open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
พระเจ้ากนิษกะ

**พระเจ้ากนิษกะที่ 1** (, **'; [[อักษรกรีก-แบกเตรีย|กรีก-แบกเตรีย]]: Κανηϸκε ''Kanēške''; [[อักษรขโรษฐี|ขโรษฐี]]: **𐨐𐨞𐨁𐨮𐨿𐨐** **'; พราหมี:  **') **กนิษกะ** หรือ **กนิษกะมหาราช*' เป็นจักรพรรดิแห่ง[[จักรวรรดิกุษาณะ]] ผู้ครองราชย์ในช่วงสูงสุดของกุษาณะ (–150) พระองค์เป็นที่รู้จักจากผลงานทางการทัพ, การเมือง และทางศาสนา ทรงเป็นผู้สืบราชสกุลจาก[[Kujula Kadphises|จักรพรรดิกุชุลา กัทผิเสส]] ปฐมกษัตริย์ของ[[Kushan Empire|กุษาณะ]] ในรัชสมัยของพระเจ้ากนิษกะ จักรวรรดิกุษาณะมีพื้นที่ตั้งแต่[[เอเชียกลาง]]และ[[คันธาระ]] ไปถึง[[ปาฏลีบุตร]]ใน[[Gangetic plain|ที่ราบลุ่มแม่น้ำคงคา]] ราชธานีในรัชสมัยของพระองค์ตั้งอยู่ที่[[history of Peshawar|ปุรุษปุระ]] (ปัจจุบันคือ[[เปศวาร์]]) ใน[[คันธาระ]] และมีอีกราชธานีสำคัญอยู่ที่[[Mathura|มถุรา]] มีการขุดพบเหรียญพระเจ้ากนิษกะที่ตริปุรี (ปัจจุบันคือ[[Jabalpur|ชัพพัลปุระ]])

การพิชิตดินแดนต่าง ๆ และการอุปถัมภ์[[ศาสนาพุทธ]]ของพระองค์มีส่วนสำคัญมากในการพัฒนาของ[[เส้นทางสายไหม]]และ[[Silk Road transmission of Buddhism|การเผยแผ่พุทธศาสนานิกายมหายาน]]จากคันธาระ [[Karakoram|การาโกรัม]] ไปจนถึง[[จีน]] ในราว ค.ศ. 127 พระองค์เปลี่ยนภาษาราชการของจักรวรรดิจาก[[Koine Greek|ภาษากรีก]]เป็น[[Bactrian language|ภาษาแบกเตรีย]]

นักวิชาการยุคแรกเชื่อว่ากนิษกะขึ้นครองราชย์ใน ค.ศ. 78 และถือเป็นปีที่เป็นจุดเริ่มต้นของ[[มหาศักราช]] อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์ไม่ถือว่าปีนี้เป็นปีขึ้นครองราชย์ของพระองค์ Falk ประมาณการว่ากนิษกะขึ้นครองราชย์ใน ค.ศ. 127

== ลำดับวงศ์ตระกูล ==

มีทฤษฎีเกี่ยวกับต้นกำเนิดของกนิษกะอยู่สองแบบ ซึ่งทั้งสองอิงจากสันนิษฐานของราชวงศ์กนิษกะที่แยกจากกัน ทฤษฎีของ [[Sten Konow]] ระบุว่ากนิษกะมาจาก [[Hotan|Khotan]] โดยถูกเรียกตัวเป็นพันธมิตรทางชาติพันธุ์ในช่วงเวลาที่มีปัญหาหลังรัชสมัย[[Vima Kadphises|วีมะ]] Konow สนับสนุนทฤษฎีนี้ด้วยการอ้างอิงธรรมเนียมทิเบตว่าการขยายไปอินเดียของชาว Khotan ประมาณ ค.ศ. 120 ได้รับการบัญชาจากกษัตริย์ *Vijayakirti* ร่วมกับกษัตริย์ *Kanika* และกษัตริย์ *Guzan*

ทฤษฎีที่คล้ายกันของ [[Roman Ghirshman]] ระบุว่า เดิมทีกนิษกะเป็นกษัตริย์แห่ง[[กัศมีร์]]ก่อนมีอำนาจเป็นราชวงศ์ใหม่ เขาอ้างอิงคำจารึกที่ [[Khalatse]] ซึ่งอาจหมายถึงอำนาจของกุษาณะที่แผ่ขยายไปถึงมุมตะวันออกเฉียงเหนือของกัศมีร์และ [[Rajatarangini]] ด้วย ซึ่งรายพระนามกษัตริย์ [[Turushka dynasty|Turushka]] แห่งกัศมีร์ระบุกนิษกะเป็นลำดับที่สาม ร่ามกับพระนาม *Hushka* และ *Jushka*ท้ายที่สุด คำให้การเกี่ยวกับกิจกรรมของพระเจ้ากนิษกะในกัศมีร์เพื่อสนับสนุนศาสนาพุทธศาสนาเสนอแนะว่าพระองค์โปรดปรานภูมิภาคนี้เหนือภูมิภาคอื่น ๆ และพระองค์สถาปนา[[เปศวาร์]]เป็นเมืองหลวงที่ใกล้กัศมีร์

พระองค์มีเชื้อสาย[[เยฺว่จือ]]และภาษาแม่ของพระองค์อาจเป็น[[กลุ่มภาษาโทแคเรียน|ภาษาโทแคเรียน]]

==อ้างอิง==


==ข้อมูล==

* Falk, Harry (2001): "The yuga of Sphujiddhvaja and the era of the Kuṣâṇas." In: *Silk Road Art and Archaeology* VII, pp.&nbsp;121–136.
* Falk, Harry (2004): "The Kaniṣka era in Gupta records." In: *Silk Road Art and Archaeology'' X (2004), pp.&nbsp;167–176.

## แหล่งข้อมูลอื่น
*

หมวดหมู่:มหาราช
หมวดหมู่:บุคคลที่เปลี่ยนไปนับถือศาสนาพุทธ
อำนาจเจริญ (แก้ความกำกวม)

**อำนาจเจริญ** สามารถหมายถึง
* จังหวัดอำนาจเจริญ
* อำเภอเมืองอำนาจเจริญ
* เทศบาลเมืองอำนาจเจริญ
* โรงเรียนอำนาจเจริญ

หมวดหมู่:หน้าแก้ความกำกวมชื่อสถานที่
พลังงานกระตุ้น

**พลังงานกระตุ้น** หรือ **พลังงานก่อกัมมันต์** () ในทางเคมีและชีววิทยา เป็นพลังงานกระตุ้น หรือพลังงานที่ต้องใช้ในการเริ่มปฏิกิริยาเคมี (chemical reaction) ให้เกิดขึ้น  หรือมิฉะนั้นพลังงานกระตุ้นอาจจะแสดงได้ว่าเป็นพลังงานน้อยที่สุดที่จำเป็นสำหรับใช้กระตุ้นปฏิกิริยาเคมีให้เกิดขึ้น  พลังงานกระตุ้นอาจแสดงโดยตัวย่อได้ดังนี้
**'E<sub>a</sub>***

== ทฤษฎีคอลลิชันนัลโมเดล ==
ในทฤษฎีคอลลิชันนัลโมเดล ต้องการสิ่งที่จำเป็น 3 อย่างในการทำให้เกิดปฏิกิริยา คือ
* โมเลกุลจะต้องชนกัน (collide) แรง ๆ เพื่อให้เกิดปฏิกิริยา  ถ้า 2 โมเลกุลชนกันธรรมดาจะไม่เกิดปฏิกิริยาเสมอไป เพราะการชนกันไม่แรงพอ
* ต้องมีพลังงานที่เพียงพอ (energy of activation) สำหรับสองโมเลกุลที่จะเกิดปฏิกิริยากัน (transition state)
* ตำแหน่ง ทิศทาง และมุมการชนจะต้องถูกจัดรียงอย่างถูกต้องเหมาะสม (correct orientation) เพื่อการใช้พลังงานกระตุ้นน้อยที่สุด

;ขณะเกิดปฏิกิริยาพอจะสรุปเหตุการณ์ได้ดังนี้
# ขณะที่สองโมเลกุลเข้ามาอยู่ใกล้ชิดกันกลุ่มอิเล็กตรอนของทั้งโมเลกุลจะผลักซึ่งกันและกัน
# เพื่อเอาชนะแรงผลักปฏิกิริยาจึงต้องใช้พลังงานกระตุ้น (activation energy) ซึ่งโดยทั่วไปก็จะเป็น[[พลังงานความร้อน]] (heat) ซึ่งทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในโมเลกุลทั้งสองดังนี้ 
## [[การย้ายตำแหน่ง (ฟิสิกส์)|การย้ายตำแหน่ง]] (translation) 
## [[การสั่นไหว]] (vibration) 
## [[การหมุน]] (rotation) บางครั้งอาจมีการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับแสง ([[เคมีแสง]]) หรือไฟฟ้า ([[เคมีไฟฟ้า]])
# ถ้ามีพลังงานกระตุ้นมากพอและสามารถเอาชนะแรงผลักได้โมเลกุลทั้งสองก็จะเข้าใกล้ชิดกันและเกิดการดูดกัน  และมีการจัดเรียงพันธะใหม่จึงเกิดปฏิกิริยาขึ้น

== แหล่งข้อมูลอื่น ==
* [http://www.iupac.org/goldbook/A00102.pdf "Activation energy"]  (from the [[IUPAC]] "*Gold Book''")

หมวดหมู่:จลนพลศาสตร์เคมี
หมวดหมู่:กลไกของปฏิกิริยา
หมวดหมู่:การเร่งปฏิกิริยาเคมี
หมวดหมู่:การเผาไหม้
หมวดหมู่:ชีวเคมี
วิหารพระมงคลบพิตร

**วิหารพระมงคลบพิตร** ตั้งอยู่ที่ตำบลประตูชัย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ทางทิศใต้ของวัดพระศรีสรรเพชญ์ มีจุดเด่นที่สำคัญคือ เป็นวิหารเก่าแก่ในเขตกำแพงเมือง ที่ได้รับการบูรณะอย่างดี ภายในวิหารมีพระมงคลบพิตร พระพุทธรูปประธานขนาดใหญ่ที่เสียหายตั้งแต่เสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง แต่ได้รับการบูรณะใหม่ทั้งหมด ด้วยทองสำริดหุ้มทองตามปัจจุบัน

## ประวัติ
สันนิษฐานว่า พระวิหารสร้างขึ้นในสมัยราวแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง โดยพระมงคลบพิตรเคยประดิษฐานอยู่ที่วัดชีเชียงมาก่อน จนกระทั่งสมเด็จพระเจ้าปราสาททองโปรดให้รื้อซากของวัดชีเชียง แล้วให้ชลอพระพุทธรูปมาไว้ทางด้านทิศตะวันตก แล้วให้สร้างมณฑปขึ้นครอบไว้
  
ต่อมาในปี พ.ศ. 2246 สมัยสมเด็จพระเจ้าสุริเยนทราธิบดียอดมณฑปต้องอสนีบาต (ฟ้าผ่า) ไฟไหม้เครื่องบนมณฑปหักพังลงมาต้องพระเศียรหัก สมเด็จพระเจ้าสุริเยนทราธิบดีจึงโปรดฯ ให้แปลงมณฑปเป็นวิหารแต่ยังคงส่วนยอดของมณฑปไว้ แล้วซ่อมพระเศียรพระพุทธรูปใหม่ กระทั่งในรัชกาล สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ทรงบูรณปฏิสังขรณ์ใหม่หมด เปลี่ยนหลังคาคล้ายในปัจจุบัน เมื่อเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งสุดท้ายวิหารและพระพุทธรูปถูกไฟไหม้ ชำรุดทรุดโทรม เครื่องบนวิหารหักลงมาต้องพระเมาฬี และพระกรข้างขวาหัก 

ในปี พ.ศ. 2474 พระยาโบราณราชธานินทร์ ตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลมณฑลอยุธยา คุณหญิงอมเรศร์สมบัติกับพวก ได้ขอยื่นเรื่องซ่อมแซมวิหาร แต่รัฐบาลไม่อนุญาต เนื่องจากต้องการที่จะรักษาตามแบบอย่างทางโบราณคดี โดยจะออกแบบให้ปูชนียสถานกลางแจ้งเหมือนไดบุตสึของญี่ปุ่น แต่ด้วยเวลานั้นรัฐบาลยังไม่มีงบประมาณพร้อมในการดำเนินการ

ต่อมาในปี พ.ศ. 2499 รัฐบาลสมัยจอมพลแปลก พิบูลสงคราม จึงได้เริ่มการบูรณปฏิสังขรณ์พระวิหารและองค์พระพุทธเสียใหม่ดังที่เห็นอยู่ในปัจจุบันนี้ ในคราวบูรณะพระมงคลบพิตรในปี พ.ศ. 2500 กรมศิลปากรได้พบพระพุทธรุปบรรจุไว้ในพระอุระด้านขวา เป็นจำนวนมาก ปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา และ พระราชวังจันทรเกษม

## พระมงคลบพิตร

พระมงคลบพิตร เป็นพระพุทธรูปใหญ่หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์องค์เดียวในประเทศไทย ลงรักปิดทองมีแกนเป็นอิฐ ส่วนผิวนอกบุด้วยสำริด ทำเป็นท่อน ๆ มาเชื่อมกัน สูง 12.54 เมตร หน้าตักกว้าง 4 วาเศษ สันนิษฐานว่าสร้างในสมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช ราว พ.ศ. 2081 เดิมประดิษฐานอยู่กลางแจ้ง ต่อมาในสมัยสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม โปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญมาไว้ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของวัดพระศรีสรรเพชญ์

## อ้างอิง

* วิไลรัตน์. 2546. กรุงศรีอยุธยา. อมรินทร์พริ้นติ้ง 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ภาพพาโนรามา 360 องศา ภายในวิหารพระมงคลบพิตร

หมวดหมู่:วัดในอำเภอพระนครศรีอยุธยา
หมวดหมู่:อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา
หมวดหมู่:โบราณสถานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ปรัชญาโบราณ

**ปรัชญาโบราณ**เป็นการศึกษาแนวคิดทางปรัชญาโดยอิงอยู่กับช่วงสมัยในประวัติศาสตร์ เช่น เกิดขึ้นมาในตอนไหน ก่อนหน้าช่วงเวลานั้นความคิดทางปรัชญาปรากฏอยู่เป็นอย่างไร ในสมัยที่แนวคิดทางปรัชญาหนึ่งๆ ปรากฏตัวขึ้นนั้นมีแนวคิดใดอีกบ้างที่ปรากฏอยู่ แนวคิดเหล่านั้นได้สนทนาโต้ตอบกันหรือไม่ อย่างไร และหลังจากนั้นเกิดอะไรกับทัศนะทางปรัชญาที่มีต่อมาขนาดไหน อย่างไรบ้าง 

หมวดหมู่:ปรัชญาโบราณ
ปัญหากลุ่มพรรคพวก

**ปัญหากลุ่มพรรคพวก** () เป็นหนึ่งในปัญหากราฟที่เป็นเอ็นพีบริบูรณ์ (พิสูจน์โดยริชาร์ด คาร์ปในปี 2515) โดยที่กลุ่มพรรคพวก (clique) ภายในกราฟหมายถึงเซ็ตของจุดที่ระหว่างคู่ใดๆมีด้านเชื่อมกัน หรือพูดอีกอย่างก็คือ กลุ่มพรรคพวกเป็น complete induced subgraph ให้ดูตัวอย่างได้ในรูป ซึ่งจะเห็นได้ชัดเจนว่า ระหว่างจุด 1 2 และ 5 มีด้านเชื่อมถึงกันหมด ในกรณีนี้เราเรียกว่าทั้งสามจุดนี้เป็นกลุ่มพรรคพวกที่มีขนาดเท่ากับ 3 

ปัญหากลุ่มพรรคพวกคือ ปัญหาที่ตัดสินว่ากราฟที่กำหนดมีกลุ่มพรรคพวกที่มีขนาด k หรือไม่ เราสามารถพิสูจน์ได้ไม่ยากนักว่าปัญหานี้อยู่ในเอ็นพี เพราะว่าถ้าเรากำหนดจุดที่อยู่ในกลุ่มพรรคพวกมาให้ เราสามารถตรวจสอบได้ในเวลา O (k^2)  ว่าจุดที่กำหนดมาให้เป็นกลุ่มพรรคพวกจริงหรือไม่ เราอาจจะนิยามปัญหานี้ได้อีกแบบในเชิงของ optimization problem ก็คือ ให้หากลุ่มพรรคพวกที่ใหญ่ที่สุดในกราฟที่กำหนด

ปัญหากลุ่มพรรคพวกเป็นเอ็นพีบริบูรณ์เนื่องมาจากความเป็นเอ็นพีบริบูรณ์ของปัญหาเซตอิสระ เนื่องมาจากว่าถ้ามีกลุ่มพรรคพวกที่มีขนาด k ในกราฟ G จะมีเซตอิสระขนาด k ในกราฟ \bar{G}เสมอ เพราะฉะนั้นเราสามารถเห็นได้อย่างชัดเจนว่าปัญหากลุ่มพรรคพวกกับปัญหาเซตอิสระสามารถลดรูป ระหว่างสองปัญหาได้

## ขั้นตอนวิธี
วิธีแก้ปัญหานี้แบบตรงไปตรงมาก็คือการพิจารณากราฟย่อยทุกรูปแบบของ G ที่ประกอบด้วย k จุด และตรวจสอบว่า กราฟย่อยนั้นเป็นกราฟบริบูรณ์หรือไม่ วิธีนี้ใช้เวลาการทำงานเป็นฟังก์ชันพหุนามกับ n หากเรามองว่า k เป็นค่าคงที่ แต่ในปัญหานี้ k ถูกกำหนดเป็นอินพุตด้วย เพราะฉะนั้นวิธีนี้ใช้เวลานานเกินกว่าจะรับได้หาก n มีค่ามากๆ และ k มีค่าประมาณครึ่งหนึ่งของ n 

เราลองมาดูวิธีแก้ปัญหาแบบฮิวริสติกกันบ้าง วิธีฮิวริสติกที่เป็นไปได้แบบหนึ่งก็คือ เริ่มต้นจากกราฟ G มองว่าแต่ละจุดเป็นกลุ่มพรรคพวกที่มีขนาดเท่ากับ 1 เราจะรวมกลุ่มพรรคพวกA และ B เข้าด้วยกันเมื่อมีเส้นเชื่อมระหว่างทุกจุดใน A กับทุกจุดใน B และทำการรวมกลุ่มพรรคพวกที่สามารถรวมกันได้เข้าด้วยกันเรื่อยๆ จนกระทั่งไม่มีกลุ่มพรรคพวกที่สามารถรวมกันได้อีก เราสามารถเห็นได้ชัดเจนว่าด้วยวิธีนี้ เราจะได้ผลลัพธ์เป็นกลุ่มพรรคพวกที่เป็น maximal independent set แต่ไม่จำเป็นว่าจะต้องเป็นกลุ่มพรรคพวกที่ใหญ่ที่สุดบนกราฟ เพราะว่าที่บางขั้นตอนของฮิวริสติกอาจจะทำให้เรารวมกลุ่มสองกลุ่มที่ไม่ควรจะถูกรวมกันในคำตอบที่ดีที่สุด วิธีนี้สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยการใช้ขั้นตอนวิธีแบบ union-find

## อ้างอิง

* Richard Karp. Reducibility Among Combinatorial Problems. *Proceedings of a Symposium on the Complexity of Computer Computations*. 1972. 
*  A1.2: GT19, pg.194.

หมวดหมู่:ปัญหาเอ็นพีบริบูรณ์ 
หมวดหมู่:ทฤษฎีกราฟ
ผีผา

thumb|250px|right|นักดนตรีหญิงกำลังเล่นผีผาในพิพิธภัณฑ์กีเมต์ พ.ศ. 2551

**ผีผา** () เป็นเครื่องดนตรีจีนอย่างหนึ่ง มีลักษณะเป็นเครื่องสายยาง เล่นด้วยการใช้นิ้วดีดสายยาง เครื่องดนตรีนี้มีรูปร่างเหมือนสายยาง มีประวัติอันยาวนาน เชื่อว่ามีกำเนิดมานานเกือบสองพันปี มีเครื่องดนตรีหลายชนิดในเอเชียตะวันออกและเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ที่มีพัฒนาการมาจากผีผานี้ เช่น ญี่ปุ่น เกาหลี และเวียดนาม

ผีผายังใช้เล่นในดนตรีประเภทร็อกด้วย เช่น วงอินคูบัส(Incubus) ในแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกาใช้ผีผาในเพลง  "Aqueous Transmission" บรรเลงโดยนักกีตาร์ของวงอินคูบัส 

ผีผา เป็นเครื่องดนตรีที่จีน ประเภทสาย ที่มีเสียงกังวานไพเราะ ผู้เล่นสามารถเรียบเรียงจังหวะและบรรเลงออกมาให้มีความโดดเด่นได้ แต่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญและทักษะความสามารถที่แม่นยำอย่างมากในการเล่น เนื่องจากผีผาเป็นเครื่องดนตรีที่เล่นยาก ประกอบกับตั้งแต่ในอดีตเครื่องดนตรีชนิดนี้มักจะใช้ในการเล่นประกอบเพลงเร็วเป็นส่วนใหญ่ ทักษะ และ การฝึกฝน จึงเป็นสิ่งสำคัญในการเล่นเครื่องดนตรีชนิดนี้

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Cheng Yu กับวง the UK Chinese Ensemble
* Pipa - Chinese Lute page จากเว็บไซต์ของ  Philmultic Management & Productions Inc.
* ทฤษฎีว่าด้วยผีผาของญี่ปุ่นและจีน จากเว็บไซต์ The Shayda Institute-Iranian Classical Music 
* ORCHID / SHAO RONG
* HQ-Video: Traditional Chinese Pipa Song 小月儿高 (The Moon is High)
* HQ-Video: Traditional Chinese Pipa Song 陽春白雪 (White Snow in the Spring Sunlight)

หมวดหมู่:เครื่องดนตรีจีน
หมวดหมู่:เครื่องสาย
การลดรูป

**การลดรูป** อาจหมายถึง

* การลดรูป (ความซับซ้อน) - การพิจารณาการแก้ปัญหาอย่างหนึ่งให้ไปเป็นการแก้ปัญหาอีกปัญหาหนึ่ง ในด้านของ ทฤษฎีการคำนวณได้ และ ทฤษฎีความซับซ้อนในการคำนวณ
* การลดรูป (ภาษา)
ศรีสะเกษ (แก้ความกำกวม)

**ศรีสะเกษ** สามารถหมายถึง
* จังหวัดศรีสะเกษ
* อำเภอเมืองศรีสะเกษ
* เทศบาลเมืองศรีสะเกษ
* สโมสรฟุตบอลศรีสะเกษ
* สถานีรถไฟศรีสะเกษ
* ศรีสะเกษ ศ.รุ่งวิสัย นักมวยสากลชาวศรีสะเกษ

## ดูเพิ่ม
* เมืองศีร์ษะเกษ
* ตำบลศีรษะเกษ อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน
* วัดสีสะเกด นครหลวงเวียงจันทน์ ประเทศลาว

หมวดหมู่:หน้าแก้ความกำกวมชื่อสถานที่
รายชื่อกรดอะมิโนมาตรฐาน

**รายชื่อกรดอะมิโนมาตรฐาน** (List of standard amino acids)
*แสดงโดยสูตรโครงสร้าง (Structures)
สูตรโครงสร้างและสัญลักษณ์และรหัสพันธุกรรม (genetic code) ของ กรดอะมิโน 20 ตัวเป็นดังนี้

none|

*แสดงรายชื่อกรดอะมิโนและคุณสมบัติทางเคมี (Chemical properties)
แสดงเป็นตารางที่มีทั้งสัญลักษณ์ 1 ตัวอักษร และ 3 ตัวอักษร และคุณสมบัติทางเคมี ซึ่งแตกต่างกันไปตาม โซ่ข้าง (side chains) น้ำหนักโมเลกุล ซึ่งเป็นค่าเฉลี่ยของไอโซโทปทั้งหมดรวมทั้งน้ำหนักของน้ำด้วย (H2O) 

## ดูเพิ่ม
*กรดอะมิโน
ซานตาคลอส

**ซานตาคลอส** () หรือรู้จักกันในชื่อ **[[นักบุญนิโคลัส]]**, **ฟาเธอร์คริสต์มาส** หรือเรียกสั้น ๆ ว่า "**ซานตา**" เป็นบุคคลที่มีจุดกำเนิดทางตำนาน เทพปกรณัม ประวัติศาสตร์และตำนานพื้นบ้าน ตามวัฒนธรรมตะวันตกหลายประเทศ กล่าวกันว่าเขาเป็นผู้นำของขวัญไปยังบ้านของเด็กดีในช่วงเย็นและข้ามคืนวันคริสต์มาสอีฟ วันที่ 24 ธันวาคม ภาพลักษณ์สมัยใหม่ถูกดัดแปลงมาจากภาพลักษณ์ซินเทอร์กลาส (Sinterklass) แบบดัตช์ ซึ่งอาจมีพื้นฐานมาจากเรื่องเล่าชีวประวัตินักบุญเกี่ยวกับบุคคลในประวัติศาสตร์ผู้ให้ของขวัญชื่อนักบุญนิโคลัส อีกทอดหนึ่ง เรื่องเล่าที่แทบไม่ต่างกันยังปรากฏในตำนานพื้นบ้านกรีกและไบแซนไทน์ คือ บาซิลแห่งซีซาเรีย วันสมโภชของบาซิลในวันที่ 1 มกราคมนั้น ถูกมองว่าเป็นช่วงเวลาแห่งการแลกของขวัญในกรีซ

โดยทั่วไปซานตาคลอสถูกพรรณนาว่าเป็นชายเคราขาวร่างท้วมผู้ร่าเริงสนุกสนาน สวมโค้ทสีแดงกับคอเสื้อสีขาว กางเกงขายาวสีแดง เข็มขัดและรองเท้าหนังสีดำ (ภาพของเขามักไม่ค่อยมีเคราโดยไม่มีหนวด) ภาพลักษณ์นี้ได้รับความนิยมในสหรัฐอเมริกาและแคนาดาในคริสต์ศตวรรษที่ 19 เนื่องจากอิทธิพลอย่างสำคัญของกวี "การมาเยี่ยมจากนักบุญนิโคลัส" ของคลีเมนต์ คลาร์ก มัวร์ ใน ค.ศ. 1823 และของนักเขียนภาพล้อเลียนและนักวาดการ์ตูนการเมือง โทมัส แนสต์ ภาพลักษณ์นี้ถูกรักษาและเสริมแต่งผ่านเพลง วิทยุ โทรทัศน์ หนังสือเด็กและภาพยนตร์ การพรรณนาซานตาคลอสในอเมริกาเหนือดังที่พัฒนาขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และ 20 ต่อมาได้มีอิทธิพลต่อความเข้าใจสมัยใหม่ของฟาเธอร์คริสต์มาส ซินเตอร์กลาสและนักบุญนิโคลัสในวัฒนธรรมยุโรป

ตามความเชื่อซึ่งสามารถสืบย้อนไปได้ถึงคริสต์ศักราช 1820 ซานตาคลอสอาศัยที่ขั้วโลกเหนือ พร้อมกับเอลฟ์มีเวทมนตร์จำนวนมากและกวางเรนเดียร์เหาะเก้าตัว (แต่เดิมมีแปด) ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 20 ในแนวคิดซึ่งทำให้ได้รับความนิยมโดยเพลง "ซานตาคลอสกำลังมาเมือง" ใน ค.ศ. 1934 เชื่อกันว่าซานตาคลอสทำรายชื่อเด็กทั่วโลก และแบ่งประเภทพวกเขาตามพฤติกรรม ("ดื้อ" หรือ "น่ารัก") และในกลางดึกวันคริสต์มาส ซานตาคลอสจะแอบเข้าไปในบ้านที่มีเด็กประพฤติดีทางปล่องไฟ เพื่อนำของขวัญไปใส่ในถุงเท้าที่แขวนรอไว้หน้าเตาผิง รวมทั้งของเล่นและลูกกวาด และบางครั้งส่งถ่านหินไปให้เด็กดื้อ ภายในคืนวันคริสต์มาสอีฟคืนเดียว เขาสำเร็จได้ด้วยความช่วยเหลือของเอลฟ์ผู้ทำของเล่นในโรงงาน และกวางเรนเดียร์ที่ลากเลื่อนหิมะของเขา

## อ้างอิง



## แหล่งข้อมูลอื่น

* An article on the History of Santa Claus from the St. Nicholas Center
* The History of Santa Claus and Father Christmas
* Research guides for Thomas Nast and Santa Claus at The Morristown & Morris Township Public Library, NJ
* "The Knickerbockers Rescue Santa Claus: 'Claas Schlaschenschlinger' from James Kirke Paulding's ''The Book of Saint Nicholas''" (1836)
* NORAD Tracks Santa
* emailSanta.com Tracker
* Father Frost, the Red Nose
* Father Frost of Yamal (penisula and region of Russia) 


หมวดหมู่:ประเพณีคริสต์มาส
หมวดหมู่:ตัวละครคริสต์มาส
หมวดหมู่:ตัวละครที่เป็นนักบุญ
หมวดหมู่:คติชนในศาสนาคริสต์
หมวดหมู่:ผู้มอบของขวัญคริสต์มาส
หมวดหมู่:ตัวละครชายในการโฆษณา
พ.ศ. 1848

**พุทธศักราช 1848** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1305 - มีนาคม ค.ศ. 1306
* ค.ศ. 1305 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันศุกร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1306 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1227
* ปีมะเส็ง อัฏฐศก จุลศักราช 667 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญามังราย (พ.ศ. 1804-1854)

## เหตุการณ์
* 5 สิงหาคม - วิลเลียม วอลเลซ ผู้นำชาวสกอตต่อต้านอังกฤษ ถูกจับกุมใกล้เมืองกลาสโกว์
* 23 สิงหาคม - หลังการพิจารณาคดีโดยเปิดเผย วิลเลียม วอลเลซ ถูกประหารชีวิต ณ ตลาดสมิทฟิลด์ กรุงลอนดอน

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 9 พฤษภาคม - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 24 พฤษภาคม - สุริยุปราคาบางส่วน (ใต้สุดของแอฟริกา ทางใต้ของมหาสมุทรอินเดีย และตะวันตกเฉียงใต้ของออสเตรเลีย)
* 2 พฤศจิกายน - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองไม่เห็นในสยาม)
* 17 พฤศจิกายน - สุริยุปราคาบางส่วน (ตะวันออกของอเมริกาเหนือ ทางเหนือของมมหาสมุทรแอตแลนติก ยุโรปตะวันตก และทางเหนือของแอฟริกา)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1847

**พุทธศักราช 1847** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1304 - มีนาคม ค.ศ. 1305
* ค.ศ. 1304 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันพุธตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1305 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันศุกร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1226
* ปีมะโรง ฉศก จุลศักราช 666 (วันที่ 27 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญามังราย (พ.ศ. 1804-1854)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 4 มิถุนายน - สุริยุปราคาวงแหวน (ตะวันออกของแอฟริกา มหาสมุทรอินเดีย ทางใต้ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และทางเหนือของออสเตรเลีย)
* 13 พฤศจิกายน - จันทรุปราคาบางส่วน (มองไม่เห็นในสยาม)
* 27 พฤศจิกายน - สุริยุปราคาเต็มดวง (มหาสมุทรแปซิฟิก)

## วันเกิด
* 20 กรกฎาคม - เปตราก กวีและนักวิชาการชาวอิตาลีในสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา, บิดาแห่งมนุษยนิยม

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1849

**พุทธศักราช 1849** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1306 - มีนาคม ค.ศ. 1307
* ค.ศ. 1306 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1307 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอาทิตย์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1228
* ปีมะเมีย อัฏฐศก จุลศักราช 668 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญามังราย (พ.ศ. 1804-1854)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 13 เมษายน - สุริยุปราคาวงแหวน (เหนือสุดของเอเชียและอาร์กติก)
* 20 เมษายน - ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ (มองไม่เห็นในสยาม)
* 29 เมษายน - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม ขณะใกล้สิ้นสุดปรากฏการณ์)
* 8 ตุลาคม - สุริยุปราคาวงแหวน (นอกชายฝั่งทางใต้ของอเมริกาใต้และแอนตาร์กติกา)
* 22 ตุลาคม - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1850

**พุทธศักราช 1850** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1307 - มีนาคม ค.ศ. 1308
* ค.ศ. 1307 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอาทิตย์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1308 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันจันทร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1229
* ปีมะแม นพศก จุลศักราช 669 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญามังราย (พ.ศ. 1804-1854)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1850]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 3 เมษายน - สุริยุปราคาเต็มดวง (มหาสมุทรแอตแลนติก แอฟริกา และตอนกลางของเอเชีย)
* 27 กันยายน - สุริยุปราคาวงแหวน (ตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิก อเมริกาใต้ และตอนใต้ของมหาสมุทรแอตแลนติก)
* 8 มีนาคม (ค.ศ. 1308) - จันทรุปราคาบางส่วน (มองไม่เห็นในสยาม)
* 23 มีนาคม (ค.ศ. 1308) - สุริยุปราคาเต็มดวง (ตะวันออกเฉียงใต้ของมหาสมุทรอินเดีย ออสเตรเลีย และตอนใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิก)

วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
* 7 กรกฎาคม - สมเด็จพระราชาธิบดีเอ็ดเวิร์ดที่ 1 แห่งอังกฤษ (พระราชสมภพ 17 มิถุนายน พ.ศ. 1782)
เซตอิสระ

**เซตอิสระ** ในทฤษฎีกราฟ เซตอิสระของกราฟ G หมายถึงเซตของจุดที่คู่จุดใด ๆ ภายในเซตไม่มีเส้นเชื่อมถึงกันเลย หรืออาจจะพูดได้อีกแบบหนึ่งคือ เส้นเชื่อมใด ๆ ที่อยู่ในกราฟจะมีจุดปลายของเส้นเชื่อมอยู่ในเซตนี้ไม่เกินหนึ่งจุด 

## ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
* **ขนาดของเซตอิสระ** หมายถึงจำนวนของจุดที่อยู่ภายในเซตอิสระนั้น ๆ

หมวดหมู่:ทฤษฎีกราฟ
พ.ศ. 1851

**พุทธศักราช 1851** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1308 - มีนาคม ค.ศ. 1309
* ค.ศ. 1308 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันจันทร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1309 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพุธตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1230
* ปีวอก สัมฤทธิศก จุลศักราช 670 (วันที่ 27 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญามังราย (พ.ศ. 1804-1854)

## เหตุการณ์
* ดานเต อลิเกียริ กวีชาวอิตาลี เริ่มเขียนบทกวีแนวมหากาพย์ *[[ไตรภูมิดานเต]]* ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับสวรรค์ นรก และชีวิตหลังความตาย

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 1 กันยายน - จันทรุปราคาบางส่วน (มองไม่เห็นในสยาม)
* 15 กันยายน - สุริยุปราคาวงแหวน (อเมริกาเหนือ มหาสมุทรแอตแลนติก และตะวันตกของแอฟริกา)
* 11 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1309) - สุริยุปราคาบางส่วน (ตะวันออกเฉียงเหนือของยุโรปและเหนือสุดของเอเชีย)
* 25 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1309) - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองไม่เห็นในสยาม)
* 12 มีนาคม (ค.ศ. 1309) - สุริยุปราคาบางส่วน (ทางใต้ของอเมริกาใต้ ตอนใต้ของมหาสมุทรแอตแลนติก และบางส่วนของแอนตาร์กติกา)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1852

**พุทธศักราช 1852** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1309 - มีนาคม ค.ศ. 1310
* ค.ศ. 1309 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพุธตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1310 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดีตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1231
* ปีระกา เอกศก จุลศักราช 671 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญามังราย (พ.ศ. 1804-1854)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 6 สิงหาคม - สุริยุปราคาบางส่วน (ตอนใต้ของมหาสมุทรแอตแลนติกและบางส่วนของแอนตาร์กติกา)
* 21 สิงหาคม - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 4 กันยายน - สุริยุปราคาบางส่วน (ตะวันออกเฉียงเหนือของเอเชีย ตอนเหนือของอเมริกาเหนือ ตะวันตกเฉียงเหนือของมหาสมุทรแอตแลนติก และกรีนแลนด์)
* 23 ตุลาคม - ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ (มองเห็นได้ในสยาม)
* 31 มกราคม (ค.ศ. 1310) - สุริยุปราคาวงแหวน (ตอนเหนือของมหาสมุทรแอตแลนติกและทวีปยุโรป)
* 14 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1310) - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1853

**พุทธศักราช 1853** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1310 - มีนาคม ค.ศ. 1311
* ค.ศ. 1310 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดีตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1311 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันศุกร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1232
* ปีจอ โทศก จุลศักราช 672 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญามังราย (พ.ศ. 1804-1854)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1853]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 27 กรกฎาคม - สุริยุปราคาเต็มดวง (ออสเตรเลียและตอนใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิก)
* 11 สิงหาคม - จันทรุปราคาบางส่วน (มองไม่เห็นในสยาม)
* 20 มกราคม (ค.ศ. 1311) - สุริยุปราคาวงแหวน (ทวีปอเมริกาใต้ มหาสมุทรแอตแลนติก และแอฟริกา)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1855

**พุทธศักราช 1855** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1312 - มีนาคม ค.ศ. 1313
* ค.ศ. 1312 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1313 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันจันทร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1234
* ปีชวด จัตวาศก จุลศักราช 674 (วันที่ 27 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 5 กรกฎาคม - สุริยุปราคาเต็มดวง (อาร์กติกและตะวันออกเฉียงเหนือของเอเชีย)
* 14 ธันวาคม - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 28 ธันวาคม - สุริยุปราคาบางส่วน (แอนตาร์กติกา)

## วันเกิด
* 13 พฤศจิกายน - สมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 3 แห่งอังกฤษ (สวรรคต 21 มิถุนายน พ.ศ. 1920)

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1854

**พุทธศักราช 1854** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1311 - มีนาคม ค.ศ. 1312
* ค.ศ. 1311 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันศุกร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1312 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1233
* ปีกุน ตรีศก จุลศักราช 673 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-พ.ศ. 1866)
* อาณาจักรล้านนา:พญามังราย (พ.ศ. 1839-พ.ศ. 1854)
* พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-พ.ศ. 1868)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1854]]*

## เหตุการณ์
* พญาไชยสงคราม เสด็จขึ้นครองราชย์ในอาณาจักรล้านนา

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 16 กรกฎาคม - สุริยุปราคาเต็มดวง (ตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิก ตอนใต้ของเมริกาเหนือ ทะเลแคริบเบียน และมหาสมุทรแอตแลนติก)
* 26 ธันวาคม - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)
* 9 มกราคม (ค.ศ. 1312) - สุริยุปราคาวงแหวน (ตอนใต้ของอเมริกาใต้และมหาสมุทรแอตแลนติก)
* 19 มกราคม (ค.ศ. 1312) - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1856

**พุทธศักราช 1856** ตรงกับ
**พุทธศักราช 1856** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1313 - มีนาคม ค.ศ. 1314
* ค.ศ. 1313 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันจันทร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1314 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอังคารตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1235
* ปีฉลู เบญจศก จุลศักราช 675 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 26 พฤษภาคม - สุริยุปราคาบางส่วน (ตะวันออกของออสเตรเลีย และตะวันตกเฉียงใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิก)
* 9 มิถุนายน - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองไม่เห็นในสยาม)
* 18 พฤศจิกายน - สุริยุปราคาเต็มดวง (สุดด้านตะวันออกเฉียงเหนือของเอเชีย ตอนเหนือของมหาสมุทรแปซิฟิก และตะวันตกของอเมริกาเหนือ)
* 3 ธันวาคม - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
ดัชนีมวลกาย

**ดัชนีมวลกาย** () เป็นค่าที่ได้จากน้ำหนักและส่วนสูงของปัจเจกบุคคล BMI นิยามว่า มวลกายหน่วยเป็นกิโลกรัมหารด้วยส่วนสูงเป็นเมตรยกกำลังสอง และแสดงในหน่วย กก./ม.2 เป็นสากล 

BMT พยายามวัดปริมาณมวลเนื้อเยื่อ (กล้ามเนื้อ ไขมันและกระดูก) ในตัวบุคคล แล้วจำแนกบุคคลนั้นว่าน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ น้ำหนักตามเกณฑ์ น้ำหนักเกินเกณฑ์หรืออ้วนขึ้นอยู่กับค่าที่ได้ พิสัย BMI ที่ยอมรับกันทั่วไปมีดังนี้ น้อยกว่า 18.5 คือ ต่ำกว่าเกณฑ์, 18.5 ถึง 25 คือ ตามเกณฑ์, 25 ถึง 30 คือ เกินเกณฑ์ และเกิน 30 คือ อ้วน อย่างไรก็ดี มีข้อโต้เถียงอยู่บ้างว่าเส้นแบ่งระหว่างหมวดบนมาตรา BMI ควรอยู่ที่ใด

\mathrm{BMI}=\frac{\mathrm{Weight}}{\mathrm{Height}^2}

ค่าดัชนีมวลกาย (Body Mass Index : BMI) คือ ค่าที่สามารถวัดได้จากน้ำหนักของแต่ละบุคคลต่อความสูง ซึ่งค่าดัชนีมวลกายนี้มักถูกนำไปใช้เป็นตัวชี้วัดของปริมาณไขมันที่มีอยู่ในร่างกายของคนเรา (Body fat) ซึ่งองค์การอนามัยโลก (World Health Organization : WHO) ได้เป็นผู้กำหนดค่ามาตรฐาน BMI สำหรับผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 20 ปีขึ้นไป เพื่อใช้เป็นดัชนีชี้วัดปริมาณไขมันในร่างกายเพื่อระบุถึงความเสี่ยงต่อการเป็นโรคอ้วนหรือผอมจนเกินไปโดยกำหนดไว้ดังนี้

**             ค่าต่ำกว่า 18.5                            น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์**

**             ค่าอยู่ระหว่าง 18.5 – 24.9            สมส่วน หรือ สุขภาพดี**

**             ค่าอยู่ระหว่าง 25.0 – 29.9            น้ำหนักเกิน**

**             ค่าสูงกว่า 30                        โรคอ้วน**

ซึ่งการหาค่า BMI ที่ดีควรไปทำอย่างละเอียดที่โรงพยาบาล เพื่อที่คุณหมอจะได้ประเมิณสัดส่วนได้อย่างถูกต้อง แต่ปัจจุบันนี้ก็มีโปรแกรมคำนวณค่าดัชนีมวลกายคุณสามารถทำได้ง่ายๆ ด้วยตัวเอง เพียงแค่กรอกค่าน้ำหนักและส่วนสูงลงบน**เครื่องคิดเลขดัชนีมวลกาย**ในอินเทอร์เน็ตเพียงเท่านี้ท่านก็สามารถทราบค่า BMI ได้โดยวิธีการคำนวณหาค่าBMI สามารถทำได้ดังนี้

**สูตร: น้ำหนัก (kg) / ส่วนสูง (m)<sup>2</sup> หรือ สูตร: [น้ำหนัก (lb) / ส่วนสูง (in)]<sup>2</sup> x 703**

ทั้งนี้การใช้**เครื่องคิดเลขดัชนีมวลกาย** ในการประเมินค่า BMI อาจจะทำให้ทราบถึงค่าไขมันในร่างกายได้ในปริมาณคร่าว ๆ เพียงเท่านั้น แต่ก็เพียงพอต่อการประเมินสภาวะ ณ ปัจจุบันของตัวเองได้ ซึ่งค่า BMI นี้ไม่เพียงเหมาะต่อผู้ที่สนใจสุขภาพและชื่นชอบการออกกำลังกายเพียงเท่านั้น แต่ยังสามารถนำไปใช้ได้กับบุคคลทั่ว ๆ ไป รวมถึงผู้หญิงหลังคลอดบุตรที่ต้องการควบคุมน้ำหนักก็สามารถใช้ประโยชน์จากค่านี้ได้เช่นเดียวกัน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* U.S. National Center for Health Statistics:
** BMI Growth Charts for children and young adults
**BMI calculator ages 20 and older
* 
* ดัชนีมวลกาย คำนวณค่า BMI (Body Mass Index) ออนไลน์ เว็บไซต์สำหรับ คำนวน ดัชนีมวลกาย ออนไลน์ พร้อมการประเมิณเกณฑ์ที่ใช้ในการคำนวนผลลัพท์
หมวดหมู่:ทรวดทรงมนุษย์
หมวดหมู่:สิ่งประดิษฐ์ของเบลเยียม
หมวดหมู่:ส่วนสูงมนุษย์
หมวดหมู่:น้ำหนักมนุษย์
หมวดหมู่:อาการแสดง
BMI

**BMI** อาจหมายถึง
* บีเอ็มไอ (สายการบิน) หรือชื่อเดิมคือ บริติชมิดแลนด์ (British Midland)
* ดัชนีมวลกาย (body mass index)
* องค์กรเผยแพร่ดนตรี (Broadcast Music, Inc. (BMI))
พ.ศ. 1857

**พุทธศักราช 1857** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1314 - มีนาคม ค.ศ. 1315
* ค.ศ. 1314 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอังคารตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1315 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพุธตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1236
* ปีขาล ฉศก จุลศักราช 676 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1857]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 15 พฤษภาคม - สุริยุปราคาวงแหวน (ตะวันออกเฉียงใต้ของมหาสมุทรอินเดีย ออสเตรเลีย และมหาสมุทรแปซิฟิก)
* 30 พฤษภาคม - จันทรุปราคาบางส่วน (มองไม่เห็นในสยาม)
* 8 พฤศจิกายน - สุริยุปราคาเต็มดวง (ตะวันออกของอเมริกาเหนือ มหาสมุทรแอตแลนติก และตะวันตกของแอฟริกา) อเมริกา

## วันเกิด
* สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรอยุธยา
* ฟิลลิปปาแห่งเอโนลต์ สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ สมเด็จพระราชินีผู้ทรงเป็นมเหสีของสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 3 แห่งอังกฤษ

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1858

**พุทธศักราช 1858** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1315 - มีนาคม ค.ศ. 1316
* ค.ศ. 1315 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพุธตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1316 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดีตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1237
* ปีเถาะ สัปตศก จุลศักราช 677 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 20 เมษายน - จันทรุปราคาบางส่วน (มองไม่เห็นในสยาม)
* 4 พฤษภาคม - สุริยุปราคาวงแหวน (ทวีปแอฟริกาและเอเชีย)
* 13 ตุลาคม - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)
* 29 ตุลาคม - สุริยุปราคาวงแหวน (ทวีปออสเตรเลียและตอนใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิก)
* 24 มีนาคม (ค.ศ. 1316) - สุริยุปราคาบางส่วน (นอกชายฝั่งทางใต้ของออสเตรเลีย และบางส่วนของทวีปแอนตาร์กติกา)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1859

**พุทธศักราช 1859** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1316 - มีนาคม ค.ศ. 1317
* ค.ศ. 1316 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดีตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1317 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1238
* ปีมะโรง อัฏฐศก จุลศักราช 678 (วันที่ 27 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1859]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 8 เมษายน - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 22 เมษายน - สุริยุปราคาบางส่วน (ตะวันออกเฉียงเหนือของทวีปเอเชียและมหาสมุทรแปซิฟิก ตะวันตกเฉียงเหนือของอเมริกาเหนือ และเหนือสุดของยุโรป)
* 2 ตุลาคม - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองไม่เห็นในสยาม)
* 17 ตุลาคม - สุริยุปราคาบางส่วน (ใต้สุดของแอฟริกา และเกือบทั้งหมดของแอนตาร์กติกา)
* 14 มีนาคม (ค.ศ. 1317) - สุริยุปราคาเต็มดวง (ทวีปแอนตาร์กติกา และตอนใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิก)
* 28 มีนาคม (ค.ศ. 1317) - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)

## วันเกิด
* 14 พฤษภาคม - จักรพรรดิคาร์ลที่ 4 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ (สวรรคต 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 1921)
* 15 พฤศจิกายน - พระเจ้าฌ็องที่ 1 แห่งฝรั่งเศส (สวรรคต 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 1859)
* พระเจ้าฟ้างุ้ม

## วันถึงแก่กรรม

* 20 พฤศจิกายน - พระเจ้าฌ็องที่ 1 แห่งฝรั่งเศส (พระราชสมภพ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 1859)
กระหัง

**กระหัง** หรืออีกชื่อหนึ่งเรียกว่า **กระหาง** เป็นผีตามความเชื่อของคนไทย เป็นผีผู้ชาย คู่กับผีกระสือ ซึ่งเป็นผู้หญิง เชื่อกันว่าผู้ที่เป็นผีกระหังนั้น จะเป็นผู้ที่เล่นไสยศาสตร์ เมื่ออาคมแกร่งกล้าไม่สามารถควบคุมได้ก็จะเข้าตัว กลายเป็นผีกระหังไป คติความเชื่อเรื่องผีกระหังมีขึ้นเมื่อใดไม่เป็นที่ทราบ และไม่ปรากฏในพระอัยการลักษณะรับฟ้องในกฎหมายตราสามดวง

ผีกระหัง จะบินได้ในเวลากลางคืน จะใช้กระด้งฝัดข้าวติดกับแขนแทนปีก และใช้สากตำข้าวหรือสากกระเบือผูกติดกับขา แทนหาง หรือขา ออกหากินของโสโครก เช่นเดียวกับ ผีกระสือ หรือผีโพง

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ผีไทย
แคลเซียมซัลเฟต

**แคลเซียมซัลเฟต** () เป็นสารเคมีที่ใช้ในห้องทดลองและงานอุตสาหกรรม  ในรูปแอนไฮดรัสเป็นของแข็งใช้เป็นตัวดูดความชื้น (desiccant) ในห้องทดลอง โดยมีชื่อเรียกว่า **ดรายเออไรต์®** เฮมิไฮเดรต รู้จักกันดีในชื่อของ **[[ปลาสเตอร์ออฟปารีส]]**, ขณะที่ ไดไฮเดรต เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติมีชื่อว่า**[[ยิปซัม]]**.

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*International Chemical Safety Card 1215
*NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

หมวดหมู่:สารประกอบแคลเซียม
หมวดหมู่:ซัลเฟต
คอปเปอร์(II) คาร์บอเนต

**คอปเปอร์(II) คาร์บอเนต** () เป็น สารประกอบ สีฟ้าเขียว (สูตรเคมีเป็นดังนี้ CuCO3) ส่วนใหญ่มักจะเกิดเป็น ปาตินา (patina) บนผิวที่สัมผัสอาการของ ทองเหลือง, ทองสัมฤทธ์, และ ทองแดง สีสามารถเปลี่ยนแปลงไปได้ตั้งแต่น้ำเงินสดใสไปเป็นสีเขียวเพราะอาจมีส่วนผสมของคอปเปอร์(II)คาร์บอเนตในหลายสถานะของ ไฮเดรชัน มันถูกใช้ประโยชน์ในการทำสี (pigment) ในงานศิลป์ และบางประเภทของเครื่องสำอาง ถึงแม้ว่ามันจะเป็นพิษต่อมนุษย์

สารตัวนี้พบในธรรมชาติในรูป มาลาไคต์ (malachite)(CuCO3.Cu(OH)2) และ อะซูไรต์ (azurite)(Cu3(CO3)2(OH)2).

หมวดหมู่:คาร์บอเนต
หมวดหมู่:สารประกอบทองแดง
การบริการสังคม

:: *สำหรับการทำงานบริการสังคมหรือทำงานสาธารณประโยชน์แทนการถูกลงโทษนั้น ดู [[งานบริการสังคม]] (community service)*

**การบริการสังคม** มาจากวลี "pro bono" ซึ่งมาจากคำภาษาละตินที่หมายถึง “เพื่อประโยชน์สุขส่วนรวม” วลีเต็มคือ "Pro bono publico" ซึ่งเดิมเป็นวลีที่ใช้กับการให้บริการทางกฎหมาย หรือบริการทางวิชาชีพอื่นที่เป็นการอาสาสมัครโดยไม่รับค่าตอบแทนใดๆ ถือเป็นการให้บริการแก่สังคม

ในบางกรณี ผู้อาสาให้คำปรึกษา หรือ “pro bono counsel’’ อาจช่วยเหลือบุคคลคนหรือกลุ่มบุคคลในด้านคดีทางกฎหมาย หรือช่วยเขียนคำร้องหรือคำอุทธรณ์ นักกฎหมายในสหรัฐฯถูกกำหนดให้อาสาให้บริการแก่สังคมในลักษณะนี้อย่างน้อย 50 ชั่วโมงต่อปี โดยถือเป็นส่วนของจรรยาบรรณของนักกฎหมาย

การอาสาให้บริการแก่สังคมในรูปแบบนี้ได้แพร่หลายไปสู่จรรยาบรรณของนักวิชาชีพสาขาอื่นๆ โดยเฉพาะสาขาการออกแบบและวางแผนในวิชาชีพสถาปัตยกรรมและผังเมืองและอื่นๆ การให้บริการแก่สังคมในความหมายของ *pro bono* ได้ปรากฏเป็นส่วนสำคัญในปณิธาณของมหาวิทยาลัยเกือบทุกแห่งในประเทศไทย

หมวดหมู่:คำศัพท์กฎหมาย
หมวดหมู่:คำศัพท์จากภาษาละติน
โคลัมโบ

**โคลัมโบ** ( ; , ; , ) เป็นเมืองหลวงเชิงพาณิชย์ และเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในประเทศศรีลังกา ข้อมูลจาก Brookings Institution ระบุว่ามหานครโคลัมโบมีประชากร 5.6 ล้านคน ในจำนวนนี้ 752,993 คนอยู่ในเขตเมือง โคลัมโบเป็นศูนย์กลางทางการเงินและเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของเกาะศรีลังกา โคลัมโบตั้งอยู่บนชายฝั่งตะวันตกของเกาะศรีลังกา ทะแยงกับศรีชยวรรธนปุระโกฏเฏ เมืองหลวงเชิงนิตินัย โคลัมโบยังเป็นเมืองหลวงในเชิงบริหารจัดการของจังหวัดตะวันตก และเมืองหลวงเขตของเขตโคลัมโบ โคลัมโบเป็นเมืองที่วุ่นวายและมีสีสัน เต็มไปด้วยการผสมผสานของชีวิตยุคใหม่ อาคารยุคอาณานิคม และซากปรักหักพัง

เนื่องมาจากอ่าวโคลัมโบที่กว้าง และตำแหน่งทางยุทธศาสตร์ริมเส้นทางการค้าแนวทะเลตะวันตก-ตะวันออก โคลัมโบจึงเป็นที่รู้จักในหมู่พ่อค้าโบราณกว่า 2,000 ปีมาแล้ว โคลัมโบกลายเป็นเมืองหลวงหลังศรีลังกาถูกยึดครองโดยจักรวรรดิอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1815 และถูกยกเลิกสถานะเมืองหลวงหลังได้รับเอกราช ในปี ค.ศ. 1948 และในปี ค.ศ. 1978 หน่วยงานด้านบริหารถูกย้ายไปที่เมืองหลวงใหม่ ศรีชยวรรธนปุระโกฏเฏ ส่วนโคลัมโบถูกแต่งตั้งให้เป็นเมืองหลวงเชิงพาณิชย์ของศรีลังกาจนถึงปัจจุบัน

ใจกลางเมืองเป็นที่ตั้งของบริษัทห้างร้าน ภัตตาคาร และบริการบันเทิงต่าง ๆ สถานที่สำคัญในเมืองเช่น กัลล์เฟซกรีน, สวนสาธารณะวิหารมหาเทวี, ทะเลสาบเบรา, สนามแข่งโคลัมโบ, ท้องฟ้าจำลองโคลัมโบ, มหาวิทยาลัยแห่งโคลัมโบ, เดหิวลา-เขาลาวิเนีย, โรงละครเนลุมโปกุนะ มหินทะ ราชปักสา, โคลัมโบโลทัสทาวเวอร์ และ พิพิธภัณฑ์แห่งชาติโคลัมโบ

เชื่อกันว่าชื่อโคลัมโบมาจากชื่อภาษาสิงหลเดิมว่า *โกโลนโตฏะ* () ซึ่งแปลว่า "ท่าเรือริมแม่น้ำแกฬณิ" หรือ *โกละ-อัมพะ-โตฏะ* (Kola-amba-thota) ซึ่งแปลว่า "ท่าเรือที่มีต้นมะม่วง" อิบน์ บะฏูเฏาะฮ์ นักสำรวจชาวโมร็อกโกได้เรียกว่า *กะลันปุ* (Kalanpu) ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 และต่อมาชาวโปรตุเกสได้เรียกว่า *โกลงบู* (Colombo)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*
*

ค
พ.ศ. 1860

**พุทธศักราช 1860** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1317 - มีนาคม ค.ศ. 1318
* ค.ศ. 1317 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1318 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอาทิตย์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1239
* ปีมะเส็ง นพศก จุลศักราช 679 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1860]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 6 กันยายน – สุริยุปราคาวงแหวน (ทางเหนือของทวีปเอเชีย)
* 21 กันยายน - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 3 มีนาคม (ค.ศ. 1318) - สุริยุปราคาผสม (ตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิก อเมริกาใต้ มหาสมุทรแอตแลนติก และตะวันตกของแอฟริกา)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1861

**พุทธศักราช 1861** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1318 - มีนาคม ค.ศ. 1319
* ค.ศ. 1318 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอาทิตย์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1319 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันจันทร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1240
* ปีมะเมีย สัมฤทธิศก จุลศักราช 680 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* **พระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรสุโขทัย:** พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* **พระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรล้านนา:** พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)
* **จักรพรรดิญี่ปุ่น:**
** จักรพรรดิฮานาโซโนะ (10 กันยายน พ.ศ. 1851 - 29 มีนาคม พ.ศ. 1861)
** จักรพรรดิโกไดโงะ (29 มีนาคม พ.ศ. 1861 - 18 กันยายน พ.ศ. 1882)

## เหตุการณ์
### มกราคม – ธันวาคม
* 29 มีนาคม – จักรพรรดิโกะ-ไดโงะ สืบราชบัลลังก์ต่อจาก จักรพรรดิฮะนะโซะโนะ 

* 30 เมษายน – จักรพรรดิโกะ-ไดโงะ รับอัญเชิญขึ้นครองราชบัลลังก์ดอกเบญจมาศ

* 15 ธันวาคม – ได้มีการประกอบพระราชพิธีราชาภิเษก จักรพรรดิโกะ-ไดโงะ ณ พระราชวังหลวงเฮอัง

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 26 สิงหาคม - สุริยุปราคาผสม (ตะวันออกเฉียงเหนือของมหาสมุทรแปซิฟิก อเมริกาเหนือ และอเมริกาใต้)
* 5 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1319) - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)
* 21 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1319) - สุริยุปราคาวงแหวน (เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตอนเหนือของมหาสมุทรแปซิฟิก และตะวันตกเฉียงเหนือของอเมริกาเหนือ)

## วันเกิด
* สมเด็จพระสันตะปาปาเออร์บันที่ 6 (สิ้นพระชนม์ 1932)

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1862

**พุทธศักราช 1862** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1319 - มีนาคม ค.ศ. 1320
* ค.ศ. 1319 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันจันทร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1320 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันอังคารตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1241
* ปีมะแม เอกศก จุลศักราช 681 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* **พระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรสุโขทัย:** พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* **พระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรล้านนา:** พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)
* **จักรพรรดิญี่ปุ่น:** จักรพรรดิโกไดโงะ (29 มีนาคม พ.ศ. 1861 - 18 กันยายน พ.ศ. 1882)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1862]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 24 เมษายน - ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ (มองเห็นได้ในสยาม)
* 1 สิงหาคม - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)
* 16 สิงหาคม - สุริยุปราคาเต็มดวง (ตะวันออกของมหาสมุทรแอตแลนติก ทวีปแอฟริกา และทางใต้ของมหาสมุทรอินเดีย)
* 26 มกราคม (ค.ศ. 1320) - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองไม่เห็นในสยาม)
* 10 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1320) - สุริยุปราคาบางส่วน (ตอนเหนือของเอเชีย)

## วันเกิด
* 16 เมษายน - พระเจ้าจอห์นที่ 2 แห่งฝรั่งเศส (สวรรคต 8 เมษายน พ.ศ. 1907)

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1863

**พุทธศักราช 1863** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1320 - มีนาคม ค.ศ. 1321
* ค.ศ. 1320 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันอังคารตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1321 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดีตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1242
* ปีวอก โทศก จุลศักราช 682 (วันที่ 27 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1863]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 6 กรกฎาคม - สุริยุปราคาบางส่วน (ยุโรป กรีนแลนด์ เหนือสุดของเอเชียและอเมริกาเหนือ)
* 20 กรกฎาคม - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 5 สิงหาคม - สุริยุปราคาบางส่วน (ตอนใต้ของออสเตรเลียและบางส่วนของแอนตาร์กติกา)
* 30 ธันวาคม - สุริยุปราคาวงแหวน (นอกชายฝั่งทางใต้ของออสเตรเลียและแอนตาร์กติกา)
* 14 มกราคม (ค.ศ. 1321) - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1864

**พุทธศักราช 1864** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1321 - มีนาคม ค.ศ. 1322
* ค.ศ. 1321 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดีตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1322 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันศุกร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1243
* ปีระกา ตรีศก จุลศักราช 683 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 26 มิถุนายน - สุริยุปราคาผสม (ตอนใต้ของยุโรป ตอนเหนือของเอเชีย และตะวันตกเฉียงเหนือของมหาสมุทรแปซิฟิก)
* 10 กรกฎาคม - จันทรุปราคาบางส่วน (มองไม่เห็นในสยาม)
* 19 ธันวาคม - สุริยุปราคาผสม (มหาสมุทรแปซิฟิกและอเมริกาใต้)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
* ดานเต อลิเกียริ กวีชาวอิตาลี (เกิด พ.ศ. 1808)
พ.ศ. 1865

**พุทธศักราช 1865** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1322 - มีนาคม ค.ศ. 1323
* ค.ศ. 1322 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันศุกร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1323 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1244
* ปีจอ จัตวาศก จุลศักราช 684 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 15 มิถุนายน - สุริยุปราคาวงแหวน (ตะวันออกของอเมริกาใต้ มหาสมุทรแอตแลนติก และแอฟริกา)
* 25 ตุลาคม - ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ (มองไม่เห็นในสยาม)
* 9 ธันวาคม - สุริยุปราคาเต็มดวง (แอฟริกา อ่าวเบงกอล และเอเชียใต้)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1866

**พุทธศักราช 1866** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1323 - มีนาคม ค.ศ. 1324
* ค.ศ. 1323 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1324 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันอาทิตย์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1245
* ปีกุน เบญจศก จุลศักราช 685 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
*พระมหากษัตริย์ไทย(อาณาจักรสุโขทัย):พระยาเลอไทย(พ.ศ. 1841-พ.ศ. 1866)
*พระยางั่วนำถุม(พ.ศ. 1866-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-พ.ศ. 1868)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1866]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 21 พฤษภาคม - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองไม่เห็นในสยาม)
* 4 มิถุนายน - สุริยุปราคาวงแหวน (ตอนใต้ของมหาสมุทรแอตแลนติก)
* 13 พฤศจิกายน - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 29 พฤศจิกายน - สุริยุปราคาบางส่วน (ตะวันออกเฉียงเหนือของเอเชีย ตอนเหนือของมหาสมุทรแปซิฟิก และตะวันตกเฉียงเหนือของอเมริกาเหนือ)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
* 8 มกราคม (ค.ศ. 1324) - มาร์โก โปโล นักสำรวจชาวอิตาลี (เกิด 15 กันยายน พ.ศ. 1797)
พ.ศ. 1868

**พุทธศักราช 1868** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1325 - มีนาคม ค.ศ. 1326
* ค.ศ. 1325 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอังคารตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1326 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพุธตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1247
* ปีฉลู สัปตศก จุลศักราช 687 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย:พระยางั่วนำถุม (พ.ศ. 1866-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-พ.ศ. 1868)
* พญาแสนพู (พ.ศ. 1868-พ.ศ. 1877)

## เหตุการณ์
* พญาแสนพูขึ้นครองราชย์ในอาณาจักรล้านนา

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 13 เมษายน - สุริยุปราคาเต็มดวง (ตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิก อเมริกาเหนือ และมหาสมุทรแอตแลนติก)
* 7 ตุลาคม - สุริยุปราคาวงแหวน (มหาสมุทรแปซิฟิก)
* 19 มีนาคม (ค.ศ. 1326) - จันทรุปราคาบางส่วน (มองไม่เห็นในสยาม)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1869

**พุทธศักราช 1869** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1326 - มีนาคม ค.ศ. 1327
* ค.ศ. 1326 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพุธตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1327 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดีตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1248
* ปีขาล อัฏฐศก จุลศักราช 688 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาแสนภู (พ.ศ. 1868-1877)
*อาณาจักรมอญ: พญาอู่ (ค.ศ1323-?)
*อาณาจักรมัชปาหิต: จายาเนการา (ค.ศ 1309-1328)

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์
* 3 เมษายน - สุริยุปราคาเต็มดวง (ทวีปแอนตาร์กติกา และตอนใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิก)
* 12 กันยายน - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)
* 26 กันยายน - สุริยุปราคาวงแหวน (ญี่ปุ่น มหาสมุทรแปซิฟิก และฮาวาย)
* 22 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1327) - สุริยุปราคาบางส่วน (ตอนเหนือของอเมริกาเหนือ)
* 8 มีนาคม (ค.ศ. 1327) - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 24 มีนาคม (ค.ศ. 1327) - สุริยุปราคาบางส่วน (ตอนใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิกและบางส่วนของแอนตาร์กติกา)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
พ.ศ. 1870

**พุทธศักราช 1870** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1327 - มีนาคม ค.ศ. 1328
* ค.ศ. 1327 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดีตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1328 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันศุกร์ตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1249
* ปีเถาะ นพศก จุลศักราช 689 (วันที่ 28 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* พระมหากษัตริย์ไทย(อาณาจักรสุโขทัย):พระยางั่วนำถุม(พ.ศ. 1866-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาแสนพู (พ.ศ. 1868-พ.ศ. 1877)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1870]]*

## เหตุการณ์

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 2 กันยายน - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองไม่เห็นในสยาม)
* 16 กันยายน - สุริยุปราคาบางส่วน (ตอนเหนือของเอเชียและมหาสมุทรแปซิฟิก ตะวันตกเฉียงเหนือของอเมริกาเหนือ)
* 11 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1328) - สุริยุปราคาวงแหวน (ตอนเหนือของมหาสมุทรแปซิฟิกและอเมริกาเหนือ)
* 26 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1328) - จันทรุปราคาบางส่วน (มองเห็นได้ในสยาม)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
อำเภอพระพุทธบาท

**พระพุทธบาท** เป็นอำเภอตั้งอยู่ในจังหวัดสระบุรี

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอพระพุทธบาท มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเมืองลพบุรีและอำเภอพัฒนานิคม (จังหวัดลพบุรี)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอพัฒนานิคม (จังหวัดลพบุรี) อำเภอเฉลิมพระเกียรติ และอำเภอเสาไห้
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเสาไห้และอำเภอบ้านหมอ
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอหนองโดน

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอพระพุทธบาทแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 68 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอพระพุทธบาทประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองพระพุทธบาท]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระพุทธบาทและตำบลขุนโขลนทั้งตำบล รวมทั้งบางส่วนของตำบลธารเกษม ตำบลพุคำจาน และตำบลเขาวง
* **เทศบาลตำบลพุกร่าง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุกร่างทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลธารเกษม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธารเกษม (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพระพุทธบาท)
* **เทศบาลตำบลห้วยป่าหวาย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยป่าหวายทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลนายาว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนายาวทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลหนองแก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพุคำจาน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุคำจาน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพระพุทธบาท)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเขาวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาวง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพระพุทธบาท)

## สถานที่สำคัญ
* วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร
* วัดถ้ำกระบอก

## การคมนาคม
* ถนนพหลโยธิน (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1) 
* ถนนสระบุรี-หล่มสัก (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21) 
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 310 
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3020 
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3334
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3302

## แหล่งข้อมูลอื่น
* สถานีตำรวจภูธรพระพุทธบาท 

พระพุทธบาท
หมวดหมู่:อำเภอพระพุทธบาท
พ.ศ. 1867

**พุทธศักราช 1867** ใกล้เคียงกับ
* เมษายน ค.ศ. 1324 - มีนาคม ค.ศ. 1325
* ค.ศ. 1324 เป็นปีอธิกสุรทินที่วันแรกเป็นวันอาทิตย์ตามปฏิทินจูเลียน
* ค.ศ. 1325 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอังคารตามปฏิทินจูเลียน
* มหาศักราช 1246
* ปีชวด ฉศก จุลศักราช 686 (วันที่ 27 มีนาคม เป็นวันเถลิงศก)

## ผู้นำ
* อาณาจักรสุโขทัย: พระยาเลอไทย (พ.ศ. 1841-?) / พระยางั่วนำถม (?-พ.ศ. 1890)
* อาณาจักรล้านนา: พญาไชยสงคราม (พ.ศ. 1854-1868)
*สำหรับผู้นำประเทศอื่น ๆ ดู [[รายชื่อผู้นำประเทศ พ.ศ. 1867]]*

## เหตุการณ์
* พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐกล่าวว่า พระพุทธไตรรัตนนายก (วัดพนัญเชิง) จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สร้างขึ้นเมื่อ จ.ศ. 686 (หรือตรงกับ พ.ศ. 1867) ก่อนที่พระเจ้าอู่ทองจะสถาปนากรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี 26 ปี

## ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

* 24 เมษายน - สุริยุปราคาบางส่วน (ยุโรป ตะวันออกกลาง ตอนเหนือของเอเชียและอเมริกาเหนือ)
* 9 พฤษภาคม - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)
* 18 ตุลาคม - สุริยุปราคาวงแหวน (แอนตาร์กติกา)
* 1 พฤศจิกายน - จันทรุปราคาเต็มดวง (มองเห็นได้ในสยาม)

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
แอมโมเนียมไบคาร์บอเนต

**แอมโมเนียมไบคาร์บอเนต** หรือเรียกว่า *ไบคาร์บอเนตออฟแอมโมเนีย*, 
*แอมโมเนียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต*, ***ฮาร์ตสฮอร์น (hartshorn)***, or *ผงเบกกิ้งแอมโมเนีย* เป็น  เกลือไบคาร์บอเนต ของ แอมโมเนีย

แอมโมเนียมไบคาร์บอเนต สามารถทำให้เกิดได้โดยการผ่าน คาร์บอนไดออกไซด์ เข้าไปในสารละลายแอมโมเนีย  จะได้ผงสีขาว ไม่มีกลิ่น ละลายน้ำได้เล็กน้อย  สารละลายของแอมโมเนียม ไบคาร์บอเนตเมื่อสัมผัสกับอากาศหรือโดนความร้อนจะปล่อย  คาร์บอนไดออกไซด์ ออกมามันทำตัวเป็นด่างในปฏิกิริยา  สารละลายทั้งหมดของคาร์บอเนตเมื่อถูกต้มจะสะลายตัวเกิดเป็น คาร์บอนไดออกไซด์ และ แอมโมเนียดังสมการข้างล่างนี้:

:NH4HCO3 → NH3 + H2O + CO2

## ความปลอดภัย
แอมโมเนียมไบคาร์บอเนต ออกฤทธิ์ระคายเคือง ต่อ ผิวหนัง, ตา และระบบหายใจ

หมวดหมู่:ไบคาร์บอเนต
หมวดหมู่:สารประกอบแอมโมเนียม
แอมโมเนียมซีเรียม(IV) ไนเตรต

**แอมโมเนียมซีเรียม(IV) ไนเตรต** ()  หรือเรียกอีกอย่างว่า **ซีริกแอมโมเนียมไนเตรต** () หรือ **CAN** เป็นสารประกอบของซีเรียมซึ่งใช้อย่างกว้างขวางเป็นตัวออกซิไดซ์ เป็นสารประกอบสีเหลือง มีสูตรเคมี (NH4)2Ce(NO3)6 บ่อยครั้งมันถูกใช้โดยนักเคมีสาขา ออร์แกโนเมทัลลิก ใช้ถอดไอออนโลหะออกจากสารประกอบอินทรีย์ในปฏิกิริยาที่เรียกว่า ดีคอมเพล็กเซชัน (decomplexation)  มันถูกใช้ในอินทรีย์สังเคราะห์ โดยออกซิไดซ์ ไฮโดรควิโนนเป็นควิโนน

:

หมวดหมู่:ตัวออกซิไดซ์
หมวดหมู่:สารประกอบโคออร์ดิเนชัน
หมวดหมู่:สารประกอบแอมโมเนียม
หมวดหมู่:สารประกอบซีเรียม
หมวดหมู่:ไนเตรต