ต๊กอิ้ว

**ต๊กอิ้ว** ในภาษาจีนกลางเรียกว่า **ตูโหยว** () มีความหมายว่า **ผู้ตรวจการ** เป็นตำแหน่งทางราชการของจีนยุคโบราณ เริ่มมีในยุคราชวงศ์ฮั่น (漢) 

## ภาพรวม
ต๊กอิ้วเป็นข้าราชการตำแหน่งสำคัญในระดับเมืองหรือกุ๋น (郡 *จฺวิ้น*)  โดยปกติต๊กอิ๋วได้รับมอบหมายจากเจ้าเมือง (太守 *ไท่โฉ่ว*) ให้ออกเดินทางไปตรวจสอบข้าราชการท้องถิ่นในอำเภอต่าง ๆ ที่อยู่ในเขตเมืองนั้น ๆ ว่าปฏิบัติหน้าที่ได้เป็นอย่างดีหรือไม่ นอกจากนี้ต๊กอิ้วยังมีหน้าที่กำกับดูแลสถานีม้าเร็วในเมือง และยังมีอำนาจในการสอบสวนคดีความและพิจารณาความผิดทางกฎหมาย ในกรณีที่เมืองนั้น ๆ มีการแบ่งออกเป็นเขตปกครองย่อยหลายเขต จะมีการแต่งตั้งต๊กอิ้วประจำแต่ละเขต (เช่น ต๊กอิ้วเขตตะวันตก ต๊กอิ้วเขตตะวันออก เป็นต้น) ในสมัยของรัฐวุยก๊ก (魏國 *เว่ย์กั๋ว*) ในยุคสามก๊ก (三國 *ซานกั๋ว*) และในยุคราชวงศ์จิ้น (晉) ตำแหน่งต๊กอิ้วเริ่มลดบทบาทความสำคัญลง หลังจากนั้นการแต่งตั้งต๊กอิ้วก็ค่อย ๆ ลดน้อยลง ตัวอย่างเช่นในสมัยราชวงศ์ฉีเหนือ (北齊 *เป่ย์ฉี*) มีการแต่งตั้งตำแหน่งต๊กอิ้วเฉพาะที่เมืองชิงตู (清都郡 *ชิงตูจฺวิ้น*) เท่านั้น ท้ายที่สุดเมื่อราชวงศ์สุย (隋) ยกเลิกระบบเมือง (กุ๋น) ตำแหน่งต๊กอิ้วจึงถูกยกเลิกไปด้วย

ข้าราชการที่มีความเกี่ยวข้องกับต๊กอิ้ว เช่น ผู้ช่วยต๊กอิ้ว (督郵掾 *ตูโหยว-ยฺเหวี่ยน*), เสมียนผู้ช่วยต๊กอิ้ว (督郵書掾 *ตูโหยวชู-ยฺเหวี่ยน*) เป็นต้น

## ในนวนิยาย ''สามก๊ก''
ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 เรื่อง *[[สามก๊ก]]* (三國演義 *ซานกั๋วเหยี่ยนอี้*) ตอนที่ 2 เล่าว่า เมื่อครั้งที่เล่าปี่ (劉備 *หลิว เป้ย์*) ดำรงตำแหน่งผู้กำกับการอำเภอ (縣尉 *เซี่ยนเว่ย์*) ประจำอำเภออันห้อก้วน (安喜縣 *อานสี่เซี่ยน*) ข้าราชการตำแหน่งต๊กอิ้วได้เดินทางมาตรวจราชการ แต่เนื่องจากต๊กอิ้วไม่ได้รับสินบนจากเล่าปี่ ต๊กอิ้วจึงบีบบังคับเจ้าพนักงานอำเภอให้ใส่ร้ายเล่าปี่ เป็นเหตุทำให้เตียวหุย (張飛 *จาง เฟย์*) โกรธจัด เตียวหุยจับตัวต๊กอิ้วไปมัดไว้กับหลักผูกม้าแล้วใช้กิ่งของต้นหลิว (柳 *หลิ่ว*) โบยตีต๊กอิ้วอย่างรุนแรง เล่าปี่รีบมาช่วยชีวิตต๊กอิ้วไว้ แล้วจึงละทิ้งตำแหน่งพากวนอู (關羽 *กวาน ยฺหวี่*) กับเตียวหุยออกจากอำเภออันห้อก้วนไป ต๊กอิ้วกลับไปรายงาน ณ ที่ว่าการมณฑลเต๊งจิ๋ว (定州 *ติ้งโจว*) แล้วให้ออกหมายจับเล่าปี่ ใน *[[ซานกั๋วจื้อผิงฮฺว่า]]* (三國志平話) ระบุว่าข้าราชการตำแหน่งต๊กอิ้วคนนี้มีชื่อว่า "ชุย เหลียน" (崔廉)

### ข้อเท็จจริงทางประวัคิศาสตร์
ใน *[[สามก๊กจี่]]* (三國志 *ซานกั๋วจื้อ*) บทชีวประวัติเล่าปี่บันทึกว่า ข้าราชการตำแหน่งต๊กอิ้วเดินทางมาอำเภออันห้อก้วนด้วยเรื่องราชการ เล่าปี่ขอเข้าพบต๊กอิ้วแต่ถูกห้ามไม่ให้เข้าพบ เล่าปี่จึงบุกเข้าไปจับตัวต๊กอิ้วมามัดไว้และใช้ไม้โบยตี 200 ครั้ง จากนั้นจึงนำตราประจำตำแหน่งมาผูกกับคอของต๊กอิ้ว นำตัวต๊กอิ้วไปมัดไว้กับหลักม้า แล้วจึงทิ้งตำแหน่งหนีไป 

ใน *เตี่ยนเลฺว่* (典略) บันทึกว่า ในช่วงเวลานั้น ราชสำนักมีพระราชโองการมาถึงมณฑลและเมืองต่าง ๆ ว่าผู้ที่มีความดีความชอบทางการทหารจนได้เป็นข้าราชการถึงชั้นจ่างลี่ (長吏) จะต้องถูกปลดจากตำแหน่ง เล่าปี่สงสัยว่าตนก็เข้าข่ายจะถูกปลดจากตำแหน่งเช่นกัน เมื่อต๊กอิ้วเดินทางไปมาถึงอำเภออันห้อก้วนเพื่อเตรียมจะปลดเล่าปี่ออกจากตำแหน่ง เล่าปี่ทราบเรื่องจึงขอเข้าพบต๊กอิ้วที่เรือนรับรอง แต่ต๊กอิ้วอ้างว่าป่วยไม่ยอมให้เล่าปี่เข้าพบ เล่าปี่โกรธจัดจึงกลับไปยังที่ว่าการอำเภอ นำเหล่าเจ้าพนักงานไปที่เรือนรับรองอีกครั้ง บุกผ่านประตูเข้าไปพร้อมประกาศว่า "ข้าได้รับคำสั่งลับจากท่านเจ้าเมืองให้จับกุมต๊กอิ้ว" เล่าปี่จึงจับตัวต๊กอิ้วที่นอนอยู่บนเตียงมัดไว้ พาตัวออกมาที่สุดเขตอำเภอ จากนั้นเล่าปี่จึงนำตราประจำตำแหน่งผูกกับคอของต๊กอิ้ว นำตัวต๊กอิ้วมามัดไว้กับต้นไม้และใช้ไม้โบยตีร้อยกว่าครั้ง แล้วเล่าปี่ก็คิดจะสังหารต๊กอิ้ว แต่เมื่อต๊กอิ้วร้องขอชีวิต เล่าปี่จึงยอมปล่อยตัวไป

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *[[สามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* ปาน เปียว; ปาน กู้; ปาน เจา (คริสต์ศตวรรษที่ 2). *[[ฮั่นชู]]*.
* เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[อรรถาธิบายสามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อจู้*).
* ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). *[[สามก๊ก]]* (*ซานกั๋วเหยี่ยนอี้*).
* เหยียน ชือกู่ (คริสต์ศตวรรษที่ 7). *อรรถาธิบายฮั่นชู* (*ฮั่นชูจู้*).

หมวดหมู่:ข้าราชการจีนโบราณ