สามก๊กจี่

***สามก๊กจี่*** หรือ ***จดหมายเหตุสามก๊ก*** ในภาษาจีนกลางเรียกว่า ***ซานกั๋วจื้อ*** () เป็นตำราประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการที่เขียนโดยตันซิ่ว (陳壽 *เฉิน โช่ว*) ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 3 มีเนื้อหาครอบคลุมยุคสมัยช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น (ค.ศ. 220) และยุคสามก๊ก (ค.ศ. 220–280) ที่ตามมา ถือเป็นตำราแหล่งข้อมูลซึ่งเชื่อถือได้เกี่ยวกับประวัตศาสตร์ในยุคสมัยดังกล่าว การรวบรวม*สามก๊กจี่*เกิดขึ้นหลังการรวบรวมแผ่นดินจีนเป็นหนึ่งเดียวภายใต้การปกครองของราชวงศ์จิ้น โดยบันทึกเหตุการณ์ทางการเมือง สังคม และการทหารภายในรัฐที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกัน 3 รัฐคือวุยก๊ก จ๊กก๊ก และง่อก๊กภายในตำราชุดเดียวกันที่จัดหมวดหมู่ตามชีวประวัติของแต่ละบุคคล

*สามก๊กจี่*เป็นแหล่งข้อมูลปฐมภูมิในการประพันธ์นวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในศตวรรษที่ 14 เรื่อง*[[สามก๊ก]]* หรือ *สามก๊กเอี้ยนหงี* (三國演義 *ซานกั๋วเหยี่ยนอี้*) ซึ่งถือเป็นหนึ่งในสี่สุดยอดวรรณกรรมจีนที่เขียนด้วยภาษาจีนสามัญ

## จุดเริ่มต้นและโครงสร้าง
*[[ฮั่นชู]]*และ*สามก๊กจี่*ร่วมกับ*[[ฉื่อจี้]]*ที่เป็นตำราประวัติศาสตร์ดั้งเดิมที่เขียนในยุคราชวงศ์ฮั่น รวมกันเป็นตำราสามชุดแรกในสารบบ*[[ตำราประวัติศาสตร์จีนยี่สิบสี่ชุด]]* แต่ละชุดผลงานได้เน้นย้ำถึงคุณภาพทางวรรณกรรมและประวัติศาสตร์นิพนธ์แนวใหม่ที่กำหนดโดยซือหม่า เชียน *สามก๊กจี่*ประกอบด้วยม้วนหนังสือ 65 ม้วนที่แบ่งเป็นภาคใหญ่ ๆ เป็น 3 ภาค ภาคละ 1 รัฐ รวมทั้งชุดประกอบด้วยอักษรจีนประมาณ 360,000 ตัว *ภาควุยก๊ก* (魏書 *เว่ย์ชู*) มี 30 ม้วน *ภาคจ๊กก๊ก* (蜀書 *ฉู่ชู*) มี 15 ม้วน และ*ภาคง่อก๊ก* (吳書 *อู๋ชู*) มี 20 ม้วน แต่ละม้วนหนังสืออยู่ในรูปแบบบทชีวประวติหนึ่งบทหรือมากกว่าหนึ่งบท 

ตันซิ่วที่เป็นผู้เขียน*สามก๊กจี่*เกิดในบริเวณที่เป็นนครหนานชง มณฑลเสฉวนในปัจจุบัน ซึ่งเวลานั้นอยู่ในรัฐจ๊กก๊ก หลังการพิชิตจ๊กก๊กของวุยก๊กเมื่อ ค.ศ. 263 ตันซิ่วได้กลายมาเป็นนักประวัติศาสตร์หลวงในราชสำนักของราชวงศ์จิ้น และเริ่มเขียนตำราประวัติศาสตร์เกี่ยวกับยุคสามก๊ก หลังการพิชิตง่อก๊กโดยราชวงศ์จิ้นเมื่อ ค.ศ. 280 งานเขียนของตันซิ่วก็ได้รับการยกย่องจากจาง หฺวา (張華) ผู้เป็นเสนาบดีอาวุโส

ก่อนยุคราชวงศ์จิ้น ทั้งรัฐวุยก๊กและง่อก๊กต่างก็ได้จัดทำตำราประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการของตัวเองแล้ว ได้แก่ *เว่ย์ชู* (魏書) จัดทำโดยอองซิม (王沈 *หวาง เฉิ่น*) สฺวิน อี่ (荀顗) และรฺเหวี่ยน จี๋ (阮籍) และ*อู๋ชู* (吳書) จัดทำโดยเหวย์ เจา (韋昭) หอกหยก (華覈 *หฺวา เหอ*) เซฺว อิ๋ง (薛瑩) โจว เจา () และเหลียง กว่าง () นอกจากนี้ ยฺหวี ฮฺว่าน (魚豢) ยังได้รวบรวมตำราประวัติศาสตร์วุยก๊กเป็นการส่วนตัวชื่อว่า*[[เว่ย์เลฺว่]]* (魏略) ตันซิ่วใช้ตำราเหล่านี้่เป็นพื้นฐานของ*สามก๊กจี่* อย่างไรก็ตาม เนื่องจากรัฐจ๊กก๊กไม่มีสำนักประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการ *ภาคจ๊กก๊ก*ใน*สามก๊กจี่*จึงรวบรวมโดยตัวตันซิ่วเองโดยอิงจากบันทึกส่วนตัวของตนเองก่อนหน้านี้เกี่ยวกับเหตุการณ์ในจ๊กก๊กและแหล่งข้อมูลปฐมภูมิอื่น ๆ ที่เก็บรวบรวมไว้ เช่นงานเขียนของจูกัดเหลียงที่รวบรวมไว้ก่อนหน้านี้

*สามก๊กจี่*ใช้ปี ค.ศ. 220 ซึ่งเป็นปีที่พระเจ้าเหี้ยนเต้จักรพรรดิลำดับสุดท้ายของราชวงศ์ฮั่นถูกบังคับให้สละราชบัลลังก์ให้โจผี เป็นปีที่ราชวงศ์ของวุยก๊กก่อตั้งขึ้น *สามก๊กจี่*กล่าวถึงผู้ปกครองของวุยก๊กว่าเป็น "จักรพรรดิ" ส่วนผู้ปกครองของจ๊กก๊กและง่อก๊กเรียกว่า "เจ้านาย" หรือเรียกตามชื่อตัว

## ช่วงเวลาของเนื้อหา
เนื่องจาก*สามก๊กจี่*จัดให้มีรูปแบบชีวประวัติบุคคลมากกว่าจะเป็นบันทึกตามลำดับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ การระบุช่วงเวลาของเนื้อหาทางประวัติศาสตร์จึงไม่ชัดเจนและไม่ได้รับความสำคัญ บางม้วนหนังสือให้ข้อมูลภูมิหลังเกี่ยวกับบรรพบรุษของบุคคลย้อนหลังไปหลายศตวรรษก่อนเนื้อหาหลัก ตัวอย่างเช่นบทชีวประวัติเล่าเอี๋ยนที่เริ่มด้วยการกล่าวถึงการที่บรรพบุรุษคือหลิว ยฺหวี (劉餘) ได้รับฐานันดรศักที่จิ้งหลิง (竟陵; ปัจจุบันคือนครเทียนเหมิน มณฑลหูเป่ย์) เมื่อประมาณ ค.ศ. 85 เหตุการณ์แรกได้รับการการอธิยายโดยละเอียดใน*สามก๊กจี่*คือกบฏโพกผ้าเหลืองเมื่อ ค.ศ. 184 บทชีวประวัติหลายบทกล่าวถึงเหตุการณ์นี้อย่างผ่าน ๆ แต่ก็ให้ข้อมูลที่ชัดเจนมากขึ้นอย่างเรื่องการติดต่อสื่อสารและการเคลื่อนกำลังพลในระหว่างเหตุการณ์การก่อกบฏพบได้ในรูปแบบที่ไม่ต่อเนื่องในอย่างน้อยสี่ม้วนหนังสือ ได้แก่ บทชีวประวัติเทียหยก, อิกิ๋ม, เล่าปี่, และซุนเกี๋ยน

สามภาคของ*สามก๊กจี่*สิ้นสุดในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน โดยส่วนหลักของ*ภาควุยก๊ก* (*เว่ย์ชู*) สิ้นสุดด้วยการสละราชบัลลังก์ของโจฮวนเมื่อ ค.ศ. 265 *ภาคจ๊กก๊ก* (*ฉู่ชู*) สิ้นสุดด้วยการถึงแก่อสัญกรรมของเล่าเสี้ยนเมื่อ ค.ศ. 271 และ*ภาคง่อก๊ก* (*อู๋ชู*) สิ้นสุดลงด้วยการถึงแก่อสัญกรรมของซุนโฮเมื่อ ค.ศ. 284

ตัวอย่างข้อคัดย่อหนึ่งที่แสดงลำดับเหตุการณ์มีดังนี้: 

## เนื้อหา

### ''ภาควุยก๊ก'' (魏書 ''เว่ย์ชู'')

### ''ภาคจ๊กก๊ก'' (蜀書 ''ฉู่ชู'')

### ''ภาคง่อก๊ก'' (吳書 ''อู๋ชู'')

## อรรถาธิบาย

ในคริสต์ศตวรรษที่ 5 เผย์ ซงจือ (ค.ศ. 372–451) นักประวัติศาสตร์ในยุคราชวงศ์หลิวซ่ง เขียนอรรถาธิบายให้*สามก๊กจี่*ของตันซิ่วโดยใช้แหล่งข้อมูลอื่น ๆ ที่หลากหลาย ขยายรายละเอียดเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าของ*สามก๊กจี่*ต้นฉบับ งานเขียนอรรถาธิบายเสร็จเมื่อ ค.ศ. 429 และกลายเป็นหนึ่งในตำราประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการของยุคสามก๊กในชื่อว่า*ซานกั๋วจื้อจู้* (三国志注; *จู้* มีความหมายว่า "หมายเหตุ") บันทึกบรรณานุกรมระบุว่าจนถึงยุคราชวงศ์หลิวซ่งที่เผย์ ซงจือมีชีวิตอยู่ สามภาคของ*สามก๊กจี่*ของตันซิ่วได้รับการเผยแพร่ในฐานะงานเขียนเดี่ยว ๆ สำหรับแต่ละภาค มากกว่าจะเป็นงานเขียนชุดเดียวกัน

เผย์ ซงจือรวบรวมบันทึกอื่น ๆ เพื่อเพิ่มข้อมูลที่ตนเห็นว่าควรเพิ่ม เผย์ ซงจือให้คำอธิบายโดยละเอียดเกี่ยวกับภูมิศาสตร์บางส่วนและองค์ประกอบอื่น ๆ ที่กล่าวถึงใน*สามก๊กจี่*ต้นฉบับ ทั้งยังรวมบันทึกหลายกระแสที่อธิบายถึงเหตุการณ์เดียวกัน บางครั้งบันทึกที่เผย์ ซงจือเพิ่มเข้าไปก็มีความขัดแย้งกันเอง แต่เผย์ ซงจือก็รวมไว้ด้วยกันทั้งหมดเพราะไม่สามารถตัดสินว่าบันทึกไหนถูกต้อง หากเผย์ ซงจือเพิ่มบันทึกใด ๆ ที่น่าจะไม่ถูกต้อง เผย์ ซงจือก็จะเขียนบันทึกหรือเสนอจุดที่ควรแก้ไข ในส่วนของเหตุการณ์และบุคคลในประวัติศาสตร์ เผย์ ซงจือยังได้เพิ่มความคิดเห็นของตนเอง เช่นเดียวกับที่ตันซิ่วทำใน*สามก๊กจี่*ต้นฉบับ ที่สำคัญคือเผย์ ซงจืออ้างอิงแหล่งข้อมูลในเกือบทุกกรณี

## สิ่งตกทอด

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
* ลำดับเหตุการณ์สำคัญในสามก๊ก

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
*
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

*  ''Records of the Three Kingdoms'' on the Chinese Text Project page
*  ''Records of the Three Kingdoms'' 《三國志》 Chinese text with matching English vocabulary

หมวดหมู่:ตำราประวัติศาสตร์จีนยี่สิบสี่ชุด
หมวดหมู่:หนังสือประวัติศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 3
หมวดหมู่:หนังสือประวัติศาสตร์เกี่ยวกับยุคสามก๊ก
หมวดหมู่:วรรณกรรมในยุคราชวงศ์จิ้น