ไพ่นกกระจอก

**ไพ่นกกระจอก** ( หรือ ; เพ็งอิม: mua7 ziaoh4, *หมั่วเจียะ*; เป่อ่วยยี: muâ-tshiok, *หมัวเจี๊ยก*; ; ) เป็นเกมแบบใช้แผ่นกระเบื้องซึ่งพัฒนาราวคริสต์ศตวรรษที่ 19 ในประเทศจีน และแพร่หลายสู่ประชาคมโลกตั้งแต่ช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยเป็นการละเล่นที่อาศัยผู้เล่น 4 คน (รูปแบบผู้เล่น 3 คนพบได้ในจีนบางพื้นที่, ญี่ปุ่น, เกาหลีใต้, เวียดนาม และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยเฉพาะบริเวณคาบสมุทรมลายู) ตัวเกมและรูปแบบต่าง ๆ มีการเล่นทั่วเขตวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกในเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และกลายเป็นที่นิยมในโลกตะวันตก เกมดังกล่าวได้รับการดัดแปลงให้กลายเป็นรูปแบบความบันเทิงออนไลน์ที่แพร่หลาย ไพ่นกกระจอกเป็นกีฬาทางปัญญา กลยุทธ์ และโชค เช่นเดียวกันกับเกมไพ่รัมมี่ของตะวันตก

## ศัพทมูลวิทยา
เดิมทีไพ่นกกระจอกมีชื่อเรียกว่า ***หมั่วเจียะ*** (; เพ็งอิม: *mua<sup>7</sup> ziaoh<sup>4</sup>*; ) ซึ่งยังคงใช้เรียกในกลุ่มภาษาจีนบางภาษาโดยเฉพาะภาษาในแถบตอนใต้ เช่น ภาษากวางตุ้ง, ภาษาฮกเกี้ยน, และภาษาแต้จิ๋ว กล่าวกันว่าเสียงกระทบกันของไพ่ขณะสับไพ่คล้ายกับเสียงเจื้อยแจ้วของนกกระจอก นอกจากนี้ยังมีการเสนอแนะว่าชื่อนี้อาจมาจากวิวัฒนาการของเกมไพ่โบราณที่เรียกว่า หม่าเตี้ยว () ซึ่งไพ่นกกระจอกได้รับการดัดแปลงมาจากเกมนั้น

## ประวัติศาสตร์
ต้นกำเนิดไพ่นกกระจอกยังเป็นที่ถกเถียงว่ากำเนิดที่ใดระหว่างเมืองเล่งปอกับเมืองฮกเกี้ยน เฉิ่น อีฟาน () ผู้เขียนคู่มือไพ่นกกระจอกเล่มแรก เขียนไว้ในหนังสือ  (; ค.ศ. 1914) ว่า "ต้นกำเนิดของไพ่นกกระจอกเกิดขึ้นเมื่อประมาณสามสิบปีก่อนในเมืองเล่งปอ จึงแพร่หลายไปยังอีกสองเมืองคือเจียงซูและเจ้อเจียง แล้วจึงเข้ามาสู่กรุงปักกิ่ง" ซึ่งสามารถอนุมานได้ว่าต้นกำเนิดนั้นอยู่ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ส่วนในหนังสือ  (, *ปั๋วฉื่อ*) เขียนโดยตู้ ย่าเฉวียน () นักวิชาการชาวจีนใน ค.ศ. 1933 เขาเชื่อว่าเดิมทีไพ่นกกระจอกเป็นที่นิยมในหมู่ชาวประมงในมณฑลฮกเกี้ยนและกวางตุ้ง ต่อมาในช่วงต้นรัชสมัยจักรพรรดิกวังซฺวี่ ไพ่นกกระจอกก็แพร่หลายไปยังกลุ่มพ่อค้าในเมืองเล่งปอ กล่าวโดยคร่าว ๆ ไพ่นกกระจอกเริ่มต้นขึ้นในช่วงปลายราชวงศ์ชิง ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 19 โดยมีนักวิชาการหลายคนถกเถียงกันถึงปีที่แท้จริงที่มีการคิดค้นขึ้นมา โดย สฺวี่ จื่อหยาน () นักวิชาการในปลายราชวงศ์ชิง อาจารย์ประจำโรงเรียนหนานหยางกงเสฺว (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวทง วิทยาเขตสฺวีฮุ่ย) ได้เขียนไว้ในหนังสือ  (, *ฉือเย่เหย่เหวิน*)  ว่า ความนิยมของไพ่นกกระจอกเพิ่มขึ้นในช่วงปลายรัชสมัยจักรพรรดิกวังซฺวี่ (หลังสิ้นสุดสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่งใน ค.ศ. 1895) เราจึงสรุปได้ว่าช่วงทศวรรษระหว่างปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 เป็นช่วงเริ่มต้นของไพ่นกกระจอก

ไพ่นกกระจอกมีพื้นฐานมาจากเกมไพ่แบบจั่วและทิ้งที่ได้รับความนิยมในประเทศจีนช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 18 ถึง 19 ซึ่งบางเกมยังคงได้รับความนิยมในปัจจุบัน

เดวิด พาร์เล็ตต์ นักวิชาการด้านเกม เขียนว่า เกมไพ่ตะวันตกอย่าง Conquian และรัมมี่มีต้นกำเนิดร่วมกันกับไพ่นกกระจอก

ไม่ทราบแน่ชัดว่าการเปลี่ยนจากไพ่มาเป็นกระเบื้องเกิดขึ้นเมื่อใด แต่คาดว่าน่าจะเกิดขึ้นในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 ชุดกระเบื้องที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่มีอายุราว ค.ศ. 1870 และได้มาจากการจัดซื้อในเมืองฮกจิว เซี่ยงไฮ้ และเล่งปอ

การห้ามการพนันหลังการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนใน ค.ศ. 1949 ส่งผลให้การเล่นเกมนี้ลดลง และในที่สุดตัวเกมก็ถูกห้ามในระหว่างการปฏิวัติทางวัฒนธรรม (ค.ศ. 1966–1976) ปัจจุบัน การเล่นไพ่นกกระจอกเป็นกิจกรรมยามว่างยอดนิยมในประเทศจีน และชุมชนที่พูดภาษาจีนอื่น ๆ

### ไพ่นกกระจอกในโลกตะวันตก
หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง  () แพทย์ฝึกหัดชาวอเมริกาในเซี่ยงไฮ้ ได้จัดพิมพ์คู่มือเล่นไพ่นกกระจอกตามคำแนะนำของ Walker วิศวกรชาวอังกฤษ ว่าให้เพิ่มตัวเลขอารบิกลงไปบนตัวหมากซึ่งทำให้จำแนกตัวหมากได้และง่ายต่อการเล่น

## รูปแบบการเล่น

รูปแบบต่าง ๆ อาจมีระบบการให้คะแนนที่ซับซ้อนกว่ามาก มีการเพิ่มหรือลดไพ่ และมีองค์ประกอบการให้คะแนนมากกว่า รวมถึงจำกัดจำนวนเจ้ามือที่เล่น

ในหลาย ๆ ที่ ผู้เล่นมักจะเห็นเพียงรูปแบบเดียวและไม่ทราบถึงรูปแบบอื่น ๆ หรืออ้างว่ารูปแบบอื่น ๆ นั้นไม่ถูกต้อง ในจีนแผ่นดินใหญ่เพียงแห่งเดียวก็มีรูปแบบต่าง ๆ มากกว่าสามสิบแบบ และทั่วโลกมีมากกว่า 40 แบบ ปัจจุบันรูปแบบต่าง ๆ มีความแตกต่างกันเพียงแค่การให้คะแนนเท่านั้น

### แบบจีน

### แบบอื่น ๆ

## หน้าตาไพ่และอุปกรณ์
ไพ่นกกระจอกที่นิยมเล่นในประเทศไทยนั้นจะมีไพ่จำนวน 136 ตัว ทั้งหมด 2 ชุดมาตรฐานด้วยกัน ได้แก่ **โซ่ยไป๊** (ไพ่เล็ก) และ**ตั่วไป๊** (ไพ่ใหญ่) ในผู้เล่นบางกลุ่ม โดยเฉพาะในฮ่องกง จะมีชุดไพ่เพิ่มมาอีก 1 ชุดด้วยกัน คือ **ฮวยไป๊** (ไพ่ดอกไม้) รวมเป็น 144 ตัว
### โซ่ยไป๊
ไพ่เล็กหรือ**โซ่ยไป๊** (; เพ็งอิม: soi3 bai5) หรือฉบับฮ่องกงเรียกว่า**ไพ่ตัวเลข** ( และ ) มีไพ่ทั้งหมด 3 ชุดย่อย ได้แก่ 
* ชุด**ท้ง** (; เพ็งอิม: dang5, 'กระบอก'; หรือ ; ) เป็นไพ่ลายแต้มกลม 
* ชุด**เสาะ** (; เพ็งอิม: soh4, 'เชือก, โซ่' หรือ ; ) เป็นไพ่ลายเชือกหรือไม้ไผ่
* ชุด**บ่วง** (; เพ็งอิม: bhuang7, 'หมื่น' หรือ ; /) เป็นไพ่จำนวนตัวเลขหลักหมื่นในอักษรจีน

สำหรับโซ่ยไป๊แต่ละชุดย่อย จะมีดอกไพ่ตั้งแต่ 1 ถึง 9 แต่ละอันมีทั้งหมด 4 ตัว นั่นคือ โซ่ยไป๊แต่ละชุดย่อยมีไพ่ 36 ตัว รวมทั้งสิ้น 108 ตัว นอกจากนี้ไพ่ 1 (เอียว) และไพ่ 9 (เก้า) ของแต่ละชุดจะเรียกรวมกันว่า**ไพ่เอียวเก้า** (; เพ็งอิม: iao1 gao2 bai5; ) ซึ่งจะสามารถใช้รวมกับตั่วไป๊ได้เช่นกัน

### ตั่วไป๊
ไพ่ใหญ่หรือ**ตั่วไป๊**(; เพ็งอิม: dua7 bai5) หรือฉบับฮ่องกงเรียกว่า**ไพ่ตัวอักษร** ( และ ) แตกต่างจากโซ่ยไป๊ตรงที่ไม่มีลำดับเลข 1 - 9 จึงมิสามารถนำมาเล่น*เจียะ*ได้ โดยตั่วไป๊แบ่งออกเป็น 3 ชุดย่อย ได้แก่**ชุดทิศ** และ**ชุดมังกร**

#### ชุดทิศ
ไพ่ทิศหรือ**ฮวงไป๊** (; เพ็งอิม: huang1 bai5, 'ไพ่ลม'; ) มีทั้งหมด 4 ทิศ ซึ่งตัวไพ่จะเขียนด้วยอักษรจีนแสดงทิศหลักทั้งสี่ ได้แก่ 
* **ตัง** (; เพ็งอิม: dang1; ) คือทิศตะวันออก บางตำราเรียก**ตังฮึง** (; เพ็งอิม: dang1 hng1) หรือ**โอวตง** (; เพ็งอิม:ou1 dong1,'ตะวันออกสีดำ')
* **นั้ม** (; เพ็งอิม: nam5; ) คือทิศใต้ บางตำราเรียก**หน่ำฮึง** (; เพ็งอิม: nam7 hng1) 
* **ไซ** (; เพ็งอิม: sai1; ) คือทิศตะวันตก บางตำราเรียก**ไซฮึง** (; เพ็งอิม: sai1 hng1) 
* **ปัก** (; เพ็งอิม: bag4; ) คือทิศเหนือ บางตำราเรียก**ปั๊กฮึง** (; เพ็งอิม: bag8 hng1) 

สำหรับไพ่ทิศนั้น แต่ละทิศมีไพ่อย่างละ 4 ตัว รวมทั้งสิ้น 16 ตัว

นอกจากนี้ ไพ่ทิศในบางตำราอาจจะเรียกว่า *ซี่ฮี๋ไป๊* (; เพ็งอิม: si2hi6bai5, 'ไพ่ยินดีทั้งสี่')

#### ชุดมังกร
ไพ่มังกรหรือ**จี้ไป๊** (; เพ็งอิม: zin2 bai5, 'ไพ่ลูกธนู') ประกอบไปด้วย 3 สี ดังนี้
* สีแดงหรือ**อั่งตง** (; เพ็งอิม: ang7dong1, 'ตรงกลางสีแดง'; ) เขียนด้วยตัวอักษร 中 (แปลว่า ตรงกลาง) สีแดง 
* สีเขียวหรือ**แชฮวด** (; เพ็งอิม: cên1 huêg4, 'ความงอกเงยสีเขียว') เขียนด้วยตัวอักษร 發 สีเขียว ซึ่งเป็นตัวอักษรจากคำว่า*ฮวดไช้* (; เพ็งอิม: huêg4 cai5, 'เกิดร่ำรวยขึ้น') ซึ่งบางตำราก็เรียกไพ่ตัวนี้ว่า*ฮวดไช้*เช่นกัน สำหรับตำราของฝั่งญี่ปุ่น จะเรียกว่า *ริวฟา* ()
* สีขาวหรือ**แปะปั้ง** (; เพ็งอิม: bêh4bang2, 'ไม้กระดานสีขาว'; ) เป็นไพ่ที่หน้าไพ่เป็นกรอบกระดานสีน้ำเงิน () หรือบางแห่ง โดยเฉพาะในประเทศญี่ปุ่นใช้เป็นไพ่หน้าว่าง ()

เช่นเดียวกับไพ่ทิศ สำหรับไพ่มังกรนั้น แต่ละสีมีไพ่อย่างละ 4 ตัว รวมทั้งสิ้น 12 ตัว 

นอกจากนี้ ไพ่มังกรในบางตำรา โดยเฉพาะประเทศญี่ปุ่น อาจจะเรียกว่า *ซาหง่วงไป๊* (; เพ็งอิม: san1nguêng7bai5, 'ไพ่แรกเริ่มทั้งสาม' )

### ฮวยไป๊
ไพ่ดอกไม้หรือ**ฮวยไป๊** (; เพ็งอิม: huê1bai5; ) เป็นไพ่พิเศษ ซึ่งในสถานการณ์ปกติจะนำมาเล่น*เจียะ*, *ผ่อง*, *กั่ง*, หรือ*งั่ง* ไม่ได้ โดยปกติแล้วผู้ผลิตจะใช้สีสันหลากหลายเพื่อวาดลวดลายที่สวยงาม โดยเฉพาะรูปดอกไม้นานาพรรณ อย่างไรก็ตาม ก็มีไพ่ดอกไม้บางประเภทที่ไม่ได้วาดเป็นรูปดอกไม้เช่นกัน

ฮวยไป๊แต่ละประเภทจะถูกจัดเป็นกอง กองละ 4 ตัว เรียกว่า**อิกไถ่ฮวย** (; เพ็งอิม: ig4 tai7 huê1) โดยไพ่แต่ละใบจะทำหน้าที่แทนทิศทางต่าง ๆ ตามที่จะกล่าวต่อไปด้านล่าง ซึ่งบางกติกาโดยเฉพาะในฮ่องกง หากผู้เล่นได้รับไพ่ฮวยไป๊ก็จะได้รับแต้มต่อ

เนื่องจากการใช้ฮวยไป๊นั้นขึ้นอยู่กับดวงสูงมาก กติกาของไพ่นกกระจอกหลายสำนักจึงไม่นับรวมฮวยไป๊เข้าในการเล่น รวมถึงกติกาที่นิยมเล่นในประเทศไทยเช่นกัน แม้แต่ในการเล่นกติกาแบบฮ่องกงและไต้หวันที่มีกำหนดให้ใช้ฮวยไป๊ ผู้เล่นบางคนก็อาจจะเลือกคัดแยกฮวยไป๊ออกก่อนเริ่มเล่นเช่นกัน

ฮวยไป๊ที่นิยมใช้มีอยู่ 2 ประเภทคือ **ซี้กุงจื้อ** (สุภาพบุรุษทั้งสี่) และ**ซี้ขุ่ย** (ฤดูทั้งสี่)

#### ซี้กุงจื๋อไป๊
ไพ่สุภาพบุรุษทั้งสี่หรือ**ซี้กุงจื๋อไป๊** (; เพ็งอิม: si5 gung1 ze6 bai5) บนหน้าไพ่มีพรรณไม้ด้วยกัน 4 ชนิด ได้แก่
# **บ๊วย** (; เพ็งอิม: bhuê5) คือดอกบ๊วย
# **ลั้ง** (; เพ็งอิม: lang5) คือดอกกล้วยไม้
# **เก็ก** (; เพ็งอิม: gêg4) คือดอกเบญจมาศ หรือเก๊กฮวย
# **เต็ก** (; เพ็งอิม: dêg4) คือกิ่งไผ่
ไพ่ชุดนี้ก็จะมีอักษรจีนเขียนกำกับไว้เช่นเดียวกัน แต่ละพรรณไม้มีอย่างละ 1 ตัว รวมทั้งหมดมี 4 ตัวด้วยกัน

#### ซี้คุ่ยไป๊
ไพ่ฤดูกาลทั้งสี่หรือ**ซี้คุ่ยไป๊** (; เพ็งอิม: si5 kui2 bai5) บนหน้าไพ่จะเป็นรูปดอกไม้ประจำฤดูกาลนั้น ๆ โดยมีอักษรจีนกำกับไว้ว่าเป็นฤดูอะไร ประกอบไปด้วย 4 ฤดู ได้แก่ 
# **ชุง** (; เพ็งอิม: cung1) คือฤดูใบไม้ผลิ แทนด้วยดอกโบตั๋น
# **แห่** (; เพ็งอิม: hê7) คือฤดูร้อน แทนด้วยดอกไหน่ฮวยหรือดอกบัว
# **ชิว** (; เพ็งอิม: ciu1) คือฤดูใบไม้ร่วง แทนด้วยผลไม้นานาชนิด
# **ตัง** (; เพ็งอิม: dang1) คือฤดูหนาว แทนด้วยดอกจุ้ยเซียนหรือดอกดารารัตน์
แต่ละฤดูมีอย่างละ 1 ตัวด้วยกัน ดังนั้นจึงมีทั้งหมด 4 ตัว

### ลูกเต๋าและตัวกำหนดทิศ
การเล่นไพ่นกกระจอกขาดไม่ได้เลยก็คือ ลูกเต๋า 3 ลูก และตัวกำหนดทิศ ซึ่งจะกำหนด 4 ทิศหลักเท่านั้น ซึ่งก็คือ ทิศตะวันออก ทิศใต้ ทิศตะวันตกและทิศเหนือ
ไฟล์:Chinese dice.jpg|link=|ลูกเต๋า
ไฟล์:Tion-Mahjong.JPG|link=|ตัวกำหนดทิศ


### โต๊ะ
โต๊ะสี่เหลี่ยม 36×36 นิ้ว หรือแล้วแต่ตามสะดวกของผู้เล่น

## วิธีการเล่น
### กฎ
มีการกำหนดกฎก่อนการเล่น อย่างเช่น ตัวเลขมากที่สุดของคะแนนในการชนะและการชนะแบบพิเศษ
### จำนวนผู้เล่น
ผู้เล่น 4 คน (2, 3 คนก็เล่นได้)
### การสะสมไพ่
ไพ่นกกระจอกเป็นการสะสมไพ่ให้ครบ 4 กลุ่มจากการ “เจียะ”, “ผ่อง” หรือ “กั่ง” และต้องมีคู่ไพ่ที่เหมือนกันเรียกว่า “งั่ง” เวลาชนะผู้ชนะต้องพูด “หมั่วเจียะ” 

#### เจียะ
ไพ่เรียงหรือ**เจียะ** (; เพ็งอิม: ziah8) คือเรียงลำดับตัวไพ่ในชุดเดียวกัน 3 ตัว จากไพ่ชุดใด ๆ ก็ได้ เป็นการเก็บไพ่จากผู้เล่นที่มีตำแหน่งทิศสูงว่าเราซึ่งก็คือคนที่นั่งทางซ้ายมือเรา เมื่อเขาทิ้งไพ่ลงมาแล้วในมือเรามีไพ่ชุดเดียวกันในมือ 2 ตัว (ต้องเป็นการเรียงลำดับ) เราต้องพูดว่า “เจียะ” เพื่อที่เราจะได้เก็บไพ่ขึ้นมาเป็นของเรา และต้องเปิดไพ่ที่เราเลือกนำมาเรียงเป็นลำดับด้วย 3 ตัว

#### ผ่อง/ขั้ม
ไพ่ตองหรือ**ผ่อง** (; เพ็งอิม: pong3) คือ กลุ่มไพ่ที่มีไพ่ 3 ตัวเหมือนกันจากชุดไพ่ใด ๆ ก็ได้ เป็นการเก็บไพ่จากที่ผู้เล่นอื่นทิ้งไพ่ลงมาสามารถเก็บได้จากผู้เล่นทุกคน การ “ผ่อง” นี้เราต้องมีไพ่แบบเดียวกันในมือ 2 ตัว เมื่อผู้เล่นใด ๆ ทิ้งไพ่แบบที่เรามีเราต้องพูดออกไปว่า “ผ่อง” แล้วเราจะเก็บไพ่ตัวนั้น (การ “ผ่อง” สามารถเก็บไพ่ข้ามต่ำแหน่งทิศได้) และต้องเปิดกลุ่มไพ่ที่เรา “ผ่อง” ด้วย

สำหรับการ "ผ่อง" ที่เกิดขึ้นจากการจั่วไพ่ตั้งแต่แรกนั้น จะเรียกว่าไพ่ตองมืดหรือ**ขั้ม** (; เพ็งอิม: kam2)

#### กั่ง
ไพ่โฟร์การ์ดหรือ**กั่ง** (; เพ็งอิม: gang3) คือไพ่ตัวเดียวกัน 4 ตัว จากชุดไพ่ใด ๆ ก็ได้ การ “กั่ง” สามารถ “กั่ง” ได้ 2 วิธี ได้แก่
* กั่งสว่างหรือ**เอี่ยงกั่ง** (; เพ็งอิม: iang7 gang3) เป็นการเก็บไพ่มีหลักคล้าย ๆ การ “ผ่อง” คือเราต้องมีไพ่ที่เหมือนกันในมือ 3 ตัวอยู่แล้ว เมื่อผู้เล่นใด ๆ ทิ้งไพ่แบบที่เรามีในมือลงมาเราต้องพูด “กั่ง” จึงสามารถเก็บไพ่และต้องเปิดไพ่ด้วย แต่ที่แตกต่างไปจากการ “ผ่อง” คือ การ “กั่ง” สามารถจั่วไพ่เพิ่มได้อีก 1 ตัว จากไพ่ตัวสุดท้ายที่คว่ำที่อยู่แถวสุดท้าย
* กั่งมืดหรือ**อั๊มกั่ง** (; เพ็งอิม: am5 gang3) โดยที่เรามีไพ่เหมือนกันอยู่แล้ว 3 ตัวในมือและเราสามารถจั่วไพ่ตัวที่ 4 ขึ้นมาได้ให้พูด “กั่ง” และเปิดไพ่ และสามารถจั่วไพ่เพิ่มได้อีก 1 ตัว จากไพ่ตัวสุดท้ายที่คว่ำอยู่แถวสุดท้าย

#### งั่ง
ไพ่คู่หรือ**งั่ง** (; เพ็งอิม: ngang2) คือ ไพ่ 2 ตัวเหมือนกันจากชุดไพ่ใด ๆ ก็ได้ทั้งโซ่ยไป๊และตั่วไป๊ การ “งั่ง” นี้ไม่ได้เป็นหนึ่งวิธีในการเก็บไพ่ แต่มันเป็นคู่ไพ่ที่สำคัญมาก หากผู้เล่นใดสามารถสะสมไพ่ครบ 4 กลุ่มแล้วแต่หากขาดคู่ “งั่ง” นี้ก็ยังไม่ชนะ (สามารถดูตัวอย่างได้จาก การชนะแต่ละประเภท)

### การสร้างกำแพง
* **หมายเหตุ** ในบทความนี้จะกล่าวถึงการเล่นไพ่นกกระจอกโดยการใช้ชุดไพ่มาตรฐาน 5 ชุดด้วยกัน

นำไพ่ทั้ง 2 ชุด คือโซ่ยไป๊และตั่วไป๊ มาคว่ำหน้าแล้วล้างไพ่ จากนั้นให้ผู้เล่นต่างช่วยกันสร้างกำแพงทั้งสี่ด้านขึ้นมาโดยให้ยาวด้านละ 17 ตัว 2 ชั้น (หมายถึงมีด้านบนและด้านล่างยาว 17 ตัวเท่ากัน) จากนั้นดันกำแพงที่ผู้เล่นสร้างมาไว้ด้านหน้าให้ตั้งเป็นแนวเฉียงล้อมให้เป็นกรอบสี่เหลี่ยมทั้ง 4 ด้าน
### ความสัมพันธ์ของผู้เล่น
การเล่นไพ่นกกระจอกจะมีการกำหนดทิศของผู้เล่นแต่ละคนโดยในที่นี้ทิศตะวันออกสูงกว่าทิศใต้ ทิศใต้สูงกว่าทิศตะวันตก ทิศตะวันตกสูงกว่าทิศเหนือ และทิศเหนือสูงกว่าทิศตะวันออก 

เจ้ามือหรือ**จึงแก** (; เพ็งอิม: zeng1 gê1) คือผู้เล่นตำแหน่งทิศตะวันออกจะมีสิทธิในการทอยลูกเต๋า เพื่อเป็นตัวกำหนดว่าจะเริ่มหยิบไพ่จากกำแพงด้านใด ตัวที่เท่าไรในเกมนั้น ๆ

### ตำแหน่ง
right|150x150px
#ตำแหน่งของผู้เล่นถูกกำหนดโดยทิศให้นับทวนเข็มนาฬิกาเริ่มที่ ทิศตะวันออก, ทิศใต้, ทิศตะวันตกและทิศเหนือ 
# เมื่อผู้เล่นใด ๆ คนหนึ่งชนะ (ไม่นับเจ้ามือ) ผู้เล่นในตำแหน่งทิศที่ต่ำกว่าได้เป็นเจ้ามือต่อไป และตำแหน่งทิศก็จะเปลี่ยนไป
# ถ้าเจ้ามือเป็นฝ่ายชนะตำแหน่งยังคงเป็นเหมือนเดิมไม่มีการเปลี่ยนแปลง

### รอบและการเปลี่ยนรอบ
การเริ่มเล่นทุกครั้งจะอยู่ที่ทิศตะวันออกเล่นให้ครบ 4 คนแล้วจึงเปลี่ยนทิศถัดไปเรื่อย ๆ อย่างนี้จนถึงทิศเหนือครบสี่คนเป็นอันจบเกม (ตำแหน่งทิศของผู้เล่นก็จะเปลี่ยนไปด้วย) ไพ่นกกระจอกในการเล่นแต่ละรอบอาจจะมากกว่า 4 รอบก็ได้หากผู้ชนะเป็นคนเดิม
### การเริ่มเกม
ตั้งกำแพงเรียบร้อยแล้วให้ผู้เล่นคนใดคนหนึ่งทอยลูกเต๋า (โยนในกำแพง) เพื่อกำหนดตำแหน่งเริ่มเกม
* **หมายเหตุ** ในที่นี้ผลหน้าลูกเต๋าคือ 4
# กำหนดตำแหน่งเริ่มเกม สุ่มตำแหน่งเริ่มเล่นโดยการทอยลูกเต๋าแล้วนับทวนเข็มนาฬิกา เมื่อนับแล้วไปลงที่ใครคนนั้นก็เป็นทิศตะวันออก
# การหยิบไพ่ ขึ้นอยู่กับตัวเลขบนหน้าลูกเต๋าในที่นี้สมมุติลูกเต๋าออกมาเป็น 4
## นับทวนเข็มนาฬิกาเริ่มจากเจ้ามือไป เมื่อไปจบที่หน้าใครก็แสดงว่ากำแพงทิศนั้นจะเป็นกำแพงที่จะหยิบไพ่ (ในที่นี้คือทิศเหนือ)
## ให้นับตัวไพ่ไปตามตัวเลขบนหน้าลูกเต๋าตามเข็มนาฬิกา (ผลลูกเต๋าออกมา 4 ก็นับไป 4 แล้วจึงจะเริ่มหยิบตัวที่ 5)
## เจ้ามือ (ผู้เล่นทิศตะวันออก) จะเป็นคนหยิบไพ่ก่อน ให้หยิบสี่ตัว (เจ้ามือจะได้ไพ่ 4 ตัวเพราะมีด้านบนและด้านล่าง) จากนั้นผู้เล่นทิศใต้, ตะวันตก และทิศเหนือจะได้เป็นผู้หยิบไพ่เรียงตามลำดับ ทำซ้ำไปเรื่อย ๆ จนผู้เล่นทุกคนได้ไพ่ครบ 12 ตัว
## เจ้ามือเริ่มหยิบไพ่ 1 ตัว และหยิบไพ่ข้ามบล็อกไป 1 ตัว ดังภาพ ส่วนผู้เล่นคนอื่น ๆ หยิบไปคนละ 1 ตัว (เวลาเล่นผู้เล่นทุกคนจะมีไพ่อยู่ในมือทั้งหมด 13 ตัว ส่วนตัวที่ 14 ของเจ้ามือที่หยิบไพ่ขึ้นมานั้นเป็นตัวจั่ว)
## เจ้ามือมีไพ่อยู่ในมือทั้งหมด 14 ตัว ผู้เล่นคนอื่น ๆ มีทั้งหมด 13 ตัว
## ในกรณีที่ผลหน้าลูกเต๋าออกมาเป็น 17 
### ให้เจ้ามือนับทวนเข็มนาฬิกาโดยเริ่มนับที่ตำแหน่งทิศตะวันออก เราจะเห็นได้ว่ามันจะเป็นกำแพงที่หน้าทิศตะวันออก 
### ให้นับจากด้านขวาของกำแพงที่ 17 นับตัวไพ่ไป 17 ตัว จะเห็นว่ามันหมดกำแพงที่ 17 ไม่ต้องตกใจก็ให้หยิบไพ่ตัวถัดไปจากกำแพงถัดไปได้เลย
# เจ้ามือทิ้งไพ่ลงมา 1 ตัวซึ่งเป็นไพ่ที่ไม่ต้องการ จากนั้นผู้เล่นตำแหน่งทิศถัดไปจะจั่วไพ่ขึ้นมาไว้ในมือและทิ้งไพ่ที่ไม่ต้องการออกไป (ให้ผู้เล่นทุกคนทิ้งไพ่ที่ไม่ต้องการให้อยู่ในกรอบกำแพง)
# ไพ่ที่ไม่ต้องการของผู้อื่นอาจจะมีประโยชน์กับเรา ดังนั้นควรดูให้ดี ๆ ว่าเราคอยไพ่อะไรอยู่และเขาทิ้งไพ่อะไรลงมา
## ตะโกน “เจียะ” ออกไปหากผู้เล่นในตำแหน่งที่สูงกว่าเรา(ผู้เล่นที่นั่งทางซ้ายมือของเรา)ทิ้งไพ่ที่เราคอยอยู่และเราต้องเปิดไพ่ที่เรา “เจียะ” ขึ้นมาด้วย (ดูคำอธิบายเพิ่มที่ ชนะอย่างไร: “เจียะ”)
## ตะโกน “ผ่อง” ออกไปหากผู้เล่นใด ๆ ทิ้งไพ่ที่เราคอยอยู่และเราต้องเปิดไพ่ที่เรา “ผ่อง” ด้วย (ดูคำอธิบายเพิ่มที่ ชนะอย่างไร: “ผ่อง”)
## ตะโกน “กั่ง” ออกไปหากผู้เล่นใด ทิ้งไพ่ที่เรามีอยู่ในมือแล้ว 3ตัว หรือเราจั่วตัวที่ 4 ขึ้นมาได้ และเราจะได้หยิบไพ่ตัวพิเศษ (ดูคำอธิบายเพิ่มที่ ชนะอย่างไร: “กั่ง”)
## หากผู้เล่นใด ๆ ทิ้งไพ่ลงมาและมีคนร้อง “หมั่วเจียะ” ถือว่าจบเกม ผู้เล่นอื่น ๆ ที่จะ “เจียะ”, “ผ่อง” หรือ “กั่ง” ไม่มีสิทธิในการเก็บไพ่ตัวนั้นแล้ว ผู้ชนะจะต้องเปิดไพ่ให้ทุกคนดูด้วย และผู้เล่นคนอื่น ๆ ก็จะเปิดไพ่เช่นกัน
## “กั่ง” มีสิทธิในการเก็บไพ่มากกว่า “เจียะ” และ “ผ่อง” มีสิทธิในการเก็บไพ่มากกว่า “เจียะ” (ดูคำอธิบายเพิ่มที่ ชนะอย่างไร)
# ถ้าไพ่ที่ทิ้งลงมามันไม่มีประโยชน์สำหรับใครก็ให้ผู้เล่นคนถัดไปจั่วไพ่ขึ้นมาจากกำแพงขึ้นมา และทิ้งไพ่ที่ไม่ต้องการออกไป
# เกมจะจบก็ต่อเมื่อมีคนร้อง “หมั่วเจียะ” ถ้าเจ้ามือเป็นฝ่ายชนะตำแหน่งยังคงเป็นเหมือนเดิม แต่ถ้าผู้เล่นคนอื่นเป็นฝ่ายชนะผู้เล่นในตำแหน่งทิศที่ต่ำกว่าจะได้เป็นเจ้ามือถัดไป และเป็นผู้ทอยลูกเต๋าเพื่อสุ่มตำแหน่งกำแพงต่อไป
# เมื่อกำแพงไพ่เหลือ 14 ตัว (7 บล็อก) เกมจะเริ่มใหม่อีกครั้งที่เจ้ามือคนเดิมและตำแหน่งทิศเดิม

### การชนะ
# ในการชนะทุกครั้งต้องมีคู่ “งั่ง” คือไพ่ที่หน้าตาเหมือนกันในมือ 2 ตัว และรวมไพ่ที่เรามีจากการ “เจียะ” “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” ยกเว้นกรณีการชนะในกรณีพิเศษ (ดูเพิ่มที่ ชนะอย่างไร: “งั่ง”, ประเภทในการชนะในกรณีพิเศษ)
# ถ้าผู้เล่นสองคนต้องการไพ่ตัวเดียวกันในการชนะ ผู้เล่นในตำแหน่งที่ต่ำกว่าสิทธิก่อน (หมายถึง ผู้เล่นที่นั่งในตำแหน่งที่ใกล้ที่สุดในการเวียนรอบ)

### มือตาย
ถ้าผู้เล่นพบว่าไพ่ในมือตนเองมีการเรียงลำดับที่ต่างกันมากตัดสินใจยากในการทิ้งไพ่ในกรณีนี้เรียกมือตาย ผู้เล่นจะไม่สามารถชนะในเกมนี้ได้และต้องรอเล่นเกมนี้ให้จบ
### คะแนนพื้นฐาน
# ผู้เล่นแต่ละคนจะมีชิปเท่า ๆ กัน ส่วนแต่ละชิบมีค่าเท่าไรขึ้นอยู่กับการตกลงของผู้เล่นเอง
# ผู้เล่นที่ทิ้งไพ่ให้คนอื่นชนะต้องจ่ายเป็นสองเท่า
# ถ้าผู้เล่นสามารถชนะได้ด้วยการจั่วไพ่ขึ้นมาเอง ผู้เล่นทุกคนต้องจ่ายให้สองเท่า

## การชนะแต่ละประเภท
การชนะในการเล่นไพ่นกกระจอกนี้จะมีผู้ชนะเพียง 1 คน เท่านั้น ยกเว้นในบางกรณีที่ไม่มีผู้ชนะให้เริ่มเกมใหม่ในตำแหน่งเดิม 

ผู้เล่นที่ทิ้งไพ่ให้คนอื่นชนะจะต้องจ่ายเป็นสองเท่า หากผู้เล่นสามารถชนะได้ด้วยการจั่วไพ่ขึ้นมาเอง ผู้เล่นทุกคนต้องจ่ายเป็นสองเท่าให้แก่ผู้ชนะ ในกรณีที่มีผู้ชนะ 2 คน ให้ผู้เล่นในตำแหน่งที่ใกล้ที่สุดในการเวียนรอบเป็นฝ่ายชนะ (ดูที่คะแนนพื้นฐาน)

สังเกตเวลาชนะผู้เล่นจะต้องมีไพ่อยู่ในมือทั้งหมด 14 ตัว ยกเว้นในกรณีที่ผู้เล่นมีการ "กั่ง"

#### โกยฮู้
**โกยฮู้** (; เพ็งอิม: goi1 hu5) เป็นการชนะด้วย “ผ่อง”, “เจียะ” หรือ “กั่ง” จากชุดไพ่ใด ๆ ก็ได้และที่สำคัญต้องมีคู่ “งั่ง” ด้วย เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีผ่องเอียวท้ง เจียะซี่-โหง่ว-หลักบ่วง เจียะซี่-โหง่ว-หลักเสาะ เจียะยี่-ซา-ซี่ท้ง และงั่งซาเสาะ จึงถือว่าเป็น "โกยฮู้"

#### เผ่งฮู้
**เผ่งฮู้** (; เพ็งอิม: pêng7 hu5) เป็นการชนะด้วย “เจียะ” อย่างเดียวเท่านั้น ซึ่งจะ “เจียะ” จากชุดไพ่ใด ๆ ก็ได้ และห้ามลืมคู่ “งั่ง” เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีงั่งอิกบ่วง ตามด้วยเจียะซา-ซี่-โหง่วท้ง เจียะยี่-ซา-ซี่เสาะ เจียะชิก-โป้ย-เก๋าเสาะ และเจียะซี่-โหง่ว-หลักบ่วง จึงถือว่าเป็น "เผ่งฮู้"

#### ตุ้ยตุ้ยฮู้
**ตุ้ยตุ้ยฮู้** (; เพ็งอิม: dui2 dui2 hu5) เป็นการชนะด้วย "ผ่อง" และ/หรือ "กั่ง" และมีคู่ "งั่ง" เช่น

มีผ่องเอียวท้ง ผ่องเก๋าบ่วง ผ่องโหง่วเสาะ ผ่องยี่ท้ง และงั่งแชฮวด จึงถือว่าเป็น "ตุ้ยตุ้ยฮู้"

#### เจ็กไท้
**เจ็กไท้** (; เพ็งอิม: zêg4 tai5) เป็นการชนะด้วย “เจียะ”, “ผ่อง”, หรือ “กั่ง” จากชุดไพ่ใด ๆ ก็ได้ แต่ต้องมี “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” จากชุดมังกรด้วย 1 กอง หรือไพ่ทิศซึ่งต้องถูกต้องกับรอบทิศหรือถูกต้องจากทิศตำแหน่งที่นั่งของผู้ชนะ ซึ่งคล้ายกับ โกยฮู้ แต่จะแตกต่างตรงที่ผู้ชนะนั้นต้องจั่วไพ่ขึ้นมาได้เองถึงจะเป็น เจ็กไท้ เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีงั่งอิกบ่วง ตามด้วยเจียะซา-ซี่-โหง่วท้ง เจียะยี่-ซา-ซี่เสาะ เจียะชิก-โป้ย-เก๋าเสาะ และ**ผ่องอั่งตง** ซึ่งการที่มีผ่องอั่งตงนี่เองจึงถือว่าเป็น "เจ็กไท้"

#### หน่อไท้
**หน่อไท้** (; เพ็งอิม: no7 tai5) เป็นการชนะด้วย “เจียะ”, “ผ่อง”, หรือ “กั่ง” จากชุดไพ่ต่าง ๆ มีคู่ “งั่ง” และต้องมี “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” จากชุดมังกรด้วย 2 กอง หรือไพ่ทิศที่ต้องถูกต้องจากรอบทิศหรือถูกต้องจากทิศตำแหน่งที่นั่งของผู้ชนะ ซึ่งคล้ายกับ เจ็กไท้ และ โกยฮู้ แต่จะแตกต่างตรงที่ผู้ชนะนั้นต้องจั่วไพ่ขึ้นมาได้เองถึงจะเป็น หน่อไท้ เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีงั่งอิกบ่วง ตามด้วยเจียะซา-ซี่-โหง่วท้ง เจียะยี่-ซา-ซี่เสาะ **ผ่องแปะปั้ง** และ**ผ่องอั่งตง** ซึ่งการที่มีทั้งผ่องแปะปั้งและผ่องอั่งตงนี่เอง ทำให้มีผ่องจี๊ไป๊ 2 คู่ นั่นคือจึงถือว่าเป็น "หน่อไท้"

#### ซาไท้
**ซาไท้** (; เพ็งอิม: san1 tai5) เป็นการชนะด้วยการ “เจียะ”, “ผ่อง", หรือ “กั่ง” จากชุดไพ่เดียวกัน และคู่ “งั่ง” ต้องมาจากชุดมังกร 1 คู่ หรือไพ่ทิศที่ถูกต้องจากรอบทิศหรือถูกต้องจากทิศตำแหน่งผู้ชนะ กล่าวคือ เป็นการชนะด้วยการ “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” จากไพ่ใด ๆ ก็ได้ เป็นจำนวน 3 กลุ่ม และ “ผ่อง” หรือ “เจียะ” ก็ได้จำนวนอีก 1 กลุ่ม ห้ามลืมคู่ “งั่ง” จากไพ่ชุดใด ๆ ก็ได้ เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีเจียะยี่-ซา-ซี่**เสาะ** เจียะซา-ซี่-โหง่ว**เสาะ** เจียะหลัก-ชิก-โป๊ย**เสาะ** ผ่องเก๋า**เสาะ** และ**งั่งอั่งตง** ซึ่งการที่มีเจียะ/ผ่องเสาะ กับงั่งอั่งตงนี่เอง จึงถือว่าเป็น "ซาไท้"

#### ซี่ไท้
**ซี่ไท้** (; เพ็งอิม: si2 tai5) เป็นการชนะที่เหมือนกับ ซาไท้ แต่แตกต่างกันตรงที่ผู้ชนะต้องจั่วไพ่ขึ้นมาได้เองถึงจะเป็น ซี่ไท้

#### โหง่วไท้
**โหง่วไท้** (; เพ็งอิม: ngou7 tai5) เป็นการชนะด้วยการที่ “เจียะ”, “ผ่อง” หรือ “กั่ง” และคู่ “งั่ง” มาจากไพ่ชุดเดียวกันทั้งหมด และสามารถรวม 2 กลุ่ม จากการ “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” จากชุดมังกร 2 กอง หรือไพ่ทิศซึ่งจะต้องถูกต้องจากรอบทิศและทิศตำแหน่งที่นั่งของผู้ชนะ เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีเจียะยี่-ซา-ซี่**เสาะ** เจียะซา-ซี่-โหง่ว**เสาะ** **งั่ง**เก๋า**เสาะ** **ผ่องแปะปั้ง** และ**ผ่องอั่งตง** นั่นจึงถือว่าเป็น "โหง่วไท้"

### การชนะแต้มน็อก
รูปแบบไพ่ต่อไปนี้ทำให้สามารถชนะแบบแต้มน็อกหรือ**หละจื้อ** (; เพ็งอิม: luah4 ze2) ได้

#### เสียวซาง้วน
**เสียวซาง้วน** (; เพ็งอิม: siou6 san1 nguêng5) เป็นการชนะด้วยการ “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” ชุดมังกรสองตัวใด ๆ มีคู่ "งั่ง" ของไพ่มังกรอีกตัว ส่วนอีกหกตัวที่เหลือจะเป็นการ “ผ่อง"/"กั่ง"/"เจียะ” ก็ได้ เช่น

มีผ่องอั่งตง และผ่องแปะปั้ง เป็นสองตัว มีคู่งั่งแชฮวด มีเจียะหลัก-ชิก-โป้ยท้ง และผ่องโป๊ยบ่วง จึงนับว่าเป็น "เสียวซาง้วน"

#### ไต่ซาง้วน
**ไต่ซาง้วน** (; เพ็งอิม: dai7 san1 nguêng5) เป็นการชนะด้วยการ “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” ชุดมังกรทั้งสามตัว มีคู่ “งั่ง” ส่วนอีกสามตัวที่เหลือจะเป็นการ “ผ่อง"/"กั่ง"/"เจียะ” ก็ได้ เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีผ่องอั่งตง ผ่องแชฮวด และผ่องแปะปั้งครบทั้งสามตัว ตามด้วยเจียะโหง่ว-หลัก-ชิกบ่วง และงั่งเอียวท้ง จึงนับว่าเป็น "ไต่ซาง้วน"

#### เสียวซี่ฮี่
**เสียวซี่ฮี่** (; เพ็งอิม: siou6 si2 hi2) เป็นการชนะด้วยการ “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” ชุดทิศสองตัวใด ๆ มีคู่ "งั่ง" ของไพ่ทิศอีกตัว ส่วนอีกสามตัวที่เหลือจะเป็นการ “ผ่อง"/"กั่ง"/"เจียะ” ก็ได้ เช่น

มีผ่องตังฮึง ผ่องหน่ำฮึง และผ่องไซฮึง สามทิศ มีงั่งปั๊กฮึง และมีเจียะชิก-โป๊ย-เก๋าบ่วง จึงนับว่าเป็น "เสียวซี่ฮี่"

#### ไต่ซี่ฮี่
**ไต่ซี่ฮี่** (; เพ็งอิม: dai7 si2 hi2) เป็นการชนะด้วยชุดทิศซึ่งผู้เล่นสามารถ “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” ก็ได้ และที่สำคัญต้องมีคู่ “งั่ง” ด้วยจะเป็นอะไรก็ได้ เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีผ่องตังฮึง ผ่องหน่ำฮึง ผ่องไซฮึง ผ่องปั๊กฮึง ครบทั้งสี่ทิศ และมีงั่งซาบ่วง จึงนับว่าเป็น "ไต่ซี่ฮี่"

#### เจ็กกีฮวย
**เจ็กกีฮวย** (; เพ็งอิม:  zêg4 gi1 huê1) บางตำราเรียก**เก๋าโหน่ยป๋อเต็ง** (; เพ็งอิม: gao2 noin5 bo2 dêng1) เป็นการเรียงโซ่ยไป๊ชุดเดียวกันแบบ 1112345678999 และอีกตัวเป็นตัวใดก็ได้ในชุดเดียวกัน โดยทั้งหมดต้องเป็นการเกิดแบบมืดเท่านั้น เช่น

มีการเรียงไพ่ดังกล่าวของชุดบ่วง และปิดด้วยชิกบ่วง จึงนับว่าเป็น "เจ็กกีฮวย"

#### หมัวตี่แช
**หมัวตี่แช** (; เพ็งอิม:  muan6 di7 cên1) เป็นโกยฮู้ของไพ่สีเขียวในชุดเสาะ (2, 3, 4, 6, และ 8) โดยมีคู่งั่งเป็นไพ่แชฮวดเท่านั้น เพราะทั้งกองต้องเป็นสีเขียว เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีเจียะยี่-ซา-ซี่เสาะ x2 ผ่องหลักเสาะ ผ่องโป๊ยเสาะ และงั่งแชฮวด ซึ่งเป็นสีเขียวล้วน จึงนับว่าเป็น "หมัวตี่แช"

#### เช็งเอียวเก้า
**เช็งเอียวเก้า** (; เพ็งอิม: cêng1 iao1 gao2) ส่วนมากเป็นการชนะด้วย “ผ่อง” และ/หรือ “กั่ง” เอียวเก้าจากทุกชุด และต้องมีคู่ “งั่ง” ด้วยซึ่งต้องเป็นเอียว (1) หรือเก้า (9) เท่านั้น เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีผ่องเอียวเสาะ ผ่องเก๋าเสาะ ผ่องเก๋าบ่วง ผ่องเก๋าท้ง และงั่งเอียวท้ง จึงนับว่าเป็น "เช็งเอียวเก้า"

#### จับซาไท้เป้า
**จับซาไท้เป้า** (; เพ็งอิม: zab8 san1 tai5 bao2) บางตำราเรียกว่า**จับซาเอียวเก้า** (; เพ็งอิม: zab8 san1 iao1 gao2) จะชนะด้วยประเภทนี้จะต้องมีไพ่เอียวเก้าครบทุกชุด มังกรสามตัว ทิศทั้งสี่ และในประเภทนี้คู่ “งั่ง” เป็นตัวอะไรก็ได้ที่ในมือเรามี เช่น

30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px30px

มีตังฮึง หน่ำฮึง ไซฮึง ปั๊กฮึง ครบทั้งสี่ทิศ (และให้ตังฮึงเป็นคู่งั่ง) มีมังกรอั่งตง แชฮวด และแปะปั้งครบทั้งสามตัว และมีเอียวเก้าท้ง เอียวเก้าบ่วง และเอียวเก้าเสาะครบทั้งสามประเภท จึงนับว่าเป็น "จับซาไท้เป้า"

อนึ่ง "จับซาไท้เป้า" ถือว่าเป็นวิธีชนะที่ได้มายากที่สุด และได้แต้มสูงสุด

## ความเชื่อโชคลาง
แม้ว่าทั้งทักษะและโอกาสจะมีบทบาทสำคัญในเกมไพ่นกกระจอก แต่ก็ยังมีความเชื่อโชคลางมากมายที่ผู้เล่นเชื่อว่าตำแหน่งที่นั่ง วิธีการถือไพ่หรือสิ่งของที่พกติดตัวจะส่งผลต่อผลลัพธ์ เช่น ผู้เล่นจะพยายามหาที่นั่งที่มีฮวงจุ้ยดีที่สุด หรือสวมใส่เสื้อผ้าหรือเครื่องประดับนำโชค โดยปกติแล้ว หลังจากเล่นไปหนึ่งรอบ (ทุกคนเคยเป็นเจ้ามือมาแล้วครั้งหนึ่งในทิศที่นั่ง) ผู้เล่นจะเปลี่ยนที่นั่ง อย่างไรก็ตาม ผู้เล่นบางคนอาจปฏิเสธที่จะเปลี่ยนที่นั่งเมื่อพวกเขาชนะหลายเกมในที่นั่งนั้น พวกเขาอาจเชื่อว่าตำแหน่งนั้นมีโชคที่เอื้อประโยชน์ต่อพวกเขา แม้ว่าฮวงจุ้ยจะไม่ใช่ศาสตร์ก็ตาม บางคนเชื่อว่าไพ่บางตัว (เช่น ไพ่เอียวท้ง) นำมาซึ่งโชคร้ายหากได้รับในมือเริ่มต้น ความเชื่อเรื่องฮวงจุ้ยยังคงแพร่หลายในสังคมจีน โดยมีผู้ใหญ่ชาวจีนมากกว่าร้อยละ 47 เชื่อในเรื่องนี้

ความเชื่อโชคลางที่ซับซ้อนมากขึ้นในไพ่นกกระจอกมีตั้งแต่ความเชื่อที่พบในเกมโป๊กเกอร์ เช่น การไม่นับจำนวนครั้งที่ชนะและแพ้ ไปจนถึงความเชื่อที่ตลกขบขัน อย่างการเปลี่ยนชุดชั้นในหลังแพ้ ไม่มีความเชื่อโชคลางใดที่ได้รับการพิสูจน์ว่ามีประสิทธิภาพอย่างแท้จริง เช่นเดียวกับความเชื่อโชคลางทั้งหมดในเกม แม้ว่าสำหรับบางคน พิธีกรรมเหล่านี้กลายเป็นส่วนสำคัญของประสบการณ์การเล่นเกมและสุนทรียภาพของเกมไปแล้วก็ตาม

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

### การวิจัยทางประวัติศาสตร์

* Culin, Stewart, 'The Game of Ma-Jong, its Origin and Significance'. In: *Brooklyn Museum Quarterly,* Brooklyn, NY, Vol. XI, 1924, p.&nbsp;153–168. Also found at; Gamesmuseum.uwaterloo.ca
* Depaulis, Thierry, 'Embarrassing Tiles: Mahjong and the Taipings'. In: *[[The Playing-Card]]*, Vol. 35, No. 3, 2007, pp.&nbsp;148 – 153.
* Ebashi, Takashi, 'Proto Mahjong. Mahjong Tiles in the 19th Century'. In: *Mahjong Museum Report*, Vol. 5, No.2, Issue 9, April 2005, pp.&nbsp;14 – 17 (in Japanese).
* Lo, Andrew, 'China's Passion for Pai: Playing Cards, Dominoes, and Mahjong'. In: *Asian Games: The Art of Contest*, Colin Mackenzie and Irving Finkel, eds. Asia Society. 2004. pp.&nbsp;217–231.
* Greene, M. (2016). The Game People Played: Mahjong in Modern Chinese Society and Culture. Cross-Currents: East Asian History and Culture Review, 5(1), 1–27. doi:10.1353/ach.2016.0001
* Stanwick, Michael, 'Mahjong(g) Before Mahjong(g): Part 1'. In: *The Playing-Card*, Vol. 32, No. 4, 2004, pp.&nbsp;153–162.
* Stanwick, Michael, 'Mahjong(g) Before Mahjong(g): Part 2'. In: *The Playing-Card*, Vol. 32, No. 5, 2004, pp.&nbsp;206–215.
* Stanwick, Michael, 'Mahjong(g), Before and After Mahjong(g): Part 1'. In: *The Playing-Card*, Vol. 34, No. 4, 2006, pp.&nbsp;259–268.
* Stanwick, Michael, 'Mahjong(g), Before and After Mahjong(g): Part 2'. In: *The Playing-Card*, Vol. 35, No. 1, 2006, pp.&nbsp;27–39.
* Stanwick, Michael and Xu, Hongbing, 'Flowers and Kings: A Hypothesis of their Function in Early Ma Que'. In: *The Playing-Card*, Vol. 37, No. 1, 2008, pp.&nbsp;29–40.
* Stanwick, Michael and Xu, Hongbing, 'From Cards to Tiles: The Origin of Mahjong(g)'s Earliest Suit Names'. In: *The Playing-Card*, Vol. 41, No. 1, 2012, pp.&nbsp;52–67.
* Wilkinson, William H.,(1890): Published in 1901 as pp 184–194 of *Catalogue of the Collection of Playing Cards Bequeathed to the Trustees of the British Museum*, F. M. O'Donoghue.
* Wilkinson, William H.,(1893): Published in Culin, *Games of the Orient*, Tuttle, 1958. First published under the title *Korean Games, with Notes on the Corresponding Games of China and Japan*, University of Pennsylvania, 1895.
* Wilkinson, William H., 'Chinese Origin of Playing Cards', in *[[The American Anthropologist]]*, Volume VIII, 1895, pp.&nbsp;61–78. Can also be found at; http://infospace.yolasite.com/mahjong.php

#### จีนคลาสสิก

* 
* 
* 

#### ทางการจีน

* *Competition Mahjong Official International Rulebook*. Takeshobo: 2002. .
* Hatsune, Mai and Takunori Kajimoto, translation by Ryan Morris. *[http://museum.takeshobo.co.jp/kokusai/index.html World-Class Mahjong with World Champion Mai Hatsune]*: 2005.
* *Handbook for the Competitions of the Chinese MaJiang*. Organizing Committee of Chinese MaJiang: 2005.
* Pritchard, David B., *The New Mahjong*. Right Way: 2004. .

## อ่านเพิ่ม

* 
* 
* Pritchard, David B. (2001). *Teach Yourself Mahjong*. McGraw-Hill/Contemporary. .
* 
* 
* 
* [Wright Patterson Mah Jongg Group]. ''Mah Jongg: Wright-Patterson Rules''. Wright Patterson Mah Jongg Group: 1963.
* Zhou, H. X. & Wang, Y. L. (2002). "The Origin and Development of Mahjong" . *Journal of Ningbo University* (Liberal Arts Edition). Issue: 2002 no. 4. pp. 70–72.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 


หมวดหมู่:สิ่งประดิษฐ์ของจีน
หมวดหมู่:เกมการพนัน
หมวดหมู่:เกมจีน