เนติบัณฑิตยสภา ในพระบรมราชูปถัมภ์

**เนติบัณฑิตยสภา ในพระบรมราชูปถัมภ์** เป็นองค์การอิสระในประเทศไทย ที่มีฐานะเป็นนิติบุคคล ตามพระราชบัญญัติเนติบัณฑิตยสภา พ.ศ. 2507 ซึ่งตราขึ้นโดยจอมพล ถนอม กิตติขจร อดีตนายกรัฐมนตรี โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม เป็นสภานายกพิเศษ มีอำนาจหน้าที่ควบคุมกิจการทั้งปวงของสภา และยับยั้งมติของสภาด้วย กับทั้งมีประธานศาลฎีกา เป็นนายก ประธานศาลอุทธรณ์ เป็นอุปนายกคนที่ 1 และอัยการสูงสุด เป็นอุปนายกคนที่ 2

ปัจจุบัน ว่าที่ร้อยตรี ถวัลย์ รุยาพร เป็นเลขาธิการ

สภามีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการศึกษาและการวิจัยทางนิติศาสตร์ และการประกอบอาชีพทางกฎหมาย รวมทั้งจัดหาทุนเพื่อการนั้นตลอดจนส่งเสริมความสามัคคีและผดุงเกียรติของสมาชิก

## ประวัติ
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระราชดำริจัดตั้งเนติบัณฑิตยสภา เพื่อประสงค์บำรุงการศึกษาวิชากฎหมายทั้งการรักษาความประพฤติของทนายความ ให้ตั้งอยู่ในสัจธรรม ให้สาธารณชนได้อาศัยทนายความซึ่งมีความสามารถและสมควรที่จะเชื่อถือได้ดียิ่งขึ้น  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาอภัยราชา เสนาบดีกระทรวงยุติธรรม และกรมหลวงสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ อธิบดีศาลฎีกา พิจารณาร่างข้อบังคับเนติบัณฑิตยสภา ทรงรับเนติบัณฑิตยสภาไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2457 และถือเป็น "**วันกำเนิดเนติบัณฑิตยสภา**"

## สมาชิกภาพและสิทธิ

เนติบัณฑิตยสภามีสมาชิกประเภทต่างๆ ดังนี้
* สามัญสมาชิก เป็นผู้ผ่านการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา
* วิสามัญสมาชิก
* สมาชิกสมทบ
* สมาชิกกิตติมศักดิ์

สมาชิกกิตติมศักดิ์ สามัญสมาชิกและวิสามัญสมาชิกสามารถสวมเสื้อครุยเนติบัณฑิตในการว่าความได้ หรือในโอกาสอันควร แต่ห้ามมิให้สวมในเวลาที่เป็นจำเลยในคดีอาญาหรือคดีล้มละลายหรือเวลาเป็นพยานในศาล

## สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา
เมื่อ พ.ศ. 2491 เนติบัณฑิตยสภาได้จัดตั้ง **สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา**  มีหลักสูตรตามแบบอย่างของ "สภาการศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาประเทศอังกฤษ" และต้องตามมติของ "เนติบัณฑิตยสภาสากล"  ซึ่งได้มีมติในการประชุมใหญ่ครั้งที่ 2 ณ เดอะเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ เมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2491 ว่า *การจัดการศึกษาวิชากฎหมายนั้นจำเป็นต้องให้มีการศึกษาภาคปฏิบัติอย่างเพียงพอเสียก่อนที่จะอนุญาตเข้าปฏิบัติงานในวิชาชีพกฎหมาย*

สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา เริ่มเปิดการสอนและศึกษาขึ้นเป็นครั้งแรก ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2491  ผู้ที่สอบไล่ได้ตามหลักสูตร และเนติบัณฑิตยสภาได้ยอมรับเข้าเป็นสามัญสมาชิกแล้ว ให้เป็นเนติบัณฑิต (Barrister-at-Law) เรียกว่า **เนติบัณฑิตไทย** ใช้อักษรย่อ  **น.บ.ท.และมีสิทธิ์ในการสวมครุยเนติบัณฑิต** 

### การสมัครเข้าเป็นนักศึกษา
ผู้เป็นนักศึกษาในสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาต้องเป็น 
# ผู้สอบไล่ได้ปริญญาตรีทางนิติศาสตร์จาก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง และ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
# ผู้ที่ได้ศึกษาวิชานิติศาสตร์ในสถาบันอื่น ในหรือนอกประเทศไทย และสอบไล่ได้ตามมาตรฐานซึ่งคณะกรรมการอำนวยการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา เทียบให้ไม่ต่ำกว่าวิทยฐานะดังกล่าว ใน (1) ซึ่งในทางปฏิบัติ คณะกรรมการอำนวยการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา ได้เทียบระดับปริญญาตรีทางนิติศาสตร์ จากสถาบันการศึกษาที่ทบวงมหาวิทยาลัยได้รับรองมาตรฐานการศึกษาแล้ว
คณะกรรมการอำนวยการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา อนุมัติสถาบันอุดมศึกษาที่สามารถสอบเนติบัณฑิตได้ ดังนี้

; กลุ่มมหาวิทยาลัยรัฐบาล

* มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
* จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* มหาวิทยาลัยรามคำแหง 
* มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ 
* มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
* มหาวิทยาลัยขอนแก่น
* มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
* มหาวิทยาลัยทักษิณ
* มหาวิทยาลัยนเรศวร
* มหาวิทยาลัยบูรพา
* มหาวิทยาลัยพะเยา
* มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
* มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
* มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
* มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
* มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
* มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
* มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
* มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
; กลุ่มมหาวิทยาลัยเอกชน

* มหาวิทยาลัยกรุงเทพ
* มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี
* มหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น
* มหาวิทยาลัยเกริก
* มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต
* มหาวิทยาลัยเจ้าพระยา
* มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา
* มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น
* มหาวิทยาลัยตาปี
* มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
* มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่
* มหาวิทยาลัยปทุมธานี
* มหาวิทยาลัยพายัพ
* มหาวิทยาลัยภาคกลาง
* มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
* มหาวิทยาลัยโยนก
* มหาวิทยาลัยรังสิต
* มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
* มหาวิทยาลัยราชธานี
* มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์
* มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล
* มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น
* มหาวิทยาลัยศรีปทุม
* มหาวิทยาลัยสยาม
* มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย
* มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
* มหาวิทยาลัยหาดใหญ่
* มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ
* มหาวิทยาลัยอีสาน
* มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย
* มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์

; กลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ
* มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย
* มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
* มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
* มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
* มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์
* มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
* มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง
* มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร
* มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
* มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์
* มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
* มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
* มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ
* มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
* มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
* มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ
* มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
* มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
* มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
* มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม
* มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง
* มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์

* มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา

; กลุ่มวิทยาลัย
* วิทยาลัยศรีอีสาน (คณาสวัสดิ์)
* วิทยาลัยศรีโสภณ
* มหาวิทยาลัยพิษณุโลก
* วิทยาลัยทองสุข
* วิทยาลัยเซาธ์อีสท์บางกอก
* วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยนเรศวร
* วิทยาลัยสันตพล 
* วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย  
* วิทยาลัยนครราชสีมา 

; กลุ่มมหาวิทยาลัยต่างประเทศ
* University of Kent at Canterbury
* Melbourne  University
* University of Oxford
* University of  Bristol
* Michigan State University
* Durham  University
* Université de Tours
* University of Fulda
* The London School of Economics  (LSE)
* Université Jean Moulin Lyon 3
* University of Hannover
* Pierre Mendes France University
* University College London
* McGill University
* University of Louisville

### หลักสูตรการเรียนการสอน
* **ภาคเรียนที่หนึ่ง** 

กลุ่มวิชากฎหมายแพ่ง ได้แก่ วิชาทรัพย์-ที่ดิน, นิติกรรม-สัญญา, หนี้, ละเมิด, ซื้อขาย-เช่าทรัพย์-เช่าซื้อ, ยืม-ค้ำประกัน-จำนอง-จำนำ, ตัวแทน-ประกันภัย-ตั๋วเงิน-บัญชีเดินสะพัด, หุ้นส่วน-บริษัท, ครอบครัว, มรดก, กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา, กฎหมายการค้าระหว่างประเทศ

การเรียนการสอนในกลุ่มวิชากฎหมายแพ่งนั้น จะใช้บทบัญญัติตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ทั้งหมด แต่ในส่วนของวิชาละเมิด ได้มีการนำหลักความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ ตามพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 มาประกอบการเรียนการสอนด้วย

กลุ่มวิชากฎหมายอาญา ได้แก่ วิชากฎหมายอาญา, กฎหมายแรงงานและวิธีพิจารณาคดีในศาลแรงงาน, รัฐธรรมนูญ, กฎหมายปกครอง, กฎหมายภาษีอากร

ในส่วนของกฎหมายอาญานั้น จะมีการแบ่งออกไปเป็น 3 วิชา ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 59-106 1 วิชา, มาตรา 1-58 กับ 107-208 1 วิชา และ มาตรา 288-366 อีก 1 วิชา

* **ภาคเรียนที่สอง** 

กลุ่มวิชากฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ได้แก่ กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง, กฎหมายล้มละลายและการฟื้นฟูกิจการ, ระบบศาลและพระธรรมนูญศาลยุติธรรม

กลุ่มวิชากฎหมายวิธิพิจารณาอาญา ได้แก่ กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา, สิทธิมนุษยชนในกระบวนการยุติธรรม, กฎหมายลักษณะพยานหลักฐาน, วิชาว่าความและการถามพยาน, การจัดทำเอกสารทางกฎหมาย, ภาษาอังกฤษสำหรับนักกฎหมาย

### การจบหลักสูตร

ผู้ที่จะถือว่าจบหลักสูตรเป็นเนติบัณฑิตได้นั้น จะต้องสอบผ่านการสอบข้อเขียนทั้งสองภาค โดยในการสอบแต่ละภาคจะต้องได้คะแนนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ขึ้นไป และผ่านการสอบปากเปล่า ผู้ที่สามารถสอบผ่านภาคหนึ่งภาคใดได้ ไม่ต้องสอบข้อเขียนของภาคนั้นอีก แม้ว่าจะสอบข้อเขียนอีกภาคหนึ่งตก เมื่อสอบได้ทั้งสองภาคจึงมีสิทธิสอบปากเปล่า

การสอบปากเปล่า กรรมการผู้สอบจะวินิจฉัยเพียงว่า "สอบได้" หรือ "สอบตก" เท่านั้น ถ้าผู้สอบปากเปล่าผู้ใดสอบตก ผู้นั้นมีสิทธิเข้าสอบปากเปล่ากับคณะกรรมการซึ่งตั้งขึ้นเพื่อการนั้นในวันเดียวกันอีกครั้งหนึ่ง ถ้าผู้สอบปากเปล่าตกในการเรียนสมัยใด (หรือปีใด) ผู้นั้นมีสิทธิสอบแก้ตัวอีกสามครั้ง หากยังสอบไม่ผ่านอีกเป็นครั้งที่สาม ให้ถือว่าการสอบข้อเขียนทั้งสองภาคที่ได้ไว้แล้วนั้นเป็นอันยกเลิก

## กรณีเนติบัณฑิตยสภาถูกฟ้องเป็นจำเลย
จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1902/2552 นายสถิตย์ เล็งไธสง ได้ฟ้องเนติบัณฑิตยสภาต่อศาลยุติธรรมว่า ในการประกาศผลสอบไล่เนติบัณฑิตยสภาสมัยที่ 14 ประจำ พ.ศ. 2504 เนติบัณฑิตยสภาได้กระทำการละเมิดต่อตนโดยประธานกรรมการของเนติบัณฑิตยสภา นายมนูเวทน์ สุมาวงศ์ (พระมนูเวทย์วิมลนาท) ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งประธานศาลฎีกา สมคบกันทุจริตในการให้คะแนนสอบปากเปล่าด้วยความลำเอียงไม่ให้คะแนนตามความรู้ ด้วยการให้คะแนนสอบปากเปล่าแก่นายอัครวิทย์ สุมาวงศ์ บุตรชายของนายมนูเวทน์ ผู้ซึ่งสอบข้อเขียนได้เป็นอันดับ 3 สูงถึง 85 คะแนน แต่กลับให้นายสถิตย์ซึ่งเป็นผู้สอบข้อเขียนได้คะแนนสูงสุดและมีคะแนนข้อเขียนมากกว่านายอัครวิทย์ถึง 19 คะแนน ได้คะแนนสอบปากเปล่าเพียง 65 คะแนน ซึ่งเมื่อนำไปรวมกับคะแนนสอบข้อเขียนแล้วทำให้นายสถิตย์ตกไปอยู่ในอันดับ 2 และส่งผลให้นายอัครวิทย์ได้คะแนนเป็นอันดับ 1 และกลายเป็นผู้สอบไล่ได้ในอันดับที่ 1 ของเนติบัณฑิตยสภาสมัยที่ 14  แทนนายสถิตย์ ทำให้นายสถิตย์ได้รับความเสียหายและอับอาย พร้อมทั้งขอให้ศาลสั่งบังคับให้เนติบัณฑิตยสภาดำเนินการขอขมานายสถิตย์และประกาศผลการสอบไล่ดังกล่าวเสียใหม่ว่านายสถิตย์เป็นผู้สอบไล่ได้เป็นอันดับ 1 มิใช่นายอัครวิทย์

อย่างไรก็ดี ใน พ.ศ. 2552 ศาลฎีกาได้พิพากษายกฟ้องนายสถิตย์ โดยให้เหตุผลว่านายสถิตย์ปล่อยเวลาให้ล่วงเลยมานานถึง 43 ปีจึงจะฟ้อง ซึ่งเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต และไม่มีอำนาจฟ้อง ภายหลังได้มีบุคคลให้ความเห็นว่าเหตุที่นายสถิตย์เก็บเรื่องนี้ไว้กับตน โดยไม่ฟ้องร้องเป็นคดีความเนิ่นนานถึงเพียงนั้น เนื่องจากภายหลังที่นายสถิตย์สอบไล่เนติบัณฑิตได้หนึ่งปีนั้น นายสถิตย์ได้สอบไล่ได้ในตำแหน่งผู้พิพากษา ณ ศาลยุติธรรมในปี พ.ศ. 2506 และมีความเกรงกลัวว่าหากตนนำคดีดังกล่าวฟ้องร้องต่อศาล จะส่งผลกระทบต่อความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงานของตน และได้รับการกลั่นแกล้งจากพรรคพวกของนายมนูเวทน์ สุมาวงศ์ อดีตประธานศาลฎีกาซึ่งดำรงตำแหน่งระดับสูงในศาลยุติธรรมอยู่ 

แม้ว่าศาลฎีกาจะยกฟ้องคดีดังกล่าว แต่การฟ้องร้องคดีของนายสถิตย์ เล็งไธสงก็เป็นที่กล่าวขานในแวดวงนักกฎหมายและสร้างแรงกดดันให้กับเนติบัณฑิตยสภาเป็นอย่างยิ่งถึงความเป็นธรรมในการให้คะแนนการสอบปากเปล่าตามอำเภอใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการให้คะแนนสอบโดยเอื้อแก่บุตรของตนเอง อย่างเช่นกรณีของนายมนูเวทน์ สุมาวงศ์กับนายอัครวิทย์ สุมาวงศ์ แม้ศาลฎีกาได้พิพากษายกฟ้องในกรณีดังกล่าว แต่ข้อครหาของสังคมที่มีต่อระบบการให้คะแนนของเนติบัณฑิตยสภายังไม่สิ้นไป ในท้ายที่สุด จึงส่งผลให้การสอบปากเปล่าไม่มีการให้คะแนนอีกต่อไปในอีกหลายปีให้หลัง เหลือเพียงประเมินว่า "สอบได้" หรือ "สอบตก" แต่เพียงเท่านั้น

## ดูเพิ่ม
* สภาทนายความ (ประเทศไทย)

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์ เนติบัณฑิตยสภา ในพระบรมราชูปถัมภ์ และ สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา 
* เว็บไซต์ เนติบัณฑิตยสภาสากล   

## อ้างอิง

หมวดหมู่:องค์กรวิชาชีพ
หมวดหมู่:นิติศาสตร์