เจ้าเหมพินธุไพจิตร

**เจ้าเหมพินธุไพจิตร** ทรงเป็น **เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 8** แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร

## พระประวัติ

**เจ้าเหมพินธุไพจิตร** มีพระนามเดิมว่า **เจ้าน้อยคำหยาด** ประสูติเมื่อปี พ.ศ. 2364  ณ เมืองนครลำพูน ทรงเป็นราชโอรสใน **[[เจ้าไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ]] เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 6** กับ **แม่เจ้าคำจ๋าราชเทวี** และทรงเป็นพระนัดดา (หลานปู่) ใน **[[พระยาคำฟั่น]] เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1 และเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3** กับ **แม่เจ้าคำแปงราชเทวี**

**เจ้าเหมพินธุไพจิตร** ทรงมีราชอนุชา และราชขนิษฐา ร่วมราชมารดา 3 พระองค์ มีนามตามลำดับ ดังนี้

* **เจ้าหญิงแสน ณ ลำพูน** - ชายา "เจ้าหนานยศ ณ ลำพูน"
* **เจ้าน้อยบุ ณ ลำพูน**
* **เจ้าน้อยหล้า ณ ลำพูน** - พิราลัยแต่เยาว์

ต่อมาเมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2405 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรให้เป็นที่ **เจ้าราชบุตร เมืองนครลำพูน** และต่อมาเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2418 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนขึ้นเป็น **เจ้าอุปราช เมืองนครลำพูน** และต่อมาเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2437 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนฐานันดรศักดิ์ เจ้าอุปราช (น้อยคำหยาด) เมืองนครลำพูน ขึ้นเป็น **... เจ้าเหมพินธุไพจิตร ศุภกิจเกียรติโศภน วิมลสัตยสวามิภักดิคุณ หริภุญไชยรัษฎารักษ ตทรรคเจดียบูชากร ราษฎรธุรธาดา เอกัจจโยนกาธิบดี เจ้านครลำพูน ... ** ทรงเสด็จขึ้นปกครองเมืองนครลำพูนต่อจาก **[[เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์]]** เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 7 ผู้เป็นราชเชษฐาต่างราชมารดา 

ในขณะที่ท่านได้เป็นเจ้าครองนครลำพูนนั้น ท่านได้เป็นผู้นำราษฎรเมืองลำพูนให้เอาใจใส่ในการเกษตรกรรมทุกๆ สาขา เช่น มีการปลูกข้าวและทดน้ำเข้านาสร้างเหมืองฝายมากมาย ปรับปรุงที่ดอนให้เป็นพื้นที่ราบ และขุดลอกเหมืองเก่าให้น้ำเข้านาได้สะดวก ที่ใดไม่มีเหมืองฝายก็สร้างเหมืองฝายใหม่เพื่อทดน้ำเข้านา พอข้าวเสร็จก็ปลูกหอมกระเทียมและใบยาสูยกันต่อไป

นอกจากนั้นท่านได้เป็นผู้นำในการบำรุงพระพุทธศาสนา ปรับปรุงวัดวาอารามที่เก่าแก่ให้เจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้นกว่าเดิม ชักชวนราษฎรปั้นอิฐ ก่อกำแพง สร้างวิหาร กุฏิ โบสถ์ วัดวาอาราม บริเวณนอกเมืองและในเมืองลำพูน ชักชวนราษฎรสร้างสะพาน ยกร่องถนนในหมู่บ้านให้ล้อเกวียนเข้าได้ ขุดร่องระบายน้ำเวลาฝนตก

## ถึงแก่พิราลัย

**เจ้าเหมพินธุไพจิตร เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 7** ทรงปกครองเมืองนครลำพูนได้ 2 ปี ก็ประชวรด้วยพระโรคอุจาระธาตุพิการ ตั้งแต่วันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2439 และเสด็จถึงแก่พิราลัย เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2439 สิริชนมายุได้ 75 ปี

### พระราชทานหีบศิลาน่าเพลิง

เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2439 ได้ส่งหีบศิลาน่าเพลิง ออกไปพระราชทานเพลิงศพ เจ้าเหมพินธุไพจิตร เจ้านครลำพูน ของหลวงโปรดเกล้าฯ พระราชทาน โกษโถ ฉัตรเบญจา 4 คัน กลองชนะ 10 จ่าปี่ 1 เป็นเกียรติยศ แล้วโปรดเกล้าฯ พระราชทาน ไตร 10 ผ้าขาวพับ 20 เงิน 640 เฟื้อง

## ราชโอรส ราชธิดา

**เจ้าหลวงเหมพินธุไพจิตร** ทรงมีราชโอรสและราชธิดา รวม 19 พระองค์ อยู่ในราชตระกูล ณ ลำพูน และ ลังการ์พินธุ์ มีพระนามตามลำดับ ดังนี้

### แม่เจ้าเปาคำเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าเปาคำเหมพินธุไพจิตร]]** (มีราชโอรส 1 ราชธิดา 2)

* **เจ้ารสคำ (ณ ลำพูน) ณ เชียงใหม่** - ชายา เจ้าน้อยแก้วมรกต ณ เชียงใหม่
* **เจ้าน้อยสองเมือง ณ ลำพูน**
* **เจ้าลัมนุช ณ ลำพูน**

### แม่เจ้าอุษาเหมพินธุไพจิตรราชเทวี

ใน **[[แม่เจ้าอุษาเหมพินธุไพจิตรเทวี]]** (มีราชโอรส 1)

* **เจ้าบุรีรัตน์ สุริยะ ณ ลำพูน, เจ้าบุรีรัตน์นครลำพูน**

### แม่เจ้าบัวทิพย์เหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าบัวทิพย์เหมพินธุไพจิตรเทวี]]** (มีราชโอรส 1)

* **เจ้าไชยสงคราม โอรส ณ ลำพูน, เจ้าไชยสงครามนครลำพูน**

### แม่เจ้าบัวเขียวใหญ่เหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าบัวเขียวใหญ่เหมพินธุไพจิตรเทวี]]** (มีราชโอรส 1)

* **เจ้าอุตรการโกศล เมืองคำ ณ ลำพูน, เจ้าอุตรการโกศลนครลำพูน**

### แม่เจ้าบัวเขียวน้อยเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าบัวเขียวน้อยเหมพินธุไพจิตร]]** (มีราชโอรส 2)

* **เจ้าน้อยอินเหลา ณ ลำพูน**
* **เจ้าน้อยคำมุง ณ ลำพูน**

### แม่เจ้าฝางเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าฝางเหมพินธุไพจิตร]]** (มีราชโอรส 1 ราชธิดา 1)

* **เจ้าลังกา ณ ลำพูน**
* **เจ้าน้อยอินทยศ ณ ลำพูน**

### แม่เจ้าคำปาเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าคำปาเหมพินธุไพจิตร]]** (มีราชโอรส 1)

* **เจ้าน้อยแจ่ม ณ ลำพูน**

### แม่เจ้าบัวล้อมเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าบัวล้อมเหมพินธุ์ไพจิตร]]** (มีราชโอรส 1)

* **เจ้าน้อยรามจักร ลังการ์พินธุ์** - เจ้าน้อยรามจักรฯ ได้รับพระราชทานใช้นามราชตระกูลสาขา "ลังการ์พินธุ์"

### แม่เจ้าบุญเป็งเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าบุญเป็งเหมพินธุไพจิตร]]** (มีราชโอรส 1)

* **เจ้าน้อยคำหมื่น ณ ลำพูน** เสกสมรสกับ เจ้าขันคำ ณ ลำพูน มีโอรสบุญธรรม ๑ องค์ คือ เจ้าน้อยหมื่น ลังกาพินธุ์ (เดิมเป็นโอรส เจ้าน้อยข่าย ณ ลำพูน กับ เจ้าขันคำ ณ ลำพูน )

### แม่เจ้าคำแปงเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าคำแปงเหมพินธุไพจิตร]]** (มีราชธิดา 1)

* **เจ้าคำแตน ณ ลำพูน**

### แม่เจ้าคำปันเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าคำปันเหมพินธุไพจิตร]]** (มีราชธิดา 2)

* **เจ้าจันทร์ฟอง ณ ลำพูน**
* **เจ้าจันทร์เที่ยง ณ ลำพูน**

### แม่เจ้าปันเหมพินธุไพจิตร

ใน **[[แม่เจ้าปันเหมพินธุไพจิตร]]** (มีราชธิดา 2)

* **เจ้ามุกดิ์ ณ ลำพูน**
* **เจ้าพิมพา ณ ลำพูน**

### หม่อม -

ใน **หม่อม -** (มีราชธิดา 1)

* **เจ้าแว่นคำ (ณ ลำพูน) ธนัญชยานนท์** - ชายา เจ้าราชบุตร (มหาวัน ธนัญชยานนท์), เจ้าราชบุตรนครลำพูน

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
 
* พ.ศ. 2437 - 80px เหรียญรัชฎาภิเศกมาลา (ร.ศ.)

## ลำดับสาแหรก



## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ปราณี ศิริธร ณ พัทลุง. **เพ็ชร์ล้านนา**. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่ :ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
* สมหมาย เปรมจิตต์, สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. **ตำนานสิบห้าราชวงศ์ (ฉบับสอบชำระ) **. เชียงใหม่: มิ่งเมือง, 2540.
* ศักดิ์ รัตนชัย. **พงศาวดารสุวรรณหอคำนครลำปาง (ตำนานเจ้าเจ็ดพระองค์กับหอคำมงคล ฉบับสอบทานกับเอกสารสืบค้น สรสว.ลำปาง) **.
* เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่, คณะทายาทสายสกุล ณ เชียงใหม่. **เจ้าหลวงเชียงใหม่**.
* คณะทายาทสายสกุล เจ้าหลวงเมืองพะเยา, สถาบันศิลปวัฒนธรรมโยนก. **ครบรอบ 100 ปี แม่เจ้าทรายมูล (มหาวงศ์) ไชยเมือง และประวัติสายสกุลเจ้าหลวงเมืองพะเยา พุทธศักราช 2387 - 2456**. พะเยา :บ.ฮาซัน พริ้นติ้ง จก., 2546
* นงเยาว์ กาญจนจารี. **ดารารัศมี : พระประวัติพระราชชายา เจ้าดารารัศมี**. เชียงใหม่ :สุริวงศ์บุ๊คเซนเตอร์, 2539.
* คัมภีร์ คัมภีรญาณนนท์, นาวาอากาศเอก. **เจ้านายฝ่ายเหนือ**. http://www.globalgroup.in.th/encyclopedia_lanna.html 

8
หมวดหมู่:สกุล ณ ลำพูน
หมวดหมู่:เจ้านายฝ่ายเหนือ
หมวดหมู่:ราชวงศ์ทิพย์จักร
หมวดหมู่:ราชโอรสและราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 6
หมวดหมู่:ราชโอรสในเจ้าผู้ครองนครฝ่ายเหนือ
เหมพินธุไพจิตร