อำเภอเมืองน่าน

**เมืองน่าน** () เป็นอำเภอที่เป็นศูนย์กลางการบริหารราชการและศูนย์กลางธุรกิจของจังหวัดน่าน

## ประวัติ
แต่เดิมที อำเภอเมืองน่าน มีอาณาเขตที่กว้างขวางมาก ภายหลังจึงมีการแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็นอำเภอต่างๆ ตามลำดับ ดังนี้
* **[[อำเภอแม่จริม]]**
** วันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2512 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกตำบลพงษ์ ตำบลหนองแดง และตำบลหมอเมือง ออกจากการปกครองของอำเภอเมืองน่าน รวมตั้งเป็น **กิ่งอำเภอแม่จริม** 
** วันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2520 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ให้ยกฐานะขึ้นเป็น **”อำเภอแม่จริม“**
* **[[อำเภอบ้านหลวง]]**
** วันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2496 โอนพื้นที่ตำบลสวด อำเภอปง จังหวัดเชียงราย ให้มาขึ้นกับจังหวัดน่าน
** วันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2516 ตั้งตำบลป่าคาหลวง แยกจากตำบลสวด 
** วันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2518 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกตำบลป่าคาหลวง ตำบลสวด และตำบลบ้านฟ้า ออกจากการปกครองของอำเภอเมืองน่าน รวมตั้งเป็น **กิ่งอำเภอบ้านหลวง** แต่ไม่สามารถตั้งเป็นอำเภอใหม่ได้ เนื่องจากไม่เข้าเกณฑ์ในการจัดตั้งอำเภอใหม่ 
** วันที่ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2523 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลป่าคาหลวง รวมตั้งเป็นตำบลบ้านพี้
** วันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ยกฐานะขึ้นเป็น **“อำเภอบ้านหลวง”**
* **[[อำเภอสันติสุข]]**
** วันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2512 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกตำบลพงษ์ ตำบลหนองแดง และตำบลหมอเมือง ออกจากการปกครองของอำเภอเมืองน่าน รวมตั้งเป็น **กิ่งอำเภอแม่จริม** 
** วันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2520 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ให้ยกฐานะขึ้นเป็น **”อำเภอแม่จริม“**
** วันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2521 แยกหมู่ 4-6, 8, 10 และหมู่ 12 (ในขณะนั้น) ออกมาจากการปกครองของตำบลดู่พงษ์ จัดตั้งตำบลป่าแลวหลวง เพื่อเตรียมจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอ
** วันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกท้องที่ตำบลป่าแลวหลวง และตำบลดู่พงษ์ ของอำเภอเมืองน่าน ออกมาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอสันติสุข** 
** วันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2526 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้โอนท้องที่ตำบลพงษ์ (ส่วนที่เหลือจากการแยกตำบลแม่จริม) ของอำเภอแม่จริม เข้ามาสมทบในการปกครองของทางกิ่งอำเภอ โดยให้มีผลภายในวันที่ 21 เมษายน ปีเดียวกัน 
** วันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2537 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ให้ยกฐานะขึ้นเป็น **”อำเภอสันติสุข“**
* **[[อำเภอภูเพียง]]**
** วันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2490 แยกพื้นที่หมู่ 4-7 (ในขณะนั้น) ของตำบลน้ำแก่น จัดตั้งขึ้นเป็นตำบลนาปัง และแยกพื้นที่หมู่ 4-6 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าน้าว จัดตั้งขึ้นเป็นตำบลม่วงตึ๊ด กับแยกพื้นที่หมู่ 6-7 (ในขณะนั้น) ของตำบลฝายแก้ว จัดตั้งขึ้นเป็นตำบลเมืองจัง
** วันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2533 โดยแยกพื้นที่หมู่ 3, 6, 9-10 และหมู่ 12 (ในขณะนั้น) ของตำบลน้ำแก่น ตั้งเป็นตำบลน้ำเกี๋ยน
** วันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2540 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกพื้นที่ตำบลม่วงตึ๊ด ตำบลนาปัง ตำบลน้ำแก่น ตำบลน้ำเกี๋ยน ตำบลเมืองจัง ตำบลท่าน้าว และตำบลฝายแก้ว ของอำเภอเมืองน่าน จัดตั้งเป็น **กิ่งอำเภอภูเพียง**
** วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ให้ยกฐานะขึ้นเป็น **”อำเภอภูเพียง“** ตามโครงการเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม พ.ศ. 2550

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเมืองน่านมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเชียงม่วน อำเภอปง (จังหวัดพะเยา) และอำเภอท่าวังผา 
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอสันติสุขและอำเภอภูเพียง
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเวียงสา 
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบ้านหลวง

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอเมืองน่านแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 11 ตำบล 109 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเมืองน่านประกอบด้วย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองน่าน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเวียงทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลผาสิงห์
* **[[ตำบลไชยสถาน (อำเภอเมืองน่าน)|เทศบาลเมืองไชยสถาน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไชยสถานทั้งตำบล
* **[[ตำบลดู่ใต้|เทศบาลตำบลดู่ใต้]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดู่ใต้ทั้งตำบล
* **[[ตำบลกองควาย|เทศบาลตำบลกองควาย]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกองควายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลผาสิงห์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผาสิงห์ (นอกเขตเทศบาลเมืองน่าน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลถืมตอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถืมตองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเรือง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเรืองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาซาว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาซาวทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อสวก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อสวกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสะเนียน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะเนียนทั้งตำบล

## สถานที่สำคัญ
### สถานที่ท่องเที่ยว
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน
* เสาหลักเมืองน่าน
* แนวกำแพงเมืองเก่า
* วนอุทยานถ้ำผาตูบ ตำบลผาสิงห์
* แหล่งเตาเผาโบราณบ้านบ่อสวก ตำบลบ่อสวก
* น้ำตกดอยหลวง ตำบลเรือง
* น้ำตกสองแคว ตำบลสะเนียน
* น้ำตกดอยหมอก
* น้ำตกห้วยซ้อน
* ดอยตีดู้ว์
* หาดหินขาว หมู่บ้านท่าช้าง ตำบลในเวียง
* ศูนย์การเรียนรู้ดาราศาสตร์และหอดูดาว เฉลิมพระเกียรติฯ
* โฮงเจ้าฟองคำ
* พิพิธภัณฑ์ชุมชนบ้านพระเกิด
* หอศิลป์ริมน่าน
* หอศิลป์พิงพฤกษ์
* หออัตลักษณ์นครน่าน

### ศาสนาพุทธในอำเภอเมืองน่าน

#### พระอารามหลวงมหานิกาย
* วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร (พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร) ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน
* วัดพญาภู พระอารามหลวง (พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ) ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน

#### วัดราษฎร์มหานิกาย

* ตำบลกองควาย
*# วัดธงหลวง
*# วัดนาผา 
*# วัดน้ำครกเก่า
*# วัดน้ำครกใหม่ 
*# วัดพุฒิมาราม
* ตำบลไชยสถาน
*# วัดต้นแก้ว
*# วัดตาแก้ว
*# วัดปางค่า
*# วัดฝาง
*# วัดศรีเกิด
*# วัดไชยสถาน
* ตำบลดู่ใต้
*# วัดดอนมูล
*# วัดดู่ใต้
*# วัดธงน้อย
*# วัดป่าคอวัง 
*# วัดพญาวัด
*# วัดพระธาตุเขาน้อย
*# วัดสมุน
*# วัดเจดีย์ 
*# วัดเชียงราย
* ตำบลถืมตอง
*# วัดดอนถืมตอง 
*# วัดถืมตอง 
*# วัดฝายแก
*# วัดเขื่อนแก้ว 
* ตำบลนาซาว
*# วัดนวราษฎร์ 
*# วัดนาซาว
*# วัดบ้านต้าม
*# วัดสะไมย์
*  ตำบลในเวียง
*# วัดกู่คำ
*# วัดช้างเผือก 
*# วัดดอนแก้ว
*# วัดท่าช้าง 
*# วัดน้ำล้อม 
*# วัดพระเกิด
*# วัดพระเนตร 
*# วัดพวงพยอม
*# วัดภูมินทร์ 
*# วัดมงคล
*# วัดมณเฑียร
*# วัดมหาโพธิ์ 
*# วัดมิ่งเมือง
*# วัดศรีพันต้น
*# วัดสถารศ
*# วัดสวนตาล
*# วัดหัวข่วง 
*# วัดหัวเวียงใต้
*# วัดอภัย
*# วัดอรัญญาวาส
*# วัดเชียงแข็ง
*# วัดเมืองเล็น
*# วัดไผ่เหลือง
* ตำบลบ่อ
*# วัดผาขวาง
*# วัดภูเวียง 
*# วัดสาระ
*# วัดห้วยยื่น 
*# วัดเชียงยืน
* ตำบลบ่อสวก
*# วัดซาวหลวง
*# วัดบ่อสวก
*# วัดป่าคา
*# วัดม่วง (ม่วงเจริญราษฎร์)
* ตำบลผาสิงห์
*# วัดผาตูบ
*# วัดผาสิงห์ 
*# วัดสวนหอม
* ตำบลเรือง
*# วัดดอนเฟือง
*# วัดศรีนาป่าน 
*# วัดศรีนาเรือง
* ตำบลสะเนียน
*# วัดน้ำโค้งวนาราม
*# วัดสุรธาดาราม

#### วัดราษฎร์ธรรมยุติกนิกาย
* ตำบลดู่ใต้
*# วัดป่าปัญญาวุธาราม
*# วัดเขาน้อยเทสรังสี
* ตำบลสะเนียน
*# วัดป่าศรีถาวรวังตาว 
* ตำบลผาสิงห์
*# วัดป่านันทบุรีญาณสังวราราม 
* ตำบลเรือง
*# วัดดอยแยง 

### ศาสนาคริสต์ในอำเภอเมืองน่าน

#### โบสถ์คริสตจักรโรมันคาทอลิก
* คริสตจักรประสิทธิพรน่าน ตำบลในเวียง
* คริสตจักรธรรมาภรณ์ หมู่ 1 ตำบลบ่อ
* คริสตจักรธารพระพร หมู่ 9 ตำบลบ่อ

### โรงเรียน
#### โรงเรียนมัธยม สพฐ.
* โรงเรียนน่านประชาอุทิศ 
* โรงเรียนบ่อสวกวิทยาคาร
* โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร 
* โรงเรียนสตรีศรีน่าน

#### โรงเรียนประถม สพฐ.
* โรงเรียนบ้านดอน (ศรีเสริมกสิกร) 
* โรงเรียนราชานุบาล 

#### โรงเรียนในสังกัดเทศบาลเมืองน่าน
* โรงเรียนเทศบาลบ้านพระเนตร (สามัคคีวิทยาคาร) 
* โรงเรียนเทศบาลบ้านภูมินทร์ (จุมปีวนิดาภรณ์) 
* โรงเรียนเทศบาลบ้านสวนตาล (ดรุณวิทยา) 

#### โรงเรียนเอกชน
* โรงเรียนซินจง 
* โรงเรียนนันทบุรีวิทยา 
* โรงเรียนน่านคริสเตียนศึกษา 
* โรงเรียนนิธิวิทย์ 
* โรงเรียนอนุบาลอยู่วิทยา 

### โรงพยาบาล
* โรงพยาบาลน่าน

### ท่าอากาศยาน
* ท่าอากาศยานน่านนคร

## อ้างอิง

มเองน่าน
หมวดหมู่:อำเภอเมืองน่าน