โฮอั๋น

[thumb|right|ตำราอธิบาย''[หลุน-ยฺหวี่*ของ[[ขงจื๊อ]] งานเขียนของโฮอั๋น]]

*'โฮอั๋น** ( ค.ศ. 195 – 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 249) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **เหอ เยี่ยน** () [[ชื่อรอง]] **ผิงชู*' () เป็นนักปรัชญาและขุนนางของรัฐ[[วุยก๊ก]]ใน[[ยุคสามก๊ก]]ของจีน เป็นหลานปู่ของ[[โฮจิ๋น]]ผู้เป็นขุนพลและผู้สำเร็จราชการในช่วงปลายยุค[[ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก]] บิดาของโฮอั๋นชื่อเหอ เซี่ยน เสียชีวิตตั้งแต่อายุไม่มาก อิ่นชื่อผู้เป็นมารดาของโฮอั๋นจึงแต่งงานใหม่กับขุนศึก[[โจโฉ]] โฮอั๋นจึงเติบโตในฐานะบุตรบุญธรรมของโจโฉ โฮอั๋นมีชื่อเสียงในเรื่องสติปัญญาและความเป็นนักวิชาการตั้งแต่อายุยังน้อย แต่โฮอั๋นไม่เป็นที่นิยมชมชอบทั้งยังเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นคนเย่อหยิ่งและเหลวไหล โฮอั๋นถูกปฏิเสธไม่ให้ดำรงตำแหน่งในราชสำนักทั้งจากจักรพรรดิ[[โจผี]]และ[[โจยอย]] แต่ในที่สุดก็กลายเป็นเสนาบดีในช่วงที่[[โจซอง]]เป็นผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิ[[โจฮอง]] เมื่อ[[สุมาอี้]]และตระกูลสุมาเข้ายึดอำนาจในราชสำนักใน[[อุบัติการณ์สุสานโกเบงเหลง|การก่อรัฐประหาร]]ในปี ค.ศ. 249 โฮอั๋นก็ถูกประหารชีวิตพร้อมกับขุนนางคนอื่น ๆ ที่ภักดีต่อโจซอง 

โฮอั๋นพร้อมด้วย[[หวาง ปี้]] (王弼) เป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งร่วมของสำนักเต๋า[[เสฺวียนเสฺว]] (玄學) โฮอั๋นสังเคราะห์สำนักปรัชญาของ[[ลัทธิเต๋า]]เข้ากับ[[ลัทธิขงจื๊อ]] เพราะโฮอั๋นเชื่อว่าทั้งสองสำนักส่งเสริมซึ่งกันและกัน โฮอั๋นเขียนตำราอธิบาย*เต้าเต๋อจิง*ซึ่งมีอิทธิพลอย่างมากในยุคนั้น แต่ไม่มีฉบับสำเนาใด ๆ เหลือรอดมาถึงปัจจุบัน ตำราอธิบาย*หลุน-ยฺหวี่*ที่โฮอั๋นเขียนถือเป็นมาตรฐานและเป็นที่ยอมรับเกือบ 1,000 ปี จนกระทั่งการตีความของโฮอั๋นถูกแทนที่ด้วยตำราอธิบายโดย[[จู ซี]]ในศตวรรษที่ 14

== ประวัติ ==
โฮอั๋นเกิดในเมือง[[ลำหยง]]ซึ่งปัจจุบันคือนคร[[หนานหยาง]] [[มณฑลเหอหนาน]] ทวดของโฮอั๋นเป็นคนฆ่าสัตว์ขาย และปู่ของโฮอั๋นคือ[[โฮจิ๋น]]ผู้เป็นขุนพลและผู้สำเร็จราชการในช่วงปลายยุค[[ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก]] น้องสาวของปู่ของโฮอั๋น (น้องสาวของโฮจิ๋น) คือ[[โฮเฮา]] พระมเหสีของ[[พระเจ้าเลนเต้]]แห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก บิดาของโฮอั๋นชื่อเหอ เสียน () เสียชีวิตตั้งแต่อายุไม่มาก อำนาจทางการเมืองของตระกูลโฮถูกทำลายโดยขุนศึก[[ตั๋งโต๊ะ]]ผู้เข้ายึดครอง[[ลั่วหยาง|ลกเอี๋ยง]]นครหลวงของราชวงศ์ฮั่น มารดาของโฮอั๋นหนีออกไปและให้กำเนิดโฮอั๋นระหว่างการหลบหนี

เมื่อโฮอั๋นอายุ 6 ปี ขุนศึก[[โจโฉ]]ได้รับมารดาของโฮอั๋นมาเป็นอนุภรรยา หลังจากนั้นมารดาของโฮอั๋นจึงเป็นที่รู้จักในชื่อ "อิ่นชื่อ" (尹氏) โจโฉรับโฮอั๋นมาเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม โฮอั๋นจึงได้รับการเลี้ยงดูร่วมกับเจ้าชายคนอื่น ๆ ของ[[วุยก๊ก]] รวมถึง[[โจผี]] (ครองราชย์ ค.ศ. 220-226) ซึ่งภายหลังเป็นรัชทายาทของโจโฉ โจผีไม่พอใจโฮอั๋นที่ทำตัวเหมือนกับตนเป็นรัชทายาท และกล่าวถึงโฮอั๋นด้วยชื่อว่า "ลูกปลอม" มากกว่าจะเรียกด้วยชื่อจริง ๆ ภายหลังโฮอั๋นแต่งงานกับเจ้าหญิงจินเซียง (金鄉公主 *จินเซียงกงจู่*) บุตรสาวคนหนึ่งของโจโฉ ซึงอาจจะเป็นน้องสาวต่างบิดาของโฮอั๋นด้วยเช่นกัน จากการที่โจโฉรับโฮอั๋นเป็นบุตรบุญธรรม โฮอั๋นจึงใช้เวลาช่วงวัยเด็กอยู่กับโจโฉเป็นส่วนมาก

โฮอั๋นในวัยเยาว์ชื่อเสียงในฐานะผู้มีความสามารถว่า "เฉลียวฉลาดราวกับเทพ" โฮอั๋นชอบอ่านและเรียนหนังสือ โจโฉมักปรึกษาของโฮอั๋นเมื่อมีปัญหาในการตีความ*พิชัยสงครามซุนจื่อ* และรู้สึกประทับใจกับการตีความของโฮอั๋น ผู้อยู่ร่วมสมัยกับโฮอั๋น (ทั้งในวุยก๊กและ[[ราชวงศ์จิ้น]]) ต่างก็ไม่ชอบโฮอั๋น เขียนว่าโฮอั๋นนั้นท่าทางเหมือนผู้หญิง ชอบการแต่งหน้า  เสเพล และเอาแต่ใจ  [[โจยอย]]จักรพรรดิลำดับที่ 2 ของวุยก๊ก (ครองราชย์ ค.ศ. 226-239) ปฏิเสธที่จะรับโฮอั๋นเข้ารับราชการเพราะพระองค์เชื่อว่าโฮอั๋นเป็น "ดอกไม้ลอยน้ำ" คือขึ้นชื่อว่าใช้ชีวิตอย่างหรูหราฟุ่มเฟือย มีรายงานว่าโฮอั๋นเสพติด "[[ผงห้าแร่]]" ที่เป็นยาหลอนประสาท

โฮอั๋นไม่สามารถขึ้นมามีบทบาททางการเมืองทั้งในรัชสมัยของโจผีและโจยอย เมื่อโจยอยสวรรคคในปี ค.ศ. 239 โดยให้[[โจฮอง]]ผู้เป็นพระโอรสบุญธรรมซึ่งขณะนั้นยังทรงพระเยาว์ได้สืบราชบัลลังก์ [[โจซอง]]พระญาติของราชวงศ์โจได้กุมอำนาจในราชสำนักในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ โฮอั๋นได้เข้ามาเป็นหนึ่งในขุนนางคนสนิทของโจซอง และในที่สุดก็ได้เลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นราชเลขาธิการกรมบุคลากร ( *ลี่ปู้ช่างชู*) และยังนำสหายและคนรู้จักหลายคนมารับราชการในตำแหน่งสำคัญ สหายคนหนึ่งของโฮอั๋นที่ได้เลื่อนตำแหน่งในช่วงเวลานี้คือ[[หวาง ปี้]] (王弼) นักปรัชญาผู้ทรงอิทธิพล

=== เสืยชีวิต ===
โฮอั๋นยังดำรงตำแหน่งราชการหลายตำแหน่งจนกระทั่งปี ค.ศ. 249 เมื่อ[[สุมาอี้]]เข้ายึดอำนาจในราชสำนักจากการก่อ[[อุบัติการณ์สุสานโกเบงเหลง|รัฐประหาร]] หลังเข้ายึดราชสำนักได้ สุมาอี้สั่งให้ประหารชีวิตโจซองและพรรคพวกทั้งหมดรวมไปถึงโฮอั๋น 

ใน*เว่ย์ชื่อชุนชิว*ระบุว่าสุมาอี้มอบหมายให้โฮอั๋นรับหน้าที่เป็นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีเกี่ยวกับโจซอง โฮอั๋นต้องการพ้นผิดจึงตัดสินโทษโจซองอย่างรุนแรงเพื่อให้ได้รับความชื่นชมจากสุมาอี้ แต่สุมาอี้กลับเพิ่มชื่อของโฮอั๋นลงไปในรายชื่อคนร้ายที่ต้องถูกประหารชีวิตในท้ายที่สุด

ในช่วงเวลาที่โฮอั๋นเสียชีวิตนั้น โฮอั๋นมีบุตรชายอายุ 5 ปี ซึ่งสุมาอี้ส่งทหารไปจับกุม ก่อนที่ทหารจะไปถึง อิ่นชื่อมารดาของโฮอั๋นซึ่งยังมีชีวิตอยู่ได้ซ่อนหลานชายของตนไว้ แล้วไปที่พระราชวังขอร้องสุมาอี้ให้ไว้ชีวิตหลานชาย ในที่สุดอิ่นชื่อก็สามารถโน้มน้าวสุมาอี้ให้ละเว้นโทษหลานชาย บุตรชายของโฮอั๋นจึงรอดชีวิตมาได้

== ปรัชญา ==

ในบันทึกประวัติศาสตร์ของวุยก๊กระบุว่าโฮอั๋นชื่นชอบและมีความเข้าใจอย่างลึกซึ่งในเรื่องงานเขียนของ[[เล่าจื๊อ]]และ[[จวงจื่อ]]นักปรัชญาของลัทธิเต๋า และในเรื่องคัมภีร์*อี้จิง* ตั้งแต่โฮอั๋นอายุยังน้อย โฮอั๋นเขียนตำรา*อธิบายเต้าเต๋อจิง* (道论 *เต้าหลุน*) ที่มีชื่อเสียงซึ่งมีอิทธิพลเป็นอย่างมากในยุคนั้น แต่ไม่มีสำเนาของตำราดังกล่าวหลงเหลือในปัจจุบัน โฮอั๋นตั้งใจจะเขียนอรรถาธิบา่ยของ*เต้าเต๋อจิง*ที่มีรายละเอียดมากขึ้น แต่หลังจากเปรียบเทียบฉบับร่างของตนกับฉบับร่างที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องเดียวกันที่เขียนโดยหวาง ปี้ (王弼) ที่อายุน้อยกว่า โฮอั๋นก็ยอมรับว่าการตีความของตนด้อยกว่าหวาง ปี้ และตำรา*อธิบาย*ที่ในที่สุดโฮอั๋นก็ผลิตขึ้นนั้นเป็นที่นิมและแพร่หลายมากกว่า


== ดูเพิ่ม ==
* [[รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก]]

== หมายเหตุ ==


== อ้างอิง ==


== บรรณานุกรม ==
* [[ตันซิ่ว]] (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *สามก๊กจี่* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* [[เผย์ ซงจือ]] (ศตวรรษที่ 5). *อรรถาธิบายสามก๊กจี่* (*ซานกั๋วจื้อจู้'').
* 

หมวดหมู่:ขุนนางของวุยก๊ก
หมวดหมู่:บุคคลในวุยก๊กที่ถูกประหารชีวิต
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกประหารชีวิตโดยวุยก๊ก
หมวดหมู่:นักปรัชญาในยุคสามก๊ก