หลิว ฉือ

**หลิว ฉือ** (; ค.ศ. 220-310) ชื่อรอง **จื่อเจิน** () เป็นขุนนางของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน ต่อมาเป็นขุนนางของราชวงศ์จิ้นตะวันตก

## ประวัติ
หลิว ฉือเป็นชาวอำเภอเกาถาง (高唐縣 *เกาถางเซี่ยน*) เมืองเปงหงวน (平原郡 *ผิง-ยฺเหวียนจฺวิ้น*) ซึ่งปัจจุบันอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของนครยฺหวี่เฉิง มณฑลชานตง เป็นผู้สืบเชื้อสายรุ่นที่ 12 ของหลิว ปั๋ว (劉勃) ผู้เป็นอ๋องแห่งเจปัก (濟北王 *จี้เป่ย์หวาง*) บิดาของหลิว ฉือคือหลิว กว่าง (劉廣) รับราชการเป็นนายอำเภอ (令 *ลิ่ง*) ของอำเภอชื่อชิว (斥丘縣 *ชื่อชิวเซี่ยน*)

ในช่วงที่หลิว ฉืออยู่ในวัยเด็ก ครอบครัวของหลิว ฉือมีฐานะยากจนและใช้ชีวิตอย่างยากลำบาก จึงต้องขายวัวและเสื้อผ้าเพื่อยังชีพ แต่หลิว ฉือก็ชอบศึกษาเรียนรู้อย่างมาก จึงมีความรอบรู้ทั้งในเรื่องสมัยโบราณและสมัยปัจจุบัน ต่อมามณฑลและเมืองเสนอให้หลิว ฉือเข้ารับราชการ แต่หลิว ฉือปฏิเสธ ภายหลังหลิว ฉือเดินทางมายังลกเอี๋ยง (洛陽 *ลั่วหยาง*) นครหลวงของวุยก๊กเพื่อรับราชการเป็นเจ้าหน้าที่บัญชี (計吏 *จี้ลี่*) ภายหลังได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเจ้าเมืองโห้หล้ำ (河南尹丞 *เหอหนานอิ่นเฉิง*), เจ้าพนักงานสำนักราชเลขาธิการ (尚書郎 *ช่างชูหลาง*) และผู้พิพากษาในสังกัดเสนาบดีตุลาการ (廷尉正 *ถิงเว่ย์เจิ้ง*) ต่อมาได้เลื่อนตำแหน่งเป็นเจ้าพนักงานกรมบุคลากร (吏部郎 *ลี่ปู้หลาง*) เข้าร่วมในราชการทหารของอัครมหาเสนาบดี (สุมาเจียว) และได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เป็นสฺวินหยางจื่อ (循陽子)

หลังสุมาเอี๋ยนสถาปนาราชวงศ์จิ้นตะวันตกในปี ค.ศ. 266 หลิว ฉือได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เป็นสฺวินหยางปั๋ว (循陽伯) และเลื่อนเป็นเสนาบดีเจ้ากรมมหาดเล็ก (少府 *เฉาฝู่*) ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งเป็นเสนาบดีพิธีการ (太常 *ไท่ฉาง*) และราชเลขาธิการ (尚書 *ช่างชู*)

ในปี ค.ศ. 279 จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงส่งทัพราชวงศ์จิ้นเพื่อทำศึกพิชิตง่อก๊กที่เป็นรัฐอริ หลิว ฉือได้รับการตั้งให้เป็นรักษาการตุลาการทัพพิทักษ์ภาคใต้ (鎮南軍司 *เจิ้นหนานจฺวินซือ*) ภายหลังหลิว เซี่ย (劉夏) บุตรชายของหลิว ฉือถูกปลดจากราชการเพราะถูกจับได้ว่าติดสินบน ต่อมาไม่นานหลิว ฉือได้รับตำแหน่งเสนาบดีพระคลัง (大司農 *ต้าซือหนง*) แต่ถูกปลดจากตำแหน่งเพราะความผิดของหลิว เซี่ยบุตรชาย ต่อมาหลิว ฉือได้รับการแต่งตั้งใหม่เป็นอธิการบดีวิทยาลัยหลวง (國子祭酒 *กั๋วจื่อจี้จิ่ว*) และนายทหารม้ามหาดเล็ก (散騎常侍 *ซานฉีฉางชื่อ*) หลังซือหม่า ยฺวี่ (司馬遹) พระโอรสองค์โตของรัชทายาทซือหม่า จง (司馬衷) ได้รับการตั้งให้เป็นอ๋องแห่งกองเหลง (廣陵王 *กว่างหลิงหวาง*) หลิว ฉือได้รับเลือกให้เป็นอาจารย์ถวายการสอนแก่ซือหม่า ยฺวี่

ในปี ค.ศ. 291 หลิว ฉือ ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นสฺวินหยางโหว (循陽侯) ได้เลื่อนตำแหน่งเป็นมหาองครักษ์ประจำองค์รัชทายาท (太子太保 *ไท่จื่อไท่เป่า*) และได้รับตำแหน่งเพิ่มเติมเป็นขุนนางมหาดเล็ก (侍中 *ชื่อจง*) ได้รับยศพิเศษ (特進 *เท่จิ้น*) ได้รับตำแหน่งขุนนางที่ปรึกษาผู้ใหญ่ฝ่ายขวา (右光祿大夫 *โย่วกวางลู่ต้าฟู*), ไคฝู่อี๋ถงซานซือ (開府儀同三司; "ผู้ได้รับอำนาจเปิดสำนักว่าราชการเทียบเท่าสามมหาเสนาบดี") และแม่ทัพมณฑลกิจิ๋ว (冀州都督 *จี้โจวตูตู*) 

ในปี ค.ศ. 300 หลิว ฉือได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 *ซือคง*) ต่อมาไม่นานก็ย้ายไปเป็นมหาองครักษ์ (太保 *ไท่เป่า*) และราชครู (太傅 *ไท่ฟู่*) ตามลำดับ 

ในปี ค.ศ. 302 หลิว ฉือลาออกจากตำแหน่งเพราะความชราและสุขภาพไม่ดี กลับมาพักผ่อนในจวนโดยยังคงบรรดาศักดิ์เดิม  แต่ในปีถัดมาได้เกิดสงครามกลางเมือง กำลังทหารของซือหม่า อ้าย (司馬乂) อ๋องแห่งเตียงสา (長沙王 *ฉางชาหวาง*) รบกับกำลังทหารพันธมิตรของซือหมา อิ่ง (司馬穎) อ๋องแห่งเซงโต๋ (成都王 *เฉิงตูหวาง*) และซือหม่า หยง (司馬顒) อ๋องแห่งโฮกั้น (河間王 *เหอเจียนหวาง*) ในนครหลวงลกเอี๋ยง ในระหว่างการรบมีทหารบุกเข้าปล้นจวนของหลิว ฉือ หลิวฉือจึงต้องกลับหนีกลับไปบ้านเกิดที่เมืองเปงหงวน

ในปี ค.ศ. 304 หลิว ฉือได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 *ไท่เว่ย์*) แต่หลิว ฉือลาออกจากตำแหน่ง

ในปี ค.ศ. 307 หลิว ฉือขอลาออกจากราชการเนื่องจากอายุมาก แต่ถูกปฏิเสธไม่ให้ลาออก และได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม จนกระทั่งปี ค.ศ. 309 จึงได้รับอนุญาตให้ลาออกจากราชการ หลิว ฉือเสียชีวิตในเวลาต่อมาอีกหนึ่งปีเศษ ขณะมีอายุ 91 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) ได้รับสมัญญานามว่า "ยฺเหวียน" (元)

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ฝาง เสฺวียนหลิง (648). *[[จิ้นชู]]*.

หมวดหมู่:ขุนนางของวุยก๊ก
หมวดหมู่:ข้าราชการในยุคราชวงศ์จิ้น