ภาษาประดิษฐ์

**ภาษาประดิษฐ์** ( หรือ conlang อ่านว่า คอน-แลง) คือภาษาที่สัทวิทยา ไวยากรณ์ และวงศัพท์ของภาษาถูกสร้างขึ้นมาอย่างตั้งใจ และจะแตกต่างจากภาษาธรรมชาติหรือภาษาทั่วไปที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ ภาษาประดิษฐ์สามารถถูกเรียกว่า **artificial languages** หรือ **invented languages** ในภาษาอังกฤษหรือ **ภาษาตามแผน** (planned languages)และภาษาบันเทิงคดี (fictional language) ในบางกรณี ภาษาตามแผนคือภาษาที่ถูกออกแบบอย่างมีจุดประสงค์และเป็นผลลัพธ์ของการแทรกแซงควบคุมโดยไตร่ตรองซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของการวางแผนภาษา 

มีหลายสาเหตุในการประดิษฐ์ภาษา ไม่ว่าจะเป็นการใช้งานเพื่อช่วยในการสื่อสารระหว่างผู้คนจากหลายเชื้อชาติ (ดูภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติและรหัส) เช่น ภาษาเอสเปรันโต ภาษาอิดอหรือภาษาอินเตร์ลิงกวา การนำมาใช้ในวรรณกรรมและบันเทิงคดีเพื่อสร้างความสมจริงกับฉากท้องเรื่องเช่นภาษาพาร์เซลในวรรณกรรม แฮร์รี่ พอตเตอร์ ภาษาซินดารินและภาษาเควนยาในวรรณกรรมมิดเดิลเอิร์ธของ เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน หรือภาษานาเม็กในการ์ตูนดราก้อนบอล การทดลองในสาขาวิชาภาษาศาสตร์ ประชานศาสตร์และการเรียนรู้ของเครื่อง การสร้างสรรค์ทางศิลปะ (artlang) หรือสำหรับบางคนก็ประดิษฐ์ภาษาเพียงเพราะความชอบส่วนตัว นอกจากคำศัพท์แล้วยังมีการประดิษฐ์ตัวอักษรหรือสัญลักษณ์เพื่อนำมาใช้ในภาษาประดิษฐ์ด้วย 

ภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติและภาษาอื่น ๆ ที่ถูกออกแบบมาสำหรับการใช้งานจริงในการสื่อสารของมนุษย์บางครั้งถูกเรียกว่า *ภาษาตามแผน* คำว่าการวางแผนภาษา (language planning) ในการใช้งานนอกเหนือวัฒนธรรมเอสเปรันโต (esperanto culture) หมายถึงแผนการในการวางมาตรฐานภาษาธรรมชาติ เช่นนี้แล้วแม้แต่ "ภาษาธรรมชาติ" ก็สามารถถือเป็นภาษาประดิษฐ์ได้ในบางประเด็น คำบางคำอาจถูกประดิษฐ์ขึ้นมาด้วยการตัดสินใจอย่างตระหนัก ไวยากรณ์บัญญัติ (language prescription) ซึ่งมีมาแต่โบราณของตันติภาษา (classical language) เช่นภาษาละตินและสันสกฤตเป็นการประมวลภาษาด้วยการใช้กฎ การประมวลเช่นนี้เป็นส่วนกลางระหว่างกระบวนการคัดเลือกโดยธรรมชาติและพัฒนาการของภาษา กับการประดิษฐ์ภาษาอย่างชัดแจ้ง คำว่า *glossopoeia* (อ่านว่า กลอสโซเปีย) ก็ถูกใช้แทนคำว่าการประดิษฐ์ภาษาโดยเฉพาะในการประดิษฐ์ภาษาเชิงศิลปะ

ผู้พูดภาษาประดิษฐ์หาได้ยากมาก ตัวอย่างเช่นการทำสำมะโนของฮังการีในปี ค.ศ. 2011 พบว่ามีผู้พูดภาษาเอสเปรันโตอยู่ 8397 คน และการทำสำมะโนในปี ค.ศ. 2001 พบว่ามีผู้พูดภาษาโรมานิด (Romanid) อยู่ 10 คน ภาษาอินเตร์ลิงกวากับภาษาอิดอภาษาละ 2 คน และอิดิโอมเนอูตรัล (Idiom Neutral) กับภาษามุนโดลิงโก (Mundolinco) ภาษาละ 1 คน การทำสำมะโนของรัสเซียในปี ค.ศ. 2010 พบว่ามีผู้พูดภาษาเอสเปรันโตในประเทศรัสเซียประมาณ 992 คน ภาษาอิดอ 9 คน ภาษา Edo หนึ่งคน และไม่มีใครพูดภาษาสโลวิโอ (Slovio) หรือภาษาอินเตร์ลิงกวาเลย

## ตามแผน ประดิษฐ์ หรือสังเคราะห์

คำว่าตามแผน (planned) ประดิษฐ์ (constructed) หรือสังเคราะห์ (artificial) ถูกใช้ต่างกันในบางธรรมเนียม ตัวอย่างเช่นผู้พูดภาษาอินเตร์ลิงกวาบางคนบอกว่าภาษานี้ไม่ใช่ภาษาประดิษฐ์เพราะว่าไม่มีเนื้อหาที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นมาเลย แต่คำศัพท์ของภาษาอินเตร์ลิงกวาก็ยืมมาจากภาษาธรรมชาติ ไวยากรณ์ก็มีรากฐานจากภาษาเหล่านั้น และยังมีความไม่สม่ำเสมออยู่ระดับหนึ่งอีก อย่างไรก็ตามผู้สนับสนุนนิยมพรรณนาคำศัพท์และไวยากรณ์ว่าด้วยคำว่า "เป็นมาตรฐาน" มากกว่า "ประดิษฐ์" หรือ "สังเคราะห์" ในทางเดียวกันละติโนซิเนเฟล็กซิโอเน (Latino sine flexione; LsF หรือภาษาละตินที่ไม่ผันคำ) เป็นภาษาละตินที่ถูกทำให้ง่ายลงด้วยการนำการผันคำออกไป คนบางกลุ่มนิยมเรียกพัฒนาการของภาษาแบบนี้ว่า "การวางแผน" มากกว่า "การประดิษฐ์" ผู้พูดภาษาเอสเปรันโตและเอสเปรันติโดพยายามหลีกเลี่ยงคำว่า "artificial" หรือสังเคราะห์เพราะพวกเขาปฏิเสธว่าการใช้ภาษาของพวกเขาในสื่อสารของมนุษย์ไม่มีอะไรที่หรือไม่เป็นธรรมชาติเลย

ในทางตรงกันข้ามนักปราชญ์บางคนอ้างว่าภาษาของมนุษย์ทุกภาษาเป็นภาษาประดิษฐ์หรือสังเคราะห์ทั้งสิ้น ยักษ์ตนหนึ่งในนิยายของฟร็องซัว ราเบอแลได้กล่าวว่า: "การบอกว่าเรามีภาษาธรรมชาติเป็นการใช้คำที่ผิด ภาษาเป็นเสียงซึ่งผู้คนสร้างขึ้นและยอมรับโดยพลการ และไม่ได้มีความหมายโดยธรรมชาติแต่โดยอำเภอใจ[ของมนุษย์]ตามอย่างที่พวกนักตรรกวิทยาบอก"

ยิ่งกว่านั้นภาษาทดลอง (experimental) หรือภาษาบันเทิงคดีสามารถถือว่า *เป็นธรรมชาติ* ได้หากเป็นการจำลองภาษาในโลกจริง เช่นหากภาษาเชิงธรรมขาติถูกสร้างขึ้นมาอย่าง *ทุติยภูมิ* จากภาษาอื่น (a posteriori, หมายถึงภาษาประดิษฐ์ที่สร้างบนรากฐานของภาษาอื่นที่จะเป็นภาษาประดิษฐ์หรือภาษาจริงก็ได้) ภาษานั้นควรเลียนแบบกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสัทวิทยา คำศัพท์ และไวยากรณ์แบบธรรมชาติด้วย ภาษาบันเทิงคดีเชิงธรรมชาติมักไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อการสื่อสารและการเรียนรู้ที่ง่ายแต่มีแนวโน้มที่จะยากและซับซ้อนมากกว่า ซึ่งต่างจากภาษาเช่นอินเตร์ลิงกวาที่มีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ และอักขรวิธีที่ง่ายกว่าภาษาต้นฉบับ (แม้จะยังซับซ้อนและไม่ปรกติเท่าเอสเปรันโตและภาษาที่สืบทอดมา) โดยทั่วไปภาษาบันเทิงคดีเชิงธรรมชาติจะเลียนแบบพฤติกรรมของภาษาธรรมชาติเช่นคำนามกับคำกริยาไม่ปรกติ (irregular verb) และกระบวนการทางระบบเสียงที่ยุ่งยากซับซ้อน

## ภาพรวม

ภาษาประดิษฐ์ส่วนใหญ่สามารถถูกแบ่งออกอย่างกว้าง ๆ ตามจุดประสงค์ได้ดังต่อไปนี้:

**[[ภาษาออกแบบ]]* (Engineered language) แบ่งออกได้อีกเป็นภาษาเชิงตรรกะ (logical language) ภาษาเชิงปรัชญา (philosophical language) และภาษาทดลอง (experimental language) ทั้งสามถูกประดิษฐ์มาสำหรับการทดลองทางตรรกศาสตร์ ปรัชญา และภาษาศาสตร์ตามลำดับ
**[[ภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ|ภาษาช่วยสื่อสาร]]* (Auxiliary language) ถูกประดิษฐ์มาสำหรับการสื่อสารระหว่างประเทศ (ย่อว่า IALs จาก International Auxiliary Language หรือภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ)
**[[ภาษาเชิงศิลปะ]]* (Artistic language) ถูกประดิษฐ์มาสำหรับการสร้างสรรค์สุขารมณ์สุนทรีย์หรือความตลกขบขัน *ขำๆ สนุกๆ* ภาษาลับและภาษาเชิงรหัสยะก็มักถูกจัดเป็นภาษาเชิงศิลปะ

ขอบเขตระหว่างประเภทต่าง ๆ ไม่มีความชัดเจนแต่ประการใด ภาษาประดิษฐ์ภาษาหนึ่งสามารถถูกจัดอยู่ในประเภทได้หลายประเภท ภาษาเชิงตรรกะที่ถูกประดิษฐ์มาเพื่อความสุนทรีย์ก็สามารถถูกจัดเป็นภาษาเชิงศิลปะได้ และก็อาจถูกประดิษฐ์ขึ้นมาจากเหตุจูงใจเชิงปรัชญาและเจตนาเพื่อให้ภาษานี้ถูกใช้เป็นภาษาช่วยสื่อสาร ไม่มีกฎใด ๆ ซึ่งอยู่ในกระบวนการประดิษฐ์ภาษาหรือเป็นการกำหนดจากภายนอกที่จะจำกัดให้ภาษาประดิษฐ์ภาษาหนึ่งถูกจัดอยู่เป็นได้เพียงประเภทเดียว

ภาษาประดิษฐ์อาจมีเจ้าของภาษาหรือผู้พูดเป็นภาษาแม่ได้หากเด็กอายุน้อยได้เรียนรู้ภาษานั้นจากพ่อแม่ที่พูดได้อย่างคล่องแคล่ว เมื่อตาม*[[เอทโนล็อก]]*แล้ว มีผู้พูดภาษาเอสเปรันโตเป็นภาษาแม่ (native esperanto speakers) อยู่ถึง 200 ถึง 2000 คน ดาร์มอนด์ สเปียร์ส (d'Armond Speers) ผู้เป็นสมาชิกคนหนึ่งของสถาบันภาษาคลิงงอน (Klingon language institute) ได้พยายามเลี้ยงลูกให้พูดภาษาคลิงงอนเป็นภาษาแม่ร่วมกับภาษาอังกฤษ

เมื่อใดที่ภาษาประดิษฐ์มีประชาคมผู้ที่พูดได้อย่างคล่องแคล่วและหากมีผู้พูดเป็นภาษาแม่จำนวนหนึ่งอีก ภาษานี้ก็จะเริ่มวิวัฒน์และเสียสถานภาพความเป็นภาษาประดิษฐ์ไป ตัวอย่างเช่นภาษาฮีบรูสมัยใหม่ (Modern Hebrew) บรรทัดฐานการออกเสียงของภาษานี้และตัวภาษานี้เองได้พัฒนามากจากธรรมเนียมของภาษาฮีบรู (Hebrew) ที่มีอยู่ก่อนแล้วเช่นภาษาฮีบรูมิซนะห์กับภาษาฮีบรูไบเบิลและใช้การออกเสียงแบบเซฟาร์ดิกแทนที่จะเป็นการออกแบบใหม่ทั้งหมด ภาษานี้ได้ผ่านการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญมาหลายครั้งตั้งแต่การก่อตั้งประเทศอิสราเอลเมื่อปี ค.ศ. 1948 (Hetzron 1990:693) อย่างไรก็ตามนักภาษาศาสตร์ กิลอัด สุขเคอร์แมน อ้างว่าภาษาฮีบรูสมัยใหม่ที่เขาเองเรียกว่า "Israeli" หรือภาษาอิสราเอลเป็นลูกผสมเซไมต์-ยุโรปที่นอกจากภาษาฮีบรูแล้วยังมีรากฐานเป็นภาษายิดดิชและภาษาอื่น ๆ ที่นักฟื้นฟูในสมัยนั้นพูด สุขเคอร์แมนจึงสนับสนุนการแปลไบเบิลภาษาฮีบรูเป็นสิ่งที่เขาเรียกว่า "Israeli" หรือภาษาอิสราเอล ภาษาเอสเปรันโตในฐานะของภาษาพูดที่มีชีวิตได้วิวัฒน์อย่างมีนัยยะสำคัญจากพิมพ์เขียวบัญญัติที่ถูกเผยแพร่ในปี ค.ศ. 1887 จนกระทั่ง *Fundamenta Krestomatio* ซึ่งเป็นการเก็บรวมเนื้อหาที่เป็นภาษาเอสเปรันโตฉบับสมัยใหม่ปี ค.ศ. 1903 ต้องใส่หมายเหตุท้ายหน้าหลายข้อเกี่ยวกับความแตกต่างของคำศัพท์และวากยสัมพันธ์ระหว่างภาษาเอสเปรันโตสมัยแรก ๆ กับสมัยใหม่

ผู้สนับสนุนการใช้ภาษาประดิษฐ์มีหลายเหตุผลเพื่อสนับสนุน บางครั้งสมมติฐานซาเพียร์-วอร์ฟ (linguistic relativity) ที่โด่งดังก็ถูกอ้างอิง สมมติฐานนี้อ้างว่าภาษาที่คน ๆ หนึ่งพูดมีอิทธิพลต่อวิธีการคิดของคน ๆ นั้น ดังนั้นภาษาที่ "ดีกว่า" ควรจะทำให้ผู้พูดคิดได้อย่างชัดเจนหรือชาญฉลาดมากกว่าหรือคิดในมุมมองที่ครอบคลุมมากกว่า นี่คือเจตนาของภาษาสตรีนิยมชื่อภาษาลาดัน (Láadan) ที่ ซูเซตต์ ฮาเดน เอลกิน (Suzette Haden Elgin) ประดิษฐ์ขึ้น ภาษานี้ปรากฏในซีรีส์บันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์สตรีนิยม (feminist science fiction) ของเธอชื่อ *[[Native Tongue (นวนิยาย)|Native Tongue]]* ภาษาประดิษฐ์สามารถถูกนำมาใช้เพื่อ*จำกัด*ความคิดมนุษย์ด้วยเช่นนิวสปีกของ จอร์จ ออร์เวลล์ หรือเพื่อ*ทำให้ง่าย*เช่นภาษาโทคิโพนา ในทางตรงกันข้ามนักภาษาศาสตร์บางคนเช่น สตีเวน พิงเกอร์ (Steven Pinker) อ้างว่าความคิดเป็นอิสระจากภาษา พิงเกอร์กล่าวไว้ในหนังสือ *[[The Language Instinct]]* ว่าเด็ก ๆ คิดค้นคำแสลงหรือแม้แต่ไวยากรณ์ขึ้นมาใหม่เองในรุ่นแต่ละรุ่น นักภาษาศาสตร์เหล่านี้อ้างว่าความพยายามที่จะควบคุมพิสัยความคิดมนุษย์ผ่านการปฏิรูปภาษาจะเป็นความล้มเหลวเพราะแนวความคิดเช่น "เสรีภาพ" ก็จะปรากฏขึ้นเป็นคำใหม่แม้คำเก่าจะถูกลบล้างออกไปจากภาษา

ผู้สนับสนุนกล่าวอ้างว่าภาษาหนึ่งทำให้สามารถแสดงออกและเข้าใจแนวคิดได้ง่ายกว่าในด้านหนึ่งและยากกว่าในด้านอื่น นี่สามารถเห็นได้ชัดในตัวอย่างเช่นภาษาโปรแกรมที่ภาษาต่างกันเขียนโปรแกรมบางประเภทได้ง่ายกว่าหรือยากกว่าภาษาอื่น ๆ

อีกเหตุผลที่ถูกอ้างอิงสำหรับการใช้ภาษาประดิษฐ์ชื่อว่ากฎโทรทรรศน์ซึ่งกล่าวว่าการเรียนภาษาประดิษฐ์ที่ง่ายตามด้วยภาษาธรรมชาติจะใช้เวลาน้อยกว่าการเริ่มเรียนภาษาธรรมชาติเลย ดังนั้นหากใครต้องการเรียนภาษาอังกฤษบางคนก็แนะนำให้เรียนภาษาอังกฤษพื้นฐานก่อน ภาษาประดิษฐ์เช่นภาษาเอสเปรันโตและอินเตร์ลิงกวานั้นง่ายกว่าจริงเพราะขาดคำกริยาไม่ปรกติและไวยากรณ์แปลก ๆ งานศึกษาบางงานพบว่าการเรียนภาษาเอสเปรันโตช่วยในการเรียนภาษาที่ไม่ใช่ภาษาประดิษฐ์ (ดูคุณค่าเพื่อเตรียมการเรียนรู้ของภาษาเอสเปรันโต (propaedeutic value of Esperanto))

รหัสของภาษาประดิษฐ์ประกอบด้วย ISO 639-2 "art" สำหรับภาษาประดิษฐ์ แต่บางภาษาก็มีรหัสภาษา ISO 639 ของตัวเอง (เช่น "eo" กับ "epo" สำหรับภาษาเอสเปรันโต "jbo" สำหรับภาษาโลจบาน "ia" กับ "ina" สำหรับภาษาอินเตร์ลิงกวา "tlh" สำหรับภาษาคลิงงอน และ "io" กับ "ido" สำหรับภาษาอิดอ).

ข้อจำกัดหนึ่งของภาษาประดิษฐ์คือหากภาษาถูกประดิษฐ์มาเพื่อใช้เสมือนเป็นภาษาธรรมชาติในสังคมต่างชาติหรือต่างดาวในนวนิยายเช่นภาษาเดอธราคี (Dothraki) และภาษาวาลีเรียนสูง (high Valyrian) ในซีรีส์ *[[Game of Thrones]]* ซึ่งถูกดัดแปลงมาจากชุดหนังสือ *[[A Song of Ice and Fire]]* นักแสดงจะต้องสามารถออกเสียงภาษานั้นได้ง่ายและภาษานั้นยังต้องเข้าและรวมกับชิ้นส่วนของภาษาที่ถูกประดิษฐ์มาก่อนแล้วโดยผู้เขียนหนังสือ และดีขึ้นอีกหากภาษายังสามารถเข้ากับชื่อของผู้พูดในนิยายด้วย

## ภาษา''ปฐมภูมิ''และ''ทุติยภูมิ''

ภาษาประดิษฐ์*ปฐมภูมิ* (a priori) คือภาษาที่ลักษณะต่าง ๆ (ซึ่งรวมไปถึงคำศัพท์ ไวยากรณ์ ฯลฯ) ไม่ได้ถูกประดิษฐ์บนรากฐานของภาษาที่มีอยู่แล้ว ในทางตรงกันข้ามภาษา*ทุติยภูมิ* (a posteriori) ถูกประดิษฐ์บนรากฐานของภาษาที่มีอยู่แล้ว แต่ทว่าการแบ่งประเภทในรูปแบบนี้ไม่สัมบูรณ์ เพราะภาษาประดิษฐ์หลายภาษาสามารถกล่าวได้ว่าเป็น*ปฐมภูมิ*เมื่อพิจารณาปัจจัยทางภาษาบางข้อ แต่ก็เป็น*ทุติยภูมิ*ได้หากพิจารณาปัจจัยอื่น ๆ ร่วมด้วย

### ภาษา''ปฐมภูมิ''

ภาษา*ปฐมภูมิ*คือภาษาประดิษฐ์ที่ลักษณะจำนวนหนึ่งหรือทั้งหมดไม่มีรากฐานเป็นภาษาที่มีอยู่แล้วแต่ถูกประดิษฐ์คิดค้นขึ้นมา หรือมีลักษณะของการทำงานหรือจุดประสงค์ที่ต่างกัน ภาษา*ปฐมภูมิ*บางภาษาถูกออกแบบมาเพื่อช่วยสื่อสารในระดับนานาชาติด้วยการทิ้งสิ่งที่อาจถือได้ว่าช่วยให้ผู้พูดภาษาต้นฉบับมีความได้เปรียบในการเรียน ภาษาอื่น ๆ เช่นภาษาเชิงปรัชญาหรือภาษาเชิงอนุกรมวิธานพยายามจัดประเภทคำศัพท์เพื่อแสดงถึงปรัชญาเบื้องหลังหรือเพื่อให้สามารถจำคำศัพท์ใหม่ได้ง่าย สุดท้ายภาษาเชิงศิลปะซึ่งถูกสร้างมาเพื่อใช้ในส่วนตัวหรือผ่านสื่อบันเทิงคดีใช้ไวยากรณ์และคำศัพท์ที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นมาและเป็นที่เข้าใจอย่างดีว่าเป็นภาษา*ปฐมภูมิ*

#### ตัวอย่างของภาษา''ปฐมภูมิ''
##### ภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ
* ภาษาโบอาโบมู (Babm)
* ภาษาโคตาวา (Kotava)
* ภาษาโร (Ro language)
* ภาษาซอลเรซอล (Solresol)
* ภาษาโซนา (Sona (constructed language))

##### ภาษาทดลอง
* ภาษาอิธคูอิล (Ithkuil)
* ภาษาลาดัน

##### ภาษาเชิงศิลปะ
* ภาษาอาอูอี (aUI (constructed language)) โดย ดับเบิลยู. จอห์น ไวล์การ์ต (W. John Weilgart)
* ภาษาเดอธราคีและภาษาวาลีเรียนจาก *[[Game of Thrones]]*
* ภาษาเกเล็น (Kēlen โดย ซิลเวีย โซโตมายอร์ (Sylvia Sotomayor)
* ภาษาคลิงงอน จากแฟรนไชส์บันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์ *[[Star Trek]]*
* ภาษาประดิษฐ์โดย (Languages constructed by J. R. R. Tolkien) นักเขียนจินตนิมิตเจ. อาร์. อาร์. โทลคีน

### ภาษา''ทุติยภูมิ''
**ภาษา''ทุติยภูมิ*** ตามนิยามของ [[หลุยส์ กูตูรา]] คือภาษาประดิษฐ์ใด ๆ ก็ตามที่องค์ประกอบต่าง ๆ ถูกยืมมาจากหรือมีรากฐานบนภาษาที่มีอยู่แล้ว คำนี้สามารถขยายใช้เพื่อหมายถึงภาษาธรรมชาติฉบับ[[ภาษาธรรมชาติควบคุม|ควบคุม]] (controlled natural language) ด้วย คำนี้มักถูกใช้เพื่อหมายถึงรายการคำศัพท์โดยไม่คำนึงถึงลักษณะอื่น ๆ อนึ่ง[[ภาษาประดิษฐ์เชิงเขต]] (zonal constructed languages) (ภาษาช่วยสื่อสารสำหรับผู้พูดตระกูลภาษาตระกูลหนึ่ง) เป็นทุติยภูมิโดยนิยาม

ในขณะที่ภาษาช่วยสื่อสารส่วนใหญ่เป็นภาษา*ทุติยภูมิ*เนื่องมาจากหน้าที่สำหรับการใช้เป็นสื่อกลางของการสื่อสาร [[ภาษาเชิงศิลปะ]]หลายภาษาเป็นภาษาทุติยภูมิโดยออกแบบเพื่อนำมาจำลอง[[ประวัติศาสตร์ทางเลือก]] (alternate history) ความแพร่หลายและการแจกแจงของคุณลักษณะต่าง ๆ ในภาษามักเป็นกุญแจสำคัญในการจำแนกว่าภาษาใดเป็น*ปฐมภูมิ*หรือ*ทุติยภูมิ*

====ตัวอย่างของภาษา*ทุติยภูมิ*====

=====ภาษาเชิงศิลปะ=====
* [[ภาษาบริเธนิก]] (Brithenig)
* [[The 100 (ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์)|ภาษาทรีเกดาสเลง]] (Trigedasleng) จาก *The 100*
* [[ภาษาแอตแลนเตียน]] (Atlantean language) จาก **
* [[ภาษาเวเนดึค]] (Wenedyk)
* [[ภาษาโทคิโพนา]]

=====ภาษาช่วยสื่อสารควบคุม=====
* [[ภาษาอังกฤษพื้นฐาน]]
* [[ภาษาโกลบิช (เนเรียร์)|โกลบิช]] (Globish)
* [[ละติโนซิเนเฟล็กซิโอเน]]
* [[ภาษาอังกฤษสำหรับการเรียน]] (Learning English (version of English))

=====ภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ=====
* [[ภาษาโวลาปุก]]
* [[ภาษาเอสเปรันโต]]
* [[โกลซา]] (Glosa)
* [[ภาษาอิดอ]]
* [[อินเตร์ลิงกวา]]
* [[อินเตร์ลิงเกว]] (Interlingue)
* [[ลิงกวาเดปลาเนตา]] (Lingwa de planeta)
* [[ลิงกวาฟรังกาโนวา]]
* [[ภาษาซัมบาสะ]] (Sambahsa)

=====ภาษาช่วยสื่อสารเชิงเขต=====
* [[ฟอล์คสปราค]] (Folkspraak)
* [[ภาษาอินเตร์สลาวิก|อินเตร์สลาวิก]] (Interslavic language)

==ประวัติ==

===การทดลองทางภาษาในสมัยโบราณ===
การใคร่ครวญถึงไวยากรณ์มีมาตั้งแต่ยุค[[สมัยคลาสสิก]] ดังปรากฏในข้อโต้เถียงของเฮอร์โมเกเนสใน *คราติลุส* (Cratylus) ของ[[เพลโต]]ว่าคำศัพท์ไม่ได้มีความเชื่อมโยงกับสิ่งที่มันหมายถึงโดยเนื้อแท้ แต่ผู้คนเอา "ส่วนหนึ่งของเสียงตัวเอง... ไปใช้เรียกสิ่งนั้น" [[อาเธไนอุส]]แห่ง[[นาวกราติส]] (Athenaeus of Naucratis) เล่าเรื่องเกี่ยวกับบุคคลสองคนไว้ใน *Deipnosophistae* เล่มที่สาม: Dionysius แห่งซิซิลีและ Alexarchus 

Dionysius แห่งซิซิลีได้สร้าง[[คำสร้างใหม่]]เช่น *menandros* "พรหมจารี" (จาก *menei* "รอ" และ *andra* "สามี") *menekratēs* "เสา" (จาก *menei* "มันอยู่ที่เดียว" และ *kratei* "มันแข็งแรง")  และ *ballantion* "หอก" (จาก *balletai enantion* "โยนใส่ใครคนหนึ่ง") ในขณะที่คำภาษากรีกทั่วไปสำหรับสามคำนี้คือ *parthenos* *stulos* และ *akon* อาเธไนอุสเล่าเรื่องที่ฟังมาจาก Heracleides แห่ง Lembos ว่า [[Alexarchus of Macedon|Alexarchus]] แห่งมาซิดอนผู้ซึ่งเป็นพี่ชายของกษัตริย์ Cassander แห่งมาซิดอนและเป็นผู้ก่อตั้งเมือง Ouranopolis "ได้เสนอคำศัพท์ที่แปลกประหลาดซึ่งเรียกไก่ตัวผู้ว่า "ตัวร้องตอนเช้า" ช่างตัดผมว่า "นักโกนมรรตัย" เงิน drachma ว่า "เงินแปรรูป"...และเรียกผู้ส่งสาส์นว่า "aputēs" [จาก *ēputa* "เสียงดัง"]" "เขาเคยเขียนสักอย่าง... หาเจ้าหน้าที่รัฐใน Cassandreia... ส่วนในจดหมายเขียนอะไรไว้นั้น ในความคิดผมแม้แต่[[อะพอลโล|เทพเจ้าไพเธียน]]ก็อ่านไม่ออก" ในขณะที่วิธีการทำงานของไวยากรณ์ที่ถูกเสนอโดยนักปราชญ์ยุคคลาสสิกจะถูกออกแบบมาเพียงเพื่ออธิบายภาษาที่มีอยู่แล้ว ([[ภาษาละติน]] [[ภาษากรีก]] [[ภาษาสันสกฤต]]) และไม่ได้นำมาใช้เพื่อประดิษฐ์ไวยากรณ์ใหม่ ๆ ในไวยากรณ์วรรณนาภาษาสันสกฤตของ[[ปาณินิ]]ซึ่งอยู่ในราวสมัยเดียวกับเพลโต ได้มีการสร้างกฎชุดหนึ่งเพื่ออธิบายภาษา งานด้านไวยากรณ์ของเขาจึงถือได้ว่าเกี่ยวกับทั้งภาษาธรรมชาติและภาษาประดิษฐ์

===ภาษาประดิษฐ์ช่วงต้น===


ตำนานเรื่องหนึ่งที่ถูกบันทึกไว้ในงานเขียน[[ภาษาไอริช]]ยุคคริสตศตวรรษที่ 7 [[Auraicept na n-Éces]] อ้างว่า [[ฟีเนียส ฟอร์เซด]] (Fénius Farsaid) ได้ไปเยือน[[ชีนาร์]] (Shinar) หลังจาก[[การโกลาหลของภาษา]] (confusion of tongues) และเขาได้ศึกษาภาษาต่าง ๆ กับพวกนักวิชาการของเขาเป็นเวลาสิบปีเพื่อนำลักษณะที่ดีที่สุดของแต่ละภาษามาสร้าง *in Bérla tóbaide* ("ภาษาที่ถูกเลือก") ซึ่งเขาได้ตั้งชื่อภาษานี้ว่า *Goídelc* (old irish) หรือภาษาไอริชนั่นเอง นี่ดูเหมือนเป็นครั้งแรกที่แนวคิดการประดิษฐ์ภาษาถูกกล่าวถึงในงานวรรณกรรม

ภาษาที่ไม่ใช่ภาษาธรรมชาติภาษาแรก ๆ อาจถือได้ว่าเป็นสิ่งที่ "เหนือธรรมชาติ" เชิงรหัสยะ (mystical) หรือถูกดลใจโดยเทพเจ้ามากกว่าถูก "ประดิษฐ์" ตัวอย่างเช่น[[ภาษาลิงกวาอิกโนตา]] (Lingua Ignota) ที่เซนต์ [[ฮิลเดการ์ด ฟอน บิงเงน]] บันทึกไว้ในคริสตศตวรรษที่ 12 ซึ่งเป็นภาษาประดิษฐ์ที่ถูกสังเคราะห์ขึ้นมาทั้งหมดเป็นภาษาแรก และภาษานี้ยังเป็น[[ภาษาลับ]]เชิงรหัสยะส่วนตัว (ดู[[ภาษาเอโนเคียน|ภาษาของเทวดา]] (Enochian) เพิ่ม) [[ภาษาบาเลยเบอเลิน]] (Balaibalan) คืออีกตัวอย่างที่สำคัญจากวัฒนธรรมตะวันออกกลางซึ่งถูกประดิษฐ์ขึ้นในปีคริสตศตวรรษที่ 16 การใคร่ครวญถึงไวยากรณ์ในทาง[[กับบะลาห์]] (Kabbalah) มุ่งจะฟื้นภาษาดั้งเดิมที่[[อดัมกับอีฟ]] (Adam and Eve) ใช้พูดใน[[แดนสุขาวดี]] (Paradise) ซึ่งได้หายไปใน[[การโกลาหลของภาษา]] [[ดันเต อาลีกีเอรี]]ได้เสาะหา[[ภาษาอิตาลี]]ในอุดมคติที่เหมาะกับวรรณกรรมในความเรียง *De vulgari eloquentia* ซึ่งเป็นร่างแผนการสร้างภาษาในอุดมคติของ[[คริสต์ศาสนิกชน]]แผนแรก

===การทำให้ภาษาสมบูรณ์แบบ===
ความสนใจช่วง[[สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา]]ใน[[อียิปต์โบราณ]]โดยเฉพาะที่เด่นคือการค้นพบ *Hieroglyphica* ของ[[Horapollo]]และการเผชิญกับ[[อักษรจีน]]เป็นครั้งแรกทำให้เกิดความพยายามสร้างภาษาเขียนที่สมบูรณ์แบบ [[โยฮันเนส ทริเธมีอุส]] (Johannes Trithemius) พยายามแสดงให้เห็นว่าภาษาทุกภาษาสามารถถูกลดรูปจนเหลือเพียงภาษาเดียวได้ในวรรณกรรม *Steganographia* และ *Polygraphia* ของเขา ความสนใจในภาษา[[ความคิดเชิงไสยศาสตร์|เชิงเวทมนตร์]]ดำเนินต่อไปโดยพวก[[ลัทธิโรสิครูเชียน|โรสิครูเชียน]] (rosicrucianism) และ[[การเล่นแร่แปรธาตุ|นักเล่นแร่แปรธาตุ]]ในคริสตศตวรรษที่ 17 (เช่น[[ภาษาเอโนเคียน]]ของ[[จอห์น ดี (นักคณิตศาสตร์)|จอห์นดี]] (John Dee (Mathematician)) 

[[ภาษาเชิงดนตรี]] (Musical language) ใน[[สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา]]ยุ่งเกี่ยวกับเรื่อง[[รหัสยลัทธิ]] เวทมนตร์ และ[[การเล่นแร่แปรธาตุ]] และบางครั้งก็ถูกเรียกว่า[[ภาษาของนก]] [[ภาษาซซอลเรซอล]]ประดิษฐ์แนวคิดนี้ขึ้นใหม่ในปี ค.ศ. 1817 ในบริบทที่เป็นเชิงปฏิบัติมากกว่า

===ศตวรรษที่ 17 และ 18: การอุบัติของภาษาเชิงปรัชญา===
แผนการสร้างภาษา "เชิงปรัชญา" หรือ "ปฐมภูมิ" เพิ่มขึ้นในคริสศตวรรษที่ 17 เช่น:

*  *A Common Writing* (ค.ศ. 1647) และ *The Groundwork or Foundation laid (or So Intended) for the Framing of a New Perfect Language and a Universal Common Writing* (ค.ศ. 1652) ของ [[ฟรานซิส ลอดวิก]] (Francis Lodwick)
* *Ekskybalauron* (ค.ศ. 1651) และ *Logopandecteision* (ค.ศ. 1652) ของเซอร์ [[โทมัส เออร์คาร์ต]] (Thomas Urquhart) 
* *Ars signorum* ค.ศ. 1661 ของ [[จอร์จ ดัลการ์โน]] (George Dalgarno)
* *Essay towards a Real Character, and a Philosophical Language* ค.ศ. 1668 ของ [[จอห์น วิลกินส์]] (John Wilkins)

ภาษาเชิงอนุกรมวิธานเหล่านี้ผลิตระบบ[[การจัดประเภทแบบลำดับขั้น]]ที่มีเจตนาเพื่อส่งผลให้เกิดทั้งนิพจน์พูดและเขียน *lingua generalis* ของ [[ก็อทฟรีท วิลเฮ็ล์ม ไลบ์นิทซ์]] มีจุดมุ่งหมายคล้ายกันเพื่อสร้างคลังตัวอักษรที่ผู้ใช้สามารถใช้แสดงการคำนวณที่จะให้ผลเป็นจริงโดยอัตโนมัติ ซึ่งผลข้างเคียงของการประดิษฐ์ภาษานี้ทำให้เกิด[[ตรรกศาสตร์เชิงผสานทวิภาค]] (binary combinatory logic) แผนการเหล่านี้นอกจากการจำลองหรือลดรูปไวยากรณ์แล้วยังสนใจถึงการจัดเรียงความรู้ทั้งหมดของมนุษย์ทั้งหมดให้เป็น "ตัวอักษร" หรือลำดับขั้น นี่เป็นมโนคติที่ว่า[[ยุคเรืองปัญญา|การเรืองปัญญา]]จะนำไปสู่ *Encyclopédie* อย่างเลี่ยงไม่ได้ ภาษาประดิษฐ์ยุคคริสตศตวรรษที่ 17-18 หลายภาษาใช้[[ตัวหนังสือสัญลักษณ์]]จึงเป็นภาษาเขียนโดยบริสุทธิ์และไม่มีรูปแบบการพูดใด ๆ หรือรูปแบบการพูดที่ไม่ต่างไปจากภาษาแม่ของผู้อ่านมากนัก

ไลบ์นิทซ์และเหล่านักสารานุกรมคิดขึ้นได้ว่าเป็นไปไม่ได้ที่จะสามารถจัดระเบียบความรู้ของมนุษย์ได้อย่างชัดเจนด้วยแผนภาพต้นไม้ ดังนั้นจึงไม่สามารถประดิษฐ์ภาษา *ปฐมภูมิ* ที่วางรากฐานบนการจัดประเภทแนวคิดเช่นนั้น นักเขียนผู้ที่ไม่รู้ถึงประวัติศาสตร์ของแนวคิดนี้ยังคงเดินหน้าต่อและนำเสนอภาษาเชิงอนุกรมวิธานเรื่อยมาจนถึงต้นศตวรรษที่ 20 (เช่น[[ภาษาโร]]) แต่[[ภาษาออกแบบ]]ใหม่ ๆ เริ่มมีจุดมุ่งหมายที่ถ่อมตัวลง บางภาษาจำกัดตัวเองไว้ในสาขาวิชาเฉพาะทางเช่นรูปนัยนิยมเชิงคณิตศาสตร์หรือแคลคูลัส (เช่น[[ภาษาลิงโคส]] (Lincos language) และ[[ภาษาโปรแกรม]]) บางภาษาถูกออกแบบมาเพื่อขจัด[[ความกำกวมทางวากยสัมพันธ์]] (syntactical ambiguity) (เช่น[[ภาษาโลกลาน]] (Loglan) และ[[ภาษาโลจบาน]]) หรือเพื่อทำให้เกิดความกระชับสูงสุด (เช่น[[ภาษาอิธคูอิล]] )

===ศตวรรษที่ 19 และ 20: ภาษาช่วยสื่อสาร===

แม้แต่ใน *Encyclopédie* ก็เริ่มมีการมุ่งความสนใจหาภาษาช่วยสื่อสารแบบ*ทุติยภูมิ* [[ฌออากีม แฟเก เดอ วีลเนิฟว์]] (Joachim Faiguet de Villeneuve) เขียนข้อเสนอสั้น ๆ ในบทความใน *Langue* ซึ่งเสนอไวยากรณ์ของ[[ภาษาฝรั่งเศส]]ที่ถูกกำหนดให้เป็นปรกติหรือ "กะทัดรัด" (laconic) ในช่วงคริสตศตวรรษที่ 19 ภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ (IALs) เช่นนั้นถูกนำเสนอในหลากหลายรูปแบบมาก จน[[หลุยส์ กูตูรา]] (Louis Couturat) และ[[เลออปอล โล]] (Léopold Leau) ได้เขียนบทวิจารณ์ถึงข้อเสนอแผนการต่าง ๆ ถึง 38 แผนการลงใน *Histoire de la langue universelle* (ต.ศ. 1903) 

ภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติที่ส่งผลกระทบระดับนานาชาติภาษาแรกคือ[[ภาษาโวลาปุก]]ซึ่งถูกเสนอโดย[[โยฮันน์ มาร์ทีน ชไลเออร์]] (Johann Martin Schleyer) ในปี ค.ศ. 1879 ซึ่งภายในหนึ่งทศวรรษก็มีชมรมคนพูดภาษาโวลาปุกถึง 283 ชมรมทั่วโลก อย่างไรก็ตามความขัดแย้งระหว่างชไลเออร์และผู้ใช้ภาษาคนสำคัญคนอื่น ๆ ทำให้มีการแตกแยกกันและภายในช่วงกลางคริสตทศวรรษที่ 1890 ภาษาโวลาปุกก็ได้เลือนหายไปจากความโด่งดัง จึงเป็นการเปิดทางให้[[ภาษาเอสเปรันโต]]ซึ่งถูกเสนอโดย[[แอล. แอล. ซาเมนฮอฟ]]ในปีค.ศ. 1887 และ[[เอสเปรันติโด|ภาษาที่สืบทอดมา]] ภาษาช่วยสื่อสารที่มีผู้พูดจำนวนนัยยะสำคัญภาษาล่าสุดคือ[[ภาษาอินเตร์ลิงกวา]]ซึ่งปรากฏขึ้นในปี ค.ศ. 1951 เมื่อ[[สมาคมภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ]] (International Auxiliary Language Association) ได้ตีพิมพ์[[Interlingua–English Dictionary|พจนานุกรมภาษาอินเตร์ลิงกวา-อังกฤษ]]และ[[Interlingua: A Grammar of the International Language|ไวยากรณ์]]ประกอบ ความสำเร็จของภาษาเอสเปรันโตไม่ได้หยุดความพยายามของผู้คนที่จะประดิษฐ์ภาษาช่วยสื่อสารใหม่ ๆ ขึ้นมา ตัวอย่างเช่น[[ภาษาเอวโรเลงโก]] (Eurolengo) ของ เลสลี่ โจนส์ เป็นภาษาซึ่งผสมผสานองค์ประกอบจากภาษาอังกฤษและภาษาสเปน

[[ภาษาโลกลาน]] (ค.ศ. 1955) และภาษาที่สืบทอดต่อมาเป็นการย้อนกลับในทางปฏิบัติสู่จุดมุ่งหมายที่เป็นภาษา*ปฐมภูมิ* เสริมด้วยความต้องการความสามารถในการใช้งานของภาษาช่วยสื่อสาร จนถึงขณะนี้ภาษา*ปฐมภูมิ*เหล่านี้ยังรวบรวมผู้พูดได้เพียงกลุ่มเล็ก ๆ 

[[ภาษาปฏิสัมพันธ์หุ่นยนต์]] (Robot Interaction Language, ROILA) (ค.ศ. 2010) เป็นภาษาพูดที่ถูกประดิษฐ์มาให้เหมาะสมกับการสื่อสารระหว่างมนุษย์และเครื่องมากที่สุด จุดมุ่งหมายหลักของ ROILA คือ มนุษย์จะสามารถเรียนรู้ได้ง่าย และเหมาะสมที่สุดสำหรับการรู้จำอย่างมีประสิทธิภาพของขั้นตอนวิธี[[การรู้จำคำพูด]]ของคอมพิวเตอร์

===ภาษาเชิงศิลปะ===

ภาษาสามารถเป็นศิลปะในขอบเขตของการใช้ภาษาเป็นแหล่งของความคิดสร้างสรรค์ของศิลปินในศิลปะ กวีนิพนธ์ อักษรวิจิตร หรือเป็นคำอุปลักษณ์เพื่อพูดถึงหัวข้อเช่นความหลากหลายทางวัฒนธรรมและความไม่มั่นคงของปัจเจกบุคคลในโลกยุคโลกาภิวัฒน์

แต่บางคนมีความสุขกับการประดิษฐ์ภาษาเองด้วยการตัดสินใจต่าง ๆ จากเหตุผลทางสุนทรียะหรือวรรณกรรมโดยไม่จำเป็นต้องมีประโยชน์เพื่อนำไปใช้ใด ๆ [[ภาษาเชิงศิลปะ]]เช่นนี้เริ่มปรากฏขึ้นในวรรณกรรมสมัยใหม่ยุคแรก ๆ (เช่นใน [[Gargantua and Pantagruel]] และบริบทของ[[ยูโทเปีย]]) และเพิ่งเริ่มได้รับชื่อเสียงในคริสตศตวรรษที่ 20 นวนิยาย *A Princess of Mars* (ค.ศ. 1912) โดย [[เอ็ดการ์ ไรซ์ เบอร์โรห์ส]] (Edgar Rice Burroughs) อาจนับได้ว่าเป็นบันเทิงคดีเรื่องแรกของศตวรรษที่มีการใช้ภาษาประดิษฐ์ในเรื่อง [[เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน]] ได้พัฒนาตระกูลของภาษาบันเทิงคดีที่เกี่ยวข้องกันและเป็นคนแรกที่พูดถึงภาษาเชิงศิลปะในที่สาธารณะในการบรรยายที่เขาให้กับที่ประชุมหนึ่งในปี ค.ศ. 1931 ชื่อ "*A Secret Vice*" ภาษา[[นิวสปีก]]ของ [[จอร์จ ออร์เวลล์]] ถือว่าเป็นการเสียดสี[[ภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ]]มากกว่าเป็นภาษาเชิงศิลปะแท้ 

ภายในทศวรรษแรกของคริสตศตวรรษที่ 21 ก็สามารถพบภาษาประดิษฐ์ได้ทั่วไปในโลกอื่นของงานวรรณกรรม[[บันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์]]และ[[จินตนิมิต]] หรือที่อาจพบได้มากกว่าคือคำศัพท์ในเรื่องที่มีจำนวนจำกัดมากแต่ก็ถูกนิยามไว้ซึ่งสามารถอนุมานได้ว่ามีภาษาที่สมบูรณ์หรือเศษส่วนใด ๆ ของภาษาที่มีในเรื่อง ภาษาประดิษฐ์ได้กลายเป็นส่วนที่พบได้เป็นปรกติของวรรณกรรมประเภทเหล่านี้เช่นใน *สตาร์ วอร์ส* *สตาร์ เทรค* *เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์* ([[ภาษาเอลฟ์ (มิดเดิลเอิร์ธ)]] (Elvish languages (Middle-earth)) *Stargate SG-1* *แอตแลนติส ผจญภัยอารยนครสุดขอบโลก* *มหาศึกชิงบัลลังก์* ([[ภาษาเดอธราคี]]และ[[ภาษาวาลีเรียน]] (Valyrian languages)) *อวตาร* *ดูน* (Dune (Franchise)) และชุดเกมผจญภัยคอมพิวเตอร์ *Myst*

==กรรมสิทธิ์ในภาษาประดิษฐ์==

ยังเป็นข้อพิพาทว่าภาษาประดิษฐ์สามารถมีเจ้าของได้หรือไม่และถูกคุ้มครองโดยกฏหมายทรัพย์สินทางปัญญาหรือไม่ หรือแม้แต่ความเป็นไปได้ที่จะใช้กฏหมายเหล่านั้นกับภาษาประดิษฐ์

ในคดีความปี ค.ศ. 2015 [[ซีบีเอส]]และ[[พาราเมาต์พิกเจอส์]]ฟ้องร้องโปรเจคท์หนังของแฟนภาพยนต์ที่ชื่อว่า Axanar ข้อหาละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาด้วยการใช้[[ภาษาคลิงงอน]]ในหนัง ในระหว่างการโต้แย้ง มาร์ก โอครนด์ ผู้เป็นคนออกแบบภาษาคลิงงอนคนเดิมแสดงถึงความแคลงใจว่าการอ้างความเป็นเจ้าของของภาษาของพาราเมาต์พิกเจอส์สมเหตุสมผลหรือไม่

[[เดวิด เจ. ปีเตอร์สัน]] (David J. Peterson) เป็นนักภาษาศาสตร์ที่ประดิษฐ์ภาษาที่มีชื่อเสียงหลายภาษาเช่น[[ภาษาวาลีเรียน]]และ[[ภาษาเดอธราคี]] เขาได้กล่าวสนับสนุนแนวความคิดเดียวกันว่า "ในทางทฤษฎีแล้ว ใครก็สามารถเผยแพร่อะไรก็ได้ที่ใช้ภาษาที่ผมสร้าง และในความคิดผม ไม่ว่าจะเป็นผมหรือใครก็ตามก็ไม่ควรจะสามารถไปทำอะไรก็ตามกับสิ่งนั้นได้"

อย่างไรก็ตามปีเตอร์สันก็ได้แสดงความกังวลว่าผู้ถือสิทธิของภาษาหนึ่งเป็นไปได้ที่จะฟ้องร้องบุคคลที่เผยแพร่ผลงานในภาษานั้นไม่ว่าความเป็นเจ้าของสิทธิที่อ้างนั้นถูกต้องตามกฏหมายหรือไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากผู้ประพันธ์อาจได้กำไรจากผลงานนั้น

นอกจากนี้ วัสดุการเรียนอย่างครอบคลุมสำหรับภาษาประดิษฐ์เช่นภาษาวาลีเรียนสูงหรือภาษาคลิงงอนก็ได้ถูกเผยแพร่และสามารถเข้าถึงได้โดยไร้ค่าใช้จ่ายบนแพลตฟอร์มการเรียนภาษาชื่อ[[ดิวโอลิงโก]] แต่หลักสูตรเรียนภาษาเหล่านั้นก็ได้รับอนุญาตจากผู้ถือลิขสิทธิ์แล้วตามลำดับ ฉันทามติทางกฏหมายเรื่องกรรมสิทธิในภาษาประดิษฐ์ยังคงไม่แน่นอนเพราะยังไม่เกิดข้อพิพาทในเรื่องนี้มากเท่าไหร่นัก

==องค์กรภาษาประดิษฐ์สมัยใหม่==
หนังสือทำมือ (zine) เกี่ยวกับภาษาประดิษฐ์หลายฉบับถูกเผยแพร่ระหว่างคริสตทศวรรษที่ 1970 ถึง 1990 เช่น *Glossopoeic Quarterly*, *Taboo Jadoo*, และ *The Journal of Planned Languages* [[บัญชีจ่าหน้า]]ภาษาประดิษฐ์ (The Conlang Mailing List) ถูกก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1991 และในภายหลังได้มีการแยกออกมาเป็นบัญชีจ่าหน้า AUXLANG ซึ่งมีมุ่งความสนใจไปที่ภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ ในช่วงต้นถึงกลางคริสตทศวรรษที่ 1990 หนังสือทำมือที่เกี่ยวกับภาษาประดิษฐ์บางฉบับถูกเผยแพร่ออกมาในรูปแบบของอีเมล์หรือเว็บไซต์เช่น *Vortpunoj* และ *Model Languages* บัญชีจ่าหน้าภาษาประดิษฐ์ได้พัฒนาประชาคมของ[[รายการนักประดิษฐ์ภาษา|นักประดิษฐ์ภาษา]]ที่มีธรรมเนียมปฏิบัติของตัวเองเช่นการท้าแปลภาษา (translation challenge) และ[[การผลัดกันแปล]] (Telephone (game)) และศัพท์เฉพาะทางของตัวเอง ซาราห์ ฮิกลีย์ (Sarah Higley) รายงานผลการสำรวจของเธอว่าประชากรของบัญชีจ่าหน้าภาษาประดิษฐ์ส่วนใหญ่เป็นชายจาดทวีปอเมริกาเหนือและยุโรปตะวันตก และมีคนจากโอเชียเนีย เอเชีย ตะวันออกกลาง และอเมริกาใต้ในจำนวนที่น้อย มีพิสัยอายุตั้งแต่ 13 จนถึง 60 กว่าปี ส่วนจำนวนผู้หญิงที่มีส่วนร่วมก็มีจำนวนมากขึ้นตามเวลา การสำรวจในปี ค.ศ. 2001 โดย แพทริก จาร์เร็ตต์ (Patrick Jarrett) แสดงอายุเฉลี่ยของนักประดิษฐ์ภาษาเป็นอายุ 30.65 ปีและอายุเฉลี่ยเมื่อเริ่มประดิษฐ์ภาษาเป็นอายุ 11.83 ปี

ประชาคมออนไลน์ที่เพิ่งก่อตั้งไม่นานมานี้เช่นกระดานข่าวเว็บไซต์ [[Zompist.com]]  (ZBB ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2001) และกระดานข่าวนักประดิษฐ์ภาษา (Conlanger bulletin board) การสนทนาในลานประชาคมเหล่านี้เกี่ยวกับการนำเสนอภาษาประดิษฐ์ของสมาชิกและการติชมจากสมาชิกคนอื่น เกี่ยวกับภาษาธรรมชาติว่าลักษณะหนึ่งของภาษาประดิษฐ์มีอยู่ก่อนแล้วในภาษาธรรมชาติหรือไม่และวิธีการที่สามารถนำลักษณะที่น่าสนใจของภาษาธรรมชาติมาใช้กับภาษาประดิษฐ์ได้ การโพสต์ข้อความสั้น ๆ ที่น่าสนใจเป็นการท้าแปลภาษา และการสนทนาเกี่ยวกับปรัชญาของการประดิษฐ์ภาษา หน้าที่ของนักประดิษฐ์ภาษา และคำถามว่าการประดิษฐ์ภาษาเป็นศิลปะหรืองานอดิเรก เธรดหนึงบน ZBB แสดงให้เห็นว่านักประดิษฐ์ภาษาหลายคนใช้เวลากับภาษาประดิษฐ์ภาษาหนึ่งในปริมาณที่น้อยและมักเปลี่ยนภาษาที่ประดิษฐ์อยู่ไปเรื่อย ๆ และมีคนหนึ่งในสามของทั้งหมดที่พัฒนาภาษาประดิษฐ์ภาษาเดิมเป็นเวลาหลายปี

==ดูเพิ่ม==

*[[รายการภาษาประดิษฐ์]] (List of constructed languages)
*[[อันตรภาษาศาสตร์]] (Interlinguistics)
*ภาษาประดิษฐ์ชนพื้นเมือง: [[ภาษาดามิน]] (Damin), [[ภาษาเอสกายา]] (Eskayan)
*[[จินตภาษา]]
*[[ภาษาลับ]] (Cant (language))
*[[รหัสของภาษาประดิษฐ์]]  (Codes for constructed languages) 
*การประดิษฐ์ภาษา
**[[อักษรประดิษฐ์]] (Constructed script)
**[[Langmaker]]
**[[Zompist.com|ชุดเครื่องมือประดิษฐ์ภาษา]]
**[[การเล่นทางภาษา]] (Language game)
**[[รายการหน่วยงานควบคุมภาษา]] (List of language regulators)
**[[รายการนักประดิษฐ์ภาษา]] (List of language inventors)
*การแปลและจำลองภาษา
**[[การแทนความรู้]]
**[[การแปล|การแปลภาษา]]
**[[อภิภาษา]] (Metalanguage)
**[[ไวยากรณ์สากล]] (Universal grammar)
*[[ภาษาเทพ]] (Divine language)
**[[ภาษาแปลก ๆ]] (Speaking in tongues)
**[[ภาษาของนก]] (Language of the birds)
*การอุบัติเองของไวยากรณ์
**[[ภาษาสังเคราะห์]] (Artificial language)
**[[จูนกับเจนนิเฟอร์ กิบบอนส์]] (June and Jennifer Gibbons)
**[[ภาษามือนิคารากัว]] (Nicaraguan Sign Language)
**[[จุดกำเนิดของภาษา]] (Origin of language)
**[[ภาษาพิดจิน]]
**[[โพโทกับคาเบงโก]] (Poto and Cabengo)
*[[นิยัตินิยมทางภาษา]] (Linguistic determinism)
*[[สัมพัทธภาพทางภาษา]] (Linguistic relativity)
*[[ตัวหนังสือสัญลักษณ์]] (Pasigraphy)
*[[ภาษาสากล]] (Universal language)
*[[ภาษาอังกฤษพื้นฐาน]] 


==หมายเหตุ==


==อ้างอิง==


==งานที่อ้างอิง==

:
:
:Couturat, Louis (1907). *Les nouvelles langues internationales*. Paris: Hachette. With Léopold Leau. 
เผยแพร่ซ้ำ 2001, Olms.
:Couturat, Louis (1910). *Étude sur la dérivation dans la langue internationales*.  Paris: Delagrave. 100 p.
:
:
:
:[http://articles.latimes.com/2007/aug/24/science/sci-conlang24 "Babel's modern architects"], by Amber Dance.  *The Los Angeles Times'', 24 สิงหาคม 2007 (เผยแพร่ครั้งแรกในชื่อ "In their own words -- literally")

## แหล่งข้อมูลอื่น

*Language Creation Society องค์กรที่ไม่หวังผลกำไรซึ่งอุทิศตัวเพื่อการประดิษฐ์ภาษาทุกรูปแบบ
*
*Conlang Atlas of Language Structures  ฐานข้อมูลแบบลักษณ์ของภาษาประดิษฐ์ตาม World Atlas of Language Structures
*พิมพ์เขียวสำหรับ Babel ความสนใจมุ่งเรื่องภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ
*ConWorkShop  เว็บไซต์เครื่องมือสำหรับการประดิษฐ์ภาษา และเอกสารบันทึกภาษาประดิษฐ์มากกว่า 5000 ภาษา  
*ลิงก์สู่ภาษาเชิงตรรกะของ Garrett
*แผนกภาษาตามแผนของพิพิธภัณฑ์ภาษาเอสเปรันโตแห่งหอสมุดแห่งชาติออสเตรีย (Austrian National Library)
*ห้องสมุดนักประดิษฐ์ภาษา
*แหล่งข้อมูลทางภาษา(ประดิษฐ์)ของ Henrik Theiling
*หน้าภาษาประดิษฐ์ของ Jörg Rhiemeier
*โปรแกรมวัดประโยคที่คนส่วนใหญ่เข้าใจด้วยการคำนวณคะแนนจากคำทั่วไปที่ภาษาต่าง ๆ มีร่วมกัน 


หมวดหมู่:ภาษาศาสตร์
หมวดหมู่:ภาษา
หมวดหมู่:อันตรภาษาศาสตร์