อักษรคุรมุขี

**อักษรคุรมุขี** หรือ **อักษรกูร์มูคี** หรือ **อักษรเกอร์มุกห์** (, , อักษรชาห์มุขี: ) เป็นอักษรสระประกอบที่พัฒนาจากอักษรศารทา/ลัณฑา ทำให้เป็นมาตรฐานและใช้งานโดยคุรุอังกัตเทพ (ค.ศ. 1504–1552) คุรุคนที่ 2 โดยทั่วไปถือเป็นอักษรของชาวซิกข์ มีผู้ใช้งานอักษรคุรมุขีในภาษาปัญจาบเป็นอักษรทางการในรัฐปัญจาบ คำว่าคุรมุขีแปลว่า “มาจากปากของคุรุ”

คุรุครันถสาหิพ คัมภีร์หลักของศาสนาซิกข์ เขียนในภาษาและสำเนียงฮินดีหลายแบบตามอักษรคุรมุขี ซึ่งอยู่ภายใต้ชื่อ *[[Sant Bhasha]]* หรือ *ภาษานักบุญ* 

อักษรคุรมุขีในปัจจุบันมีอักษรดั้งเดิม 35 ตัว ทำให้มีชื่อเรียกทั่วไปอีกแบบว่า *paintī* หรือ "สามสิบห้า" กับพยัญชนะเสริม 6 ตัว, เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระ 9 ตัว, เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสำหรับเสียงนาสิก 2 ตัว, เครื่องหมายเสริมสัทอักษรที่เป็นคู่ 1 ตัว และอักษรตัวห้อย 3 ตัว

## จุดกำเนิด
ต้นกำเนิดของอักษรนี้คืออักษรพราหมี อักษรคุรมุขีรุ่นแรกพัฒนามาเป็นอักษรคุปตะเมื่อราว พ.ศ. 900–1300 ตามด้วยอักษรสรทะ เมื่อราว พ.ศ. 1300 สุดท้ายปรับรูปเป็นอักษรสรทะแบบเทวเสศะเมื่อราว พ.ศ. 1500–1900 อักษรคุรมุขีปัจจุบันประดิษฐ์โดยคุรุองค์ที่ 2 ของศาสนาสิกข์คือ คุรุอังกัตเทพ แต่ก็อาจกล่าวได้ว่าที่จริงแล้วคุรุท่านนี้ได้จัดมาตรฐานของอักษรนี้ใหม่มากกว่า รูปแบบของอักษรคุรมุขีพบในอักษรโบราณตั้งแต่ราว พ.ศ. 1000–1500 แม้แต่คุรุนานักเทพ ก็เคยใช้อักษรแบบอักษรคุรมุขีในงานเขียนของท่าน

คุรุอังกัตเทพปรับปรุงอักษรนี้เพื่อใข้เขียนคัมภีร์ของศาสนาสิกข์ อักษรที่ใช้เขียนภาษาปัญจาบมาก่อนหน้านี้คืออักษรตกริและอักษรลันทะ อักษรลันทะที่แปลว่า “ไม่มีหาง” เป็นอักษรที่ใช้ทั่วไปในชีวิตประจำวันและการค้า แต่ไม่ใช้ในทางวรรณกรรมเพราะไม่มีรูปสระ จึงเป็นเหตุให้ท่านคุรุไม่นำอักษรนี้ไปใช้เพราะจะเกิดปัญหาในการออกเสียง

การที่อักษรนี้ใช้เขียนคัมภีร์ศาสนาสิกข์จึงทำให้มีความสำคัญในทางวรรณกรรมสำหรับชาวสิกข์ อักษรนี้เป็นอักษรราชการของปัญจาบตะวันออก ส่วนปัญจาบตะวันตกใช้อักษรอาหรับดัดแปลงแบบอูรดูเรียกว่า ชาร์มูคี
อักษรคุรมุขีมี 35 ตัว 3 ตัวแรกเป็นฐานของเสียงสระไม่ใช่พยัญชนะ และมีพยัญชนะอีก 6 ตัวสร้างขึ้นโดยเติมจุดใต้พยัญชนะเดิม พยัญชนะทุกตัวมีพื้นเสียงเป็นอะ สระลอยคือ อุระ ไอระ และอิริ นอกจากไอระที่ใช้แทนเสียง /อ/ แล้ว ไม่มีรูปพยัญชนะใดที่เขียนโดยไม่มีรูปสระ

## ตัวอักษร
### พยัญชนะ
การถอดเป็นอักษรไทยตามรูป ใช้กับภาษาที่จัดพยัญชนะวรรคตามแบบภาษาบาลี, ภาษาสันสกฤตเท่านั้นดูเพิ่มที่พยัญชนะวรรค

### สระ
#### [[สระลอย]]
**ਅ** = อะ (a), **ਆ** = อา (aa), **ਇ **= อิ (i), **ਈ** = อี (ii), **ਉ** = อุ (u), **ਊ** = อู (uu), **ਏ** = เอ (e), **ਐ **= ไอ (ai), **ਓ** = โอ (o), **ਔ** = เอา (au)
#### [[สระจม]]
**ਕ** = ka, **ਕਾ** = kaa, **ਕੀ** = ki, **ਕਿ**= kii, **ਕੁ** = ku, **ਕੂ** = kuu, **ਕੇ** = ke, **ਕੈ** = kai, **ਕੋ** = ko, **ਕੌ** = kau

### ตัวเลข
อักษรคุรมุขีมีชุดตัวเลขเป็นของตนเอง ซึ่งทำหน้าที่เหมือนระบบเลขฮินดู–อาหรับ มักพบในข้อความสมัยโบราณเก่า ปัจจุบันมีการใช้ตัวเลขนี้แทนตัวเลขอาหรับตะวันตกมาตรฐานในบางครั้ง

ในสำเนียงปัญจาบบางส่วน คำว่าสามออกเสียงเขียนเป็น ਤ੍ਰੈ *trai* ()

### เครื่องหมายพิเศษ
**ੴ** ใช้ในทางศาสนา หมายถึง พระเจ้าองค์เดียว

## อักษรคุรมุขีในคอมพิวเตอร์
สำหรับผู้ใช้วินโดวส์เอ็กซ์พี (Windows XP) สามารถอ่านอักษรคุรมุขีหรือพิมพ์ข้อความสั้น ๆ ด้วยโปรแกรม Character Map ฟอนต์ Raavi

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
*
:*
:*.
*
*
*
*
The following Punjabi-language publications have been written on the origins of the Gurmukhī script:
* Alternative link 
*Ishar Singh Tãgh, Dr. *Gurmukhi Lipi da Vigyamulak Adhiyan.* Patiala: Jodh Singh Karamjit Singh.
*Kala Singh Bedi, Dr. *Lipi da Vikas.* Patiala: Punjabi University, 1995.
*
* Alternative link
*Prem Parkash Singh, Dr. "Gurmukhi di Utpati." *Khoj Patrika*, Patiala: Punjabi University.
*Pritam Singh, Prof. "Gurmukhi Lipi." *Khoj Patrika*. p.&nbsp;110, vol.36, 1992. Patiala: Punjabi University.
*Sohan Singh Galautra. *Punjab dian Lipiã.*
*Tarlochan Singh Bedi, Dr. *Gurmukhi Lipi da Janam te Vikas.* Patiala: Punjabi University, 1999.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Unicode script chart for Gurmukhi (PDF file)
* Gurmukhi Typewriter Online

คุรมุขี
ค
ค
หมวดหมู่:วรรณกรรมซิกข์