จารึกเมียเซดี

**จารึกเมียเซดี** (, ), **จารึกยาซะโกนมา** () หรือ **จารึกกู-บเยาะจี้** () ซึ่งจารึกไว้เมื่อ ค.ศ. 1113 เป็นจารึกหินภาษาพม่าที่เก่าแก่ที่สุดที่หลงเหลืออยู่ *เมียเซดี* แปลว่า "เจดีย์มรกต" ส่วนชื่อจารึกนั้นมาจากเจดีย์ที่อยู่บริเวณใกล้เคียง จารึกมีทั้งหมดสี่ภาษาได้แก่ พม่า มอญ ปยู และบาลี ซึ่งทั้งหมดบอกเล่าเรื่องราวของเจ้าชายยาซะโกนมาและพระเจ้าจานซิต้า ความสำคัญหลักของจารึกเมียเซดีคือ จารึกนี้ทำให้สามารถถอดรหัสอักษรของภาษาปยูได้

ปัจจุบันมีจารึกสองหลักอยู่ในประเทศพม่า หลักหนึ่งอยู่ที่บริเวณเมียเซดีในหมู่บ้านมยี่นกะบา (ทางใต้ของพุกาม) ภาคมัณฑะเลย์ อีกหลักได้รับการค้นพบโดย ดร.เอมานูเอ็ล ฟอร์ชฮัมเมอร์ นักวิชาการภาษาบาลีชาวเยอรมัน ใน ค.ศ. 1886–1887 และปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์โบราณคดีพุกาม จารึกเมียเซดีได้ขึ้นทะเบียนเป็นความทรงจำแห่งโลกจากยูเนสโก

## การวิเคราะห์และการแปล
### การวิเคราะห์
จารึกมีภาษาพม่า 39 บรรทัด ภาษาบาลี 41 บรรทัด ภาษามอญ 33 บรรทัด และภาษาปยู 26 บรรทัด สามารถแบ่งออกได้เป็นสามประเภท คือ การบริจาค ความปรารถนา และการสาปแช่ง

อักษรพุกามโดยทั่วไปมีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมหรือทรงกลม แต่ในจารึกนี้มีอักษรแบบฝักขาม เป็นจุดเริ่มของวรรณกรรมพม่า คำบางคำไม่ได้เขียนไว้เป็นระบบ กล่าวคือ มีการแยกพยัญชนะกับสระออกจากกัน ตัวอย่างเช่น ( ถูกสลักเป็น  บนบรรทัด และ  ถูกสลักในบรรทัดต่อมา)

มีคำที่ใช้เฉพาะสรรพนามบุรุษที่ 1 เท่านั้น คือ "ข้าพเจ้า" และ "ของข้าพเจ้า" แทน "เขา" ยาซะโกนมาแทนพระองค์เองว่า "พระโอรสของพระเทวีผู้เป็นที่รัก" () คำบางคำมีความหมายโบราณ ตัวอย่างเช่น (, ซึ่งมีความหมายสมัยใหม่ว่า "ละทิ้ง" หมายถึง "น่ารักหรือเป็นที่รัก" และ  แปลว่า "ผ่อนคลาย" หรือ "การผสมผสาน" หมายถึง "การบริจาค")

ยาซะโกนมา แทนพระนามบิดาของพระองค์ว่า **ศรีตรีภูวนาทิตยธัมมราชา** หมายถึง "ราชาผู้ส่องสว่างทั้งสามโลกดุจดวงอาทิตย์" แทนพระมารดาของพระองค์ว่า **ติโลกวฏังสิกาเทวี** (เทวีผู้ทรงปกครองทั้งสามโลก) และเรียกอาณาจักรพุกามว่า **อริมัททนะปุระ** (เมืองที่ปราบศัตรูราบคาบ)

จุดประสงค์ของหมวดบริจาคคือเพื่อให้ผู้คนได้ชื่นชมกับการกระทำของพระองค์ หมวดขอความปรารถนาเป็นส่วนหนึ่งของประเพณีทางพุทธศาสนา จุดประสงค์หลักของการเขียนคำสาปแช่ง คือเพื่อรักษาสิ่งของที่บริจาคไว้และป้องกันไม่ให้สิ่งก่อสร้างที่บริจาคไว้ได้รับความเสียหาย

จากจารึกนี้สามารถคำนวณช่วงเวลาการครองราชย์ของ พระเจ้าจานซิต้า, พระเจ้าอโนรธามังช่อ, พระเจ้าซอลู และพระเจ้าอลองสิธู และทำให้สามารถถอดรหัสอักษรของภาษาปยูได้ รวมทั้งแสดงให้เห็นถึงความรักและความเคารพของยาซะโกนมาที่มีต่อพระบิดาพระองค์

### การแปลจากบาลี

## ระเบียงภาพ

ไฟล์:Myazedi-Inscription-Burmese.JPG|ด้านพม่า
ไฟล์:Myazedi-Inscription-Mon.JPG|ด้านมอญ
ไฟล์:Myazedi-Inscription-Pali.JPG|ด้านบาลี
ไฟล์:Myazedi-Inscription-Pyu.JPG|ด้านปยู


## เชิงอรรถ

## อ้างอิง

* 
* 
* 
* Nishida Tatsuo 西田龍雄 (1955) "Myazedki 碑文における中古ビルマ語の研究　Myazedi hibu ni okeru chūko biruma go no kenkyū. Studies in the later ancient Burmese Language through Myazedi Inscriptions."　古代學 *Kodaigaku Palaeologia* 4.1:17-31 and 5.1: 22-40.
* Yabu Shirō 藪 司郎 (2006). 古ビルマ語資料におけるミャゼディ碑文の古ビルマ語 / Kobirumago shiryō ni okeru myazedi hibun senhyakujūninen no kobirumago ōbī / Old Burmese (OB) of Myazedi inscription in OB materials. Osaka: Osaka University of Foreign Studies.

## แหล่งข้อมูลอื่น

Myazedi Inscription at AncientBagan.com https://web.archive.org/web/20110707141220/http://www.ancientbagan.com/pic/stone1-large.jpg

Myazedi Inscription A at Zenodo https://zenodo.org/record/579873

Myazedi Inscription B at Zenodo https://zenodo.org/record/580158

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์พม่า
หมวดหมู่:วัฒนธรรมพม่า
หมวดหมู่:พุกาม
หมวดหมู่:ความทรงจำแห่งโลกจากประเทศพม่า
หมวดหมู่:จารึกในประเทศพม่า
หมวดหมู่:จารึกศาสนาพุทธ
พม่า