ชื่อบุคคลญี่ปุ่น

[thumbnail|upright=0.55|right|[ยามาดะ ทาโร () ชื่อญี่ปุ่นของผู้ถือครอง (ชาย) คู่กับ *จอห์น สมิธ* (John Smith) ในภาษาอังกฤษ ชื่อที่คู่กับ *เจน สมิธ* (Jane Smith) น่าจะเป็น ยามาดะ ฮานาโกะ ()]]

**ชื่อบุคคลญี่ปุ่น** () ในปัจจุบันมักมีชื่อตระกูล (นามสกุล) ตามมาด้วยชื่อแรก ชื่อบุคคลญี่ปุ่นมักเขียนด้วย *[[อักษรคันจิ]]* ซึ่งเป็นอักษรจีนแต่สะกดด้วยภาษาญี่ปุ่น ชื่อ *คันจิ* อาจออกเสียงได้หลายแบบ ด้วยเหตุนี้ พ่อแม่มักตั้งชื่อลูกด้วยฮิรางานะหรือคาตากานะ

ชื่อตระกูลญี่ปุ่นมีหลายแบบ ตามรายงานแล้ว มีนามสกุลกว่า 100,000 แบบที่ใช้ในปัจจุบัน โดยสกุลที่ใช้มากที่สุดสามอันคือ ซาโต (), ซูซูกิ () และทากาฮาชิ () และในไม่นานมานี้ ชื่อญี่ปุ่นมักไม่ค่อยพบกับการสูญพันธุ์ของนามสกุลอย่างที่เกิดขึ้นในจีน

นามสกุลมีความหลากหลายในแต่ละภูมิภาคไม่เหมือนกัน เช่น ชื่อ จิเน็ง (), ฮิงะ () และชิมาบูกูโระ () พบได้ทั่วไปในโอกินาวะแต่ไม่ค่อยพบในส่วนอื่นของญี่ปุ่น โดยส่วนใหญ่เกิดจาความแตกต่างระหว่างภาษากับวัฒนธรรมของชาวยามาโตะกับโอกินาวะ ชื่อตระกูลญี่ปุ่นหลายคนมักมาจากสิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ เช่น อิชิกาวะ () แปลว่า "แม่น้ำหิน", ยามาโมโตะ () แปลว่า "ฐานภูเขา" และอิโนเอะ () แปลว่า "เหนือบ่อน้ำ"

ในขณะที่ชื่อตระกูลมักตามกฏของภาษา ชื่อแรกมักมีการออกเสียงและตัวอักษรที่แตกต่างกัน ในขณะที่ชื่อทั่วไปมักสะกดและออกเสียงง่าย พ่อแม่หลายคนใช้ชื่อที่มีตัวอักษรหรือการสะกดแบบแปลก ๆ และบางชื่อไม่สามารถสะกดในแบบทั่วไปได้ โดยเป็นกระแสมาตั้งแต่คริสตทศวรรษ 1990 เช่น ชื่อผู้ชายที่นิยมใช้คือ 大翔 มักสะกดเป็น "ฮิโรโตะ" แต่ไม่กี่ปีมานี้ มีการสะกดเป็น "ฮารูโตะ", "ยามาโตะ", "ไทงะ", "โซระ", "ไทโตะ", "ไดโตะ" และ "มาซาโตะ"

ชื่อผู้ชายมักลงท้ายด้วย *-โร* ( "บุตร" หรือ  "กระจ่าง, สว่าง"; เช่น "อิจิโร") *-ตะ* ( "ยิ่งใหญ่, หนา"; เช่น "เค็นตะ") หรือ *-โอะ* (男 / 雄 / 夫 "ผู้ชาย"; เช่น "เทรูโอะ" หรือ "อากิโอะ") หรือมีคำว่า *อิจิ* ( "[บุตร]คนแรก"; เช่น "เค็นอิจิ"), *คาซุ* (อาจเขียนเป็น  "[บุตร]คนแรก" คู่กับอักษรตัวอื่นที่เป็นไปได้; เช่น "คาซูฮิโระ"), *จิ* ( "[บุตร]คนที่สอง" หรือ  "ต่อไป"; เช่น "จิโร") หรือ *ได* ( "ยิ่งใหญ่, ขนาดใหญ่"; เช่น "ไดจิ")

ชื่อผู้หญิงมักลงท้ายด้วย *-โกะ* ( "ลูก"; เช่น "เคโกะ") หรือ *-มิ* ( "ความงาม"; เช่น "ยูมิ") ชื่ออื่นที่มีคำลงท้ายเป็นผู้หญิง ได้แก่ *-กะ* ( "กลิ่น, น้ำหอม" หรือ  "ดอกไม้"; เช่น "เรกะ") และ *-นะ* ( หรือ  หมายถึง "สีเขียว" หรือ "ต้นแอปเปิล"; เช่น "ฮารูนะ")

## ลำดับชื่อและนามสกุล
การเขียนชื่อบุคคลญี่ปุ่นในภาษาอื่นมักจะมีปัญหาที่พบบ่อยกันคือ ลำดับของชื่อและนามสกุล

ลำดับของการวางตำแหน่งชื่อและนามสกุลแตกต่างกันของระบบของญี่ปุ่นที่นำ นามสกุลนำหน้าชื่อ ในขณะที่ในรูปแบบอื่นเกือบทุกประเทศทั่วโลกใช้ชื่อนำหน้านามสกุล ในบางครั้งจะมีการใช้ชื่อนามสกุลเขียนในลักษณะตัวพิมพ์ใหญ่ เช่น Akira TORIYAMA หรือ TORIYAMA Akira เพื่อบอกให้รู้ว่านามสกุลคือ Toriyama (โทริยามะ) บุคคลที่อาศัยและทำงานอยู่นอกประเทศญี่ปุ่นนิยมใช้ชื่อนำหน้านามสกุล เช่น โยโกะ โอโนะ ภรรยาของจอห์น เลนนอน หรือ โยชิทากะ อามาโนะศิลปินชาวญี่ปุ่น นอกจากนี้ในข่าวนอกประเทศญี่ปุ่นที่มีการกล่าวถึงเกี่ยวกับ นักการเมือง นักธุรกิจ นักแสดง และนักกีฬา นิยมเขียนลำดับชื่อนำหน้านามสกุล เช่น จุนอิจิโร โคอิซูมิ หรือ ทาคูยะ คิมูระ

อย่างไรก็ตามการเขียนตามตัวอักษรคันจิ ไม่มีการสลับตำแหน่งของชื่อนามสกุล ยังคงไว้ให้นามสกุลนำหน้าชื่อเสมอ

หนังสือการ์ตูนของประเทศไทยนิยมใช้นามสกุลนำหน้าชื่อ แม้ว่าสำหรับคนไทยแล้วมาตรฐานในการเรียกชื่อญี่ปุ่นจะนำหน้าด้วยชื่อและต่อด้วยนามสกุลเหมือนยุโรป

## คำลงท้ายชื่อ
### -ซัง
**-ซัง** (-さん, -san) ใช้ลงท้ายสำหรับชื่อบุคคลเปรียบเหมือนคำว่า "คุณ-" ซึ่งสามารถใช้ได้ทั้งผู้ชายและผู้หญิง ใช้สำหรับบุคคลที่ไม่ใช่คนในครอบครัว ปัจจัยคำว่า -ซัง สามารถใช้ร่วมกับคำนามอื่นชื่อ นิคุยะซัง หมายถึงเจ้าของร้านขายเนื้อ (นิคุยะ แปลว่า ร้านขายเนื้อ)

คำว่า -ซัง -ซะมะ และ -ชิ เป็นคำลงท้ายที่ใช้สำหรับการอ้างถึงบุคคลอื่นอย่างสุภาพและทางการ

### -คุง
**-คุง** (-君, -くん, -kun) ใช้ลงท้ายชื่อผู้ชาย (และผู้หญิงในบางโอกาส) สำหรับการใช้สำหรับคนใกล้ชิด ใช้สำหรับบุคคลที่อายุมากกว่าเรียกคนที่อายุน้อยกว่า หรือในบางครั้งใช้เรียกบุคคลที่มีอายุไล่เลี่ยกัน และนิยมใช้เป็นคำลงท้ายสำหรับชื่อเด็กผู้ชาย ในบางครั้งจะมีการใช้เรียก -คุง สำหรับสาวออฟฟิศ โดยหัวหน้างานที่เป็นผู้ชาย เช่น ปังคุง

อาจารย์มักจะเรียกลูกศิษย์ลงท้ายโดยคำว่า "-คุง" สำหรับเด็กผู้ชายเรียก "-ซัง" หรือ "-จัง" สำหรับเด็กผู้หญิง

### -จัง
**-จัง** (-ちゃん, -chan) ใช้ลงท้ายสำหรับชื่อคนใกล้ชิดเพศหญิง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กผู้หญิง และคนรัก หรือเพื่อนที่สนิทกันมาก ๆ  ผู้หญิงบางคนนิยมเรียกชื่อตัวเองลงท้ายด้วย -จัง ในบางครั้งใช้เรียกชื่อสัตว์เลี้ยงตัวเองลงท้ายด้วยคำว่า "-จัง"

ในบางครั้งจะมีใช้สำหรับเรียกชื่อดารา หรือบุคคลที่ชื่นชอบ เช่น ชุวะจัง เนเน่จัง

### เซ็มไป และ โคไฮ
**เซ็มไป** (先輩, senpai) แปลว่า รุ่นพี่ ใช้ลงท้ายสำหรับชื่อสำหรับบุคคลที่อาวุโสกว่าในกลุ่มของตัวเอง เช่น รุ่นน้องเรียกรุ่นพี่ที่โรงเรียน นักกีฬาใหม่เรียกนักกีฬาที่มาก่อน หรือในธุรกิจใช้เรียกตำแหน่งผู้อาวุโสกว่าว่า เซ็มไป

**โคไฮ** (後輩, kōhai) แปลว่า รุ่นน้อง ใช้เรียกในทางกลับกัน

### เซ็นเซ
**เซ็นเซ** (先生, せんせい, sensei) ใช้ลงท้ายเรียกชื่อบุคคลที่เป็นอาจารย์ หมอ หรือ ทนาย แสดงถึงการเคารพ

### -ซามะ
**-ซามะ** (-様, -さま, -sama) ใช้ลงท้ายชื่อบุคคล มีความหมายเหมือนกับคำว่า "ท่าน-" ในภาษาไทยโดยการใช้จะมีความหมายเป็นทางการมากกว่าคำว่า "-ซัง" ในทางธุรกิจ คำว่า "-ซามะ" นิยมใช้ในสำหรับเรียกลูกค้า

### -ชิ
**-ชิ** (-氏, -し, -shi) เป็นคำลงท้ายในการเขียนจดหมาย และใช้สำหรับบุคคลที่ไม่เคยเจอตัว คำว่า -ชิ มักจะพบในเอกสารทางกฎหมาย หรือเอกสารทางวิชาการ

## ดูเพิ่ม

*รายชื่อสกุลญี่ปุ่นที่ใช้มากที่สุด
*ชื่ออามามิ
*ชื่อศิลปิน
*เมชิ
*ชื่อโอกินาวะ
*ชื่อจีน
*ชื่อเกาหลี
*ชื่อเวียดนาม
*
*

## อ้างอิง

## สารานุกรม
* Power, John. "Japanese names." (Archive) *[[The Indexer]]*. June 2008. Volume 26, Issue 2, p.&nbsp;C4-2-C4-8 (7 pages). . Accession number 502948569. Available on EBSCOHost.
* รายละเอียดบางส่วนจาก *Kodansha Encyclopedia of Japan*, article on "names"
* Hoffman, Michael. "What's in a (Japanese) name?" *Japan Times*. Sunday October 11, 2009.
* "Which names are to be found where?" *[[Japan Times]]*. Sunday October 11, 2009.
* Koop, Albert J., Hogitaro Inada. *Japanese Names and How to Read Them* 2005  Kegan Paul International Ltd.
* Nichigai Associates, Inc. ( *Nichigai Asoshiētsu Kabushiki Kaisha*) 1990. *Nihon seimei yomifuri jiten* ( "Dictionary of readings of Japanese names in Chinese characters"), vols. *Sei-no bu* (family names) and *Mei-no bu* (given names). Tokyo: Nichigai Associates.
* O'Neill, P.G. *Japanese Names* 1972  Weatherhill Inc.
* Plutschow, Herbert. *Japan's Name Culture* 1995  Routledge/Curzon
* Poser, William J. (1990) "Evidence for Foot Structure in Japanese," *Language* 66.1.78-105. (Describes hypochoristic formation and some other types of derived names.)
* Throndardottir, Solveig. *Name Construction in Medieval Japan* 2004 https://web.archive.org/web/20120326002701/http://potboilerpress.com/index.php?main_page=product_info&cPath=10&products_id=25  Potboiler Press
* Society of Writers, Editors and Translators. *Japan Style Sheet* 1998  Stone Bridge Press

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Japanese names section of sci.lang.japan FAQ
*  (Index page of "Names of Japanese") (Internet Archive) Japanese names in Kanji and Hiragana.
*http://www2s.biglobe.ne.jp/~suzakihp/index40.html 
* ("Shirōka Lab of the Department of Humanities in the Shizuoka University") surnames of Japan, Shizuoka prefecture, Okinawa prefecture and Germany.
* ("Records of names") Japanese names in Kanji and Hiragana.
*http://park14.wakwak.com/~myj/  statistics of Japanese surnames.
* Japanese Given Names
* Popular Japanese baby names 1994 to 2003.
* Trends in Japanese Baby Names, Namiko Abe, 2005
* WWWJDIC online dictionary with over 400,000 Japanese names.
* How to read Japanese Names
* Japanese Names Dictionary
* Koop, Albert J., Hogitaro Inada. Japanese Names and How to Read Them 2005 ISBN 0-7103-1102-8 Kegan Paul International Ltd.

หมวดหมู่:ชื่อ
หมวดหมู่:ชื่อบุคคล
หมวดหมู่:วัฒนธรรมญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ประเพณีญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ชาวญี่ปุ่น