คฤหาสน์โรมัน

[thumb|260px|สวนที่[Hadrian's Villa|คฤหาสน์เฮเดรียนที่ทิโวลีในประเทศอิตาลี]]
**คฤหาสน์โรมัน** () คือคฤหาสน์ที่สร้างขึ้นหรือที่อยู่อาศัยที่สร้างขึ้นในสมัยสาธารณรัฐโรมันและจักรวรรดิโรมัน เดิมคฤหาสน์เดิมเป็นคฤหาสน์ชนบทรอบกรุงโรมที่สร้างขึ้นสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยสำหรับชนชั้นสูง พลินิผู้อาวุโสกล่าวว่าคฤหาสน์มีด้วยกันสองประเภท *คฤหาสน์เมือง* (villa urbana) ซึ่งเป็นคฤหาสน์ที่เป็นที่ทำการของเจ้าของที่ตั้งอยู่ไม่ไกลจากกรุงโรมหรือเมืองสำคัญอื่นที่เจ้าของสามารถเดินทางไปถึงได้ภายในเวลาไม่เกินหนึ่งหรือสองคืน และ *คฤหาสน์ชนบท* (villa rustica) ซึ่งเป็นคฤหาสน์ที่เป็นฟาร์มที่เป็นที่อยู่ถาวรของคนรับใช้ผู้มีหน้าที่ดูแลคฤหาสน์ ศูนย์กลางของ *คฤหาสน์ชนบท* อยู่ที่ตัวคฤหาสน์เองที่อาจจะเป็นที่พำนักของเจ้าของเพียงชั่วครั้งชั่วคราว ในสมัยจักรวรรดิโรมันมีราชคฤหาสน์จำนวนมากไม่ไกลจากอ่าวเนเปิลส์โดยเฉพาะบนเกาะคาปรี, บนฝั่งทะเล และ อันเทียม (อันซิโอ) ชาวโรมันที่มีฐานะดีมักจะหนีร้อนไปยังเนินรอบกรุงโรม โดยเฉพาะรอบ กล่าวกันว่านักปรัชญาซิเซโรเองเป็นเจ้าของคฤหาสน์ถึงเจ็ดหลังๆ เก่าที่สุดตั้งอยู่ที่อาร์พินัมที่ซิเซโรได้มาเป็นมรดก เป็นเจ้าของคฤหาสน์สามถึงสี่หลัง หลังที่ลอเรนเทียมเป็นหลังที่รู้จักกันดีที่สุดจากคำบรรยายเกี่ยวกับคฤหาสน์

ในปลายสมัยสาธารณรัฐโรมันเป็นสมัยที่มีการสร้างคฤหาสน์กันขึ้นเป็นจำนวนมากในอิตาลีโดยเฉพาะในปีหลังๆ ของการปกครองของผู้เผด็จการลูชิอัส คอร์เนลิอัส ซัลลา ใน คฤหาสน์เซ็ทเทฟิเนสเทรถือกันว่าเป็นหนึ่งในคฤหาสน์ที่ตั้งอยู่ที่ *[[Latifundium|มณฑลคฤหาสน์ลาทิฟันเดียม]]* ซี่งเป็นบริเวณที่มีคฤหาสน์เป็นจำนวนมากในบริเวณอันกว้างขวางที่บริหารโดยทาสที่ผลิตสินค้าจากการเกษตรกรรมในระดับอุตสาหกรรม ตัวคฤหาสน์ที่เซ็ทเทฟิเนสเทรหรือที่อื่นมักจะเป็นคฤหาสน์ที่ไม่ได้มีการตกแต่งอย่างหรูหราเท่าใดนัก คฤหาสน์อื่นๆ ที่ไกลจากกรุงโรมถือกันว่าเป็นวิถีชีวิตแบบการเกษตรกรรมที่บรรยายโดยคาโตผู้อาวุโส, โคลัมเมลลา และ มาร์คัส เทเรนเชียส วาร์โร ทั้งสองท่านพยายามที่จะให้คำจำกัดความของวิถีชีวิตอันเหมาะสมสำหรับชาวโรมันอนุรักษนิยม อย่างน้อยก็ตามแบบวิถีชีวิตอันเป็นอุดมคติ

ส่วนจักรวรรดิโรมันก็มีคฤหาสน์หลายแบบ แต่คฤหาสน์ทุกหลังมิได้มีการตกแต่งอย่างหรูหราด้วยพื้นโมเสกหรือจิตรกรรมเสมอไป คฤหาสน์บางหลังสร้างขึ้นเพื่อความสำราญเช่นคฤหาสน์เฮเดรียนที่ในประเทศอิตาลี ที่ตั้งอยู่บนเนินเขาไม่ไกลจากกรุงโรมเท่าใดนัก หรือคฤหาสน์พาพิรีที่เฮอร์คิวเลเนียมที่ตั้งอยู่บนเนินเหนืออ่าวเนเปิลส์ คฤหาสน์บางหลังก็มีลักษณะคล้ายคฤหาสน์ชนบทในอังกฤษหรือโปแลนด์อันเป็นคฤหาสน์เพื่อการบริหารและการแสดงอำนาจของขุนนางระดับท้องถิ่นระดับสูง เช่นซากคฤหาสน์ฟิชบอร์นที่พบซัสเซ็กซ์ คฤหาสน์ปริมณฑลที่ตั้งอยู่ไม่ไกลจากนครใหญ่ก็ได้มีการสร้างกันขึ้นเช่นคฤหาสน์ในกลางและปลายสมัยสาธารณรัฐในบริเวณแคมพัสมาร์เชียสที่ในสมัยนั้นเป็นปริมณฑลของกรุงโรม หรือคฤหาสน์ที่ตั้งอยู่นอกกำแพงเมืองปอมเปอี คฤหาสน์สมัยแรกเหล่านี้เช่นที่ออดิทอเรียมของโรม http://www2.comune.roma.it/auditorium/  หรือที่กร็อททารอซซาเป็นเครื่องแสดงที่มาของ *คฤหาสน์เมือง* ในตอนกลางของประเทศอิตาลี อาจจะเป็นไปได้ว่าคฤหาสน์สมัยต้นดังกล่าวเป็นสถานที่สำหรับการบริหาร หรือ อาจจะเป็นวังของผู้มีอำนาจในท้องถิ่น หรือ ประมุขของตระกูลสำคัญก็เป็นได้ คฤหาสน์ประเภทที่สามเป็นศูนย์กลางของการบริหารที่เรียกว่าลาทิฟันเดียมที่ทำการผลิตผลผลิตทางการเกษตรกรรม คฤหาสน์ดังกล่าวจะไม่มีการตกแต่งอย่างหรูหรา เมื่อมาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 4 *villa* อาจจะหมายถึงเพียงสถานที่สำหรับการบริหารไร่นา เช่นเมื่อนักบุญเจอโรมแปลพระวรสารนักบุญมาร์ค (xiv, 32) *chorion*, บรรยายไร่มะกอกใน เกทเสมนี ว่าเป็น *villa* โดยมิได้เจาะจงว่ามีที่อยู่อาศัยแต่อย่างใด

## ตัวอย่างคฤหาสน์โรมัน
* คฤหาสน์เฮเดรียน, , อิตาลี
* คฤหาสน์อาร์มิรา ไม่ไกลจาก Ivaylovgrad, บัลแกเรีย
* คฤหาสน์โรมันฟิชบอร์น, ซัสเซ็กซ์, อังกฤษ
* คฤหาสน์โรมันลัลลิงสตัน, เค้นท์, อังกฤษ
* คฤหาสน์โรมันคาซาเล, ซิซิลี, อิตาลี
* คฤหาสน์โรมันเช็ดเวิร์ธ, กลอสเตอร์เชอร์, อังกฤษ
* คฤหาสน์โรมันลิทเทิลโคท, วิลท์เชอร์, อังกฤษ
* คฤหาสน์โรมันรูมานาอินราบัต, มอลตา
* คฤหาสน์มิสตีรีส์, ปอมเปอี, อิตาลี
* คฤหาสน์เมนานเดอร์, ปอมเปอี, อิตาลี
* คฤหาสน์โรมันโอลเมดา, ปาเลนเซีย, สเปน

## อ้างอิง

## หนังสืออ่านเพิ่ม
* Branigan, Keith 1977. *The Roman villa in South-West England*
* Hodges, Richard, and Riccardo Francovich 2003. *Villa to Village: The Transformation of the Roman Countryside* (Duckworth Debates in Archaeology)
* Frazer, Alfred, editor. *The Roman Villa: Villa Urbana* (Williams Symposium on Classical Architecture, University of Pennsylvania, 1990)
* Johnston, David E. 2004. *Roman Villas*
* McKay, Alexander G. 1998. *Houses, Villas, and Palaces in the Roman World*
* Percival, John 1981. *The Roman Villa: A Historical Introduction*
* du Prey, Pierre de la Ruffiniere 1995. *The Villas of Pliny from Antiquity to Posterity*
* Rivert, A. L. F. 1969. *The Roman villa in Britain* (Studies in ancient history and archaeology)
* Shuter, Jane 2004. *Life in a Roman Villa* (series Picture the Past)
* Smith, J.T. 1998. *Roman Villas*

## ดูเพิ่ม
* คฤหาสน์ชนบท
* สถาปัตยกรรมโรมัน

## แหล่งข้อมูลอื่น

*
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมโรมัน
หมวดหมู่:คฤหาสน์ในประเทศอิตาลี
หมวดหมู่:คฤหาสน์ในอังกฤษ