กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (ประเทศไทย)

**กระทรวงเกษตรและสหกรณ์** () เป็นหน่วยงานราชการส่วนกลางประเภทกระทรวงของไทย มีหน้าที่เกี่ยวกับการเกษตรกรรม การจัดหาแหล่งน้ำและพัฒนาระบบชลประทาน ส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกร ส่งเสริมและพัฒนาระบบสหกรณ์ รวมตลอดทั้งกระบวนการผลิตและสินค้าเกษตรกรรม และราชการอื่นที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

## ประวัติ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2435 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในชื่อ **กระทรวงเกษตรพานิชการ** มี เจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) ขณะมีบรรดาศักดิ์ที่ "พระยาภาสกรวงศ์ "เป็นเสนาบดีคนแรก

ใน พ.ศ. 2439 ได้ยุบรวมกระทรวงเกษตรพานิชการเข้ากับ กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ พร้อมกับลดฐานะลงเป็นกรม ๆ หนึ่ง ในวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2442 มีพระบรมราชโองการแยกกรมเกษตรพานิชการออกมาตั้งเป็นกระทรวงใหม่ใช้ชื่อว่า **กระทรวงเกษตราธิการ** มี เจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (หม่อมราชวงศ์หลาน กุญชร) ขณะมีบรรดาศักดิ์ที่พระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์เป็นเสนาบดีคนแรก  โดยใช้ หอรัษฎากรพิพัฒน์ เป็นที่ทำการชั่วคราว 

ใน พ.ศ. 2475 ได้มีการยุบรวมกระทรวงเกษตราธิการเข้ากับ กระทรวงพาณิชย์และคมนาคม ใช้ชื่อว่า **กระทรวงเกษตรพาณิชยการ** ต่อมาวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2476 ได้มีการเปลี่ยนแปลงชื่อและอำนาจหน้าที่จากกระทรวงเกษตรพาณิชยการเป็น กระทรวงเศรษฐการ ในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2515 มีประกาศของคณะปฏิวัติ ที่ 216ก่อให้เกิดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และมีปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ คนแรก ได้แก่ ดร.ปรีดา กรรณสูต
thumb|ธงประจำกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ถูกประดับบริเวณรั้วกระทรวง

## หน่วยงานในสังกัด
### ส่วนราชการ
* สำนักงานรัฐมนตรี
* สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ 
* กรมวิชาการเกษตร
* กรมประมง
* กรมปศุสัตว์
* กรมชลประทาน
* กรมพัฒนาที่ดิน
* กรมส่งเสริมการเกษตร
* กรมส่งเสริมสหกรณ์ 
* กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ 
* สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร 
* สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม 
* สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ
* กรมการข้าว 
* กรมหม่อนไหม
* กรมฝนหลวงและการบินเกษตร
[thumb|250x250px|อากาศยานที่ใช้งานในราชการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สังกัด[กรมฝนหลวงและการบินเกษตร]]

### รัฐวิสาหกิจ
นอกจากนั้นยังมีหน่วยงานรัฐวิสาหกิจซึ่งมีการจัดองค์กรการบริหารในรูปรัฐวิสาหกิจ คือ
* องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.)
* องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย 
* องค์การสะพานปลา
* การยางแห่งประเทศไทย (กยท.)

#### อดีตรัฐวิสาหกิจที่กำกับดูแล
* สำนักงานกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยาง (สกย.) 
* องค์การสวนยาง (อสย.)
* องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ (อ.อ.ป., โอนไปสังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม)

### องค์การมหาชน
* สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)
* สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน)
* สำนักงานพิพิธภัณฑ์เกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (องค์การมหาชน)

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ของไทย
* รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ของไทย
* รายชื่อปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ของไทย

## แหล่งข้อมูลอื่น
* กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ 
* กระทรวงเกษตร. (2510). **ประวัติกระทรวงเกษตร: ที่ระลึกคล้ายวันสถาปนาครบ 75 ปี 1 เมษายน 2510**. พระนคร: กระทรวงฯ.
*ทิวาพร ใจก้อน. (2558). **รัฐสยามกับการจัดการธรรมชาติ: ประวัติศาสตร์ แนวคิด และความรู้เรื่องศัตรูพืชในสังคมไทย**. กรุงเทพฯ: 6 ตุลารำลึก.
*พวงเพชร สุรัตนกวีกุล. (2516). '''เปรียบเทียบผลงานของเสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการ พ.ศ. 2435-2475 (ค.ศ. 1892-1932)'''. วิทยานิพนธ์ อ.ม. กรุงเทพฯ: แผนกวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ออนไลน์. 
*พิชัย สิงห์ทอง. (2424). '''นโยบายส่งเสริมการเกษตรในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว'''. วิทยานิพนธ์ อ.ม. กรุงเทพฯ: ภาควิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ออนไลน์.
*อัจฉรา ชุมดี. (2523). '''งานด้านการเกษตรและคมนาคมของเจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ (พ.ศ. 2452-2468)'''. วิทยานิพนธ์ อ.ม. กรุงเทพฯ: ภาควิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ออนไลน์. 

หมวดหมู่:เกษตรกรรมในประเทศไทย

กเษตรและสหกรณ์ (กระทรวง)
หมวดหมู่:กระทรวงที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2435
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2435
ไทย