ศาสนาพุทธในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

[thumb|300px|[สถูปโบโรบูดูร์ สร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 9 ที่ชวากลาง]]**ศาสนาพุทธในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้** เป็นศาสนาที่มีความสำคัญและมีผู้นับถืออย่างกว้างขวาง โดยประกอบด้วยนิกายหลักสองนิกาย คือ **[[เถรวาท]]** (Theravada) และ **[[มหายาน]]** (Mahayana) ในอดีต ศาสนาพุทธนิกายมหายานเคยรุ่งเรืองในหลายพื้นที่ แต่ในปัจจุบัน นิกายเถรวาทเป็นนิกายหลักในประเทศภาคพื้นทวีป ในขณะที่นิกายมหายานยังคงมีบทบาทสำคัญในบางประเทศและในกลุ่มชาวจีนโพ้นทะเล

## ศาสนาพุทธนิกายเถรวาท
นิกายเถรวาทเป็นนิกายที่ประชากรส่วนใหญ่นับถือในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป (Mainland Southeast Asia) ได้แก่:

*  ประเทศไทย
*  ประเทศกัมพูชา
*  ประเทศลาว
*  ประเทศพม่า

## ศาสนาพุทธนิกายมหายาน
นิกายมหายานมีการนับถือในบริบทที่แตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ

### ประเทศเวียดนาม
ประเทศเวียดนาม เป็นประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีปที่ประชากรส่วนใหญ่ยังคงนับถือศาสนาพุทธนิกายมหายานอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นผลมาจากอิทธิพลทางวัฒนธรรมและศาสนาจากประเทศจีนที่มีมาอย่างยาวนาน

### ในกลุ่มประเทศภาคพื้นสมุทรและชุมชนชาวจีน
ในอดีต ศาสนาพุทธนิกายมหายานเคยมีความเจริญรุ่งเรืองอย่างยิ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นสมุทร (Maritime Southeast Asia) โดยเฉพาะในสมัยอาณาจักรศรีวิชัยและราชวงศ์ไศเลนทร์ในประเทศอินโดนีเซีย

ปัจจุบัน ผู้นับถือศาสนาพุทธนิกายมหายานในภูมิภาคนี้ส่วนใหญ่เป็นชาวจีนโพ้นทะเล ที่อาศัยอยู่ในประเทศต่าง ๆ โดยเป็นศาสนาหลักของชุมชนชาวจีนใน:

*  ประเทศสิงคโปร์
*  ประเทศมาเลเซีย
*  ประเทศบรูไน
*  ประเทศอินโดนีเซีย

## ศาสนาพุทธตามประเทศ
[thumb|right|[วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร|วัดอรุณราชวรารามในกรุงเทพมหานครประเทศไทย ปัจจุบันศาสนาพุทธเป็นศาสนาที่มีผู้นับถือส่วนใหญ่ในประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้านอย่างพม่า กัมพูชา และลาว]] 
ปัจจุบันมีผู้นับถือศาสนาพุทธในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 190–205 ล้านคน ทำให้เป็นศาสนาที่มีผู้นับถือมากเป็นอันดับ 2 ของภูมิภาค โดยเป็นรองแค่ศาสนาอิสลาม ประมาณร้อยละ 35 ถึง 38 ของผู้นับถือศาสนาพุทธทั่วโลกอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ต่อไปนี้คือรายชื่อประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เรียงตามผู้นับถือศาสนาพุทธมากไปหาน้อยตามร้อยละของจำนวนประชากร

* ประเทศไทย มีผู้นับถือศาสนาพุทธมากที่สุด อยู่ที่ประมาณร้อยละ 95 ในประชากร 67 ล้านคน รวมแล้วมีผู้นับถือประมาณ 63.75 ล้านคน
* ประเทศพม่า มีผู้นับถือศาสนาพุทธประมาณ 48 ล้านคน โดยร้อยละ 89 จากประชากร 54 ล้านคนนับถือนิกายเถรวาท ในขณะที่ประมาณร้อยละ 1 ของประชากร ส่วนใหญ่เป็นเชื้อสายจีน นับถือนิกายมหายานคู่กับลัทธิเต๋า แต่ได้รับอิทธิพลจากเถรวาท
* ประเทศเวียดนาม มีผู้นับถือศาสนาพุทธเป็นจำนวนมาก แต่รัฐบาลคอมมิวนิสต์รายงานจำนวนผู้นับถือศาสนาต่ำกว่าความเป็นจริง โดยมีผู้นับถือศาสนานี้ประมาณ 44 ล้านคน เกือบครึ่งหนึ่งของประชากรทั้งประเทศ ชาวเวียดนามส่วนใหญ่นับถือนิกายมหายานเนื่องจากอิทธิพลของจีน
*ประเทศกัมพูชา มีประชากรนับถือศาสนาพุทธนิกายเถรวาทร้อยละ 97.9 ของประชากรทั้งหมด ทำให้มีผู้นับถือศาสนาพุทธประมาณ 14 ล้านคน ซึ่งถือเป็นประเทศที่มีชาวพุทธมากที่สุดตามอัตราร้อยละ ในช่วงปลาย ค.ศ. 2017 มีวัด 4,872 แห่งที่รองรับพระสงฆ์ 69,199 รูป ซึ่งทำหน้าที่สำคัญในการรักษาศาสนาและวัฒนธรรมพุทธในประเทศกัมพูชา
* ประเทศมาเลเซีย มีชาวพุทธประมาณร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด ส่วนใหญ่มีเชื้อสายจีนกับผู้มีเชื้อสายไทย, เขมร, สิงหลจำนวนหนึ่งและแรงงานต่างด้าวที่นับถือศาสนานี้ ผู้มีเชื้อสายจีนส่วนใหญ่นับถือนิกายมหายาน แต่เนื่องจากความพยายามของพระสงฆ์ชาวสิงหลกับความเชื่อมโยงทางประวัติศาสตร์กับไทย ทำให้มีบางส่วนนับถือนิกายเถรวาทอยู่ด้วย
* ประเทศลาว มีชาวพุทธประมาณ 5 ล้านคน ซึ่งเทียบเท่าเกือบร้อยละ 70 ของประชากรทั้งหมด
* ประเทศอินโดนีเซีย มีชาวพุทธประมาณร้อยละ 0.65 ของประชากรทั้งหมด (ประมาณ 1.65 ล้านคนจากประชากร 254 ล้านคน) ส่วนใหญ่เป็นเชื้อสายจีน ชาวพุทธในประเทศส่วนใหญ่นับถือนิกายมหายานประมาณร้อยละ 60 ทั้งนี้เป็นการยากในการระบุตัวเลขที่แน่นอนเนื่องประชากรบางกลุ่มเป็นผู้นับถือทั้งศาสนาพุทธและฮินดูซึ่งมีประมาณ 20 ล้านคน
* ประเทศสิงคโปร์ มีชาวพุทธประมาณ 2 ล้านคน เทียบเท่ากับประมาณร้อยละ 33 ของประชากรทั้งหมด โดยผู้มีเชื้อสายจีนส่วนใหญ่นับถือนิกายมหายาน ในขณะที่ผู้อพยพจากประเทศพม่า ไทย และศรีลังกานับถือนิกายเถรวาท
* ประเทศบรูไน ซึ่งเป็นประเทศที่มีประชากรน้อยที่สุดในภูมิภาค มีผู้นับถือประมาณร้อยละ 13 ของประชากร และแรงงานต่างด้าวส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธประมาณ 65,000 คน
* ประเทศฟิลิปปินส์ล่าสุดมีการสำรวจทั่วประเทศเมื่อ ค.ศ. 2020 พบว่ามีชาวพุทธเพียง 39,158 คนจากตารางสถิติ ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 0.03 ของประชากรทั้งประเทศ ถือเป็นระดับต่ำที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทั้งหมด ซึ่งต่ำกว่าประมาณการเบื้องต้นที่ร้อยละ 2 ใน ค.ศ. 2016


ไฟล์:Monk on pilgrimage.jpg|พระสงฆ์ไทยเดินทางแสวงบุญ
ไฟล์:DSC00012 Burma Yangon Shwédagon Temple Novices Monk (7506307376).jpg|สามเณรในประเทศพม่า
ไฟล์:Borobudur monks 1.jpg|คณะสงฆ์จาริกในประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งจัดเป็นประจำทุกปีที่โบโรบูดูร์ 


## ดูเพิ่ม

* อัครมหาบัณฑิต
* สมเด็จพระสังฆราชไทย
* สมเด็จพระสังฆราชกัมพูชา
* มหาเถรสมาคม
* สังฆมหานายกสมาคม (State Sangha Maha Nayaka Committee)
* ชีน-บยุกับอวคัฑ (Awgatha)
* วิปัสสนากับขบวนการวิปัสสนา
* วัดกับศิลปะและสถาปัตยกรรมของวัดไทย
* เจดีย์พม่ากับเทศกาลเจดีย์
* ศาสนาพุทธแบบคุยหลัทธิในประเทศอินโดนีเซีย (Indonesian Esoteric Buddhism)
* ศาสนาพุทธในทวีปเอเชีย
* ศาสนาพุทธในเอเชียตะวันออก
* ศาสนาพุทธตามประเทศ

## อ้างอิง
### อ้างอิง

### บรรรานุกรม
* *Ancient History Encyclopedia*. 2014. "Buddhism". Retrieved 9 October 2016.
* Baird, Ian G. 2012. "Lao Buddhist Monks' Involvement in Political and Military Resistance to the Lao People's Democratic Republic Government since 1975". *The Journal of Asian Studies*. 71 (3): 655–677.
* Buswell, R. 2004. *Encyclopedia of Buddhism*. New York: Macmillan Reference, USA.
* Ileto, R. 1993. "Religion and Anti-Colonial Movements". *The Cambridge History of Southeast Asia*. Cambridge: Cambridge University Press, pp.&nbsp;197–248.
* Reat, N. 1994. *Buddhism: A History*. Berkeley, CA: Asian Humanities Press.
* Tarling, N., & Cambridge University Press. 1992. *The Cambridge History of Southeast Asia*. Cambridge, UK; New York: Cambridge University Press.
* Kitiarsa, Pattana. 2009. "Beyond the Weberian Trails: An Essay on the Anthropology of Southeast Asian Buddhism". *Religion Compass*3(2): 200–224.
* Keyes, Charles. 2014. *Finding Their Voice: Northeastern Villagers and the Thai State*. Chiang Mai: Silkworm Books
* "The burning monk, 1963". rarehistoricalphotos.com. Retrieved 12 October 2016.

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Buddhanet: Buddhism in Southeast Asia 



หมวดหมู่:เถรวาท
หมวดหมู่:มหายาน
พุทธ