พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค)

**พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค)** ท.จ., ร.จ.พ. อดีตเจ้าเมืองจันทบุรี ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 บิดาชื่อ พระยาอภัยสงคราม (นกยูง บุนนาค) มารดาชื่อคุณหญิงปริก อภัยสงคราม (ธิดาพระยาเสนานุชิต (นุช ณ นคร)) (หลานปู่เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย ณ นคร)) มีน้องชายร่วมบิดามารดา ชื่อ นายตาด บุนนาค ซึ่งเป็นบิดาของ เจ้าจอมโหมด ในรัชกาลที่ 5

พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) เริ่มต้นเข้ารับราชการสมัยรัชกาลที่ 4 เป็น **หลวงวิเศษพจนกร** สังกัดกรมท่า ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น **พระศรีธรรมสาส์น** สังกัดกรมท่า ต่อมาในปี พ.ศ. 2436 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ **พระยาวิชยาธิบดี ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี** ต่อมาเมื่อวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2439 ได้ทรงมีพระกรุณาโปรดเกล้าให้ **พระยาวิชยาธิบดี** เข้ารับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้น**ทุติยจุลจอมเกล้า(ฝ่ายหน้า)** พร้อมด้วยพานทองคำกลม คนโททองคำ กระโถนทองคำ และเหรียญจักรพรรดิมาลา และในค่ำวันนั้นได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าพระราชทานตรา**ตติยจุลจอมเกล้า(ฝ่ายใน)** แก่**คุณหญิงบัว วิชยาธิบดี** ต่อมาเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2441 **พระยาวิชยาธิบดี**ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรแต่งตั้งขึ้นเป็น **พระยาอรรคราชนารถภักดี** เจ้าเมืองจันทบุรี มีตำแหน่งราชการในกระทรวงว่าการต่างประเทศ คงถือศักดินา 5000 จึงทำให้ต้องพ้นจากตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองจันทบุรีเมื่อวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2441 โดยมี พระเทพสงคราม (แบน) (ต่อมาคือ พระยาวิชยาธิบดี (แบน บุนนาค)) บุตรชายซึ่งเป็นปลัดเมืองจันทบุรีเป็นผู้รักษาราชการเมืองจันทบุรี 

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะนั้นไทยเกิดกรณีพิพาทกับฝรั่งเศส ทำให้เมืองจันทบุรีต้องตกไปเป็นเมืองประกันของฝรั่งเศส ในปี พ.ศ. 2436 ทหารฝ่ายฝรั่งเศสที่เข้ามาส่วนใหญ่เป็นทหารญวนที่มาจากไซ่ง่อน รวมกำลังฝ่ายฝรั่งเศสมีประมาณ 600 คน แยกกำลังไปรักษาอยู่สองแห่งคือ ที่ป้อมปากน้ำแหลมสิงห์และที่ตัวเมืองจันทบุรี พวกที่ไปอยู่ที่ป้อมปากน้ำแหลมสิงห์ ได้รื้อป้อมพิฆาตปัจจามิตรออกแล้วสร้างที่พักกับกองบัญชาการแทน เรียกว่า ตึกแดง และได้สร้างที่คุมขังนักโทษชาวไทยขึ้นด้วย เรียกว่าคุกขี้ไก่ ส่วนพวกที่ไปตั้งอยู่ในเมืองได้ไปอยู่ในบริเวณพื้นที่ค่ายตากสินในปัจจุบัน ฝรั่งเศสจะปกครองในส่วนกองทหารฝรั่งเศสและบุคคลที่อยู่ในความคุ้มครองของ ฝรั่งเศสเท่านั้น ส่วนไทยยังคงปกครองดินแดนนอกเขตฝรั่งเศสยึดครอง **โดยมีพระยาวิชชยาธิบดี หรือต่อมาคือ พระยาอรรคราชนารถภักดี เป็นเจ้าเมืองจันทบุรี**  ได้รับราชการต่างพระเนตรพระกรรณสนองใต้เบื้องพระยุคลบาทในเวลานั้นตราบจนถึงแก่อนิจกรรม

**พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) ท.จ., ร.จ.พ.** ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2444 ได้รับพระราชทานมหากรุณาธิคุณพระราชทานหีบทองลายเครือองุ่นเป็นเครื่องประกอบศพและเป็นเกียรติแก่ผู้วายชนม์ ศพของ**พระยาอรรคราชนาถภักดี (หวาด บุนนาค)** นั้นตกค้างอยู่หลายปีจึงได้มีขอพระราชทานเพลิง ระหว่างนั้นสำนักพระราชวังเองก็หาหีบทองลายเครือองุ่นใบนั้นไม่พบ จนกระทั่งเมื่อครั้งจะปลงศพจึงได้พบว่าหีบทองลายเครือองุ่นนั้นไปตกค้างอยู่ที่ศพ**พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค)** ท้ายที่สุดในเวลาต่อมาศพของ**พระยาอรรคราชนาถภักดี (หวาด บุนนาค)** ได้รับพระมหากรุณาธิคุณพระราชทานเพลิงพร้อมด้วยศพ **คุณหญิงบัว อรรคราชนารถภักดี** ที่มณฑลจัณฑบุรี เมื่อวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2453 โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เจ้าพนักงานส่งเครื่องษมาศพไปพระราชทานพร้อมพระราชทานผ้าไตร 5 ไตร เงิน 2000 สตางค์ สำหรับษมาศพ**พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค)** และ พระราชทานผ้าขาว 1 พับ และ พระราชทานเงิน 1000 สตางค์ สำหรับษมาศพ**คุณหญิงบัว อรรคราชนารถภักดี** ในการนั้นด้วย

## ครอบครัว

#### บุตรที่เกิดกับคุณหญิงบัว อรรคราชนารถภักดี ต.จ. ธิดาพระยาสมบัติวานิช (บุญศรี สมบัติศิริ)

*มหาเสวกโท พระยาเดชานุชิต (หนา บุนนาค) (พ.ศ. 2408 - พ.ศ. 2489) ป.ช., ป.ม., ท.จ.ว., ว.ป.ร.3
*นางจำเริญ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. 2410 - พ.ศ. 2446) สมรสกับ พันตรี หม่อมราชวงศ์สุวพรรณ สนิทวงศ์ (ดร.ใหญ่ สนิทวงศ์) มีบุตรคือ
**มหาอำมาตย์ตรี พระยาชลมารคพิจารณ์ (หม่อมหลวงพงศ์ สนิทวงศ์) สมรสกับ คุณหญิงติ๋ว ชลมารคพิจารณ์ (หม่อมหลวงหญิงติ๋ว ชุมสาย)
**หม่อมหลวงหญิงต้อม สนิทวงศ์
**อำมาตย์โท พระสุวพันธ์พิทยาการ (หม่อมหลวงเป้ สนิทวงศ์) ท.ม., ต.ช. สมรสกับ นางแจ่มศรี สุวพันธ์พิทยาการ (วิเศษกุล)
**หม่อมหลวงหญิงคลอง ไชยันต์ (สนิทวงศ์) เสกสมรสกับ พลเรือตรี หม่อมเจ้าถาวรมงคลวงศ์ ไชยันต์
**หม่อมหลวงหญิงรวง จรูญสนิทวงศ์ สมรสกับ หลวงจรูญสนิทวงศ์ (หม่อมหลวงจรูญ สนิทวงศ์)
**หม่อมหลวงหญิงฟ่อน ผดุงชีวิต (สนิทวงศ์) สมรสครั้งแรกกับ หลวงจรูญสนิทวงศ์ (หม่อมหลวงจรูญ สนิทวงศ์) สมรสครั้งที่สองกับ นายแจ้ ผดุงชีวิต
**หม่อมหลวงธัญญะ สนิทวงศ์
**หม่อมหลวงหญิงนวม สนิทวงศ์ สมรสครั้งแรกกับ หลวงศิริสมบัติ (พุ่ม โชติกะพุกกณะ) สมรสครั้งที่สองกับ หม่อมหลวงอุดม สนิทวงศ์
*มหาอำมาตย์ตรี พระยาวิชยาธิบดี (แบน บุนนาค) ท.ม., ต.ช. (พ.ศ. 2411 - 27 เมษายน พ.ศ. 2465)
*อำมาตย์ตรี พระเทพสงคราม (โต บุนนาค) ภ.ช., ภ.ม. (พ.ศ. 2413 - 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459) มีบุตรคือ
**เหลี่ยม บุนนาค
**แปลก บุนนาค
**ลี่ บุนนาค
*คุณหญิงเพิ่ม พิพิธภักดี สมรสกับ อำมาตย์โท พระยาพิพิธภักดี ต.ม., จ.ช., ร.จ.พ.
*มหาเสวกโท พระยาศรีธรรมศกราช (ปิ๋ว บุนนาค) ท.จ.ว., ป.ม., ท.ม., ร.จ.พ. (23 เมษายน พ.ศ. 2417 - 14 กันยายน พ.ศ. 2496)
*อำมาตย์เอก พระยาวิสุทธิราชรังสรรค์ (ใหญ่ บุนนาค)
*คุณหญิงผัน วิสูตรสาครดิษฐ์ ต.จ. สมรสกับ มหาอำมาตย์ตรี พระยาวิสูตรสาครดิษฐ์ (เทียน ประทีปะเสน) ท.จ., ม.ม., ร.จ.พ. (พ.ศ. 2410 - 30 กันยายน พ.ศ. 2458) มีบุตรคือ
*คุณหญิงเพี้ยง ชาติเดชอุดม ต.จ. (พ.ศ. 2443 - 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2575) สมรสกับ มหาเสวกตรี พระยาชาติเดชอุดม (หม่อมราชวงศ์โป๊ะ มาลากุล) ร.ว., ท.จ., ป.ม., ท.ช., ว.ป.ร.3 (12 มกราคม พ.ศ. 2434 - 3 มกราคม พ.ศ. 2509) มีบุตร คือ
**หม่อมหลวงหญิงปลื้มใจ ไพรัชพากย์ภักดี (มาลากุล)
**หม่อมหลวงปฤถา มาลากุล
**หม่อมหลวงหญิงปริยา มาลากุล
**หม่อมหลวงประกุล มาลากุล
**หม่อมหลวงหญิงประอร จักรพันธุ์ (มาลากุล) สมรสครั้งแรกกับ หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ สมรสครั้งที่สองกับ หม่อมเจ้าการวิก จักรพันธุ์)
*รองอำมาตย์เอก หลวงวินิจนราการ (เล็ก บุนนาค)

#### บุตรที่เกิดกับนางอิน บุนนาค

*นางสาวแดง บุนนาค
*นายโอ้ บุนนาค สมรสครั้งแรกกับนางสุ่น บุนนาค (นาคะนิธิ) บุตรีขุนภักดีสมบัติ (นิต นาคะนิธิ) มีบุตรคือ
**รองอำมาตย์โท ขุนอนุสสรณสุขการ (เอื้อน บุนนาค) บ.ม. (5 มีนาคม พ.ศ. 2442 - 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2481) อดีตสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสงคราม มีบุตร 2 คน คือ 
***นางธิดา บุนนาค (ประทิน บุนนาค) นักเขียนหนังสือแนวอีโรติคชื่อดัง
***นายอนุสร บุนนาค
**นายสอาด บุนนาค
*:สมรสครั้งที่สองกับ นางผัน บุนนาค
**นางอบ พรหมธน (บุนนาค) สมรสกับ ร้อยโทประจวบ พรหมธน
*:สมรสครั้งที่สามกับ นางทองขาว บุนนาค บุตรี นายเกิด นางหนูมั่น (เชื้อสายเจ้าลาวเวียงจันทน์) 
**นายพิศณุ บุนนาค (สำอางค์ บุนนาค) 
**นายอภิชาติ บุนนาค
**นายอุดม บุนนาค 
**นางศิริวรรณ์ บุนนาค (อุไร บุนนาค)

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
*  
* 

## ลำดับสาแหรก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูล
* http://www.bunnag.in.th/prarajpannuang047.html 
*http://www.siamfreestyle.com/forum/index.php?act=ST&f=38&t=301

วิชยาธิบดี
หมวดหมู่:สกุลบุนนาค