พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิศาลบวรศักดิ์

**พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิศาลบวรศักดิ์** (17 พฤษภาคม พ.ศ. 2384 - 20 มิถุนายน พ.ศ. 2449) มีพระนามเดิมว่า **พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรัตน์** เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 12 ในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเกต  ขณะประสูติ พระบิดายังไม่ได้บวรราชาภิเษก ในราชสำนักนิยมออกพระนามว่า พระองค์โตใหญ่ ทรงได้รับสถาปนาเป็น **กรมหมื่นพิศาลบวรศักดิ** ในรัชกาลที่ 5 เมื่อ พ.ศ 2424

พระองค์เป็นต้นราชสกุล “วรรัตน์” มีพระโอรสและพระธิดา ดังนี้ 

# **หม่อมเจ้าสุวรรณ วรรัตน์** (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2446 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2446)
# **หม่อมเจ้ากันแสง วรรัตน์** (พระราชทานเพลิง ณ วัดเสด็จ พ.ศ. 2446)
# **หม่อมเจ้าขจรประวัติวงศ์ วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2410 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2462 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 39 มกราคม พ.ศ. 2471)
# **หม่อมเจ้าหญิงเจิม วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2411 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2472)
# **หม่อมเจ้าเปลื้อง วรรัตน์** (พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2446)
# **หม่อมเจ้าฟุ้ง วรรัตน์** (พระราชทานเพลิง ณ วัดสังเวชวิศยาราม เมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2470)
# **หม่อมเจ้าเนื่อง วรรัตน์** (ประสูติเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2415 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2472 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2474)
# **หม่อมเจ้าเฟื่อง วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2419)
# **หม่อมเจ้าหญิงวิไลยลักษณ์ วรรัตน์** หรือ **หม่อมเจ้าหญิงโฉมวิไลลักษณ์ วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2419 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2455 พระราชทานเพลิง ณ วัดสังเวชวิศยาราม)
# **หม่อมเจ้าขาว วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2419)
# **หม่อมเจ้าหญิงสร้อย วรรัตน์** บางแห่งว่าชื่อหม่อมเจ้าหญิงพวงสร้อยเพชร (ประสูติ พ.ศ. 2421 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2456)
# **หม่อมเจ้าชายไม่ปรากฏพระนาม** (ประสูติ พ.ศ. 2423)
# **หม่อมเจ้าชายไม่ปรากฏพระนาม** (ประสูติ พ.ศ. 2423)
# **หม่อมเจ้าจันทร์ วรรัตน์** บางแห่งว่าชื่อหม่อมเจ้าแสงจันทร์ (ประสูติ พ.ศ. 2429)
# **หม่อมเจ้าอำไพพรรณ วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2430)
# **หม่อมเจ้าหญิงรัษฐา วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2430)
# **หม่อมเจ้าหญิงวรพันธุ์ วรรัตน์** บางแห่งว่าชื่อหม่อมเจ้าหญิงวรพันธุ์ศรีรัตนา (ประสูติ พ.ศ. 2432)
# **หม่อมเจ้าหญิงฉัตรมณี วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2434 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2470 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2471)
# **หม่อมเจ้าหญิงขำ วรรัตน์** (ประสูติ พ.ศ. 2435)
# **หม่อมเจ้าหญิงบัวพันธ์ วรรัตน์**
# **หม่อมเจ้าหญิงเริ่ม วรรัตน์**
# **หม่อมเจ้าวร วรรัตน์** บางแห่งว่าชื่อหม่อมเจ้าศักดิ์บวร บางแห่งก็ว่าชื่อหม่อมเจ้าบวรศักดิ์ (สิ้นชีพิตักษัย พ.ศ. 2440)
# **หม่อมเจ้ากระจ่าง วรรัตน์** ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 6 ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นพระวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากระจ่าง สรรพคุณ (ประสูติ พ.ศ. 2442 สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 27 มี.ค.2525)
# **หม่อมเจ้าอัมพร วรรัตน์**
# **หม่อมเจ้าหญิงวงศ์ วรรัตน์** บางแห่งว่าชื่อหม่อมเจ้าหญิงรัตนวงศ์ (สิ้นชีพิตักษัย 28 มี.ค. 2444 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2446)

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กรมโยธาธิการจัดสร้างตำหนักพระราชทานแก่ พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิศาลบวรศักดิ์ ซึ่งเป็นพระบรมวงษานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ฝ่ายพระราชวังบวร ที่วังเดิม ณ ตำบลหลัง ถนนราชดำเนินกลาง เข้ามาทางริมคลองวัดบุญศิริ แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2445 ในการนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีพิธีเสด็จขึ้นตำหนักใหม่ ในวันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2445 เป็นศุภฤกษ์ และในเวลาค่ำ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินไปปรับทับ ณ ตำหนักใหม่ พระราชทานน้ำสังข์ และทรงเจิมพระราชทานพระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิศาลบวรศักดิ์

พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิศาลบวรศักดิ์ สิ้นพระชนม์ในวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2449 สิริพระชันษา 65 ปี นับเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวที่มีพระชันษาสูงที่สุด ในการนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินพระราชทานนำหลวงสรงพระศพ ทรงสวมพระชฎาพระราชทานตามพระเกียรติยศแล้ว เจ้าพนักงานได้เชิญพระลองขึ้นประดิษฐานบนแว่นฟ้า 2 ชั้น ประกอบพระโกศไม้สิบสอง มีเครื่องสูง 3 ชั้น แวดล้อมตามพระเกียรติยศ และเสด็จพระราชดำเนินพระราชทานเพลิงพระศพ ในวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2450 พร้อมกับพระศพพระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ ณ พระเมรุ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
* 
* 

## อ้างอิง

หมวดหมู่:พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ ชั้น 4
พิศาลบวรศักดิ์
วรรัตน์
ว
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.จ.ก. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ม.ป.ร.2‎