ก่อเกียรติ ทองผุด

**ก่อเกียรติ ทองผุด** เป็นสถาปนิก ตำแหน่งนายช่างศิลปกรรมทักษะพิเศษ กรมศิลปากร เป็นที่รู้จักจากการออกแบบพระเมรุมาศในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

## ประวัติ
ก่อเกียรติเกิดเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2510 ที่โรงพยาบาลแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นบุตรคนที่ 7 จากทั้งหมด 9 คน ของนายพิน และนางแย้ม ทองผุด ครอบครัวประกอบอาชีพปลูกยางและชักลากไม้ โดยนางแย้มเดินทางออกจากบ้านพักภายในหมู่บ้านทุ่งควาย ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง เป็นระยะทางรวมเกือบ 100 กิโลเมตร เพื่อไปคลอดบุตรที่โรงพยาบาลดังกล่าว เนื่องจากหมอตำแยและแพทย์ประจำอำเภอทุ่งสงไม่สามารถทำคลอดบุตรได้สำเร็จ อย่างไรก็ตาม นายพินอยากได้บุตรสาว จึงนำบุตรชายของตนไปแลกกับบุตรสาวของอีกครอบครัวหนึ่งที่คลอดในวันเดียวกัน แต่นางแย้มจำผ้าถุงที่ห่อหุ้มบุตรของตนได้ก่อน จึงพาบุตรของตนกลับไป ส่วนชื่อของบุตรนั้นมีพระสงฆ์รูปหนึ่งตั้งชื่อให้ระหว่างรอรถคิวเดียวกับครอบครัวทองผุดเพื่อเดินทางกลับอำเภอทุ่งสง โดยพระรูปดังกล่าวระบุว่า "เด็กคนนี้เขาอยากเกิดในเมือง อยากเกิดใกล้พระธาตุ (วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร) ต่อไปจะเป็นผู้ที่มีชื่อเสียง" จึงตั้งชื่อให้ทารกดังกล่าวว่า "ก่อเกียรติ" ทำให้มีชื่อแตกต่างจากพี่น้องคนอื่น ๆ ที่ตั้งชื่อตามพระเอกและนางเอกหนังตะลุงที่ได้รับความนิยมในขณะนั้น

ก่อเกียรติสำเร็จการศึกษาในระดับประถมศึกษาจากโรงเรียนบ้านนาพรุ ก่อนจะศึกษาต่อในระดับมัธยมศึกษา แผนการเรียนศิลป์-คณิต ที่โรงเรียนทุ่งสงวิทยา โดยนายพินเสียชีวิตในขณะที่ก่อเกียรติศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ทำให้ก่อเกียรติพิจารณาเตรียมลาออกเพื่อมาทำสวนให้กับครอบครัว แต่พี่ชายและน้าของก่อเกียรติเห็นว่าผลการเรียนของตนอยู่ในลำดับต้นของห้องมาโดยตลอด จึงช่วยหาวิธีลดค่าใช้จ่ายให้กับก่อเกียรติ ทำให้สามารถศึกษาต่อได้จนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จึงรับโควตาเข้าศึกษาต่อในระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ที่วิทยาลัยศิลปหัตถกรรมนครศรีธรรมราช จนกระทั่งสำเร็จการศึกษา จึงเดินทางเข้าไปศึกษาต่อที่กรุงเทพมหานครตามความประสงค์ของนายพินที่ต้องการให้บุตรชายทุกคนเดินทางไปศึกษาต่อที่กรุงเทพฯ อย่างไรก็ตาม ก่อเกียรติสอบเอ็นทรานซ์ไม่ผ่านทั้ง 2 ครั้ง จึงไปศึกษาต่อในระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) สาขาจิตรกรรมสากล ที่สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตเพาะช่าง (ปัจจุบันคือวิทยาลัยเพาะช่าง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์) จนสำเร็จการศึกษา พร้อมทั้งได้รับทุนไปศึกษาต่อที่ประเทศญี่ปุ่น แต่สละสิทธิ์เนื่องจากสามารถสอบผ่านและได้เข้าศึกษาต่อจนสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรีที่คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร วิชาเอกศิลปศึกษา

## การทำงาน
หลังสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรี ก่อเกียรติได้สอบเข้าทำงานที่กรมศิลปากร ในตำแหน่งนายช่างศิลปกรรม กองสถาปัตยกรรม (ปัจจุบันคือสำนักสถาปัตยกรรม) และสอบผ่าน และได้พบกับ พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น ผู้อำนวยการกองในขณะนั้น ในวันรายงานตัวเข้าทำงานที่อาคารถาวรวัตถุ หอสมุดปิยมหาราชรฦก (ตึกแดง) โดย ร.อ.ต.อาวุธ ได้มอบแบบร่างสถาปัตยกรรมของท่านให้ก่อเกียรตินำไปเก็บรักษาและศึกษาทั้งหมด พร้อมอธิบายรายละเอียดของแบบร่างต่าง ๆ ทั้งหมด โดยในช่วงแรกนั้นก่อเกียรติได้รับมอบหมายให้ทำงานในฝ่ายสำรวจพื้นที่ ซึ่งมีเกรียงไกร สัมปัชชลิต เป็นหัวหน้า เช่น การสำรวจรังวัดที่ดิน และตรวจโครงสร้างอาคารเก่าในแต่ละพื้นที่สำหรับปฏิสังขรณ์

หลังจากก่อเกียรติทำงานในกรมศิลปากรได้ประมาณ 1 ปี ก็สอบผ่านได้เข้าศึกษาต่อในระดับปริญญาโทที่คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิชาเอกศิลปศึกษา ก่อเกียรติจึงมีความคิดที่จะลาออกจากกรมศิลปากรเพื่อให้มีเวลาเรียนได้เต็มที่ แต่ถูกสุวิชา เจริญทิพย์ หัวหน้างานเขียนแบบในขณะนั้นทักท้วงไว้ว่าไม่ควรลาออก เนื่องจาก พล.อ.ต.อาวุธ มองเห็นฝีมือของก่อเกียรติเป็นพิเศษ ก่อเกียรติจึงเปลี่ยนแผนโดยศึกษาที่คณะครุศาสตร์สัปดาห์ละ 3 วัน หลังจากกลับมาก็จะทำงานต่อที่กรมศิลปากรจนถึงเวลาดึก ทำให้วันหนึ่ง พล.อ.ต.อาวุธ ชื่นชมถึงความขยันของก่อเกียรติ และได้ให้มาช่วยเหลืองานของ พล.อ.ต.อาวุธ เป็นประจำ โดยส่วนมากจะเป็นการแต่งเติมองค์ประกอบในสถาปัตยกรรมที่ พล.อ.ต.อาวุธ ร่างต้นแบบไว้

ต่อมาในปี พ.ศ. 2539 ก่อเกียรติได้รับมอบหมายให้ร่วมเขียนแบบพระเมรุมาศในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ซึ่งเป็นนายช่างที่อายุน้อยที่สุดในคณะทำงานออกแบบพระเมรุมาศองค์นี้ โดยงานหลัก ๆ เป็นการขึ้นทรงและเขียนรูปตัดองค์พระเมรุมาศจากแบบร่างที่ พล.อ.ต.อาวุธ ทำไว้ครึ่งหนึ่ง รวมถึงออกแบบพระที่นั่งทรงธรรม ศาลาลูกขุน และอาคารประกอบอื่น ๆ โดย พล.ต.อ.อาวุธ ได้สอนก่อเกียรติในระหว่างปฏิบัติงานหลาย ๆ ขั้นตอน ระหว่างนี้ก็ยังมีบริษัทภายนอกมาจ้างทีมงานฝ่ายสำรวจพื้นที่ของกรมศิลปากรที่ก่อเกียรติทำอยู่เดิมให้ไปทำรังวัดอีกหลายพื้นที่ รวมถึงรับสอนให้กับนักศึกษาของสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตเพาะช่าง ควบคู่กันไป จนกระทั่ง พล.ต.อ.อาวุธ ได้มอบหมายให้ก่อเกียรติร่วมออกแบบและขยายแบบพระที่นั่งกาญจนาภิเษก ซึ่งเป็นที่ประทับชั่วคราวของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ขณะเสด็จออกมหาสมาคมในพระราชพิธีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 ที่ท้องสนามหลวง ก่อเกียรติจึงลาอกจากคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และทำงานที่กรมศิลปากรเต็มเวลา

### ผลงาน
ก่อเกียรติเป็นผู้ช่วยของ พล.อ.ต.อาวุธ เงินชูกลิ่น ในการออกแบบสถาปัตยกรรมหลายอย่าง เช่น พระเมรุมาศสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี, พระที่นั่งกาญจนาภิเษก, พระที่นั่งสันติชัยปราการ สวนสันติชัยปราการ, วัดนวมินทรราชูทิศ เมืองเรย์แฮม รัฐแมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา, หอระฆังวัดยานนาวา, พระเมรุสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี, ศาลาไทย โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์, ศาลาไทย ในสวนสาธารณะ เมืองบาทฮ็อมบวร์คฟอร์แดร์เฮอเออ รัฐเฮ็สเซิน ประเทศเยอรมนี และ พระเมรุสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เป็นต้น

### การออกแบบพระเมรุมาศรัชกาลที่ 9
หลังการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 กิตติพันธ์ พานสุวรรณ รองอธิบดีกรมศิลปากรในขณะนั้น ได้โทรศัพท์มาเรียกให้ก่อเกียรติไปพบเพื่อคุยเรื่องการออกแบบพระเมรุมาศสำหรับพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในทันที และได้เข้าประชุมคณะกรรมการชุดพิเศษ ที่มีอนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากรในขณะนั้นเป็นประธาน โดยคณะกรรมการได้ให้แนวทางในการออกแบบพระเมรุมาศแก่ก่อเกียรติว่าให้ยึดตามโบราณราชประเพณี สมพระเกียรติ และต่างจากที่เคยสร้างไว้ ก่อเกียรติจึงร่างพระเมรุมาศทรงบุษบกขึ้นมา 3 แบบ ได้แก่ 1 ยอด, 5 ยอด และ 9 ยอด อย่างไรก็ตาม อนันต์ให้ก่อเกียรติกลับไปแก้ไขแบบ ก่อเกียรติจึงกลับไปแก้ไขแบบที่ห้องทำงาน โดยมีธีรชาติ วีรยุทธานนท์ สถาปนิกชำนาญการ เป็นผู้ช่วย ดำเนินการจนถึงเวลา 3:00 น. ของวันรุ่งขึ้น (14 ตุลาคม) ธีรชาติเห็นว่าพระเมรุมาศแบบที่ 3 ที่เป็นบุษบก 9 ยอดนั้นสมพระเกียรติแต่ยังไม่สมบูรณ์แบบ จนกระทั่งเวลา 4:00 น. ก่อเกียรติหันไปเห็นภาพโปสการ์ดบนผนังเป็นภาพพระมหาธาตุเจดีย์ภักดีประกาศ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทำให้ตกผลึกว่า เรือนยอดแต่ละเรือนสามารถออกแบบให้แยกเป็นอิสระจากกันได้ จึงออกแบบพระเมรุมาศทรงบุษบก 9 ยอดแบบใหม่เป็นแบบพิเศษ หลังจากนั้นได้ลดสัดส่วนจากที่วางความยาวไว้จาก 80 เมตรเป็น 60 เมตร เพื่อให้พอดีกับพื้นที่ของท้องสนามหลวง ดังนั้น แบบพระเมรุมาศที่นำเสนอในที่ประชุมคณะกรรมการครั้งที่ 2 ที่ประชุมในวันดังกล่าวจึงมี 4 แบบ ขณะเดียวกันก็มีอีกคณะซึ่งมาจากกรมศิลปากรเช่นกันที่ร่างแบบเข้าเสนอในที่ประชุมด้วยอีก 3 แบบ คือ ของ อาทิตย์ ลิ้มมั่น, ของ ณรงค์ฤทธิ์ ทองแสง และของ นฤพร เสาวนิตย์ ซึ่งนฤพรออกแบบเป็นบุษบก 9 ยอดเช่นกัน

ต่อมาเวลา 22:00 น. อนันต์ได้โทรศัพท์แจ้งก่อเกียรติว่า สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชกระแสรับสั่งให้เข้าเฝ้าฯ เพื่อหารือเรื่องแบบของพระเมรุมาศในวันรุ่งขึ้น (15 ตุลาคม) ก่อเกียรติจึงนำแบบร่างพระเมรุมาศทั้ง 4 แบบให้อนันต์ในฐานะอธิบดีกรมศิลปากรนำขึ้นกราบบังคมทูลขอพระราชทานพระราชวินิจฉัย พร้อมกับร่างของณรงค์ฤทธิ์อีก 1 แบบ รวมเป็น 5 แบบ จนกระทั่งพระองค์ทรงพิจารณาคัดเลือกเบื้องต้นเหลือ 2 แบบที่ก่อเกียรติร่างไว้ และในที่สุดพระองค์ก็ทรงเลือกพระเมรุมาศทรงบุษบก 9 ยอดแบบพิเศษสำหรับการสร้างจริง เนื่องจาก "ดูเป็นอิสระ ลดหลั่นสวยงามดูเป็นอิสระ ลดหลั่นสวยงาม" และสอดคล้องกับสิ่งที่พระองค์มีพระราชกระแสรับสั่งก่อนหน้าว่า "ไม่ให้เหมือน" ส่วนรูปแบบศิลปกรรมนั้นพระองค์มีพระราชวินิจฉัยว่าให้เป็นไปตามจินตนาการของผู้ออกแบบ

## รางวัล

* รางวัลข้าราชการพลเรือนดีเด่น และผู้ปฏิบัติงานดีเด่น สังกัดกรมศิลปากร ประจำปี พ.ศ. 2560

## อ้างอิง