ฟร็องซวซ โดบีเญ มาร์กีซ เดอ แม็งต์นง

**ฟร็องซวซ โดบีเญ มาร์กีซ เดอ แม็งต์นง** (ฝรั่งเศส: Françoise d'Aubigné, Marquise de Maintenon) (ประสูติ 27 พฤศจิกายน ค.ศ. 1635 – สิ้นพระชนม์ 15 เมษายน ค.ศ. 1719) ทรงเป็น **พระมเหสีลับ** ของ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส และเป็นหนึ่งในสตรีผู้ทรงอิทธิพลที่สุดในราชสำนักฝรั่งเศส ยุคปลายศตวรรษที่ 17 ถึงต้นศตวรรษที่ 18 พระองค์มีชีวิตที่น่าจดจำและเต็มไปด้วยเรื่องราวมากมาย จากการเกิดในคุก ท่ามกลางความยากจน สู่การเป็นภรรยาของกษัตริย์ผู้ทรงอำนาจที่สุดในยุโรป และมีอิทธิพลอย่างมากต่อชีวิตของกษัตริย์และนโยบายของรัฐ

## ชีวิตช่วงต้นและวัยเด็กที่ยากลำบาก
ฟร็องซวซ โดบีเญ ซึ่งต่อมาคือ มาดาม เดอ แม็งต์นง เกิดเมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน ค.ศ. 1635 ณ เมืองนีออร์ ในประเทศฝรั่งเศส สิ่งที่น่าสนใจ คือ เธอถือกำเนิดขึ้นใน เรือนจำ ที่บิดาของเธอ คือ **กงสต็อง โดบีเญ  (Constant d'Aubigné)** ขุนนางโปรเตสแตนต์ ผู้ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยและถูกคุมขัง  ส่วนมารดาของเธอ คือ **ฌาน เดอ การ์ดียัก (Jeanne de Cardilhac)** 

วัยเด็กของฟร็องซวซจึงเต็มไปด้วยความยากลำบากและความแร้นแค้นอย่างต่อเนื่อง เมื่อบิดามารดาเสียชีวิตไป เธอต้องกลายเป็นเด็กกำพร้าและได้รับการเลี้ยงดูโดยญาติ ในช่วงนี้เองที่เธอต้องเปลี่ยนจากการนับถือศาสนาคริสต์นิกายโปรเตสแตนต์ ซึ่งเป็นศาสนาเดิมของครอบครัว ให้มานับถือนิกายโรมันคาทอลิก

อย่างไรก็ตาม แม้จะอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก ฟร็องซวซก็ยังคงได้รับการศึกษาที่ดีในคอนแวนต์แห่งหนึ่ง ทำให้เธอมีความรู้และกิริยามารยาทอันดีงาม ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญสำหรับชีวิตที่พลิกผันของเธอในอนาคต

## การแต่งงานครั้งแรกกับปอล สการ์รง
ชีวิตของฟร็องซวซพลิกผันอีกครั้ง เมื่อเธอได้แต่งงานกับนักเขียนผู้มีชื่อเสียง **ปอล สการ์รง** (Paul Scarron) เขาเป็นกวีและนักเขียนบทละครชื่อดัง ผู้ชาญฉลาด แต่ร่างกายพิการจากอาการเจ็บป่วย

ในวันที่ 6 เมษายน ค.ศ. 1652 ฟร็องซวซวัย 16 ปี ได้สมรสกับ ปอล สการ์รง ซึ่งอายุมากกว่า ที่กรุงปารีส การแต่งงานครั้งนี้ไม่ได้มาจากความรัก แต่เป็นการส่งเสริมซึ่งกันและกัน เธอได้รับความมั่นคงในชีวิต ส่วนปอล สการ์รง ได้สหายที่ชาญฉลาด  

การแต่งงานกับ ปอล สการ์รง เปิดโอกาสให้เธอได้เข้าสู่สังคมนักคิดและนักเขียนของฝรั่งเศส ทำให้เธอโดดเด่นด้วยความเฉลียวฉลาดและปฏิภาณไหวพริบ

แต่เมื่อ ปอล สการ์รงเสียชีวิต เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 1660 ฟร็องซวซก็กลับมายากจนอีกครั้ง เพราะไม่มีมรดกใด ๆ เธอต้องอาศัยเงินบำนาญเพียงเล็กน้อยที่ได้รับจาก พระราชินีอันนาแห่งออสเตรีย (Anne of Austria) พระมารดาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 เพื่อประทังชีวิต

## เส้นทางสู่ราชสำนักและได้รับความโปรดปรานของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14
จุดเปลี่ยนสำคัญในชีวิตของฟร็องซวซ คือ การที่เธอได้เข้ามาอยู่ในราชสำนัก ประมาณปี ค.ศ. 1669 ด้วยคำแนะนำของ **มาดาม เดอ มงเตสปง** (**Madame de Montespan**) พระสนมคนโปรดของ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ในขณะนั้น ฟร็องซวซได้รับตำแหน่งเป็น **ครูพี่เลี้ยง (governess)** ให้กับพระโอรสและพระธิดานอกสมรส ของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 กับ มาดาม เดอ มงเตสปง

ฟร็องซวซเป็นผู้หญิงที่เคร่งศาสนา สุขุมรอบคอบ เฉลียวฉลาด ใจเย็น และมีระเบียบวินัย เธอมีความสามารถในการดูแลเด็ก ๆ ได้อย่างดีเยี่ยม ซึ่งตรงกันข้ามกับบุคลิกที่ไม่แน่นอนของมาดาม เดอ มงเตสปง

พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 มักจะเสด็จไปเยี่ยมพระโอรสและพระธิดา พระองค์ทรงประทับใจอย่างมากกับความซื่อสัตย์ ความเมตตา และความสงบเงียบของฟร็องซวซ พระองค์ใช้เวลาสนทนาและขอคำแนะนำจากเธอมากขึ้น จนในปี ค.ศ. 1674 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ซื้อ **ปราสาทแม็งต์นง (Château de Maintenon)** ให้เธอ และในปี ค.ศ.1675 พระองค์ทรงแต่งตั้งให้เธอเป็น **มาร์กีซ เดอ แม็งต์นง (Marquise de Maintenon)** ซึ่งเป็นชื่อที่เธอใช้เรียกตัวเองหลังจากนั้น

## การแต่งงานลับกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14
ความสัมพันธ์ของฟร็องซวซกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 พัฒนาจากความเคารพกลายเป็นความรักใคร่ และนำไปสู่การแต่งงานที่ไม่ธรรมดา

เมื่ออิทธิพลของ **มาดาม เดอ มงเตสปง** ลดลง อิทธิพลของ **มาดาม เดอ แม็งต์นง**ก็เพิ่มขึ้น เธอได้กลายเป็นคนสนิทและที่ปรึกษาคนสำคัญ ของกษัตริย์

หลังจากที่ สมเด็จพระราชินีมารี-เตแรซ (Marie Thérèse of Austria) พระมเหสีองค์แรกของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 สิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม ค.ศ. 1683 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ได้ทรงแต่งงานอย่างลับ ๆ กับ **ฟร็องซวซ โดบีเญ มาร์กีซ เดอ แม็งต์นง** เชื่อกันว่า พิธีเกิดขึ้นในคืนวันที่ 9-10 ตุลาคม ค.ศ.1683 ณ พระราชวังแวร์ซาย (Château de Versailles) โดยมี **อาร์ชบิชอปแห่งปารีส** (**Archbishop of Paris**) เป็นผู้ประกอบพิธี

การแต่งงานนี้เป็นการสมรสแบบ Morganatic Marriage ซึ่งหมายความว่า แม้เธอจะเป็นภรรยาของกษัตริย์ แต่เธอก็ไม่ได้ดำรงตำแหน่งเป็น**พระราชินีแห่งฝรั่งเศส**อย่างเป็นทางการ  และพระโอรสธิดา (ถ้ามี) จะไม่มีสิทธิ์สืบทอดราชบัลลังก์ การแต่งงานนี้เป็นความลับที่สำคัญมาก เพื่อรักษาศักดิ์ศรีของราชวงศ์ฝรั่งเศส

เธอมีตำแหน่งที่ไม่เหมือนใคร เป็นภรรยาของกษัตริย์ที่อาศัยในตำหนักของตนเองที่แวร์ซาย มีอิทธิพลต่อกษัตริย์อย่างมาก แต่ไม่เคยได้รับการประกาศเป็นพระราชินีอย่างเป็นทางการต่อหน้าสาธารณชน เธอได้รับการเรียกขานว่า "**มาดาม เดอ แม็งต์นง**" เสมอ

## บทบาทและอิทธิพลในราชสำนัก
แม้จะไม่เป็นราชินีอย่างเป็นทางการ แต่มาดาม เดอ แม็งต์นง ก็มีอิทธิพลอย่างมาก

เธอมีอิทธิพลอย่างมากต่อความศรัทธาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ทำให้พระองค์หันมาเคร่งศาสนาและเข้มงวดกับศีลธรรมในราชสำนักมากขึ้น บทบาทของเธอในการสนับสนุนการเพิกถอนพระราชกฤษฎีกาแห่งน็องต์ (Edict of Nantes) ในปี ค.ศ. 1685 ซึ่งเป็นการยกเลิกสิทธิของชาวโปรเตสแตนต์ในฝรั่งเศส ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอย่างมาก ในหมู่นักประวัติศาสตร์ว่าเธอมีส่วนเกี่ยวข้องและชี้นำมากน้อยเพียงใด

เธอเป็นผู้ก่อตั้ง **ราชวิทยาลัยแซ็ง-หลุยส์ ที่แซ็ง-ซีร์ (Maison Royale de Saint-Louis at Saint-Cyr)** ในปี ค.ศ. 1686 ซึ่งเป็นโรงเรียนประจำ สำหรับบุตรสาวของขุนนางที่ยากไร้ ถือเป็นสถาบันการศึกษาที่มีชื่อเสียงและมีอิทธิพลอย่างมากในการให้การศึกษาแก่สตรีในยุคนั้น

แม้เธอจะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับกษัตริย์และให้คำแนะนำแก่กษัตริย์ แต่เธอก็ไม่ได้เข้าร่วมการประชุมสภาหรือมีอำนาจทางการเมืองโดยตรง อย่างไรก็ตาม **พระเจ้าหลุยส์ที่ 14** ก็ยังคงให้ความสำคัญกับคำแนะนำและความคิดเห็นของเธออย่างมาก

## ชีวิตหลังรัชสมัยของกษัตริย์และวาระสุดท้าย
เมื่อ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 เสด็จสวรรคต ในวันที่ 1 กันยายน ค.ศ. 1715 เธอก็ถอนตัวออกจากราชสำนักแวร์ซาย และเลือกที่จะใช้ชีวิตอย่างสงบที่**โรงเรียนแซ็ง-ซีร์ (Maison Royale de Saint-Louis at Saint-Cyr)** ซึ่งเธอเป็นผู้ก่อตั้งนั่นเอง

เธอเสียชีวิต เมื่อวันที่ 15 เมษายน ค.ศ. 1719 ณ **แซ็ง-ซีร์ (Saint-Cyr)** ด้วยวัย 83 ปี ซึ่งนับว่าเธอมีชีวิตยืนยาวพอที่จะได้เห็นการเปลี่ยนแปลงในรัชสมัยของพระเจ้าหลุยส์ที่ 15 ซึ่งเป็นพระราชปนัดดา (เหลน) ของ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14

## มรดก
ฟร็องซวซ โดบีเญ มาร์กีซ เดอ แม็งต์นง ทิ้งมรดกอันเป็นเอกลักษณ์ไว้ในประวัติศาสตร์ เธอเป็นที่จดจำในฐานะ **"ผู้อยู่เบื้องหลังบัลลังก์"** ผู้ทรงอิทธิพลอย่างเงียบ ๆ ตลอดช่วงปลาย รัชสมัยของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 บทบาทของเธอในการเป็นที่ปรึกษาและผู้ให้คำแนะนำแก่กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ ทำให้เธอมีอิทธิพลต่อทั้งนโยบายส่วนพระองค์และความเปลี่ยนแปลงทางศีลธรรมในราชสำนัก นอกจากนี้ เธอยังได้รับการยกย่องในฐานะนักปฏิรูปการศึกษา จากการก่อตั้ง **ราชวิทยาลัยแซ็ง-หลุยส์ ที่แซ็ง-ซีร์ (Maison Royale de Saint-Louis at Saint-Cyr)** ซึ่งเป็นสถาบันที่สำคัญในการให้การศึกษาแก่บุตรสาวของขุนนางที่ยากไร้ ตลอดชีวิตของเธอ ฟร็องซวซเป็นบุคคลผู้ไม่เหมือนใคร เส้นทางชีวิตจากความยากจนสู่การเป็นพระมเหสีลับของกษัตริย์ผู้ทรงอำนาจที่สุดในยุโรปนั้นเป็นเรื่องราวที่น่าทึ่งและท้าทายแนวคิดดั้งเดิมเกี่ยวกับสถานะของราชวงศ์ อย่างไรก็ตาม บทบาทของเธอในการเปลี่ยนแปลงนโยบายศาสนาของกษัตริย์ ซึ่งนำไปสู่การเพิกถอนพระราชกฤษฎีกาแห่งน็องต์ (Edict of Nantes) นั้น ยังคงเป็นประเด็นที่นักประวัติศาสตร์ตีความและถกเถียงกันมาจนถึงปัจจุบัน

## อ้างอิง
* Bryant, Mark. *Queen of Versailles: Madame de Maintenon, First Lady of Louis XIV's France* (2020) online
*
* 
*
*
*
*
*

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2178
หมวดหมู่:ราชินีแห่งฝรั่งเศส
หมวดหมู่:พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส