ล็อกซอซิลิซึม

**ล็อกซอซิลิซึม** ( ) หรือ 
**ล็อกโซเซลิซึม**
()
เป็นภาวะที่บางครั้งเกิดจากการถูกแมงมุมสันโดษ (สกุล *Loxosceles*) กัด
บริเวณที่ถูกกัดจะกลายเป็นสีคล้ำและเป็นแผลเปิดตื้นๆ เนื่องจากผิวหนังรอบบริเวณนั้นตาย (เป็น necrosis คือเป็นเนื้อตาย)
จนถึง ค.ศ. 2006 แมงมุมสันโดษเป็นแมงมุมชนิดเดียวที่พิสูจน์แล้วว่ากัดแล้วทำให้เนื้อตายในมนุษย์
แม้จะยังไม่มีการรักษาที่ได้ผลกับภาวะนี้ แต่ก็มีงานวิจัยเกี่ยวกับยาปฏิชีวนะ การผ่าตัดในระยะที่เหมาะสม ออกซิเจนความดันสูง เซรุ่มต้านพิษ และวัคซีน
เนื่องจากมีโรคหลายชนิดที่อาจมีอาการคล้ายกัน แพทย์จึงมักวินิจฉัยผิด

ภาวะนี้ได้การบรรยายถึงเป็นครั้งแรกในสหรัฐอเมริกาเมื่อปี ค.ศ. 1879 ที่รัฐเทนเนสซี
แม้ในทวีปอเมริกาเหนือจะมีแมงมุมสกุล *Loxosceles* อยู่มากถึง 13ชนิด (พื้นถิ่น 11ชนิด และนำเข้า 2ชนิด) แต่ชนิดที่ก่อภาวะซึ่งรุนแรงมากที่สุดคือ  ซึ่งรู้จักกันในชื่อแมงมุมสันโดษน้ำตาล หรือแมงมุมไวโอลิน (Fiddleback หรือ Violin spider)
เป็นแมงมุมมีที่อยู่ในเขตจำกัดรวมทั้งเขตเซาท์อีสต์ (ตะวันออกเฉียงใต้) ของสหรัฐอเมริกา
ส่วนในทวีปอเมริกาใต้ แมงมุมที่มักเป็นสาเหตุของแผลกัดเนื้อตายได้แก่ ,  (พบในประเทศบราซิลและอาร์เจนตินา) และ  (พบในบราซิล)

## พยาธิสรีรวิทยา
thumb|350x350px
 | alt = ภาพ 4 ภาพแสดงหลังถูกแมงมุมกัด ภาพ a, b และ c แสดงการลุกลามของเนื้อตาย ภาพ d แสดงรอยแผลเป็นภายหลัง
| ล็อกซอซิลิซึมชนิดทำให้เนื้อผิวหนังตาย () เนื้อตายหลังจาก 5วัน (a), 20วัน (b) และ 27วัน (c) รอยแผลเป็นที่เหลือหลังจาก 83วัน (d)
ภาวะนี้อาจแสดงอาการแบบเฉพาะที่หรือทั่วร่างกาย
* **Necrotic cutaneous loxoscelism** (ล็อกซอส์ซิลิซึมชนิดทำให้เนื้อผิวหนังตาย) เป็นศัพท์แพทย์ที่ใช้เรียกภาวะนี้เมื่อมีปฏิกิริยาทางผิวหนังเท่านั้น ลักษณะเด่นคือแผลเนื้อตายเฉพาะที่บริเวณที่ถูกกัด แต่การถูกแมงมุมสันโดษกัดโดยมากก่อแค่การระคายเคืองผิวหนังซึ่งจะหายภายใน  ที่เหลือมักใช้เวลา กว่าจะหาย โดยอาจเหลือเป็นรอยแผลเป็น
* **Viscerocutaneous loxoscelism** (ล๊อกโซเซลิสม์ชนิดอวัยวะภายในและผิวหนัง) หมายถึงภาวะที่มีอาการทั้งทางผิวหนังและที่อวัยวะอื่นๆ ซึ่งพบน้อยหลังจากถูกแมงมุมสันโดษกัด อาการรวมถึงอ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน และมีไข้ การทำลายเซลล์เม็ดเลือด (ภาวะเลือดจางจากการสลายของเม็ดเลือดแดง) อาจทำให้ต้องถ่ายเลือดและมีผลเสียต่อไต ปัจจัยการแข็งตัวของเลือดที่หมดไป (เนื่องจาก ภาวะเลือดแข็งตัวในหลอดเลือดแบบแพร่กระจาย หรือ ) และการทำลายเกล็ดเลือด (ภาวะเกล็ดเลือดน้อย) พบมากที่สุดในเด็ก DIC อาจนำไปสู่การมีเลือดออกอย่างเป็นอันตราย บางกรณีอาจเกิดภาวะไตเสียหายเฉียบพลันจากการตายของใยกล้ามเนื้อ (myonecrosis) และกล้ามเนื้อลายสลายตัว ซึ่งนำไปสู่ภาวะโคม่า

### พิษของแมงมุม
พิษของแมงมุมสันโดษมีสารพิษหลายชนิด 
ที่สำคัญที่สุดสำหรับแผลกัดเนื้อตายจากแมงมุมคือเอนไซม์ 
ซึ่งมีอยู่ในแมงมุมสันโดษทุกสปีชีส์ ต่างกันตรงมีมากมีน้อย และโมเลกุลกับฤทธิ์จะไม่เทียบเท่ากันทั้งหมด
สารพิษชนิดนี้พบในแมงมุมอีกสกุลหนึ่งเท่านั้น คือ *Sicarius*
สารนี้ละลายโครงสร้างของเยื่อหุ้มเซลล์ ก่อให้เกิดโมเลกุลฟอสเฟตรูปแหวน (cyclic phosphates) ซึ่งอาจจุดชนวนให้เซลล์ทำลายตัวเอง
บริเวณที่ถูกทำลายจะจำกัดอยู่เฉพาะบริเวณที่มีเอนไซม์

## การวินิจฉัย
อวัยวะที่ใช้กัดของแมงมุมมีขนาดสั้น โดยสามารถกัดสัตว์ทดลองเมื่อมีแรงกดบนหลังแมงมุมเท่านั้น
ดังนั้น การกัดจึงมักเกิดเมื่อแมงมุมติดอยู่ที่เสื้อหรือขากางเกง
ยังไม่มีชุดทดสอบทางเคมีขายที่สามารถระบุได้ว่าพิษมาจากแมงมุมสันโดษสีน้ำตาลหรือไม่
การกัดเองมักไม่ทำให้รู้สึกเจ็บ
แผลเน่าตายจำนวนมากถูกระบุผิดว่าแมงมุมสันโดษสีน้ำตาลกัด
เพราะบาดแผลที่ผิวหนังเป็นเรื่องสามัญและการติดเชื้ออาจทำให้แผลเน่าได้ จึงทำให้การติดเชื้อผิวหนังอย่างรุนแรงจำนวนมากถูกโทษว่ามาจากแมงมุมชนิดนี้
จริงๆ รอยกัดที่สงสัยจำนวนมากก็เกิดขึ้นนอกถิ่นอาศัยตามธรรมชาติของแมงมุม
บาดแผลที่พบหลังจากหนึ่งสัปดาห์อาจระบุผิดว่าเกิดจากแมงมุมกัด
การวินิจฉัยซับซ้อนยิ่งขึ้นเพราะมักไม่ได้พยายามระบุชนิดแมงมุมอย่างชัดเจน
ด้วยเหตุนี้ แมงมุมชนิดอื่นที่ไม่ก่อแผลเนื้อตายจึงมักถูกระบุผิดว่าเป็นแมงมุมสันโดษสีน้ำตาล
ในประเทศไทย ผู้เชี่ยวชาญทางด้านกีฏวิทยาอาจตรวจสอบและระบุชนิดของซากแมงมุมได้ 

อักษรย่อช่วยจำ "**NOT RECLUSE**" อาจใช้เป็นตัวช่วยกันแผลผิวหนังว่าไม่ใช่มาจากแมงมุมสันโดษ คือ
* **N**umerous มีแผลหลายแผล (ปกติมีแค่แผลเดียว บางครั้งมีสองแผล)
* **O**ccurrence เกิดผิดภูมิภาค หรือผิดสถานที่จากที่ซ่อน (เพราะชอบอยู่ในที่มืดที่ไม่ถูกรบกวน เช่น ที่เก็บของ ตู้เก็บเสื้อผ้า ที่จอดรถ เสื้อผ้าที่ไม่ใช้หรือวางไว้กับพื้น เตียงนอน)
* **T**iming เกิดผิดฤดู (เช่นในสหรัฐอเมริกา มักไม่เกิดเมื่ออากาศหนาว คือระหว่างเดือนตุลาคม–เมษายน)
* **R**ed Center กลางแผลมีสีแดง (ควรมีสีซีด ขาวอมน้ำเงิน ม่วง ดำ เพราะหลอดเลือดฝอยถูกทำลาย) 
* **E**levated แผลนูนขึ้น (ควรเป็นแผลเรียบหรือจมตื้น)
* **C**hronic เป็นนาน (แผลควรหายภายใน 3เดือน) 
* **L**arge แผลใหญ่เกินกว่า 10&nbsp;ซม. 
* **U**lcerates too quickly เกิดเป็นแผลเปื่อยเร็วกว่า  (มักเกิดในช่วงเวลา )
* **S**wollen ผู้ป่วยมีการบวมอย่างมีนัยสำคัญใต้คอ หรือเหนือข้อเท้า (ควรบวมน้อย ยกเว้นเมื่อถูกกัดที่ใบหน้าหรือเท้า) 
* **E**xudative มีหนอง (แผลควรแห้ง ยกเว้นเมื่อถูกกัดที่หนังตาหรือนิ้วเท้า)

ภาวะล็อกซอซิลิซึมทั่วร่างกาย (systemic loxocelism) เป็นการเจ็บป่วยที่พบได้น้อยแต่รุนแรงจากการถูกกัดโดยแมงมุมสันโดษสีน้ำตาล สามารถวินิจฉัยได้ด้วยการตรวจ
แต่การตรวจเลือดหาระดับเอนไซม์ lactate dehydrogenase และค่าบิลิรูบินรวมที่เพิ่มขึ้น ก็พบว่าเป็นการทดสอบที่ไวต่อภาวะโรคมากกว่า

## การรักษา
แม้จะเป็นหนึ่งในการกัดของแมงมุมไม่กี่ชนิดที่มีความสำคัญทางการแพทย์ แต่ก็ยังไม่มีวิธีการรักษาภาวะล็อกซอซิลิซึมโดยเฉพาะ
แพทย์จะให้ร่างกายฟื้นตัวเอง โดยช่วยดูแลเรื่องแผล
แต่ก็มีงานวิจัยที่ยังดำเนินอยู่

### เซรุ่มต้านพิษ
เซรุ่มต้านพิษ (anti-venoms) คือแอนติบอดีที่ผลิตขึ้นเพื่อต่อต้านสารพิษจากการถูกสัตว์กัด
โดยจะมีความจำเพาะต่อสัตว์เฉพาะอย่าง
ในประเทศบราซิลมีเซรุ่มต้านพิษแมงมุมสันโดษหลายชนิดที่มีจำหน่าย ซึ่งพิสูจน์แล้วว่ายับยั้งการลุกลามของเนื้อตายในกระต่ายได้อย่างมีประสิทธิภาพ
หากให้เซรุ่มทันทีหลังถูกกัด ก็แทบจะล้างผลร้ายของพิษได้ทั้งหมด
หากเวลาผ่านไปนานเกินไป การรักษาก็จะไม่ได้ผล
แต่เพราะผู้ที่ถูกกัดส่วนใหญ่ไม่ไปพบแพทย์ภายใน  จึงทำให้ไม่ได้ผลหลังจากนั้น
และจึงไม่มีการพัฒนาเซรุ่มไว้ใช้อย่างแพร่หลาย

### การรักษาด้วยการผ่าตัด
ในกรณีที่เกิดแผลเนื้อตายขนาดใหญ่ แพทย์สามารถผ่าตัดเอาออกได้
ท้ายที่สุดอาจต้องปลูกถ่ายผิวหนังเพื่อปิดบาดแผลดังกล่าว

## สปีชีส์ปัญหา
### ''Loxosceles''
เชื่อกันว่าสปีชีส์ส่วนใหญ่ หากไม่ใช่ทั้งหมดของสกุล *[[Loxosceles]]* มีพิษที่ทำให้เนื้อตาย
มีเกินกว่า แล้วที่ระบุในสกุล แต่ก็มีการวิจัยอย่างจริงจังกับชนิดที่อาศัยอยู่ใกล้มนุษย์เท่านั้น

#### ''Loxosceles reclusa'' (แมงมุมสันโดษสีน้ำตาล)
ในบรรดาแมงมุมที่มีพิษทำให้เนื้อตาย แมงมุมสันโดษสีน้ำตาลเป็นชนิดที่มนุษย์พบบ่อยที่สุด
พื้นที่กระจายพันธุ์ครอบคลุมประเทศสหรัฐอเมริกาตั้งแต่ตะวันออกเฉียงใต้ของรัฐเนแบรสกาไปจนถึงตอนใต้สุดของรัฐโอไฮโอ ลงไปถึงรัฐจอร์เจียและพื้นที่ส่วนใหญ่ของรัฐเทกซัส
ลักษณะเด่นคือมีลวดลายรูปไวโอลินบนหลัง
ขาเรียวยาว ไม่มีขนหรือแถบลาย
มีตา 6 ดวง เรียงเป็นคู่ๆ เป็นลักษณะที่ไม่สามัญแต่ก็ไม่จำเพาะ
แต่แมงมุมสันโดษอื่นๆ ก็เชื่อว่ามีพิษคล้ายกัน
*L. reclusa* เป็นสปีชีส์ที่ไม่ดุ
มีรายงานที่พบแมงมุมจำนวนมากอาศัยอยู่ในบ้านเป็นเวลาหลายปีโดยไม่มีใครถูกกัดเลย
ด้วยเหตุนี้ การถูกกัดโดย *L. reclusa* จึงไม่ค่อยมี
แต่เพราะอยู่ในที่ๆ มนุษย์อยู่ จึงเป็นเหตุเดียวของภาวะล็อกซอซิลิซึมในอเมริกาเหนือ

#### ''Loxosceles laeta'' (แมงมุมสันโดษชิลี)
*Loxosceles laeta* หรือรู้จักกันว่า แมงมุมสันโดษชิลี กระจายอยู่อย่างกว้างขวางในอเมริกาใต้และอเมริกากลาง
มีบันทึกที่ชัดเจนว่า แมงมุมก่อทั้งแผลเนื้อตายและและภาวะล็อกโซเซลิซึมทั่วร่างกาย
มันไปกับมนุษยได้ โดยพบแมงมุมในอาคารเดี่ยวๆ ในอเมริกาเหนือ ฟินแลนด์ และออสเตรเลีย
พบอยู่ในระดับความสูงระหว่าง 
แมงมุมอาศัยอยู่ในที่ซ่อนเร้นมืดๆ 
รวมทั้งกองไม้กองอิฐ

#### ''Loxosceles deserta'' (แมงมุมสันโดษทะเลทราย)
*Loxosceles deserta* พบในสหรัฐอเมริกาเขตเซาท์เวสต์ (ตะวันตกเฉียงใต้)
ซึ่งไม่ค่อยเจอกับมนุษย์ เพราะปกติพบอยู่กับพืชพื้นเมือง
ไม่ค่อยพบในที่มีมนุษย์อยู่อย่างหนาแน่น แหล่งที่อยู่ของแมงมุมก็มักจะอยู่ใกล้เขตมนุษย์
แมงมุมไม่ถือว่าสำคัญทางการแพทย์ เพราะไม่ค่อยเจอกับมนุษย์

### สกุลอื่นๆ
#### ''Lampona cylindrata'' (แมงมุมหางขาว)
แมงมุมหางขาว (white-tailed spider) พบโดยหลักในประเทศออสเตรเลีย
ในอดีตเคยถูกโทษว่าเป็นเหตุของการเจ็บป่วยหลายชนิด รวมถึงภาวะเนื้อตายจากพิษแมงมุม
ซึ่งเคยเป็นที่ยอมรับทั้งทางวิชาการและความเชื่อทั่วไป
แต่การทบทวนข้อมูลหลายครั้งก็ได้แสดงว่า พิษไม่ทำให้เนื้อตาย

#### ''Cheiracanthium inclusum'' (แมงมุมถุงเหลือง)
*Cheiracanthium inclusum* หรือรู้จักว่า แมงมุมถุงเหลืองเท้าดำ เคยถูกโทษว่าเป็นสาเหตุแผลเนื้อตายที่ผิวหนัง
โดยอ้างว่า มีฤทธิ์ทำให้เนื้อตายแบบเบาๆ แต่นักก็ได้โต้แย้งข้ออ้างนี้
แมงมุมพบได้ทั่วทั้งอเมริกาเหนือ อเมริกากลาง และอเมริกาใต้ รวมถึงหมู่เกาะเวสต์อินดีส
มักพบทั้งภายในและนอกอาคาร

#### ''Eratigena agrestis'' (แมงมุมโฮโบ)
แผลเนื้อตายหลายกรณีในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของสหรัฐอเมริกา ถูกระบุว่า เกิดจากการถูกแมงมุมกัด
ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐ (CDC) ได้ทำการสำรวจ
เนื่องจากไม่มีแมงมุมสันโดษสีน้ำตาลอาศัยอยู่ในเขตแปซิฟิกนอรท์เวสต์ (ทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ)
แต่มีแมงมุมโฮโบ (*E. agrestis*) จำนวนมาก
ทำให้หลายคนเชื่อว่าการกัดของแมงมุมโฮโบทำให้เนื้อตาย
แต่ผู้วิจารณ์ชี้ว่านี้เป็นเพียงหลักฐานแบบอ้อมๆ เท่านั้น
โดยสปีชีส์มีถิ่นกำเนิดในยุโรป และไม่เคยมีรายงานว่า ก่ออาการเช่นนี้ตลอดหลายร้อยปีที่มนุษย์รู้จัก มีปฏิสัมพันธ์ และถูกมันกัด
ดังนั้น ข้ออ้างว่าแมงมุมกัดทำให้เป็นปัญหาสำคัญทางการแพทย์จึงควรถึอว่าเป็นเพียงแต่คำเล่าลือ

#### ''Lycosa'' (แมงมุมหมาป่า)
ในช่วง หนึ่งในนักวิจัยบุกเบิกด้านเซรุ่มต้านพิษในประเทศบราซิลได้มุ่งศึกษาว่าแมงมุมในสกุล *Lycosa* (Wolf spiders)

เป็นสาเหตุของอาการเจ็บป่วยและแผลเนื้อตายที่พบอย่างแพร่หลาย
ความเชื่อนี้คงยืนนานราว 50ปี จนกระทั่งแมงมุมหมาป่าได้พิสูจน์ว่าไม่ใช่เหตุ

## เชิงอรรถ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:พิษวิทยา
หมวดหมู่:การเป็นพิษจากสารที่ไม่ใช้เป็นยา
หมวดหมู่:อาการ