มาร์ติน หยาน

**มาร์ติน หยาน** หรือ **เจิน เหวินต้า** (; เกิด 22 ธันวาคม ค.ศ. 1948) เป็นเชฟ และนักเขียนตำราอาหารชาวอเมริกันเชื้อสายฮ่องกง เขาได้ดำเนินรายการทำอาหาร *Yan Can Cook* ทาง PBS-TV ที่ได้รับรางวัลมาตั้งแต่ปี 1982

## ชีวิตช่วงต้น
หยานเกิดในกว่างโจว มณฑลกวางตุ้ง ประเทศจีน โดยมีพ่อเป็นเจ้าของร้านอาหารและแม่เป็นคนขายของชำ หยานเริ่มทำอาหารเมื่ออายุ 12 ปี เมื่อเขาอายุ 13 ปี เขาได้ย้ายไปฮ่องกง เพื่อเข้าเรียนที่วิทยาลัยหมินเซิงในเกาลูนซิตี้ ในช่วงเวลานี้เขาได้ทำงานที่ร้านอาหารจีนของลุงและเรียนรู้วิธีการทำบาร์บีคิวแบบจีนดั้งเดิม เขาได้รับประกาศนียบัตรจากสถาบันการสูทศาสตร์นานาชาติฮ่องกง และต่อมาได้เดินทางไปแคนาดาเพื่อศึกษาต่อ 10 ปีหลังจากที่เขามาถึงอเมริกาเหนือ หยานได้รับปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิตสาขาวิทยาศาสตร์การอาหารจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เดวิส ในปี ค.ศ. 1975

## การงาน
หยานเริ่มสอนการทำอาหารจีนในหลักสูตรขยายของวิทยาลัย และปรากฏตัวในรายการทอล์กโชว์ของแคนาดาในปี 1978 (ทาง CFAC-TV ปัจจุบันคือ CICT-DT) เขาได้จัดรายการ *[[หยานแคนคุก|Yan Can Cook]]* รายการแสดงการทำอาหารทางช่องพีบีเอส มากกว่า 3,500 ตอนตั้งแต่ปี 1982 และได้รับการออกอากาศในกว่า 50 ประเทศ ปัจจุบันเขาเป็นผู้จัดรายการ *Martin Yan – Quick & Easy* นอกจากนี้เขายังเป็นผู้จัดรายการ *Martin Yan's Chinatown* ซึ่งเป็นรายการที่เขาพาทัวร์ชมไชนาทาวน์ทั่วโลก

หยานได้เปิดเครือร้านอาหาร Yan Can และก่อตั้งโรงเรียนสอนทำอาหารนานาชาติ Yan Can ในซานฟรานซิสโก เขาได้เขียนตำราอาหารมากกว่าสองโหล สมาพันธ์การทำอาหารอเมริกัน (ACF) ได้กำหนดให้เขาเป็นมาสเตอร์เชฟ

หยานเป็นหนึ่งในนักแสดงนำของภาพยนตร์สิงคโปร์/ฮ่องกงเรื่อง *Rice Rhapsody* (海南雞飯, 2005)

ในปี 2007 เขาได้สนับสนุนและรับรองการก่อตั้งสมาคมมาสเตอร์เชฟโลก

เขาปรากฏตัวเป็นกรรมการรับเชิญในรายการ *[[เชฟกระทะเหล็ก อเมริกา|Iron Chef America]]* หลายตอน และปรากฏตัวในรายการทอล์กโชว์การ์ตูน *Space Ghost Coast to Coast*  นอกจากนี้เขายังปรากฏตัวเป็นกรรมการรับเชิญในตอนจบของ *[[ท็อปเชฟ|Top Chef]]* ซีซั่น 10 และ *[[เฮลส์คิตเชน|Hell's Kitchen]]* ซีซั่น 11

## การปรากฏตัวทางโทรทัศน์
* *[[หยานแคนคุก]]* (1982— ) – ผู้จัด
* *[[คริสติน คุชชิ่ง ไลฟ์]]* – รับเชิญ
* *[[Space Ghost Coast to Coast]]* (1996) – รับเชิญ
* *มาร์ติน หยาน ฮ่องกง* (2005–2007) – ผู้จัด
* *มารืติน หยาน – ควิกแอนด์อีซี่* – ผู้จัด
* *มาร์ติน หยาน ไชนาทาวส์* – ผู้จัด
* *หยานแคนคุก: อาณาจักรเครื่องเทศ* – ผู้จัด
* *มาร์ติน หยาน ไชนา* (2008) – ผู้จัด
* *[[เชฟกระทะเหล็ก อเมริกา]]* (2011) – กรรมการ
* *[[ฟู้ดคอร์ต]]* (2011) เคเบิลทีวีฮ่องกง – ผู้สอน / ผู้จัด
* *[[เชฟกระทะเหล็ก เวียดนาม]]* (2012) – กรรมการรับเชิญ
* *[[ท็อปเชฟ]]* (2013) – กรรมการรับเชิญ
* *[[เฮลส์คิตเชน (สหรัฐ ซีซั่น 11)|เฮลส์คิตเชน ซีซั่น 11]]* (2013) – กรรมการรับเชิญ
* *มาร์ติน หยาน: รสชาติแห่งเวียดนาม* (2013) – ผู้จัด
* *แบ็กทูเบสิกส์* (2013) – ผู้จัด
* *มาร์ติน หยาน: รสชาติแห่งมาเลเซีย* (2015) – ผู้จัด
* *ถนนสู่เม็กซิโกของริก สไตน์ - ตอนที่ 1* (2017) – รับเชิญ
* *มาร์ติน หยาน เอเชียนเฟเวอริตส์* (2018— ) – ผู้จัด

## ตำราอาหาร
* *Chinese Recipes* (1978)
* *The Joy of [[Wok]]king* (1978)
* *The Yan Can Cook Book* (1981, reprinted 1983)
* *Everybody's Wokking*
* *The Well-Seasoned Wok*
* *Martin Yan's Feast: The Best of Yan Can Cook*
* *Chinese Cooking [[for Dummies]]*
* *Martin Yan's Asian Favorites*
* *Martin Yan's Quick and Easy*
* *Martin Yan's Chinatowns*
* *Martin Yan's Chinatown Cooking: 200 Traditional Recipes From 11 Chinatowns Around the World*
* *Martin Yan's Culinary Journey Through China*
* *Martin Yan's Asia*
* *Martin Yan’s China*
* *Martin Yan's Entertainment At-Home*
* *Martin Yan the Chinese Chef*
* *Martin Yan's Invitation to Chinese Cooking*
* *Martin Yan's Feast*
* *A Wok for All Seasons, 1988*

## ภัตตาคาร

## รางวัล

* ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์สาขาศิลปะการประกอบอาหาร โดยมหาวิทยาลัยจอห์นสันแอนด์เวลส์ 
* รางวัล Daytime Emmy สาขารายการทำอาหารยอดเยี่ยม ปี 1988
* รางวัล James Beard สาขาวารสารศาสตร์อาหารทางโทรทัศน์ยอดเยี่ยม ปี 1996
* รางวัล James Beard สาขารายการทำอาหารทางโทรทัศน์ยอดเยี่ยม ปี 1994
* รางวัล Antonin Careme จากสมาคมเชฟแห่งชายฝั่งแปซิฟิก
* The Courvoisier Leadership Award by Courvoisier
* 2008 Picnic Day (UC Davis) parade marshal
* 2022 James Beard Lifetime Achievement Award

## ดูเพิ่ม
* อาหารจีนแบบอเมริกัน
* อาหารกวางตุ้ง
* วิทยาศาสตร์การอาหาร
## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
* 
* มาร์ติน หยาน ในพีบีเอส

หมวดหมู่:ชาวอเมริกันเชื้อสายฮ่องกง
หมวดหมู่:นักเขียนชาวอเมริกัน