จักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิ

**จักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิ** (; 23 กันยายน ค.ศ. 1740 – 24 ธันวาคม ค.ศ. 1813) เป็นพระมหากษัตริย์องค์ที่ 117 ของญี่ปุ่น ตามลำดับการสืบราชสันตติวงศ์แบบดั้งเดิม พระองค์ได้รับพระนามตามพระราชบิดาคือจักรพรรดิซากูรามาจิโดยมีคำว่า "โกะ" (後) นำหน้าพระนาม ซึ่งในบริบทนี้หมายถึง “ภายหลัง” หรือ “องค์ที่สอง” เพื่อแสดงว่าพระองค์เป็นพระองค์ที่สองที่ใช้พระนามนี้ รัชสมัยของพระองค์ในยุคเอโดะ กินระยะเวลาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1762 จนกระทั่งพระองค์สละราชบัลลังก์ในปี ค.ศ. 1771 ในช่วงรัชสมัยของพระองค์ มีเหตุการณ์สำคัญคือมีกลุ่มบุคคลบางกลุ่มอาจเป็นไดเมียวหรือซามูไรพยายามโค่นล้มรัฐบาลโชกุนและฟื้นฟูพระราชอำนาจให้กลับคืนมาแต่ไม่สำเร็จ ณ ปี ค.ศ. 2025 พระองค์ยังคงเป็นจักรพรรดินีพระองค์ล่าสุดที่ครองราชย์ เนื่องจากรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันไม่อนุญาตให้สตรีสืบทอดราชบัลลังก์

จักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิ และจักรพรรดิโมโมโซโนะ พระอนุชาของพระนาง เป็นพระทายาทสายตรงคู่สุดท้ายของจักรพรรดินากามิกาโดะ พระราชนัดดาของพระนางขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิโกะ-โมโมโซโนะ หลังจากพระนางสละราชบัลลังก์ในปี ค.ศ. 1771 จักรพรรดิโกะ-โมโมโซโนะสวรรคตในอีกแปดปีต่อมาด้วยพระอาการประชวรหนัก โดยมิได้มีรัชทายาทสืบราชบัลลังก์ วิกฤตการณ์สืบราชบัลลังก์ที่อาจเกิดขึ้นได้ผ่านพ้นไป เมื่อจักรพรรดิโกะ-โมโมโซโนะทรงรับพระราชโอรสบุญธรรม ขณะประชวรหนักอยู่บนที่พระบรรทม ตามคำยืนกรานของพระปิตุจฉา (ป้า) ของพระองค์ ในช่วงบั้นปลายพระชนม์ชีพ จักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิ เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินแทนพระองค์จักรพรรดิโคกากุ พระราชโอรสบุญธรรม จนกระทั่งพระนางสวรรคตในปี ค.ศ. 1813 ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น จักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิเป็นเจ้านายสตรีพระองค์สุดท้ายในบรรดาเจ้านายสตรีทั้งแปดพระองค์ที่ได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดินีนาถ

## เหตุการณ์ในพระชนม์ชีพ
### พระชนม์ชีพช่วงต้น
ก่อนเสด็จขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิ พระนามเดิม (อิมินะ) ของพระองค์คือ "โทชิโกะ" (智子) เจ้าหญิงโทชิโกะประสูติเมื่อวันที่ 23 กันยายน ค.ศ. 1740 โดยเป็นพระราชธิดาพระองค์ที่สองของจักรพรรดิซากูรามาจิและพระราชมารดาของพระองค์คือนิโจ อิเอโกะ (二条 舎子) เจ้าหญิงโทชิโกะทรงมีพระเชษฐภคินีซึ่งสิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ และมีพระอนุชาพระนามว่า โทโอฮิโตะ ซึ่งต่อมาได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิโมโมโซโนะ ภายหลังจักรพรรดิซากูรามาจิสวรรคตในปี ค.ศ. 1747 สมเด็จพระจักรพรรดินี และสมเด็จพระจักรพรรดิโมโมโซโนะ พระอนุชาของพระองค์ เป็นพระทายาทสายตรงคู่สุดท้ายของสมเด็จพระจักรพรรดินากามิกาโดะ พระราชวงศ์ของจักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิประทับอยู่กับพระองค์ภายในเขตพระราชฐานชั้นในของพระราชวังหลวงเฮอัง โดยก่อนที่พระองค์จะขึ้นครองราชย์ ทรงมีพระอิสริยยศเป็น 'อิซาโนะมิยะ' (以茶宮) และต่อมาคือ 'อาเกะโนะมิยะ' (緋宮)

### รัชสมัย

เมื่อวันที่ 15 กันยายน ค.ศ. 1762 เจ้าหญิงโทชิโกะได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิ หลังจากสมเด็จพระจักรพรรดิโมโมโซโนะ พระอนุชาของพระองค์เสด็จสวรรคต เจ้าชายฮิเดฮิโตะ พระราชโอรสของสมเด็จพระจักรพรรดิโมโมโซโนะ ซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักในพระนาม สมเด็จพระจักรพรรดิโกะโมโมโซโนะ ขณะนั้นมีพระชนมายุเพียง 4 พรรษา สมเด็จพระจักรพรรดินี ซึ่งเป็นพระปิตุจฉาของเจ้าชายฮิเดฮิโตะ คาดว่าจะครองราชย์ต่อไปจนกว่าพระราชนัดดาของพระองค์จะมีพระชนมายุเพียงพอที่จะรับภาระหน้าที่แห่งราชบัลลังก์ได้ แม้ว่าพระองค์จะมีพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินี แต่ตำแหน่งดังกล่าวเป็นเพียงในนาม เนื่องจากอำนาจการปกครองประเทศตกอยู่ภายใต้การควบคุมของโชกุนตระกูลโทกูงาวะ ในปี ค.ศ. 1766 มีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้น คือความพยายามที่ล้มเหลวในการโค่นล้มรัฐบาลโชกุน เพื่อฟื้นฟูพระราชอำนาจให้กลับคืนมา แม้ว่าความพยายามดังกล่าวจะถูกขัดขวาง แต่ภายใต้การปกครองของจักรพรรดิโคกากุ ประมาณหนึ่งทศวรรษต่อมา ก็เกิดความท้าทายต่ออำนาจของโชกุนขึ้นอีกครั้ง เหตุการณ์อื่น ๆ ในพระชนม์ชีพของจักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิ ได้แก่ การก่อตั้งสมาคมพ่อค้าซึ่งมีหน้าที่ดูแลการจัดการโสมเกาหลี ณ เขตคันดะของนครเอโดะ ใน ค.ศ. 1770 พบดาวหางขนาดใหญ่ (ดาวหางเลกเซลล์) ที่มีหางยาวมากส่องขึ้นสู่ท้องฟ้ายามค่ำคืนตลอดช่วงฤดูร้อนและฤดูใบไม้ร่วง ในช่วงปีเดียวกันเกิดภัยพิบัติขนาดหญ่สองครั้ง ได้แก่ ไต้ฝุ่นที่ทำลายพระราชวังที่พึ่งสร้างเสร็จในเกียวโต และจุดเริ่มต้นภัยแล้งที่กินระยะเวลาต่อเนื่อง 15 ปี โกะ-ซากูรามาจิสละราชสมบัติให้แก่ฮิเดฮิโตะ พระราชนัดดา เมื่อวันที่ 9 มกราคม ค.ศ. 1771

### ไดโจเท็นโน

หลังสละราชสมบัติ โกะ-ซากูรามาจิกลายเป็นไดโจเท็นโน (จักรพรรดินีผู้สละราชสมบัติ) แต่รัชสมัยของพระราชนัดดาในฐานะจักรพรรดิกลับอยู่ได้ไม่นาน จักรพรรดิโกะ-โมโมโซโนะทรงพระประชวรอย่างหนักจนสวรรคตใน ค.ศ. 1779 และปราศจากรัชทายาท ทำให้เกิดความเป็นไปได้ที่จะเกิดวิกฤติผู้สืบทอด โกะ-ซากูรามาจิทรงปรึกษากับข้าราชการผู้อาวุโสและราชองครักษ์ในราชสำนัก และทรงวางแผนที่จะรับเจ้าชายซาดาโยชิแห่งฟูชิมิ-โนะ-มิยะเป็นพระราชโอรสบุญธรรม แต่ในที่สุดมีการตัดสินใจเลือกเจ้าชายโมโรฮิโตะแทน พระองค์เป็นสมาชิกราชวงศ์ญี่ปุ่นสาขคันอิง โดยเป็นพระโอรสองค์ที่ 6 ในเจ้าชายคันอิง-โนะ-มิยะ ซูเกฮิโตะ (閑院宮典仁) และได้ร้ับการสนับสนุนจากหัวหน้าคณะที่ปรึกษาองค์จักรพรรดิ (หรือ คัมปากุ) โกะ-โมโมโซโนะรีบรับเจ้าชายโมโรฮิโตะเป็นพระราชโอรสบุญธรรม (ภายหลังกลายเป็นจักรพรรดิโคกากุ) ก่อนสวรรคตในวันที่ 6 ธันวาคม ค.ศ. 1779 หลังจากพระราชบัลลังก์ได้ถูกเปลี่ยนสายสืบราชสันตติวงศ์ อดีตจักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นอดีตจักรพรรดินีนาถ ซึ่งทรงมีฐานะเป็นผู้คุ้มครองพระประมุขซึ่งยังทรงพระเยาว์ เหตุการณ์ใหญ่ที่สุดก่อนที่พระนางสวรรคตเกิดขึ้นใน ค.ศ. 1789 เมื่อพระนางทรงตำหนิโคกาคุเกี่ยวกับบทบาทของพระองค์ในเรื่องอื้อฉาวที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งกิตติมศักดิ์ของพระราชบิดาของพระองค์ อดีตจักรพรรดินีโกะ-ซากูรามาจิสวรรคตในวันที่ 24 ธันวาคม ค.ศ. 1813 สิริพระชนมายุ 73 พรรษา

*[[คามิ]]*ของโกะ-ซากูรามาจิได้รับการประดิษฐานในสุสานหลวง (*มิซาซางิ*) *[[สึกิ โนะ วะ โนะ มิซาซางิ]]* ที่เซ็นนีว-จิ บริเวณเขตฮิงาชิยามะ เกียวโต ซึ่งเป็นที่ฝังพระบรมศพและพระวิญญาณขององค์จักรพรรดิหลายพระองค์ตั้งแต่สมัยจักรพรรดิโกะ-มิซูโน ได้แก่ จักรพรรดินีเมโช, โกะ-โคเมียว, โกะ-ไซ, เรเง็ง, ฮิงาชิยามะ, นากามิกาโดะ, ซากูรามาจิ และโมโมโซโนะ และจักรพรรดิอีกสี่พระองค์หลังรัชสมัยของพระนางได้แก่ จักรพรรดิโกะ-โมโมโซโนะ, โคกากุ, นินโก และจักรพรรดิโคเม

### สิ่งตกทอด
ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น โกะ-ซากูรามาจิเป็นสตรีคนสุดท้ายที่ดำรงตำแหน่งสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถ พระนางได้รับการยกย่องให้เป็นผู้พระราชนิพนธ์หนังสือชื่อ *สถานการณ์รายปีในราชสำนัก* () ซึ่งประกอบด้วยบทกวี จดหมายเหตุหลวง และพระราชพงศาวดาร ถึงแม้ว่าจะมีสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถถึง 7 พระองค์ รัชทายาทส่วนใหญ่มักได้รับเลือกจากทางบุรุษและสายวงศ์บุรุษ ด้วยเหตุผลนี้ ทำให้นักวิชาการบางส่วนเสนอแนะว่ารัชสมัยเหล่านี้ดำรงเพียงชั่วคราว และโต้แย้งว่าต้องใช้ธรรมเนียมการสืบราชสันตติวงศ์โดยบุรุษเพียงเท่านั้นในคริสต์ศตวรรษที่ 21 บุคคลเดียวที่ได้รับการยกเว้นในกรณีนี้คือจักรพรรดินีเก็มเม ทรงให้พระราชธิดาสามารถสืบราชสมบัติต่อจากพระนางได้เป็นจักรพรรดินีเก็นโช สตรีอีก 5 พระองค์ที่ครองราชย์เป็นจักรพรรดินีโดยมีรัชทายาทเป็นบุรุษได้แก่: ซูอิโกะ, โคเงียวกุ (ไซเม), จิโต, โคเก็ง (โชโตกุ) และเมโช หลังการฟื้นฟูเมจิ (1868) ญี่ปุ่นนำเข้ารูปแบบการสืบราชบัลลังก์ของปรัสเซียที่เจ้าหญิงถูกยกเว้นจากการสืบราชสมบัติโดยชัดเจน

## พระราชพงศาวลี

## แผนผัง

## ดูเพิ่ม
* จักรพรรดินีญี่ปุ่น
* จักรพรรดิญี่ปุ่น
* รายพระนามสมเด็จพระจักรพรรดินีแห่งญี่ปุ่น
* รายพระนามจักรพรรดิญี่ปุ่น

## อ้างอิง

## ข้อมูล
* Brinkley, Frank. (1907).   ''A History of the Japanese People from the Earliest Times to the End of the Meiji Era''.  New York: Encyclopædia Britannica.   OCLC 413099
* Hall, John Whitney. (1988). *The Cambridge History of Japan*, Vol. 4. *Early Modern Japan*. Cambridge: Cambridge University Press. ;   OCLC 489633115
* Meyer, Eva-Maria. (1999).  ''Japans Kaiserhof in der Edo-Zeit: unter besonderer Berücksichtigung der Jahre 1846 bis 1867''.  Münster: LIT Verlag. 	;   OCLC 42041594
* Ponsonby-Fane, Richard. (1956). *Kyoto: The Old Capital of Japan, 794–1869*. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. 
* __________. (1959). *The Imperial House of Japan*. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Screech, Timon. (2006). ''Secret Memoirs of the Shoguns: Isaac Titsingh and Japan, 1779–1822''. London: RoutledgeCurzon. ; OCLC 65177072
* Titsingh, Isaac. (1834).  ''Annales des empereurs du Japon'' (*[[Nihon Ōdai Ichiran]]*).  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691

โกะ-ซากูรามาจิ
โกะ-ซากูรามาจิ
หมวดหมู่:สมเด็จพระจักรพรรดินีนาถ
โกะ-ซากูรามาจิ