วงศ์นกพิราบและนกเขา

**วงศ์นกพิราบและนกเขา** เป็นวงศ์ของนกที่อยู่ในอันดับ Columbiformes ซึ่งมีอยู่เพียงวงศ์เดียว คือ Columbidae 

เป็นนกที่มีขนาดตั้งแต่เล็กมากจนถึงใหญ่ (15-120 เซนติเมตร) มีลักษณะโดยทั่วไป คือ อ้วนกลม คอสั้น ปากเรียวมีปุ่มเนื้อเหนือปาก ปากเล็ก สันปากบนโค้งเล็กน้อย รูจมูกไม่ทะลุถึงกันเพราะมีผนังกั้น หางยาวปานกลาง ปลายหางมนกลมหรือแหลม ขนหางมี 12-20 เส้น ปีกยาวปานกลาง ขนปลายปีกมี 11 เส้น (10 เส้นทำหน้าที่ในการบิน) ขนกลางปีกมี 11-15 เส้น และมักไม่มีขนกลางปีกเส้นที่ 5 ขาสั้น หน้าแข้งเป็นเกล็ดแบบซ้อน บริเวณอื่นเป็นเกล็ดแบบร่างแห

ตัวเต็มวัยไม่มีขนอุย ขนไม่มีแกนขนรองหรือมีแต่เล็กมาก ต่อมน้ำมันไม่มีขนปกคลุมหรือไม่มีต่อมน้ำมัน ผิวหนังบอบบาง

เป็นนกที่กินพืชเป็นอาหาร โดยเฉพาะ เมล็ดพืชและธัญพืช สร้างรังจากกิ่งไม้ บนต้นไม้ เชิงผา หรือบนพื้นดินขึ้นกับชนิด วางไข่ 1-2 ใบ พ่อและแม่ช่วยกันเลี้ยงลูก ลูกอ่อนยังเดินไม่ได้ มีระยะเวลาออกจากรัง 7-28 วัน โดยพ่อแม่นกจะเลี้ยงลูกด้วยการสำรอกอาหารที่เป็นของเหลวออกจากกระเพาะพักป้อนให้ลูก ที่มีลักษณะคล้ายน้ำนม มีโครงสร้างทางและองค์ประกอบเคมีคล้ายน้ำนมของกระต่าย ซึ่งมีด้วยกันทั้งสองเพศ 

นกในวงศ์และอันดับนี้ มีอยู่ประมาณ 40 สกุล 310 สปีชีส์ พบกระจายพันธุ์อยู่ทั่วโลก ในประเทศไทยพบราว 28 สปีชีส์ ใน 9 สกุล โดยมีสปีชีส์หนึ่งที่สูญพันธุ์ไปนานกว่า 350 ปีแล้วและเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดี คือ นกโดโด

เป็นนกที่มนุษย์คุ้นเคยเป็นอย่างดี และสามารถใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง อาทิ ในการสื่อสารในสมัยโบราณ ที่ใช้นกพิราบสื่อสาร ที่จะบินกลับถิ่นฐานที่เป็นที่จากมาแม้ว่าจะอยู่ไกลแค่ไหน ด้วยสนามแม่เหล็กโลก หรือใช้สำหรับแข่งขันกันในการบิน หรือใช้เลี้ยงเป็นอาหาร, เป็นสัตว์เลี้ยงสวยงาม หรือฟังเสียงร้อง ที่สามารถต่อยอดแตกเป็นอาชีพต่าง ๆ ได้ 

## การอนุกรมวิธาน
**วงศ์ Columbidae**
[thumb|[Chalcophaps indica|นกเขาเขียว (*Chalcophaps indica*) นกพื้นเมืองของเอเชียใต้และออสเตรเลีย]]
[thumb|[นกชาปีไหน (*Caloenas nicobarica*)]]
* **วงค์ย่อย [[Columbinae]]**
** สกุล *[[Columba (genus)|Columba]]*  รวมถึง *Aplopelia*  (33-34 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 2-3 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
** สกุล *[[Streptopelia]]* รวมถึง *Stigmatopelia* และ *Nesoenas* (14-18 สปีชีส์ที่ยังอยู่)
** สกุล *[[Patagioenas]]* เดิมรวมอยู่ใน *Columba* (17 สปีชีส์)
** สกุล *[[Macropygia]]* (10 สปีชีส์)
** สกุล *[[Reinwardtoena]]* (3 สปีชีส์)
** สกุล *[[Turacoena]]* (2 สปีชีส์)

* **วงค์ย่อย N.N.** 
** สกุล *[[Turtur]]* (5 สปีชีส์; ไม่แน่นอน)
** สกุล *[[Namaqua Dove|Oena]]* ( ไม่แน่นอน)
** สกุล *[[Chalcophaps]]* (2 สปีชีส์)
** สกุล *[[Henicophaps]]* (2 สปีชีส์)
** สกุล *[[Phaps]]* (3 สปีชีส์)
** สกุล *[[Crested Pigeon|Ocyphaps]]* 
** สกุล *[[Geophaps]]* (3 สปีชีส์)
** สกุล *[[Petrophassa]]* (2 สปีชีส์)
** สกุล *[[Geopelia]]* (3–5 สปีชีส์)

* **วงค์ย่อย [[Leptotilinae]]** 
** สกุล *[[Zenaida doves|Zenaida]]* (7 สปีชีส์)
** สกุล *[[Ectopistes]]* – (สูญพันธุ์; 1914)
** สกุล *[[Leptotila]]* (11 สปีชีส์)
** สกุล *[[Quail-dove|Geotrygon]]*  (16 สปีชีส์)
** สกุล *[[Blue-headed Quail-dove|Starnoenas]]* 

* **วงค์ย่อย [[Columbininae]]** 
** สกุล *[[Columbina (genus)|Columbina]]* (7 สปีชีส์)
** สกุล *[[Claravis (genus)|Claravis]]* (3 สปีชีส์)
** สกุล *[[Metriopelia]]* (4 สปีชีส์)
** สกุล *[[Scardafella]]* อาจเป็นส่วนหนึ่งของ *Columbina* (2 สปีชีส์)
** สกุล *[[Long-tailed Ground-dove|Uropelia]]*

* **วงค์ย่อย N.N.** 
** สกุล *[[Gallicolumba]]* (16-17 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 3-4 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
** สกุล *[[Thick-billed Ground-pigeon|Trugon]]* 

* **วงค์ย่อย [[Otidiphabinae]]** 
** สกุล *[[Pheasant Pigeon|Otidiphaps]]* 

* **วงค์ย่อย [[Didunculinae]]** 
** สกุล  *[[Tooth-billed Pigeon|Didunculus]]* 

* **วงค์ย่อย [[Gourinae]]** 
** สกุล *[[Goura (genus)|Goura]]* (3 สปีชีส์)

* **วงค์ย่อย N.N. ("Treroninae") ** 
** สกุล *[[Imperial-pigeon|Ducula]]* (36 สปีชีส์)
** สกุล *[[Topknot Pigeon|Lopholaimus]]* 
** สกุล *[[Hemiphaga]]* (2 สปีชีส์)
** สกุล *[[Sombre Pigeon|Cryptophaps]]* 
** สกุล *[[Mountain-pigeon|Gymnophaps]]*  (3 สปีชีส์)
** สกุล *[[Fruit Dove|Ptilinopus]]*  (ราว 50 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 1-2 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
** สกุล *[[Viti Levu Giant Pigeon|Natunaornis]]* 
** สกุล *[[Cloven-feathered Dove|Drepanoptila]]* 
** สกุล *[[Blue Pigeon|Alectroenas]]*  (3 สปีชีส์ที่ยังอยู่)

* **วงค์ย่อย [[Raphinae]]** 
** สกุล *[[โดโด้|Raphus]]* (สูญพันธุ์; ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17)
** สกุล *[[Rodrigues Solitaire|Pezophaps]]*  (สูญพันธุ์; c.1730)

* **ยังไม่ได้จัด**
** สกุล  *[[Caloenas]]* 
** สกุล *[[Green pigeon|Treron]]*  (23 สปีชีส์)
** สกุล *[[Brown Dove|Phapitreron]]*  (3 สปีชีส์)
** สกุล *[[Wonga Pigeon|Leucosarcia]]* 
** สกุล *[[Choiseul Crested Pigeon|Microgoura]]*  (สูญพันธุ์; ตอนต้นของคริสต์ศตวรรษที่ 20)
** สกุล *[[Saint Helena Dove|Dysmoropelia]]* (สูญพันธุ์)
** สกุล *[[Henderson Archaic Pigeon|Bountyphaps]]*

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:นกแบ่งตามวงศ์
หมวดหมู่:วงศ์นกพิราบและนกเขา
หมวดหมู่:สัญลักษณ์ของประเทศตองงา