แผนสุรสีห์ 143

**แผนสุรสีห์ 143** คือแผนปฏิบัติการป้องกันชายแดนของกองทัพภาคที่ 3 กองทัพบกไทยภายใต้การฝึกชื่อว่า **การฝึกผสมเหล่า กองพลทหารราบที่ 4 ประจำปี 2545** มีการสั่งการตามแผนเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2545 บริเวณชายแดนไทย–พม่าช่วงจังหวัดเชียงราย, เชียงใหม่, แม่ฮ่องสอน และตาก

แผนดังกล่าวเป็นการเคลื่อนกำลังพลและยุทโธปกรณ์ไปยังแนวชายแดนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของกองทัพบกไทยในการสงครามสมัยใหม่ และเป็นการปฏิบัติการที่มีหลักฐานอย่างเป็นทางการปรากฎน้อยมาก มีเพียงการพูดคุยอย่างไม่เป็นทางการอย่างเปิดเผยบนสื่อสังคมและเว็บบอร์ดพันทิป.คอม

## สาเหตุ
ในเวลานั้น ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ได้ประกาศสงครามกับยาเสพติด ซึ่งไทยสงสัยว่ากองทัพผสมรัฐว้านั้นอยู่เบื้องหลังการผลิตยาเสพติด รวมถึงในเวลานั้น พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ ผู้บัญชาการทหารบก และ พลโท วัธนชัย ฉายเหมือนวงศ์ แม่ทัพภาค 3 ผู้ที่ควบคุมพื้นที่รับผิดชอบพื้นที่ภาคเหนือบริเวณชายแดนพม่ามีความใกล้ชิดและสัมพันธ์อันดีกับกองกำลังสหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง (KNU) และกองทัพรัฐฉานใต้ (SSA-S) ซึ่งอยู่ฝ่ายตรงข้ามกับกองทัพผสมรัฐว้า ที่ทหารพม่าให้การสนับสนุนเพื่อคานอำนาจกับกองทัพรัฐฉานใต้ซึ่งมีอิทธิพลอยู่ในพื้นที่รัฐฉานใต้เช่นกัน

นอกจากนี้ จากกรณีพิพาทกู่เต็งนาโย่ง ส่งผลให้ความสัมพันธ์ระหว่างทหารไทยและพม่ามาถึงจุดตกต่ำ ส่งผลให้เกิดการสับเปลี่ยนและเพิ่มเติมกำลังทหารจากทั้งสองฝ่ายจนก่อให้เกิดความหวาดระแวงกัน รวมถึง พลโท วัธนชัย ฉายเหมือนวง แม่ทัพภาคที่ 3 ได้ยื่นคำขาดต่อทหารพม่าเพื่อตอบโต้ที่กองทัพพม่ารุกล้ำเข้ามาในเขตแดนไทยเพื่อโจมตีกองทัพรัฐฉานใต้ แต่ทหารพม่าไม่ยอมถอนกำลังที่ล้ำมา ส่งผลให้เกิดการปะทะกัน และนายกรัฐมนตรีแก้ไขปัญหาด้วยการเดินทางไปเยือนพม่าเพื่อยุติปัญหา และผู้นำพม่าในเวลานั้นเดินทางมาเยือนไทยเช่นกัน เพื่อลดอุณหภูมิทางการเมืองระหว่างประเทศ

ขณะที่ในทางลับ ช่วงต้นปี พ.ศ. 2545 ฝ่ายไทยได้มีแผนการเปิดปฏิบัติการฝึกร่วม/ผสม กับสหรัฐอเมริกาภายใต้รหัส  โดยมีวัตถุประสงค์แฝงในการปฏิบัติการทำลายโรงงานผลิตยาเสพติดซึ่งอยู่นอกประเทศภายใต้อิทธิพลขอลกองทัพผสมรัฐว้า บริเวณเมืองยอน ซึ่งปฏิบัติการดังกล่าวได้ร้องขอให้มีการยิงสนับสนุนปืนใหญ่จากฝั่งไทย และเป็นสาเหตุของการจัดกำลังในการฝึกแผนสุรสีห์ 143

## ยุทธการ
กองทัพภาคที่ 3 (ศปก.ทภ.3) ได้สั่งการให้มีการปฏิบัติการตามแผนสุรสีห์ 143 ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2545 เพื่อระดมพลและเคลื่อนย้ายกองกำลังขนาดใหญ่เข้าประชิดพื้นที่ชายแดน โดยกำหนดทิศหลักในพื้นที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย และทิศรองในพื้นที่อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งการปฏิบัติการตามแผนสุรสีห์ 143 นั้นนับว่าเป็นการเคลื่อนกำลังพลและยุทโธปกรณ์ขนาดใหญ่ที่สุดของกองทัพบกไทยในการสงครามสมัยใหม่ เริ่มเคลื่อนกำลังต้นตั้งแต่ปลายเดือนเมษายน พ.ศ. 2545 ประกอบไปด้วย

* รถกึ่งพ่วงชานต่ำสำหรับเคลื่อนย้ายรถถัง, รถสายพานลำเลียง รถเกราะ และปืนใหญ่ ประมาณ 656 คัน
* ยานยนต์ล้อ ประมาณ 3055 คัน
* กำลังพลประมาณ 30,000 นาย จากพื้นที่ภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
* ยุทโธปกรณ์ขั้นสูงและทันสมัยที่สุดที่กองทัพบกมีประจำการอยู่ในเวลานั้น

หน้าฉากนั้นกองทัพบกใช้ชื่อการฝึกว่า **การฝึกผสมเหล่า กองพลทหารราบที่ 4 (พล.ร.4) ประจำปี 2545** มีห้วงการฝึกระหว่างวันที่ 6–23 พฤษภาคม พ.ศ. 2545

### เป้าหมาย
ในแผนการรุกนั้น กองทัพบกได้วางแผนที่จะรุกเข้าไปในพื้นที่ของประเทศเพื่อนบ้านเพื่อควบคุมภูมิประเทศสำคัญและปฏิบัติการต่อเป้าหมายที่กำหนดไว้ในแผน ซึ่งกำลังพลทั้งหมดอยู่ในสถานะพร้อมที่จะเคลื่อนกำลังเข้าปฏิบัติการ ซึ่ง พันเอก สมศักดิ์ นิลบรรเจิดกุล รองเสนาธิการกองกำลังผาเมืองได้รับมอบหมายให้เป็น ผบ.บก.ควบคุมฯ ด้านอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย

เป้าหมายของแผนสุรสีห์ 143 นั้นคือการเข้าทำต่อเป้าหมายจำนวน 8 แห่ง ซึ่งเป็นโรงงานผลิตยาเสพติดของกองทัพผสมรัฐว้าผ่านการใช้อากาศยานคือเครื่องบินขับไล่ เอฟ-16 และการยิงปืนใหญ่ไปยังที่หมาย ก่อนจะส่งหน่วยรบพิเศษของไทยและสหรัฐเคลื่อนย้ายทางอากาศเข้าทำลายโรงงานผลิตยาเสพติด ขณะเดียวกันให้จัดกำลังชนกลุ่มน้อยซึ่งเป็นพันธมิตรกับไทย เข้าตีฐานต่าง ๆ ของทหารพม่า พร้อมทั้งยิงปืนใหญ่สนับสนุนการปฏิบัติการดังกล่าวของชนกลุ่มน้อย จากนั้นจะใช้กำลังภาคพื้นดินของทหารม้าเคลื่อนรุกเข้าไปในพื้นที่ประเทศเพื่อนบ้านเพื่อยึดเมืองยอน และเมืองยอนใหม่ พร้อมทั้งฝ่ายกิจการพลเรือนอพยพพลเรือนออกนอกพื้นที่ปฏิบัติการพร้อมทั้งสร้างมวลชนตลอดพื้นที่แนวชายแดน

### การปฏิบัติการ
ระหว่างรอคำสั่งในการเข้าที่รวมพลตามแผนของแต่ละหน่วย ทหารหน่วยต่าง ๆ ได้ไปประจำยังที่รวมพลขั้นต้นในแต่ละพื้นที่ แต่ด้วยภูมิอากาศที่มีฝนตกตลอดทำให้ฝ่ายเสนาธิการไม่สามารถเลือกวันในการสั่งการได้ จนกระทั่งอากาศเปิดจึงได้กำหนดให้เป็นวันเคลื่อนไปยังที่รวมพลขั้นสุดท้าย

ข่าวการปฏิบัติการนั้นไม่ชัดเจน แต่มีรายงานว่า ในวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2545 ปฏิบัติการตามแผนดังกล่าวสามารถทำลายโรงงานผลิตยาเสพติดที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ชายแดนซึ่งถูกระบุว่าเป็นฝีมือของกองกำลังไม่ทราบฝ่าย แต่ไม่แน่ชัดว่ากี่แห่ง ตามเป้าหมายหรือไม่ รวมถึงกองกำลังไม่ทราบฝ่ายยังโจมตีฐานของกองทัพผสมรัฐว้าและฐานของทหารพม่าละลายทั้งฐานไปประมาณ 4–5 ฐาน ไม่มีผู้รอดชีวิตซึ่งรวมไปถึงนายทหารประจำฐาน นอกจากนี้ยังมีการกล่าวหาจากทหารพม่าว่าทหารไทยให้การสนับสนุนกองกำลังกองทัพรัฐฉานใต้ของเจ้ายอดศึก และกองกำลังสหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยงในการโจมตีทหารพม่าระหว่างการปฏิบัติการดังกล่าว สอดคล้องกับข้อมูลที่มีการระบุว่าทหารไทยให้พันธมิตรร่วมปฏิบัติการโดยไทยให้การสนับสนุนการรบจากฝั่งไทย 

### สั่งยุติปฏิบัติการ
แผนการทั้งหมดนั้นถูกระงับและยุติปฏิบัติการเพียงไม่กี่ชั่วโมงก่อนปฏิบัติการจะเริ่มต้น เนื่องจากมีการเจรจากันระหว่างผู้นำระดับสูงของทั้งสองประเทศจนการเจรจาบรรลุผลทำให้ไม่เกิดการใช้กำลังทหารรุกเข้าไปในดินแดนเพื่อนบ้าน แต่จากปัญหาด้านการสื่อสารและกองกำลังพันธมิตรได้ปฏิบัติการไปก่อนหน้านี้แล้ว จึงได้มีคำสั่งกองทัพบกเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2545 ถอนกำลังส่วนใหญ่กลับไปยังที่ตั้งเดิมของตน คงกำลังบางส่วนในพื้นที่

วันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2545 ทหารพม่าได้เสริมกำลังตามแนวชายแดนในพื้นที่ตรงข้ามกับอำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่ เวลา 03.45 น. กองกำลังกองทัพผสมสหรัฐว้าได้เข้าโจมตีฐานกองร้อยทหารพรานที่ 3206 บ้านเมืองนะเหนือ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ นานกว่า 45 นาทีก่อนจะถอนกำลังออกไปหลังจากฐานขอการสนับสนุนด้วยปืนใหญ่และพลุส่องสว่าง

## ผลที่ตามมา

### ทางทหาร
การเจรจาเพื่อยุติปัญหาการปะทะกันดังกล่าวของฝ่ายการเมืองของรัฐบาลไทย ส่งผลให้ปัญหาการใช้กำลังทหารของพม่าต่อกองกำลังกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ตามแนวชายแดนคลี่คลายลงไปด้วย

### การเมือง
จากการปฏิบัติการทางทหารขนาดใหญ่ ทำให้ ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรีในเวลานั้น เกรงว่าหลังจากปฏิบัติการดังกล่าว พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ ผู้บัญชาการทหารบก จะนำกำลังพลกลับมาทำรัฐประหารตนเอง และโทรศัพท์ถึง พลเอก สุรยุทธ์กลางดึกและถามว่า29 พฤษภาคม พ.ศ. 2545 ทักษิณ ชินวัตร ได้ให้สัมภาษณ์ต่อสื่อมวลชนว่าความเข้าใจระหว่างระดับรัฐบาลทั้งไทยและพม่ายังคงเข้าใจกันดี แม้จะเกิดการกระทบกระทั่งแต่ยังอยู่ในสถานะที่พูดคุยกันได้อยู่ และมอบหมายให้ พลเอก เชาวลิต ยงในยุทธ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมให้ไปพูดคุยกับกองทัพไทยว่า "อย่างโอเวอร์รีแอค" กับสถานการณ์มากจนเกินไป อย่าคิดว่าจะเกิดการสู้รบ เพราะความจริงเป็นเรื่องของชนกลุ่มน้อยเล็ก ๆ น้อย ๆ เราต้องวางตัวให้เป็นกลาง

จากนั้นในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2545 จึงได้ย้าย พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ ออกจากตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกขึ้นเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุด ด้วยวิธีการพิเศษ ด้วยการปรับคำสั่งย้ายจากระดับผู้บัญชาการเหล่าทัพก่อน และทูลเกล้าด้วยตนเองโดยไม่ผ่านขั้นตอนปกติซึ่งต้องผ่าน พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษในเวลานั้น และดำรงตำแหน่งนั้นจนเกษียณอายุราชการ

นอกจากนี้การเจรจาเพื่อยุติความขัดแย้งระหว่างประเทศของ ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรีในเวลานั้น ยังถูกมองว่าเป็นการหล่อเลี้ยงปัญหาของกองทัพผสมรัฐว้าที่ไม่ถูกทำลายในเวลานั้นจนอยู่รอดจนเติบโตมาเป็นปัญหาใหญ่ต่อรัฐบาลไทยในด้านของปัญหายาเสพติด รวมถึงสิ่งผิดกฎหมายอื่น ๆ และแก๊งคอลเซ็นเตอร์ในปัจจุบัน และเป็นสาเหตุที่ทำให้นายทหารที่มีฝีมือที่ควรจะอยู่ตามแนวชายแดนเนื่องจากนโยบายที่ไม่แข็งแรงของรัฐบาล

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์การทหารของไทย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์การทหารของพม่า
หมวดหมู่:ยุทธการเกี่ยวข้องกับไทย
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ทางการทหารไทย–พม่า
หมวดหมู่:เหตุการณ์ในจังหวัดเชียงราย
หมวดหมู่:เหตุการณ์ในจังหวัดเชียงใหม่
หมวดหมู่:เหตุการณ์ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน
หมวดหมู่:ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2545