อำเภอพุทธมณฑล

**พุทธมณฑล** เป็นอำเภอในจังหวัดนครปฐม เป็นอำเภอที่มีพื้นที่น้อยที่สุดในจังหวัด แต่ได้รับความเจริญมาจากกรุงเทพมหานคร ทำให้มีหมู่บ้านจัดสรรอยู่หลายโครงการ มีมหาวิทยาลัยมากมายและยังเป็นที่ตั้งของ พุทธมณฑล ศูนย์รวมการทำกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาที่สำคัญในประเทศไทยอีกด้วย

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอพุทธมณฑลมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอบางเลน
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอไทรน้อย อำเภอบางใหญ่ อำเภอบางกรวย (จังหวัดนนทบุรี) และเขตทวีวัฒนา (กรุงเทพมหานคร) มีคลองนราภิรมย์ คลองทวีวัฒนา และแนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างจังหวัดนครปฐมกับกรุงเทพมหานครเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอสามพราน มีคลองบางกระทึก ถนนพุทธมณฑล สาย 4 และถนนสุภาพบุรุษเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอนครชัยศรี มีคลองชัยขันธ์เป็นเส้นแบ่งเขต

## ประวัติ
ท้องที่อำเภอพุทธมณฑล เดิมเป็นส่วนหนึ่งของตำบลงิ้วราย (เปลี่ยนชื่อเป็นตำบลลานตากฟ้าในปัจจุบัน) ตำบลห้วยพลู และตำบลศาลายา อำเภอนครชัยศรี และบางส่วนของตำบลบางกระทึก อำเภอสามพราน เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2533 กระทรวงมหาดไทยให้แยกพื้นที่บางส่วนออกจากการปกครองของอำเภอนครชัยศรี รวมตั้งเป็น **กิ่งอำเภอพุทธมณฑล** ให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอนครชัยศรี โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2534 จนกระทั่งเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ยกฐานะขึ้นเป็น **อำเภอพุทธมณฑล** โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 20 พฤศจิกายน 2539

* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลมหาสวัสดิ์ แยกออกจากตำบลงิ้วราย ตั้งตำบลคลองโยง แยกออกจากตำบลศาลายา และตำบลห้วยพลู
* วันที่ 31 ธันวาคม 2526 โอนพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 3 และหมู่ที่ 6 ในขณะนั้น เฉพาะเขตพื้นที่ที่ตั้งของพุทธมณฑล จากตำบลบางกระทึก อำเภอสามพราน มาขึ้นกับตำบลศาลายา อำเภอนครชัยศรี เพื่อให้พื้นที่พุทธมณฑลอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอเดียวและเพื่อประโยชน์ในการปกครองดูแลพุทธมณฑล
* วันที่ 31 มกราคม 2534 แยกพื้นที่ตำบลศาลายา ตำบลคลองโยง และตำบลมหาสวัสดิ์ ของอำเภอนครชัยศรี ไปจัดตั้งเป็น **กิ่งอำเภอพุทธมณฑล** และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอนครชัยศรี
* วันที่ 22 เมษายน 2535 จัดตั้งสุขาภิบาลศาลายา ในท้องที่หมู่ 3–6 ของตำบลศาลายา
* วันที่ 20 พฤศจิกายน 2539 ยกฐานะกิ่งอำเภอพุทธมณฑล อำเภอนครชัยศรี เป็น **อำเภอพุทธมณฑล**
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลศาลายา เป็นเทศบาลตำบลศาลายา ด้วยผลของกฎหมาย

## การแบ่งเขตการปกครอง

### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอพุทธมณฑลแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 3 ตำบล 18 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอพุทธมณฑลประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองคลองโยง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองโยงทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลศาลายา** ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 6 และบางส่วนของหมู่ที่ 3–5 ตำบลศาลายา
* **เทศบาลตำบลมหาสวัสดิ์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมหาสวัสดิ์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลศาลายา** ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1–2 และบางส่วนของหมู่ที่ 3–5 ตำบลศาลายา

## การคมนาคม
### ถนน
[275x275px|thumb|[ถนนพุทธมณฑลสาย 4 หน้าพุทธมณฑล]]
ถนนสายสำคัญในอำเภอพุทธมณฑล ได้แก่
* ถนนบรมราชชนนี 
* ถนนอุทยาน
* ถนนพุทธมณฑลสาย 4
* ถนนพุทธมณฑลสาย 5
* ถนนศาลายา-นครชัยศรี
* ทางหลวงชนบท นบ.1011

### ขนส่งทางบก
ในอำเภอพุทธมณฑล มีเส้นทางรถประจำทางขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ และบริษัทเดินรถเอกชน จำนวนหลายเส้นทาง ดังนี้
* รถเมล์ ไทยสมายล์บัส สาย 124 ศาลายา - สนามหลวง
* รถเมล์ ไทยสมายล์บัส 163 ศาลายา - BTS สนามกีฬาแห่งชาติ
* รถเมล์ ไทยสมายบัส สาย 515 เซ็นทรัล ศาลายา - อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
* รถเมล์ ขสมก. สาย 515 (4-71E) เซ็นทรัล ศาลายา - ทางด่วน - อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
* รถเมล์ เอกชน สาย 539 อ้อมน้อย - อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
* รถเมล์ สมาร์ทบัส สาย 547 หมู่บ้านเอื้ออาทร ศาลายา - ถนนตก
* รถเมล์ ขสมก. สาย 556 แยกนครชัยศรี - อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย
* รถเมล์ ขสมก. สาย ปอ.556 วัดไร่ขิง - อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย
* รถเมล์ ไทยสมายล์บัส สาย 4-67 ศาลายา - กระทรวงพาณิชย์
* รถเมล์ ขสมก. สาย 4-70E เซ็นทรัล ศาลายา - BTS หมอชิต

### ขนส่งทางราง
ในอำเภอพุทธมณฑล มีเส้นทางรถไฟสายใต้ผ่านจำนวน 2 สถานี และ 1 ที่หยุดรถ ได้แก่
* สถานีรถไฟศาลายา 
* สถานีรถไฟวัดสุวรรณ
* ที่หยุดรถคลองมหาสวัสดิ์

## สถานที่สำคัญ
[thumb|[พระศรีศากยะทศพลญาณ ประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์ในพุทธมณฑล|275x275px]]
* พุทธมณฑล สร้างขึ้นในวาระฉลอง 25 พุทธศตวรรษ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้พระพุทธศาสนา เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสำคัญ และยังมีพระไตรปิฎกหินอ่อนด้วย
* วัดญาณเวศกวัน วัดขนาดเล็กใกล้พุทธมณฑล เจ้าอาวาสคือ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) 
* สวนศิลปะมีเซียม ยิบอินซอย ถนนพุทธมณฑล สาย 7 เป็นสถานที่รวบรวมงานประติมากรรมของคุณมีเซียม ยิบอินซอย
* หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) หน่วยงานจัดการอนุรักษ์ฟิล์มภาพยนตร์ สังกัดกระทรวงวัฒนธรรม

### สถานศึกษา
[thumb|ภูมิทัศน์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา ขวามือเป็น[มหิดลสิทธาคาร|275x275px]]
* มหาวิทยาลัยมหิดล 
* มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์
* มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย 
* สถาบันกันตนา 
* สถาบันวิชาการทหารเรือชั้นสูง (โรงเรียนเสนาธิการทหารเรือ)
* วิทยาลัยนาฏศิลป
* กองบังคับการฝึกอบรมตำรวจกลาง (โรงเรียนนายสิบตำรวจ)
* วิทยาลัยการอาชีพพุทธมณฑล สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
* สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์
* โรงเรียนกาญจนาภิเษกวิทยาลัย นครปฐม (พระตำหนักสวนกุหลาบมัธยม)  
* โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ 
* โรงเรียนรัตนโกสินทร์สมโภชบวรนิเวศศาลายา ในพระสังฆราชูปถัมภ์ 
* โรงเรียนวัดสาลวัน
* ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอพุทธมณฑล
* โรงเรียนสาธิตนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล
* มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา วิทยาเขตนครปฐม
* โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ มหามงคล
* โรงเรียนบ้านคลองมหาสวัสดิ์  ตั้งตรงจิตร 17
* โรงเรียนบ้านคลองโยง
* โรงเรียนบุณยศรีสวัสดิ์
* โรงเรียนบ้านคลองสว่างอารมณ์
* โรงเรียนวัดมะเกลือ (กาญจนลักษณ์วิทยา)

## อ้างอิง


หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดนครปฐม