คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

**คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม** (อังกฤษ : Faculty of Fine-Applied Arts and Cultural Science, Mahasarakham University) เป็นหน่วยงานระดับคณะวิชาสังกัดมหาวิทยาลัยมหาสารคาม จัดตั้งขึ้นเป็นลำดับที่ 11 ของมหาวิทยาลัยโดยมติสภามหาวิทยาลัยมหาสารคามเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2545 แต่เดิมคือวิชาเอกศิลปศึกษา ภาควิชาทัศนศิลป์และศิลปะการแสดง สังกัดคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตมหาสารคาม ซึ่งก่อตั้งในปี 2523 ต่อมาได้พัฒนาเป็นคณะศิลปกรรมศาสตร์ในปี 2545 และในภายหลังได้รวมกับคณะวัฒนธรรมศาสตร์ โดยคณะฯ ตั้งอยู่ทั้ง 2 วิทยาเขต ได้แก่ อาคารศิลปกรรมศาสตร์ ตั้งอยู่ที่เขตพื้นที่ขามเรียง (ม.ใหม่) และอาคารวัฒนธรรมศาสตร์ ตั้งอยู่ที่ เขตพื้นที่ในเมือง (ม.เก่า)  ปัจจุบันได้เปิดหลักสูตรการเรียนการสอนครอบคลุมทั้งในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก

## ประวัติ
### วิชาเอกศิลปศึกษา คณะมนุษยศาสตร์
ในปี พ.ศ. 2512 ทางมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (เดิมชื่อวิทยาลัยวิชาการศึกษามหาสารคาม ในขณะนั้น) ได้มีการจัดการเรียนการสอนวิชาศิลปะกับมนุษย์เป็นวิชาพื้นฐานของสถาบัน ต่อโดยสังกัดคณะวิชามนุษยธรรมศึกษาและสังคมศาสตร์ และได้พัฒนาสู่การเปิดสอนเป็นวิชาโทศิลปศึกษาในปี พ.ศ. 2516 

ต่อมาเมื่อวิทยาลัยวิชาการศึกษามหาสารคามยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตมหาสารคาม ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ในวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2517 ได้มีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการจัดตั้งให้เป็นคณะ จึงได้มีการแยกคณะวิชามนุษยธรรมศึกษาและสังคมศาสตร์ออกเป็น 2 คณะ คือ **"คณะมนุษยศาสตร์ (Faculty of Humanities)"** และ**"คณะสังคมศาสตร์ (Faculty of Social Sciences)"** โดยขึ้นตรงกับสำนักงานคณบดีที่ตั้งอยู่ประสานมิตร (ที่ตั้งหลักของคณะ) วิชาโทศิลปศึกษาจึงได้โอนย้ายมาสังกัดคณะมนุษยศาสตร์และได้พัฒนาเป็นวิชาเอกศิลปศึกษา (สาขาศิลปศึกษา) ในปี พ.ศ. 2523 ถึงปีการศึกษา 2541

### ภาควิชาทัศนศิลป์และศิลปะการแสดง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
ต่อมามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตมหาสารคามได้ยกฐานะเป็น **"มหาวิทยาลัยมหาสารคาม"** ในวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2537 จึงได้มีการควบรวมคณะมนุษยศาสตร์และคณะสังคมศาสตร์เข้าด้วยกันเป็นหน่วยงานเดียวคือ **"คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม"** ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า **"Faculty of Humanities and Social sciences, Mahasarakham University"** คณาจารย์สาขาศิลปศึกษา ก็ได้เปิดหลักสูตรสาขาวิชาจิตรกรรมขึ้นอีกหลักสูตรหนึ่งซึ่งเป็นหลักสูตรที่มีนิสิตและบัณฑิตเพียงรุ่นเดียวด้วย

ในปีการศึกษา 2539 หลักสูตรจิตรกรรมได้ถูกปรับเป็นหลักสูตรทัศนศิลป์ และในปีเดียวกันนี้เอง สาขาวิชาศิลปศึกษาได้รวมกันกับสาขาวิชาดุริยางคศิลป์ ตั้งเป็น **“ภาควิชาทัศนศิลป์และศิลปะการแสดง”** สังกัดคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ และได้สร้างหลักสูตรสาขานาฏศิลป์ขึ้นมาในภาควิชาในปี พ.ศ. 2540 นั่นเอง ทำให้ภาควิชาทัศนศิลป์และศิลปะการแสดง จึงมี 3 กลุ่มสาขาวิชา คือ ทัศนศิลป์ ดุริยางคศิลป์ และนาฏศิลป์

### คณะศิลปกรรมศาสตร์
ต่อมาในปี พ.ศ. 2540 ภาควิชาทัศนศิลป์และศิลปะการแสดงได้ร่วมกับสาขาวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ ในสังกัดคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เพื่อนำเสนอ **“โครงการจัดตั้งคณะศิลปกรรมศาสตร์และสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม”** โดยเปิดหลักสูตรจัดการศึกษา 5 สาขาวิชา ได้แก่ สาขาวิชาทัศนศิลป์ สาขาวิชาดุริยางคศิลป์ สาขาวิชานาฏยศิลป์ สาขาวิชานฤมิตศิลป์ และสาขาวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ 

ในปี พ.ศ. 2541 หลักสูตรสาขาวิชานฤมิตศิลป์และสาขาวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ ได้ขอแยกตัวออกไปและจัดตั้งเป็นคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ และได้รับอนุมัติจัดตั้งเป็น **“คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์”** ในวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2543  โครงการจัดตั้งคณะศิลปกรรมศาสตร์ จึงดำเนินการโดย 3 สาขาวิชาหลัก คือ ทัศนศิลป์ ดุริยางคศิลป์ และนาฏศิลป์ และได้เสนอขอเป็นคณะวิชา ซึ่งนายมีชัย ฤชุพันธุ์ นายกสภามหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้ออกประกาศมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ลงวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2545 เรื่อง **“จัดตั้งคณะศิลปกรรมศาสตร์”** โดยไม่เป็นส่วนราชการตามความในมาตร 6 และมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหาสารคาม พ.ศ. 2537 ความว่า

ส่งผลให้ในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2545 สภามหาวิทยาลัยมหาสารคามได้มีมติให้จัดตั้ง **“คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม”** ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า **“Faculty of Fine and Applied arts, Mahasarakham University ”**  และให้ถือว่าวันที่ 21 กุมภาพันธ์ของทุกปีเป็นวันสถาปนาคณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในปีการศึกษา 2549 ได้มีการจัดการเรียนการสอนในระดับบัณฑิตศึกษา จำนวน 2 หลักสูตร ได้แก่ หลักสูตรศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขวิชาทัศนศิลป์ และดุริยางคศิลป์

ในปีการศึกษา 2550 หลักสูตรศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาดุริยางคศิลป์ และหลักสูตรศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาดุริยางคศิลป์ ได้ขอแยกตัวออกไปเพื่อจัดตั้งเป็นวิทยาลัยดุริยางคศิลป์

### คณะวัฒนธรรมศาสตร์
thumb|ตราสัญลักษณ์คณะวัฒนธรรมศาสตร์|200px|right
ปี พ.ศ. 2553 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ทรงคุณ จันทจร และคณาจารย์  ได้ดำเนินการริเริ่มและดำเนินการขอจัดตั้งคณะวัฒนธรรมศาสตร์ จากเดิมที่เป็นสาขาวิชาวัฒนธรรมศาสตร์ โดยได้ดำเนินการตามขั้นตอนการขอจัดตั้งส่วนงานภายในจนสามารถจัดตั้งคณะวัฒนธรรมศาสตร์ได้เป็นที่สำเร็จ ในปี พ.ศ. 2554 การจัดตั้งคณะวัฒนธรรมศาสตร์โดยมีบุคคลสำคัญที่ให้การสนับสนุน คือ ท่านอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย สมัปปิโต และท่านนายกสภามหาวิทยาลัยมหาสารคาม ท่านอำนวย ปะติเส ซึ่งบุคคลทั้งสามถือได้ว่าเป็นบุคคลริเริ่มในการก่อตั้งคณะวัฒนธรรมศาสตร์ โดยมหาวิทยาลัยมีมติให้จัดตั้งคณะวัฒนธรรมศาสตร์เป็นส่วนงานภายในของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในการประชุมสภามหาวิทยาลัยมหาสารคามครั้งที่ 1/2554 เมื่อวันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2554 ให้มีชื่อเรียกว่า **“คณะวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม”** ภาษาอังกฤษคือ **“Faculty of Cultural science, Mahasarakham University”** และถือได้ว่าเป็นวันก่อตั้งคณะวัฒนธรรมศาสตร์ นับเป็นคณะวัฒนธรรมศาสตร์คณะแรกของประเทศไทยและเป็นหน่วยงานลำดับที่ 19 ของมหาวิทยาลัย

### คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์
ปีการศึกษา 2563 มหาวิทยาลัยมหาสารคามมีมติให้ยุบคณะวัฒนธรรมศาสตร์ พร้อมทั้งโอนกิจการภายในของคณะไปรวมกับคณะศิลปกรรมศาสตร์  และเปลี่ยนชื่อเป็น **“คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม”** ภาษาอังกฤษคือ **“Faculty of Fine-Applied Arts and Cultural Science, Mahasarakham University”**  ตามประกาศมหาวิทยาลัยมหาสารคาม

ปัจจุบัน คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ เป็นหน่วยงานนอกระบบราชการในกำกับของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม แบ่งการบริหารงานออกเป็นสำนักเลขานุการคณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ และภาควิชาจำนวน 3 ภาควิชา สามารถอำนวยการสอนได้ 5 หลักสูตร 9 สาขาวิชาในระดับปริญญาตรี โทและเอก ในปีการศึกษา 2563 คณะมีบุคคลากรทั้งหมดรวม 79 คนและนิสิตจำนวน 1,195 คน ทำการเรียนการสอนที่อาคารศิลปกรรมศาสตร์ เขตพื้นที่ขามเรียงและอาคารวัฒนธรรมศาสตร์ เขตพื้นที่ในเมือง

## อัตลักษณ์
* สัญลักษณ์
คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ มีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เคารพบูชาทั้งสองพื้นที่ กล่าวคือ พระพิฆเนศวร องค์สำเร็จนิรันดร์ ปั้นต้นแบบโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สันติสุข แหล่งสนาม ปั้นต้นแบบจากภาพร่างเดิมของศาสตรเมธี นนทิวรรธน์ จันทะนะผลิน หล่อด้วยโลหะเนื้อดี ขนาดหน้าตักกว้าง 113 เซนติเมตร สูง 215 เซนติเมตร ประดิษฐาน ณ พระแท่นประทับประกอบป้ายศาสตร์และศิลป์ของคณะเมื่อวันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2563 และประกอบพิธีบวงสรวง เบิกเนตร และเทวาภิเษกอย่างยิ่งใหญ่ ในวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 ตรงกับวันแรม 14 ค่ำ เดือน 12 เวลา 13.00-16.30 น. โดยพระมหาราชครูพิธีศรีวิสุทธิคุณ (ชวิน รังสีพราหมณกุล) เป็นผู้ดำเนินพิธีเทวาภิเษก นอกจากนี้ ยังได้รับความเมตตาจะพระเถรานุเถระสำคัญของภาคอีสาน มาทำพิธีพุทธาภิเษกองค์พระพิฆเนศวรเช่นกัน กอปรด้วย หลวงปู่หนูอินทร์ กิตติสาธร หลวงปู่จื่อ พันธมุตโต หลวงปู่ขำ  เกสาโร หลวงปู่เจ (บุญมา) กตปุญโญ พระอาจารย์มนูญชัย มนุญญพโล เป็นต้น

ส่วนคณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์พื้นที่ในเมือง มีพระพุทธรูปโลหะสำริดแบบอีสานล้านช้างปางเปิดโลก ที่งดงาม ศักดิ์สิทธิ์ และมีเอกลักษณ์ที่สะท้อนตัวตนของศิลปวัฒนธรรมอีสานล้านช้าง  ขนาดความสูง 3 เมตร  ประทับบนพระแท่นประกอบป้ายคณะ พระแท่นดังกล่าวถูกออกแบบให้แฝงคติธรรม เปิดแผ่นหลังองค์พระปฏิมา ให้พุทธศาสนิกชนและสาธารณชนทั่วไปได้เคารพสักการะ พร้อมกับมา “ปิดทองหลังองค์พระปฏิมา” ตามกระแสพระราชดำรัส ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ที่ทรงตรัสไว้เป็นแนวทางการกระทำความดีแก่ปวงชนชาวไทย

* สาขาทัศนศิลป์ สาขาศิลปะการแสดง สาขาวิชาการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ และสาขาวิชาการวิจัยและสร้างสรรค์ศิลปกรรมศาสตร์
 สีทอง
* สาขาการจัดการวัฒนธรรม และสาขาวัฒนธรรมศาสตร์
 สีเทาเงิน

## หน่วยงานภายใน
คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ แบ่งการบริหารหน่วยงานภายในได้ดังนี้

## หลักสูตร

## ทำเนียบคณบดี
รายนามคณบดีคณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีดังนี้

**หมายเหตุ** คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งคณบดี เป็นคำนำหน้านามตามตำแหน่งทางวิชาการในขณะนั้น

## สถานที่ตั้งและพื้นที่
อาคารคณะศิลปกรรมศาสตร์|200px|thumb|right|อาคารเรียนรวมคณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์
อาคารคณะวัฒนธรรมศาสตร์|200px|thumb|right|อาคารวิชาวัฒนธรรมศาสตร์
คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคามตั้งอยู่ทั้ง 2 เขตพื่นที่โดยส่วนคณะศิลปกรรมศาสตร์ ตั้งอยู่ที่เขตพื่นที่ขามเรียง เลขที่ 41 หมู่ 20 จำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย ระหว่างคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ฯและคณะการบัญชีและการจัดการ และส่วนคณะวัฒนธรรมศาสตร์ ตั้งอยู่ที่เขตพื้นที่ในเมือง เลขที่ 269 หมู่ 2 ถนนนครสวรรค์ ตำบลตลาด อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ระหว่างคณะศึกษาศาสตร์และสถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน

เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2540 มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้ก่อสร้างอาคารเรียนรวมคณะศิลปกรรมศาสตร์ ขึ้น สร้างแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2544 วงเงินก่อสร้าง 97,000,000 บาท ผู้ออกแบบโดยบริษัท CAPE บริษัทผู้รับจ้าง หจก. กำจรกิจก่อสร้าง การใช้ประโยชน์ใช้เป็นอาคารเรียนของคณะศิลปกรรมศาสตร์ ลักษณะอาคาร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก สูง 4 ชั้น พื้นที่ใช้สอย 12,000 ตารางเมตร 

ปัจจุบันอาคารเรียนรวมศิลปกรรมศาสตร์ ได้เป็นที่ทำการสำนักงานคณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ 
* ชั้น 1 สำนักงานคณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์
* ชั้น 2 ภาควิชาศิลปะการแสดง
* ชั้น 4 ภาควิชาทัศนศิลป์

## วงโปงลางศิลป์อีสาน
วงโปงลางศิลป์อีสานเดิมชื่อวงแคนเงิน พ.ศ. 2544 ก่อตั้งขึ้นจากสโมสรนิสิต คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เพื่อเป็นกิจกรรมเสริมหลักสูตรของมหาวิทยาลัย โดยการรวมกลุ่มของนิสิตสาขาดุริยางคศิลป์ สาขาศิลปะการแสดง และสาขาทัศนศิลป์ ของคณะศิลปกรรมศาสตร์ ในช่วงปี พ.ศ. 2549 สำนักนันทนาการ กรมพลศึกษา กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ได้จัดการประกวดดนตรีพื้นบ้านขึ้น ผลการประกวดในปีนี้วงโปงลางศิลป์อีสานซึ่งเป็นการเข้าร่วมเป็นครั้งแรกได้รับรางวัลชนะเลิศ จากนั้นวงศิลป์อีสานจึงได้ร่วมแข่งขันในทุก ๆ จนปี พ.ศ. 2557 วงโปงลางศิลป์อีสานก็ได้รับรางวัลชนะเลิศในการประกวดอีกครั้งหนึ่ง

## สานสัมพันธ์ 3 ศิลป์
**“โครงการสานสัมพันธ์ 3 ศิลป์”** เป็นโครงการที่จัดขึ้นจากความร่วมมือของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ และวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ โดยมีกิจกรรมต่าง ๆ มากมาย เช่น พิธีบายศรี สู่ขวัญ กีฬาสานสัมพันธ์ และงานเลี้ยงต้อนรับให้กับนิสิตใหม่ บริเวณคอร์ดกลางคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ เพื่อให้คณาจารย์และนิสิตรุ่นพี่ได้แสดงความต้อนรับให้กับนิสิตใหม่ การจัดกิจกรรมในครั้งนี้ เพื่อเป็นการเชื่อมความสัมพันธ์ สร้างความสมัครสมานสามัคคี และเป็นวัฒนธรรมที่ดีงาม ระหว่าง 3 คณะต่อไป

## ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง

* สุดารัตน์ บุตรพรม (ตุ๊กกี้ ชิงร้อย) นักแสดง/ดาราตลก ศิษย์เก่าคณะศิลปกรรมศาสตร์
* ธิติ ศรีนวล หรือ ต้องเต เป็นนักแสดงไทบ้าน เดอะซีรีส์ ศิษย์เก่าเอกศิลปะการละคร ภาควิชาศิลปะการแสดง
* สุรพล ทองด้วง (อ๊อฟ สุรพล หมอลำไอดอล) ศิษย์เก่าเอกนาฏยศิลป์พื้นเมือง สาขาวิชาศิลปะการแสดง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
*  (สโมสรนิสิตศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม)

มหาสารคาม
ศิลปกรรม