เพศ

thumb|การสืบพันธุ์ที่สำเร็จ เกิดผมการรวมตัวกันของสเปิร์มและเซลล์ไข่
**เพศ** () ในชีววิทยา คือ ขั้นตอนการเชื่อมโยงและการผสมผสานกลไกเฉพาะทางพันธุกรรม ที่มักมีผลให้เกิดในเพศชายหรือเพศหญิงที่แตกต่างกันไป

## วิวัฒนาการของเพศในสัตว์

ในเชิงวิทยาศาสตร์ กำเนิดของเพศในสัตว์เริ่มต้นจากสิ่งมีชีวิตที่มีช่องเปิดเดียวสำหรับทั้งการกินและการขับถ่าย ต่อมา ช่องเปิดนี้ได้ถูกนำมาใช้สำหรับการแบ่งเซลล์ด้วย วิวัฒนาการดำเนินต่อไปโดยที่สัตว์เริ่มใช้ช่องเปิดเดียวกันนั้นในการปล่อยสเปิร์ม และสิ่งมีชีวิตอื่นในเผ่าพันธุ์เดียวกันจะรับสเปิร์มผ่านช่องเปิดของตนเองเพื่อผสมกับเซลล์ของมันเอง และฟักตัวออกจากช่องนั้นเมื่อการผสมเซลล์สำเร็จ

จากนั้น สัตว์ได้วิวัฒนาการให้มีช่องเปิดที่เพิ่มขึ้นและมีหน้าที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น ช่องหนึ่งสำหรับกิน ช่องหนึ่งสำหรับขับถ่าย ช่องหนึ่งสำหรับปล่อยสเปิร์ม และช่องหนึ่งสำหรับรับสเปิร์ม ในที่สุด สัตว์ได้พัฒนาจนกระทั่งมีเพียงอวัยวะที่ปล่อยสเปิร์ม หรืออวัยวะที่รับสเปิร์มเพียงอย่างใดอย่างหนึ่งเท่านั้น เมื่อวิวัฒนาการมาถึงจุดนี้ ก็ถือได้ว่า เพศ ได้เกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ในสัตว์แล้ว สิ่งมีชีวิตที่มีเฉพาะอวัยวะปล่อยสเปิร์มจะถูกเรียกว่า เพศผู้ (Male) และสิ่งมีชีวิตที่มีเฉพาะอวัยวะรับสเปิร์มจะถูกเรียกว่า เพศเมีย (Female)

การที่สิ่งมีชีวิตต้องสร้างอวัยวะสำหรับปล่อยสเปิร์มและรับสเปิร์มขึ้นมาโดยเฉพาะ เนื่องจากเพื่อสร้างสิ่งที่ชีวิตระดับสูงทางวิวัฒนาการที่มีองค์ประกอบภายในซับซ้อนมากขึ้น เพื่อการนั้นการพัฒนากระบวนการแบ่งเซลล์ต้องวิวัฒนาการตามไปด้วย การสร้างอวัยวะสำหรับการแบ่งเซลล์โดยเฉพาะจึงมีความสำคัญ จนถึงขนาดให้ตัวนึงจะมีอวัยวะสืบพันธุ์แค่ปล่อยสเปิร์มหรือรับสเปิร์มแค่อย่างใดอย่างหนึ่งต่อตัวหนึ่งเท่านั้น จึงทำให้สามารถเกิดความสำเร็จสูงสุดของการแบ่งเซลล์สร้างสิ่งมีชีวิตระดับสูงทางวิวัฒนาการขึ้นมาได้ เช่นเดียวกับการที่สิ่งมีชีวิตสร้างช่องเปิดสำหรับใช้ในการกินและการขับถ่ายแยกกัน เพื่อเพิ่มประสิทธิในการดูดกลืนสารอาหารและพลังงาน 

## เพศทางชีววิทยา (Biological Sex)

เพศทางชีววิทยา หมายถึงลักษณะทางกายภาพและชีวภาพที่ติดตัวมาแต่กำเนิด ซึ่งโดยทั่วไปพิจารณาจาก  

*โครโมโซมเพศ (Sex Chromosomes): โดยทั่วไป ผู้หญิงมีโครโมโซม XX และผู้ชายมีโครโมโซม XY (แต่ก็มีความหลากหลายทางโครโมโซมที่เป็นไปได้ เช่น กลุ่มอาการเทอร์เนอร์ XO หรือกลุ่มอาการไคลน์เฟลเตอร์ XXY)
*อวัยวะเพศ (Genitalia): อวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกและภายใน
*ฮอร์โมนเพศ (Sex Hormones): ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนในผู้หญิง และเทสโทสเตอโรนในผู้ชาย
*ลักษณะทางเพศขั้นทุติยภูมิ (Secondary Sexual Characteristics): ลักษณะที่พัฒนาขึ้นในช่วงวัยแรกรุ่น เช่น หน้าอกของผู้หญิง เสียงแตกหนุ่มและหนวดเคราของผู้ชาย  

โดยทั่วไป เพศทางชีววิทยาจะถูกระบุว่าเป็น ชาย (Male) หรือ หญิง (Female) แต่ก็มีบุคคลที่มีลักษณะทางชีววิทยาที่ไม่สามารถจัดอยู่ในหมวดหมู่ใดหมวดหมู่หนึ่งได้อย่างชัดเจน ซึ่งเรียกว่า อินเตอร์เซ็กส์ (Intersex)

## อัตลักษณ์ทางเพศ (Gender Identity)

อัตลักษณ์ทางเพศ หมายถึง ความรู้สึกภายในของบุคคลเกี่ยวกับเพศของตนเอง ซึ่งอาจตรงหรือไม่ตรงกับเพศทางชีววิทยาที่ได้รับมาแต่กำเนิด อัตลักษณ์ทางเพศเป็นเรื่องส่วนบุคคลและเป็นความรู้สึกภายใน เช่น:

*ชาย (Man)
*หญิง (Woman)
*นอน-ไบนารี (Non-binary): อัตลักษณ์ทางเพศที่ไม่ใช่ชายหรือหญิงโดยเฉพาะ อาจเป็นทั้งสองอย่าง ผสมกัน หรืออย่างอื่น
*เจนเดอร์ฟลูอิด (Genderfluid): อัตลักษณ์ทางเพศที่เปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลา

## การแสดงออกทางเพศ (Gender Expression)

การแสดงออกทางเพศ หมายถึง วิธีที่บุคคลแสดงออกถึงเพศของตนเองต่อภายนอกผ่านทาง:

*เสื้อผ้า (Clothing)
*ทรงผม (Hairstyle)
*การแต่งหน้า (Makeup)
*กิริยาท่าทาง (Mannerisms)
*น้ำเสียง (Voice)
*และอื่น ๆ

การแสดงออกทางเพศไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับเพศทางชีววิทยาหรืออัตลักษณ์ทางเพศ

## บทบาททางเพศ (Gender Roles)

บทบาททางเพศ หมายถึง ชุดของความคาดหวังทางสังคมเกี่ยวกับพฤติกรรม ทัศนคติ และลักษณะที่ "เหมาะสม" สำหรับผู้ชายและผู้หญิงในสังคมนั้น ๆ บทบาททางเพศเป็นสิ่งที่สร้างขึ้นทางสังคมและวัฒนธรรม และสามารถแตกต่างกันไปในแต่ละสังคมและยุคสมัย

## รสนิยมทางเพศ (Sexual Orientation)

รสนิยมทางเพศ หมายถึง ความรู้สึกต่อเพศตรงข้าม มีอารมณ์ใคร่ มีอารมณ์ความรัก และ/หรือมีอารมณ์ทางเพศต่อผู้อื่น ซึ่งเกิดจากการทำงานของสมองที่ปกติจะมอง ฟัง ได้กลิ่น สัมผัสเพศตรงข้ามแล้วเกิดอารมณ์ แต่ก็มีโอกาสที่การทำงานของสมองนั้นอาจเกิดกับเพศเดียวกันแทนที่จะเป็นคนต่างเพศ หรือบางกรณีอาจเกิดมีอารมณ์กับทั้งสองเพศก็ได้ หรือไม่มีอารมณ์กับเพศใดเลยก็ได้

**รสนิยมทางเพศที่พบบ่อย** ได้แก่:

*รักต่างเพศ (Heterosexual): สนใจในเพศตรงข้าม
*รักร่วมเพศ (Homosexual): สนใจในเพศเดียวกัน (เกย์สำหรับผู้ชาย เลสเบี้ยนสำหรับผู้หญิง
*รักสองเพศ (Bisexual): สนใจต่อทั้งเพศชายและเพศหญิง
*แพนเซ็กชวล (Pansexual): สนใจโดยไม่จำกัดเพศ
*อะเซ็กชวล (Asexual): ไม่มีความรู้สึกสนใจทางเพศต่อผู้อื่นเลย

เมื่อรสนิยมทางเพศประกอบกับการแสดงออกทางเพศร่วมกับอัตลักษณ์ทางเพศและเพศกำเนิด จึงเกิดเป็นความหลากหลายทางเพศสภาพ

การเข้าใจความหมายที่หลากหลายของ "เพศ" เป็นสิ่งสำคัญในการสร้างสังคมที่เปิดกว้าง ยอมรับความแตกต่าง และเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของทุกคน สิ่งนี้ช่วยลดอคติ การเลือกปฏิบัติ และส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศ  โดยสรุป "เพศ" ไม่ได้มีเพียงแค่สองขั้ว (ชาย/หญิง) แต่เป็นสเปกตรัมที่กว้างขวางและซับซ้อน ซึ่งประกอบด้วยมิติทางชีววิทยา จิตใจ และสังคม

## การปรับปรุงทางสารพันธุกรรม
การสืบพันธุ์เกี่ยวข้องกับการเชื่อมโยงเซลล์สืบพันธุ์ให้เกิดลูกหลายที่รับสิ่งสืบทอดมาจากทั้งพ่อและแม่ เซลล์สืบพันธุ์สามารถรวมกันในลักษณะที่เซลล์มีรูปร่างเหมือนกันทั้งรูปร่างและขนาด ที่เรียกว่า ไอโซแกมีต (isogamete) ส่วนการรวมตัวของเซลล์สืบพันธุ์ที่มีขนาดและรูปร่างต่างกัน เรียกว่า เฮเทโรแกมีต (heterogamete) โดยเซลล์สืบพันธุ์จากเพศผู้ เรียกว่า สเปิร์ม (sperm) ส่วนเซลล์สืบพันธุ์จากเพศเมีย เรียกว่า ไข่ (egg) พบในสัตว์และพืชทั่ว ๆ ไป โดยมีลักษณะที่ดีและด้อยที่แตกต่างกันนำมาซึ่งการเพิ่มจำนวน

## อ้างอิง


หมวดหมู่:ชีววิทยา
หมวดหมู่:กระบวนการทางชีวภาพ