ขบวนการฟอกเงินอาเซอร์ไบจาน

**ขบวนการฟอกเงินอาเซอร์ไบจาน** () เป็นขบวนการฟอกเงินที่มีความสลับซับซ้อนของประเทศอาเซอร์ไบจานที่ถูกเปิดโปงโดยโครงการรายงานอาชญากรรมองค์กรและการฉ้อโกง (Organized Crime and Corruption Reporting Project; OCCRP) ในเดือนกันยายน 2017 การสอบสวนนี้เปิดเผยกว่าระหว่างปี 2012 ถึง 2014 มีการเคลื่อนย้ายเงินประมาณ 2.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ผ่านทางธนาคารและบริษัทในยุโรป เงินเหล่านี้ถูกนำมาจ่ายให้กับนักการเมืองตะวันตก ในความพยายามที่จะฟอกขาวชื่อเสียงของประเทศอาเซอร์ไบจานในต่างประเทศ

## การสืบสวน

แผนการฟอกเงินนี้ถูกเปิดโปงผ่านการสืบสวนร่วมโดย ''OCCRP'', *[[Berlingske|เบอร์ลิงสเกอ]]* (เดนมาร์ก), *[[เดอะการ์เดียน]]* (สหราชอาณาจักร), *[[Süddeutsche Zeitung|ซึดด็อยท์เชอไซทุง]]* (เยอรมนี), *[[เลอมงด์]]* (ฝรั่งเศส), *[[Tages-Anzeiger|ทาเกิส-อันไซเกอร์]]* กับ *[[Tribune de Genève|ตรีบูว์นเดอเฌอแนฟว์]]* (สวิตเซอร์แลนด์), *[[เดอไทด์]]* (เบลเยียม), *[[Novaya Gazeta|นอวายากาเซตา]]* (รัสเซีย), *โดสซีเยร์* (Dossier) (ออสเตรีย), *ออตลอตโซ* (Atlatszo) (ฮังการี), ''เดโล'' (สโลวีเนีย), *[[RISE Project|ไรส์โปรเจ็กต์]]* (โรมาเนีย), ''บีวอล'' (บัลกาเรีย), ''แอรีแปเอฟ'' (เอสโตเนีย), *Czech Center for Investigative Journalism* (เช็กเกีย) และ ''บาร์เรินส์'' (สหรัฐอเมริกา) ซึ่งตีพิมพ์ชุดบทความที่เปิดเผยผลการสอบสวนในเดือนกันยายน 2017 ในปี 2018 OCCRP ยังตีพิมพ์รายงานการสอบสวนเพิ่มเติมอีกสองฉบับ ที่บ่งบอกว่าขบวนการฟอกเงินนี้ยังถูกใช้เพื่อโน้มน้าวหน่วยงานรัฐบาลและนโยบสยของสหรัฐอเมริกาให้โน้มเอียงเข้าข้างอาเซอร์ไบจาน

เอกสารธนาคารภายในที่มีรายละเอียดธุรกรรมการเงินมากกว่า 16,000 รายการระหว่างปี 2012 ถึง 2014 หนังสือพิมพ์สัญชาติเดนมาร์ก *Berlingske* เป็นผู้ได้รับมาผ่านข้อมูลรั่วไหล และนำมาเผยแพร่กับพันธมิตรสื่อ การสืบสวนและวิเคราะห์รายการธุรกรรมนี้บ่งบอกว่ามีธุรกรรมการเงินที่มีความสัมพันธ์โดยอ้อมกับ "ผู้มีอิทธิพล" ในประเทศอาเซอร์ไบจานซึ่งหลัก ๆ แล้วใช้บริษัทบังหน้าสี่แห่งที่จดทะเบียนในสหราชอาณาจักร กับธนาคารดังสเกอบังก์สาขาหนึ่งในประเทศเอสโตเนียในการถ่ายโอยเงินหลายล้านไปยังบัญชีของบุคคลและบริษัททั่วโลก แผนการนี้ทำให้ชนชั้นปกครองของอาเซอร์ไบจานสามารถถ่ายโอนเงินอย่างน้อย 2.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐออกจากประเทศ เพื่อให้ในต่างประเทศสร้างภาพเชิงบวกแก่อาเซอร์ไบจาน, ปิดปากปัญหาสิทธิมนุษยชน และสนับสนุนมุมมองของรัฐบาลอาเซอร์ไบจาน

ด้วยส่วนร่วมของธนาคารสัญชาติเดนมาร์กในขบวนการ ประเด็นนี้เป็นเรื่องใหญ่ในสังคมเดนมาร์ก นายกรัฐมนตรีเดนมาร์ก ลาร์ส ลึคเคอ รัสมุสเซิน กล่าวในบทสัมภาษณ์หนึ่งว่ากรณีดังกล่าว "ทำให้ข้าพเจ้าเศร้าใจและโกรธ"

## การฟอกเงิน

เกือบครึ่งหนึ่งของเงินที่ฟอก ($1,452,918,429) มาจากบัญชีหนึ่งที่เปิดอยู่กับธานาคารนานาชาติอาเซอร์ไบจาน (IBA) โดยบริษัทบังหน้าที่มีความสัมพันธ์กับตระกูลอาลีเยฟ, เงิน $8.5 ล้าน มาโดยตรงจากกระทรวงและองค์การในรัฐบาล เช่น MODIAR, กระทรวงสถานการณ์ฉุกเฉิน และ กรมพิทักษ์รัฐพิเศษ เงินบางส่วนมาจากบริษัทที่มีความสัมพันธ์กับรัฐบาล เช่น บัคเตเลกอม MMC ซึ่งสัมพันธ์กับอดีตรัฐมนตรี กอกนูร์ บากี (Goknur Baki), บริษัทเมทานอลอาเซอร์ไบจาน (Azarbaycan Metanol Kompani) และ บริษัทผลิตเวชภัณฑ์อารัช (Arash Medical Production) รวมถึงที่เป็นสาขาต่างแดน เงินอีกส่วนมาจากรอซอบอรอนเอกซปอร์ต ซึ่งเป็นบริษัทผู้ส่งออกอาวุธรัสเซียของรัฐ ผู้รับเงินรวมถึงบุคคลมีตำแหน่งสำคัญในรัฐบาลอาเซอร์ไบจาน เช่น ตระกูลของยากุบ เอยยูบอฟ รองนายกรัฐมนตรีคนที่หนึ่ง, อาลี นากีเยฟ ผู้แทนรัฐบาลด้านการต้านโกง และ ออร์ฮัน ซุลตานอฟ หัวหน้าสำนักข่าวกรองต่างประเทศ

ที่ใจกลางของขบวนการคือบริษัทบังหน้าสี่บริษัท ได้แก่ เมตาสตาร์อินเวสต์ (Metastar Invest), ไฮลักซ์เซอร์วิสซิส (Hilux Services), พอลักซ์แมเนจเมนต์ (Polux Management) และ แอลซีเอ็มอัลลิแอนซ์ (LCM Alliance) เป็นหุ้นส่วนจดทะเบียน (limited partnerships) ในสหราชอาณาจักร โดยหุ้นส่วนเป็นหน่วยหนีภาษีไม่ปรากฏชื่อ ที่ตั้งอยู่ในหมู่เกาะบริติชเวอร์จิน, เวเชลส์ และ เบลีซ ธนาคารดังสเกอบังก์เป็นผู้ดูแลบัญชีของทั้งสี่บริษัท และอนุมัติให้เงินจำนวนนี้ผ่านทางสาขาในประเทศเอสโตเนีย โดยไม่ได้มีการตรวจสอบใด ๆ

## ผลสืบเนื่องทางสังคมและเศรษฐกิจ

ระหว่างที่เกิดการฟอกเงินนี้ รัฐบาลอาเซอร์ไบจานคุมขังนักเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชน, ฝ่ายค้าน และนักข่าวมากกว่า 90 คน เช่น ฮาดีจา อิสมายีลอวา, อานาร์ มัมมัดลี, อินตีกัม อาลีเยฟ, ราซุล จาฟารอฟ และ เลย์ลา ยูนุส ด้วยข้อหาทางการเมือง ซึ่งถูกวิจารณ์และประณามโดยองค์การด้านสิทธิมนุษยชนทั่วโลก ในขณะเดียวกัน นักการเมืองชาวยุโรปที่เป็นผู้ได้รับเงินจากขบวนการฟอกเงิน สามารถขับเคลื่อนให้องค์การข้ามชาติที่สำคัญ เช่น รัฐสภาสภายุโรป (PACE) และอาจรวมถึงยูเนสโก ให้ไม่วิจารณ์รัฐบาลอาเซอร์ไบจาน หรือให้คะแนนเชิงบวกกับรัฐบาลอาเซอร์ไบจาน

ผู้ที่มีรายชื่อเป็นผู้รับเงิน เช่น กาลิน มีเตรฟ (Kalin Mitrev) สมาชิก EBRD และคู่สมรสของอีรีนา บอกอวา ผู้เป็นประธานยูเนสโก, ซมาโก เยลินชิช เปลเมนีตี นักการเมืองและผู้ลงสมัครประธานาธิบดีสโลวีเนีย และ คาริน ชเตรนซ์ นักการเมืองชาวเยอรมัน สมาชิกบุนเดิซทากจากพรรคเซเดอู

นอกจากนี้ยังมีนักกีฬาแนวหน้า, เจ้าพ่อสื่อ, นักดนตรี และนักข่าวที่ได้รับเงินจากขบวนการนี้ เพื่อช่วยสร้างภาพลักษณ์เชิงบวกแก่อาเซอร์ไบจาน ซึ่งรวมถึง เอ็กเคิร์ด เซเกอร์ (Eckart Sager) อดีตนักข่าว CNN ที่เขียนบทความเชิงเป็นมิตรกับรัฐบาลอาเซอร์ไบจาน 

## อ้างอิง

หมวดหมู่:รัฐบาลอาเซอร์ไบจาน
หมวดหมู่:การฟอกเงิน