ละครโทรทัศน์ไทย

**ละครโทรทัศน์ไทย** คือรูปแบบรายการโทรทัศน์ประเภทบันเทิงของไทย ละครโทรทัศน์ไทยเรื่องแรกคือ *สุริยานีไม่ยอมแต่งงาน* ออกอากาศทางช่อง 4 บางขุนพรหม

ละครโทรทัศน์ไทยมีเนื้อหาส่วนใหญ่เป็นเรื่องชนชั้นสูงในสังคมไทย ตัวละครมุ่งเน้นไปที่ฝ่ายดี ฝ่ายเลว สามารถเดาตอนจบของเรื่องได้ง่าย มักจะจบลงแบบสุขนาฏกรรม (happy ending) มีการนำมาทำซ้ำกันบ่อยครั้ง

## ลักษณะ
ละครโทรทัศน์ไทยมีขนบการเล่าเรื่อง ตัวละคร และสูตรที่ค่อนข้างตายตัว ละครส่วนใหญ่เป็นไปตามลักษณะดังนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องที่ได้รับความนิยมมาก
* เป้าหมายหลักคือมีตอนจบที่สมบูรณ์แบบ ให้ตัวละครนำแต่งงานกับคู่ครองของตน และอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุข
* มีการกำหนดคู่รักหลักสองคนตั้งแต่เปิดเรื่อง ซึ่งผู้ชมสังเกตได้โดยง่าย มักเป็นดาราละครที่ได้รับความนิยมสูงสุดในยุคนั้น เป็น "พระเอก" และ "นางเอก"
* มีตัวโกงเป็นหญิงอย่างน้อย 1 คนเป็นเรื่องปกติ บุคคลนี้มักตกหลุมรักพระเอก และพยายามขัดขวางความรักของคู่พระ-นาง พยายามเป็นแฟนกับพระเอก ขณะเดียวกันพยายามกำจัดนางเอกไปด้วย ตัวละครนี้มีลักษณะตายตัวมักมีฐานะร่ำรวย ภูมิหลังดี พฤติกรรมไม่ดี และคอยบงการ ตัวละครเหล่านี้บางตัวเป็นผีหญิงที่ชั่วร้าย ปกติตัวละครเหล่านี้เรียก "นางอิจฉา"
* ตัวละคร LGBT มักใช้เป็นบทตลกคลายเครียด ตัวอย่างที่ชัดเจนเช่น *สะใภ้ลูกทุ่ง*
* ปมในเรื่องทั้งหมดต้องคลี่คลายในตอนจบ ทุกฝ่ายให้อภัยกัน ตัวโกงถูกลงโทษ คนดีได้รางวัล 
* ละครไทยมักเป็นละครประโลมโลก กล่าวคือ มีการแสดงเกินจริง การกระทำเหมือนอยู่บนละครเวที ตัวโกงหญิงมีการกรีดร้องดิ้นพล่าน

## ประวัติ
### ยุคบุกเบิก
หลังจากที่ประเทศไทยเปิดสถานีช่อง 4 บางขุนพรหม ซึ่งเป็นสถานีโทรทัศน์แห่งแรก หลังจากนั้น 2 เดือนจึงมีละครโทรทัศน์เรื่องแรก คือ เรื่อง *[[สุริยานีไม่ยอมแต่งงาน]]* ของนายรำคาญ (ประหยัด ศ. นาคะนาท) นำแสดงโดย หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ โชติ สโมสร และ นวลละออ ทองเนื้อดี ออกอากาศเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2499 ละครโทรทัศน์ในยุคนี้เป็นการแสดงสด ส่วนละครพูดที่แต่งขึ้นใหม่สำหรับแสดงทางโทรทัศน์โดยเฉพาะ เป็นละครสั้นจบในตอน เนื่องจากห้องส่ง (สตูดิโอ) มีขนาดเล็ก จึงจำเป็นต้องใช้ฉากจำกัด นอกจากนี้นักแสดงยังจำบทละครไม่ได้ จึงต้องมีการบอกบทขณะแสดงด้วย ในปีแรก ๆ มีละครโทรทัศน์เพียง 6 เรื่อง อีก 5 เรื่องได้แก่ *กระสุนอาฆาต* (ออกอากาศเมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2499) ก่อนพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า 1 เดือน, *ดึกเสียแล้ว* (ออกอากาศเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2499), *น้ำสาบาน* (ออกอากาศเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2499),  *ศัตรูลับของสลยา* (ออกอากาศเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2499) และ *ง่ายนิดเดียว* (ออกอากาศเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน พ.ศ. 2499)

### เริ่มได้รับความนิยม
ละครโทรทัศน์เริ่มเฟื่องฟูราวปี พ.ศ. 2501 นักแสดงละครเวทีเริ่มหันมาเล่นละครโทรทัศน์มากขึ้น ช่อง 4 มีผู้นิยมชมกันมาก ส่วนสถานีโทรทัศน์กองทัพบก (ททบ.) ช่อง 7 หรือ ช่อง 5 ในปัจจุบันก็เริ่มบุกเบิกด้านละครโทรทัศน์มากขึ้น ส่วนใหญ่จะนำเรื่องละครเวทีมาทำใหม่ แต่ก็มีเรื่องที่แต่งสำหรับละครโทรทัศน์มากขึ้น ในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2505-2510 ทั้ง 2 สถานีแข่งขันผลิตละครดี ๆ มาออกอากาศจำนวนมาก แต่กิจการละครโทรทัศน์ก็เริ่มเสื่อมไปช่วงหนึ่ง เนื่องจากภาพยนตร์เรื่องยาวกลับมาได้รับความนิยม

ละครโทรทัศน์กลับมาได้รับความนิยมอีกครั้ง เมื่อมีการใช้เทปบันทึกภาพแทนไทยทีวีสีช่อง 9 หรือช่อง 4 เดิม มีการจัดละครโทรทัศน์มากกว่าช่องอื่น ๆ ออกอากาศตั้งแต่วันจันทร์ถึงวันศุกร์ ในลักษณะละครน้ำเน่าของอเมริกาโดยละครเรื่อง *[[ทัดดาวบุษยา]]* เมื่อ พ.ศ. 2519 ได้รับความนิยมอย่างมาก หลังจากนั้นก็มีการผลิตละครแนวนี้มากขึ้น ต่อมาในช่วง พ.ศ. 2522 ช่อง 5 ได้ผลิตละครเรื่อง *38 ซอย 2* ซึ่งถือว่าเป็นละครสำหรับครอบครัวครั้งแรก มีคติธรรมในการดำเนินชีวิตครอบครัว

ในปี พ.ศ. 2523 คณะกรรมการบริหารวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ (กบว.) ได้มีคำสั่งให้งดออกอากาศในช่วงเวลา 18.30-20.00 น. เพื่อให้ประหยัดพลังงาน จึงทำให้ละครได้รับความนิยมลดลง พร้อมกันนั้นภาพยนตร์จีนก็เข้ามามีอิทธิพลมากขึ้น ตั้งแต่ พ.ศ. 2524 กบว. ได้ขอความร่วมมือกับสถานีโทรทัศน์ให้เสนอรายการของไทยแทนรายการต่างประเทศ ในช่วงเวลาหลังข่าว 20.00 น. จึงทำให้ละครไทยกลับมาได้รับความนิยมอีกครั้ง จึงมีละครโทรทัศน์ในช่วงหลังข่าว 20.00 น. กันทุกช่อง ได้ดำเนินยุทธวิธีนี้มาจนปี พ.ศ. 2530 แต่บางช่องมีการเปลี่ยนแปลงยุทธวิธีการจัดรายการในช่วงหลังข่าวอยู่บ้าง

สำหรับละครแนวซิตคอม ไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าเริ่มเมื่อใด แต่มีการสันนิษฐานว่า ละครชุด *นุสรา* (พ.ศ. 2503) เป็นละครแนวซิตคอมเรื่องแรก ได้รับอิทธิพลจากละครของสหรัฐอเมริกาเรื่อง *I Love Lucy* ละครชุด *นุสรา* เป็นละครเบาสมองชุดสั้นจบในตอน มีความยาว ตอนละ 30 นาที มีผู้แสดงชุดเดียวกันตลอด แต่เรื่องที่ผลิตเรื่องที่สองไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด แต่มีรูปแบบละครรูปแบบนี้อีกหลายเรื่องเช่น *ผู้พิทักษ์ความสะอาด*, *ยุทธ-จักรนักคิด*, *สาธรดอนเจดีย์*, *พิภพมัจจุราช*, *หุ่นไล่กา*, *บาปบริสุทธิ์* เป็นต้น อย่างไรก็ตามละครแนวซิตคอมเริ่มได้รับความนิยมในปี พ.ศ. 2536 เป็นต้นมา ส่วนใหญ่มีเนื้อหาเกี่ยวกับครอบครัว

เมื่อช่อง 3 เปิดสถานี มีละครเรื่องแรก ๆ ได้แก่  *เขมรินทร์ – อินทิรา*, *แม่หญิง*, *สะใภ้จ้าว* แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จ ช่อง 3 ได้เปิดละครสมัยใหม่อย่างจริงจังในปี พ.ศ. 2519 โดยมีภัทราวดี ศรีไตรรัตน์ (มีชูธน) เป็นผู้บุกเบิกจากละครแบบเก่าที่มีคนบอกบท เป็นนักแสดงท่องบทเอง ลักษณะละครใกล้เคียงกับละครสมัยใหม่อย่างต่างประเทศ ภัทราวดี นำบทประพันธ์ นำเรื่อง *ไฟพ่าย* ของกฤษณา อโศกสิน มาประเดิมเป็นเรื่องแรก แต่ไม่ประสบความสำเร็จ จึงเปลี่ยนมาเป็นละครที่คิดบทเอง เช่น *ขบวนการคนใช้*, *ตุ๊กตาเสียกบาล*, *สงครามประสาท*, *นานาจิตตัง*, *ประชาชนชาวแฟลต*, *ศรีธนนชัย*, ละครชุด *ความรัก*, *ปะการังสีดำ*

เมื่อปี พ.ศ. 2524 สุรางค์ เปรมปรีดิ์ เข้ามาดูแลด้านการตลาด, ฝ่ายรายการและฝ่ายบุคคล ทางช่อง 7 และชวนหม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล มาร่วมหุ้นเปิดบริษัทพร้อมมิตรภาพยนตร์ เพื่อผลิตละครโทรทัศน์และภาพยนตร์ ละครในยุคที่สุรางค์ เปรมปรีดิ์ หมายตาไว้ ไม่ใช่สูตรน้ำเน่าอย่างทุกวันนี้ มีผลงาน เช่น  *หญิงก็มีหัวใจ*, *ห้องสีชมพู*, *เงือกน้อย*, *จดหมายจากเมืองไทย*, *ห้วงรักเหวลึก* และ *ข้าวนอกนา* ละครชุดที่โด่งดังมากคือ *หมอผี* ต่อมาช่อง 7 ได้ดึงวาณิช จรุงกิจอนันต์ มาช่วยเขียนบทโทรทัศน์ในยุคแรก คณะละครช่อง 7 ยุคแรก ๆ ได้แก่ ไพรัช สังวริบุตร, กันตนา

### เข้าสู่ธุรกิจละครเต็มรูปแบบ
นับแต่ปี พ.ศ. 2530 เป็นต้นมา ถือเป็นยุคธุรกิจละครเต็มรูปแบบ มีการวัดความสำเร็จด้วยระบบเรตติ้ง ละครโทรทัศน์ช่อง 7 สีในยุคธุรกิจเต็ม ระหว่างปี พ.ศ. 2530 – 2545 เช่นเรื่อง *นางทาส*, *เคหาสน์สีแดง*, *ปราสาทมืด*, *กิ่งไผ่*, *ริษยา*, *กนกลายโบตั๋น*, *สายโลหิต*, *ญาติกา*, *รัตนโกสินทร์*, *สองฝั่งคลอง*, *นิรมิต*, *เบญจรงค์ห้าสี*, *น้ำใสใจจริง*

ละครโทรทัศน์ไทยในยุคปัจจุบันออกอากาศในหลายช่วงเวลาตลอดวัน รวมถึงในช่วงไพรม์ไทม์ (ช่วงเวลาที่ทางสถานีโทรทัศน์ให้ความสำคัญ) ในช่วงเวลาหลังข่าวภาคค่ำประมาณ 20.30 น.-22.30 น. ผู้บริหารสถานีโทรทัศน์และผู้อำนวยการผลิตจะพิจารณานำโครงเรื่องหรือบทประพันธ์ที่มีความน่าสนใจเป็นพิเศษและเหมาะสมกับการผลิตรายการละครโทรทัศน์ รวมถึงคัดเลือกนักแสดงที่ดึงดูดความสนใจของผู้ชม

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557 หลังจากมีการออกอากาศโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัลในประเทศไทย ช่อง 3 และช่อง 7 ซึ่งครองตลาดละครจึงเริ่มสั่นคลอน หลังมีช่องอื่นหันมาทำละครโทรทัศน์ แนวละครของช่อง 8 ที่มุ่งเน้นตอบโจทย์คนดูในระดับฐานราก โดยเป็นแนวละครบ้าน ๆ  สำหรับช่องวัน 31 มุ่งเน้นผลิตละครเจาะกลุ่มคนดูทั่วไป ในขณะที่จีเอ็มเอ็ม 25 มุ่งไปที่กลุ่มวัยรุ่น

## แนวเรื่อง
### ละครน้ำเน่า
ละครน้ำเน่า เนื้อหาส่วนใหญ่เป็นเรื่องชนชั้นสูงในสังคมไทย  ตัวละครมุ่งเน้นไปที่ฝ่ายดี ฝ่ายเลว สามารถเดาตอนจบของเรื่องได้ง่าย มักจะจบลงแบบสุขนาฏกรรม (happy ending)  มีการนำมาทำซ้ำกันบ่อยครั้ง สืบทอดเนื้อหาอุดมการณ์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า เนื่องจากมักมีบทและเนื้อหาแสดงเกินจริง ผู้คน/เนื้อหาในเรื่องจึงมีมิติเดียว ซึ่งเหตุผลน่าจะมาจากต้องการให้คนดูมาก หรือเรื่องผู้สนับสนุนและการโฆษณา

นักแสดงนำเรียก พระเอก และนางเอก ซึ่งเป็นคู่รักกัน โดยพระเอกนางเอก มักเป็นคนฐานะดี จุดใหญ่ใจความ มักเป็นเรื่องแย่งผัวแย่งเมีย หรือ มีการแก่งแย่งมรดกกัน ละครหลายเรื่อง มีเค้าโครง "ทั้งรัก ทั้งแค้น แน่นอุรา" ดังจะเห็นได้จากละครเรื่อง *[[รักในรอยแค้น]]*, *[[ขมิ้นกับปูน]]*, *[[ริษยา]]*, *[[คลื่นซัดใจ]]* และ *[[บริษัทบำบัดแค้น]]* เมื่อตัวละครแก้แค้นบรรลุตามเป้าหมายแล้ว ก็มักจะปวดร้าวอยู่ในใจ  ละครน้ำเน่ามักถูกวิจารณ์ว่ามีเนื้อหาและพล็อตเรื่องแนวน้ำเน่า หรือแบบเดิม ๆ เพื่อดึงดูดจำนวนผู้ชมมากกว่า จะคำนึงถึงคุณค่าและไม่สร้างสรรค์

### ละครผี
ละครโทรทัศน์ แนวนี้มีเรื่องเกี่ยวกับภูติผีปีศาจหรือวิญญาณ เวทมนตร์ ปรากฏการณ์เหนือธรรมชาติ การติดต่อสื่อสารข้ามภพระหว่างวิญญาณกับมนุษย์ที่ชวนให้ความรู้สึกตื่นเต้น สยองขวัญ อาจมีแนวเรื่องอื่นเข้ามาเกี่ยวข้องเพื่อให้เนื้อเรื่องน่าสนใจ เช่น ละครแนวชีวิต ความรัก ตลก สืบสวน เช่นละครเรื่อง *[[เกิดแต่ชาติปางไหน]]* (2542) และละคร *[[ภูตสาวพราวเสน่ห์]]* (2551) ที่ผสมผสานแนวเรื่องตลกเบาสมอง ละครผีในแนวหลอกหลอน ที่ผีมีปมความแค้นอยู่ในใจ เช่นเรื่อง *[[ภาพอาถรรพ์]]* (2534), *[[ทายาทอสูร]]* (2535) และ *[[เวียงร้อยดาว]]* (2557) เป็นต้น

### ละครสำหรับเด็ก
ละครโทรทัศน์เพื่อเยาวชนยังมีไม่มาก ส่วนใหญ่เป็นละครโทรทัศน์สำหรับเด็กที่มีอายุ 13 ปีขึ้นไป และผู้ใหญ่ควรแนะนำ (น 13+) มักเน้นตัวละครที่เป็นเยาวชนและวัยรุ่น แต่ก็มีตัวละครที่เป็นผู้ใหญ่หรือวัยอื่นด้วย จุดมุ่งหมายของละครประเภทนี้ คือให้ความบันเทิงเป็นหลัก และให้ความรู้ สอนให้เป็นคนดี ตัวอย่างเช่น *นิทานทะลุมิติ* (2552) ออกฉายทางช่อง 7 และ *ทีมซ่าท้าฝัน* (2553) เรื่องหลังนำเสนอเนื้อหาของครูที่ให้นักเรียนก้าวหน้าทางด้านกีฬาบาสเกตบอลควบคู่ไปกับการเรียน

### ละครวัยรุ่น
ละครวัยรุ่น มีเรื่องราวเกี่ยวกับวัยรุ่น วัยหัวเลี้ยวหัวต่อของชีวิต นำเสนอเรื่องราวของเพื่อนและครอบครัว บอกเล่าความสนุกสนานในชีวิตวัยรุ่น ความรักในวัยเรียน ฉากเลิฟซีนในยุคก่อนนั้น มีเพียงจับมือ ถือแขน ละครในยุคนี้เช่น *ม.6/16 ร้ายบริสุทธิ์* (2539), *[[วัยร้ายไฮสคูล]]* (2544) และ *[[กลิ้งไว้ก่อนพ่อสอนไว้]]* (2534) เป็นต้น เมื่อเข้าสู่ยุคที่ทุกคนใช้โทรศัพท์มือถือ มีการใช้โซเชียลเนตเวิร์ก ฉากเลิฟซีนก็เริ่มมากขึ้น มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องยาเสพติด ตบตีแย่งผู้ชาย เกย์ เลสเบี้ยน หรือเรื่องเพศสัมพันธ์ อาทิเรื่อง *[[ฮอร์โมนส์ วัยว้าวุ่น]]* (2556-2558), *[[เลิฟซิคเดอะซีรีส์ รักวุ่น วัยรุ่นแสบ]]* (2556) และ *GPA สถาบันพันธุ์แสบ* (2558) เป็นต้น

### ละครแนวข้ามเวลา
ละครแนวข้ามเวลา ส่วนใหญ่จะเดินทางข้ามไปยังอดีต แกนเรื่อง เป็นเรื่องราวความรักของพระเอก นางเอก ที่ไม่สมหวัง แล้วเดินทางข้ามเวลา ไปสร้างเรื่องสร้างราวต่าง ๆ ในละครไทยมักมี เหตุการณ์ประหลาดทั้งหลาย เช่น วิญญาณหลุดออกจากร่าง ไปจนถึงการมีวัตถุพิเศษที่เชื่อมโยงระหว่างสองช่วงเวลา หรือการมีเวทมนตร์คาถาที่ทำให้มิติเวลาบิดผัน ตัวอย่างของละครแนวนี้ เช่น *[[บุพเพสันนิวาส]]*, *[[ทวิภพ]]*,  *[[บ่วงบรรจถรณ์]]*, *[[แต่ปางก่อน]]*, *[[อตีตา]]*, *[[หัวใจรักข้ามภพ]]*, *[[สู่ฝันนิรันดร]]*, *[[บุพเพสันนิวาส 2]]* และ *[[รอยไหม]]* เป็นต้น

### ละครจักร ๆ วงศ์ ๆ
ละครจักร ๆ วงศ์ ๆ เป็นละครที่สร้างมาจากนิทานพื้นบ้าน ตำนานเมือง บริษัทผู้สร้างละครแนวนี้ที่ถือว่าครองตลาดในปัจจุบันคือ สามเศียร ซึ่งผลิตละครให้ทางช่อง 7 ออกฉายช่วงเช้าวันเสาร์ อาทิตย์ ละครบางเรื่องมีเรตติ้งดีไม่แพ้ละครช่วงหลังข่าว อย่างเรื่อง *[[สี่ยอดกุมาร]]* ฉบับปี 2559 มีเรตติ้งดีจนผู้จัดยืดเรื่อง มีจำนวนตอนถึง 81 ตอน ออกฉายตั้งแต่เดือนมีนาคม 2559 อวสานตอนเดือนกุมภาพันธ์ 2560 หรือเรื่อง *[[แก้วหน้าม้า]]* ได้รับความนิยม เรตติ้งอยู่ที่ 11 มีจำนวนตอน 102 ตอน ละครพื้นบ้าน *[[สังข์ทอง]]* มีกลุ่มเป้าหมายใหญ่คือช่วงอายุ 6-9 ปี เรตติ้งในกลุ่มนี้ถึง 10.603 รองลงมาคือกลุ่มอายุ 10-14 ปี เรตติ้งเฉลี่ย 9.515

### ละครโลดโผน
ละครโลดโผน หรือ ภาษาปากว่า ละครบู๊ เป็นละครที่นำเสนอฉากคิวบู๊ เช่น เตะ ต่อย ฉากระเบิด ยิงปืน ผู้กำกับที่มีชื่อเสียงด้านการกำกับละครบู๊ เช่น ฉลอง ภักดีวิจิตร ละครเรื่องแรกของฉลอง คือ *[[ระย้า]]* ในปี 2541 ทำเรตติงสูงถึง 25 ซึ่งไม่เคยมีละครบู๊เรื่องใดทำได้สูงเท่านี้มาก่อน

### ละครซูเปอร์ฮีโรและจินตนิมิต
ละครโทรทัศน์ไทย มีตัวละครที่เป็นซูเปอร์ฮีโร แนวเหนือมนุษย์ มีความสามารถพิเศษ และเครื่องแต่งกายอันโดดเด่น อย่างเช่น *[[อินทรีแดง]]* ที่ถูกสร้างมาเป็นละครโทรทัศน์เช่นกัน หรือ *[[นักสู้พันธุ์ข้าวเหนียว]]* ที่มีพลังพิเศษ มีจุดอ่อนที่ทำให้หมดพลัง มีอุดมการณ์และศัตรูที่ชัดเจน เรื่อง *[[ลูกผู้ชายพันธุ์ดี]]* ผู้ได้สืบทอดตะกรุดสายฟ้า ได้ช่วยกำจัดเหล่าร้ายและตามหาคนที่ฆ่าพ่อของตัวเอง เรื่อง *[[คมแฝก]]* มีไม้กระบองที่ปัดกระสุนได้ เรื่อง *[[ยอดมนุษย์ดาบเทวดา]]* ผู้สามารถใช้ดาบได้อย่างเก่งกาจ เรื่อง *[[ลูกผู้ชายไม้ตะพด]]* ที่ครอบครองไม้ตะพดวิเศษ เรื่อง *[[ธิดาพญายม]]* ลูกสาวของเทพที่จำเป็นต้องลงมาตามล่านักโทษแห่งสรวงสวรรค์ และ เรื่อง *[[อังกอร์]]* เสือที่แปลงกายมาอยู่ในร่างผู้หญิง

### ละครอิงประวัติศาสตร์
ละครอิงประวัติศาสตร์ เป็นละครที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับบุคคลจริงในประวัติศาสตร์ ดำเนินเรื่องในช่วงหนึ่งของประวัติศาสตร์ ให้ความรู้ทางด้านประวัติศาสตร์ ละครเรื่อง *บุพเพสันนิวาส* มีเนื้อหาละครในช่วงยุคสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เป็นละครที่ได้รับความนิยมสูงสุดนับตั้งแตประเทศไทยเข้าสู่ยุคทีวีดิจิตอลเมื่อปี 2558 ละครที่มีเรื่องราวในช่วงปลายกรุงศรีอยุธยา ช่วงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง ได้แก่ละครเรื่อง *[[สายโลหิต]]*,  *[[บุพเพสันนิวาส]]* และ *[[ฟ้าใหม่]]* ละครเรื่อง *[[รัตนโกสินทร์ (ละครโทรทัศน์)|รัตนโกสินทร์]]* ย้อนยุคไปในสมัยรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 3 เรื่อง *[[ข้าบดินทร์]]*และ* [[บุพเพสันนิวาส]]* 2มีเนื้อเรื่องเกิดขึ้นสมัยรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ละครที่เล่าเรื่องราวในช่วงรัชกาลที่ 5 ยุคที่ประเทศชาติบ้านเมืองมีการเปลี่ยนแปลง และประวัติศาสตร์ที่น่าจดจำหลายอย่าง เช่น *[[บ่วงบาป]]*, *[[นางทาส]]*, *[[ลูกทาส]]*, *[[สี่แผ่นดิน]]*, *[[ร่มฉัตร]]* และ *[[ทวิภพ]]*

### ละครเกี่ยวกับกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ
ละครหรือซีรีส์ที่มีเนื้อเรื่องนำเสนอเกี่ยวกับกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ บางครั้งเรียกละครวาย ที่มีตัวละครหลักเป็นเกย์ หรือตัวละครรักเพศเดียวกัน คู่รักนี้รู้จักว่า คู่จิ้น ซึ่งได้สร้างให้นักแสดงคู่นั้นมีชื่อเสียงมาแล้วหลายคู่ บางคู่ได้ไปโชว์ตัวที่ต่างประเทศมาแล้ว เช่น ปุณกับโน่ ใน *เลิฟซิคเดอะซีรีส์ รักวุ่น วัยรุ่นแสบ*, ก็อตกับบาส จาก *[[เดือนเกี้ยวเดือน 2Moons The Series]]*, สกายกับต่อ ใน *[[โปรเจกต์ เอส เดอะซีรีส์]]*

ละครโทรทัศน์ที่มีเกย์นำเสนอเรื่องราวเริ่มได้ความนิยมในสื่อในช่วงปี 2540 ละครในช่วงนั้นเช่น *[[รักไร้อันดับ]]* (2540), *[[ท่านชายกำมะลอ]]* (2540), *[[ซอยปรารถนา 2500]]* (2541), *[[กามเทพเล่นกล]]* (2541), *[[ชายไม่จริงหญิงไม่แท้]]* (2541), *[[รักเล่ห์เพทุบาย]]* (2542), *[[สะพานดาว]]* (2542), *[[เมืองมายา]]* (2543), *[[ไม้แปลกป่า]]* (2544), และ *[[รักแปดพันเก้า]]* (2547) และในยุคต่อมาการยอมรับเกย์มากขึ้น ส่งผลต่อตัวละครเกย์มากขึ้นใน ช่วงปี พ.ศ. 2554 ถึง พ.ศ. 2558 เช่นเรื่อง *[[มงกฎดอกส้ม]]* (2554), *[[กี่เพ้า]]* (2555), ละครชุด *Hormones วัยว้าวุ่น* ฤดูกาลที่ 1 – 2 (ฤดูกาลที่ 1 พ.ศ. 2556, ฤดูกาลที่ 2 พ.ศ. 2557), *[[ชิงรักหักสวาท]]* (2557), *[[มาลีเริงระบำ]]* (2557), ละครชุด *Hormones 3 The Final Season* (2558), *[[นางชฎา]]* (2558)

ในปัจจุบันเริ่มมีละครหรือซีรีส์ที่มีตัวละครเกย์ หรือกะเทยเป็นตัวละครหลัก เช่น *[[ไดอารีตุ๊ดซีส์ เดอะซีรีส์]]* ที่ทำออกมา 2 ฤดูกาล

### ละครสะท้อนสังคม
ละครแนวสะท้อนสังคมมีไม่มากนัก สร้างออกมาก็ไม่โด่งดังมาก อย่างเรื่อง *[[คำพิพากษา (ภาพยนตร์)|คำพิพากษา]]* ของชาติ กอบจิตติ เคยสร้างก็ไม่ดังเท่าไร ยังมีการสร้างละครเสนอมุมมองด้านอาชีพ อย่างเรื่อง *[[เลือดเข้าตา]]* (2538) ที่เสนอภาพตำรวจเลว หรือเรื่อง *[[สงครามนางฟ้า]]* (2551) ที่นำเสนอภาพลักษณ์แอร์โฮสเตส ที่ทำให้เกิดปฏิกิริยาตอบกลับจากสังคม

## ประเภท
ละครสามารถจำแนกประเภทได้ดังนี้
* ละครประเภทพิเศษ (Drama special) เล่นในวาระโอกาสพิเศษต่าง ๆ เช่น วันแม่ วันที่ระลึกของหน่วยงานต่าง ๆ ละครการกุศล มีลักษณะตอนเดียวจบ มักใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง
* ละครสั้น (TV series) มีความยาวระหว่าง 30-60 นาที ออกอากาศเป็นประจำ เนื้อหาในแต่ละตอนจะเป็นแนวเดียวกัน และใช้ผู้แสดงชุดเดียวกัน แต่เรื่องราวแตกต่างกันไป 
* ละครเรื่องยาว (TV. serials) ละครเรื่องยาวที่เล่นหลายตอนจบ ประมาณ 20-30 ตอน เนื้อเรื่องต่อเนื่องกัน ออกอากาศเป็นประจำ ใช้ผู้แสดงเป็นชุดเดียวกัน เป็นที่รู้จักในชื่อ Soap operas
* ละครสั้น  (Mini series) เป็นละครที่ผลิตเป็นเรื่องยาว มีความยาวตั้งแต่ต้นจนจบมากกว่า 3 ชั่วโมง จึงจำเป็นต้องแบ่งออกอากาศมากกว่า 1 ครั้ง ออกอากาศในเวลาเดียวกันในวันต่อไป หรือสัปดาห์ต่อไปจนจบเรื่อง มักมีความยาว 2-8 ตอน 
* ละครจบในตอน (Anthology series/anthology drama) ผู้แสดงไม่ใช่ชุดเดียวกัน และเรื่องราวแต่ละตอนไม่เกี่ยวข้องกัน ตัวอย่างเช่น *ปากกาทอง*, *เขย่าขวัญวันพุธ*, *[[ฟ้ามีตา (รายการโทรทัศน์)|ฟ้ามีตา]]* ออกอากาศทางช่อง 7 สี เป็นต้น
* ซิตคอม (sit-com) ละครแนวสนุกสนานมีลักษณะล้อเลียนสถานการณ์จริงที่เกิดขึ้น จบในตอน ใช้นักแสดงชุดเดียวกันและเล่นบทบาทเดิม

## ความนิยม
ละครโทรทัศน์ไทยเป็นรายการโทรทัศน์ที่ได้รับความนิยม สถานีโทรทัศน์ต่าง ๆ ได้ให้ความสำคัญในการจัดช่วงเวลาการออกอากาศรายการประเภทละครโทรทัศน์ โดยวางผังในช่วงหลังข่าวภาคค่ำ เวลา 20.30-22.30 น. โดยละครในช่วงหลังข่าวที่ช่องทีวีเรียกค่าโฆษณาได้สูงที่สุดมาทุกยุคทุกสมัย ในยุคเฟื่องฟูละครหลังข่าวช่อง 7 เคยสร้างสถิติขายนาทีละ 600,000 บาท ส่วนช่อง 3 อยู่ในระดับ 400,000 บาท ช่องที่ทำเรตติงได้สูงสุดตกเป็นของช่อง 7 โดย 5 อันดับแรกของละครที่มีเรตติงสูงสุดตลอดกาลทั้งหมด เป็นของช่อง 7 โดยละครเรื่อง *[[คู่กรรม]]* (2533) ที่มีเรตติงสูงสุดตลอดกาล มีเรตติงที่ 40

ละครโทรทัศน์ไทยยังได้รับความนิยมในต่างประเทศ โดยเริ่มจากการได้รับความนิยมจากประเทศเพื่อนบ้าน อย่าง ลาว กัมพูชา พม่า จนในยุคอินเทอร์เน็ต ละครไทยได้รับความนิยมในประเทศจีน เวียดนาม ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย โดยในช่วงปี 2551 ถึง 2554 ละครเรื่อง *[[สงครามนางฟ้า]]* และ *[[เลือดขัตติยา]]* โด่งดังมาก จนขอซื้อลิขสิทธิ์ไปสร้างใหม่ ในยุคนี้เองสถานีโทรทัศน์ของจีนบางสถานีฉายละครไทยถึงปีละ 10 เรื่อง

ละครโทรทัศน์ไทย ได้มีการแปลซับไตเติลเป็นภาษาของตนเองเผยแพร่กันเองในโลกออนไลน์ ก่อนที่ทางสถานีโทรทัศน์ในประเทศนั้น ๆ จะนำมาฉายเสียอีก โดยกลุ่มผู้ชมในประเทศเวียดนามต่างชื่นชอบละครโทรทัศน์ไทยมากกว่าละครโทรทัศน์เกาหลีด้วยซ้ำ เนื่องจากเบื่อที่เนื้อหาซ้ำ ๆ ขณะที่ของละครโทรทัศน์ไทยนั้นน่าตื่นเต้นกว่า หักมุมมากกว่า มีโครงเรื่องใหม่ ๆ ตลอดเวลา โดยเรื่องที่ได้รับความนิยมคือ *[[ฮอร์โมน วัยว้าวุ่น]]* และ *[[วุ่นนักรักเต็มบ้าน]]* ขณะที่ผู้ชมในเมียนมาจะชื่นชอบละครโทรทัศน์แนวผีเป็นส่วนใหญ่ ส่วนแนวรักไม่ได้รับความนิยมเลย ส่วนผู้ชมในกัมพูชาจะชอบแนวชิงรัก หักสวาท แย่งมรดก หรือตบตีกัน เช่น *[[สามีตีตรา]]*, *[[ ธรณีนี่นี้ใครครอง]]*, *[[ลมซ่อนรัก]]*, *[[แอบรักออนไลน์]]* หรือ *[[แรงเงา]]* โดยส่วนใหญ่เป็นของช่อง 3 เนื่องจากสถานีได้เซ็นสัญญาบันทึกความเข้าใจ (เอ็มโอยู) กับทางสถานีโทรทัศน์พีเอ็นเอ็น คอมโบเดีย ของทางกัมพูชา

## การตรวจพิจารณา
พระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. 2551 มาตรา 37 บัญญัติให้ผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรทัศน์มีหน้าที่ตรวจสอบและระงับการออกอากาศรายการโทรทัศน์ที่มีเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม 

ในปี พ.ศ. 2554 ละครเรื่อง *[[ดอกส้มสีทอง]]* ได้มีการตัดบางฉากออก เช่นฉากเลิฟซีน พร้อมให้มีคำเตือนก่อนเข้าละคร  เพื่ออธิบายให้ผู้ชมได้รับทราบและเข้าใจว่า ภาพที่ปรากฏเป็นการแสดง ขณะที่ผู้ปกครองควรให้คำแนะนำแก่บุตรหลาน และให้ละครโทรทัศน์เป็นบทเรียนในการสอนลูกหลาน 

ในปี พ.ศ. 2556 ผู้บริหารของช่อง 3 ตัดสินใจยุติการออกอากาศละคร *[[เหนือเมฆ 2 มือปราบจอมขมังเวทย์]]* โดยระบุว่ามีเนื้อหาตอนใดที่ไม่เหมาะสม หรือน่าจะเข้าข่ายละเมิดมาตรา 37 ของ พรบ.การประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. 2551 ที่เขียนไว้ว่า "ห้ามมิให้ออกอากาศรายการที่มีเนื้อหาสาระที่ก่อให้เกิดการล้มล้างการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือมีการกระทำซึ่งเข้าลักษณะลามกอนาจาร หรือมีผลกระทบต่อการให้เกิดความเสื่อมทรามทางจิตใจหรือสุขภาพของประชาชนอย่างร้ายแรง" และเนื่องจากละครเรื่องนี้มีเค้าโครงระบุถึงการเมืองและการคอร์รัปชั่นของนักการเมือง จึงมีกระแสข่าวออกมาเป็นจำนวนมากว่านักการเมืองรายหนึ่งสั่งให้ยุติการออกอากาศในทันที ต่อมาในปีเดียวกัน ละครเรื่อง *[[แผนร้ายพ่ายรัก]]*  ที่เนื้อบางส่วนเกี่ยวโยงธุรกิจเชิงเกษตรกรรมทุจริตโกงกินชาวบ้าน มีการดูดเสียงบริษัทที่สมมติขึ้น ชื่อว่า บริษัท UF

วันที่ 29 ตุลาคม 2556 กสทช.ได้ออกประกาศ แนวทางการจัดระดับความเหมาะสมของรายการโทรทัศน์ฉบับใหม่ (ประกาศแนวทางจัดเรตฯ) ลงในราชกิจจานุเบกษา โดยใช้ประกอบกับประกาศกำหนดหลักเกณฑ์การจัดทำผังรายการสำหรับการให้บริการกระจายเสียงหรือโทรทัศน์ ที่มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2556

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อภาพยนตร์ไทย
* รายชื่อละครโทรทัศน์ไทย
* ภาพยนตร์ไทย

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม
* ปนัดดา ธนสถิตย์. (2531). ละครโทรทัศน์ไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.


ไทย