ประเทศอิรัก

**ประเทศอิรัก** (; ; ) หรือชื่อทางการคือ **สาธารณรัฐอิรัก** (;  **'; ) มีพรมแดนทางทิศเหนือติด[[ประเทศตุรกี]], ทิศใต้ติด[[ประเทศซาอุดีอาระเบีย|ซาอุดีอาระเบีย]], ทิศตะวันออกติด[[ประเทศอิหร่าน|อิหร่าน]] และเชื่อมกับ[[อ่าวเปอร์เซีย]]และ[[ประเทศคูเวต]]ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และยังมีพรมแดนติดกับ[[ประเทศจอร์แดน|จอร์แดน]]ทางตะวันตกเฉียงใต้ และติด[[ประเทศซีเรีย|ซีเรีย]]ทางทิศตะวันตก มีประชากรราว 46 ล้านคนซึ่งมากเป็นอันดับที่ 35 ของโลก อิรักแบ่งการปกครองออกเป็น 18 เขตผู้ว่าการ เมืองหลวงและเมืองใหญ่ที่สุดคือ[[แบกแดด]] อิรักเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและ[[ชีววิทยา|ชีวภาพ]]สูง ประชากรส่วนใหญ่เป็น[[มุสลิม|ชาวมุสลิม]] โดยมีเชื้อสาย[[ซุนนีย์]], [[ชีอะฮ์]]และ[[เคิร์ด]] ตามมาด้วย [[คริสต์ศาสนิกชน]], [[ศาสนาโซโรอัสเตอร์]], [[ศาสนามันดาอี]] และ [[ศาสนายูดาห์]] อิรักยังเต็มไปด้วยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ  ได้แก่ [[ชาวเคิร์ด]], [[ชาวอิรักเชื้อสายเติร์กเมน]], [[ชาวยาซิดี]], [[อัสซีเรีย|ชาวอัสซีเรีย]], [[ชาวเปอร์เซีย]], [[ชาวแมนเดียน]] และ [[อัชชะบัก]] [[ภาษาราชการ]]คือ[[ภาษาอาหรับ]] และ[[ภาษาเคิร์ด]] โดยมีการใช้[[ภาษาย่อย|ภาษาถิ่น]]บ้างในบางภูมิภาค เช่น [[ภาษาแอราเมอิกใหม่อัสซีเรีย]], [[ภาษาอาร์มีเนีย]] และ[[เติร์กเมนอิรัก|ภาษาเติร์กเมนอิรัก]]

ดินแดนของอิรักเป็นหนึ่งในต้นกำเนิดของ[[อารยธรรม]]ที่เก่าแก่ที่สุดของโลก เริ่มต้นตั้งแต่สหัสวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช [[ที่ราบตะกอนน้ำพา|ที่ราบลุ่ม]]อันอุดมสมบูรณ์ระหว่าง[[แม่น้ำไทกริส]]และแม่น้ำ[[แม่น้ำยูเฟรทีส|ยูเฟรทีส]]ของอิรัก เป็นที่รู้จักในชื่อภูมิภาค[[เมโสโปเตเมีย]] บริเวณนี้เป็นต้นกำเนิดของสังคมเมือง ตลอดจนอารยธรรมโบราณและ[[จักรวรรดิ]]ที่แรก ๆ ของโลก ได้รับการขนานนามให้เป็น ''"แหล่งกำเนิดอารยธรรมโลก"'' ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นในการประดิษฐ์ระบบการเขียน, [[คณิตศาสตร์]], การสร้างอุปกรณ์บอกเวลา, การทำ[[ปฏิทิน]], การศึกษา[[ดาราศาสตร์]] และริเริ่ม[[ประมวลกฎหมายอูร์-นัมมู]] ภายหลัง[[การพิชิตจักรวรรดิเปอร์เซียโดยมุสลิม]] ดินแดนของกรุงแบกแดดในปัจจุบันกลายเป็นศูนย์กลางที่ใหญ่ที่สุดของ[[รัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์]] ในช่วงเวลาดังกล่าวถือเป็น[[ยุคทองของอิสลาม]] เมืองนี้พัฒนาจนเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาที่สำคัญ และได้รับชื่อเสียงไปทั่วโลกในด้านการศึกษา ได้รับการขนานนามในฐานะ ''"ศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้"''  ก่อนที่จะถูกทำลายอย่างย่อยยับโดย[[จักรวรรดิมองโกล]]ในต้นศตวรรษที่ 13 (ค.ศ. 1258) จากเหตุการณ์[[การล้อมกรุงแบกแดด]] นอกจากนี้ ผลกระทบจาก[[โรคระบาด]]และความไม่มั่นคงทางการปกครองโดยจักรวรรดิต่าง ๆ ส่งผลให้ดินแดนทั้งหมดพบกับความเสื่่อมถอยซึ่งกินเวลาไปอีกหลายศตวรรษ

อิรักยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของ[[จักรวรรดิออตโตมัน]]จนกระทั่งสิ้นสุด[[สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง]] ก่อนจะกลายสภาพเป็น[[อิรักในอาณัติ|รัฐในอาณัติของสหราชอาณาจักร]] เมื่อ ค.ศ. 1921 และได้รับเอกราชในฐานะ[[ราชอาณาจักรอิรัก]] สถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม ค.ศ. 1922 ภายหลังที่จักรวรรดิออตโตมันพ่ายใน[[การทัพเมโสโปเตเมีย]]ในสงครามโลก ต่อมา อิรักกลายสภาพเป็น[[สาธารณรัฐ]]ใน ค.ศ. 1958 โดย[[อับดุลกะรีม กอซิม]] ตามด้วยการปกครองโดยผู้นำคนต่อมาอย่าง [[อับดุล ซาลาม อารีฟ]] และ[[อับดุล ราห์แมน อารีฟ]] ตามลำดับ การปฏิวัติใน ค.ศ. 1968 เป็นจุดเริ่มต้นของการครองอำนาจโดย[[พรรคบะอษ์]] ซึ่งเป็นผู้ริเริ่ม[[ลัทธินิยมรวมชาติอาหรับ]]โดยไม่อ้างอิงกับศาสนา นำโดย[[อาห์เหม็ด ฮัสซัน อัล-บักร์]] ตามมาด้วยการเถลิงอำนาจของ[[ซัดดัม ฮุสเซน]] ซึ่งเป็นผู้นำประเทศตั้งแต่ ค.ศ. 1979 ยาวนานถึง ค.ศ. 2003 มีส่วนสำคัญในการนำประเทศเข้าสู่สงครามความขัดแย้งหลายครั้ง รวมถึง[[สงครามอ่าว]] และ[[สงครามอิรัก–อิหร่าน]] ในยุคของซัดดัม ประเทศต้องเผชิญความท้าทายสำคัญ อิรักได้รับการวิจารณ์จากนานาชาติในด้าน[[สิทธิมนุษยชน]] และการกดขี่ประชาชนซึ่งเห็นต่างทางการเมือง [[การบุกครองอิรัก พ.ศ. 2546|การบุกครองอิรัก]]อุบัติขึ้นใน ค.ศ. 2003 จากกองกำลังผสมนำโดย[[กองทัพสหรัฐ|สหรัฐ]] มีจุดประสงค์เพื่อล้มล้างการปกครองของซัดดัม และความพยายามสร้างประเทศขึ้นมาใหม่ เป็นชนวนไปสู่[[สงครามอิรัก]]ซึ่งกินเวลาเกือบหนึ่งทศวรรษ สงครามยุติลงสิ้นเชิงจากการถอนกำลังทหารของสหรัฐใน ค.ศ. 2011 อย่างไรก็ตาม การเรืองอำนาจและการล่มสลายของ[[รัฐอิสลาม]]ส่งผลให้อิรักเข้าสู่ภาวะสงครามอีกครั้งในช่วงระหว่าง ค.ศ. 2013 ถึง 2017 ปัจจุบัน อิรักยังเผชิญปัญหาความขัดแย้งและความเหลื่อมล้ำแม้สงครามจะยุติลงในทางพฤตินัย

อิรักมีการปกครองแบบ[[สหพันธ์สาธารณรัฐ]]ด้วยระบบ[[รัฐสภา]] เป็น[[ประเทศอำนาจปานกลาง|ประเทศอำนาจปลานกลาง]] และเป็นสมาชิกผู้ร่วมก่อตั้ง[[สหประชาชาติ]], [[โอเปก]], [[สันนิบาตอาหรับ]], [[องค์การความร่วมมืออิสลาม]], [[ขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด]] และ[[กองทุนการเงินระหว่างประเทศ]] และด้วยทำเลที่ตั้งที่เหมาะสมในภูมิภาค ส่งผลให้อิรักมี[[ทรัพยากร]]สำคัญจำนวนมาก โดยมีแหล่งน้ำมันสำรองที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก และเป็นหนึ่งในศูนย์กลางของอุตสาหกรรมน้ำมันและ[[แก๊สธรรมชาติ]]ของโลก อิรักยังมีจุดเด่นในด้าน[[เกษตรกรรม]] และ[[อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว]] และนับตั้งแต่ได้รับการประกาศเอกราช อิรักมีการพัฒนาทางเศรษฐกิจและการทหารมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ปัจจุบันประเทศอิรักอยู่ระหว่างการพัฒนา และสร้างเมืองขึ้นใหม่หลังได้รับผลกระทบจากสงคราม โดยได้รับการสนับสนุนจากต่างประเทศ 

== ภูมิศาสตร์ ==
[[ไฟล์:Iraq-CIA WFB Map.png|thumb|left|200px|แผนที่ประเทศอิรัก]]
อิรักมีพื้นที่ทั้งหมด 437,072 ตารางกิโลเมตร  ทิศตะวันออกติดกับ อิหร่าน ทิศเหนือ ติดกับตุรกี ทิศใต้ติดกับคูเวต ทิศตะวันตกติดกับ ซีเรีย และจอร์แดน
สภาพทางภูมิศาสตร์ของอิรัก เป็นทะเลทรายร้อยละ 40 ที่ราบสูง ยากแต่การทำการเกษตรทำให้อิรักต้องนำเข้าสินค้าภาคการเกษตรเช่น  ข้าวสาลี ข้าวจ้าว ธัญพืช แต่อย่างไรก็ดี อิรักก็มีแม่น้ำไหลผ่าน 2 สาย คือ [[แม่น้ำไทกริส]] และ[[แม่น้ำยูเฟรทีส]] ทำให้ยังพอมีความอุดมสมบูรณ์อยู่บ้าง

== ประวัติศาสตร์ ==


=== รัฐในอาณัติ และ ราชอาณาจักร===


[[ไฟล์:Detail of Xmas card from British Mesopotamian Expeditionary Force, 1917.jpg|thumb|ส.ค.ส. คริสต์มาส ค.ศ. 1917 ของ[[กองกำลังบริติชเมโสโปเตเมีย]].]]
หลังจาก[[สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง|สงครามโลกครั้งที่ 1]] ยุติลง[[จักรวรรดิออตโตมัน|อาณาจักรออตโตมัน]]ที่เคยเป็นมหาอำนาจในตะวันออกกลางตกเป็นผู้แพ้สงคราม ดินแดนต่าง ๆ ที่ออตโตมันปกครองก็ถูกแบ่งแยกออกเป็นรัฐต่าง ๆ อิรักเป็นหนึ่งในรัฐที่ถูกแบ่งแยกออกมาโดย[[จักรวรรดิบริติช|อังกฤษ]]ที่สามารถยึดครองอิรักจากออตโตมันได้ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 1   

อังกฤษได้เข้ามาปกครองอิรัก  ในฐานะรัฐอารักขาตั้งแต่ ค.ศ.  1920 จนกระทั่งใน ค.ศ.  1932 อังกฤษได้ให้เอกราชแก่อิรักโดยมี[[ราชวงศ์ฮัชไมต์]]ปกครองประเทศอิรัก

=== **สาธารณรัฐ และ พรรคบะอษ์** ===


ในปี 1958 เกิดการรัฐประหารที่เรียกว่าการปฏิวัติ 14 กรกฎาคม นำโดยนายพลอับด์ อัล-คาริม กาซิม การก่อจลาจลครั้งนี้เป็นการต่อต้านจักรวรรดินิยมและต่อต้านสถาบันกษัตริย์อย่างรุนแรง และมีองค์ประกอบสังคมนิยมที่เข้มแข็ง ทำให้กษัตริย์[[พระเจ้าฟัยศ็อลที่ 2 แห่งอิรัก|ฟัยศ็อลที่ 2]] เจ้าชายอับดุลอิลาห์ และนูริ อัล-ซาอิด ถูกปลงพระชนม์กาซิมควบคุมอิรักผ่านการปกครองของทหาร และในปี 1958 เขาเริ่มกระบวนการบังคับลดที่ดินส่วนเกินที่มีพลเมืองเพียงไม่กี่คนเป็นเจ้าของ และให้รัฐจัดสรรที่ดินใหม่ เขาถูกโค่นล้มโดยพันเอกอับดุล สลาม อารีฟ ในการรัฐประหารเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 1963 หลังจากการเสียชีวิตของฝ่ายหลังในปี 1966 อับดุลเราะห์มาน อารีฟ น้องชายของเขาสืบต่อจากเขา ซึ่งถูกพรรคบะอัธล้มล้างในปี 1968

อาห์เหม็ด ฮัสซัน อัล-บักร์ กลายเป็นประธานาธิบดีจากพรรคบะอษ์คนแรกของอิรัก แต่แล้วการเคลื่อนไหวก็ค่อยๆ เข้ามาอยู่ภายใต้การควบคุมของ[[ซัดดัม ฮุสเซน]] ซึ่งขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีและการควบคุมของสภาบัญชาการการปฏิวัติ (RCC) ซึ่งในขณะนั้นเป็นองค์กรบริหารสูงสุดของอิรัก กรกฎาคม 1979.

หลังจากการโจมตีข้ามพรมแดนกับอิหร่านเป็นเวลาหลายเดือน ซัดดัมได้ประกาศสงครามกับอิหร่านในเดือนกันยายน 1980 ทำให้เกิด[[สงครามอิรัก–อิหร่าน]] โดยใช้ประโยชน์จากความวุ่นวายหลัง[[การปฏิวัติอิหร่าน]]ในอิหร่าน อิรักยึดดินแดนบางส่วนทางตะวันตกเฉียงใต้ของอิหร่านได้ แต่อิหร่านยึดคืนดินแดนที่สูญเสียไปทั้งหมดได้ภายในสองปี และอีกหกปีถัดมา อิหร่านก็เป็นฝ่ายรุก ในช่วงสงคราม ซัดดัม ฮุสเซนใช้อาวุธเคมีโจมตีชาวอิหร่านอย่างกว้างขวาง ในช่วงสุดท้ายของสงครามอิรัก–อิหร่าน รัฐบาลอิรักของพรรคบะอษ์ ได้เป็นผู้นำการรณรงค์ Al-Anfal ซึ่งเป็นการรณรงค์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ที่มุ่งเป้าไปที่ชาวเคิร์ดในอิรัก  และนำไปสู่การสังหารพลเรือน 50,000–100,000 คน



เนื่องจากอิรักไม่สามารถจ่ายเงินให้กับคูเวตได้มากกว่า 14,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ที่ยืมมาเพื่อใช้สนับสนุนสงครามอิรัก-อิหร่าน และการเพิ่มขึ้นของระดับการผลิตปิโตรเลียมของคูเวตซึ่งทำให้รายได้ลดลง อิรักตีความการที่คูเวตปฏิเสธที่จะลดการผลิตน้ำมันถือเป็นการกระทำที่ก้าวร้าว ในเดือนสิงหาคม 1990 อิรักรุกรานและผนวกคูเวต สิ่งนี้นำไปสู่การแทรกแซงทางทหารโดยกองกำลังที่นำโดยสหรัฐอเมริกาใน[[สงครามอ่าว]]ครั้งแรก กองกำลังพันธมิตรดำเนินการปฏิบัติการทิ้งระเบิดโดยมุ่งเป้าไปที่เป้าหมายทางทหารจากนั้นจึงทำการโจมตีภาคพื้นดินต่อกองกำลังอิรักทางตอนใต้ของอิรักและคูเวตเป็นเวลา 100 ชั่วโมง

กองทัพอิรักได้รับความเสียหายในช่วงสงคราม ไม่นานหลังจากเหตุการณ์สิ้นสุดลงในปี 1991 ชาวอิรักและชาวเคิร์ดได้นำการลุกฮือหลายครั้งเพื่อต่อต้านระบอบการปกครองของซัดดัม ฮุสเซน แต่ถูกปราบปราม คาดว่ามีผู้เสียชีวิตมากถึง 100,000 คน รวมทั้งพลเรือนจำนวนมาก ในระหว่างการลุกฮือ สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส และตุรกี โดยอ้างอำนาจภายใต้ UNSCR 688 ได้จัดตั้งเขตห้ามบินของอิรักขึ้นเพื่อปกป้องประชากรชาวเคิร์ดจากการโจมตี

อิรักได้รับคำสั่งให้ทำลายอาวุธเคมีและชีวภาพของตน และสหประชาชาติพยายามบังคับให้รัฐบาลของซัดดัมปลดอาวุธและตกลงหยุดยิง ความล้มเหลวของรัฐบาลอิรักในการปลดอาวุธและตกลงหยุดยิงส่งผลให้เกิดการคว่ำบาตรซึ่งยังคงมีอยู่จนถึงปี 2003 ผลกระทบของการคว่ำบาตรต่อประชากรพลเรือนในอิรักยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ ในขณะที่เชื่อกันอย่างกว้างขวางว่าการคว่ำบาตรทำให้การเสียชีวิตของเด็กเพิ่มขึ้นอย่างมาก การวิจัยเมื่อเร็วๆ นี้แสดงให้เห็นว่าข้อมูลที่อ้างถึงโดยทั่วไปนั้นถูกสร้างขึ้นมา และ "ไม่มีการเสียชีวิตของเด็กเพิ่มขึ้นอย่างมากในอิรัก"โครงการน้ำมันสำหรับอาหารก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 1996 เพื่อบรรเทาผลกระทบจากการคว่ำบาตร

=== สหรัฐอเมริกาเข้ายึดอิรัก ===
เมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2003 กลุ่มพันธมิตรที่จัดตั้งโดยสหรัฐฯ ได้บุกอิรัก โดยอ้างว่าอิรักล้มเหลวที่จะละทิ้งโครงการอาวุธทำลายล้างสูง การกล่าวอ้างนี้อิงตามเอกสารที่ซีไอเอและรัฐบาลอังกฤษมอบให้ ซึ่งต่อมาพบว่าไม่น่าเชื่อถือ มีข้อถกเถียงกันอยู่ว่าแท้จริงแล้วสหรัฐฯ กำลังดำเนินการตามวัตถุประสงค์ระดับชาติเพื่อขยายขอบเขตอำนาจของตน[[ไฟล์:SaddamStatue.jpg|thumb|upright|อนุสาวรีย์ของซัดดัม ฮุสเซน ภายใน[[จัตุรัสฟิรเดาส์]] กรุงแบกแดด ได้ถูกถอดถอนภายหลังจาก[[สงครามอิรัก]]เมื่อเดือนเมษายน ค.ศ. 2003]]หลังจากการรุกราน สหรัฐฯ ได้จัดตั้งกองกำลังผสมชั่วคราวขึ้นเพื่อปกครองอิรัก ในเดือนพฤษภาคม 2003 แอล. พอล เบรเมอร์ ผู้บริหารระดับสูงของ CPA ได้ออกคำสั่งให้แยกสมาชิกพรรคบะอษ์ออกจากรัฐบาลอิรักชุดใหม่ (คำสั่ง CPA 1) และให้ยุบกองทัพอิรัก (คำสั่ง CPA 2)การตัดสินใจดังกล่าวได้สลายกองทัพอิรักนิกายซุนนีซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวซุนนี และไม่รวมอดีตเจ้าหน้าที่รัฐบาลของประเทศจำนวนมากรวมทั้งครูโรงเรียน 40,000 คนที่เข้าร่วมพรรคบะอษ์เพียงเพื่อรักษางานไว้ ช่วยทำให้เกิดสภาพแวดล้อมหลังการรุกรานที่วุ่นวาย

การก่อความไม่สงบต่อการปกครองอิรักโดยพันธมิตรที่นำโดยสหรัฐฯ เริ่มขึ้นในฤดูร้อนปี 2003 ในส่วนของอดีตตำรวจและกองทัพลับของอิรัก ซึ่งก่อตั้งหน่วยรบแบบกองโจร ในฤดูใบไม้ร่วงปี 2003 กลุ่ม '[[ญิฮาด]]' เริ่มมุ่งเป้าไปที่กองกำลังพันธมิตร กองกำลังติดอาวุธซุนนีต่างๆ ถูกสร้างขึ้นในปี 2003 ตัวอย่างเช่น Jama'at al-Tawhid wal-Jihad ที่นำโดย อบู มูซาบ อัล-ซาร์กาวี การก่อความไม่สงบดังกล่าวรวมถึงความรุนแรงระหว่างชาติพันธุ์ที่รุนแรงระหว่างชาวซุนนีและชีอะห์ 

กองทัพมะห์ดี ซึ่งเป็นกองกำลังติดอาวุธชีอะฮ์ที่ก่อตั้งขึ้นในฤดูร้อนปี 2003 โดยมุคตาดา อัล-ซาดร์ ได้เริ่มต่อสู้กับกองกำลังพันธมิตรในเดือนเมษายน 2004และกลุ่มติดอาวุธซุนนีและชีอะห์ต่อสู้กันเอง และต่อต้านรัฐบาลชั่วคราวของอิรักชุดใหม่และต่อต้านกองกำลังพันธมิตร รวมถึงการสู้รบที่ฟัลลูจาห์ครั้งแรกในเดือนเมษายน และการสู้รบที่ฟัลลูจาห์ครั้งที่สองในเดือนพฤศจิกายน กองทัพมาห์ดีจะลักพาตัวพลเรือนชาวซุนนีซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์

ในเดือนมกราคม 2005 มีการเลือกตั้งครั้งแรกนับตั้งแต่การรุกรานเกิดขึ้น และในเดือนตุลาคม 2005 ได้มีการอนุมัติรัฐธรรมนูญฉบับใหม่, ซึ่งตามมาด้วยการเลือกตั้งรัฐสภาในเดือนธันวาคม อย่างไรก็ตาม การโจมตีของผู้ก่อความไม่สงบเพิ่มขึ้นเป็น 34,131 ครั้งในปี 2005 จาก 26,496 ครั้งในปี 2004

==การเมืองการปกครอง==
=== การแบ่งเขตการปกครอง ===
ประเทศอิรักแบ่งออกเป็น 19 เขตผู้ว่าการ (, ) ได้แก่

[[ไฟล์:Iraq, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg|right|300px|แผนที่แสดงเขตผู้ว่าการของประเทศอิรัก]]

# [[เขตผู้ว่าการดะฮูก|ดะฮูก]]
# [[เขตผู้ว่าการนิเนเวห์|นิเนเวห์/นีนะวา]]
# [[เขตผู้ว่าการอัรบีล|อัรบีล]]
# [[เขตผู้ว่าการคีร์คูก|คีร์คูก]]
# [[เขตผู้ว่าการอัสซุลัยมานียะฮ์|อัสซุลัยมานียะฮ์]]
# [[เขตผู้ว่าการเศาะลาฮุดดีน|เศาะลาฮุดดีน]]
# [[เขตผู้ว่าการอัลอันบาร|อัลอันบาร]]
# [[เขตผู้ว่าการแบกแดด|แบกแดด/บัฆดาด]]
# [[เขตผู้ว่าการดิยาลา|ดิยาลา]]
# [[เขตผู้ว่าการกัรบะลาอ์|กัรบะลาอ์]]
# [[เขตผู้ว่าการบาบิโลน|บาบิโลน/บาบิล]]
# [[เขตผู้ว่าการวาซิฏ|วาซิฏ]]
# [[เขตผู้ว่าการนาจาฟ|นาจาฟ/อันนัจญัฟ]]
# [[เขตผู้ว่าการอัลกอดิซียะฮ์|อัลกอดิซียะฮ์]]
# [[เขตผู้ว่าการมัยซาน|มัยซาน]]
# [[เขตผู้ว่าการอัลมุษันนา|อัลมุษันนา]]
# [[เขตผู้ว่าการษีกอร|ษีกอร]]
# [[เขตผู้ว่าการบัสรา|บัสรา/อัลบัศเราะฮ์]]
# [[เขตผู้ว่าการฮะลับญะฮ์|ฮะลับญะฮ์]] (ไม่แสดงในแผนที่ อยู่ทางด้านตะวันออกของเขตผู้ว่าการอัสซุลัยมานียะฮ์หรือหมายเลข 5)

[[เขตปกครองตนเองเคอร์ดิสถาน]] (Kurdistan Autonomous Region) ซึ่งได้รับการรับรองโดยรัฐธรรมนูญ มีพื้นที่รวมบางส่วนของเขตผู้ว่าการทางเหนือ และปกครองตนเองในเรื่องราชการภายในส่วนใหญ่

=== ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ===
[[ไฟล์:Secretary Blinken Meets with Iraqi Prime Minister.jpg|left|thumb|[[มุฮัมมัด ชิยาห์ อัลซูดานี]] นายกรัฐมนตรีอิรัก ระหว่างหารือกับ[[แอนโทนี บลิงเคน]] นักการทูตและเจ้าหน้าที่แห่ง[[รัฐบาลกลางสหรัฐ]] ใน[[มิวนิก]]ปี 2023]]
อิรักมีฐานะเป็นสมาชิกของ[[สหประชาชาติ]], [[สันนิบาตอาหรับ]] และ[[องค์การระหว่างประเทศ]]อื่น ๆ มีนโยบายต่างประเทศที่แตกต่างกันภายใต้ระบอบการปกครองต่างๆ ก่อนหน้านี้ ภายใต้การปกครองแบบ[[ราชาธิปไตย]] อิรักอิงนโยบายการต่างประเทศตาม[[ชาติตะวันตก]] และเป็นส่วนหนึ่งของ[[องค์การสนธิสัญญากลาง]]ซึ่งเป็นพันธมิตรต่อต้านสหภาพโซเวียตในช่วง[[สงครามเย็น]] อย่างไรก็ตาม ในช่วงการปกครองของ[[อับดุลกะรีม กอซิม]] อิรักถอนตัวออกจากข้อตกลงและสร้างความสัมพันธ์อันใกล้ชิดกับ[[กลุ่มตะวันออก]] เขายังอ้างกรรมสิทธิ์ในการครอบครองคูเวตในฐานะส่วนหนึ่งของอิรัก ในขณะที่ผู้นำคนต่อมายอมรับการคงเอกราชของคูเวต ภายใต้การนำของ[[ซัดดัม ฮุสเซน]] อิรักยังคงรักษาความสัมพันธ์กับประเทศที่่ฝักใฝ่สหภาพโซเวียต อิรักยังให้การสนับสนุนทางการเงินแก่[[ประเทศเวียดนามเหนือ|เวียดนามเหนือ]]ในช่วง[[สงครามเวียดนาม]] รวมทั้งความช่วยเหลือในการบูรณะประเทศหลังสงคราม ซึ่งเป็นการปฏิบัติที่แม้แต่ฝ่ายตรงข้ามยังให้ความเคารพ [[มหาอำนาจ]]บางประเทศ เช่น [[ประเทศฝรั่งเศส|ฝรั่งเศส]], [[ประเทศรัสเซีย|รัสเซีย]] และ[[ประเทศจีน|จีน]] ประณามการรุกรานอิรักสหรัฐอย่างรุนแรง

หลังจาก[[สงครามอิรัก]]สิ้นสุดลง อิรักได้แสวงหาและเสริมสร้างความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาค และพัฒนาความสัมพันธ์กับประเทศเพื่อนบ้านมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2009 อิรักได้เข้าเป็นภาคีลำดับที่ 186 ของ[[อนุสัญญาว่าด้วยอาวุธเคมี]] และอิรักกลายเป็นผู้มีสิทธิ์อันชอบธรรมในการถือครองคลัง[[การสงครามเคมี|อาวุธเคมี]]ตามบทบัญญัติสนธิสัญญานี้ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการลงนามร่วมช้า อิรักจึงเป็นรัฐภาคีแห่งเดียวที่ได้รับการยกเว้นจากกรอบเวลาสำหรับการทำลายอาวุธเคมี เมื่อสถานการณ์คลี่คลายลง อิรักก็กลับมาติดต่อกับเพื่อนบ้านอาหรับอีกครั้ง ขณะเดียวกันก็รักษาความสัมพันธ์กับอิหร่าน เพื่อพยายามวางตำแหน่งอิรักให้เป็นประเทศที่ไม่ทำให้ความกังวลด้านความมั่นคงของประเทศเพื่อนบ้านเลวร้ายลง และแสวงหาสมดุลที่เป็นรูปธรรมในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ 

ความสัมพันธ์กับอิหร่านแน่นแฟ้นมาตั้งแต่ปี 2005 โดยมีการแลกเปลี่ยน[[การเยือนระดับสูง]]หลายครั้ง ก่อนที่ความขัดแย้งจะเริ่มอุบัติขึ้นใน ค.ศ. 2009 โดยอิรักกล่าวหาว่าอิหร่านยึดแหล่งน้ำมันบริเวณชายแดน ในขณะที่ความสัมพันธฺกับ[[ประเทศตุรกี|ตุรกี]]เป็นไปด้วยความตึงเครียดโดยความไม่ลงรอยระหว่าง[[พรรคแรงงานเคอร์ดิสถาน]]และรัฐบาลตุรกียังดำเนินต่อไป อิรักพยายามเสริมสร้างความสัมพันธ์กับประเทศสมาชิก[[สภาความร่วมมือรัฐอ่าวอาหรับ]]อีกด้วย ในขณะที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิรักและคูเวตประกาศว่าพวกเขากำลังดำเนินการจัดทำข้อตกลงขั้นสุดท้ายว่าด้วยการกำหนดเขตแดน

เมื่อวันที่ 5 มกราคม ค.ศ. 2020 [[รัฐสภาอิรัก]]ลงมติเห็นชอบมติซึางกระตุ้นให้รัฐบาลดำเนินการขับไล่ทหารสหรัฐออกจากอิรัก มติดังกล่าวได้รับความเห็นชอบสองวันหลังจาก[[เหตุโจมตีทางอากาศที่ท่าอากาศยานนานาชาติแบกแดด พ.ศ. 2563|เหตุโจมตีทางอากาศที่ท่าอากาศยานนานาชาติแบกแดด]] มติฉบับนี้ยังถือเป็นการยุติข้อตกลงร่วมกับสหรัฐในการประจำการทหารในอิรัก เนื่องจากอิหร่านให้คำมั่นว่าจะตอบโต้หลังเกิดเหตุสังหารดังกล่าว

แม้ว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองหลายครั้ง แต่อิรักก็ยังคงเป็นศัตรูกับอิสราเอลอย่างเปิดเผย โดยเข้าร่วมใน[[สงครามอาหรับ-อิสราเอล ค.ศ. 1948|สงครามอาหรับ-อิสราเอล]]ครั้งใหญ่ในปี 1948, 1967 และ 1973

=== กองทัพ ===


กองกำลังรักษาความปลอดภัยของอิรักประกอบด้วย: กองกำลังที่ปฏิบัติหน้าที่ภายใต้กระทรวงมหาดไทย (MOI) และกระทรวงกลาโหม (MOD) รวมถึง[[หน่วยต่อต้านการก่อการร้ายแห่งอิรัก]] (CTB) ซึ่งทำหน้าที่กำกับดูแล[[กองกำลังปฏิบัติการพิเศษอิรัก]] และคณะกรรมการระดมพลประชาชน (PMC) ทั้ง CTB และ PMC ต่างก็ขึ้นตรงต่อ[[นายกรัฐมนตรีอิรัก]] กำลังพลซึ่งอยู่ภายใต้กระทรวงกลาโหมประกอบไปด้วย[[กองทัพบกอิรัก]], [[กองทัพอากาศอิรัก]], [[กองทัพเรืออิรัก]] และ[[กองบัญชาการป้องกันภัยทางอากาศแห่งอิรัก]]

[[กระทรวงกลาโหมอิรัก]]ยังเปิดวิทยาลัยเสนาธิการทหารซึ่งฝึกอบรมเจ้าหน้าที่กองทัพบก กองทัพเรือ และกองทัพอากาศ โดยได้รับการสนับสนุนจากคณะผู้แทนฝึกอบรมเนโทในอิรัก วิทยาลัยแห่งนี้ก่อตั้งขึ้นที่ ''Ar Rustamiyah'' เมื่อวันที่ 27 กันยายน ค.ศ. 2005 สถาบันแห่งนี้เปิดสอนหลักสูตรเจ้าหน้าที่ฝ่ายเสนาธิการชั้นต้น และนายทหารชั้นสัญญาบัตรตั้งแต่ยศร้อยโทจนถึงพันตรี

กองกำลังติดอาวุธของอิรักในปัจจุบัน จัดตั้งขึ้นโดยอยู่บนรากฐานของ[[กองทัพสหรัฐ]] และได้รับความช่วยเหลือทางกลาโหมจากสหรัฐเป็นจำนวนมากในทุกระดับ กองกำลังนี้ประกอบด้วยกองทหารราบจำนวนถึง 13 กองพล และ[[หน่วยทหารราบติดเครื่องยนต์]] 1 กองพล แต่ละกองพลประกอบด้วย 4 กองพลย่อย และประกอบด้วยทหาร 14,000 นาย ในอดีตจนถึงช่วงก่อนปี 2003 กองทัพอิรักมีอุปกรณ์ทางทหารที่สร้างโดย[[สหภาพโซเวียต]] ทว่าหลังจากนั้น อิรักก็หันไปพึ่งพาการนำเข้า[[ยุทโธปกรณ์]]จากตะวันตก กองทัพอากาศอิรักได้รับการออกแบบมาเพื่อสนับสนุนกองกำลังภาคพื้นดินด้วยภารกิจในการเฝ้าระวัง, ลาดตระเวน และการขนส่งทหาร กองร้อยลาดตระเวนใช้อากาศยายแบบเบา และกองร้อยขนส่งทางอากาศใช้เครื่องบินขนส่ง[[ซี-130 เฮอร์คิวลิส]] ในการเคลื่อนย้ายทหาร อุปกรณ์ และเสบียง ปัจจุบัน กองทัพอากาศอิรักมีกำลังพลกว่า 5,000 นาย

ณ เดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2011 กองทัพเรืออิรักมีกำลังพลประจำการประมาณ 5,000 นาย รวมถึงนาวิกโยธิน 800 นาย กองทัพเรือประกอบกองบัญชาการปฏิบัติการ ฝูงเรือลำเลียงทางยุทธศาสตร์ 5 ฝูง และกองพันนาวิกโยธิน 2 กองพัน ซึ่งได้รับการออกแบบมาเพื่อปกป้องแนวชายฝั่งและทางน้ำภายในประเทศจากการโจมตีของศัตรู

== เศรษฐกิจ ==
=== โครงสร้าง ===
[[ไฟล์:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|thumb|200px|[[แบกแดด]] ]]

ระบอบเศรษฐกิจของอิรักเป็นแบบสังคมนิยมรวมอำนาจไว้ที่ศูนย์กลางนั่นคือรัฐบาลกลางของอิรัก มีระบบรัฐสวัสดิการมีการแจก ข้าว น้ำตาล ยารักษาโรคบางชนิด นม เสื้อผ้า ให้แก่ประชากรของอิรัก เศรษฐกิจของอิรักค่อนข้างถูกกดดันจากประชาคมโลกโดยเฉพาะในช่วงวิกฤติการณ์อ่าวเปอร์เซีย สงครามอิรัก และช่วงเหตุการณ์ 9/11 ทำให้เศรษฐกิจของอิรักบอบช้ำ แต่ยุทธปัจจัยทางเศรษฐกิจที่สำคัญของอิรักคือ น้ำมัน อิรักเป็นประเทศที่มีน้ำมันไว้ในครอบครองเป็นอันดับ 2 ของโลกรองจากซาอุดีอาระเบีย โดยผลิตได้วันละ 2.58 ล้านบาร์เรลต่อวัน ส่งผลให้อิรักกลายเป็นดินแดนที่น่าสนใจอย่างยิ่งโดยเฉพาะกลุ่มธุรกิจน้ำมันจากสหรัฐอเมริกาที่มุ่งหวังเข้าไปกอบโกยทรัพยากรล้ำค่าอย่างทองคำดำในอิรัก

== ประชากรศาสตร์ ==
=== เชื้อชาติ ===
[[ไฟล์:Children puppy sulaimania.jpg|thumb|200px|left|เด็ก ๆ ชาวเคอร์ดิสในอิรัก]]
สังคมของอิรักเป็นสังคมหลากหลายชาติพันธุ์ เป็นเหตุมาจากพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ที่เป็นแหล่งอารยธรรมมาหลายพันปี พลเมืองของอิรักที่นับถือศาสนาอิสลามนั้น ได้แบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ มุสลิมชีอะห์(ร้อยละ 65) และ มุสลิมสุหนี่ (ร้อยละ 20)  นอกจากนี้ยังมีชาวเคิร์ด อยู่ในบริเวณเคอร์ดิสถาน ชาวเคริ์ดในอิรักมีอยู่ประมาณ 3,700,000 คน นับว่าเป็นคนส่วนน้อยในอิรัก และเนื่องด้วยรูปแบบการปกครองที่ให้สิทธิของชนชาติอาหรับ และผูกขาดอำนาจทางเศรษฐกิจให้กับมุสลิมสุหนี่ ส่งผลให้ กลายเป็นปัญหาความขัดแย้งระหว่างศาสนา และชาติพันธุ์ในอิรัก ทั้งกับมุสลิมด้วยกันเองคือ สุหนี่และชีอะห์ และ ยังปัญหาความขัดแย้งระหว่างชาวคิร์ดกับรัฐบาลกลางของอิรัก เพื่อเรียกร้องสิทธิและความเท่าเทียมอีกด้วย

=== ภาษา ===

ภาษาทางการของอิรัก คือ [[ภาษาอาหรับ]] และส่วนอื่นคือ [[ภาษาเคิร์ด]]

===เมืองใหญ่===



=== ศาสนา ===

ชาวอิรักส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม  96% แบ่งเป็นนิกาย [[ชีอะฮ์|ชีอะห์]] 31.5% กับ [[ซุนนี|ซุนนีย์]] 64.5%   [[ลัทธิเหตุผล]] กับ Yazdânism 2.0%   [[ศาสนาคริสต์]] 1.2%    ศาสนาอื่น ๆ  0.8%

== อ้างอิง ==


* [http://www.mfa.go.th/web/848.php?id=355 ประเทศอิรัก]  จากเว็บไซต์กระทรวงต่างประเทศ


==บรรณานุรม==

* 
* Shadid, Anthony 2005. ''Night Draws Near''. Henry Holt and Co., [[New York City|NY]], US 
* Hanna Batatu, "The Old Social Classes and the Revolutionary Movements of Iraq", Princeton: [[Princeton University Press]], 1978
* [[Charles Glass]], "The Northern Front: A Wartime Diary"' Saqi Books, London, 2004, 
* [https://web.archive.org/web/20050525231213/http://fax.libs.uga.edu/ds49x2xm465d/ A Dweller in Mesopotamia], being the adventures of an official artist in the garden of Eden, by Donald Maxwell, 1921. ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20050906055955/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xM465D/1f/dweller_in_mesopotamia.pdf layered PDF] format)''
* [https://web.archive.org/web/20050402090804/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xW684B/ By Desert Ways to Baghdad], by Louisa Jebb (Mrs. Roland Wilkins) With illustrations and a map, 1908 (1909 ed). ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20050906060015/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xW684B/1f/desert_ways_to_baghdad.pdf layered PDF] format)''
* 
* Benjamin Busch, "'Today is Better than Tomorrow'. A Marine returns to a divided Iraq", ''[[Harper's Magazine]]'', October 2014, pp.&nbsp;29–44.
* [https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/notes/2009/N3248.pdf Global Arms Exports to Iraq 1960–1990, Rand Research report]
 

==อ่านเพิ่ม==

* 
 

== แหล่งข้อมูลอื่น==


**รัฐบาล**
* [http://presidency.iq/ Presidency of Iraq] 
* [http://www.cabinet.iq/default.aspx Cabinet of Iraq] 

**ข้อมูลทั่วไป*'
*[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/ Iraq]. *The World Factbook''. Central Intelligence Agency.
* 
* 
*
*
* 
* Iraq profile from the BBC News

หมวดหมู่:ประเทศที่ใช้ภาษาอาหรับเป็นภาษาทางการ
หมวดหมู่:ประเทศที่ใช้ภาษาเคิร์ดเป็นภาษาทางการ
อิรัก
อ
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2475