หน่วยปฏิบัติการพิเศษ (ตำรวจไทย)

**หน่วยปฏิบัติการพิเศษ** (ตัวย่อ: ปพ. / นปพ.) () เป็นหน่วยตำรวจสังกัด **กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ** () อยู่ภายใต้ตำรวจภูธรภาค 1–9 และตำรวจภูธรจังหวัด สำนักงานตำรวจแห่งชาติ มีความเชี่ยวชาญการใช้อาวุธและยุทธวิธีพิเศษ ()  มีการจัดหน่วยในหลายระดับตามภัยคุกคามในอดีต และปัจจุบันมีขีดความสามารถในการปฏิบัติการพิเศษต่อภัยคุกคามที่เป็นอาชญากรรม และการก่อการร้าย ด้วยการแย่งชิงตัวประกัน การจับกุม ฯลฯ ตามแนว "การบริหารวิกฤตการณ์" () โดยมีพื้นที่รับผิดชอบระดับจังหวัดและระดับภาค และ เมืองพัทยา ปัจจุบันเป็นหน่วยระดับกองกำกับการ มีอุปกรณ์ครบมือ เช่น ปืนยิงแห, ปืนไฟฟ้า, ปืนพก, ปืนลูกซอง, ปืนกลเบา, ปืนกลมือ, ปืนเล็กยาว, ปืนเล็กสั้น, ระเบิดมือ, ระเบิดแก๊สน้ำตา, ปืนไรเฟิลซุ่มยิง, อุปกรณ์ต่อต้านการจลาจล ฯลฯ มีการแต่งกายเป็นเอกลักษณ์คือสวมหมวกเบเร่ต์เขียว ประกอบกับเครื่องแบบสนามสีกากีแกมเขียว   

ปัจจุบันมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับกองบัญชาการ 9 หน่วย สังกัดตำรวจภูธรภาค 1 – 9 และในระดับหน่วยปฏิบัติการภายใต้ตำรวจภูธรจังหวัด 76 จังหวัด ยกเว้นในพื้นที่กองบัญชาการตำรวจนครบาล ซึ่งมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษคือหน่วยอรินทราช 26

## ประวัติ

### ยุคต่อต้านคอมมิวนิสต์
หน่วยปฏิบัติการพิเศษของตำรวจภูธร มีจุดเริ่มต้นในช่วงปี พ.ศ. 2510 – 2511 ภายใต้การสนับสนุนจากองค์การบริหารวิเทศกิจแห่งสหรัฐอเมริกา (United State Operation Mission: USOM) เพื่อฝึกบุคลากรที่มีศักยภาพในการต่อต้านภัยจากลัทธิคอมมิวนิสต์ โดยบุคลากรจากตำรวจภูธรซึ่งมีอยู่อย่างจำกัดได้ถูกส่งไปฝึกตามที่ตั้งของหน่วยรบพิเศษของกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และถูกส่งไปประจำตามพื้นที่รับผิดชอบที่มีความรุนแรงของภัยคุกคามคอมมิวนิสต์สูง อาทิ การคุ้มกันความปลอดภัยให้กับข้าราชการพลเรือนหน่วยงานต่าง ๆ ที่ปฏิบัติงานในเขตปลดปล่อยคอมคอมมิวนิสต์ ในพื้นที่กิ่งอำเภอต่าง ๆ (ในขณะนั้น) จังหวัดพัทลุง ร่วมกับทหาร และกองอาสารักษาดินแดน การจัดตั้งฐานปฏิบัติการต่าง ๆ ในพื้นที่เพื่อวางกำลังต่อต้านกองกำลังของคอมมิวนิสต์ รวมถึงการปฏิบัติการค้นหาและช่วยเหลือในพื้นที่เมื่อฝ่ายเดียวกันเกิดการเพลี่ยงพล้ำ

ปฏิบัติการหนึ่งซึ่งถูกพูดถึงในปัจจุบันเกี่ยวกับการร่วมปฏิบัติการต่อต้านคอมมิวนิสต์ของตำรวจหน่วยปฏิบัติการพิเศษ คือปฏิบัติการที่ฐานปฏิบัติการบ้านหมากแข้ง ตำบลกกสะทอน อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ซึ่งเป็นฐานปฏิบัติการของตำรวจหน่วยปฏิบัติการพิเศษ ซึ่งถูกกลุ่มคอมมิวนิสต์เข้าปิดล้อมและโจมตี รวมถึงยิงเฮลิคอปเตอร์สนับสนุนจากกองบัญชาการผสมพลเรือนตำรวจทหาร 1617 จนตก ทำให้ไม่สามารถส่งกำลังทางอากาศได้ จึงต้องนำกำลังลงที่ฐานบ้านห้วยมุ่น และเดินเท้ามาสนับสนุน แต่ก็ถูกซุ่มโจมตีจนเกิดความสูญเสียเช่นกัน โดยในวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2519 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ได้มอบหมายให้ ร้อยเอกสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร (พระอิสริยยศในขณะนั้น) เสด็จพระราชดำเนินไปแก้ไขสถานการณ์ ซึ่งหลังจากรับฟังการบรรยายสรุป ได้สั่งการให้เข้าไปในพื้นที่ทันที ผ่านทางเฮลิคอปเตอร์ พร้อมราชองครักษ์ 7 นาย เมื่อถึงฐานปฏิบัติการได้มีคำสั่งให้ปืนใหญ่จาก ฐานบ้านห้วยมุ่น ยิงสนับสนุน และทรงให้คำแนะนำแก่เจ้าหน้าที่ตำรวจถึงวิธีวางกำลัง และได้ปฏิบัติการจนคอมมิวนิสต์ล่าถอย

### ยุคสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
ในปี พ.ศ. 2546 สำนักงานตำรวจแห่งชาติได้มีการพัฒนาบุคลากรเกี่ยวกับการต่อต้านการก่อการร้าย และรองรับภัยคุกคามต่าง ๆ เพื่อรองรับตามแผนรักษาความสงบ ตามหลักสูตร พัฒนาศัพยภาพหน่วยปฏิบัติการพิเศษ โดยปรับหลักสูตรจากหลักสูตรการต่อต้านการก่อการร้ายสากล 6 เดือน เหลือ 1 เดือน มอบหมายให้หน่วยนเรศวร 261 รับผิดชอบการฝึก โดยยังคงรักษาประสิทธิภาพการปฏิบัติการได้อยู่ และในปี พ.ศ. 2547 ได้มีการฝึก ยุทธวิธีตำรวจพิเศษ และ ชุดพิเศษเฉพาะกิจ สำหรับรองรับการเผชิญเหตุในกรณีที่ไม่สามารถรอการสนับสนุนจากหน่วยปฏิบัติการพิเศษ นเรศวร 261 หรือ อรินทราช 26 โดยฝึกในหลักสูตรการปฏิบัติการทางยุทธวิธีตำรวจในเมืองในระยะประชิด (Close Quarter Battle: CQB) การปิดล้อมตรวจค้น การจับกุม หรือเข้าควบคุมสถานการณ์ร้ายแรงตามกรอบของกฎหมายในเขตเมือง

## เครื่องหมาย
หน่วยปฏิบัติการพิเศษของตำรวจภูธรนั้น จะประดับเครื่องหมายรูปอาร์มที่แขนเสื้อด้านขวา ลักษณะเครื่องหมายรูปอาร์มสีเลือดหมู ตรงกลางปักเป็นรูปเสือลายพาดกลอนสีเหลืองดำกำลังกระโดดตัดกับสายฟ้าสีขาวบนช่อชัยพฤกษ์สีขาว เหนือรูปอาร์มมีอักษรคำว่า หน่วยปฏิบัติการพิเศษ

ต่อมาได้มีกฎกระทรวง ฉบับที่ 21 (พ.ศ. 2536) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบตำรวจ พุทธศักราช 2477 (ฉบับที่ 2) ให้ยกเลิกเครื่องหมายตามข้อ 83 แต่ปัจจุบันยังมีการใช้งานอยู่ ทั้งในรูปแบบเดิม และในรูปแบบที่ไม่มีช่อชัยพฤกษ์สีขาวประดับอยู่ซึ่งเป็นที่นิยมในการประดับมากกว่า

## การจัดกำลัง
thumb|หมวกเบเร่ต์สีเขียว ประกอบเครื่องแบบสนามสีกากีแกมเขียวเป็นเอกลักษณ์ของหน่วยปฏิบัติการพิเศษตำรวจภูธร (นปพ.)
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ จะจัดกำลังเป็น 2 ระดับ คือระดับตำรวจภูธรภาค และระดับตำรวจภูธรจังหวัด

### ตำรวจภูธรภาค 1
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 1 มีชื่อหน่วยว่า **ปราบไพรีอริศัตรูพ่าย** มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 9 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 1 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนนทบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดปทุมธานี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสมุทรปราการ
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสระบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอ่างทอง
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดลพบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสิงห์บุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดชัยนาท

### ตำรวจภูธรภาค 2
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 2 มีชื่อหน่วยว่า **บูรพา 491** มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 2 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดชลบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดระยอง
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดฉะเชิงเทรา
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดจันทบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดตราด
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดปราจีนบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครนายก
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสระแก้ว

### ตำรวจภูธรภาค 3
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 3 มีชื่อหน่วยว่า **กำแหงสงคราม** มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 3 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครราชสีมา
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอุบลราชธานี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอำนาจเจริญ
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสุรินทร์
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดศรีสะเกษ
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดชัยภูมิ
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดบุรีรัมย์
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดยโสธร

### ตำรวจภูธรภาค 4
[thumb|หน่วยปฏิบัติการพิเศาควบคุมฝูงชนระหว่างทำแผนประกอบคำรับสารภาพของ[สมคิด พุ่มพวงที่สถานีตำรวจภูธรกระนวน]]
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 4 มีชื่อหน่วยว่า **ทศรถ 491** มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 12 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 4 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดขอนแก่น
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอุดรธานี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเลย
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดมหาสารคาม
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดกาฬสิทธุ์
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดร้อยเอ็ด
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดมุกดาหาร
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครพนม
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสกลนคร
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดหนองคาย
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดหนองบัวลำภู
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดบึงกาฬ

### ตำรวจภูธรภาค 5
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 5 มีชื่อหน่วยว่า **ยักขราช 49** มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 5 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเชียงราย
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดลำปาง
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดแม่ฮ่องสอน
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดลำพูน
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดแพร่
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดน่าน
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพะเยา

### ตำรวจภูธรภาค 6
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 6 มีชื่อหน่วยว่า **สีหราช 65** มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 6 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพิษณุโลก
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสุโขทัย
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดตาก
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดกำแพงเพชร
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอุตรดิตถ์
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพิจิตร
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเพชรบูรณ์
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครสวรรค์
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอุทัยธานี

### ตำรวจภูธรภาค 7
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 7 มีชื่อหน่วยว่า **อินทรี 7** มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 7 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครปฐม
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสุพรรณบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดราชบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดกาญจนบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสมุทรสาคร
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสมุทรสงคราม
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเพชรบุรี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์

### ตำรวจภูธรภาค 8
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 8 มีชื่อหน่วยว่า **สารสิน** ซึ่งเป็นหน่วยหลักของภาค8 มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 7 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 8 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษ ในระดับภูธรจังหวัดมีชื่อหน่วยว่า **ราชเดช** ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสุราษฎร์ธานี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครศรีธรรมราช
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดชุมพร
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดระนอง
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพังงา
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดภูเก็ต
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดกระบี่

### ตำรวจภูธรภาค 9
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 9 มีชื่อหน่วยว่า **แดนไทย 54** และ **พาลี 63** มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 7 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 9 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสงขลา
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพัทลุง
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดตรัง
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสตูล
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดปัตตานี
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดยะลา
# กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนราธิวาส
*หมายเหตุ หน่วยปฏิบัติการพิเศษระดับภูธรภาค 9 ทั้งสองหน่วย อยู่ภายใต้ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 9 (กก.ปพ.ภ.9)*

* **แดนไทย 54** ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2554 เพื่อทดแทนคอมมานโดกองปราบปราม (สยบริปูสะท้าน) ที่ถูกดึงกำลังกลับต้นสังกัดและโอนย้ายไปเป็นกองบังคับการปฏิบัติการพิเศษ กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง เดิมแดนไทย 54 สังกัด *กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ศูนย์ปฏิบัติการตำรวจจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศชต.)* ปัจจุบันสังกัด กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 9 หลังการยุบรวมศูนย์ปฏิบัติการตำรวจจังหวัดชายแดนภาคใต้เข้ากับตำรวจภูธรภาค 9
* **พาลี 63**  ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2563 ปฏิบัติหน้าที่เป็นหน่วยเคลื่อนที่เร็วของกองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 9

## หลักสูตรการฝึก

หน่วยปฏิบัติการพิเศษนั้น จะมีหลักสูตรการฝึกทบทวนประจำตามหลักสูตรของแต่ละกองกำกับการ โดยจะมีหลักสูตรหลักของสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่เป็นหลักสูตรในการพัฒนาและเสริมศักยภาพ อาทิ

* **หลักสูตรการต่อต้านการก่อการร้าย** เป็นหลักสูตรการฝึกประมาณ 18 สัปดาห์ ฝึกโดยหน่วยปฏิบัติการพิเศษอรินทราช 26 และนเรศวร 261 
* **หลักสูตรหน่วยปฏิบัติการพิเศษขั้นชำนาญการ** *(S.W.A.T. Advance)* เป็นหลักสูตรการฝึกประมาณ 8 สัปดาห์ ฝึกโดยหน่วยปฏิบัติการพิเศษนเรศวร 261
* **หลักสูตรการฝึกอบรมการทำลายวัตถุระเบิด** *(EOD)* เป็นหลักสูตรการฝึกประมาณ 14 สัปดาห์ มีทั้งการฝึกในด้านของทฤษฎีและการปฏิบัติ ซึ่งมีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับหน่วยในการตรวจสอบและพิสูจน์ทราบวัตถุต้องสงสัยในการปฏิบัติการ 
* **หลักสูตรนักปฏิบัติการใต้น้ำ** เป็นหลักสูตรการฝึกประมาณ 49 วัน โดยกองบังคับการตำรวจน้ำ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอารักขาและรักษาความปลอดภัย การค้นหา ช่วยเหลือผู้ประสบภัยทางน้ำและทางทะเล และภัยพิบัติทางธรรมชาติ สำรวจค้นหาของกลางและสิ่งผิดกฎหมายใต้น้ำ

## วัฒนธรรมร่วมสมัย
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ ถูกกล่าวถึงในบทเพลงลูกทุ่งในเพลงชื่อว่า *นปพ. ครวญ* ประพันธ์โดย ทองใบ รุ่งเรือง และขับร้องโดย ไวพจน์ เพชรสุพรรณ มีเนื้อหากล่าวถึงการปฏิบัติงานร่วมกันกับตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) ในพื้นที่ห่างไกล ทำให้อาภัพในความรัก โดยถูกนำไปขับร้องใหม่ในอีกหลากหลายเวอร์ชัน อาทิ ยอดรัก สลักใจ อ๊อด โฟร์เอส

## ดูเพิ่ม

* อรินทราช 26 – หน่วยตำรวจที่มีความเชี่ยวชาญการใช้อาวุธและยุทธวิธีพิเศษระดับตำรวจนครบาล สังกัดกองบัญชาการตำรวจนครบาล
* นเรศวร 261 – หน่วยตำรวจที่มีความเชี่ยวชาญการใช้อาวุธและยุทธวิธีพิเศษระดับประเทศไทย สังกัดกองกำกับการ 3 กองบังคับการสนับสนุนทางอากาศ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน

## อ้างอิง

หมวดหมู่:หน่วยงานในสังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
หมวดหมู่:หน่วยชิงตัวประกัน