การลอบสังหารคิม จ็อง-นัม

เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2017 คิม จ็อง-นัม พี่ชายต่างมารดาของคิม จ็อง-อึน ผู้นำเกาหลีเหนือ ถูกลอบสังหารที่ท่าอากาศยานนานาชาติกัวลาลัมเปอร์ในประเทศมาเลเซีย เขาอาศัยอยู่ต่างประเทศนับตั้งแต่ถูกเนรเทศออกจากเกาหลีเหนือใน ค.ศ. 2003

หลังเดินทางไปเยือนเกาะลังกาวี คิม จ็อง-นัมเดินทางมาถึงอาคารผู้โดยสาร 2 ก่อนเวลา 9:00 น. เล็กน้อยเพื่อขึ้นเครื่องบินแอร์เอเชียเที่ยวบินเวลา 10:50 น. ไปยังมาเก๊า  ประมาณ 9:00 น. หญิงสองคนพ่นสารทำลายประสาทวีเอ็กซ์ใส่คิม จ็อง-นัม เขาเสียชีวิตประมาณ 15 ถึง 20 นาทีต่อมาขณะถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล

หญิงทั้งสองถูกระบุตัวตนว่าคือ ซีตี ไอชะฮ์จากอินโดนีเซีย และดว่าน ถิ เฮืองจากเวียดนาม ทั้งคู่ถูกตั้งข้อหาฆาตกรรมคิม จ็อง-นัม ท้ายที่สุดข้อหาฆาตกรรมก็ถูกยกเลิกเมื่อพบว่าพวกเธอถูกใช้ในการลอบสังหารโดยไม่รู้ตัว อย่างไรก็ตาม เฮืองรับสารภาพในข้อหาที่เบากว่าคือ "ทำร้ายร่างกายโดยสมัครใจด้วยอาวุธหรือวิธีการเป็นอันตราย" และได้รับโทษจำคุก 3 ปี 4 เดือน เธอได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำเมื่อ 3 พฤษภาคม ค.ศ. 2019

เป็นที่เชื่อกันอย่างแพร่หลายว่าคิม จ็อง-นัมถูกสังหารตามคำสั่งของคิม จ็อง-อึน ผู้ต้องสงสัยชาวเกาหลีเหนือสี่คน ภายหลังได้รับการยืนยันว่าเป็นสายลับ ออกจากสนามบินหลังเหตุลอบสังหารไม่นานและเดินทางถึงเปียงยางโดยไม่ถูกจับกุม ชาวเกาหลีเหนือคนอื่น ๆ ถูกจับกุมแต่ได้รับการปล่อยตัวโดยไม่มีการตั้งข้อหา

## การโจมตี
คิม จ็อง-นัมเดินทางถึงมาเลเซียในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2017 และเดินทางต่อไปยังเกาะลังกาวีซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ วันที่ 13 กุมภาพันธ์ เวลาประมาณ 9.00 น. เขาถูกหญิงสองคนเข้าประชิดตัว คนหนึ่งเป็นชาวเวียดนามและอีกคนหนึ่งเป็นชาวอินโดนีเซีย และถูกโจมตีด้วยสารทำลายประสาทวีเอ็กซ์ใกล้กับตู้เช็กอินด้วยตัวเองที่ชั้น 3 ของโถงผู้โดยสารขาออกในอาคาร 2 อาคารผู้โดยสารสำหรับสายการบินต้นทุนต่ำของท่าอากาศยานนานาชาติกัวลาลัมเปอร์ ขณะกำลังรอเที่ยวบินของสายการบินแอร์เอเชียไปยังมาเก๊าในเวลา 10:50 น. สารวีเอ็กซ์เป็นอาวุธเคมีที่ถูกห้ามโดย อนุสัญญาว่าด้วยอาวุธเคมี ค.ศ. 1993 เกาหลีเหนือซึ่งยังไม่ได้ให้สัตยาบันแก่อนุสัญญาดังกล่าวถูกสงสัยว่าครอบครองอาวุธชนิดนี้อยู่

ตำรวจมาเลเซียกล่าวว่าคิมได้แจ้งพนักงานต้อนรับที่สนามบิน โดยบอกว่า "มีคนจับเขาจากด้านหลังแล้วสาดของเหลวใส่หน้าเขา" และหญิงคนหนึ่ง "เอาผ้าชุบของเหลวมาคลุมหน้าเขา"

มีการรัดอุปกรณ์ช่วยหายใจไว้ที่ใบหน้าของคิม และเขาก็ถูกนำตัวขึ้นเปลหามผ่านสนามบินเพื่อขึ้นรถพยาบาล เขาได้รับการปฐมพยาบาลที่คลินิกเมนาราเมดิคัลภายในสนามบินโดยพยาบาลราบีอาตุล อาดาวิยะฮ์ โมฮัมหมัด โซฟี และนายแพทย์นิก โมฮัมหมัด อัดซรูล อาริฟ ราจา อาซลัน ซึ่งต่อมาให้การว่าเขามีเหงื่อออก ปวดและไม่ตอบสนอง ที่คลินิก คิมได้รับยาอะโทรพีน 1 มิลลิกรัม และอะดรีนาลีนด้วย เขาได้รับการใส่ท่อช่วยหายใจ เขาเสียชีวิตประมาณ 15 ถึง 20 นาทีหลังการโจมตี ระหว่างที่กำลังถูกส่งตัวจากสนามบินไปยังโรงพยาบาลปุตราจายา

เนื่องจากคิม จ็อง-นัมเดินทางภายใต้นามแฝงว่า "คิม ช็อล" ทางการมาเลเซียจึงยังไม่ยืนยันอย่างเป็นทางการในทันทีว่าชายที่เสียชีวิตคือคิม จ็อง-นัม การที่คิมใช้เฟซบุ๊กอย่างกว้างขวางภายใต้นามแฝงนี้มาตั้งแต่ ค.ศ. 2010 เป็นอย่างน้อย และการใช้บริการอีเมลเชิงพาณิชย์ในการสื่อสาร อาจทำให้สายลับเกาหลีเหนือสามารถสืบหาที่อยู่และติดตามการเคลื่อนไหวของเขาได้ง่ายขึ้น ขณะที่เขาเสียชีวิต กระเป๋าเป้ของคิมมีเงินสดอยู่ประมาณ 100,000 ดอลลาร์และเขากำลังถือหนังสือเดินทางเกาหลีเหนือสี่เล่ม ทั้งหมดระบุชื่อว่าคิม ช็อล

วันที่ 15 กุมภาพันธ์ ตำรวจมาเลเซียจับกุมดว่าน ถิ เฮือง หญิงชาวเวียดนามวัย 28 ปีที่ท่าอากาศยานนานาชาติกัวลาลัมเปอร์ซึ่งเกี่ยวข้องกับการโจมตีครั้งนี้ เฮืองถูกระบุตัวตนจากภาพวงจรปิด วันที่ 16 กุมภาพันธ์ ซีตี ไอชะฮ์ หญิงชาวอินโดนีเซียวัย 25 ปีถูกจับกุมและถูกระบุว่าเป็นผู้ต้องสงสัยหญิงคนที่สอง มูฮัมหมัด ฟาริด บิน ญะลาลุดดีน แฟนหนุ่มชาวมาเลเซียวัย 26 ปีของไอชะฮ์ก็ถูกจับกุมในวันที่ 16 กุมภาพันธ์เพื่อช่วยในการสอบสวนเช่นกัน

เฮืองให้การกับตำรวจว่าเธอได้รับคำสั่งจากชายสี่คนซึ่งเดินทางมาพร้อมกับพวกเธอให้พ่นของเหลวบางอย่างที่ยังไม่ระบุชนิดใส่คิมขณะที่ไอชะฮ์จับและเอาผ้าเช็ดหน้าปิดหน้าของเขาซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการแสดงแกล้งคน ภาพวงจรปิดแสดงให้เห็นว่าเฮืองและไอชะฮ์รีบวิ่งไปยังห้องน้ำแยกกันหลังก่อเหตุ และพวกเธอมุ่งหน้าไปยังจุดจอดแท็กซี่ของสนามบินหลังออกจากห้องน้ำ พบว่าเฮืองขึ้นแท็กซี่ออกจากสนามบินประมาณ 9:30 น. เฮืองอ้างว่าหลังจากเธอกลับไปมองหาคนอื่น ๆ พวกเขาก็หายไปและดังนั้นเธอจึงตัดสินใจกลับมาที่สนามบิน

วันที่ 17 กุมภาพันธ์ ตำรวจจับกุมชายชาวเกาหลีเหนือวัย 46 ปีชื่อรี จ็อง-ช็อล เขาถูกระบุว่าเป็นพนักงานไอทีของบริษัททอมโบเอ็นเตอร์ไพรส์ (Tombo Enterprise) ซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศมาเลเซีย

## ปฏิกิริยาจากนานาชาติ
### เกาหลีใต้
คิม มย็อง-ย็อน โฆษกพรรคเสรีเกาหลีของเกาหลีใต้ กล่าวถึงการสังหารครั้งนี้ว่าเป็น "ตัวอย่างที่ชัดเจนของการปกครองแบบก่อการร้ายของคิม จ็อง-อึน" รัฐบาลเกาหลีใต้เปรียบเทียบเหตุการณ์นี้กับการประหารชีวิตอาของคิม จ็อง-อึนและคนอื่น ๆ ฮวัง กโย-อัน รักษาการประธานาธิบดีเกาหลีใต้ กล่าวว่า หากได้รับการยืนยันว่าการฆาตกรรมครั้งนี้ถูกบงการโดยเกาหลีเหนือ นั่นจะแสดงให้เห็นถึงความโหดร้ายและไร้มนุษยธรรมของระบอบอย่างชัดเจน

### สหรัฐ
เกาหลีเหนือถูกจัดให้เป็นรัฐผู้สนับสนุนการก่อการร้ายอีกครั้งโดยสหรัฐในวันที่ 20 พฤศจิกายน ค.ศ. 2017 โดยการลอบสังหารนี้ถูกอ้างถึงว่าเป็นหนึ่งในเหตุผล

ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2018 กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐกำหนดมาตรการคว่ำบาตรเพิ่มเติมต่อเกาหลีเหนือ โดยยืนยันว่าเกาหลีเหนือใช้สารทำลายประสาทวีเอ็กซ์ในการลอบสังหารคิม จ็อง-นัม

วันที่ 10 มิถุนายน 2019 หลังการพิจารณาคดี *[[เดอะวอลล์สตรีทเจอร์นัล]]* รายงานว่าอดีตเจ้าหน้าที่สหรัฐระบุว่าคิมเคยเป็นแหล่งข่าวของซีไอเอ หนังสือของแอนนา ฟิฟีลด์ หัวหน้าสำนัก *[[เดอะวอชิงตันโพสต์]]* ประจำปักกิ่ง เคยรายงานเรื่องนี้มาก่อน โดยระบุว่าเขาเคยถูกบันทึกภาพในต่างประเทศกับเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองสหรัฐและได้สะพายกระเป๋าเป้ที่มีเงินสด 120,000 ดอลลาร์

### คำขอโทษจากเจ้าหน้าที่เกาหลีเหนือถึงเวียดนาม
วันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 2018 มีรายงานว่าเจ้าหน้าที่เกาหลีเหนือได้แสดงการขอโทษอย่างไม่เป็นทางการต่อเวียดนามกรณีที่มีหญิงชาวเวียดนามเข้าไปพัวพันกับการลอบสังหารหลังเวียดนามเรียกร้องให้มีการขอโทษอย่างเป็นทางการและขู่จะตัดความสัมพันธ์ทางการทูต

### ปฏิกิริยาอื่น ๆ
คณะมนตรีบริหารขององค์การห้ามอาวุธเคมี (OPCW) แสดง "ความกังวลอย่างยิ่ง" ต่อเหตุการณ์ดังกล่าวและเรียกร้องให้ผู้ที่รับผิดชอบในการใช้อาวุธเคมีต้องถูกนำตัวมาลงโทษ

## การชันสูตรพลิกศพ
มีการดำเนินการชันสูตรพลิกศพแม้นักการทูตเกาหลีเหนือจะคัดค้านขั้นตอนดังกล่าวกับร่างของคิม เจ้าหน้าที่มาเลเซียให้ความเห็นในภายหลังว่า การชันสูตรดำเนินไปได้เนื่องจากนักการทูตเกาหลีเหนือไม่ได้ยื่นเรื่องประท้วงอย่างเป็นทางการ การชันสูตรพลิกศพของคิมดำเนินการในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ที่ห้องเก็บศพของโรงพยาบาลกัวลาลัมเปอร์โดยมีเจ้าหน้าที่เกาหลีเหนือหลายคนอยู่ด้วย และเสร็จสิ้นในวันถัดมาโดยมีการยืนยันตัวตนของร่างคิมอย่างเป็นทางการ การชันสูตรดำเนินการโดยพยาธิแพทย์โมฮาหมัด ชะฮ์ มะฮ์มูดจากโรงพยาบาลกัวลาลัมเปอร์ ผู้ซึ่งให้การว่าปอด สมอง ตับและม้ามของคิมได้รับผลกระทบจากพิษ นูร์ อาชิกิน อุษมาน นักเคมีพยาธิวิทยา ให้การว่าปัสสาวะของคิมแสดงผลของการได้รับสารพิษ ระดับเอนไซม์อะซิทิลโคลีนเอสเทอเรสที่ต่ำบ่งชี้ว่าจ็อง-นัมได้รับสารฆ่าแมลงหรือสารทำลายประสาท ดร. นูร์ลิซา บิน อับดุลละฮ์ ที่ปรึกษาด้านนิติเวช ให้การว่าอาการม่านตาหดตัวของจ็อง-นัมและอุจจาระในกางเกงชั้นในของเขาบ่งชี้ว่าเขาถูกวางยาพิษ

วันที่ 24 กุมภาพันธ์ คาลิด อาบู บาการ์ ผู้บัญชาการตำรวจมาเลเซีย ประกาศว่ารายงานผลการชันสูตรพลิกศพทางพิษวิทยาพบร่องรอยของสารทำลายประสาทวีเอ็กซ์บนใบหน้าของคิม ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่าการใช้สารวีเอ็กซ์อาจอธิบายได้ว่าทำไมจึงมีผู้ก่อเหตุสองคนเข้ามาเกี่ยวข้อง เนื่องจากผู้ก่อเหตุ "อาจปาดสารตั้งต้นสองชนิดหรือมากกว่านั้น" บนใบหน้าของคิม ซึ่งวิธีนี้เรียกว่าอาวุธเคมีฐานสอง (binary chemical weapon) วิธีการนี้สามารถช่วยให้ผู้ก่อเหตุไม่เสียชีวิตจากยาพิษด้วยตัวเอง ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ในปริมาณที่น้อยมาก นอกจากนี้ การลักลอบนำส่วนประกอบทางเคมีเข้าสู่มาเลเซียแยกกันอาจช่วยเลี่ยงการตรวจจับได้ ไอชะฮ์รายงานว่าเธออาเจียนในแท็กซี่หลังจากนั้นและยังคงรู้สึกไม่สบาย

ฌอน-ปาสกาล แซนเดอส์ และริชาร์ด กูทรี ผู้เชี่ยวชาญด้านอาวุธเคมี ตั้งข้อสังเกตว่าผลกระทบที่รายงานไม่สอดคล้องกับประสิทธิภาพของสารวีเอ็กซ์อย่างสมบูรณ์ นั่นคือคิมสามารถเดินไปที่ห้องพยาบาลได้โดยไม่เป็นตะคริว เจ้าหน้าที่หน่วยแพทย์ฉุกเฉินไม่ได้รับผลกระทบ ผู้ก่อเหตุรอดชีวิตและไม่มีรายงานการบาดเจ็บอื่น ๆ เลยแม้สถานที่เกิดเหตุจะยังไม่ได้รับการทำความสะอาดนานกว่าหนึ่งสัปดาห์ สารวีเอ็กซ์เสื่อมสภาพอย่างรวดเร็วเมื่อเก็บไว้นานและเชื่อกันว่าสารเคมีที่เกาหลีเหนือมีนั้นมีอายุหลายปีแล้ว ซึ่งอาจอธิบายได้ว่าทำไมสารเคมีนั้นจึงดูเหมือนมีฤทธิ์อ่อนกว่าควรจะเป็น

วันที่ 10 มีนาคม ตำรวจดำเนินการชันสูตรพลิกศพเสร็จสิ้นโดยยืนยันว่าผู้เสียชีวิตคือคิม จ็อง-นัมจากดีเอ็นเอที่ได้รับจากคิม ฮัน-ซล บุตรชายของเขา และส่งมอบศพให้กระทรวงสาธารณสุขดำเนินการต่อไป กระทรวงสาธารณสุขระบุว่าจะให้เวลาครอบครัวของคิมสองถึงสามสัปดาห์ในการมารับศพ โดยศพถูกดองเพื่อรักษาสภาพไว้ในช่วงเวลานั้น อย่างไรก็ตาม ครอบครัวปฏิเสธจะรับศพและอนุญาตให้ทางการมาเลเซียจัดการกับร่างที่เหลือ แม้จะมีการคัดค้านจากคิม ฮัน-ซล แต่ศพก็ถูกส่งไปเปียงยางในวันที่ 31 มีนาคม เสื้อเบลเซอร์ กระเป๋าเป้ และนาฬิกาของคิม จ็อง-นัมในตอนแรกได้ถูกส่งไปยังแผนกเคมีของตำรวจเพื่อทำการวิเคราะห์ แต่ต่อมาถูกส่งคืนให้กับเจ้าหน้าที่จากสถานทูตเกาหลีเหนือ

### การประท้วงทางการทูต
หลังการที่มาเลเซียปฏิเสธจะส่งมอบศพทันที คัง ชล เอกอัครราชทูตเกาหลีเหนือ กล่าวหามาเลเซียว่าร่วมมือกับศัตรูของประเทศในการลอบสังหารคิม จ็อง-นัม เอกอัครราชทูตกล่าวว่าพวกเขาจะปฏิเสธผลการชันสูตรพลิกศพที่ดำเนินการกับ "พลเมืองของตนโดยไม่ได้รับอนุญาต" และมองว่าการตัดสินใจนี้เป็นการ "ละเมิดสิทธิมนุษยชน" และดังนั้นจะยื่นเรื่องร้องเรียนต่อศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) รัฐบาลมาเลเซียเรียกตัวเอกอัครราชทูตไปชี้แจงใยวันที่ 20 กุมภาพันธ์ ขณะที่เอกอัครราชทูตมาเลเซียประจำเกาหลีเหนือถูกเรียกตัวกลับประเทศ

จากนั้นเอกอัครราชทูตตอบกลับว่าพวกเขาไม่สามารถไว้วางใจการสอบสวนที่ดำเนินการโดยตำรวจมาเลเซียได้ โดยชี้ให้เห็นว่าไม่มีหลักฐานสาเหตุการเสียชีวิตเลยแม้จะผ่านไปหนึ่งสัปดาห์หลังการโจมตีแล้วก็ตาม เขายังเสนอให้เกาหลีเหนือและมาเลเซียเปิดการสอบสวนร่วมกันเพื่อป้องกันอิทธิพลจากเกาหลีใต้ ซึ่งเขากล่าวว่ากำลังพยายามบิดเบือนข้อมูลให้เกาหลีเหนือเป็นผู้รับผิดชอบการสังหาร นาจิบ ราซัก นายกรัฐมนตรีมาเลเซีย ตอบกลับเอกอัครราชทูตว่าประเทศของตนจะเป็นกลางระหว่างการสอบสวน โดยปฏิเสธคำขอสอบสวนร่วม วันที่ 22 กุมภาพันธ์ ตำรวจมาเลเซียกล่าวว่ามีหลักฐานความพยายามบุกรุกห้องเก็บศพที่เก็บร่างของคิมไว้

รัฐบาลเกาหลีเหนือปฏิเสธผลการสอบสวนทั้งหมด โดยกล่าวหาว่าตำรวจมาเลเซียสร้างหลักฐานเท็จสมคบคิดกับเกาหลีใต้และเรียกร้องให้ปล่อยตัวบุคคลสามคนที่ถูกควบคุมตัวในคดีที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตดังกล่าว

## ข้อพิพาทเกาหลีเหนือ–มาเลเซีย

วันที่ 28 กุมภาพันธ์ รัฐบาลเกาหลีเหนือส่งคณะผู้แทนระดับสูงมายังมาเลเซีย เกาหลีเหนือกล่าวว่าข้ออ้างที่ว่ามีการใช้สารประสาทวีเอ็กซ์ในการสังหารพลเมืองของตนนั้นเป็นเรื่องไร้สาระและขาดหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ โดยมองว่าเป็นข้อกล่าวหาที่สหรัฐและเกาหลีใต้ร่วมกันสร้างขึ้นเพื่อทำให้ภาพลักษณ์ของตนเสียหาย พร้อมเสริมว่าการเสียชีวิตเกิดจาก "อาการหัวใจวาย" เนื่องจากคิม จ็อง-นัมมีประวัติป่วยเป็นโรคหัวใจ เกาหลีเหนือย้ำว่าหากสาเหตุมาจากสารเคมีจริง ควรได้รับการพิสูจน์โดยองค์การห้ามอาวุธเคมี ตำรวจมาเลเซียปฏิเสธข้อกล่าวอ้างของเกาหลีเหนือทันที อย่างไรก็ตาม ในแถลงการณ์ที่ออกโดยกระทรวงการต่างประเทศมาเลเซีย ระบุว่าประเทศได้ให้ความร่วมมือกับองค์การฯ แล้ว

มาเลเซียประกาศในวันที่ 6 มีนาคมว่าจะยกเลิกการยกเว้นวีซ่าสำหรับพลเมืองเกาหลีเหนือ โดยอ้างถึง "ปัญหาด้านความมั่นคง" ก่อนหน้านั้นเพียงสองวัน คือในวันที่ 4 มีนาคม คัง ชล เอกอัครราชทูตเกาหลีเหนือ ถูกประกาศให้เป็นบุคคลไม่พึงปรารถนาและได้รับแจ้งให้เดินทางออกนอกประเทศภายใน 48 ชั่วโมง ซึ่งเป็นมาตรการที่เกาหลีเหนือเองก็ได้ตอบโต้ด้วยการดำเนินการในลักษณะเดียวกันกับเอกอัครราชทูตมาเลเซียเช่นกัน ทางด้านทางการเกาหลีเหนือก็ตอบโต้ในวันที่ 7 มีนาคมด้วยการห้ามพลเมืองมาเลเซียทุกคนที่อยู่ในเกาหลีเหนือเดินทางออกนอกประเทศ ทางการมาเลเซียจึงออกมาตรการตอบโต้เช่นกันโดยห้ามพลเมืองเกาหลีเหนือเดินทางออกนอกประเทศมาเลเซีย

วันที่ 30 มีนาคม นาจิบ ราซัก อดีตนายกรัฐมนตรีมาเลเซีย กล่าวว่าชาวมาเลเซียทุกคนในเกาหลีเหนือ รวมถึงชาวเกาหลีเหนือในมาเลเซียจะได้รับอนุญาตให้เดินทางกลับประเทศบ้านเกิดของตนได้หลังได้รับจดหมายจากครอบครัวของคิมที่ร้องขอให้นำร่างของเขากลับไปเกาหลีเหนือ

### ความพยายามฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูต
หลังการประชุมสุดยอดเกาหลีเหนือ-สหรัฐ ค.ศ. 2018 ที่จัดขึ้นในสิงคโปร์ในวันที่ 12 มิถุนายน ค.ศ. 2018 รัฐบาลมาเลเซียชุดใหม่ที่นำโดยพรรคปากาตันฮาราปันภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรีมาฮาดีร์ โมฮามัดกล่าวว่า:*"โลกไม่ควรมองผู้นำเกาหลีเหนือ คิม จ็อง-อึน ด้วยความสงสัย แต่ควรเรียนรู้จากทัศนคติใหม่ของเขาในการนำมาซึ่งสันติภาพ"*ในการแถลงข่าวร่วมกันในโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น เขากล่าวว่า: "เราหวังว่าจะได้รับผลลัพธ์ที่ประสบความสำเร็จจากการประชุมครั้งประวัติศาสตร์" พร้อมเสริมว่า "มาเลเซียจะเปิดสถานทูตในเกาหลีเหนืออีกครั้งเพื่อยุติข้อพิพาททางการทูตเกี่ยวกับการลอบสังหารคิม จ็อง-นัม" วันที่ 13 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2019 มาฮาดีร์กล่าวว่ามาเลเซียจะยุติปัญหากับเกาหลีเหนือในไม่ช้าหลังการประชุมสุดยอดเกาหลีเหนือ-สหรัฐ ค.ศ. 2019 ซึ่งจัดขึ้นในฮานอย ประเทศเวียดนาม ในวันที่ 27–28 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2019 แต่หลังการเปลี่ยนแปลงผู้นำ ก็ไม่มีแถลงการณ์สำคัญใด ๆ ออกมาตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

## การสืบสวนเพิ่มเติม
จากข้อมูลของวัน อาซิรุล นิซาม เช วัน อาซิส หัวหน้าพนักงานสอบสวนตำรวจ คิม จ็อง-นัมเคยบอกกับเพื่อนว่าเขากลัวว่าชีวิตของเขาจะตกอยู่ในอันตรายหกเดือนก่อนการลอบสังหาร

ซีตี ไอชะฮ์ หนึ่งในผู้ต้องสงสัย อยู่ในมาเลเซียอย่างน้อยหนึ่งวันก่อนการโจมตี มีรายงานว่าเธอมาฉลองวันเกิดกับเพื่อน ๆ ไอชะฮ์เป็นแม่หย่าร้างที่ทำงานเป็นพนักงานนวดสปาในกัวลาลัมเปอร์ เธอเดินทางกลับอินโดนีเซียเป็นประจำเพื่อพบมารดาและบุตรชายของเธอ เธอเคยบอกมารดาว่าเธอได้งานที่ดีขึ้นในฐานะนักแสดงในวิดีโอแกล้งคนสำหรับตลาดจีน หลังเฮืองและไอชะฮ์ถูกจับกุม พวกเขากล่าวอ้างว่าคิดว่าพวกเขากำลังเข้าร่วมการแสดงแกล้งคน ตามคำให้การของผู้ต้องสงสัยทั้งสองคน พวกเขาได้รับคำสั่งให้แกล้งคนที่ไม่เป็นอันตรายในบริเวณใกล้เคียงสำหรับรายการโทรทัศน์แกล้งคน โดยหนึ่งในเป้าหมายคือคิม จ็อง-นัม พวกเขากล่าวว่าพวกเขาได้รับคำสัญญาว่าจะได้รับเงิน 100 ดอลลาร์สหรัฐ แต่หลังขาดการติดต่อกับผู้บงการ พวกเขาก็ไม่ได้รับเงินเลย

ตามที่ทนายความของพวกเธอกล่าว เฮืองถูกชักชวนในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2016 ในฮานอย ประเทศเวียดนาม ขณะที่ไอชะฮ์ถูกชักชวนในเดือนมกราคม ค.ศ. 2017 โดยแมวมองชาวมาเลเซียที่ทำงานให้กับเกาหลีเหนือ หญิงทั้งสองถูกจัดการโดยทีมชายชาวเกาหลีเหนือที่แยกจากกัน ซึ่งแอบอ้างว่าเป็นชาวญี่ปุ่นและชาวจีน โดยหนึ่งในผู้ชักชวนคือรี จี-อู ตั้งแต่ถูกชักชวน ไอชะฮ์ได้แสดงการแกล้งอย่างน้อย 10 ครั้ง เธอถูกส่งตัวไปพนมเปญเพื่อแสดงการแกล้งสามครั้ง โดยมีข้อเสนอ 200 ดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่เฮืองแสดงสี่ครั้งในสถานที่ต่าง ๆ รวมถึงอาคารผู้โดยสารของสนามบินและโรงแรมแมนดารินโอเรียนเต็ลในกัวลาลัมเปอร์ การแกล้งเกี่ยวข้องกับการเข้าใกล้ผู้ชายที่ไม่สงสัยและใช้มือแตะใบหน้าหรือจูบแก้ม จากนั้นก็ขอโทษก่อนจะวิ่งหนีไป จากนั้นรี จี-อูกล่าวว่าจะมีนักแสดงหญิงและชายคนใหม่เข้าร่วมการเล่นตลกที่สนามบิน เขาบรรยายถึงนักแสดงชายว่าเป็นชายอ้วนและศีรษะล้าน มี "กระเป๋าและแจ็กเกตสีดำ" ตรงกับลักษณะของคิมในวันที่เขาเสียชีวิต ตำรวจมาเลเซียได้รูปภาพของ "เจมส์" จากโทรศัพท์ของซีตี ไอชะฮ์ ซึ่งต่อมาถูกระบุว่าเป็นรี จี-อู ตำรวจพยายามค้นหาเขาแต่เขาไปอยู่ที่สถานทูตเกาหลีเหนือแล้ว

วันที่ 19 กุมภาพันธ์ ตำรวจมาเลเซียระบุตัวผู้ต้องสงสัยชาวเกาหลีเหนือเพิ่มอีก 4 คน พวกเขาถูกระบุว่าคือรี จี-ฮย็อน (อายุ 33 ปี) ฮง ซ็อง-ฮัก (34 ปี) โอ จ็อง-กิล (55 ปี) และรี แจ-นัม (57 ปี) ทั้งหมดเดินทางออกจากมาเลเซียหลังการโจมตี และตำรวจมาเลเซียได้ขอความช่วยเหลือจากตำรวจสากลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ ในการติดตามตัวพวกเขา ตามแหล่งข่าวที่ไม่เปิดเผยชื่อ ผู้ต้องสงสัยทั้งสี่คนเดินทางไปจาการ์ตา ดูไบ และวลาดีวอสตอคก่อนจะไปถึงเปียงยาง ผู้ต้องสงสัยชายชาวเกาหลีเหนืออีกสามคนยังคงอยู่ในมาเลเซีย ได้แก่ รี จี-อู ผู้ซึ่งอาศัยอยู่ในมาเลเซียมาสามปี คิม อุก-อิล พนักงานสายการบินแอร์โครยอ และฮย็อน กวัง-ซ็อง เลขานุการหมายเลขสองของสถานทูตเกาหลีเหนือ  ผู้ต้องสงสัยเหล่านี้ได้ลี้ภัยอยู่ในสถานทูตเกาหลีเหนือ

วันที่ 22 กุมภาพันธ์ คาลิด อาบู บาการ์ ผู้บัญชาการตำรวจมาเลเซีย กล่าวว่าการสังหารครั้งนี้เป็น "ความพยายามที่วางแผนไว้ล่วงหน้า" และหญิงสองคนที่ถูกจับกุมได้รับการฝึกฝนให้ก่อเหตุและมีการซ้อมการโจมตีซ้ำแล้วซ้ำเล่าที่พาวิลเลียนกัวลาลัมเปอร์และกัวลาลัมเปอร์ซิตีเซ็นเตอร์ (KLCC) คาลิดยังอ้างด้วยว่าหญิงทั้งสองน่าจะรู้ว่าพวกเธอกำลังใช้สารพิษ ในวันเดียวกันนั้น ชายชาวมาเลเซียที่ไม่เปิดเผยชื่อซึ่งเชื่อว่าเป็นนักเคมีถูกตำรวจจับกุมระหว่างการบุกค้นคอนโดมิเนียมซึ่งเขานำตำรวจไปยังคอนโดมิเนียมอีกแห่งที่ยึดสารเคมีต่าง ๆ ได้

วันที่ 28 กุมภาพันธ์ หญิงทั้งสองถูกตั้งข้อหาฆาตกรรม ซึ่งมีโทษประหารชีวิตภาคบังคับ ทนายความของเฮืองได้เรียกร้องให้มีการชันสูตรพลิกศพครั้งที่สอง เนื่องจากเขาสงสัยในความเชี่ยวชาญของมาเลเซีย และเรียกร้องให้ผู้เชี่ยวชาญจากญี่ปุ่นและอิรักรวมถึงนักพยาธิวิทยาจากเกาหลีเหนือเองเข้ามาเกี่ยวข้อง ตำรวจมาเลเซียตอบกลับโดยบอกให้ทนายความยื่นอุทธรณ์ต่อศาลสูง

วันที่ 3 มีนาคม รี จ็อง-ชอล ผู้ต้องสงสัยชาวเกาหลีเหนือเพียงคนเดียวที่ถูกควบคุมตัว ได้รับการปล่อยตัวและถูกเนรเทศออกนอกประเทศเนื่องจากขาดหลักฐาน ขณะเดินทางผ่านประเทศจีน เขาให้สัมภาษณ์กับสื่อว่าตำรวจมาเลเซียข่มขู่จะทำร้ายครอบครัวของเขาหากเขาไม่สารภาพว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการฆาตกรรมและกล่าวว่าการจับกุมเขาเป็นส่วนหนึ่งของ "การสมคบคิด" ตำรวจมาเลเซีย ปฏิเสธข้อกล่าวหาของเขาอย่างหนักแน่น

วันที่ 16 มีนาคม ตำรวจสากลออกหมายแดง (red notice) สำหรับผู้ต้องสงสัยชาวเกาหลีเหนือสี่คนที่หลบหนีไปยังเปียงยาง ผู้ต้องสงสัยชาวเกาหลีเหนือสามคนคือ รี จี-อู คิม อุก-อิลและฮยอน ควัง-ซ็อง ซึ่งหลบซ่อนตัวอยู่ในสถานทูตเกาหลีเหนือประจำประเทศมาเลเซีย ได้รับการปล่อยตัวในวันที่ 30 มีนาคมและได้รับอนุญาตให้เดินทางกลับประเทศหลังพนักงานสอบสวนได้สอบปากคำและพิสูจน์แล้วว่าพวกเขาไม่มีความผิด

วันที่ 22 มีนาคม สำนักข่าวย็อนฮับเผยแพร่ข้อมูลระบุว่ารี จี-ฮย็อน หนึ่งในผู้ต้องสงสัยสี่คนที่เดินทางออกจากมาเลเซียหลังการโจมตี (ชายสวมหมวกในภาพจากกล้องวงจรปิดของสนามบิน) เป็นบุตรชายของรี ฮง อดีตเอกอัครราชทูตเกาหลีเหนือประจำประเทศเวียดนาม ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2009 เขาเคยทำงานเป็นนักการทูตฝึกหัดในฮานอยเป็นเวลากว่าหนึ่งปีก่อนจะทำหน้าที่ล่ามอีกหลายปี ด้วยความสามารถในการสนทนาภาษาเวียดนามได้อย่างคล่องแคล่ว ทำให้เขาถูกสงสัยว่าหลอกล่อและชักจูงเฮือง ชาวเวียดนาม ให้เชื่อว่าเขาเป็นเศรษฐีชาวเกาหลีใต้ และทำให้เธอเข้าร่วมการแกล้งทางโทรทัศน์ปลอม ๆ ตามคำร้องขอของหน่วยงานยุติธรรมของมาเลเซีย ตำรวจสากลได้ประกาศหมายแดงสำหรับรี จี-ฮย็อนในข้อหาพัวพันกับการวางแผนฆาตกรรม

จากการสืบสวนทางนิติวิทยาศาสตร์พบว่า คิมมีแล็ปท็อปเดลล์ซึ่งเคยเข้าถึงข้อมูลที่เก็บอยู่ใน USB แฟลชไดรฟ์ขณะอยู่ในลังกาวี แม้ USB แฟลชไดรฟ์นั้นจะไม่ได้อยู่กับเขาในขณะเสียชีวิตก็ตาม

## การพิจารณาคดีฆาตกรรม

การพิจารณาคดีฆาตกรรมของซีตี ไอชะฮ์และดว่าน ถิ เฮืองเริ่มขึ้นในวันที่ 2 ตุลาคม ค.ศ. 2017 ที่ศาลสูงในชะฮ์อาลัม รัฐเซอลาโงร์ ประเทศมาเลเซีย โดยทั้งสองคนให้การปฏิเสธทุกข้อกล่าวหา ผู้พิพากษาดาตุก อัซมี อาริฟินเป็นประธานผู้พิพากษา

นักเคมีของรัฐบาลมาเลเซียให้การต่อศาลว่าพบผลิตภัณฑ์จากการเสื่อมสภาพของสารวีเอ็กซ์บนตัวหญิงทั้งสองคน นี่ถือเป็นหลักฐานแรกที่เชื่อมโยงจำเลยเข้ากับสารทำลายประสาทวีเอ็กซ์ ส่วนคำกล่าวอ้างของทางการเกาหลีเหนือที่ว่าคิม จ็อง-นัมเสียชีวิตจากอาการหัวใจวายนั้นถูกปฏิเสธโดยพยาธิแพทย์โมฮาหมัด ชะฮ์ มะฮ์มูด โดยเขาให้การต่อศาลว่า ไม่มีหลักฐานของอาการหัวใจวายจากการชันสูตรพลิกศพและรายงานพิษวิทยาหลังการเสียชีวิตแสดงให้เห็นว่าสารวีเอ็กซ์เป็นสาเหตุเดียวของการเสียชีวิต อย่างไรก็ตาม ภายใต้การซักค้านของทนายความฝ่ายจำเลยทั้งสอง โมฮาหมัดยอมรับว่าเขามีความรู้จำกัดเกี่ยวกับสารทำลายประสาทโดยทั่วไปและกล่าวว่าเขาไม่ทราบปริมาณของยาพิษที่ใช้ไป

นูร์ อาชิกิน อุษมาน นักพยาธิวิทยาเคมีอีกคนหนึ่ง ให้การต่อศาลว่าคิมมีระดับเอนไซม์โคลิเนสเตอเรสในเลือดต่ำมาก ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ถูกยับยั้งโดยสารต่อต้านโคลิเนสเตอเรส เช่น สารวีเอ็กซ์ เธอยังระบุว่าระดับโคลิเนสเตอเรสของจำเลยทั้งสองอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่สิ่งนี้ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาไม่เคยสัมผัสกับสารวีเอ็กซ์ แพทย์หญิงรันจินี ศิวากานาบาลัน ผู้เชี่ยวชาญด้านพิษวิทยาจากโรงพยาบาลเติงกู อัมปวน ราฮิมะฮ์ ให้การว่าสารวีเอ็กซ์อาจไม่เป็นอันตรายถึงชีวิตในปริมาณที่ต่ำมากและไม่เห็นด้วยกับข้อกล่าวอ้างที่ว่าสารวีเอกซ์เพียง 10 มิลลิกรัมก็สามารถทำให้มนุษย์เสียชีวิตได้ เธอยังอ้างว่าผู้ที่สัมผัสสารวีเอ็กซ์ด้วยมืออาจไม่ได้รับการล้างสารออกจนหมดจดด้วยสบู่และน้ำ เค. ชาร์มิละฮ์ นักพิษวิทยา ให้การว่ามีการพบขวดยาอะโทรพีน ยาที่ใช้เป็นยาแก้พิษสำหรับสารทำลายประสาท เช่น วีเอ็กซ์ ในกระเป๋าของคิม จ็อง-นัม วันที่ 8 ตุลาคม การพิจารณาคดีต้องย้ายไปยังห้องปฏิบัติการที่มีความปลอดภัยสูงเนื่องจากอันตรายที่เกิดจากเสื้อผ้าที่ปนเปื้อนสารทำลายประสาทซึ่งถูกนำมาใช้เป็นหลักฐาน

วัน อาซิรุล ตำรวจสอบสวน ระบุผู้ต้องสงสัย 4 คนจากภาพกล้องวงจรปิด ได้แก่ มร. ชัง (ระบุตัวตนคือฮง ซ็อง-ฮัก) มร. วาย (รี จี-ฮย็อน) เจมส์ (โอ จ็อง-กิล) และฮานาโมริ (หรือที่รู้จักกันในชื่อ "คุณปู่" และ "คุณลุง") (รี แจ-นัม) ชายเหล่านี้ไม่ถูกจับกุมเนื่องจากเจ้าหน้าที่สอบสวนวัน อาซิรุลและรองอัยการวัน ชาฮารุดดิน วัน ลาดินระบุว่าตำรวจมาเลเซียไม่มีข้อมูลเพียงพอจะระบุตัวตนหรือระบุตำแหน่งของผู้ต้องสงสัย

เมื่อการพิจารณาคดีกลับมาดำเนินต่อในเดือนมกราคม ค.ศ. 2018 ผู้พิพากษาอัซมี อาริฟินตัดสินว่าบันทึกจากวงจรปิดบางส่วนไม่สามารถใช้เป็นหลักฐานได้ วันที่ 14 มีนาคม ฮิชาม เตะฮ์ โปะฮ์ เต็ก ทนายความของเฮือง นำเสนอคำให้การที่บันทึกไว้ของเหงียน บิ๊ก ถวี่ เจ้าของบาร์และเพื่อนของเฮือง ต่อตำรวจเวียดนามในวันที่ 1 มีนาคม ค.ศ. 2017 โดยให้รายละเอียดว่าเฮืองถูกชายที่ชื่อ "ลี" (ระบุว่าเป็นรี จี-ฮย็อน) ชักชวนได้อย่างไร ในคำให้การนั้น ถวี่กล่าวว่า:

ระหว่างการซักค้าน ทนายฝ่ายจำเลยยื่นคำให้การเป็นลายลักษณ์อักษรที่ถวี่ได้ทำขึ้นเมื่อเดือนตุลาคมปีก่อน ซึ่งมีบันทึกคำให้การต่อตำรวจของเธอรวมอยู่ด้วย จากนั้นวัน อาซิรุล สารวัตรนำการสอบสวนของตำรวจมาเลเซีย ก็ถูกทนายความซักฟอกอย่างหนัก หลังเขายอมรับว่าไม่ได้ติดตามหาถงี่แม้จำเลย (เฮือง) ได้กล่าวถึงเธอในคำให้การของเธอ โดยทนายความกล่าวว่า "ในการสืบสวน คุณควรจะแสวงหาความจริง แต่การสอบสวนของคุณมุ่งเน้นไปที่ภาพจากวงจรปิดเท่านั้น ความจริงอยู่ที่นั่น (ในเวียดนาม) แต่ไม่มีใครในมาเลเซียสนใจ" ทนายความยังกล่าวด้วยว่าในเดือนพฤศจิกายนเขาขอความช่วยเหลือจาก สำนักงานอัยการสูงสุดมาเลเซียเพื่อโน้มน้าวให้ถวี่เดินทางมายังมาเลเซียเพื่อเป็นพยานเกี่ยวกับบทบาทของเธอในการแนะนำเฮืองให้รู้จักกับชายชาวเกาหลีเหนือ แต่คำขอถูกปฏิเสธเมื่อซาลิม บาชีร์ ทนายความอีกคนที่เป็นตัวแทนของเฮือง กล่าวว่า "น่าเสียดายที่อัยการสูงสุดปฏิเสธจะใช้อำนาจของเขาในการทำเช่นนี้ และในการกระทำนั้น ทำให้เราพลาดโอกาสที่ตำรวจจะไปเวียดนามเพื่อสอบสวน" ซาลิมเสริมว่าข้อเท็จจริงที่วิดีโอจากวงจรปิดแสดงให้เห็นว่าเฮืองแตะผมของเธอครู่หนึ่งหลังเข้าหาคิมและเดินไปห้องน้ำที่อยู่ไกลออกไปเพื่อล้างมือแสดงให้เห็น "ความคิดที่ไร้เดียงสา" และไม่ใช่พฤติกรรมของคนที่รู้ว่ามีพิษติดมือ ตามที่ทนายความฮิชามกล่าว ถวี่ยังปฏิเสธความพยายามของตำรวจเวียดนามและทนายฝ่ายจำเลยที่จะเดินทางมายังมาเลเซียเพื่อเป็นพยานให้เฮือง โดยอ้างถึงความรับผิดชอบในการดูแลบาร์กับสามีและดูแลลูกเล็กของเธอ

ขณะเดียวกัน ในส่วนของซีตี ไอชะฮ์ กุย ซุน เซ็งทนายความของเธอ ได้โจมตีผู้สอบสวนชาวมาเลเซียที่ไม่ยอมให้เขาเข้าพบไอชะฮ์ระหว่างที่เธอถูกควบคุมตัว 14 วันและไม่ยอมเปิดเผยส่วนหนึ่งของวิดีโอที่เชื่อมโยงกับการโจมตีรวมถึงความล้มเหลวของทางการในการคัดลอกภาพทั้งหมดจากเซิร์ฟเวอร์วงจรปิดของสนามบินซึ่งทำให้การต่อสู้คดีของไอชะฮ์เสียหาย ทนายความตำหนิตำรวจที่ไม่เผยแพร่เหตุการณ์ทั้งหมดในวิดีโอระหว่างการโจมตีเนื่องจากในระหว่างการพิจารณาคดีพบว่าตำรวจได้จงใจตัดช่วงเวลาสำคัญของการสังหารออกจากวิดีโอที่เป็นช่วงที่จำเลย (ไอชะฮ์) กำลังปรับแว่นตาหลังโจมตีเหยื่อ (ซึ่งภาพของไอชะฮ์ที่สวมแว่นกันแดดถูกตัดออกเนื่องจากไม่เหมาะสมจะเป็นหลักฐานเมื่อตำรวจพยายามตัดสินว่าลูกความของเขาฆ่าคน) ทนายความกล่าวเพิ่มเติมว่าตำรวจล้มเหลวในการสอบสวนหลักฐานสำคัญ เช่น กางเกงยีนส์และแว่นตาของไอชะฮ์ที่ไม่ได้ถูกส่งไปตรวจสอบทางห้องปฏิบัติการ นอกจากนี้ ผลการทดสอบจากแผนกเคมีก็แสดงให้เห็นว่าไม่พบร่องรอยของสารวีเอ็กซ์ในตัวอย่างเล็บ เศษเล็บและเลือดของไอชะฮ์

ทนายความของจำเลยทั้งสองต่างเห็นด้วยว่าลูกความของพวกเขาไม่ทราบว่าพวกเขากำลังจับต้องยาพิษและถูกใช้เป็นแพะรับบาป ยิ่งไปกว่านั้นคือการที่ไม่มีผู้ต้องสงสัยชาวเกาหลีเหนือทั้งสี่คนอยู่ด้วย ระหว่างการพิจารณาคดีตั้งแต่วันที่ 20 มีนาคม ฮิชามฉายวิดีโอจากวงจรปิดที่บันทึกไว้ที่ท่าอากาศยานนานาชาติโหน่ยบ่ายในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2017 ซึ่งแสดงให้เห็นว่าลูกความของเธอกำลังแกล้งเจ้าหน้าที่รัฐบาลเวียดนามชื่อจิ่ญ หง็อก ลิญในฮานอยไม่ถึงสองสัปดาห์ก่อนการโจมตี โดยแสดงให้เห็นว่าเธอเดินเข้าไปหาชายคนนั้นจากด้านหลังและโอบแขนรอบคอของเขา วิดีโออีกชุดหนึ่งที่ทนายความนำมาฉายแสดงให้เห็นเฮืองกำลังแสดงเป็นเหยื่อของการแกล้งโดยเหงียน หมั่ญ กวาง (หรือที่รู้จักกันในชื่อกวาง เบก) ผู้สร้างภาพยนตร์ชาวเวียดนาม จากคำให้การเป็นลายลักษณ์อักษรของกวาง เขาบอกว่าเขาได้จ้างเฮือง ให้แสดงในวิดีโอที่บันทึกไว้ใน ค.ศ. 2016 ทนายความจึงอธิบายว่า "วิดีโอเหล่านี้อธิบายได้ว่าทำไมจำเลยถึงระบุว่าตัวเองเป็นนักแสดง" และตั้งคำถามกับวัน อาซิรุล พนักงานสอบสวนของตำรวจว่าเขา "ได้พยายามติดตามกวางหลังได้รับคำให้การเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่และถามว่างานนี้สำคัญหรือไม่ หรือเป็นการเสียเวลาเปล่า" ซึ่งได้รับคำตอบว่า "ไม่ได้พยายามและเห็นด้วยกับคำถามหลัง" อย่างไรก็ตาม พนักงานสอบสวนของตำรวจมาเลเซียปฏิเสธข้อกล่าวหาที่ว่าการที่ไม่มีผู้ต้องสงสัยชาวเกาหลีเหนือสี่คนนั้นทำให้การสอบสวนของพวกเขาเกิดความลำเอียง โดยยืนยันว่า "สำหรับคดีนี้ ผู้กระทำผิดหลักที่ก่อเหตุฆาตกรรมคือจำเลยทั้งสอง" และปฏิเสธข้อกล่าวหาที่ว่าตำรวจมาเลเซียไม่ได้ดำเนินมาตรการที่เพียงพอในการติดตามชายสี่คนนั้น โดยเน้นย้ำว่าตำรวจสากลได้ออกการแจ้งเตือนให้จับกุมชายสี่คนนั้นตามคำขอของมาเลเซีย หลังถูกซักถามโดยนารัน ซิงห์  ทนายความของเฮืองอีกคนหนึ่งในระหว่างการพิจารณาคดี พนักงานสอบสวนของตำรวจยอมรับว่ามีความผิดพลาดในการสอบสวนของเขาเนื่องจากแรงกดดันจากอดีตผู้บัญชาการตำรวจมาเลเซียคาลิด แม้อาซิรุลจะยังคงปฏิเสธข้อกล่าวหาที่ว่าการสอบสวนของเขาถูกควบคุมโดยผู้บังคับบัญชาของเขา

การพิจารณาคดีเริ่มการแถลงปิดคดีในวันที่ 27 มิถุนายน ค.ศ. 2018 วันที่ 16 สิงหาคม ศาลมาเลเซียตัดสินใจพิจารณาคดีต่อในวันที่ 1 พฤศจิกายนไปจนถึงเดือนเมษายน ค.ศ. 2019 โดยผู้พิพากษากล่าวว่า "ไม่สามารถตัดประเด็นการลอบสังหารทางการเมืองออกไปได้" แม้จะไม่มีหลักฐานเพียงพอจะกล่าวเช่นนั้นก็ตาม พร้อมเสริมว่าภาพจากวงจรปิด "แสดงให้เห็นว่าพวกเขาทราบว่าของเหลวในมือเป็นพิษและไม่มีทีมงานที่ซ่อนอยู่และไม่มีความพยายามดึงบุคคลนั้นเข้ามาในเรื่องตลกหลังจากนั้น เหมือนที่มักเกิดขึ้นในรายการโทรทัศน์แนวแกล้งคน" ผู้ถูกกล่าวหาทั้งสองจึงถูกเรียกให้เข้าสู่กระบวนการสืบพยานฝ่ายจำเลยเนื่องจากคดีจะใช้เวลาอีกหลายเดือนก่อนจะมีการตัดสินขั้นสุดท้าย วันที่ 1 กันยายน ตำรวจมาเลเซียกำลังติดตามหญิงชาวอินโดนีเซียสองคนที่เต็มใจจะให้การในคดีนี้

วันที่ 28 มกราคม ค.ศ. 2019 การพิจารณาคดีถูกเลื่อนออกไปเป็นเดือนมีนาคม

## การยกฟ้องข้อหาฆาตกรรม
### การปล่อยตัวซีตี ไอชะฮ์

ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2019 ซีตี ไอชะฮ์ถูกปล่อยตัวหลังข้อหาฆาตกรรมของเธอถูกยกฟ้อง ต่อมาทั้งสื่ออินโดนีเซียและเวียดนามเปิดเผยว่าการปล่อยตัวเธอเป็นผลมาจากจดหมายร้องขอที่ส่งมาจากรัฐบาลอินโดนีเซีย ซึ่งได้รับการตอบรับจากทอมมี ทอมัส อัยการสูงสุดของมาเลเซีย สิ่งนี้ได้รับการยอมรับในภายหลังโดยทอมัสและได้รับการยืนยันโดยรอยเตอร์ส แม้ทอมัสจะปฏิเสธการตอบคำถามจากแหล่งข่าวอื่น ๆ เมื่อถูกขอให้แสดงความเห็นเกี่ยวกับการตัดสินใจดังกล่าว

วันที่ 13 มีนาคม เหลียว เหว่ย์เฉียง รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี อธิบายเพิ่มเติมว่าอำนาจในการยกเลิกข้อกล่าวหาต่อบุคคลใด ๆ ในมาเลเซียนั้นขึ้นอยู่กับอัยการสูงสุดของประเทศตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ แม้จะมีการเรียกร้องที่คล้ายกันจากรัฐบาลเวียดนามให้ปล่อยตัวดว่าน ถิ เฮืองในลักษณะเดียวกับผู้ต้องสงสัยชาวอินโดนีเซีย แต่อัยการมาเลเซียปฏิเสธคำขอนั้นและกล่าวว่าการพิจารณาคดีจะดำเนินต่อไปโดยมีการเลื่อนออกไปจนถึงวันที่ 1 เมษายนเนื่องจากเฮืองมีสุขภาพและสภาพจิตใจไม่ดี เธอไม่ได้นอนมาสามคืนหลังอัยการสูงสุดมาเลเซียตัดสินใจยกเลิกข้อกล่าวหาต่อไอชะฮ์

#### ปฏิกิริยา
ทนายความฝ่ายจำเลยของเฮืองรู้สึกว่ารัฐบาลมาเลเซียกำลังเลือกปฏิบัติในระบบตุลาการเนื่องจากก่อนหน้านี้ศาลได้แถลงว่าพบว่ามีพยานหลักฐานเพียงพอจะดำเนินคดีกับผู้ต้องสงสัยทั้งสองแต่กลับปล่อยตัวเพียงคนเดียว พวกเขาได้ให้เหตุผลในการทำเช่นนั้น เช่น "การพิจารณาถึงความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างอินโดนีเซียกับมาเลเซีย จึงตกลงที่จะดำเนินการไม่ฟ้องร้องต่อไอชะฮ์" ซึ่งเป็นหลักฐานที่พบจากการค้นพบจดหมายลับที่ส่งโดยอัยการสูงสุดของมาเลเซียไปยังกระทรวงกฎหมายและสิทธิมนุษยชนของอินโดนีเซียเพื่อตอบสนองต่อคำขออุทธรณ์ของพวกเขา การปฏิบัติที่แตกต่างกันของอัยการสูงสุดมาเลเซียต่อผู้ต้องสงสัยทั้งสองคนดึงดูดคำวิพากษ์วิจารณ์จากรามการ์ปาล ซิงห์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาเลเซียจากเขตบูกิตเกอลูกอร์ รามการ์ปาลรู้สึกว่าการที่ทอมัสปฏิเสธการถอนข้อหาฆาตกรรมกับผู้ต้องสงสัยคนที่สองนั้นเป็นเรื่องที่ "น่าประหลาดใจและทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับอำนาจของอัยการสูงสุดในประเทศ" เขากล่าวเพิ่มเติมว่า:

เล ถิ ทู ฮัง โฆษกกระทรวงการต่างประเทศเวียดนาม แสดงความเสียใจต่อการตัดสินใจของอัยการสูงสุดมาเลเซียและเรียกร้องให้มีการพิจารณาคดีอย่างยุติธรรม ถ้อยแถลงของเธอได้รับการสนับสนุนจากรัฐมนตรีเวียดนามคนอื่น ๆ รวมฝ่าม บิ่ญ มิญ ถึงรัฐมนตรีต่างประเทศ เหงียน ก๊วก หยุง รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงต่างประเทศ และเล กวี่ กวิ่ญ เอกอัครราชทูตเวียดนามประจำมาเลเซีย การปล่อยตัวซีตี ไอชะฮ์ "จุดประกายความโกรธเคืองในมาเลเซีย" โดยมีแหล่งข่าวชี้ว่าการปล่อยตัวครั้งนี้เป็นผลมาจากการวิ่งเต้นทางการเมืองและ "แรงกดดันทางการทูต" จากรัฐบาลอินโดนีเซีย อย่างไรก็ตาม มาฮาดีร์ โมฮามัด นายกรัฐมนตรีมาเลเซีย "ปฏิเสธว่ารัฐบาลมาเลเซียยอมจำนนต่อแรงกดดันทางการทูต" โดยอ้างว่าเขา "ไม่มีข้อมูล" เกี่ยวกับการลอบสังหาร และการปล่อยตัวเป็นไปตาม "นิติธรรม"

บริดเจ็ต เวลช์ ผู้เชี่ยวชาญด้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จากมหาวิทยาลัยจอห์น คาบอต คาดการณ์ว่าการตัดสินใจจะเสี่ยงต่อ "ปัญหาระดับทวิภาคีที่ยุ่งยากกับเวียดนามหากไม่มีการปฏิบัติที่คล้ายคลึงกันกับพลเมืองของพวกเขา" เว่ย์ เจียเสียง ประธานสมาคมชาวจีนมาเลเซีย (MCA) แสดงความกังวลเกี่ยวกับการ แทรกแซงที่เป็นไปได้ในผลการพิจารณาคดี ตามคำกล่าวของเว่ย์ เขาได้รับคำตอบจากคำถามที่เป็นลายลักษณ์อักษรในการประชุมรัฐสภาของมาเลเซีย ซึ่งนายกรัฐมนตรีมาฮาดีร์กล่าวว่าอัยการสูงสุดยังคงสามารถปฏิบัติตามคำสั่งของเขาได้แม้อัยการสูงสุดจะมีดุลยพินิจตัดสินใจเรื่องกรอบเวลาสำหรับขั้นตอนการดำเนินคดีอาญา คำกล่าวของเขาได้รับการสนับสนุนจากเฉิน จฺวินเออร์ โฆษกหญิงของสมาคมฯ ซึ่งสะท้อนคำกล่าวของรามปาร์กาลและเน้นย้ำว่า "กฎหมายมาเลเซียไม่ควรเลือกปฏิบัติ" และทุกคน "มีความเท่าเทียมกันภายใต้กฎหมาย

จอร์จ วารุงีส ประธานสภาทนายความมาเลเซียที่กำลังจะพ้นตำแหน่งแสดงความเห็นว่า "อัยการสูงสุดมีดุลยพินิจยกเลิกข้อกล่าวหาได้" แต่ "จะเป็นการดีหากอัยการสูงสุดสามารถให้เหตุผลในการยกเลิกข้อกล่าวหา" เพื่อเลี่ยงการคาดเดา ทนายความชาวมาเลเซียคนอื่น ๆ มองว่าการตัดสินใจดังกล่าวเป็นการเลือกปฏิบัติต่อเฮือง ไม่ใช่แค่ในแง่ของระบบตุลาการของมาเลเซียเท่านั้น แต่ยังรวมถึงต่อสาธารณชน (ซึ่งส่วนใหญ่ต้องการการพิจารณาคดีที่ยุติธรรมและโปร่งใส) ดังที่ทนายความนูร์ ฮันนาน อิซักกล่าวไว้

### การตัดสินโทษและการปล่อยตัวของดว่าน ถิ เฮือง
วันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 2019 ข้อหาฆาตกรรมที่ถูกตั้งกับเฮืองถูกถอนออกไปและเธอยอมรับสารภาพในข้อหาที่เบากว่าคือ "การทำร้ายร่างกายโดยสมัครใจด้วยอาวุธหรือวิธีการอันตราย" เธอถูกตัดสินจำคุกเป็นเวลา 3 ปี 4 เดือน แต่ได้รับการลดโทษ 1 ใน 3 ของระยะเวลาจำคุก และได้รับการปล่อยตัวในวันที่ 3 พฤษภาคม

## ดูเพิ่ม
* กิจกรรมผิดกฎหมายของเกาหลีเหนือ
* รายชื่อการลอบสังหาร

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 

หมวดหมู่:พ.ศ. 2560 ในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
หมวดหมู่: คดีฆาตกรรมในประเทศมาเลเซียในปี พ.ศ. 2560
หมวดหมู่: ทศวรรษ 2010 ในกัวลาลัมเปอร์
หมวดหมู่:อาชญากรรมเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 ในเอเชีย
หมวดหมู่:กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 ในประเทศมาเลเซีย
หมวดหมู่:การลอบสังหารในมาเลเซีย
หมวดหมู่:การก่อการร้ายด้วยสารเคมี
หมวดหมู่:การเสียชีวิตจากพิษ
หมวดหมู่:อุบัติการณ์ทางการทูต
หมวดหมู่:วิกฤตการณ์ทางการทูตในทศวรรษ 2010
หมวดหมู่:การลอบสังหารที่ถูกถ่ายทำ
หมวดหมู่:การฆาตกรรมที่ถูกถ่ายทำในเอเชีย
หมวดหมู่:การสังหารเป้าหมาย
หมวดหมู่:การก่อการร้ายที่กระทำโดยเกาหลีเหนือ
หมวดหมู่: ท่าอากาศยานนานาชาติกัวลาลัมเปอร์
หมวดหมู่:คิม จ็อง-อึน
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์มาเลเซีย–เกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์มาเลเซีย–เวียดนาม
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์อินโดนีเซีย–มาเลเซีย
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์อินโดนีเซีย–เกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์อินโดนีเซีย–เวียดนาม
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์เกาหลีเหนือ–เวียดนาม