หน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล

150px|thumb|left|หน่วย อ.ป.ต. มีที่ตั้งอยู่ในวัด เพื่อมุ่งหมายให้วัดได้กลับมามีบทบาทเป็นศูนย์กลางของชุมชนในด้านต่าง ๆ
**หน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล** มีชื่อย่อเป็นทางการว่า **อ.ป.ต.** เป็นหน่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนาตัวอย่างในระดับตำบลของคณะสงฆ์ไทย ภายใต้การกำกับของมหาเถรสมาคม ก่อตั้งครั้งแรกในปี พ.ศ. 2518 โดยใช้สถานที่อันเป็นวัดที่ตั้งของเจ้าคณะปกครองคณะสงฆ์ระดับตำบล หรือวัดที่มีความพร้อมในการเผยแพร่พระพุทธศาสนาในตำบลนั้น ๆ เป็นที่ตั้งหน่วย ปัจจุบันหน่วย อ.ป.ต. มีจำนวนกว่า  5,922 หน่วย กระจายอยู่ในเกือบทุกตำบลในประเทศไทย โดยมีกองพุทธศาสนศึกษา สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ เป็นหน่วยงานหลัก ที่รับสนองงานการดำเนินงานของหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล ของมหาเถรสมาคมในปัจจุบัน

## ประวัติ
### การจัดตั้งหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบลครั้งแรก
หน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2518 โดยดำริของ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ฟื้น ชุตินฺธโร) อดีตกรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดสามพระยา กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นผู้เสนอโครงการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในระดับตำบลต่อที่ประชุมมหาเถรสมาคม และมหาเถรสมาคมได้มีมติเห็นชอบ โดยได้มีการตราระเบียบมหาเถรสมาคม ว่าด้วยการตั้งหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล พ.ศ. 2518 ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์ให้พระสงฆ์เป็นผู้นำในการเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยใช้วัดเป็นศูนย์กลางในการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ของชุมชน เพื่อช่วยประชาชนให้สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ตามสมควรในด้านต่าง ๆ ตามกรอบการดำเนินงานที่กำหนดไว้ 8 ด้าน คือ
  
# ศีลธรรมและวัฒนธรรม
# สุขภาพอนามัย
# สัมมาชีพ
# สันติสุข
# ศึกษาสงเคราะห์
# สาธารณสงเคราะห์
# กตัญญูกตเวทิตาธรรม
# สามัคคีธรรม

### ปัจจุบัน

ต่อมาในปี พ.ศ. 2545 มหาเถรสมาคมได้มีมติแต่งตั้งคณะกรรมการปรับปรุงแก้ไขระเบียบมหาเถรสมาคมว่าด้วยการตั้งหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล พ.ศ. 2518 เพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายและสภาพการณ์ในปัจจุบัน ทำให้ต่อมาในปี พ.ศ. 2546 มหาเถรสมาคมจึงได้มีคำสั่งให้ยกเลิกระเบียบมหาเถรสมาคมว่าด้วยการตั้งหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล พ.ศ. 2518 และประกาศใช้ระเบียบมหาเถรสมาคม ว่าด้วยการตั้งหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล พ.ศ. 2546 ในวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2546 สาระสำคัญคือให้มีการดำเนินงานหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบลในรูปแบบคณะกรรมการจากทั้งพระสงฆ์ ผู้นำชุมชน และประชาชน และให้เจ้าคณะผู้ปกครองคณะสงฆ์ทุกระดับชั้น ดำเนินการตามระเบียบที่กำหนดไว้ เพื่อก่อตั้งหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบลให้ครบทุกเขตปกครองคณะสงฆ์ระดับตำบล ให้แล้วเสร็จภายในปี พ.ศ. 2549  ทำให้ในปัจจุบัน หน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล จึงมีจำนวนกว่า  5,922 หน่วย กระจายอยู่ในเกือบทุกตำบลในประเทศไทย

## รางวัลหน่วย อ.ป.ต. ดีเด่น
thumb|left|หน่วย อ.ป.ต. จัดตั้งขึ้นเพื่อมุ่งหมายให้วัดเป็นศูนย์กลางในการจัดกิจกรรมของชุมชนในด้านต่าง ๆ ตามความพร้อมของแต่ละหน่วยฯ ซึ่งมีทั้งหมด 8 ด้าน

มหาเถรสมาคมได้มีมติให้มีการมอบรางวัลหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบลดีเด่น ประจำปี เพื่อเป็นการยกย่องหน่วย อ.ป.ต. ที่ปฏิบัติงานได้บรรลุวัตถุประสงค์ของมหาเถรสมาคมที่กำหนดไว้ในระเบียบมหาเถรสมาคม ว่าด้วยการตั้งหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล พ.ศ. 2518 และเพื่อเผยแพร่การทำงานของหน่วย อ.ป.ต. เหล่านั้น ให้เป็นแบบอย่างแก่หน่วย อ.ป.ต. อื่น ๆ 

โดยมหาเถรสมาคม ได้มีมติให้มีการคัดเลือก หน่วย อ.ป.ต. ที่มีผลงานดีเด่นประจำปี จังหวัดละ 1 หน่วย โดยหน่วย อ.ป.ต. ที่ได้รับการคัดเลือกจะได้รับพัดประกาศเกียรติคุณ พร้อมใบประกาศเกียรติคุณจากสมเด็จพระสังฆราช ทั้งนี้ บางจังหวัดที่มีผลงานไม่เข้าหลักเกณฑ์ ก็อาจไม่ได้รับรางวัลหน่วย อปต. ดีเด่น ประจำปีนั้น ๆ ได้

## อ้างอิง

## หนังสืออ่านเพิ่มเติม
* กองพุทธศาสนศึกษา.  (2551).  **คู่มือการปฏิบัติงานหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล**.  กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. 

## ดูเพิ่ม
* มหาเถรสมาคม

## แหล่งข้อมูลอื่น
* '''สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ'''. เว็บไซต์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ

หมวดหมู่:องค์การทางศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:โครงการของมหาเถรสมาคม