องปัดพยันตรายช่วยเหลือโปรตุเกสในช่วงเวลาที่มืดมนที่สุด (คล้ายคลึงกับ กษัตริย์อาเธอร์แห่งอังกฤษ เฟรเดอริก บาร์บารอสซาแห่งเยอรมนี หรือ คอนสแตนตินที่ 11 ปาลีโอโลกัสแห่งไบแซนไทน์)

พระองค์ทรงเป็นที่รู้จักในพระราชสมัญญาว่า *O Encoberto* (*ผู้ทรงห่อหุ้มพระวรกาย*) ซึ่งจะเสด็จนิวัติกลับมาในเช้าที่มีหมอกหนาเพื่อช่วยเหลือโปรตุเกส หรือในชื่อ *O Desejado* (*ผู้เป็นที่ปรารถนา*) แม้กระทั่งในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ชาวนาในลัทธิซึบัชตีเยา ในเมืองคานูโดสในเซอร์เตาของบราซิลยังเชื่อว่ากษัตริย์จะเสด็จกลับมาช่วยเหลือพวกเขาใน การกบฏต่อสาธารณรัฐบราซิล

พระชนม์ชีพของพระเจ้าซึบัชตีเยาถูกนำมาสร้างเป็นละครในปี พ.ศ. 2386 ในโอเปร่าเรื่อง *Dom Sébastien* โดยนักประพันธ์เพลงชาวอิตาลี ชื่อ Gaetano Donizetti นักเขียนบทละครชาวเบลเยียม Paul Dresse ยังได้แสดงชีวิตของเขาในละครปี 1975 เรื่อง *Sébastien de Portugal ou le Capitaine de Dieu* ตำนานการหายพระองค์ไปและการเสด็จกลับมาของพระเจ้าซึบัชตีเยาเป็นพื้นฐานสำหรับเพลงยอดนิยม " " (“ตำนานพระเจ้าซึบัชตีเยา”) โดยวงดนตรีโปรตุเกส Quarteto 1111 (พ.ศ. 2511)

### ในโมร็อกโก
แม้ว่าจะทรงพ่ายแพ้ในสมรภูมิ แต่กิตติศัพท์ของพระเจ้าซึบัชตีเยาในโมร็อกโกก็ยังคงเป็นไปในเชิงบวกมาเป็นเวลาหลายศตวรรษ ในฐานะสัญลักษณ์ของอุดมคติอันสูงส่งของอัศวิน ในระหว่างการเดินทางสำรวจโบราณคดีผ่าน เขตอารักขาของสเปนในโมร็อกโก ในปี 1923 นักโบราณคดี นักมุทราศาสตร์ และ นักประวัติศาสตร์เชื้อสาย โปรตุเกสที่มีชื่อเสียง นามว่า อาฟงซู ดึ ดูนึลลัช ได้รับแจ้งจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เอล ฮัช อับด์ เซลัม เบน เอล อัรบี เบนูนา ว่า "การที่กษัตริย์ละทิ้งความยิ่งใหญ่ ชีวิตที่หรูหรา มีเสน่ห์ และออกเดินทางเป็นกลุ่มพร้อมกับประชาชนเพื่อต่อสู้เพื่อศรัทธาที่นี่" ถือเป็นตัวอย่างที่ยอดเยี่ยม แม้ว่า เบนูนาจะประหลาดใจเมื่อรู้ว่าชาวโปรตุเกสไม่แน่ใจว่าอัฐิในเบเลงเป็นพระบรมอัฐิของพระเจ้าซึบัชตีเยาหรือไม่  ที่อาซิลาห์ ผู้ว่าราชการบาซา เซริเฟ ซิด มุสตาฟา เบน ไรซุน ผู้ได้รับมอบหมายจากดูร์นึลลัช กล่าวว่า "ที่นี่คือที่ที่พระเจ้าซึบัชตีเยาเสด็จยกพลขึ้นบก พระเจ้าแผ่นดินผู้ยิ่งใหญ่ของโปรตุเกส ซึ่งเรายังคงยกย่องพระองค์จนถึงทุกวันนี้ เสมือนว่าพระองค์เป็นกษัตริย์ที่ทรงปรีชาที่สุดของเรา" 

## อ้างอิง

* 
* História e histórias – Castro Verde, Joaquim Boiça/Rui Mateus, Artinvento, Região de Turismo da Planicie Dourada/Câmara Municipal de Castro Verde; 
* Antas, Miguel Martins de (1988). *Os Falsos Dom Sebastião*, 2a. Edição, tr. Maria de Fátima Boavida, comment. Francisco Sales de Mascarenhas Loureiro. Lisboa: Europress.
* Baños-Garcia, António Villacorta (2001). *Don Sebastián, Rey de Portugal*. Barcelona.
* 
* Eborense, André Rodrigues (1984). *Sentenças para a Ensinança e Doutrina do Príncipe D. Sebastião*, facsimile do manuscrito inédito da Casa Cadaval, intr. Luís de Matos, anot. Aristides Pinheiro e Abílio Rita. Lisboa: Banco Pinto & Sotto Mayor,
* Fernandes, Maria de Lurdes Correia (1991). «Francisco de Monzón, capelão e pregador de D. * Loureiro, Francisco de Sales de Mascarenhas (1973). «O padre Luís Gonçalves da Câmara e Dom Sebastiäo» *in* separata da revista *O Instituto*, no. 136. Coimbra.
* Loureiro, Francisco de Sales de Mascarenhas (1978). «Relação de Vida d'Elrey D. Sebastião do Pe. Amador Rebelo» *in* separata da *Revista da Faculdade de Letras', 4a. série, no. 2. Lisboa: Faculdade de Letras da Universidade de Lisboa.*
* Loureiro, Francisco de Sales de Mascarenhas (intr. e notas) (1987). *Crónica do Xarife Mulei Mahamet e d'El-Rei D. Sebastião 1573–1578*. Lisboa: Europress.
* Loureiro, Francisco de Sales de Mascarenhas (1989). *Dom Sebastião e Alcácer Quibir*. Lisboa: Alfa.
* Machado, José Timótio Montalvão (1964). «As Doenças do Rei Dom Sebastiäo», *in* separata da revista *Arqueologia e História*, no. 11. Lisboa, Associação dos Arqueólogos Portugueses.
* 
* Saraiva, José Hermano *et al.* (1993). *Dicionário Ilustrado da História de Portugal*. Lisboa.
* Saraiva, Mário (1994). *D. Sebastião na História e na Lenda*, pref. Joaquim Veríssimo Serrão. Lisboa: Universitária Editora
* Saraiva, José Hermano (1998). *Diário da História de Portugal*. Lisboa (compilation of contemporaneous chronicles).
* 

หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ที่ขึ้นครองราชย์ขณะทรงพระเยาว์
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ที่เสด็จสวรรคตในสงคราม
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2121
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2097