สงบศึก ธรรมวิหาร

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ **สงบศึก ธรรมวิหาร** (เกิด 24 มกราคม พ.ศ. 2484) เป็นศิลปินดนตรีไทย อาจารย์สอนดนตรีไทย มีความเชี่ยวชาญและมีประสบการณ์ดนตรีไทยอย่างโชกโชน อดีตเป็นผู้บรรเลงระนาดเอกดนตรีไทยในนามกรมศิลปากร และเป็นอาจารย์ในวิทยาลัยนาฏศิลป กรุงเทพ ปัจจุบันเป็นข้าราชการบำนาญสังกัดจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเป็นอาจารย์พิเศษสอนดนตรีไทย ณ ภาควิชาศิลปะ ดนตรี และนาฏศิลป์ศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นผู้มีผลงานด้านดนตรีไทย ทั้งการบันทึกเสียง การบรรเลงดนตรีเผยแพร่ในโอกาสต่าง ๆ รวมทั้งได้เขียนตำราเรียนดนตรีไทย นับเป็นบุคลากรที่มีอาวุโส และรักษาองค์ความรู้ดนตรีไทยในแบบแผนของกรมมหรสพ อันเป็นแบบแผนหลักของชาติ

สงบศึก เป็นบุตรพันตรีประเสริฐ ธรรมวิหาร (นายเผิน สมบูรณ์) และนางศรี ธรรมวิหาร (สกุลเดิม: สีดอกบวบ) มีพี่น้อง 8 คน ด้านครอบครัวสมรสกับนางกนกอร ธรรมวิหาร (สกุลเดิม: อินทรมาศ) มีบุตรบุญธรรม 1 คน คือ พัชรา สุภาพงษ์ 

สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนนาฏศิลป (วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร กรุงเทพฯ ในปัจจุบัน), ปริญญาตรีการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) จากวิทยาลัยการศึกษาประสานมิตร เมื่อปี พ.ศ. 2516 และปริญญาโทครุศาสตรมหาบัณฑิต (ค.ม.) สาขาวิชาพื้นฐานการศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อปี พ.ศ. 2535

## ผลงาน
### ผลงานบันทึกเสียง และการบรรเลง

* พ.ศ. 2498 บรรเลงเดี่ยวฆ้องวงใหญ่ เพลงแขกมอญ สามชั้น ทางครูหลวงบำรุงจิตรเจริญ (ธูป สาตนวิลัย) ประชันกับครูช่อ อากาศโปร่ง ครูกิ่ง พลอยเพชร และครูสืบสุด ดุริยประณีต ในงานไหว้ครูประจำปีของครูหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ณ บ้านบาตร โดยมีครูหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) เป็นประธาน หลังจากบรรเลงเดี่ยวจบได้รับพระราชรางวัลจากพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร หรือพระองค์ชายกลาง เป็นเงินจำนวน 50 บาท
* พ.ศ. 2500 เป็นผู้บรรเลงระนาดเอก ในนามวิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร ควบคุมโดยอาจารย์ประสิทธิ์ ถาวร (ศิลปินแห่งชาติ) บันทึกเสียงเพื่อใช้ออกอากาศทางสถานีวิทยุกรมประชาสัมพันธ์ และวิทยุศึกษา
* พ.ศ. 2500 บรรเลงเดี่ยวระนาดเอก เพลงกราวใน เถา ทางครูขุนบรรจงทุ้มเลิศ (ปลั่ง ประสานศัพท์) ออกอากาศสดทั่วประเทศ บันทึกเสียง ณ สถานีวิทยุศึกษา ทุ่งมหาเมฆ นับเป็นครั้งแรกและนักดนตรีคนแรกของเมืองไทยที่เดี่ยวเพลงกราวในออกอากาศสด
* พ.ศ. 2500 บรรเลงระนาดเอก บันทึกแถบบันทึกเสียงของ “คณะสิทธิถาวร” อาจารย์ประสิทธิ์ ถาวร (ศิลปินแห่งชาติ) เกือบทุกชุด โดยเฉพาะในส่วนปี่พาทย์ไม้แข็งและปี่พาทย์ ไม้นวม เริ่มสืบเนื่องจากการบันทึกเพื่อออกอากาศทางสถานีวิทยุ  เวลาต่อมาเสียงที่บันทึกไว้ได้รวบรวมเป็นแถบบันทึกเสียงเพื่อจำหน่าย ปัจจุบันผลงานดังกล่าวได้เก็บรักษา และเผยแพร่เป็นลิขสิทธิ์ ของสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล ทั้งในรูปแบบแผ่น CD และแถบบันทึกเสียงชื่อชุด “สืบสานอาจารย์ประสิทธิ์” นับเป็นข้อมูลเสียงดนตรีไทยชิ้นใหญ่ของวงการ จำนวน 94 ชุด กว่า 700 เพลง จำหน่ายและเผยแพร่ทั่วไป
* พ.ศ. 2501 บรรเลงเดี่ยวเพลงกราวใน ฆ้องวงใหญ่ ทางครูหลวงบำรุงจิตเจริญ (ธูป สาตนวิลัย) ณ สังคีตศาลา กรมศิลปากร รายการดนตรีสำหรับประชาชน
* พ.ศ. 2510 บรรเลงระนาดเอกเพลงระบำชุดต่าง ๆ ของกรมศิลปากร ครูมนตรี ตราโมท (ศิลปินแห่งชาติ) ท่านควบคุมการบันทึกเสียงด้วยตนเอง โดยมีอาจารย์จิรัส อาจณรงค์ (ศิลปินแห่งชาติ) เป็นผู้ควบคุมการฝึกซ้อมที่ห้องอัดคุณเสริม ศาลิคุปต์ แถบบันทึกเสียงจัดจำหน่ายในนามกรมศิลปากรหน้าประตูวิเศษฯ ระยะเวลาประมาณ พ.ศ. 2510 หรือก่อนหน้านั้นเล็กน้อย
* พ.ศ. 2510 บรรเลงระนาดเอกให้กับ ศาตราจารย์ ดร.อุทิศ นาคสวัสดิ์ บันทึกแถบบันทึกเสียงจำหน่ายในนาม “ร้านพัฒนศิลป์การดนตรีและละคร”  ก่อนผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึกจะเข้าไปทำหน้าที่บรรเลงระนาดนั้น มีคนระนาดได้ผลัดเปลี่ยนรุ่นดังนี้คือ ครูบุญยงค์ เกตุคง (ศิลปินแห่งชาติ) ครูเสนาะ หลวงสุนทรและจนมาถึงผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก ธรรมวิหาร ตามลำดับ บันทึกเสียงทั้งบรรเลงเดี่ยวและวงปี่พาทย์ ทั้งเพลงที่ ศ.ดร.อุทิศ นาคสวัสดิ์ ประพันธ์ขึ้นเอง และเพลงอื่น ๆ มากมาย
* พ.ศ. 2510 สาธิตดนตรีไทยในรายการ “ดร.อุทิศแนะดนตรีไทย” ออกรายการโทรทัศน์ช่อง 5  
* พ.ศ. 2510 บรรเลงระนาดเอกเดี่ยวเพลงอาหนูบันทึกเสียงส่งให้ตามคำขอขององค์การยูเนสโก จัดการประสานงานและส่งโดย ศาตราจารย์ ดร.อุทิศ นาคสวัสดิ์
* พ.ศ. 2512 บรรเลงเดี่ยวระนาดเอกสองราง เพลงเชิดนอก (ทางพิเศษ) ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้่อยู่หัวฯและสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ ในการบรรยายประกอบการสาธิตดนตรีไทยของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ณ หอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นอกจากนี้ครูบุญยงค์ เกตุคง และครูบุญยัง เกตุคง ได้ให้เกียรติชมการบรรเลงในครั้งนี้ด้วย
* พ.ศ. 2520-2526 ร่วมงานกับอาจารย์สมาน กาญจนผลิน (ศิลปินแห่งชาติ) บันทึกเสียงดนตรีไทยเป็นแถบบันทึกเสียง ทั้งเดี่ยวเครื่องดนตรี วงมโหรี ปี่พาทย์ไม้นวม ปี่พาทย์ไม้แข็ง ปี่พาทย์มอญ ร่วมทั้งเพลงไทยสากล ร่วมทั้งการเดี่ยวเพลงไทย ด้วยระนาดฝรั่ง   มาริมบา (Marimba) ร่วมกับอาจารย์สมาน กาญจนผลิน ร่วมงานบันทึกเสียงดนตรีไทย เป็นเทปมากกว่า  20 ตลับ  
* พ.ศ. 2522 ร่วมบรรเลงระนาดฝรั่ง มาริมบา (Marimba) ในรายการ **“ราตรีสยาม” ของคณะปิยะมิตร ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 5** รายการนี้เป็นแหล่งรวมศิลปินดนตรีไทยหลาย ๆ ท่านมาร่วมงาน อาทิ “สมพงษ์คู่” มาตีกลองให้ (อาจารย์สมพงษ์ นุชพิจารณ์ และอาจารย์สมพงษ์ โรหิตาจล)
* พ.ศ. 2516-2526 เดี่ยวระนาดเอกเพลงม้ารำและเชิดนอก ออกอากาศวิทยุศึกษา (ถนนศรีอยุธยาในปัจจุบัน) และบรรเลงระนาดเอกประกอบละครออกอากาศทางวิทยุศึกษาที่ถ่ายทอดสดไปทั่วประเทศ ในนาม “คณะครูท้วม ประสิทธิกุล (ศิลปินแห่งชาติ)” เป็นเวลา 10 ปี โดยมีนักดนตรีสมทบดังนี้ อาจารย์สมพงษ์ นุชพิจารณ์, อาจารย์สุทธิพงษ์ นนธนารัก  และอาจารย์ลำยอง โสวัตร กลองแขก, อาจารย์อัมพร  โสวัตร ขับร้อง, อุไร สินแก้ว ขับร้อง, อาจารย์รัตรวี ยลปราโมทย์ เป็นผู้บรรยาย  
* พ.ศ. 2537 บรรเลงระนาดเอกและควบคุมการขับร้องและบรรเลงของนิสิตสาขาวิชาดนตรีศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย การบันทึกเสียงดนตรีไทย ในนามจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดทูลเกล้าถวายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ประสานงานโดย คุณสุรชัย เครือประดับ บริษัทซิมโฟนี่เร็คคอร์ด จำกัด
* พ.ศ. 2536-2538 บรรเลงระนาดเอกไม้แข็งและไม้นวม ระนาดทุ้ม ฆ้องวงใหญ่ บันทึกเสียงโดย  อาจารย์สมาน กาญจนผลิน (ศิลปินแห่งชาติ) จัดจำหน่ายที่ศึกษาภัณฑ์พานิชย์ ราชดำเนิน

### สังคีตนิพนธ์

* พ.ศ. 2526 ประพันธ์บทร้อง ทางร้อง และทางบรรเลงเพลงนทีทอง เถา การเผยแพร่ผลงานดังนี้
** รางวัลชมเชยอันดับ 1 จากการประกวดดนตรีไทย  พ.ศ. 2539  จัดโดยธนาคารกสิกรไทย
** การแสดงครุศาสตร์คอนเสิร์ต ครั้งที่ 16 วันที่ 1  กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2539 ณ หอประชุมใหญ่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** การแสดงครุศาสตร์คอนเสิร์ต ครั้งที่ 19 วันที่ 22  มกราคม พ.ศ. 2542 ณ หอประชุมใหญ่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** มหกรรมดนตรีไทยและนานาชาติเฉลิมพระเกียรติ ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย  พ.ศ. 2544
* พ.ศ. 2536 ประพันธ์ทำนองเพลงโหมโรงเฉลิมพระเกียรติ เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมราชินีนาถ
* พ.ศ. 2545	ประพันธ์ทางเดี่ยวเพลงหกบท 2 ชั้นและชั้นเดียว สำหรับเดี่ยวฆ้องวงใหญ่ สำหรับนิสิตสาขาดนตรีศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิชาเอกฆ้องวงใหญ่ (เนื้อหาเพลงเดี่ยวขั้นต้น) 
* พ.ศ. 2553 ประพันธ์ทางเดี่ยวเพลงต่อยรูป 3 ชั้น สำหรับฆ้องวงใหญ่ บรรเลงสู่สาธารณชนครั้งแรก  ในงานครุศาสตร์คอนเสิร์ต ครั้งที่ 30 “ศรีศตพรรษ”  ท่านผู้หญิงพูนทรัพย์ นพวงศ์ ณ อยุธยา วันที่ 11  ธันวาคม 2552 ณ หอประชุมใหญ่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

### งานวิชาการ
* พ.ศ. 2529 บรรยาย เรื่อง “ระนาดเอก” พร้อมสาธิตการบรรเลง คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ห้อง 106 คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พ.ศ. 2529 บทความตีพิมพ์ในวารสารครุศาสตร์   จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เรื่อง **“ระนาดเอกเหาะสู่โกเบ”**
* พ.ศ. 2530 บทความตีพิมพ์ในวารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เรื่อง **“แม่ไม้ดนตรีไทย”**
* พ.ศ. 2535 วิทยานิพนธ์ปริญญาโท คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย **“การอนุรักษ์และพัฒนาดนตรีไทยและเพลงไทย เน้นประเด็นศึกษาอาจารย์มนตรี ตราโมท (ศิลปินแห่งชาติ)”** 
* พ.ศ. 2540 เรียบเรียงตำราเรื่อง "ดุริยางค์ไทย" ลิขสิทธิ์ของสำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติอนุมัติให้ใช้เป็นตำราเรียน จัดพิมพ์เพิ่มเป็นครั้งที่ 3 เมื่อ พ.ศ. 2545 รวมจำนวน 4000 เล่ม  
* พ.ศ. 2548 ได้รับเลือกให้เป็น “ศิลปินต้นแบบด้านดนตรีไทย” ที่สมควรได้รับการศึกษาในรายวิชา  “อาศรมศึกษา” (Pedagogy in Specific Field) ตามหลักสูตร ศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต  คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยนายอัศนีย์ เปลี่ยนศรี นิสิตระดับปริญญาโท
* พ.ศ. 2551 วิทยากรบรรยาย ณ วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร ศาลายา จังหวัดนครปฐม บรรยายหัวข้อ เรื่อง “มือฆ้องเพลงโหมโรงเย็น” ร่วมกับผู้ทรงคุณวุฒิหลายท่านที่สลับเปลี่ยนกันขึ้นบรรยายอีกหลายท่าน ได้แก่อาจารย์จิรัส อาจณรงค์, อาจารย์สิริชัยชาญ ฟักจำรูญ, อาจารย์นิกร จันทศร, อาจารย์สมาน น้อยนิต, อาจารย์นัฐพงษ์ โสวัตร โดยมีอาจารย์บำรุง พาทยกุล เป็นพิธีกร ให้นักเรียนและ อาจารย์วิทยาลัยนาฏศิลป ศาลายา

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## รางวัลและเกียรติคุณที่ได้รับ
* พ.ศ. 2542	– เกียรติบัตรสำหรับอาจารย์ผู้ฝึกสอนนิสิตที่ได้รับรางวัลในการประกวดเยาวชนดนตรีแห่งประเทศไทย ครั้งที่ 4 จัดโดยวิทยาลัยภูมิพลสังคีต มหาวิทยาลัยมหิดล นายรณชัย บุญลือ ได้รับรางวัลรองชนะเลิศ อันดับ 1 (ฆ้องวงใหญ่)
* พ.ศ. 2543	– เกียรติบัตรสำหรับอาจารย์ผู้ฝึกสอนนิสิตที่ได้รับรางวัลในการประกวดเยาวชนดนตรีแห่งประเทศไทย ครั้งที่ 4 จัดโดย วิทยาลัยภูมิพลสังคีต  มหาวิทยาลัยมหิดล นายอรรถยุทธ โพธาพันธุ์ ได้รับรางวัลชนะเลิศ (ฆ้องวงใหญ่)
* พ.ศ. 2544 – วิทยากรอบรมดนตรีไทย โครงการสอนภาษาไทยและวัฒนธรรมไทยให้เยาวชนไทยต่างประเทศ ณ วัดพุทธสามัคคี ประเทศนิวซีแลนด์
* พ.ศ. 2527 – รางวัลชมเชยอันดับ 1 การประกวดประพันธ์เพลงนทีทอง เถา จัดโดยธนาคารกสิกรไทย
* พ.ศ. 2532 – Appreciate Award จากวัดธัมมาราม นครชิคาโก ประเทศสหรัฐอเมริกา
* พ.ศ. 2543 – Appreciate Award จาก Thai-Australia Association of New Soult Wales ทำหน้าที่เป็นวิทยากรเผยแพร่ดนตรีไทยให้กับเยาวชนไทยและผู้ใจสนในเมือง Sydney, Australia
* พ.ศ. 2535	– ควบคุมวงดนตรีไทยของคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมประกวด ดนตรีไทยชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จัดโดย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เขาชะโงก ได้รับรางวัลชนะเลิศ ประเภทวงมโหรีระดับอุดมศึกษา เพลงแขกลพบุรี 3  ชั้น

## เกียรติประวัติ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก ธรรมวิหาร ในแวดวงดนตรีไทยทั่วประเทศจะรู้จักในนาม “นายหงบ” “พี่หงบ” ในสังคมกรมศิลปากรและสำนักดนตรีไทยต่าง ๆ หรือ “ป๋าหงบ” ในสังคม คณะครุศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ท่านเป็นผู้ที่มีความรู้ดนตรีไทยชั้นบรมครูผู้หนึ่งในยุคปัจจุบัน นับเป็นทายาททางดนตรีคนสำคัญคนหนึ่งของเอตทัคคะดนตรีไทยหลายท่าน โดยเฉพาะหลวงบำรุงจิตรเจริญ (ธูป สาตนวิลัย) ที่ได้ให้ความเมตตาถ่ายทอดวิชาความรู้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย ตั้งแต่เนื้อหาเบื้องต้นไปจนถึงทักษะความชำนาญขั้นสูง 

ผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก ธรรมวิหาร เริ่มเรียนดนตรีไทยเมื่ออายุได้ 7 ขวบ โดยเรียนระนาดเอกเป็นเครื่องมือแรกกับบิดา คือ ร้อยโทประเสริฐ ธรรมวิหาร (ยศในขณะนั้น) บิดาเคยรับราชการทหารและเป็นนักระนาดฝีมือดี โดยบรรเลงระนาดให้กับคณะของทหารรักษาพระองค์ (100 คน) ในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 (ซึ่งต่อมาทหารรุ่นน้องหลายคน เช่น ครูบุญชัย เฉลยทอง ครูเจริญ เวชเกษม เป็นต้น ได้เข้าไปรับราชการที่กรมศิลปากร  ท่านจึงมีเพื่อนอยู่ที่กรมศิลปากรมาก) บางครั้งบิดาก็สนุกสนานกับลิเกบ้าง อย่างที่เรียกกันว่า "ลิเกทหาร"  ประกอบกับเมื่อครอบครัวได้ย้ายไปอยู่บริเวณป้อมพระสุเมรุบางลำพู ได้มีโอกาสฟังการบรรเลงปี่พาทย์จากงานมงคลและอวมงคลบ่อยครั้ง	ซึ่งอยู่ในระหว่างซึมซับกับเสียงดนตรีย่านบางลำพู อันมีชื่อเสียงโดยเฉพาะบ้านดุริยประณีต บ้านดุริยพันธุ์  ขณะนั้นผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก เรียนอยู่เพียงชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 – 3 ต่อมาบิดาเป็นผู้เห็นแววความสามารถทางดนตรีไทยของบุตรชาย จึงส่งเข้าเรียนที่โรงเรียนนาฏศิลป (วิทยาลัยนาฏศิลป  กรุงเทพฯ ปัจจุบัน) (โดยความสนับสนุนของลุงเผื่อน  นาโค) เริ่มเข้าเรียนประถมศึกษาปีที่ 4 ได้เรียนฆ้องวงใหญ่ตามแบบแผนการเรียนปี่พาทย์ โดยเริ่มเรียนมือฆ้องชุดโหมโรงเช้า โหมโรงเย็น เพลงเรื่องทำขวัญ  โหมโรงเสภา เพลงเรื่องต่าง ๆ ตามลำดับ นับเป็นโอกาสดีที่โรงเรียนนาฏศิลปสมัยนั้นมีบรมครูเอตทัคคะด้านฆ้องวงใหญ่แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นครูผู้สอนประจำ ได้แก่ ครูหลวงบำรุงจิตรเจริญ (ธูป สาตนวิลัย) เนื่องด้วยท่านเคยรับราชการเป็นผู้ควบคุมวงปี่พาทย์หลวงมาก่อน  

นับแต่แรกเข้าเรียนในโรงเรียนนาฏศิลป ปี พ.ศ. 2492 (อายุได้ 8 ขวบ) จนถึงปี พ.ศ. 2501  รวมเป็นเวลา 10 ปี นอกจากการเรียนเพลงต่าง ๆ ในหลักสูตรแล้ว ครูหลวงบำรุงฯ มักจะเรียกหาให้ไปต่อเพลงเวลาพักเที่ยงกับท่านเพียงลำพัง ในบทเพลงเดี่ยวฆ้องวงใหญ่ที่ท่านได้ประดิษฐ์ขึ้นโดยเฉพาะ และไม่ปรากฏว่ามีผู้ใดได้รับถ่ายทอดบทเพลงดังกล่าวกับครูหลวงบำรุงฯ ไว้อีก ฉะนั้นเป็นการแสดงให้เห็นว่า ผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึกเป็นที่ไว้วางใจในการถ่ายทอดความรู้ของครูหลวงบำรุงฯ อย่างมาก นอกจากนี้ครูหลวงบำรุงฯ ยังกรุณาฝากฝังให้เรียนระนาดเอกและระนาดทุ้มกับขุนบรรจงทุ้มเลิศ (ปลั่ง ประสานศัพท์)  ท่านเป็นทายาทแท้ ๆ ของ พระยาประสานดุริยศัพท์ (แปลก ประสานศัพท์) โดยท่านผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก สามารถเรียนเพลงเดี่ยวจนถึงขั้นสูงสุดคือเพลงกราวใน ที่นักดนตรีไทยอาวุโสทั้งหลายลงความเห็นว่าเป็น **"ยอดแห่งเพลงเดี่ยวดนตรีไทย"** ของทั้งระนาดเอกและระนาดทุ้ม   โดยในสมัยนั้น ถือว่ามีความโดดเด่นเหนือเพื่อนรุ่นเดียวกันที่สามารถบรรเลงเดี่ยวเพลงกราวใน อันเป็นเพลงที่ใช้ทักษะขั้นสูงได้ทั้งครบทั้งระนาดเอก ระนาดทุ้ม และฆ้องวงใหญ่ ซึ่งถ้าผู้เรียนที่มีฝีมือไม่ถึง ครูก็จะไม่สอนให้ ทั้งนี้ครูหลวงบำรุงได้มอบไม้ระนาดเอกชั้นเยี่ยมไว้ให้เป็น **"ไม้คู่มือ"** แต่เกิดอุบัติเหตุเสียหายจากความอิจฉาริษยาของคน คนไทยจึงได้ฟังเสียงระนาดอยู่เพียงเท่านี้ กิเลสชนิดนี้เป็นอันตรายต่อชาวไทยในทุก ๆ เรื่อง ทุก ๆ วงการ  

แต่ถึงอย่างไรก็ตามฝีมือการตีระนาดทั้งไม้แข็งและไม้นวมของ ผศ.สงบศึก ธรรมวิหาร ยังคงเป็นที่กล่าวขวัญและชมเชยของบุคคลทั่วไป เช่น มรว.คึกฤทธิ์  ปราโมท ชมว่า **"ตีระนาดได้อารมณ์"** ดร.เสรี หวังในธรรม ว่า **"ตีระนาดไม้แข็งเหมือนครูเผือด"** สามีครูท้วม ประสิทธิ์กุล ว่า **"ตีระนาดไม้นวมเหมือนไอ้เหลิม" (ครูเฉลิมบัวทั่ง)**  ครูประสิทธิ์ ถาวร ว่า **"ตีระนาดโขนลื่นเป็นปลาไหลเชียว"** ครูประสงค์ พิณพาทย์ ว่า **"ตีระนาดโขนไม่มีใครสู้"** ครูนัฐพงษ์ โสวัตร ได้ยินผศ.สงบศึก บรรเลงระนาดในงานครั้งหนึ่งที่ทำเนียบรัฐบาลก็ชมว่า **"ตีระนาดไหว"** และในงานไหว้ครูครั้งหนึ่ง นายสุรเดช กิ่มเปี่ยม นักระนาดมือเยี่ยมของกรมศิลปากร ถึงกับขอเดินตามกลุ่มไปด้วย  บอกว่า **"อยากรู้นักว่าไปกินอะไรมาถึงได้ตีระนาดไหวจัง"**  

ลักษณะที่โดดเด่นของผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก คือ  เป็นบุคคลที่มีฝีมือเป็นที่ประจักษ์ตั้งแต่วัยเด็กสมัยเรียนอยู่ในโรงเรียนนาฏศิลป (วิทยาลัยนาฏศิลปกรุงเทพฯ  ในปัจจุบัน) สามารถแสดงฝีมือเดี่ยวฆ้องวงใหญ่ต่อหน้าสาธารณชน โดยเฉพาะเวทีสังคีตศาลา กรมศิลปากร และได้รับความไว้วางใจจากอาจารย์มนตรี  ตราโมท (ศิลปินแห่งชาติ) ซึ่งครูผู้ใหญ่ของกรมศิลปากรในสมัยนั้นเสนอแต่งตั้งให้เป็นข้าราชการทำหน้าที่สอนในโรงเรียนนาฏศิลปขณะที่ยังเป็นนักเรียน  โดยเสนอต่ออาจารย์ธนิต อยู่โพธิ์ อธิบดีกรมศิลปากรขณะนั้น และได้รับอนุมัติตามเสนอ นับเป็นความภาคภูมิใจและเป็นเกียรติประวัติอย่างมาก กล่าวคือ ผู้ที่รับการเสนอชื่อรวมทั้งสิ้น 4 คน ได้แก่ ทัศนีย์ ขุนทอง, วัฒนา แดงสวัสดิ์, รัศมี คงลายทอง, และสงบศึก ธรรมวิหาร นับเป็นการแต่งตั้งเป็นข้าราชการตำแหน่งต่ำอัตรารุ่นแรกและรุ่นเดียวได้รับเงินเดือนขั้นแรกเกือบเทียบเท่ากับข้าราชการทั่วไปคือ 425 บาท

อนึ่ง ดนตรีไทยในสมัยนั้นประกอบไปด้วยดนตรีไทยสำนักต่าง ๆ ล้วนมีความเข้มแข็งและมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง อย่างไรก็ตามหลวงบำรุงจิตรเจริญ          เป็นบรมครูผู้เคยทำหน้าที่เป็นหัวหน้าวงปี่พาทย์หลวง  และได้รับเชิญให้เป็นครูสอนในกรมมหรสพ และเปลี่ยนชื่อเป็นกรมศิลปากร ในเวลาต่อมา เห็นได้ว่าทางราชการให้ยึดแบบแผนของหลวงบำรุงจิตรเจริญ      ในฐานะแบบแผนดนตรีไทยของชาติ ซึ่งต้องส่งเสริมให้มีการสืบทอดในระบบโรงเรียนนาฏศิลป และยังคงสืบทอดแบบแผนดังกล่าวมาจนถึงปัจจุบัน หลังจากหลวงบำรุงจิตรเจริญถึงแก่กรรม ผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก ได้เรียนดนตรีไทยเพิ่มเติมกับครูท่านอื่น ๆ ที่เข้ามารับช่วงการสอนต่อจากหลวงบำรุงจิตรเจริญ  ได้แก่ ครูมนตรี ตราโมท (ศิลปินแห่งชาติ), ครูประสิทธิ์ ถาวร (ศิลปินแห่งชาติ), ครูบาง  หลวงสุนทร, ครูสอน วงฆ้อง, ครูพริ้ง  กาญจนผลิน, ครูเทียบ  คงลายทอง, ครูท้วม ประสิทธิกุล (ศิลปินแห่งชาติ) และครูลิ้นจี่ จารุจรณ ซึ่งท่านเหล่านี้ล้วนเป็นบรมครูดนตรีไทยทั้งสิ้น

เมื่อได้ร่ำเรียนทำงานอยู่ในโรงเรียนนาฏศิลปในสมัยนั้น  เป็นโอกาสที่ผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก ได้เรียนบทเพลงต่าง ๆ ที่อาจารย์มนตรี ตราโมท(ศิลปินแห่งชาติ) ได้ประพันธ์ขึ้นในวาระต่าง ๆ และได้รับความไว้วางใจให้เป็นผู้บรรเลงระนาดเอกในการบันทึกเสียงบทเพลงของท่าน ในการเผยแพร่ในนามกรมศิลปากร กอปรกับได้เป็นศิษย์รุ่นแรกในโรงเรียนนาฏศิลปของครูประสิทธิ์ ถาวร (ศิษย์เอกคนหนึ่งของหลวงประดิษฐ์ไพเราะ) ในปัจจุบันผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึกจึงเป็นเสมือนตัวแทนครูหลวงบำรุงจิตรเจริญ (ธูป สาตนวิลัย) อาจารย์มนตรี ตราโมท และครูหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ในการตรวจชำระทำนอง ว่าโน้ตตัวใด จังหวะใดของบทเพลงใดที่ผิดเพี้ยนไป หรือมือฆ้องเพลงต่าง ๆ ที่ผู้ประพันธ์ได้ถ่ายทอดไว้ให้นั้น ที่ถูกต้องนั้นเป็นอย่างไร

เมื่อกล่าวถึงผู้บรรเลงระนาดเอกโขนละครของกรมศิลปากร นับตั้งแต่รุ่นใหญ่คือครูพริ้ง ดนตรีรสเป็นต้นมา นับว่าครูพริ้ง ดนตรีรสเป็นผู้มีความสามารถโดดเด่นด้านการตีระนาด ในวงปี่พาทย์ประกอบการแสดงโขนละครของกรมศิลปากร กล่าวกันว่าเป็นผู้ที่ตีระนาดประกอบโขนละครได้ดีที่สุด ส่วนรุ่นถัดลงมานั้นจึงเป็นรุ่นของผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก เมื่อมีงานบรรเลงปี่พาทย์ ของกรมศิลปากร ในความควบคุมของอาจารย์มนตรี ตราโมท (ศิลปินแห่งชาติ) ไม่ว่าจะเป็นการแสดงโขนละครวาระต่าง ๆ การบันทึกเสียงบทเพลงต่าง ๆ ของกรมศิลปากร ตลอดจนการบรรเลงเพลงหน้าพาทย์ชั้นสูงในพิธีไหว้ครูตามวิทยาลัยนาฏศิลปภูมิภาคต่าง ๆ ผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึกจะรับหน้าที่บรรเลงระนาดเอกในวงปี่พาทย์พิธีโดยตลอด  **ในเรื่องของการตีระนาดประกอบโขนนั้น  ผศ.สงบศึกได้คิดกลวิธีต่าง ๆ ในการที่จะให้ผู้เล่นโขนเต้นสบาย และได้อารมณ์จนเป็นแบบฉบับของกรมศิลปากรมาจนถึงปัจจุบัน**

ในยุคปัจจุบันนี้นับว่าผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก ธรรมวิหาร เป็นบุคลากรที่ก่อให้เกิดคุณูปการแก่แวดวงดนตรีไทยอย่างโดดเด่น นับตั้งแต่ก่อน พ.ศ. 2500 เป็นต้นมา ท่านได้ทำหน้าที่บรรเลงดนตรีไทยเพื่อการเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมไทยในโอกาสต่าง ๆ อย่างอเนกอนันต์ ผลงานที่เกิดขึ้นล้วนมีคุณค่าต่อองค์ความรู้ดนตรีไทย อาทิ สื่อบันทึกเสียงที่สำคัญของประวัติศาสตร์การบันทึกเสียงดนตรีไทย รวมไปถึงตำราดนตรีไทย เป็นต้น ในด้านการถ่ายทอดดนตรีไทยนั้นท่านได้มีส่วนสร้างบุคลากรดนตรีไทยที่มีคุณภาพ ทำหน้าที่เป็นหลักวิชาการดนตรีไทยของประเทศและประจำอยู่ในหน่วยงานสำคัญต่าง ๆ เช่น กรมศิลปากร  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และวิทยาลัยนาฏศิลปทั่วประเทศ เมื่อเอ่ยชื่อ “ป๋าหงบ” หรือ “อาจารย์สงบศึก” แล้ว ในวงการดนตรีไทยทั่วประเทศย่อมเกิดทัศนคติที่ดี ท่านเป็นที่รักใคร่ของมิตรสายวิชาชีพเดียวกันเสมอ ๆ อีกทั้งยกย่องในความรู้ความสามารถของท่าน ปัจจุบันท่านยังคงรักงานสอนแม้ว่าท่านจะเกษียณอายุราชการมาเป็นเวลามากกว่า 9 ปีแล้ว  ปัจจุบันนี้หากจะหาผู้ที่มีอาวุโสและความรู้ในแบบแผนของกรมมหรสพ อันเป็นแบบแผนหลักของชาติอย่างแท้จริงนั้น หนึ่งในบุคคลที่ต้องอ้างอิงถึงคือผู้ช่วยศาสตราจารย์สงบศึก ธรรมวิหาร

## อ้างอิง
* ดุริยางค์ไทย
* 

หมวดหมู่:นักดนตรีไทย