สปาร์ตากุส

**สปาร์ตากุส** () หรือ **สปาร์ตาโกส** (; ) เป็นกลาดิอาตอร์ชาวเทรเชียน (Thraex) ที่เป็นหนึ่งในผู้นำทาสที่หลบหนีร่วมกับกริซุส, กันนิกุส, กัสตุส และโอเอโนมาอุสในสงครามทาสครั้งที่สาม การก่อกำเริบของทาสครั้งใหญ่ต่อสาธารณรัฐโรมัน ข้อมูลของเขานอกจากเหตุการณ์ในสงครามมีน้อย และบันทึกประวัติศาสตร์ที่หลงเหลืออยู่บางครั้งให้ข้อมูลที่ขัดแย้งกันเอง ข้อมูลทั้งหมดยอมรับว่าเขาเป็นอดีตกลาดิอาตอร์และเป็นผู้นำทางทหารที่ประสบความสำเร็จ

บางคนตีความการก่อกบฏนี้เป็นตัวอย่างของผู้ที่ถูกกดขี่ต่อสู้เพื่ออิสรภาพจากระบอบคณาธิปไตยที่ถือครองทาส ให้แรงบันดาลใจแก่นักคิดทางการเมืองหลายคน และปรากฏอยู่ในวรรณกรรม รายการโทรทัศน์ และภาพยนตร์ วอลแตร์ นักปรัชญา กล่าวถึงสงครามทาสครั้งที่สามเป็น "สงครามที่ยุติธรรมครั้งเดียวในประวัติศาสตร์" ไม่มีบันทึกทางประวัติศาสตร์ใดที่ระบุว่าเป้าหมายของเขาคือยกเลิกระบบทาสในสาธารณรัฐ แม้ว่าการตีความนี้ไม่ได้ขัดแย้งกับนักประวัติศาสตร์สมัยคลาสสิกเป็นการเฉพาะ

## ข้อมูล
ข้อมูลหลักของสปาร์ตากุสมีสองแห่ง ซึ่งทั้งสองข้อมูลเขียนขึ้นหลังจากที่เขาเสียชีวิตไปศตวรรษหนึ่งหรือมากกว่านั้น นั่นคือ: พลูทาร์กแห่งไครอเนอา (ค.ศ. 46 - 119) และอัปเปียนแห่งอะเล็กซานเดรีย (ค.ศ. 95 – 165) ผลงานจำเพาะของทั้งสองคนนี้คือ *Life of Crassus* (ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 2) โดยพลูทาร์ก และ *Civil Wars* (ต้นถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 2) โดยอัปเปียน จากข้อมูลสปาร์ตากุสที่หลงเหลือทั้งหมด ไม่มีข้อมูลใดที่เขียนโดยพยานผู้เห็นเหตุการณ์และทั้งหมดประกอบขึ้นใหม่ในภายหลัง ไม่มีข้อมูลใดที่เขียนโดยทาสหรืออดีตทาส และข้อมูลแรกสุดปรากฏขึ้นหลังสงครามอย่างน้อยหนึ่งชั่วรุ่น

## ชีวิตช่วงต้น
พลูทาร์ก ผู้เขียนเรียงความชาวกรีก กล่าวถึงสปาร์ตากุสเป็น "ชาวเทรเชียในสินค้าชนร่อนเร่ (Nomadic stock)" ซึ่งมีความเป็นไปได้ที่จะอ้างอิงถึงเผ่าไมดี อัปเปียนกล่าวว่าเขาเป็น "ชาวเทรเชียนโดยกำเนิดที่เคยดำรงตำแหน่งทหารร่วมกับชาวโรมัน แต่นับแต่นั้นมาจึงกลายเป็นนักโทษและขายไปเป็นกลาดิอาตอร์"

ฟลอรุสกล่าวถึงเขาเป็น "ผู้ที่มาจากทหารรับจ้างชาวเทรเชียน กลายเป็นทหารโรมัน เขาถูกละทิ้งไปเป็นทาส และต่อมา เมื่อพิจารณาถึงความแข็งแกร่งของเขาแล้ว จึงเป็นกลาดิอาตอร์" นักเขียนหลายคนสื่อสิ่งนี้ถึงเผ่าเทรเชียนจากไมดีที่ครอบครองพื้นที่ขอบเธรซตะวันตกเฉียงใต้ ร่วมกับชายแดนมณฑลมาซิโดเนียของโรมัน – ปัจจุบันคือประเทศบัลแกเรียตะวันตกเฉียงใต้ พลูทาร์กยังเขียนอีกว่าภรรยาของสปาร์ตากุสที่เป็นผู้พยากรณ์จากเผ่าไมดี ถูกนำไปเป็นทาสด้วย

นักเขียนสมัยใหม่คนหนึ่งประมาณการว่า ตอนที่สปาร์ตากุสเริ่มก่อกบฏ เขามีอายุ  ปี ซึ่งจะทำให้ปีเกิดของเขาอยู่ที่ 

## ตกเป็นทาสและหลบหนี

ตามรายงานจากข้อมูลและการตีความที่แตกต่างกันระบุว่า สปาร์ตากุสถูกกองทัพลีเจียนจับเป็นเชลย สปาร์ตากุสได้รับการฝึกฝนที่โรงเรียนกลาดิอาตอร์ (*ludus*) ของเลนตูลุส บาตีอาตุสใกล้กาปูอา เขาเป็นกลาดิอาตอร์เฮฟวีเวทที่มีชื่อเรียกว่ามูร์มิลโล (murmillo) นักรบเหล่านี้สามารุถือโล่รูปกลมรีขนาดใหญ่ (สกูตุม) และใช้ดาบที่มีใบมีดกว้างตรง (กลาดิอุส) ยาวประมาณ 18 นิ้ว ใน 73 ปีก่อน ค.ศ. สปาร์ตากุสเป็นหนึ่งในกลุ่มกลาดิอาตอร์ที่วางแผนหลบหนี

ทาสประมาณ 70 คนมีส่วนในแผนนี้ แม้ว่าจะมีจำนวนไม่มากนัก แต่พวกเขายึดเครื่องครัว ต่อสู้เพื่อออกจากโรงเรียน และยึดเกวียนบรรทุกอาวุธและชุดเกราะกลาดิอาตอร์หลายคัน ทาสที่หลบหนีเอาชนะทหารที่ตามไปจัดการพวกเขา ปล้นทรัพย์ในภูมิภาครอบกาปูอา คัดเลือกทาสอีกหลายคนเข้าประจำตำแหน่ง และในที่สุดก็เดินทางไปยังตำแหน่งที่สามารถป้องกันได้มากขึ้นบนเขาวิซูเวียส

เมื่อเป็นอิสระแล้ว เหล่ากลาดิอาตอร์ที่หลบหนีเลือกสปาร์ตากุสกับทาสชาวกอลสองคนชื่อกริซุสกับโอเอโนมาอุสเป็นหัวหน้า

## สงครามทาสครั้งที่สาม

## สิ่งสืบทอด
ตูแซ็ง ลูแวร์ตู ผู้นำกบฏทาสที่นำไปสู่การประกาศอิสรภาพของประเทศเฮติ ได้รับการเรียกขานเป็น "สปาร์ตากุสผิวดำ"

อาดัม ไวช์เฮาพท์ (Adam Weishaupt) ผู้ก่อตั้งอิลลูมินาตีบาวาเรีย มักเรียกตนเองในจดหมายโต้ตอบเป็นสปาร์ตากุส

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

### นักเขียนสมัยคลาสสิก
* Appian. *Civil Wars*. Translated by J. Carter. (Harmondsworth: Penguin Books, 1996)
* Florus. *Epitome of Roman History*. (London: W. Heinemann, 1947)
* Orosius. *The Seven Books of History Against the Pagans*. Translated by Roy J. Deferrari. (Washington, DC: Catholic University of America Press, 1964).
* Plutarch. *Fall of the Roman Republic*. Translated by R. Warner. (London: Penguin Books, 1972), with special emphasis placed on "The Life of Crassus" and "The Life of Pompey".
* Sallust. *Conspiracy of Catiline and the War of Jugurtha*. (London: Constable, 1924)

### ประวัติศาสตร์นิพนธ์สมัยใหม่
* Bradley, Keith R. *Slavery and Rebellion in the Roman World, 140 B.C.–70 B.C.* Bloomington; Indianapolis: Indiana University Press, 1989 (hardcover, ); 1998 (paperback, ). [Chapter&nbsp;V] The Slave War of Spartacus, pp.&nbsp;83–101.
* Rubinsohn, Wolfgang Zeev. *[https://archive.org/details/spartacusrubinsohn Spartacus' Uprising and Soviet Historical Writing]*. Oxford: Oxbow Books, 1987 (paperback, ).
* *Spartacus: Film and History*, edited by Martin M. Winkler. Oxford: Blackwell Publishers, 2007 (hardcover, ; paperback, ).
* Trow, M.J. *Spartacus: The Myth and the Man*. Stroud, United Kingdom: Sutton Publishing, 2006 (hardcover, ).
* Genner, Michael. "Spartakus. Eine Gegengeschichte des Altertums nach den Legenden der Zigeuner". Two volumes. Paperback. Trikont Verlag, München 1979/1980. Vol 1  Vol 2 
* Plamen Pavlov, Stanimir Dimitrov,*Spartak&nbsp;– sinyt na drenva Trakija*/*Spartacus&nbsp;– the Son of ancient Thrace*. Sofia, 2009, 
* 
*Beard, Mary. *SPQR A History of Ancient Rome.* New York: Liveright Publishing Corporation, 2015, 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* BBC Radio 4 – ''In Our Time'' – Spartacus
* Spartacus  Article and full text of the Roman and Greek sources.
* ''Spartacus'', movie starring Kirk Douglas and Sir Peter Ustinov
* ''Spartacus'', television mini-series starring Goran Višnjić and Alan Bates
* Starz Mini-Series airing in 2010



หมวดหมู่:บุคคลที่ไม่ทราบปีเกิด
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตจากอาวุธแหลมคม
หมวดหมู่:ทาสที่เป็นกบฏในโรมันโบราณ
หมวดหมู่:ชาวเทรเชียนในสมัยโรมัน
หมวดหมู่:กลาดิอาตอร์โรมัน
หมวดหมู่:โรมัน