อำเภอปราสาท

**ปราสาท** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์ นับเป็นอำเภอที่มีความเจริญมากเป็นอันดับสองของจังหวัดรองจากอำเภอเมืองสุรินทร์และนอกจากนี้อำเภอปราสาทนับเป็นอำเภอที่มีประชากรมากเป็นลำดับที่ 2 ของจังหวัด รองจากอำเภอเมือง ประชากรส่วนใหญ่ของอำเภอปราสาทเป็นชาวไทยเชื้อสายเขมร ซึ่งนับเป็นอีกอำเภอหนึ่งของจังหวัดที่มีชาวไทยเชื้อสายเขมรมากที่สุด

อำเภอปราสาท ก่อตั้งเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2480 โดยแยกจากอำเภอเมืองสุรินทร์ ในสมัยรัฐบาล พลเอกพระยาพหลพลพยุหเสนา นายกรัฐมนตรีคนที่ 2 และหัวหน้าคณะราษฎร หรือตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชกาลที่ 8 

ก่อนปี 2450 ในสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว อำเภอปราสาทบางส่วน ยังเป็นพื้นที่ของเมืองพนมศก มณฑลบูรพา ราชอาณาจักรสยามด้วย ก่อนที่จะเสียดินแดนส่วนนี้ให้กับอินโดจีนฝรั่งเศส ในปี 2449 

## ชื่อ
สาเหตุที่ราชการตั้งชื่ออำเภอนี้ว่า "อำเภอปราสาท" นั้น เนื่องจากเป็นท้องที่ที่มีปราสาทหินโบราณอยู่มาก ซึ่งสร้างโดยฝีมือชาวขอมอยู่หลายแห่ง เช่น ปราสาทบ้านพลวง ตั้งอยู่ที่บ้านพลวง , ปราสาทบ้านปราสาท ตำบลปราสาททนง, ปราสาทบ้านไพล ตำบลเชื้อเพลิง เป็นต้น

## ประวัติศาสตร์
อำเภอปราสาท เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอเมืองสุรินทร์ ก่อนการตั้งอำเภอนั้นได้มีการจัดเตรียมการตั้งอำเภอ ในเดือนกุมภาพันธ์ ปี พ.ศ. 2480 ได้โอนพื้นที่หมู่บ้านใกล้เคียงในสมัยนั้น ทั้งหมู่บ้านในเขตตำบลด่าน และตำบลกระเทียม อำเภอสังขะ เข้ามาอยู่ในเขตอำเภอเมืองสุรินทร์ และบางหมู่บ้านก็โอนกลับขึ้นไปในเขตตำบลที่ใกล้อำเภอเมืองสุรินทร์มากกว่า ก่อนที่จะแยกอำเภอปราสาทในเดือนต่อมา

* โอนพื้นที่บ้านกะทม (ในขณะนั้น) ของตำบลทมอ มาขึ้นกับตำบลเฉนียง อำเภอเมืองสุรินทร์
* โอนพื้นที่บ้านอำปึล และบ้านอังกัญ (ในขณะนั้น) ของตำบลทมอ มาขึ้นกับตำบลเทนมีย์ อำเภอเมืองสุรินทร์
* โอนพื้นที่บ้านโคกทม และบ้านกระดาด (ในขณะนั้น) ของตำบลเทนมีย์ ไมาขึ้นกับตำบลทมอ อำเภอเมืองสุรินทร์
* โอนพื้นที่บ้านตาอี (ในขณะนั้น) ของตำบลสวาย ไปขึ้นกับตำบลทุ่งมน อำเภอเมืองสุรินทร์
* โอนพื้นที่บ้านพนม (ในขณะนั้น) ของตำบลนาบัว มาขึ้นกับตำบลไพล อำเภอเมืองสุรินทร์
* โอนพื้นที่บ้านบักจรัง บ้านกาบเชิง และบ้านตาเกาว์ ของตำบลด่าน อำเภอสังขะ มาขึ้นกับตำบลตาเบา อำเภอเมืองสุรินทร์
* โอนพื้นที่บ้านกันตรวจระมวล บ้านไทร และบ้านกระวัน (ในขณะนั้น) ของตำบลกระเทียม อำเภอสังขะ มาขึ้นกับตำบลตาเบา

ต่อมาในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2480 ในช่วงรัฐบาลพลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่สองของประเทศไทย ทางราชการได้พิจารณาเห็นว่า อำเภอเมืองสุรินทร์มีขอบเขตการปกครองและพลเมืองมาก บางแห่งเป็นถิ่นทุรกันดารห่างไกล การปกครองดูแลไม่ทั่วถึง การคมนาคมไม่สะดวก ยากต่อการที่ประชาชนจะเข้าไปติดต่อราชการ เพื่อความสะดวกในการปกครอง อำเภอเมืองสุรินทร์จึงได้แยกท้องที่ตำบลกังแอน ตำบลบักได ตำบลตาเบา ตำบลปรือ ตำบลทุ่งมน ตำบลไพล และตำบลทมอ จากอำเภอเมืองสุรินทร์ มาตั้งเป็น **อำเภอปราสาท** โดยตั้งตัวที่ว่าการอำเภอ ณ บ้านกังแอน ตำบลกังแอน อันเป็นที่ตั้งตัวอำเภอในปัจจุบัน

อำเภอปราสาทในปัจจุบันมีพื้นที่ 908.386 ตารางกิโลเมตร โดยพื้นที่เดิมของอำเภอปราสาทนั้นครอบคลุมทั้งบางส่วนของอำเภอกาบเชิง และพื้นที่ของอำเภอพนมดงรัก

* วันที่ 14 มีนาคม 2480 แยกพื้นที่ตำบลกังแอน ตำบลบักได ตำบลตาเบา ตำบลปรือ ตำบลทุ่งมน ตำบลไพล และตำบลทมอ อำเภอเมืองสุรินทร์ ไปจัดตั้งเป็น **อำเภอปราสาท**
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลไพล แยกออกจากตำบลกังแอน และตำบลทุ่งมน
* วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลกังแอน ในท้องที่บางส่วนของตำบลกังแอน
* วันที่ 18 กรกฎาคม 2504 ตั้งตำบลหนองใหญ่ แยกออกจากตำบลตาเบา
* วันที่ 14 สิงหาคม 2505 ตั้งตำบลปรือ แยกออกจากตำบลทุ่งมน
* วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2507 ตั้งตำบลกาบเชิง แยกออกจากตำบลหนองใหญ่
* วันที่ 20 พฤษภาคม 2518 แยกพื้นที่ตำบลกาบเชิง และตำบลบักได อำเภอปราสาท ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอกาบเชิง** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอปราสาท
* วันที่ 7 กันยายน 2519 ตั้งตำบลโคกกลาง แยกออกจากตำบลบักได
* วันที่ 14 กรกฎาคม 2520 โอนพื้นที่ตำบลคูตัน และตำบลด่าน อำเภอสังขะ มาขึ้นกับ กิ่งอำเภอกาบเชิง อำเภอปราสาท
* วันที่ 14 พฤศจิกายน 2521 ตั้งตำบลโคกยาง แยกออกจากตำบลทมอ
* วันที่ 25 มีนาคม 2522 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอกาบเชิง อำเภอปราสาท เป็น **อำเภอกาบเชิง**
* วันที่ 9 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลโคกสะอาด แยกออกจากตำบลกังแอน
* วันที่ 19 สิงหาคม 2523 ตั้งตำบลโชคนาสาม แยกออกจากตำบลปรือ ตั้งตำบลบ้านไทร แยกออกจากตำบลตาเบา
* วันที่ 31 มีนาคม 2524 ตั้งตำบลเชื้อเพลิง แยกออกจากตำบลไพล
* วันที่ 30 มีนาคม 2525 ตั้งตำบลปราสาททนง แยกออกจากตำบลกังแอน
* วันที่ 23 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลตานี แยกออกจากตำบลปรือ
* วันที่ 29 ธันวาคม 2530 จัดตั้งสุขาภิบาลนิคมปราสาท ในท้องที่บางส่วนของตำบลปรือ
* วันที่ 17 สิงหาคม 2533 ตั้งตำบลบ้านพลวง แยกออกจากตำบลกังแอน
* วันที่ 9 ตุลาคม 2535 ตั้งตำบลกันตวจระมวล แยกออกจากตำบลบ้านไทร
* วันที่ 17 กันยายน 2536 ตั้งตำบลสมุด แยกออกจากตำบลทุ่งมน
* วันที่ 9 พฤศจิกายน 2538 ตั้งตำบลประทัดบุ แยกออกจากตำบลไพล
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลกังแอน และสุขาภิบาลนิคมปราสาท เป็นเทศบาลตำบลกังแอน และเทศบาลตำบลนิคมปราสาท ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอปราสาทตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเมืองสุรินทร์
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอลำดวน และอำเภอสังขะ
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอกาบเชิง และอำเภอพนมดงรัก
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอพลับพลาชัย อำเภอประโคนชัย และอำเภอบ้านกรวด(จังหวัดบุรีรัมย์)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอปราสาทแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 18 ตำบล 241 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอปราสาทประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 20 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลกังแอน** ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1–2, บางส่วนของหมู่ที่ 3, 5, 7–8, 16–17 ตำบลกังแอน และบางส่วนของหมู่ที่ 5 ตำบลบ้านพลวง
* **เทศบาลตำบลนิคมปราสาท** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 4–5, 13–14 ตำบลปรือ
* **เทศบาลตำบลกันตวจระมวล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกันตรวจระมวลทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกังแอน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกังแอน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลกังแอน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทมอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทมอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไพล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไพลทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปรือ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปรือ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลนิคมปราสาท)
* **[[ตำบลทุ่งมน (อำเภอปราสาท)|องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งมน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งมนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาเบา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาเบาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองใหญ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกยางทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสะอาด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสะอาดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านไทร** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านไทรทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโชคนาสาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโชคนาสามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเชื้อเพลิง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชื้อเพลิงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปราสาททนง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปราสาททนงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตานี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตานีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพลวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านพลวง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลกังแอน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสมุด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสมุดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลประทัดบุ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลประทัดบุทั้งตำบล

## การศึกษา
;อาชีวศึกษา
* วิทยาลัยการอาชีพปราสาท

;โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
* โรงเรียนประสาทวิทยาคาร
* โรงเรียนโคกยางวิทยา
* โรงเรียนไทรแก้ววิทยา
* โรงเรียนตานีวิทยา
* โรงเรียนเชื้อเพลิงวิทยา
* โรงเรียนทุ่งมนวิทยาคาร
* โรงเรียนตาเบาวิทยา
* โรงเรียนโสตศึกษาจังหวัดสุรินทร์

;โรงเรียนเอกชน
* โรงเรียนสุวรรณวิจิตรวิทยา (ระดับมัธยมศึกษา) 
* โรงเรียนอนุบาลกมลนิตย์

## สาธารณสุข
* โรงพยาบาลปราสาท เป็นโรงพยาบาลทั่วไปขนาด 150 เตียง ซึ่งเป็นโรงพยาบาลของรัฐที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองของจังหวัดรองจากโรงพยาบาลสุรินทร์
* สาธารณสุขอำเภอ 1 แห่ง ตั้งอยู่ถนนสายปราสาท-สังขะ
* โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพทั้งหมด 23 แห่ง กระจายตามตำบลต่าง ๆ

## การขนส่ง
### ทางบก
อำเภอปราสาทตั้งอยู่บนทางหลวงแผ่นดิน 2 สาย จึงเป็นทางผ่านที่สำคัญ สามารถเดินทางมาโดยทางถนนได้สะดวกหรือสามารถเดินทางโดยรถโดยสารประจำทาง ซึ่งมีรถโดยสารประจำทางหลายสายดังนี้

* รถประจำทางสาย กรุงเทพ ปลายทางสุรินทร์
* รถประจำทางสาย กรุงเทพ ปลายทาง ศรีสะเกษ
* รถประจำทางสาย กรุงเทพ ปลายทาง กันทรลักษ์-เขาพระวิหาร
* รถประจำทางสาย กรุงเทพ ปลายทาง อุบลราชธานี
* รถประจำทางสาย นครราชสีมา ปลายทาง สุรินทร์
* รถประจำทางสาย นครราชสีมา ปลายทาง ศรีสะเกษ
* รถประจำทางสาย นครราชสีมา ปลายทาง อุบลราชธานี
* รถประจำทางสาย มุกดาหาร ปลายทาง พัทยา
* รถประจำทางสาย อุบาลราชธานี ปลายทาง พัทยา

### รถไฟ
สามารถเดินทางมาลงที่สถานีรถไฟสุรินทร์ แล้วต่อรถโดยสารจากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดสุรินทร์ได้ มีทั้งรถสองแถว รถตู้ รถบัสสายสุรินทร์-ช่องจอมและรถประจำทางอื่น ๆ ที่ผ่านทางอำเภอปราสาทให้บริการ ระยะทางจากอำเภอเมืองสุรินทร์ถึงอำเภอปราสาท มีระยะทางเพียง 28 กิโลเมตร

## เศรษฐกิจ

สภาพเศรษฐกิจโดยรวมของอำเภอปราสาทอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างดี  การกระจายความเจริญอยู่ในระดับปานกลาง  สภาพคล่องทางเศรษฐกิจและเงินหมุนเวียนในระบบตลาดอยู่ที่ลำดับที่2ของจังหวัดสุรินทร์  (รองจากอำเภอเมืองสุรินทร์) การเจริญเติบโตด้านอุตสาหกรรมใน พ.ศ. ธันวาคม 2561 มียอดการลงทุนสะสม อันดับ 2 ของจังหวัดสุรินทร์ 

(อ.เมือง 229 โรงงาน/เงินลงทุน 7,854.225 ล้านบาท/แรงงาน 4,093 คน  อ.ปราสาท 53 โรงงาน/เงินลงทุน 6,007.884 ล้านบาท/แรงงาน 2,729 คน  ข้อมูลจาก สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสุรินทร์  ) 

สาเหตุที่ทำให้อำเภอปราสาทมีอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจค่อนข้างดี เนื่องจากคณะรัฐมนตรีได้วางยุทธศาสตร์ให้จังหวัดสุรินทร์เป็นหนึ่งในประตูสู่อินโดจีนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อให้ประเทศเป็นศูนย์กลางการขนส่งทางบกของอาเซียน อำเภอปราสาทมีที่ตั้งอยู่ในจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญของเส้นทางการขนส่งที่มีถนนสายสำคัญผ่านสองสายคือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24(ถนนสีคิ้ว-เดชอุดม) ซึ่งมีจุดเริ่มต้นจากอำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมาผ่านเข้าสู่เขตจังหวัดบุรีรัมย์(อำเภอหนองกี่ อำเภอนางรอง อำเภอเฉลิมพระเกียรติและอำเภอประโคนชัย) เข้าเขตจังหวัดสุรินทร์ที่อำเภอปราสาท ผ่านอำเภอสังขะ เข้าสู่จังหวัดศรีสะเกษและและไปสิ้นสุดที่อำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งสามารถออกสู่ประตูอินโดจีนที่ด่านช่องเม็ก จังหวัดอุบลราชธานีได้

ปัจจุบันการเดินทางจากอำเภอปราสาท โดยใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24(ถนนสีคิ้ว-เดชอุดม) ไปยังกรุงเทพมหหานครเป็นถนน4ช่องจราจรจนถึงแยกต่างระดับอำเภอสีคิ้ว ถนนสายสำคัญอีกเส้นหนึ่ง คือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 214(กาฬสินธุ์-ช่องจอม) มีจุดเริ่มต้นจากเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ ผ่านจังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัดมหาสารคาม เข้าสู่จังหวัดสุรินทร์ที่อำเภอท่าตูม อำเภอเมืองสุรินทร์ อำเภอปราสาท เข้าสู่อำเภอกาบเชิงและสิ้นสุดที่ประตูอินโดจีน ช่องจอม ซึ่งสามารถเชื่อมต่อกับถนนหมายเลข 68 ของกัมพูชาทีทางรัฐบาลไทยให้เงินช่วยเหลือในการพัฒนาเส้นทาง จากเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้นทำให้อำเภอปราสาท อยู่ในฐานะที่เป็นดินแดนเชื่อมโยงของจังหวัดและของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ส่งผลให้การลงทุนในอำเภอปราสาทขยายตัวอย่างต่อเนื่อง แม้จะมีบางปีที่เกิดภาวะถดถอยบ้าง จากภาวะเศรษฐกิจโลกและความไม่มั่นคงทางการเมืองของประเทศ อย่างไรก็ดี ยุทธศาสตร์ที่ตั้งของอำเภอปราสาทยังคงเสียเปรียบอำเภอประโคนชัยและอำเภอนางรอง ของจังหวัดบุรีรัมย์ได้ เนื่องจากอำเภอดังกล่าวมีที่ตั้งที่สามารถเชื่อมต่อสู่ภาคตะวันออกได้

ในภาคเกษตรกรรม มีพืชเศรษฐกิจที่สำคัญได้แก่ ยางพารา ข้าว มันสำปะหลัง และอ้อย ส่วนในภาคอุตสาหกรรม ส่วนใหญ่จะเป็นอุตสาหกรรมประเภทแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร เช่น โรงสีไฟ ซึ่งกระจายอยู่ทั่วไป โดยอำเภอปราสาทมีโรงงานอุตสาหกรรมที่สำคัญ เช่น โรงงานน้ำตาล, โรงไฟฟ้า และโรงงานตัดเย็บเสื้อผ้าขนาดใหญ่ เป็นต้น

ย่านการค้าที่สำคัญในตัวอำเภอมีดังนี้
* เทศบาลตำบลกังแอน จุดศูนย์กลางของอำเภอ
* ปราสาทเมืองใหม่ ตำบลบ้านพลวง ประชิดกับเขตเทศบาลตำบลกังแอน
* เทศบาลตำบลนิคมปราสาท บนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24 เป็นที่ตั้งของวิทยาลัยการอาชีพปราสาท และสำนักงานขนส่งจังหวัดสุรินทร์ สาขาอำเภอปราสาท
## บุคคลที่มีชื่อเสียง
;พระภิกษุ
* พระครูประสาทพรหมคุณ (หงษ์ พฺรหฺมปญฺโญ) อดีตพระเกจิอาจารย์ชื่อดัง,อดีตเจ้าอาวาสวัดเพชรบุรี (สุสานทุ่งมน) ตำบลทุ่งมน อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์
;ข้าราชการ
* พันตำรวจเอกหญิงอัญชุลี ธีระวงศ์ไพศาล อดีตรองโฆษกสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

## อ้างอิง


ปราสาท