นครลำปาง

**นครลำปาง** เป็นประเทศราชของราชวงศ์ตองอูและราชวงศ์โก้นบองโดยแยกตัวออกมาจากการปกครองของเชียงใหม่ ภายหลังตกเป็นประเทศราชของกรุงธนบุรีและกรุงรัตนโกสินทร์และได้รับนาม **เมืองนครลำปางประเทศราช**

## ประวัติศาสตร์
### การก่อตัวของรัฐ
ในปี พ.ศ. 2270/2271 ไทยสากล (จ.ศ. 1089) กบฏตนบุญเทพสิงห์โค่นล้มผู้ปกครองพม่าที่เมืองเชียงใหม่ ทำให้เกิดสภาวะสุญญากาศทางการเมืองในดินแดนล้านนาตอนล่าง แม้ว่าพม่าพยายามที่จะย้ายศูนย์กลางการปกครองไปยังเชียงแสน แต่หัวเมืองล้านนาตอนล่างต่างแยกตัวเป็นอิสระและปกครองตนเองในลักษณะเดียวกับชุมนุมต่างๆหลังเสียกรุงครั้งที่ 2 รวมถึงนครลำปาง ซึ่งตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของกบฏตนบุญวัดนายาง ชื่อเสียงของตนบุญวัดนายางเป็นที่เลื่องลือจนดึงดูดการรุกรานจากเมืองลำพูนในปี พ.ศ. 2272/2273 ไทยสากล (จ.ศ. 1091) หนานทิพย์ช้างได้ขับไล่กองทัพลำพูนออกไปและได้เป็นเจ้าผู้ครองนครลำปาง มีพระนามว่า '''พญาสุลวฦๅไชย''' ต่อมาพระยาไชยสงคราม (ทิพย์ช้าง)ทรงส่งบรรณาการผ่านเชียงตุงไปยังอังวะ เพื่อขอการรับรองสถานะและความคุ้มครองจากพม่าในฐานะประเทศราช**'

เมื่อ[[ราชวงศ์ตองอู]]ล่มสลายลงในปี พ.ศ. 2295 นครลำปางได้รับอิสรภาพเป็นช่วงสั้นๆก่อนที่[[ราชวงศ์โก้นบอง]]จะสามารถรวบรวมอาณาจักรพม่าได้สำเร็จในปี พ.ศ. 2300 และทำให้นครต่างๆในดินแดน[[อาณาจักรล้านนา|ล้านนา]]ต่างส่งบรรณาการมาสวามิภักดิ์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2306 กองทัพ[[ประเทศพม่า|พม่า]]เข้ายึดครอง[[จังหวัดเชียงใหม่|เมืองเชียงใหม่]]ที่ยังคงตั้งตัวเป็นอิสระอยู่ พร้อมทั้งปราบปรามหัวเมืองอื่นๆใน[[อาณาจักรล้านนา|ล้านนา]]ในช่วงเวลานั้น มีการแย่งชิงอำนาจภายในนครลำปางระหว่าง[[เจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว]]และท้าวลิ้นก่าน[[ประเทศพม่า|พม่า]]จึงสนับสนุน[[เจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว]]เพื่อควบคุมนครลำปาง แต่ผู้ปกครอง[[ประเทศพม่า|พม่า]]ไม่สามารถควบคุมเมืองต่างๆได้อย่างสมบูรณ์ นครลำปางร่วมกับเมืองต่างๆก่อกบฏต่อ[[ประเทศพม่า|พม่า]] จนกระทั่งถูกปราบลงในปี พ.ศ. 2309 ไทยสากล ความขัดแย้งระหว่างผู้ปกครอง[[ประเทศพม่า|พม่า]]และผู้ปกครองท้องถิ่นยังคงดำเนินต่อไป เป็นเหตุให้นครลำปางสวามิภักดิ์ต่ออาณาจักรธนบุรีใน[[สงครามเชียงใหม่ พ.ศ. 2317]]

=== นครลำปางในฐานะประเทศราชของสยาม ===
หลังจากได้รับสถานะประเทศราชของสยาม นครลำปางกลายเป็นฐานที่มั่นสำคัญในการฟื้นฟู[[นครเชียงใหม่]]และการรับ[[สงครามพม่าตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2340 และ 2345|ศึกจากพม่า]] ต่อมานครลำปางร่วมมือกับนครเชียงใหม่ [[นครแพร่]] และ[[นครน่าน]]ขยายอำนาจสู่ดินแดนของ[[นครรัฐเชียงแสน|เชียงแสน]]ซึ่งยังคงถูกปกครองโดยพม่า จนในที่สุดก็สามารถ[[สงครามเชียงแสน|ทำลายเมืองเชียงแสน]]ได้ในปี พ.ศ. 2347 ไทยสากล จากนั้นนครลำปางร่วมมือกับ[[นครเชียงใหม่]]และ[[นครลำพูน]]อันเป็นเครือญาติใน[[ตระกูลเจ้าเจ็ดตน|ราชวงศ์เจ้าเจ็ดตน]]ขยายอำนาจสู่ดินแดน[[รัฐเมืองยอง]] กลุ่มนครรัฐไทลื้อและ[[อาณาจักรหอคำเชียงรุ่ง|เชียงรุ่ง]]**' นอกจากนี้ นครลำปางยังร่วมกับฝ่ายสยามในการปราบกบฏเจ้าอนุวงศ์และทำสงครามเชียงตุง เนื่องจากอาณาเขตนครลำปางถูกล้อมรอบด้วยรัฐพันธมิตรทำให้ไม่สามารถขยายดินแดนได้ นครลำปางจึงใช้วิธีกวาดต้อนผู้คนจากเมืองที่ตีได้มาฟื้นฟูบ้านเมืองแทน

ต้นพุทธศตวรรษที่ 25 สยามเริ่มได้รับผลกระทบจากการขยายอำนาจของชาติตะวันตก สยามจึงเร่งผนวกประเทศราชต่างๆเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสยาม ในปี พ.ศ. 2442 สยามประกาศจัดตั้งมณฑลลาวเฉียง ทำให้สถานะประเทศราชของนครลำปางสิ้นสุดลง อย่างไรก็ตาม เจ้าผู้ครองนครลำปางยังคงมีตำแหน่งเจ้าและมีอำนาจในการปกครองบางส่วน จนกระทั่งสยามเริ่มมีนโยบายไม่แต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครในปี พ.ศ. 2469 ตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำปางจึงสิ้นสุดลง
thumb|อาณาเขตของนครลำปาง (ซ้ายล่าง) โดยเฮอร์เบิร์ต วาริงตัน สมิธ เจ้ากรมราชโลหกิจและภูมิวิทยาของสยาม ระหว่าง พ.ศ. 2438–2439

## รายพระนามและรายนามผู้ปกครอง

## การปกครอง

## ดูเพิ่ม

* เจ้าผู้ครองนครพะเยา (ยุคฟื้นฟู)
* นครเชียงใหม่
* นครลำพูน
* นครแพร่
* นครน่าน

## หมายเหตุ


## อ้างอิง

หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศไทย
*
ช
ช