การขนส่งในประเทศไทย

[thumb|right|[อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย หลักกิโลเมตรที่&nbsp;0]]
[thumb|right|การจราจรแออัดในชั่วโมงเร่งด่วนใน[กรุงเทพมหานคร]]
thumb|right|รถสามล้อหรือรถตุ๊กตุ๊ก รูปแบบการขนส่งอย่างหนึ่ง

**การขนส่งในประเทศไทย** มีความหลากหลายและยังไม่มีความเป็นระเบียบ การขนส่งแต่ละประเภทไม่มีความโดดเด่นมากนัก ได้แก่ ระบบการขนส่งทางถนน ที่เป็นหลักของการขนส่งสินค้าทั่วประเทศ การขนส่งทางรถประจำทางที่มีการขนส่งระยะไกลไปยังจังหวัดต่าง ๆ มีการใช้รถจักรยานยนต์เพื่อใช้การเดินทางระยะสั้นแทนการใช้จักรยาน การใช้รถยนต์ส่วนตัวซึ่งมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วมีส่วนทำให้การจราจรเกิดความแออัดทั้งในกรุงเทพมหานครและเมืองสำคัญต่าง ๆ
นอกจากนี้ ยังมีการขนส่งระบบรางที่เชื่อมต่อไปยังภูมิภาคต่าง ๆ แต่ยังมีความล่าช้า ถึงแม้จะมีแผนขยายการให้บริการที่มีรถไฟความเร็วสูงไปยังภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศก็ตาม การขนส่งทางอากาศภายในประเทศ ซึ่งในปัจจุบันยังมีสายการบินไม่มากนัก แต่ยังมีความโดนเด่นด้วยวิธีการขนส่งที่มีความแปลกใหม่จากสายตาของชาวต่างประเทศ เช่น รถตุ๊กตุ๊ก รถสองแถว เป็นต้น  ทั้งนี้ สถาบันการจัดการนานาชาติ (International Institute for Management Development: IMD) ได้จัดอันดับความสามารถในการแข่งขันด้านโครงสร้างพื้นฐานการคมนาคมให้ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 28 จาก 64 เขตเศรษฐกิจ

## ทางราง

### รถไฟทางไกล
[thumb|[สถานีรถไฟกรุงเทพ]]
[thumb|ขบวนรถไฟ[ทางรถไฟสายแม่กลอง|สายแม่กลอง]]
การรถไฟแห่งประเทศไทยเปิดให้บริการเดินรถในความยาวเส้นทางทั้งสิ้น 4,507 กิโลเมตร จำนวน 666 สถานี/ที่หยุดรถ ในรางขนาด 1 เมตร (เป็นทางเดี่ยว 2847.1 กิโลเมตร ทางคู่ 1089.9  กิโลเมตร และทางสาม 107 กิโลเมตร)

;การเชื่อมต่อกับประเทศเพื่อนบ้านในปัจจุบัน
* ประเทศกัมพูชา: สายอรัญประเทศ–ปอยเปตเชื่อมต่อจากสถานีด่านพรมแดนบ้านคลองลึก จังหวัดสระแก้ว ไปยังสถานีปอยเปต (ប៉ោយប៉ែត) จังหวัดบันทายมีชัย
* ประเทศพม่า: เคยมีทางรถไฟสายกาญจนบุรีเชื่อมต่อจากสถานีด่านเจดีย์สามองค์ จังหวัดกาญจนบุรี ไปยังสถานีจันการายา (ချင်ဂါးလဟာ) เขตตะนาวศรี (ปัจจุบันรัฐกะเหรี่ยง) ยกเลิกการใช้งานเมื่อ พ.ศ. 2488 (ปัจจุบันมีโครงการฟื้นฟูเส้นทางในอนาคต)
* ประเทศมาเลเซีย: สายชุมทางหาดใหญ่–ปาดังเบซาร์เชื่อมต่อจากสถานีปาดังเบซาร์ (ไทย) จังหวัดสงขลา ไปยังสถานีปาดังเบซาร์ (Padang Besar) รัฐปะลิส สามารถเดินทางต่อได้ถึงประเทศสิงคโปร์ ในอดีตเคยมีสายชุมทางหาดใหญ่–รันเตาปันจัง เชื่อมต่อจากสถานีสุไหงโก-ลก จังหวัดนราธิวาส ไปยังสถานีรันเตาปันจัง (Rantau Panjang) รัฐกลันตัน สามารถเดินทางต่อถึงประเทศสิงคโปร์ได้เช่นกัน (ปัจจุบันมีโครงการฟื้นฟูเส้นทางในอนาคต)
* ประเทศลาว: สายหนองคาย–เวียงจันทน์เชื่อมต่อจากสถานีหนองคาย จังหวัดหนองคาย สิ้นสุดสถานีคำสะหวาด (ຄໍາສະຫວາດ) นครหลวงเวียงจันทน์

### รถไฟความเร็วสูง

ปัจจุบันอยู่ในระหว่างการก่อสร้างรถไฟความเร็วสูง โดยคาดว่าจะสามารถเปิดให้บริการสายแรกได้ภายใน พ.ศ. 2569

### รถไฟฟ้าในเขตเมือง

[thumb|[รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสุขุมวิท และสายสีลม เป็นรถไฟฟ้าสองสายแรกของประเทศไทย]]

ในปัจจุบัน ระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนมีให้บริการเฉพาะในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลเท่านั้น โดยเปิดให้บริการเป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2542 ในเส้นทางรถไฟฟ้าบีทีเอส สายสุขุมวิท (หมอชิต–อ่อนนุช) และสายสีลม (สนามกีฬาฯ–สะพานตากสิน) ในปัจจุบันมีรถไฟฟ้าที่เปิดให้บริการแล้วทั้งสิ้น 10 สาย สายล่าสุดที่เปิดให้บริการคือ รถไฟฟ้ามหานคร สายสีชมพู ซึ่งเปิดให้บริการใน พ.ศ. 2566 

นอกจากกรุงเทพมหานครและปริมณฑลแล้ว ยังมีโครงการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในเมืองใหญ่อื่น ๆ อาทิ ขอนแก่น ภูเก็ต นครราชสีมา เชียงใหม่ หาดใหญ่

### ระบบขนส่งผู้โดยสารอัตโนมัติภายในท่าอากาศยาน
ในปัจจุบัน ระบบขนส่งผู้โดยสารอัตโนมัติภายในท่าอากาศยานให้บริการเฉพาะในท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเท่านั้น โดยเปิดเมื่อวันที่ 28 กันยายน พ.ศ.2566 โดยจะเชื่อมต่ออาคารผู้โดยสารหลักกับอาคารผู้โดยสารรองที่ 1 (SAT-1) ในระบบขนส่งผู้โดยสารอัตโนมัติ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ

### รถราง

thumb|left|รถรางกรุงเทพ

ในอดีตประเทศไทยก็เคยมีการใช้รถราง โดยรถรางกรุงเทพเปิดให้บริการครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2431 โดยเปิดสายบางคอแหลมเป็นสายแรกเมื่อเริ่มแรกใช้กำลังม้าลากรถไปตามราง ทำให้ใช้เวลาการเดินทางมาก จึงไม่เป็นที่นิยม ภายหลังเปลี่ยนมาใช้กำลังไฟฟ้าเมื่อ เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2437 และจนถึงวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2511 ได้ยกเลิกการเดินรถทุกเส้นทางอย่างถาวร

ส่วนเส้นทางในต่างจังหวัดมีสองสายคือ รถรางลพบุรี และทางรถไฟสายปากน้ำ ที่ใช้รถรางวิ่งแทนรถไฟตั้งแต่ พ.ศ. 2468

## ทางถนน
### โครงข่ายถนน
#### ตรอกและซอย
ตรอก เป็นประเภทของถนนที่มีขนาดเล็กที่สุด ซึ่งบางครั้งยานพาหนะขนาดใหญ่อย่างรถยนต์ไม่สามารถเข้าถึงได้ มักจะพบการขนส่งโดยใช้วิธีเดินเท้า จักรยาน หรือรถจักรยานยนต์ ส่วนมากแล้วจะอยู่ในเขตเมือง ส่วนซอย จะเป็นถนนที่มีขนาดใหญ่ขึ้นมาระดับหนึ่ง บางแห่งรถยนต์สามารถเข้าได้ แต่ไม่สามารถวิ่งสวนทางกันได้ จึงมีการจัดการจราจรให้เดินรถทางเดียว หรือบางแห่งเป็นซอยที่มีขนาดใหญ่เทียบเท่า*ถนน* สำหรับชื่อของซอย มักจะตั้งชื่อตามถนนที่ซอยนั้นแยกออกมา เช่น *ซอยสุขุมวิท 55* หรือ *[[ถนนทองหล่อ]]* เป็นซอยที่แยกออกมาจากถนนสุขุมวิท เป็นต้น

#### ถนน
[thumb|right|[ถนนข้าวสาร]]
ถนนมีทั้งถนนในเมืองและถนนที่เชื่อมต่อระหว่างจังหวัด ถนนบำรุงรักษาโดยหน่วยงานท้องถิ่น หรือถนนในเมืองบางแห่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายทางหลวง ซึ่งจะมีการกำกับรหัสหมายเลขทางหลวงนั้น ๆ ในจังหวัดสุพรรณบุรีเป็นจังหวัดที่มีการลงทุนในเรื่องโครงข่ายถนนในเมืองและในจังหวัดเป็นเงินจำนวนมาก

#### ทางหลวง

ทางหลวงในประเทศไทยมีหลายประเภท ได้แก่ ทางหลวงพิเศษ ทางหลวงแผ่นดิน ทางหลวงชนบท ทางหลวงท้องถิ่น ทางหลวงสัมปทาน ระบบทางหลวงในประเทศไทยมีความยาวรวม 64,600 กิโลเมตร ลาดยางแล้ว 62,985 กิโลเมตร และยังไม่ได้ลาดยาง 1,615 กิโลเมตร (ข้อมูลปี พ.ศ. 2539) ทางหลวงแผ่นดินสายหลักในประเทศไทย ได้แก่ ถนนพหลโยธิน ถนนมิตรภาพ ถนนสุขุมวิท และถนนเพชรเกษม ทางหลวงบางแห่งได้รับการกำหนดให้เป็น*ทางหลวงสายเอเชีย* นอกจากนี้ยังมีทางหลวงพิเศษ ซึ่งเป็นทางหลวงประเภทหนึ่ง แต่มีการควบคุมการเข้าออก และเสียค่าใช้จ่ายในการเดินทาง

#### ทางหลวงพิเศษและทางพิเศษ

thumb|right|ทางแยกต่างระดับมักกะสัน

ทางพิเศษเป็นถนนที่มีการควบคุมการเข้าออก และต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ซึ่งสร้างขึ้นเพื่อแก้ปัญหาจราจรติดขัดในเขตเมืองสำคัญต่าง ๆ แต่ได้ดำเนินการก่อสร้างเฉพาะกรุงเทพมหานครและปริมณฑลเท่านั้น ส่วนทางพิเศษในเมืองสำคัญต่าง ๆ ยังเป็นโครงการและยังไม่ได้ดำเนินการก่อสร้าง ส่วนทางหลวงพิเศษเป็นโครงข่ายทางหลวงที่เชื่อมโยงระหว่างเมืองในภูมิภาคต่าง ๆ ซึ่งในปัจจุบันมีทางหลวงพิเศษเพียง 2 สาย ได้แก่ ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 และถนนกาญจนาภิเษก

### การขนส่งผู้โดยสารทางถนน
#### รถประจำทาง
*ดูบทความหลักที่: [[รถโดยสารประจำทางในประเทศไทย]]*
##### รถโดยสารระหว่างจังหวัด
[thumb|right|[สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (จตุจักร)]]
รถโดยสารระหว่างจังหวัดให้บริการโดย บริษัท ขนส่ง จำกัด (บขส.) และบริษัทเอกชนอีกหลายบริษัท โดยมีสถานีรถโดยสารในกรุงเทพมหานคร สามแห่ง คือ หมอชิต2 สถานีขนส่งสายใต้ และสถานีขนส่งเอกมัย

##### รถโดยสารระหว่างประเทศ
บขส. ได้เปิดการเดินรถไปยังประเทศลาว และประเทศกัมพูชา นอกจากนี้ยังมีบริษัทเดินรถอีกหลายแห่งที่เปิดเส้นทางระหว่างประเทศ

##### รถโดยสารประจำทาง
[thumb|รถโดยสารประจำทางใน[กรุงเทพมหานคร]]
รถประจำทางเป็นระบบขนส่งมวลชนขนาดใหญ่อย่างหนึ่งในไทย โดยเฉพาะในเมืองใหญ่เช่นกรุงเทพมหานคร ระบบรถเมล์ประจำทางให้บริการโดย องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก) ถือเป็นระบบที่ขนส่งผู้โดยสารระบบหนึ่ง และยังมีอีกหลายจังหวัดที่มีรถโดยสารประจำทาง

##### รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ
ประจำทางด่วนพิเศษบริการเฉพาะกรุงเทพและปริมณฑลได้แก่ รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

##### รถโดยสารเข้าเมือง
เป็นรถโดยสารที่ขนส่งผู้โดยสารจากท่าอากาศยานเข้ามาในเขตเมือง

##### รถประจำทางประเภทอื่น
ประเทศไทยยังมีรถประจำทางอีกจำนวนมากที่ให้บริการ เช่น สองแถว กระป้อ เป็นต้น

#### รถวิ่งชมเมือง
กรุงเทพมหานคร เป็นเมืองเดียวที่มีรถวิ่งชมเมืองบริการนักท่องเที่ยว ซึ่งประกอบด้วย 2 เส้นทางคือ รถรางสายรอบกรุงรัตนโกสินทร์ และรถรางเยาวราช(ปิดบริการชั่วคราว)

#### รถรับจ้าง
thumb|right|รถแท็กซี่
รถรับจ้างมีหลายประเภท เช่น รถแท็กซี่ ระบบมิเตอร์บริการในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล นครราชสีมา อุดรธานี ขอนแก่น ชลบุรี ภูเก็ต หาดใหญ่ นครศรีธรรมราช อุบลราชธานี และเชียงใหม่ รวมทั้งมอเตอร์ไซค์รับจ้างตามหน้าปากซอยและสถานที่สำคัญ ตุ๊กตุ๊กและรถสามล้อ มีให้บริการเช่นกัน

### อุบัติเหตุทางถนน

## ทางอากาศ
[thumb|[ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ]]
[thumb|right|[ท่าอากาศยานดอนเมืองจากมุมสูง]]
[thumb|right|[ท่าอากาศยานหาดใหญ่]]
[thumb|โบอิง 747-400 ของ[การบินไทย]]
### ท่าอากาศยาน

ท่าอากาศยาน มีจำนวนทั้งสิ้น 106 แห่ง (ข้อมูลปี พ.ศ. 2542) ท่าอากาศที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและรองรับผู้โดยสารได้มากที่สุดในประเทศไทย คือ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ นอกจากนี้ ยังมีท่าเฮลิคอปเตอร์ ซึ่งมีจำนวนทั้งหมด 17 แห่ง (ข้อมูลปี พ.ศ. 2550)

#### ท่าอากาศยานนานาชาติ
ในปี พ.ศ. 2569 ท่าอากาศยานที่รับผู้โดยสารจากต่างประเทศมายังประเทศไทยมีทั้งหมด 9 ท่าอากาศยาน ต่อไปนี้เป็นรายชื่อท่าอากาศยานที่การบินระหว่างประเทศในปี พ.ศ. 2569

* ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
* ท่าอากาศยานดอนเมือง
* ท่าอากาศยานเชียงใหม่
* ท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย
* ท่าอากาศยานภูเก็ต
* ท่าอากาศยานหาดใหญ่
* ท่าอากาศยานนานาชาติกระบี่
* ท่าอากาศยานนานาชาติอู่ตะเภา (ระยอง–พัทยา)
* ท่าอากาศยานนานาชาติสมุย

ท่าอากาศยานในประเทศไทยที่สามารถรับเครื่องบิน ขนาดใหญ่ชนิด โบอิง 747  มีเพียง 6 ท่าอากาศยานโดยทั้งหมด การบินไทย เครื่องทำการบินทางพาณิชย์ ได้แก่

* ท่าอากาศยานดอนเมือง
* ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
* ท่าอากาศยานเชียงใหม่
* ท่าอากาศยานภูเก็ต
* ท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย
* ท่าอากาศยานนานาชาติอู่ตะเภา

ท่าอากาศยานที่สามารถรับเครื่องบินขนาดใหญ่ แอร์บัส เอ380 มีเพียง 4 ท่าอากาศยาน แต่ให้บริการเชิงพาณิชย์ที่เดียวคือ  ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
* ท่าอากาศยานดอนเมือง
* ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
* ท่าอากาศยานเชียงใหม่
* ท่าอากาศยานนานาชาติอู่ตะเภา

### สายการบิน

ในประเทศไทยมีสายการบินจำนวนมาก โดยมีการบินไทยเป็นสายการบินที่ใหญ่ที่สุด ซึ่งเป็นสายการบินแห่งชาติ

## ทางน้ำ
thumb|right|เรือด่วนเจ้าพระยา
thumb|right|เรือโดยสารคลองแสนแสบ
เส้นทางน้ำสายสำคัญ 3,999 กม. 3,701 กม. เป็นเส้นทางที่มีน้ำลึกไม่ต่ำกว่า 0.9 เมตรตลอดทั้งปี นอกจากนี้ยังมีเส้นทางเล็กๆ อีกจำนวนมาก ที่ใช้เรือขนาดเล็กเช่นเรือหางยาวในการเดินเรือ

### การขนส่งในแม่น้ำลำคลอง
มีเรือโดยสารให้บริการในแม่น้ำเส้นทางต่าง ๆ จำนวนมากมายหลายบริษัท เช่น เรือด่วนเจ้าพระยา หรือเรือหางยาว เรือข้ามฟาก ส่วนเรือโดยสารในคลอง เช่น เรือโดยสารคลองแสนแสบ ให้บริการในคลองแสนแสบ ซึ่งสามารถเดินทางได้อย่างรวดเร็วอีกด้วย

### ท่าเรือและเมืองท่า
[thumb|[ท่าเรือกรุงเทพ]]
ปัจจุบันท่าเรือแหลมฉบังเป็นท่าเรือเดียวที่มีผู้โดยสารเดินทางไปกลับจากท่าเรือแหลมฉบังไปยังประเทศสิงคโปร์ และประเทศสิงคโปร์มายังท่าเรือแหลมฉบัง

* กรุงเทพมหานคร
* แหลมฉบัง
* ปัตตานี
* ภูเก็ต
* สัตหีบ
* สงขลา
* มาบตาพุด

### เรือเดินสมุทร
เรือเดินสมุทรมีทั้งหมด 299 ลำ (ขนาดใหญ่เกิน 1,000 ตันกรอส) หรือคิดเป็นขนาด 1,834,809 ตันกรอส หรือ 2,949,558 DWT (ข้อมูลปี พ.ศ. 2542) แบ่งออกเป็น

* bulk 39
* เรือสินค้า 35
* เรือถังบรรทุกสารเคมี 3
* combination bulk 1
* เรือบรรทุกตู้คอนเทนเนอร์ 13
* เรือบรรทุกแก๊สปิโตรเลียมเหลว 19
* multi-functional large load carrier 3
* เรือโดยสาร 1
* เรือถังบรรทุกปิโตรเลียม 63
* เรือสินค้าแช่เย็น 13
* roll-on/roll-off 2
* เรือขนส่งผู้โดยสารทางทะเลระยะสั้น 2
* specialized tanker 5

## ทางท่อ
* ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม 67 กิโลเมตร
* แก๊สธรรมชาติ 350 กิโลเมตร

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ตารางเวลาการเดินทางสาธารณะ 
* thaideemove.com - ประเภทรถรับจ้าง
* 2bangkok.com - การพัฒนาการขนส่งและเหตุการณ์
* winpickup.com - บริการรถรับจ้าง
* Thailand Transportation Modes  - Transportation modes.
* แผนที่ทางรถไฟ