ตองอู

**ตองอู** (,  *Tauñngu*; ) เป็นเมืองในภาคพะโค (หงสาวดี) ประเทศพม่า อยู่ห่างจากย่างกุ้งไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ 220 กิโลเมตร มีเทือกเขาทางทิศตะวันออกและทิศตะวันตก อุตสาหกรรมหลักอยู่ที่ผลิตภัณฑ์การป่าไม้ ทั้งจากไม้สักและไม้เนื้อแข็งอื่น ๆ ที่ตัดได้จากภูเขา เมืองนี้มียังชื่อเสียงในด้านหมากและพลู

เมืองนี้มีชื่อเสียงในประวัติศาสตร์พม่าจากราชวงศ์ตองอูซึ่งปกครองประเทศมานานกว่า 200 ปี ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึง 18 ตองอูเคยเป็นเมืองหลวงของพม่าในช่วงปี ค.ศ. 1510–1539 และ ค.ศ. 1551–1552

เมืองใหม่เกตุมะดี (เมืองใหม่ของตองอู) เป็นกองบัญชาการกลางในเขตบัญชาการภาคใต้ของกองทัพพม่า สโมสรฟุตบอลหงสาวดียูไนเต็ดมีฐานในตองอู

## ชื่อ
**ตองอู** แปลว่า เมืองในขุนเขา หรือ **เกตุมะดี** (ကေတုမဒီ) เป็นชื่อโบราณภาษาบาลีของเมืองตองอู

## ประวัติศาสตร์

ตองอูก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1279 ในช่วงปลายสมัยของอาณาจักรพุกามซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการขยายพรมแดนไปทางทิศใต้ หลังจากการล่มสลายของจักรวรรดิพุกามใน ค.ศ. 1287 ตองอูตกอยู่ภายใต้การปกครองของอาณาจักรมยีนไซ่ง์และต่อมาคืออาณาจักรปี้นยะ ในปี ค.ศ. 1358 ตองอูประสบความสำเร็จในการก่อกบฏและได้รับเอกราชจนถึง ค.ศ. 1367 ก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอังวะ ผู้ปกครองยังคงมีอำนาจปกครองตนเองในระดับสูง โดยเล่นงานอาณาจักรอังวะและอาณาจักรหงสาวดีที่ใหญ่กว่าให้ต่อสู้กัน ในปี ค.ศ. 1470 อังวะปราบกบฏอีกครั้งและแต่งตั้งให้ซีตูจอทีนแม่ทัพผู้ปราบกบฏขึ้นเป็นข้าหลวง หลานชายของซีตูจอทีนคือพระเจ้าเมงจีโยได้ขึ้นเป็นข้าหลวงของตองอูใน ค.ศ. 1485 ภายใต้การนำของพระเจ้าเมงจีโยอาณาจักรนี้มีอำนาจมากขึ้น ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1510 พระเจ้าเมงจีโยได้แยกตัวออกจากอังวะอย่างเป็นทางการและก่อตั้งอาณาจักรตองอูขึ้น

ผู้สืบทอดของพระเจ้าเมงจีโย คือ พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ และ พระเจ้าบุเรงนอง ได้ก่อตั้งอาณาจักรที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อย่างไรก็ตาม การเป็นเมืองหลวงของตองอูนั้นมีอายุสั้น พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ได้ย้ายเมืองหลวงของอาณาจักรไปยังพะโค (หงสาวดี) ใน ค.ศ. 1539 เมืองนี้กลายเป็นเมืองหลวงของการกบฏอีกครั้งในช่วงสั้น ๆ ค.ศ. 1599 เมื่ออุปราช เมงเยสีหตูที่ 2 แห่งตองอู ประกาศตนเป็นกษัตริย์ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1599 กองกำลังของตองอูร่วมมือกับกองทัพยะไข่ โดยได้รับความช่วยเหลือจากทหารรับจ้างโปรตุเกสเข้าปล้นสะดมเมืองพะโค เมืองกบฏนี้ยังคงเป็นอิสระต่ออีก 10 ปี จนกระทั่งนะฉิ่นเหน่าง์ขึ้นครองบัลลังก์ตองอูใน ค.ศ. 1609 ปีต่อมาพระเจ้าอะเนาะเพะลูนได้ยึดตองอูและยุติการปกครองอันยาวนานของเมือง แม้จะมีซากโบราณสถานที่มองเห็นได้หลงเหลืออยู่เพียงเล็กน้อย แต่กำแพงเมืองอิฐทั้งสี่ด้านยังคงหลงเหลืออยู่จากสมัยราชวงศ์ ยกเว้นส่วนหนึ่งของกำแพงด้านใต้ คูเมืองกว้าง 9.6 เมตรแห้งเหือดไปเกือบหมดแล้ว ยกเว้นบางส่วนทางด้านตะวันออกซึ่งยังคงได้รับการดูแลรักษาอยู่

ช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 ตองอูอยู่ภายใต้การปกครองของข้าหลวงท้องถิ่นที่ได้รับการแต่งตั้งจากกษัตริย์โก้นบอง เขตตองอูประกอบด้วย 52 เขต รวมถึงเขตปยี่นมะน่า (และเนปยีดอ) ในปัจจุบัน เขตนี้ถูกแบ่งครึ่งหลังสงครามอังกฤษ–พม่าครั้งที่สอง อังกฤษผนวกดินแดนทางใต้รวมถึงเมืองตองอู ขณะที่พื้นที่ทางเหนือรวมถึงปยี่นมะน่าและเอลา ยังคงอยู่ภายใต้การควบคุมของพม่า กองทหารอังกฤษถอนกำลังในปี ค.ศ. 1893

ค.ศ. 1940 กองทัพอากาศสหราชอาณาจักรได้สร้างสนามบินทางตอนเหนือของเมือง ซึ่งตั้งแต่สิงหาคม ค.ศ. 1941 ถึงกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1942 ทำหน้าที่เป็นฐานฝึกอบรมและสนับสนุนให้กับกลุ่มอาสาสมัครอเมริกันที่ 1 หรือที่รู้จักกันในชื่อ Flying Tigers

ในยุทธการที่ถนนยูนนาน–พม่า ค.ศ. 1942 กองทัพบกจักรวรรดิญี่ปุ่นโจมตีกองกำลังสำรวจจีนในพม่าหรือรู้กันในชื่อ ยุทธการที่ตองอู

วันที่ 16 ตุลาคม ค.ศ. 2010 เมืองตองอูฉลองวันครบรอบ 500 ปี ด้วยการบูรณะและปรับปรุงสถานที่ท่องเที่ยวในเมืองหลายแห่ง

## ภูมิศาสตร์
มีทิวเขาสามแนวทอดตัวผ่านเขตนี้ ได้แก่ ทิวเขาพะโค เนินเขากะเหรี่ยง และ นะมะตอง หรือ “ลุ่มน้ำใหญ่” ซึ่งทั้งหมดทอดไปทางแนวเหนือและใต้ และส่วนใหญ่ปกคลุมด้วยป่าทึบ ทิวเขาพะโคมีความสูงโดยทั่วไป 800 ถึง 1,200 ฟุต (240 ถึง 370 เมตร) ในขณะที่ทิวเขาตอนกลางมีความสูงเฉลี่ย 2,000 ถึง 3,000 ฟุต (610 ถึง 910 เมตร) ส่วนที่เหลือของตองอูเป็นตอนบนของหุบเขาแม่น้ำสะโตง

## ภูมิอากาศ
ตองอูมีภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าสะวันนา (การแบ่งเขตภูมิอากาศแบบเคิพเพิน *Aw*) ซึ่งอยู่ติดกับภูมิอากาศแบบมรสุมเขตร้อน (การแบ่งเขตภูมิอากาศแบบเคิพเพิน *Am*) อากาศร้อนตลอดทั้งปี โดยช่วงเดือนก่อนมรสุม (มีนาคม–พฤษภาคม) จะร้อนเป็นพิเศษ โดยมีอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ยเกิน 35 องศาเซลเซียส (95 องศาฟาเรนไฮต์) มีฤดูหนาวแล้ง (พฤศจิกายน–มีนาคม) และฤดูร้อนฝน (เมษายน–ตุลาคม)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 

หมวดหมู่:เมืองในภาคพะโค
หมวดหมู่:เมืองหลวงเก่า
หมวดหมู่:ราชวงศ์ตองอู