การเลือกตั้งหัวหน้าพรรคก้าวไกล พ.ศ. 2566

**การเลือกตั้งหัวหน้าพรรคก้าวไกล พ.ศ. 2566** เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 15 กันยายน ค.ศ. 2023 ภายหลังจากที่พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคในขณะนั้น ประกาศเจตนารมณ์ที่จะลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคก้าวไกล หลังจากถูกศาลรัฐธรรมนูญสั่งหยุดปฏิบัติหน้าที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

พิธาดำรงตำแหน่งหัวหน้าพรรคเป็นระยะเวลา 3 ปี และเป็นผู้นำพรรคก้าวไกลคว้าชัยชนะในการเลือกตั้งทั่วไป พ.ศ. 2566 พรรคได้ทั้งสิ้น 151 ที่นั่ง ภายหลังการจัดตั้งรัฐบาลผสมร่วมกับพรรคการเมืองอื่น ๆ พิธาได้รับการเสนอชื่อเป็นนายกรัฐมนตรีต่อรัฐสภา แม้เขาจะได้รับเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎร แต่สมาชิกวุฒิสภาซึ่งส่วนใหญ่มาจากการแต่งตั้งโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ได้ลงมติไม่เห็นชอบต่อการเสนอชื่อ ก่อนที่การลงมติเลือกนายกรัฐมนตรีครั้งที่สองจะมีขึ้น ศาลรัฐธรรมนูญได้มีคำสั่งให้พิธาหยุดปฏิบัติหน้าที่ จากกรณีถูกกล่าวหาว่ากระทำการฝ่าฝืนกฎหมายเลือกตั้ง พรรคก้าวไกลจึงต้องไปเป็นฝ่ายค้าน ภายหลังข้อตกลงกับพรรคเพื่อไทยซึ่งเป็นพรรคร่วมจัดตั้งรัฐบาลล้มเหลว เนื่องจากไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ในสภาผู้แทนราษฎรได้ พิธาจึงไม่ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้นำฝ่ายค้านได้ เขาประกาศลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรค โดยมีการเลือกตั้งผู้สืบทอดในวันที่ 23 กันยายน

ชัยธวัช ตุลาธน เลขาธิการพรรค ได้รับเลือกเป็นหัวหน้าพรรคโดยไม่มีคู่แข่ง เขาระบุว่า พร้อมจะลาออกจากตำแหน่ง หากพิธาประสงค์จะกลับมาดำรงตำแหน่งหัวหน้าพรรค ภายหลังจากที่ศาลมีคำวินิจฉัยยกฟ้องและพ้นจากความผิดใด ๆ ต่อมา เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2566 ชัยธวัชได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้นำฝ่ายค้าน เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2567 ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยให้พิธาพ้นจากข้อกล่าวหา โดยไม่พบการกระทำความผิดตามที่ถูกร้องเรียน เขากลับเข้าปฏิบัติหน้าที่ในรัฐสภาในวันถัดมา โดยที่การประชุมใหญ่ของพรรคเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2567 มิได้มีการจัดการเลือกตั้งหัวหน้าพรรคแต่อย่างใด

## เบื้องหลัง
### การเลือกตั้ง พ.ศ. 2566

พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ซึ่งดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 ได้รับเลือกเป็นหัวหน้าพรรคก้าวไกล (MFP) แบบเป็นเอกฉันท์ในปี พ.ศ. 2563 เขานำพรรคลงเลือกตั้งในการเลือกตั้งทั่วไป พ.ศ. 2566 ซึ่งส่งผลให้เกิดการปรับเปลี่ยนขั้วการเมืองครั้งสำคัญ จากพรรคที่สนับสนุนคณะรัฐประหารและฝ่ายนิยมกษัตริย์ ไปสู่พรรคที่มีจุดยืนประชาธิปไตยและนโยบายประชานิยม ในการเลือกตั้งดังกล่าว พรรคก้าวไกลได้ที่นั่งมากที่สุดจำนวน 151 ที่นั่ง และได้คะแนนเสียงคิดเป็นร้อยละ 38 ของคะแนนเสียงทั้งหมด เมื่อมีการประกาศผลการเลือกตั้ง ปรากฏว่าไม่มีพรรคการเมืองใดได้รับที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎรเกินกึ่งหนึ่งที่จะจัดตั้งรัฐบาล ภายหลังการเลือกตั้ง พิธาประกาศความตั้งใจที่จะเป็นนายกรัฐมนตรี และเป็นผู้นำจัดตั้งรัฐบาลคณะถัดไป พรรคก้าวไกลได้จับมือกับพรรคการเมืองฝ่ายประชาธิปไตยอื่น ๆ เพื่อจัดตั้งรัฐบาลผสมหลังการเลือกตั้ง พรรคเพื่อไทยซึ่งได้อันดับที่สองในการเลือกตั้ง ถือเป็นพรรคร่วมรัฐบาลที่มีบทบาทสำคัญที่สุด

รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 กำหนดให้วุฒิสภา ซึ่งสมาชิกได้รับการแต่งตั้งโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) อันเป็นคณะรัฐประหารที่ยึดอำนาจภายหลังการรัฐประหาร พ.ศ. 2557 มีอำนาจร่วมลงมติเลือกนายกรัฐมนตรีพร้อมกับสภาผู้แทนราษฎรภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ในการเลือกตั้งสองครั้งแรกภายหลังรัฐธรรมนูญมีผลใช้บังคับ บทบัญญัติดังกล่าวส่งผลให้กองทัพมีอิทธิพลต่อการจัดตั้งรัฐบาลชุดต่อไป ไม่ว่าผลการเลือกตั้งทั่วไป พ.ศ. 2562 และ พ.ศ. 2566 จะออกมาเป็นอย่างไร อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน พิธาระบุว่าเขามีเสียงสนับสนุนจากสมาชิกวุฒิสภา ‘เพียงพอ’ ที่จะได้รับเลือกเป็นนายกรัฐมนตรี

เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม รัฐสภาได้ประชุมเพื่อเลือกนายกรัฐมนตรีคนถัดไป พรรคฝ่ายประชาธิปไตยซึ่งมีพรรคก้าวไกลเป็นแกนนำ ได้เสนอชื่อพิธาเป็นผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี โดยไม่มีการเสนอชื่อบุคคลอื่นเพิ่มเติม สมาชิกรัฐสภา 324 คนเห็นชอบให้พิธาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี (ประกอบด้วยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 311 คน และสมาชิกวุฒิสภา 13 คน) ขณะที่ 182 คนไม่เห็นชอบ 199 คนงดออกเสียง และ 44 คนไม่เข้าร่วมประชุม จากทั้งหมด 705 เสียง พิธาขาดอีก 51 เสียงจึงจะได้เสียงข้างมาก เนื่องจากต้องได้รับอย่างน้อย 375 เสียงจึงจะได้รับการแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ผู้ประท้วง (ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนพรรคก้าวไกล) วิพากษ์วิจารณ์ระบบการเลือกนายกรัฐมนตรีว่าไม่เป็นประชาธิปไตย โดยระบุว่ารัฐบาลที่พวกเขาต้องการถูกวุฒิสภาขัดขวางไม่ให้ขึ้นสู่อำนาจ

## อ้างอิง

หมวดหมู่:การเมืองไทยในปี พ.ศ. 2566
หมวดหมู่:พรรคก้าวไกล