อัลแบร์ต บรุดแซฟสกี

**อัลแบร์ต บรุดแซฟสกี** () อาจเรียกว่า **อัลแบร์ต บลาร์** () **อัลแบร์ตแห่งบรุดแซวอ** () หรือ **วอยแชค บรุดแซฟสกี** () (ในภาษาละติน: *Albertus de Brudzewo*; ประมาณ ค.ศ. 1445&ndash;ประมาณ ค.ศ. 1497) เป็นนักดาราศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ นักปรัชญา และนักการทูตชาวโปแลนด์

## ประวัติ

อัลแบร์ต (วอยแชคในภาษาโปแลนด์)  ผู้มักจะลงชื่อตัวเองด้วยวลีว่า "*แด บรุดแซวอ*" (de Brudzewo; "แห่งบรุดแซวอ") เกิดเมื่อราว ค.ศ. 1445 ในบรุดแซวอ ใกล้กับกาลิช มีข้อมูลเกี่ยวกับชีวิตในช่วงต้นของอัลแบร์ตเพียงเล็กน้อย ทราบเพียงว่าเมื่ออัลแบร์ตอายุ 23 ปีได้เข้าเรียนในสถาบันกรากุฟ (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยยาเกียลโลเนียน) ซึ่งอัลแบร์ตอาศัยอยู่สถาบันแห่งนี้เกือบจะตลอดชีวิต โดยสอนหนังสือที่สถาบันเป็นเวลายี่สิบปี อัลแบร์ตทำหน้าที่เป็นคณบดีของสถาบันในฐานะ*ผู้แทน* (ผู้ดูแลทรัพย์สินของสถาบัน) และในฐานะหัวหน้าของ*บูร์ซาฮุงการอรูง* (Bursa Hungarorum; "หอพักชาวฮังการี")

อัลแบร์ตเป็นที่จดจำในฐานะอาจารย์ผู้โดดเด่น ที่สถาบันกรากุฟ อัลแบร์ตสร้างความประทับใจให้กับนักเรียนด้วยความรู้พิเศษด้านวรรณกรรม และยังสอนคณิตศาสตร์และดาราศาสตร์ อัลแบร์ตได้รับปริญญาตรีในสาขาเทววิทยาเมื่อ ค.ศ. 1490 และยังบรรยายเกี่ยวกับปรัชญาของอาริสโตเติล นิโคเลาส์ โคเปอร์นิคัสซึ่งเข้าเรียนในสถาบันเมื่อ ค.ศ. 1491 ได้เข้าร่วมฟังการบรรยายเหล่านี้ ผลงานที่สำคัญอย่างหนึ่งของอัลแบร์ตคือการปรับปรุงการสอนดาราศาสตร์ให้ทันสมัยโดยการใช้ตำราที่มีเนื้อหาทันสมัยที่สุด 

อัลแบร์ตมีความเชี่ยวชาญด้านเนื้อหาจาก*ทฤษฎีดาวเคราะห์*ของเกออร์ค ฟ็อน พ็อยเออร์บัค (Georg von Peuerbach) และ*ตารางดาราศาสตร์*ของเรกีโอม็อนทานุส (Regiomontanus) อัลแบร์ตมีความกังขาต่อระบบโลกเป็นศูนย์กลาง และยังเป็นคนแรกที่ระบุว่าดวงจันทร์โคจรเป็นรูปวงรีและหันด้านเดียวมาทางโลกอยู่เสมอ

อัลแบร์ตวาดตารางสำหรับคำนวณตำแหน่งของวัตถุท้องฟ้า เมื่อ ค.ศ. 1482 อัลแบร์ตเขียน *Commentariolum super Theoricas novas planetarum Georgii Purbachii [...] per Albertum de Brudzewo* ซึ่งเป็นบทความแสดงความคิดเห็นต่อตำรา *Theoricae novae planetarum – ทฤษฎีใหม่ของดาวเคราะห์* ของเกออร์ค ฟ็อน พ็อยเออร์บัค บทความตีพิมพ์ในเมืองมิลานเมื่อ ค.ศ. 1495 โดยยัน อ็อทโท เดอ คราซอยเซ (Jan Otto de Kraceusae) ที่เป็นลูกศิษย์ของอัลแบร์ต โดยใช้ชื่อว่า *Commentaria utilissima in theoricis planetarum*

นอกเหนือจากโคเปอร์นิคัสแล้ว นักเรียนของอัลแบร์ตคนที่สำคัญยังได้แก่ แบร์นาร์ต วาปอฟสกี (Bernard Wapowski) ผู้เป็นนักคณิตศาสตร์ และค็อนราท เค็ลทิส (Conrad Celtis) ผู้เป็นนักกวีและนักมนุษยนิยมสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาชาวเยอรมัน เป็นผู้ก่อตั้ง *Sodalitas Litterana Vistulana* สมาคมวรรณกรรมยุโรปกลางแห่งแรกในสถาบันกรากุฟ

เมื่อ ค.ศ. 1495 ด้วยคำสั่งของพระคาร์ดินัลฟรือแดรึก ยากีแยลลอญต์ชึก (Fryderyk Jagiellończyk) อัลแบร์ตจึงย้ายไปเมืองวิลนีอัสเพื่อไปเป็นเลขานุการของอาแล็กซันแดร์ ยากีแยลลอญต์ชึก (Aleksander Jagiellończyk) แกรนด์ดยุกแห่งลิทัวเนีย ผู้ภายหลังได้ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าอาแล็กซันแดร์แห่งโปแลนด์ อัลแบร์ตรับใช้แกรนด์ดยุกในฐานะนักการทูต หนึ่งในภารกิจสำคัญที่สุดของอัลแบร์ตเกี่ยวข้องกับการเจรจากับอีวานผู้เหี้ยมโหดผู้เป็นซาร์แห่งมอสโก ในวิลนีอัส อัลแบร์ตได้เขียนศาสตรนิพนธ์เรื่อง *Conciliator* ซึ่งปัจจุบันยังไม่ค้นพบต้นฉบับ

อัลแบร์ตแห่งบรุดแซวอเสียชีวิตในวิลนีอัส ไม่ทราบวันที่แน่นอนที่อัลแบร์ตเสียชีวิต บางแหล่งข้อมูลระบุว่าอัลแบร์ตเสียชีวิตขณะมีอายุ 50 ปี

## ในวัฒนธรรมประชานิยม
อัลแบร์ต บรุดแซฟสกี ปรากฏเป็นตัวละครเอกของบทสุดท้ายในซีรีส์มังงะญี่ปุ่นเมื่อ ค.ศ. 2020 เรื่อง *[[สุริยะปราชญ์ -ทฤษฎีสีเลือด-]]* ผลงานของอูโอโตะ ซึ่งได้รับการดัดแปลงเป็นซีรีส์อนิเมะโดยสตูดิโอแมดเฮาส์เมื่อ ค.ศ. 2024 ตัวละครพากย์เสียงโดยโชยะ อิชิเงะ

## ดูเพิ่ม
* นิโคเลาส์ โคเปอร์นิคัส

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* "Brudzewski, Wojciech, [or] Wojciech z Brudzewa," *Encyklopedia Powszechna PWN* (PWN Universal Encyclopedia), Warsaw, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, vol. 1, p.&nbsp;353.
* M. Iłowiecki, *Dzieje nauki polskiej* (History of Polish Science), Warsaw, 1981.
* Zbigniew Lenartowicz, *Kaliszanie w Warszawie* (Kaliszians in Warsaw), no. 32/33, 2002.
* Józef Retinger, *Polacy w cywilizacjach świata* (Poles in the World's Civilizations), Warsaw, 1937.
* Tadeusz Rójek, *Sławni i nieznani* (The Famous and the Unknown).
* Michela Malpangotto, *La critique de l'univers de Peurbach développée par Albert de Brudzewo a-t-elle influencé Copernic ? Un nouveau regard sur les réflexions astronomiques au XVe siècle*, Almagest, 41/1, 2013, pp.&nbsp;1–47.
* Michela Malpangotto, *The original motivation for Copernicus' research: Albert of Brudzewo's Commentariolum super Theoricas novas Georgii Purbachii*, Archive for History of Exact Sciences, 70/4, 2016, pp.&nbsp;361–411.
* Michela Malpangotto, *Theoricae novae planetarum Georgii Peurbachii dans l'histoire de l'astronomie — Sources — Édition critique avec traduction française — Commentaire technique — Diffusion du XVe au XVIIe siècle*, Paris, CNRS Éditions, 2020.

## แหล่งข้อมูลอื่น
*
*Adler Planetarium 
*(https://web.archive.org/web/20070927222403/http://www.info.kalisz.pl/Biograf/Wojciechzb.htm) Biographical note on Wojciech of Brudzewo

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 1440
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2040
หมวดหมู่:นักดาราศาสตร์ชาวโปแลนด์
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวโปแลนด์
หมวดหมู่:นักการทูตชาวโปแลนด์