สงครามกลิงคะ

**สงครามกลิงคะ** (; จบลงเมื่อ 261 ก่อนคริสตกาล) เป็นสงครามที่เกิดขึ้นในอินเดียโบราณระหว่างจักรวรรดิเมารยะภายใต้การปกครองของพระเจ้าอโศกมหาราชกับแคว้นกลิงคะ อาณาจักรศักดินาอิสระที่ตั้งอยู่บนชายฝั่งตะวันออก ในปัจจุบันคือรัฐโอฑิศาและตอนเหนือของรัฐอานธรประเทศ สันนิษฐานว่าการรบเกิดขึ้นบนเนินเขาเธาลีในเมืองเธาลี ซึ่งตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำทยา สงครามกลิงคะเป็นหนึ่งในสงครามครั้งใหญ่และนองเลือดที่สุดในประวัติศาสตร์อินเดีย 

นี่เป็นสงครามใหญ่เพียงครั้งเดียวที่พระเจ้าอโศกมหาราชทรงกระทำหลังจากขึ้นครองราชย์ และเป็นจุดสิ้นสุดของการสร้างจักรวรรดิและการพิชิตทางทหารของอินเดียโบราณที่เริ่มต้นจากพระเจ้าจันทรคุปตเมารยะแห่งราชวงศ์เมารยะ สงครามครั้งนี้คร่าชีวิตผู้คนไปเกือบ 250,000 คน

## เบื้องหลัง
ตามที่นักรัฐศาสตร์ สุทามา มิศรา กล่าวไว้ เดิมทีแคว้นชนบทกลิงคะประกอบด้วยพื้นที่ซึ่งครอบคลุมเขตปุรีและคันจาม

เหตุผลในการรุกรานกลิงคะนั้นก็เพื่อสร้างสันติสุขและเพื่ออำนาจ กลิงคะเป็นภูมิภาคที่เจริญรุ่งเรือง ประกอบด้วยผู้คนที่มีสันติสุขและมีทักษะทางศิลปะสูง ทางตอนเหนือของกลิงคะเรียกว่า อุตกาล (อุตตร: เหนือ, กาล: กลิงคะ) พวกเขาเป็นกลุ่มแรกจากภูมิภาคนี้ที่ใช้กองทัพเรือและเดินทางไปค้าขายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วยเหตุนี้ กลิงคะจึงสามารถพัฒนาท่าเรือหลายแห่งและกองทัพเรือที่มีฝีมือ วัฒนธรรมของกลิงคะเป็นการผสมผสานของศาสนาชนเผ่า ศาสนาสมณะ (เช่น ศาสนาพุทธ ศาสนาเชน ศาสนาอชีวิกะ ฯลฯ) และศาสนาพราหมณ์ที่อยู่ร่วมกันอย่างสันติ

เดิมแคว้นกลิงคะเคยอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดินันทะ ซึ่งปกครองภูมิภาคนี้จากเมืองหลวงในแคว้นมคธ จนกระทั่งล่มสลายในปี 321 ก่อนคริสตกาล พระอัยกาของพระเจ้าอโศกมหาราช คือพระเจ้าจันทรคุปตเมารยะ อาจทรงเคยพยายามพิชิตแคว้นกลิงคะแต่ถูกขับออกไป พระเจ้าอโศกมหาราชจึงทรงตั้งพระทัยที่จะพิชิตและผนวกแคว้นกลิงคะเข้ากับจักรวรรดิเมารยะอันกว้างใหญ่ไพศาลทันทีที่ทรงสถาปนาพระองค์เองเป็นจักรพรรดิได้อย่างมั่นคง นักวิชาการบางคนกล่าวว่า กลิงคะเป็นภัยคุกคามทางยุทธศาสตร์ต่อจักรวรรดิเมารยะ เพราะสามารถขัดขวางการติดต่อสื่อสารระหว่างกรุงปาฏลีบุตรของเมารยะกับดินแดนต่าง ๆ ในคาบสมุทรอินเดียตอนกลางได้ นอกจากนี้ กลิงคะยังควบคุมชายฝั่งเพื่อการค้าในอ่าวเบงกอลอีกด้วย

## ลำดับเหตุการณ์ของสงคราม

สงครามสิ้นสุดลงในปีที่แปดแห่งรัชสมัยของพระเจ้าอโศกมหาราช ตามพระบรมราชโองการของพระองค์เอง ซึ่งน่าจะประมาณปี 261 ก่อนคริสต์ศักราช  หลังจากเกิดสงครามเพื่อแย่งชิงบัลลังก์ภายหลังการสวรรคตของพระราชบิดา พระเจ้าอโศกมหาราชทรงประสบความสำเร็จในการพิชิตแคว้นกลิงคะ – แต่ผลที่ตามมาจากการล้มตายของผู้คนทำให้ทัศนคติของพระองค์ที่มีต่อสงครามเปลี่ยนไป และนำไปสู่การที่พระองค์ทรงให้คำมั่นว่าจะไม่ทำสงครามเพื่อการพิชิตอีกต่อไป

ตามบันทึกของเมกัสเธเนส นักประวัติศาสตร์ชาวกรีกในราชสำนักของพระเจ้าจันทรคุปตเมารยะ ผู้ปกครองแคว้นกลิงคะมีกองทัพที่ทรงพลัง ประกอบด้วยทหารราบ ทหารม้า และทหารช้าง ตามบันทึกของทีลีป กุมาร จักรวรรตี นักโบราณคดีชาวอินเดีย กองทัพเมารยะเดินทัพไปยังกลิงคะผ่านทางสัรคุชา ซึ่งเป็นเส้นทางที่ต่อมาพระเจ้าสมุทรคุปต์แห่งจักรวรรดิคุปตะใช้ในการรบกับกลิงคะด้วยเช่นเดียวกัน

## ผลกระทบ

พระเจ้าอโศกมหาราชทรงเห็นการนองเลือดและทรงรู้สึกว่าพระองค์เป็นต้นเหตุของการทำลายล้างนั้น

จารึกพระเจ้าอโศกมหาราชบันทึกถึงการตอบสนองของพระองค์ต่อสงครามกลิงคะ สงครามกลิงคะกระตุ้นให้พระเจ้าอโศก ซึ่งเป็นพุทธศาสนิกชนอยู่แล้ว อุทิศพระชนม์ชีพที่เหลืออยู่ให้กับอหิงสา (การไม่ใช้ความรุนแรง) และธรรมะวิชัย (ชัยชนะด้วยธรรมะ) หลังจากการพิชิตกลิงคะ พระเจ้าอโศกทรงยุติการขยายอำนาจทางทหารของจักรวรรดิ และเริ่มต้นยุคแห่งสันติสุข ความปรองดอง และความเจริญรุ่งเรืองที่ยาวนานกว่า 40 ปี

## ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

* ภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์อินเดียภาษาฮินดี *[[อโศกมหาราช]]* ซึ่งฉายในปี ค.ศ. 2001 สร้างจากเหตุการณ์สงครามกลิงคะ

* หนังสือเรื่อง "อโศกและบุรุษทั้งเก้า" (Ashok and the nine unknown) โดยผู้เขียน อันศุล ทุปาเร มีเนื้อหาเกี่ยวกับผลพวงหลังสงครามกลิงคะ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Megasthenes: ''Indika'' (เก็บข้อมูลเมื่อ 10 ธันวาคม ค.ศ. 2008)
* The Edicts of King Ashoka (เก็บข้อมูลเมื่อ 28 มีนาคม ค.ศ. 2014)

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อินเดีย
หมวดหมู่:อินเดียโบราณ
หมวดหมู่:รัฐโอฑิศา
หมวดหมู่:พระเจ้าอโศกมหาราช