อำเภอบ้านหมี่

**บ้านหมี่ ** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอบ้านหมี่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอตาคลี (จังหวัดนครสวรรค์) และอำเภอหนองม่วง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอโคกสำโรง
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองลพบุรีและอำเภอท่าวุ้ง 
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเมืองสิงห์บุรี อำเภออินทร์บุรี (จังหวัดสิงห์บุรี) และอำเภอตาคลี (จังหวัดนครสวรรค์)

## ประวัติ
ชาวพวน หรือ ไทพวน ที่อพยพมาจากเชียงขวางในประเทศลาวมาตั้งภูมิลำเนาในท้องที่อำเภอนี้ได้นำเอาชื่อบ้าน คือ "บ้านหมี่" หรือ "เซ่า" ติดมาด้วย แล้วนำเอาชื่อบ้านมาตั้งหลักแหล่ง คำว่า เซ่า หรือ เซา เป็นภาษาพวนเดิม หมายถึง หยุดหรือพัก ส่วนคำว่า หมี่ นั้นหมายถึง การมัดเส้นไหมเป็นเปลาะ เพื่อให้มีหลากสีสัน เนื่องจากราษฎรในละแวกนั้นมีความถนัดในการทอผ้าชนิดต่าง ๆ เมื่อมาตั้งหลักแหล่งจึงตั้งชื่อบ้านเป็นเครื่องหมายในการประกอบอาชีพว่า "บ้านหมี่" อำเภอบ้านหมี่ตั้งเป็นอำเภอเมื่อ พ.ศ. 2426 ชื่อเรียกตั้งครั้งแรกว่า **อำเภอสนามแจง** เนื่องจากตั้งอยู่ที่ริมเขาสนามแจง ต่อมาย้ายไปตั้งอยู่บ้านห้วยแก้ว ตำบลมหาสอน ได้เปลี่ยนชื่อใหม่ตามที่ตั้งว่า **อำเภอห้วยแก้ว** พ.ศ. 2441 มีการสร้างทางรถไฟสายเหนือผ่าน ทางราชการจึงย้ายอำเภอมาที่ตำบลบ้านเซ่า (ตำบลบ้านหมี่ในปัจจุบัน) ได้เปลี่ยนชื่อเรียกอำเภอกลับไปเป็นอำเภอสนามแจงอีก 

* วันที่ 17 มกราคม 2451 โอนพื้นที่ตำบลพุคา และตำบลหนองเลา อำเภอสระโบสถ์ (อำเภอโคกสำโรง) มาขึ้นกับอำเภอสนามแจง
*วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสนามแจง จังหวัดลพบุรี เป็น **อำเภอบ้านเซ่า**
*วันที่ 19 เมษายน 2474 ยกฐานะท้องถิ่นตลาดบ้านหมี่ ตำบลบ้านเซ่า และตำบลโพนทอง ให้เป็น "สุขาภิบาลท้องที่บ้านเซ่า"
*วันที่ 10 ธันวาคม 2478 ยกฐานะท้องถิ่นสุขาภิบาลท้องที่บ้านเซ่า ให้เป็น "เทศบาลเมืองบ้านเซ่า"
*วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดลพบุรี กับจังหวัดสิงห์บุรี โดยโอนพื้นที่ตำบลโพธิ์ชัย อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี ไปขึ้นกับอำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี และโอนพื้นที่ตำบลหัวไผ่ อำเภอบ้านหมี่ ไปขึ้นกับอำเภอบางพุทรา (อำเภอเมืองสิงห์บุรี) จังหวัดสิงห์บุรี
*วันที่ 25 กันยายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลบ้านเซ่า เป็นตำบลบ้านหมี่ และชื่ออำเภอบ้านเซ่า จังหวัดลพบุรี เป็น **อำเภอบ้านหมี่**
*วันที่ 27 พฤศจิกายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลเมืองบ้านเซ่า อำเภอบ้านหมี่ เป็น "เทศบาลเมืองบ้านหมี่"
* วันที่ 5 ธันวาคม 2487 โอนพื้นที่หมู่ 8,9 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเมือง ไปขึ้นกับตำบลสายห้วยแก้ว และโอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงพลับ ไปขึ้นกับตำบลหนองเมือง
* วันที่ 10 กันยายน 2489 ตั้งตำบลหนองทรายขาว แยกออกจากตำบลโพนทอง และตำบลพุคา ตั้งตำบลไผ่ใหญ่ แยกออกจากตำบลสายห้วยแก้ว ตั้งตำบลสนามแจง แยกออกจากตำบลเชียงงา ตำบลโพนทอง และตำบลบางพึ่ง กับโอนพื้นที่หมู่ 13,14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลเชียงงา และพื้นที่หมู่ 5,6,7 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเมือง ไปขึ้นกับตำบลสายห้วยแก้ว
*วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลบ้านทราย แยกออกจากตำบลบ้านกล้วย ตั้งตำบลพุคา แยกออกจากตำบลหนองเต่า ตั้งตำบลบางกะพี้ แยกออกจากตำบลดงพลับ
* วันที่ 31 พฤษภาคม 2492 ตั้งตำบลดอนดึง แยกออกจากตำบลหนองเมือง และตำบลบางกะพี้
*วันที่ 24 สิงหาคม 2516 จัดตั้งสภาตำบลไผ่ใหญ่ สภาตำบลบ้านทราย สภาตำบลบ้านกล้วย สภาตำบลดงพลับ สภาตำบลบ้านชี สภาตำบลพุคา สภาตำบลหินปัก สภาตำบลบางพึ่ง สภาตำบลหนองทรายขาว สภาตำบลบางกะพี้ สภาตำบลหนองเต่า สภาตำบลโพนทอง สภาตำบลบางขาม สภาตำบลดอนดึง สภาตำบลสายห้วยแก้ว สภาตำบลมหาสอน สภาตำบลเชียงงา สภาตำบลหนองเมือง และสภาตำบลสนามแจง ตามลำดับ ในท้องที่อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
* วันที่ 14 ตุลาคม 2518 ตั้งตำบลหนองกระเบียน แยกออกจากตำบลสายห้วยแก้ว และตั้งตำบลชอนม่วง แยกออกจากตำบลดอนดึง
*วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลไผ่ใหญ่ สภาตำบลบ้านชี สภาตำบลบางพึ่ง สภาตำบลหนองเต่า สภาตำบลโพนทอง สภาตำบลสายห้วยแก้ว สภาตำบลมหาสอน สภาตำบลหนองเมือง สภาตำบลสนามแจง เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ใหญ่ องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชี องค์การบริหารส่วนตำบลบางพึ่ง องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเต่า องค์การบริหารส่วนตำบลโพนทอง องค์การบริหารส่วนตำบลสายห้วยแก้ว องค์การบริหารส่วนตำบลมหาสอน องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมือง องค์การบริหารส่วนตำบลสนามแจง ตามลำดับ
*วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลดอนดึง สภาตำบลพุคา สภาตำบลบ้านทราย สภาตำบลหินปัก สภาตำบลบางกะพี้ สภาตำบลหนองกระเบียน สภาตำบลบางขาม สภาตำบลเชียงงา สภาตำบลบ้านกล้วย และสภาตำบลหนองทรายขาว เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลดอนดึง องค์การบริหารส่วนตำบลพุคา องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านทราย องค์การบริหารส่วนตำบลหินปัก องค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระเบียน องค์การบริหารส่วนตำบลบางขาม องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงงา องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย และองค์การบริหารส่วนตำบลหนองทรายขาว ตามลำดับ
*วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลดงพลับ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้
*วันที่ 27 สิงหาคม 2558 เปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ดงพลับ

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอบ้านหมี่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 22 ตำบล 157 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอบ้านหมี่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 21 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองบ้านหมี่]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านหมี่ทั้งตำบล
* **[[ตำบลไผ่ใหญ่ (อำเภอบ้านหมี่)|องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ใหญ่]] **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่ใหญ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านทราย **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านทรายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกล้วยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชี **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านชีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพุคา **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุคาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหินปัก **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินปักทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางพึ่ง **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางพึ่งทั้งตำบล
* **[[ตำบลหนองทรายขาว|องค์การบริหารส่วนตำบลหนองทรายขาว]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองทรายขาวทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ดงพลับ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกะพี้และตำบลดงพลับทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเต่า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเต่าทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโพนทอง **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนทองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางขาม **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางขามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดอนดึง **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนดึงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลชอนม่วง **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชอนม่วงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระเบียน **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกระเบียนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสายห้วยแก้ว **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสายห้วยแก้วทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลมหาสอน **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมหาสอนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงงา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงงาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมือง **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเมืองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสนามแจง **ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสนามแจงทั้งตำบล

## สถานศึกษา
*  โรงเรียนบ้านหมี่วิทยา โรงเรียนต้นแบบ โรงเรียนในฝัน(โครงการ 1 อำเภอ 1 โรงเรียนในฝัน)
*  โรงเรียนปิยะบุตร์ โรงเรียนต้นแบบ โรงเรียนในฝัน และ โรงเรียนดีประจำอำเภอ
*  โรงเรียนบ้านชีวิทยา
* วิทยาลัยสารพัดช่างลพบุรี (ศูนย์การเรียนเทศบาลเมืองบ้านหมี่)

## อ้างอิง

หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดลพบุรี
หมวดหมู่:อำเภอบ้านหมี่