ชีววิทยา

**ชีววิทยา** () เป็นการศึกษาเกี่ยวกับขนาดของสิ่งมีชีวิต เป็นแขนงหนึ่งของวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ (natural science) ที่ศึกษาด้วยขอบเขตที่กว้างแต่ประกอบด้วยหลายประเด็นที่เชื่อมโยงเข้าด้วยกันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันและสอดคล้องกัน ตัวอย่างเช่น สิ่งมีชีวิตทุกชนิดเกิดขึ้นจากเซลล์หลายเซลล์ที่สามารถประมวลข้อมูลทางกรรมพันธุ์ที่เข้ารหัสในรูปยีน ซึ่งสามารถส่งต่อให้รุ่นถัดไป อีกประเด็นหลักคือวิวัฒนาการซึ่งอธิบายความเป็นเอกภาพและความหลากหลายของชีวิต กระบวนการเกี่ยวกับพลังงานยังมีความสำคัญต่อชีวิตเพื่อให้สิ่งมีชีวิตสามารถเคลื่อนที่ เจริญเติบโตและสืบพันธุ์ สุดท้ายนี้ สิ่งมีชีวิตทุกชนิดต้องสามารถรักษาดุลยภาพของสภาพแวดล้อมภายในของสิ่งมีชีวิตเอง

นักชีววิทยาสามารถศึกษาชีวิตได้ในการจำแนกชั้นทางชีววิทยาที่หลากหลาย นับตั้งแต่อณูชีววิทยาของเซลล์จนถึงกายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยาของพืชและสัตว์ และ

วิวัฒนาการของประชากร ดังนั้นสาขาย่อยของชีววิทยามีหลายสาขา แต่ละสาขาถูกกำหนดโดยธรรมชาติของการตั้งถามเชิงวิจัยและเครื่องมือที่นักวิจัยใช้ เช่นเดียวกันกับนักวิทยาศาสตร์แขนงอื่น นักชีววิทยาใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในการการสังเกต ตั้งคำถาม สร้างสมมติฐาน ทำการทดลองและสรุปเกี่ยวกับโลกรอบตัวพวกเขา

สิ่งมีชีวิตบนโลก ซึ่งเกิดขึ้นตั้งแต่เมื่อ 3.7 พันล้านปีก่อน มีความหลากหลายสูงมาก นักชีววิทยาได้แสวงหา ศึกษาและจัดจำแนกรูปแบบของชีวิตที่หลากหลาย ตั้งแต่สิ่งมีชีวิตกลุ่มโพรแคริโอตเช่น อาร์เคียและแบคทีเรียจนถึงสิ่งมีชีวิตกลุ่มยูแคริโอตเช่น โพรทิสต์ ฟังไจ พืชและสัตว์ สิ่งมีชีวิตที่หลากหลายนี้ทำให้เกิดความหลากหลายทางชีวภาพของระบบนิเวศ ซึ่งมีบทบาทในการหมุนเวียนของสารอาหารและพลังงาน ผ่านสิ่งแวดล้อมชีวกายภาพ

คำว่า ชีววิทยา (biology) มาจากภาษากรีก คือคำว่า "bios" แปลว่า สิ่งมีชีวิต และ "logia" แปลว่า วิชา หรือการศึกษาอย่างมีเหตุผล

## ประวัติศาสตร์

[alt=A drawing of a fly from facing up, with wing detail|thumb|รูปภาพของแมลงวันจากหนังสือ ''[Micrographia* เขียนโดย[[รอเบิร์ต ฮุก]]รอเบิร์ต ฮุก เมื่อปี ค.ศ. 1665]]
รากฐานแรกเริ่มของ[[วิทยาศาสตร์]] รวมถึง[[การแพทย์]] สามารถย้อนกลับไปในสมัย[[อียิปต์โบราณ]]และ[[เมโสโปเตเมีย]]ในช่วงประมาณ 3000 ถึง 1200 [[ก่อนคริสตกาล]] ผลงานของพวกเขาทำให้เกิด[[ปรัชญาธรรมชาติ]]ของกรีกโบราณ นักปรัชญา[[กรีซโบราณ|ชาวกรีกโบราณ]]เช่น [[อาริสโตเติล]] (384–322 ก่อนคริสตกาล) มีส่วนช่วยอย่างยิ่งในการพัฒนาความรู้ด้านชีววิทยา เขาศึกษาสาเหตุของเหตุการณ์ในเชิงชีววิทยาและความหลากหลายทางชีวภาพ [[ทีโอแฟรสตัส]] ผู้สืบทอดของอาริสโตเติลเริ่มศึกษาพืชในทางวิทยาศาสตร์ นักวิชาการใน[[วิทยาศาสตร์ในยุคทองของอิสลาม|ยุคทองของอิสลาม]]ได้เขียนเกี่ยวกับชีววิทยา เช่น[[อัล-ญะฮิซ]] (ปี ค.ศ. 781–869) [[อาบู ฮานิฟา ดิโนรี]] (ปี ค.ศ. 828–896) ผู้ที่เขียนเกี่ยวกับพฤกษศาสตร์ และ[[แอบู แบกร์ แอล-รอซี|ราซีส]] (ปี ค.ศ. 865–925) ผู้เขียนเกี่ยวกับ[[กายวิภาคศาสตร์]]และ[[สรีรวิทยา]] นักวิชาการในโลกอิสลามศึกษาการแพทย์เป็นอย่างดีบนธรรมเนียมของนักปรัชญาชาวกรีก ในขณะที่ประวัติศาสตร์ธรรมชาติจะเป็นไปตามแนวคิดของอาริสโตเติล

ชีววิทยาเริ่มพัฒนาอย่างรวดเร็วหลังการพัฒนา[[กล้องจุลทรรศน์]]โดย[[อันโตนี ฟัน เลเวินฮุก]] ต่อมานักวิชาการได้ค้นพบ[[ตัวอสุจิ]] [[แบคทีเรีย]] [[อินฟูโซเรีย]]และความหลากหลายของจุลชีพ การค้นพบของ[[ยาน สวัมเมอร์แดม]]นำไปสู่ชีววิทยาแขนงใหม่ นั่นคือ[[กีฏวิทยา]]และช่วยพัฒนาเทคนิคการ[[การผ่า]]และ[[การย้อมสี]]. ความก้าวหน้าในด้านจุลทรรศน์มีผลอย่างมากต่อแนวคิดทางชีววิทยา ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 นักชีววิทยาชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของ[[เซลล์ (ชีววิทยา)|เซลล์]] ในปี ค.ศ. 1838 [[มัตทิอัส ยาคอบ ชไลเดน|ชไลเดน]]และ[[ธีโอดอร์ ชวันน์|ชวันน์]]เริ่มเสนอแนวคิดใหม่ที่ใช้ได้ทั่วไป นั่นคือ (1) หน่วยย่อยที่สุดของสิ่งมีชีวิตคือเซลล์และ (2) เซลล์แต่ละเซลล์มีคุณสมบัติของ[[ชีวิต]] ถึงแม้ว่าพวกเขาจะคัดค้านแนวคิดที่ว่า (3) เซลล์ทุกเซลล์เกิดจากบางส่วนของเซลล์อื่น นำไปสู่การสนับสนุน เชื่อว่าทฤษฎีการเกิดขึ้นเอง (Spontaneous generation) แต่อย่างไรก็ตาม[[โรเบิร์ต รีมัค]]และ[[รูดอล์ฟ วีร์โชว์]]สามารถยืนยันทฤษฎีที่สาม และในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1860 นักชีววิทยาส่วนใหญ่ยอมรับทฤษฎีทั้งสามนี้และรวบรวมเป็น[[ทฤษฎีเซลล์]]

ในขณะเดียวกัน อนุกรมวิธานและการจัดจำแนกกลายเป็นจุดสนใจของนักประวัติศาสตร์ธรรมชาติ [[คอล ฟ็อน ลินเนีย|คาร์ล ลินเนียส]]ตีพิมพ์เกี่ยวกับ[[อนุกรมวิธาน]]พื้นฐานสำหรับการศึกษาธรรมชาติในปี ค.ศ. 1735 และในคริสต์ทศวรรษที่ 1750 เขาตั้ง[[การตั้งชื่อทวินาม|ชื่อวิทยาศาสตร์สำหรับสิ่งมีชีวิตที่เขาศึกษาทุกสปีชีส์]] [[ยอร์จ หลุยส์ เลอเคลร์]]ถือว่าแนวคิดของสปีชีส์เป็นเพียงการจัดจำแนกที่สมมติขึ้นและไม่ตายตัว—จึงเสนอแนวคิดของ[[การสืบเชื้อสายร่วมกัน]]แทน
[[ไฟล์:Charles_Darwin_aged_51.jpg|thumb|ในปี ค.ศ. 1842 [[ชาลส์ ดาร์วิน]]เขียนร่างฉบับแรกของหนังสือ *On the Origin of Species*]]
แนวคิดเรื่องวิวัฒนาการเริ่มเป็นที่ถกเถียงอย่างจริงจังด้วยงานของ[[ฌอง แบพติสท์ เดอ ลามาร์ก]] ผู้เสนอทฤษฎีวิวัฒนาการที่สอดคล้องกัน [[ชาลส์ ดาร์วิน]] นักธรรมชาติวิทยาชาวบริติชได้รวบรวมผลการศึกษาทางชีวภูมิศาสตร์ของ[[อเล็คซันเดอร์ ฟ็อน ฮุมบ็อลท์|ฮุมบ็อลท์]] ภูมิศาสตร์เอกรูปนิยมของ[[ชาร์ลส์ ไลล์|ไลล์]] งานเขียนเกี่ยวกับการเติบโตของประชากรของ[[ทอมัส โรเบิร์ต มาลธัส|มาลธัส]] ประกอบกับความเชี่ยวชาญของดาร์วินเองในด้านสัณฐานวิทยาและการสำรวจธรรมชาติอย่างยาวนาน เกิดเป็นทฤษฎีวิวัฒนาการที่ประสบความสำเร็จกว่าคือ[[การคัดเลือกโดยธรรมชาติ]] ด้วยการให้เหตุผลและหลักฐานเดียวกันทำให้[[อัลเฟรด รัสเซล วอลเลซ]]นำไปสู่ข้อสรุปเดียวกัน ถึงแม้จะไม่ได้ทำงานกับดาร์วินก็ตาม

พื้นฐานของพันธุศาสตร์ยุคใหม่เริ่มจากงานของเกรกอร์ เม็นเดิลในปี ค.ศ. 1865 ทำให้เกิดหลักการของการถ่ายทอดในทางชีววิทยา แต่อย่างไรก็ตาม ความสำคัญของงานชิ้นนี้ไม่เป็นที่รู้จักจนเมื่อต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ที่วิวัฒนาการกลายเป็นทฤษฎีเดียวกันรู้จักในนาม[[ทฤษฎีสังเคราะห์วิวัฒนาการ]] ที่ทฤษฎีวิวัฒนาการของดาร์วินรวมกับ[[พันธุศาสตร์คลาสสิก]] ในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1940 และต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1950 [[การทดลองเฮอร์ชีย์–เชส|การทดลองจำนวนมาก]]โดย[[อัลเฟรด เฮอร์ชีย์]]และ[[มาร์ธา เชส]]ค้นพบว่า[[ดีเอ็นเอ]]ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ[[โครโมโซม]] บรรจุหน่วยข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะซึ่งเป็นที่รู้จักภายหลังว่า[[ยีน]] ความสนใจในโมเดลของสิ่งมีชีวิตใหม่เช่น [[ไวรัส]]และแบคทีเรีย ประกอบกับการค้นพบโครงสร้างเกลียวคู่ของดีเอ็นเอโดย[[เจมส์ ดี. วัตสัน]]และ[[ฟรานซิส คริก]]ในปี ค.ศ. 1953 เป็นตัวบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุค[[อณูพันธุศาสตร์]] นับตั้งแต่คริสต์ทศวรรษที่ 1950 เป็นต้นไป ชีววิทยาถูกขยายขอบเขตการศึกษาถึงระดับ[[อณูชีววิทยา|โมเลกุล]] รหัสพันธุกรรมถูกถอดรหัสโดย[[หร โคพินท์ โขรานา]] [[รอเบิร์ต ดับเบิลยู. ฮอลลีย์]]และ[[มาร์แชลล์ วอร์เรน ไนเรนเบิร์ก]]ภายใต้แนวคิดของ[[โคดอน]] [[โครงการจีโนมมนุษย์]]เริ่มในปี ค.ศ. 1990 เพื่อสร้างแผนที่[[จีโนม]]ของมนุษย์

== พื้นฐานทางเคมี ==

=== อะตอมและโมเลกุล ===

สิ่งมีชีวิตทุกชนิดสร้างขึ้นมาจาก[[ธาตุ]]เช่น [[ออกซิเจน]] [[คาร์บอน]] [[ไฮโดรเจน]]และ[[ไนโตรเจน]] คิดเป็นมวลส่วนใหญ่ (ร้อยละ 96) ของสิ่งมีชีวิต นอกจากนี้ยังมี[[แคลเซียม]] [[ฟอสฟอรัส]] [[กำมะถัน]] [[โซเดียม]] [[คลอรีน]]และ[[แมกนีเซียม]] ธาตุที่แตกต่างกันสามารถประกอบกันเป็น[[สารประกอบ]]เช่น น้ำ ซึ่งเป็นพื้นฐานของชีวิต  [[ชีวเคมี]]คือการศึกษาเกี่ยวกับ[[กระบวนการทางเคมี]]ภายในและเกี่ยวกับ[[สิ่งมีชีวิต]] [[อณูชีววิทยา]]เป็นแขนงหนึ่งในชีววิทยาที่ศึกษาเพื่อเข้าใจพื้นฐานทางโมเลกุลของกิจกรรมทางชีววิทยา ทั้งภายในและระหว่างเซลล์ รวมถึงการสังเคราะห์[[สารชีวโมเลกุล]] การดัดแปลง กลไกและการมีปฏิสัมพันธ์

=== น้ำ ===
[[ไฟล์:3D_model_hydrogen_bonds_in_water.svg|right|thumb|โมเดลของพันธะไฮโดรเจน (1) ระหว่างโมเลกุลของ[[น้ำ]]]]
ชีวิตเกิดขึ้นมาจาก[[มหาสมุทร]]แห่งแรกของโลก ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อประมาณ 3.8 พันล้านปีก่อน ตั้งแต่สมัยนั้น [[น้ำ]]ค่อย ๆ เป็นโมเลกุลที่พบมากที่สุดในสิ่งมีชีวิตทุกชนิด น้ำสำคัญกับชีวิตเพราะว่าน้ำเป็น[[ตัวละลาย|ตัวทำละลาย]]ที่มีประสิทธิภาพ สามารถละลายสารเช่น โซเดียมและคลอไรด์ไอออนหรือสารโมเลกุลเล็ก เกิดเป็น[[สารละลายในน้ำ]] เมื่อละลายในน้ำแล้ว ตัวละลายมักสามารถมีปฏิสัมพันธ์กับตัวละลายอีกตัวจึงสามารถทำให้เกิด[[ปฏิกิริยาเคมี]]ซึ่งรักษาดุลยภาพของชีวิตได้ ในแง่ของ[[คุณสมบัติของน้ำ|โครงสร้างโมเลกุลของน้ำ]] น้ำเป็น[[ความมีขั้วเชิงเคมี|โมเลกุลมีขั้ว]] รูปร่างมุมงอเกิดขึ้นพันธะโคเวเลนซ์มีขั้วระหว่างไฮโดรเจนสองอะตอม (H) กับออกซิเจนหนึ่งอะตอม (O) เป็นสูตร H<sub>2</sub>O เนื่องจากพันธะ O–H มีขั้ว อะตอมออกซิเจนมีประจุลบเล็กน้อยและอะตอมไฮโดรเจนทั้งสองมีประจุบวกเล็กน้อย [[คุณสมบัติของน้ำ|คุณสมบัติ]]มีขั้วของน้ำทำให้มันสามารถดึงดูดกับโมเลกุลน้ำโมเลกุลอื่นได้ด้วยพันธะไฮโดรเจน ทำให้น้ำมีคุณสมบัติการ[[เชื่อมติด (เคมี)|เชื่อมแน่น]] (cohesive) [[แรงตึงผิว]]เกิดจากแรงเชื่อมแน่นจากการดึงดูดระหว่างโมเลกุลที่ผิวของเหลว น้ำยังมีคุณสมบัติการ[[ยึดติด]] โดยมันสามารถเกาะกับพื้นผิวของโมเลกุลอื่นที่ไม่ใช่น้ำ ซึ่งอาจมีขั้วหรือมีประจุ น้ำเมื่อเป็น[[น้ำ#สถานะ|ของเหลว]]มี[[ความหนาแน่น|หนาแน่น]]กว่าตอนเป็นของแข็ง (หรือ[[น้ำแข็ง]]) คุณสมบัติเฉพาะตัวนี้ทำให้น้ำแข็งสามารถลอยเหนือน้ำเช่น บ่อน้ำ ทะเลสาบและมหาสมุทร ทำหน้าที่เป็น[[ฉนวนความร้อน]]ให้ของเหลว ป้องกันความเย็นจากอากาศเย็นข้างบน น้ำมีความจุในการดูดซับพลังงาน ทำให้มี[[ความจุความร้อนจำเพาะ]]สูงกว่าตัวทำละลายอื่นเช่น [[เอทานอล]] ดังนั้นพลังงานปริมาณมากจึงจำเป็นในการทำลายพันธะไฮโดรเจนระหว่างโมเลกุลเพื่อเปลี่ยนสถานะจากน้ำของเหลวเป็น[[ไอน้ำ]] น้ำมีโมเลกุลที่ไม่เสถียรอย่างสมบูรณ์ เนื่องจากโมเลกุลน้ำแต่ละโมเลกุลแตกตัวเป็นไฮโดรเจนไอออนและ[[ไฮดรอกซิล]]ไอออน ก่อนกลับมาเป็นโมเลกุลน้ำอีกครั้ง ใน[[น้ำกลั่น|น้ำบริสุทธิ์]] จำนวนไฮโดรเจนไอออนจะสมดุล (หรือเท่ากับ) จำนวนไฮดรอกซิลไอออน ส่งผลให้มีค่า[[พีเอช (เคมี)|พีเอช]]เป็นกลาง

=== สารประกอบอินทรีย์ ===

[[ไฟล์:Glucose_Haworth.png|right|thumb|สารประกอบอินทรีย์เช่น[[กลูโคส]]มีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิต]]
[[สารประกอบอินทรีย์]]คือโมเลกุลที่มีคาร์บอนสร้างพันธะกับฮาตุอื่นเช่น ไฮโดรเจน ทุกโมเลกุลที่เป็นส่วนประกอบของสิ่งมีชีวิตยกเว้นน้ำประกอบด้วยคาร์บอนทั้งสิ้น คาร์บอนสามารถสร้าง[[พันธะโคเวเลนต์]]กับอะตอมได้สูงสุด 4 อะตอม ทำให้สามารถสร้างเป็นโมเลกุลที่หลากหลาย ขนาดใหญ่และซับซ้อนได้ ตัวอย่างเช่น อะตอมคาร์บอนหนึ่งอะตอมสามารถสร้างพันธะโคเวเลนต์ที่เป็นพันธะเดี่ยวสี่พันธะเช่นใน[[มีเทน]] [[พันธะคู่]]สองพันธะเช่น[[คาร์บอนไดออกไซด์]] () หรือ[[พันธะสาม]]หนึ่งพันธะเช่น[[คาร์บอนมอนอกไซด์]] (CO) นอกจากนี้คาร์บอนสามารถสร้างโครงสร้างโซ่ยาวจาก[[พันธะคาร์บอน-คาร์บอน]]เช่น[[ออกเทน]] หรือโครงสร้างคล้ายวงเช่น[[กลูโคส]]

โครงสร้างที่ง่ายที่สุดของสารประกอบอินทรีย์คือ[[ไฮโดรคาร์บอน]] ซึ่งเป็นสารประกอบอินทรีย์ที่ประกอบด้วยอะตอมไฮโดรเจนที่เชื่อมกับโซ่ของอะตอมคาร์บอน โซ่หลักของไฮโดรคาร์บอนสามารถถูกแทนที่ด้วยธาตุอื่นเช่น ออกซิเจน (O) ไฮโดรเจน (H) ฟอสฟอรัส (P) และกำมะถัน (S) ซึ่งสามารถเปลี่ยนแปลงสมบัติของสารประกอบนั้น กลุ่มของอะตอมที่ประกอบด้วยธาตุเหล่านี้  (O-, H-, P- และ S-) และเชื่อมพันธะกับอะตอมคาร์บอนกลางหรือโซ่หลักถูกเรียกว่า[[หมู่ฟังก์ชัน]] หมู่ฟังก์ชันที่พบมากในสิ่งมีชีวิตมี 6 หมู่ได้แก่ [[เอมีน|หมู่อะมิโน]] [[กรดคาร์บอกซิลิก|หมู่คาร์บอกซิล]] [[หมู่คาร์บอนิล]] [[หมู่ไฮดรอกซิล]] [[ฟอสเฟต|หมู่ฟอสเฟต]]และ[[ไทออล|หมู่]][[ซัลฟ์ไฮดริล]]

ในปี ค.ศ. 1953 [[การทดลองของมิลเลอร์-อูเรย์]]แสดงว่าสารประกอบอินทรีย์สามารถสังเคราะห์โดยไม่ต้องเริ่มด้วยสิ่งมีชีวิตภายใต้ระบบปิด โดยเลียนแบบสภาพแวดล้อมของ[[โลกยุคแรกเริ่ม]] ดังนั้นสารประกอบอินทรีย์ที่ซับซ้อนสามารถเกิดขึ้นได้เองในโลกยุคแรกเริ่ม (ดูเพิ่มที่[[กำเนิดชีวิตจากสิ่งไร้ชีวิต]]

=== มาโครโมเลกุล ===

[[ไฟล์:225_Peptide_Bond-01.jpg|right|thumb|โปรตีน[[ฮีโมโกลบิน]]โครงสร้าง (a) ปฐมภูมิ (b) ทุติยภูมิ (c) ตติยภูมิและ (d) จตุตถภูมิ]]
[[มาโครโมเลกุล]]คือโมเลกุลขนาดใหญ่ที่สร้างจากหน่วยย่อยหรือ[[มอนอเมอร์]] มอนอเมอร์ประกอบด้วยน้ำตาล กรดอะมิโนและนิวคลีโอไทด์ [[คาร์โบไฮเดรต]]สร้างจากมอนอเมอร์และพอลิเมอร์ของน้ำตาล ลิพิดเป็นมาโครโมเลกุลกลุ่มเดียวที่ไม่ได้ประกอบเป็นพอลิเมอร์ ลิพิดประกอบด้วย[[สเตอรอยด์]][[ฟอสโฟลิพิด]]และ[[ไขมัน]] ซึ่งเป็นสารไม่มีขั้วและไฮโดรโฟบิก (ไม่ชอบน้ำ) โปรตีนเป็นมาโครโมเลกุลที่หลากหลายที่สุดเช่น [[เอนไซม์]] [[โปรตีนขนส่ง]] [[โมเลกุลส่งสัญญาณ]]ขนาดใหญ่ [[แอนติบอดี]]และ[[โปรตีนโครงสร้าง]] หน่วยย่อยของโปรตีนคือ[[กรดอะมิโน]] กรดอะมิโน 20 ตัวถูกใช้ในการสร้างโปรตีน กรดนิวคลิอิกเป็นพอลิเมอร์ของ[[นิวคลีโอไทด์]] หน้าที่ของกรดนิวคลิอิกคือใช้เก็บ ส่งและแสดงข้อมูลพันธุกรรม

== เซลล์ ==

[[ทฤษฎีเซลล์]]กล่าวว่า[[เซลล์ (ชีววิทยา)|เซลล์]]คือหน่วยย่อยที่สุดของสิ่งมีชีวิต สิ่งมีชีวิตทุกชนิดประกอบด้วยเซลล์หนึ่งเซลล์หรือมากกว่าและเซลล์ทุกเซลล์เกิดจากเซลล์ที่มีอยู่ก่อนโดยอาศัยกระบวนการ[[การแบ่งเซลล์|แบ่งเซลล์]] เซลล์ส่วนใหญ่มีขนาดเล็กมาก มีความยาวผ่าศูนย์กลางระหว่าง 1 ถึง 100 [[ไมโครเมตร]]และสามารถมองเห็นภายใต้[[กล้องจุลทรรศน์#กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง|กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง]]หรือ[[กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน]]เท่านั้น เซลล์โดยทั่วไปมีสองประเภทได้แก่เซลล์[[ยูแคริโอต]] ซึ่งหมายถึงเซลล์ที่มี[[นิวเคลียสของเซลล์|นิวเคลียส]] และเซลล์[[โพรแคริโอต]] ซึ่งไม่มีนิวเคลียส โพรแคริโอตคือ[[สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว]]เช่น[[แบคทีเรีย]] ในขณะที่ยูแคริโอตอาจมีเซลล์เดียวหรือ[[สิ่งมีชีวิตหลายเซลล์|หลายเซลล์]]ก็ได้ ใน[[สิ่งมีชีวิตหลายเซลล์]] เซลล์ทุกเซลล์ในร่างกายของสิ่งมีชีวิตเกิดจาก[[ไซโกต|เซลล์เซลล์เดียว]]ที่เกิดจาก[[เซลล์ไข่]]ที่ปฏิสนธิแล้ว

=== โครงสร้างของเซลล์ ===


== ระบบการศึกษา ==
การศึกษาสิ่งมีชีวิตในระดับ[[อะตอม]]และ[[โมเลกุล]] จัดอยู่ในสาขาวิชา[[อณูชีววิทยา]] [[ชีวเคมี]] และ[[อณูพันธุศาสตร์]] การศึกษาในระดับ[[เซลล์ (ชีววิทยา)|เซลล์]] จัดอยู่ในสาขาวิชา[[เซลล์วิทยา]] และในระดับ[[เนื้อเยื่อ]] จัดอยู่ในสาขาวิชา[[สรีรวิทยา]] [[กายวิภาคศาสตร์]] และ[[มิญชวิทยา]] สาขาวิชา[[คัพภวิทยา]]เป็นการศึกษาการเจริญเติบโตและพัฒนาการของตัวอ่อนของสิ่งมีชีวิต

สาขาวิชา[[พันธุศาสตร์]]เป็นการศึกษาการถ่ายทอดลักษณะทาง[[พันธุกรรม]]ของสิ่งมีชีวิตจากรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง สาขาวิชา[[พฤติกรรมวิทยา]]เป็นการศึกษาพฤติกรรมของกลุ่มสิ่งมีชีวิต สาขาวิชา[[พันธุศาสตร์ประชากร]]เป็นการศึกษาพันธุศาสตร์ในระดับประชากรของสิ่งมีชีวิต การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งกับสิ่งมีชีวิตอีกชนิดหนึ่ง และระหว่างสิ่งมีชีวิตกับถิ่นที่อยู่อาศัย จัดอยู่ในสาขาวิชา[[นิเวศวิทยา]]และ[[วิวัฒนาการ|ชีววิทยาของวิวัฒนาการ]]ปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงจากทางธรรมชาติ เกิดจากการความแตกต่างของสภาพพื้นที่ และการใช้ชีวิตของการดำรงชีวิต เช่น นกนางแอ่น ในทะเล กับ นกนางแอ่น บนภาคพื้นที่อยู่ในวงศ์ตระกูลเดียวกันแต่ แตกต่างในการดำรงชีวิตและลักษณะของสภาพร่างกาย เป็นต้น

การแบ่งกลุ่มนี้เป็นเพียงการจัดหมวดหมู่ให้สาขาต่าง ๆ ในชีววิทยาให้เป็นระเบียบและเข้าใจง่าย แต่ความจริงแล้ว ขอบเขตของสาขาต่าง ๆ นั้นไม่แน่นอน และสาขาวิชาส่วนใหญ่ก็จำเป็นต้องใช้ความรู้จากสาขาอื่นด้วย ตัวอย่างเช่น สาขาชีววิทยาของวิวัฒนาการ ต้องใช้ความรู้จากสาขาอณูวิทยา เพื่อจัดลำดับของดีเอ็นเอ ซึ่งจะช่วยให้เข้าใจความแปรผันทางพันธุกรรมของประชากร หรือสาขาวิชาสรีรวิทยา ต้องใช้ความรู้จากสาขาชีววิทยาของเซลล์ เพื่ออธิบายการทำงานของระบบอวัยวะ

ปัจจุบันชีววิทยามีแขนงย่อย 3 กลุ่มได้แก่กลุ่มวิชาที่ศึกษาสิ่งมีชีวิตแต่ละกลุ่มสิ่งมีชีวิต กลุ่มวิชาที่ศึกษาโครงสร้าง หน้าที่และการทำงานของสิ่งมีชีวิตและกลุ่มวิชาอื่น ๆ ดังนี้

=== กลุ่มวิชาที่ศึกษา[[สิ่งมีชีวิต]]แต่ละกลุ่มสิ่งมีชีวิต ===
* [[สัตววิทยา]] (zoology) ศึกษาชีววิทยาของสัตว์ ตั้งแต่สัตว์ชั้นต่ำพวก [[ฟองน้ำ]] [[แมงกะพรุน]] [[พยาธิตัวแบน]] [[พยาธิตัวกลม]] กลุ่มหนอนปล้อง สัตว์ที่มีข้อปล้อง กลุ่มสัตว์พวกหอย ปลาดาว จนถึง[[สัตว์มีกระดูกสันหลัง]]เช่น [[ปลา]] [[สัตว์เลื้อยคลาน]] [[สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม]]
* [[พฤกษศาสตร์]] (Botany) เป็นสาขาวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับ[[พืช]] ศึกษาทั้งในด้านโครงสร้าง การเจริญเติบโต การสืบพันธุ์ กระบวนการสร้าง (แอแนบอลิซึม) และสลาย (แคแทบอลิซึม) โรค และคุณสมบัติทางเคมีและความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มต่าง ๆ การกระจายของพืชในส่วนต่าง ๆ ของโลก
* [[จุลชีววิทยา]] (Microbiology) คือการศึกษาเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตที่มีขนาดเล็ก ส่วนมากมองไม่เห็นด้วยตาเปล่าซึ่งเรียกว่าจุลินทรีย์ ได้แก่ แบคทีเรีย อาร์เคีย ไวรัส เชื้อราและยีสต์
* [[กีฏวิทยา]] (Entomology) เป็นสาขาวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับสัตว์ในกลุ่มของ[[แมลง]] การจัดจำแนก สรีรวิทยา สัณฐานวิทยา และนิเวศวิทยาของแมลง
* [[ปักษีวิทยา]] (Ornithology) เป็นสาขาวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับ[[นก]]
* เห็ดวิทยา ราวิทยาหรือ [[กิณวิทยา]] (Mycology) เป็นสาขาวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับ[[เห็ด]]และ[[รา]]
* [[มีนวิทยา]] (Ichthyology) ศึกษาปลา ลักษณะรูปร่างภายนอกของปลา ระบบต่าง ๆ ภายในตัวปลา การจัดจำแนกปลาออกเป็นกลุ่มหรือประเภทต่าง ๆ และเรื่องอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับปลา
* [[สังขวิทยา]] (Malacology) ศึกษาหอย โดยเฉพาะหอยน้ำจืดที่เป็นเจ้าบ้านส่งผ่านของพยาธิ
* [[ปรสิตวิทยา]] (Parasitology) ศึกษาปรสิต ซึ่งดำรงชีพโดยเป็นตัวเบียนของสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น เช่น พยาธิตัวกลม พยาธิตัวแบน

=== กลุ่มวิชาที่ศึกษาจากโครงสร้าง หน้าที่และการทำงานของสิ่งมีชีวิต ===
* [[กายวิภาคศาสตร์]] (Anatomy) เป็นการศึกษาโครงสร้างและการจัดเรียงตัวของร่างกายมนุษย์ สาขาวิชาหลักของกายวิภาคศาสตร์ได้แก่
** [[มหกายวิภาคศาสตร์]] (Gross anatomy) ซึ่งเกี่ยวข้องกับโครงสร้างที่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า
** [[จุลกายวิภาคศาสตร์]] หรือ[[มิญชวิทยา]] หรือ[[วิทยาเนื้อเยื่อ]] (Histology) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการศึกษากายวิภาคศาสตร์ในระดับ[[จุลภาค]]ซึ่งต้องใช้[[กล้องจุลทรรศน์]]
* [[สัณฐานวิทยา (ชีววิทยา)|สัณฐานวิทยา]] (Morphology) ศึกษาโครงสร้างและรูปร่างของสิ่งมีชีวิต
* [[สรีรวิทยา]] (Physiology) เป็นสาขาวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับการทำงานของระบบต่าง ๆ ในสิ่งมีชีวิต ทั้งในด้าน[[กลศาสตร์]] ด้าน[[กายภาพ]] และด้าน[[ชีวเคมี]] แบ่งเป็น 2 สาขาย่อย คือ สรีรวิทยาของพืช และสรีรวิทยาของสัตว์
* [[อณูชีววิทยา]] (Molecular biology) หรือ ชีววิทยาโมเลกุล เป็นสาขาย่อย ที่แตกออกมาจากชีวเคมี เน้นศึกษาโครงสร้างและการทำงานของยีน (gene) ซึ่งเป็นรหัสพันธุกรรมบนสายดีเอ็นเอ หรือ อาร์เอ็นเอ ตลอดจนการควบคุมการทำงานของยีน ในระดับต่าง ๆ จนออกมาเป็น สาย อาร์เอ็นเอ และ เป็น โปรตีน
* [[พันธุศาสตร์]] (Genetics) คือ สาขาแขนงหนึ่งของวิทยาศาสตร์ ซึ่งว่าด้วยการศึกษา[[หน่วยพันธุกรรม]] หรือ [[ยีน]], [[กรรมพันธุ์]] (heredity) , และ[[วิวัฒนาการ]]ในสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ลักษณะทางพันธุกรรม การถ่ายทอดลักษณะพันธุกรรมในสิ่งมีชีวิต จากชั่วชีวิตหนึ่งไปอีกชั่วชีวิตหนึ่ง
** [[เซลล์พันธุศาสตร์]] (Cytogenetics) ศึกษาพันธุศาสตร์ในระดับเซลล์ รูปร่าง ลักษณะ และจำนวนของโครโมโซมในสิ่งมีชีวิต ตำแหน่งที่ตั้งของยีนบนโครโมโซม และการแบ่งเซลล์ในสิ่งมีชีวิต
* [[นิเวศวิทยา]] (Ecology) คือ วิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับถิ่นที่อยู่และ[[สิ่งแวดล้อม (ชีวฟิสิกส์)|สิ่งแวดล้อม]]
* [[คัพภวิทยา]] หรือ [[วิทยาเอ็มบริโอ]] (Embryology) เป็นการศึกษาการเจริญของ[[เอ็มบริโอ]] เอ็มบริโอคือขั้นหนึ่งของการเจริญของสิ่งมีชีวิตก่อนคลอดหรือออกจากไข่ หรือในพืชคือในระยะก่อนการงอก (germination)
* [[ชีววิทยาของเซลล์]] (cell biology) หรือ [[วิทยาเซลล์]] (cytology) เป็นวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับเซลล์ ทั้งในด้านคุณสมบัติทางสรีรวิทยา, โครงสร้าง, [[ออร์แกเนลล์]]ที่อยู่ภายใน, ปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม, วัฎจักรเซลล์, การแบ่งเซลล์, และการตายของเซลล์
* [[มหพยาธิวิทยา]] (Gross pathology) หมายถึงลักษณะแสดงในระดับ[[มหัพภาค]] (หรือระดับตาเปล่า) ของโรคที่เกิดในอวัยวะ, เนื้อเยื่อ และช่องตัว ศัพท์ดังกล่าวใช้กันทั่วไปในวิชา[[พยาธิกายวิภาค]] (anatomical pathology) เพื่อหมายถึงการตรวจเพื่อวินิจฉัยหาข้อมูลในชิ้นเนื้อตัวอย่างหรือ[[การชันสูตรพลิกศพ]] (autopsy)
=== กลุ่มวิชาอื่น ๆ ===
* [[ชีวเคมี]] (Biochemistry) เป็นการศึกษาความเป็นไปในระดับชีวโมเลกุลของสิ่งมีชีวิต ทั้งองค์ประกอบทางชีวเคมีของเซลล์หรืออนุภาค รวมถึงไวรัส โครงสร้างและการเปลี่ยนแปลง การสร้างและทำลายโมเลกุลทั้งสารโมเลกุลเล็กและโมเลกุลใหญ่เช่น โปรตีน ดีเอ็นเอ อาร์เอ็นเอ การควบคุมการเปลี่ยนแปลงของโมเลกุล การควบคุมการทำงานในระดับต่าง ๆ การสร้างพลังงานและการใช้พลังงาน อันเป็นปรากฏการณ์ของชีวิต
* [[สัณฐานวิทยา (ชีววิทยา)|สัณฐานวิทยา]] (Morphology) ศึกษารูปพรรณสัณฐานของสิ่งมีชีวิต ไม่ว่าจะเป็นจุลชีพ สัตว์หรือพืช เพื่อประกอบการระบุชนิด เช่น ลักษณะรูปร่างของดอกไม้หรือการจัดเรียงตัวของใบ
* [[อนุกรมวิธาน]] (Taxonomy) ศึกษาการจัดจำแนกสิ่งมีชีวิต ออกเป็นหมวดหมู่ ในทางวิวัฒนาการ (evolution) สมัยก่อนเน้นข้อมูลสัณฐานวิทยา ปัจจุบันใช้ข้อมูลระดับโมเลกุลมากขึ้น กลายเป็นวิชา Molecular Systematics
* [[บรรพชีวินวิทยา]] (Paleontology) ศึกษาฟอสซิล (fossils)
* [[ชีวสารสนเทศศาสตร์]] (Bioinformatics) หรือ ชีววิทยาเชิงคำนวณ (computational biology) เป็นบูรณาการของสหวิชา ศึกษาโดยใช้ความรู้จาก [[อณูชีววิทยา]] [[ชีวเคมี]] [[คณิตศาสตร์ประยุกต์]], [[สถิติศาสตร์]], [[สารสนเทศศาสตร์]] และ[[วิทยาการคอมพิวเตอร์]] เพื่อจัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบ สืบค้น ประมวลผลข้อมูลทางชีววิทยา เพื่อตอบปัญหาทางชีววิทยา หรือทำแบบจำลองเพื่อทำนายความเป็นไปได้ทางชีววิทยา ทำให้เกิดศาสตร์ใหม่ต่อ ๆ มา เช่น [[จีโนมิกส์]] (Genomics) [[โปรตีโอมิส์]] (Proteomics) [[เมตะโบโลมิกส์]] (Metabolomics) ฯลฯ
* [[ชีววิทยาระบบ]] (Systems biology) เป็นศาสตร์ที่อาศัยความรู้ทางชีวสารสนเทศศาสตร์ คณิตศาสตร์ชั้นสูง วิทยาการคอมพิวเตอร์ และ ชีวเคมี เพื่อทำแบบจำลองของปราฏการณ์ภายในเซลล์ หรือในสิ่งมีชีวิต บนคอมพิวเตอร์ โดยอาศัยการคำนวณ จุดมุ่งหมายก็เพื่อทำนายปรากฏการณ์ของชีวิตในเรื่องต่าง ๆ อาทิ การตอบสนองของเซลล์ต่อยา หรือ ต่อสภาวะต่าง ๆ เป็นต้น ก่อนการทำการทดลองจริงในห้องปฏิบัติการ (wet lab)
* [[ประสาทวิทยาศาสตร์]] เป็นการศึกษาเกี่ยวกับ [[โครงสร้าง]] หน้าที่ [[การเจริญเติบโต]] [[พันธุกรรมศาสตร์]] [[ชีวเคมี]] [[สรีรวิทยา]], [[เภสัชวิทยา]] และ [[พยาธิวิทยา]] ของ[[ระบบประสาท]] นอกจากนี้การศึกษาเกี่ยวกับ [[พฤติกรรม]] และ [[การเรียนรู้]] ยังถือว่าเป็นสาขาของประสาทวิทยาอีกด้วย

== ขอบเขตของชีววิทยา ==
ชีววิทยาเป็นสาขาวิชาที่ใหญ่มากจนไม่อาจศึกษาเป็นสาขาเดียวได้ จึงต้องแยกออกเป็นสาขาย่อยต่าง ๆ ในหัวข้อนี้จะแบ่งสาขาย่อยออกเป็น 4 กลุ่ม กลุ่มที่หนึ่งเป็นสาขาที่ศึกษาโครงสร้างพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต อย่างเช่น[[เซลล์ (ชีววิทยา)|เซลล์]] [[หน่วยพันธุกรรม|ยีน]] เป็นต้น กลุ่มที่สองศึกษาการทำงานของโครงสร้างต่าง ๆ ตั้งแต่ระดับเนื้อเยื่อ ระดับอวัยวะ จนถึงระดับร่างกาย กลุ่มที่สามศึกษาประวัติศาสตร์ของสิ่งมีชีวิต กลุ่มที่สี่ศึกษาความสัมพันธ์ในระหว่างสิ่งมีชีวิต อย่างไรก็ตาม การแบ่งกลุ่มนี้เป็นเพียงการจัดหมวดหมู่ให้สาขาต่าง ๆ ในชีววิทยาให้เป็นระเบียบและเข้าใจง่าย แต่ความจริงแล้ว ขอบเขตของสาขาต่าง ๆ นั้นไม่แน่นอน และสาขาวิชาส่วนใหญ่ก็จำเป็นต้องใช้ความรู้จากสาขาอื่นด้วย ตัวอย่างเช่น สาขาชีววิทยาของวิวัฒนาการ ต้องใช้ความรู้จากสาขาอณูวิทยา เพื่อจัดลำดับของ[[ดีเอ็นเอ]] ซึ่งจะช่วยให้เข้าใจความแปรผันทางพันธุกรรมของประชากร หรือสาขาวิชาสรีรวิทยา ต้องใช้ความรู้จากสาขาชีววิทยาของเซลล์ เพื่ออธิบายการทำงานของระบบอวัยวะ

=== โครงสร้างของชีวิต ===
[[ไฟล์:biological_cell.svg|thumb|300px|แผนภาพของเซลล์สัตว์ แสดงโครงสร้างและออร์แกเนลล์ต่าง ๆ]]

[[อณูชีววิทยา]]เป็นสาขาหนึ่งในชีววิทยา ซึ่งศึกษาในระดับ[[โมเลกุล]] สาขานี้มีความสอดคล้องกับสาขาอื่น ๆ ในชีววิทยา โดยเฉพาะสาขา[[พันธุศาสตร์]]และ[[ชีวเคมี]] อณูชีววิทยาเป็นการศึกษาปฏิสัมพันธ์ของระบบต่าง ๆ ในเซลล์ ซึ่งได้แก่ ความสัมพันธ์ระหว่าง ดีเอ็นเอ อาร์เอ็นเอ การสังเคราะห์โปรตีน และการควบคุมความสัมพันธ์เหล่านี้

[[ชีววิทยาของเซลล์]]เป็นสาขาที่ศึกษาลักษณะทางสรีรวิทยาของเซลล์ รวมไปถึงพฤติกรรม ปฏิสัมพันธ์ และสิ่งแวดล้อมของเซลล์ ทั้งระดับจุลภาคและระดับ[[โมเลกุล]] สาขาวิชานี้จะศึกษาวิจัยทั้งสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว อย่างเช่น[[แบคทีเรีย]] และเซลล์ที่ทำหน้าที่พิเศษในสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ อย่างเช่น[[มนุษย์]]

[[พันธุศาสตร์]]เป็นสาขาที่ศึกษายีน พันธุกรรม และการผันแปรของสิ่งมีชีวิต ในการศึกษาวิจัยสมัยใหม่ มีเครื่องมือที่สำคัญในการศึกษาหน้าที่ของยีน หรือความสัมพันธ์ทางพันธุกรรม ในสิ่งมีชีวิต ข้อมูลทางพันธุกรรมจะอยู่ใน[[โครโมโซม]] ซึ่งข้อมูลจะแทนที่ด้วยโครงสร้างทางเคมีของโมเลกุลของ[[ดีเอ็นเอ]]

=== สรีรวิทยาของสิ่งมีชีวิต ===
[[สรีรวิทยา]]เป็นสาขาที่ศึกษาเกี่ยวกับกระบวนการทางกายภาพและทางชีวเคมีในสิ่งมีชีวิต เพื่อให้เข้าใจหน้าที่ของโครงสร้างต่าง ๆ ซึ่งเป็นหลักการสำคัญในการศึกษาทางชีววิทยา การศึกษาทางสรีรวิทยาสามารถแบ่งออกได้เป็น[[สรีรวิทยาของพืช]]และ[[สรีรวิทยาของสัตว์]] แต่หลักของสรีรวิทยาในสิ่งมีชีวิตทุกชนิดล้วนแต่เหมือนกัน ตัวอย่างเช่น การศึกษาสรีรวิทยาของเซลล์[[ยีสต์]]สามารถประยุกต์ใช้กับการศึกษาในเซลล์[[มนุษย์]]ได้ สรีรวิทยาของสัตว์เป็นการศึกษาทั้งในมนุษย์และสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น ๆ สรีรวิทยาของพืชก็มีวิธีการศึกษาเช่นเดียวกับในสัตว์

[[กายวิภาคศาสตร์]]เป็นสาขาที่สำคัญในสรีรวิทยา ซึ่งศึกษาเกี่ยวกับหน้าที่และความสัมพันธ์ของระบบอวัยวะในสิ่งมีชีวิต เช่น [[ระบบประสาท]] [[ระบบภูมิคุ้มกัน]] [[ระบบต่อมไร้ท่อ]] [[ระบบหายใจ]] [[ระบบไหลเวียนโลหิต]] การศึกษาเกี่ยวกับระบบเหล่านี้สามารถแบ่งออกเป็นสาขาวิชาต่าง ๆ ได้อีก เช่น [[ประสาทวิทยา]] [[วิทยาภูมิคุ้มกัน]]

=== ความหลากหลายและวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต ===
การศึกษาวิวัฒนาการมีความเกี่ยวข้องกับต้นกำเนิดและการสืบทอดลักษณะของสปีชี่ส์ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงลักษณะที่ผ่านมา และต้องอาศัยนักวิทยาศาสตร์จากหลายสาขาที่เกี่ยวข้องกับ[[อนุกรมวิธาน]]ของสิ่งมีชีวิต สาขาวิวิฒนาการมีรากฐานจากสาขาบรรพชีวินวิทยา ซึ่งอาศัยซากดึกดำบรรพ์ในการตอบคำถามเกี่ยวกับรูปแบบและจังหวะของวิวิฒนาการ

สาขาวิชาหลักใหญ่ที่เกี่ยวกับอนุกรมวิธานมี 2 สาขา คือ [[พฤกษศาสตร์]] และ[[สัตววิทยา]] พฤกษศาสตร์เป็นสาขาที่ศึกษาเกี่ยวพืช มีเนื้อหาครอบคลุมกว้างขวางตั้งแต่การเจริญเติบโต การสืบพันธุ์ เมแทบอลิซึม โรค และวิวัฒนาการของพืช ส่วนสัตววิทยาจะศึกษาเกี่ยวกับสัตว์ รวมทั้งลักษณะทาง[[สรีรวิทยา]]ของสัตว์ซึ่งอยู่ในสาขา[[กายวิภาคศาสตร์]]และ[[คัพภวิทยา]] กลไกทางพันธุศาสตร์และการเจริญของพืชและสัตว์จะศึกษาในสาขา[[อณูชีววิทยา]] [[อณูพันธุศาสตร์]] และ[[ชีววิทยาของการเจริญ]]

=== ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิต ===
[[ไฟล์:Foodweb.png|frame|[[สายใยอาหาร]] ประกอบขึ้นจากห่วงโซ่อาหารหลายห่วงโซ่ แสดงถึงความสัมพันธ์ที่สลับซับซ้อนของสิ่งมีชีวิตใน[[ระบบนิเวศ]]]]
สาขา[[นิเวศวิทยา]]จะศึกษาการกระจายและความหนาแน่นของสิ่งมีชีวิต รวมทั้งความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม สิ่งแวดล้อมของสิ่งมีชีวิตจะหมายถึงถิ่นที่อยู่อาศัย ซึ่งจะรวมไปถึงปัจจัยทางกายภาพอย่างสภาพภูมิอากาศและลักษณะทางภูมิศาสตร์ รวมทั้งสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ที่อาศัยอยู่ในบริเวณเดียวกัน การศึกษาระบบทางนิเวศวิทยามีหลายระดับ ตั้งแต่ระดับสิ่งมีชีวิต ระดับประชากร ระดับระบบนิเวศ ไปจนถึงระดับโลกของสิ่งมีชีวิต จึงจะเห็นได้ว่า นิเวศวิทยาเป็นสาขาที่ครอบคลุมถึงสาขาอื่น ๆ อีกมากมาย

สาขา[[พฤติกรรมวิทยา]]จะศึกษาพฤติกรรมของสัตว์ (โดยเฉพาะสัตว์สังคมอย่างสัตว์จำพวกลิงและสัตว์กินเนื้อ) บางครั้งอาจจัดเป็นสาขาหนึ่งใน[[สัตววิทยา]] นักพฤติกรรมวิทยาจะเน้นศึกษาที่วิวัฒนาการของพฤติกรรม และความเข้าใจในพฤติกรรม โดยตั้งอยู่บนทฤษฎีการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

== รายการอ้างอิง ==


== แหล่งข้อมูลอื่น ==
* 
* [http://www.ohiou.edu/phylocode/index.html OSU's Phylocode] 
* [http://www.biology-online.org/dictionary/Main_Page Biology Online - Wiki Dictionary] 
* [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Biology/7-012Fall-2004/VideoLectures/ MIT video lecture series on biology] 
* [http://www.bioeticaunbosque.edu.co/english/ Biology and Bioethics] .
* [https://inlportal.inl.gov/portal/server.pt?open=514&objID=2622&parentname=CommunityPage&parentid=7&mode=2&in_hi_userid=200&cached=true Biological Systems] - Idaho National Laboratory
* [http://tolweb.org/tree/phylogeny.html *The Tree of Life*]: A multi-authored, distributed Internet project containing information about phylogeny and biodiversity.
* [http://www.library.illinois.edu/bix/biologicalliterature/ Using the Biological Literature Web Resources]

; ลิงก์วารสาร
* [http://biology.plosjournals.org/perlserv/?request=index-html&issn=1545-7885 PLos Biology] A peer-reviewed, open-access journal published by the [[Public Library of Science]]
* [http://www.cell.com/current-biology/ Current Biology] General journal publishing [[original research]] from all areas of biology
* [http://rsbl.royalsocietypublishing.org/ Biology Letters] A [[Impact factor|high-impact]] [[Royal Society]] journal publishing [[peer-review]]ed Biology papers of general interest
* [http://www.sciencemag.org/collections/subject/ Science Magazine] Internationally Renowned [[American Association for the Advancement of Science|AAAS]] Science Publication - See Sections of the Life Sciences
* [http://www.biolsci.org International Journal of Biological Sciences] A biological journal publishing significant peer-reviewed scientific papers
* [http://www.press.jhu.edu/journals/perspectives_in_biology_and_medicine/index.html]  An [[interdisciplinarity|interdisciplinary]] [[scholarly method|scholarly]] journal publishing [[essay]]s of broad relevance

== แกลเลอรี ==
<gallery>
ไฟล์:Guriezo Adino vaca toro terneras.jpg|Animalia - *Bos primigenius taurus*
ไฟล์:Zboże.jpg|Planta - *Triticum* sp.
ไฟล์:Morchella esculenta 08.jpg|Fungi - *Morchella esculenta*
ไฟล์:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - *Fucus serratus*
ไฟล์:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - *Gemmatimonas aurantiaca'' (- = 1 Micrometer)
ไฟล์:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria
ไฟล์:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage