อำเภอนาน้อย

**นาน้อย** () เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดน่าน ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด เป็นเมืองที่รองรับการขยายตัวทางเศรษฐกิจของจังหวัดน่านตอนใต้ และมีแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ คือ อุทยานแห่งชาติศรีน่าน และเสาดินนาน้อย

## สาระสังเขป
ในปัจจุบัน อำเภอนาน้อย กลายเป็นจุดศูนย์กลางการท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งของดินแดนน่านใต้ อาทิ เสาดินนาน้อย ดอยเสมอดาว อีกทั้งยังมีอุทยานแห่งชาติศรีน่าน และ อุทยานแห่งชาติขุนสถาน ที่พร้อมให้นักท่องเที่ยวได้เข้ามาสัมผัสความเย็นและชมความสวยงามของทะเลหมอก ในช่วงฤดูหนาวของทุกปี

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอนาน้อยมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเวียงสา
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอนาหมื่น และอำเภอฟากท่า (จังหวัดอุตรดิตถ์) 
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับแขวงไชยบุรี (ประเทศลาว) และอำเภอบ้านโคก (จังหวัดอุตรดิตถ์) 
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอร้องกวาง (จังหวัดแพร่)

## ประวัติ
อำเภอนาน้อยแต่เดิมเรียกว่า **เวียงศรีษะเกษ** ซึ่งตั้งอยู่บนฝั่งลำน้ำแหง อยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดน่าน ห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศใต้ประมาณ 60 กิโลเมตร มีอาณาเขตรวมกับแขวงท่าปลา(อ.ท่าปลา จ.อุตรดิตถ์) เรียกว่า **"น่านใต้"**  ขึ้นอยู่ในความปกครองของจังหวัดน่าน ในการปกครองแต่ละแขวง  แบ่งการปกครองเป็นเมืองเล็ก ๆ  แต่ละเมืองมีพ่อเมืองปกครองมีบรรดาศักดิ์เป็น  พญา ท้าว แสน แคว่น และปู่หลัก พ่อเมืองแต่ละเมืองจะมีบรรดาศักดิ์แตกต่างกัน  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับและความสามารถของเจ้าเมืองนั้น  ๆ ลักษณะของเมืองเล็ก ๆ   เหล่านี้เป็นการรวมพื้นที่หลาย ๆ  หมู่บ้าน   ก็จะรวมเป็นเมืองหนึ่ง   ซึ่งมีอาณาบริเวณใกล้เคียงกันตามลักษณะของภูมิประเทศ โดยมีพ่อเมืองเป็นผู้ดูแลปกครองมีอำนาจการปกครองและสั่งการเกือบเด็ดขาด  โดยได้รับอาชญามาจากเจ้าครองนครมีศักดิ์เป็นพญา 
ในเขตท้องที่อำเภอนาน้อยหรือแขวงศรีษะเกษแต่โบราณกาล

***เวียงศรีษะเกษ**
เวียงศรีษะเกษ ในปัจจุบันตั้งอยู่ที่บริเวณบ้านนาน้อย หมู่ที่ 4 ตำบลนาน้อย เมืองงั่วหรือเมืองศรีษะเกษในสมัยอดีต มีอาณาเขตการปกครองในพื้นที่ตำบลศรีษะเกษ ตำบลเชียงของ  ตำบลนาน้อย   บางส่วนของตำบลสถานและตำบลสันทะ    นาน้อยในยุคเริ่มแรกที่เรียกว่า **เมืองงั่ว**  ยังไม่มีหลักฐานใดบ่งชัดว่าชนกลุ่มแรกที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานคือชนกลุ่มใด สันนิษฐานว่าเป็นชนที่มีเผ่าพันธุ์เช่นเดียวกับคนพื้นเมืองในล้านนา ซึ่งมีการทำมาหากิน  การนุ่งห่ม  วัฒนธรรมประเพณี   ภาษาพูด  ที่คล้ายกับท้องถิ่นต่าง ๆ  ในภาคเหนือ จากหลักฐานศิลาจารึกที่วัดดอนไชย หมู่ที่ 2 ตำบลนาน้อย ได้กล่าวถึงการเปลี่ยนชื่อจากเมืองงั่วมาเป็นเมืองศรีษะเกษ  ในปี จ.ศ. 1241 (ปี พ.ศ. 2422) ในสมัยเจ้ามหาชีวิต  อนันตวรฤทธิเดช เจ้าผู้ปกครองนครน่าน     ซึ่งตรงกับสมัยของรัชกาลที่4  พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แห่งกรุงรัตนโกสินทร์   ตามตำนานได้กล่าวถึงชื่อเมืองว่า   สาเหตุที่เรียกชื่อเมืองว่า **ศรีษะเกษ** นั้นมีที่มาจาก ครั้งเมื่อ เจ้าเมืองน่านได้เสด็จประพาสมายังแขวงนี้ได้เห็นสายน้ำไหลกลับทิศ คือไหลจากทิศใต้มาทิศเหนือเป็นที่น่าสังเกตและแปลกจากแขวงอื่นๆ จึงตั้งชื่อแขวงนี้ว่า แขวงศรีษะเกษ คำว่าศรีษะเกษ แผลงมาจากคำว่า**"สังเกต"**ต่อมาได้ตั้งชื่อเป็นอำเภอศรีษะเกษ แต่ชื่อไปตรงกับจังหวัดศรีสะเกษ จริงได้เปลี่ยนชื่ออีกครั้งตามสภาพทางภูมิศาสตร์ของตัวอำเภอ ด้วยพื้นที่การทำการเกษตรไม่มาก เพราะพื้นที่ส่วนใหญ่ของเป็นผืนป่าและภูเขา จึงเปลี่ยนชื่อมาเป็น อำเภอนาน้อย  และนามสกุลมีมาอย่างยาวนานที่ อำเภอนาน้อย คือ “คำมินทร์”

## ประเพณีและวัฒนธรรม

## สถานที่ท่องเที่ยว

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
400px|thumb|ตำบลในอำเภอนาน้อย
อำเภอนาน้อยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 7 ตำบล 69 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอนาน้อยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลนาน้อย** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนาน้อย
* **เทศบาลตำบลศรีษะเกษ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีษะเกษทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาน้อย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาน้อย (นอกเขตเทศบาลตำบลนาน้อย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงของ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงของทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสถาน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสถานทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสันทะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันทะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบัวใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวใหญ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำตก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำตกทั้งตำบล

### การคมนาคม
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1026 (เวียงสา-นาหมื่น)
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1083 (นาน้อย-ปางไฮ)
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1216 (นาน้อย-ร้องกวาง)
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4025 (หนองห้า-แม่สาคร)

## สถานพยาบาล
**อำเภอนาน้อย** มีสถานพยาบาลบริการทั้งหมด 10 แห่ง ดังนี้
* **โรงพยาบาลนาน้อย** (โรงพยาบาลประจำอำเภอ)
* **โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ[[ตำบลศรีษะเกษ]]**
* **โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ[[ตำบลเชียงของ]]**
* **โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ[[ตำบลน้ำตก]]**
* **โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ[[ตำบลบัวใหญ่]]**
* **โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ[[ตำบลสันทะ]]**
* **โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ[[ตำบลสถาน]]**
* **โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบ้านคลองชล [[ตำบลนาน้อย]]**
* **โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบ้านขุนสถาน [[ตำบลสันทะ]]**
* **สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินี [[ตำบลสถาน]]**
* **สถานบริการสาธารณสุขชุมชนห้วยเลา [[ตำบลเชียงของ]]**

## อ้างอิง


นาน้อย
หมวดหมู่:อาณาจักรล้านนา
หมวดหมู่:เขตแดนไทย–ลาว