จาตุมหาราชิกา

[thumb|300px|ภาพวาดจตุโลกบาลหรือจาตุมหาราช ศิลปะพม่า (จากซ้าย) [ท้าวธตรฐ ท้าววิรุฬหก  ท้าววิรูปักษ์ และท้าวเวสวัณ]]
ตามคติจักรวาลวิทยาในศาสนาพุทธ **จาตุมหาราชิกา**  (, *จาตุมฺมหาราชิก*; , *จาตุรฺมหาราชิกกายิก*) เป็นชื่อสวรรค์ชั้นแรกและเป็นชั้นล่างที่สุดในฉกามาพจร (สวรรค์ในกามภูมิตามคติไตรภูมิ) มีที่ตั้งอยู่บริเวณเชิงเขาพระสุเมรุ

จาตุมหาราชิกา โดยศัพท์แปลว่า "แห่งมหาราชทั้งสี่" เมื่อแปลแบบเอาความจึงหมายถึง "แดนเป็นที่อยู่ของท้าวมหาราชทั้งสี่" หรือ "อาณาจักรของท้าวมหาราช 4 องค์" กล่าวคือ สวรรค์ชั้นนี้เป็นดินแดนที่จอมเทพ 4 องค์ผู้รักษาคุ้มครองโลกใน 4 ทิศ ซึ่งเรียกว่า **[[โลกบาล]]** **จตุโลกบาล** หรือ **จาตุมหาราช** ปกครองอยู่องค์ละทิศ

เทวดาในสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกามีอายุ 500 ปีทิพย์ (30 วันเป็น 1 เดือน 12 เดือนเป็น 1 ปี) โดย 1 วันและ 1 คืนของสวรรค์ชั้นนี้ เท่ากับ 50 ปีมนุษย์ คำนวณเป็นปีโลกมนุษย์ได้ 9,000,000 ปีมนุษย์

## จาตุมหาราชผู้ปกครองสวรรค์
ชื่อเรียกโดยรวมของจาตุมหาราชในภาษาต่าง ๆ ปรากฏดังตารางแสดงเบื้องล่าง

จาตุมหาราชแต่ละองค์ได้แก่

# **[[ท้าวเวสวัณ]]** หรือ **[[ท้าวกุเวร]]** รักษาโลกด้านทิศเหนือ ทำหน้าที่ปกครองยักษ์ 
# **[[ท้าววิรุฬหก]]** รักษาโลกด้านทิศใต้ ทำหน้าที่ปกครองกุมภัณฑ์ 
# **[[ท้าววิรูปักษ์]]** รักษาโลกด้านทิศตะวันตก ทำหน้าที่ปกครองนาค
# **[[ท้าวธตรฐ]]** รักษาโลกด้านทิศตะวันออก ทำหน้าที่ปกครองคนธรรพ์


ไฟล์:Guardian of Phra Meru Mas of Bhumibol Adulyadej - Vessavana (right side).jpg|ท้าวเวสสุวัณโลกบาลประจำทิศเหนือ
ไฟล์:Guardian of Phra Meru Mas of Bhumibol Adulyadej - Virulhaka (right side).jpg|ท้าววิรุฬหก โลกบาลประจำทิศใต้
ไฟล์:Guardian of Phra Meru Mas of Bhumibol Adulyadej - Dhatarattha (left side).jpg|ท้าวธตรฐ โลกบาลประจำทิศตะวันออก
ไฟล์:Guardian of Phra Meru Mas of Bhumibol Adulyadej - Virupakkha (left side).jpg|ท้าววิรูปักษ์ โลกบาลประจำทิศตะวันตก


ในภาษาต่าง ๆ เรียกชื่อของเทพทั้งสี่องค์ดังนี้


ไฟล์:Jikoji tamonten.JPG|ทะมงเท็น (ท้าวเวสสุวัณ) โลกบาลประจำทิศเหนือ
ไฟล์:Jikoji zochoten.JPG|โซโจเท็น (ท้าววิรุฬหก) โลกบาลประจำทิศใต้
ไฟล์:Jikoji komokuten.JPG|โคโมะกุเท็น (ท้าววิรูปักษ์) โลกบาลประจำทิศตะวันตก
ไฟล์:Jikoji jikokuten.JPG|จิโกะกุเท็น (ท้าวธตรฐ) โลกบาลประจำทิศตะวันออก


## ระเบียงภาพ

ไฟล์:Royal Crematorium Exhibition of King Rama 9 of Thailand Photographed by Trisorn Triboon (12).jpg|ปฏิมากรรม ท้าวเวสสุวัณ กายสีทอง ปกป้องทิศเหนือ
ไฟล์:Royal Crematorium Exhibition of King Rama 9 of Thailand Photographed by Trisorn Triboon (11).jpg|ปฏิมากรรม ท้าวเวสสุวัณ กายสีทอง ปกป้องทิศเหนือ
ไฟล์:Royal Crematorium Exhibition of King Rama 9 of Thailand Photographed by Trisorn Triboon 2017 04.jpg|thumb|ปฏิมากรรม ท้าววิรุฬหก กายสีฟ้า ปกป้องทิศใต้


## อ้างอิง

; เชิงอรรถ

; บรรณานุกรม

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช), *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548
* Chaudhuri, Saroj Kumar. *Hindu Gods and Goddesses in Japan*. New Delhi: Vedams eBooks (P) Ltd., 2003. ISBN 8179360091.
* Nakamura, Hajime. *Japan and Indian Asia: Their Cultural Relations in the Past and Present*. Calcutta: Firma K.L. Mukhopadhyay, 1961. Pp.&nbsp;1–31.
* Potter, Karl H., ed. *The Encyclopedia of Indian Philosophies*, volume 9. Delhi: Motilal Banarsidass, 1970–. ISBN 8120819683, ISBN 8120803078 (set).
* Thakur, Upendra. *India and Japan: A Study in Interaction During 5th cent.–14th cent. A.D.*. New Delhi: Abhinav Publications, 1992. ISBN 8170172896. Pp.&nbsp;27–41.

หมวดหมู่:ฉกามาพจร
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
*