การภาคยานุวัติเข้าเป็นสมาชิกอาเซียนของติมอร์-เลสเต

right|thumb|ติมอร์-เลสเต () และรัฐสมาชิกของอาเซียนที่เหลือ ()
กระบวนการภาคยานุวัติเข้าเป็นรัฐสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ของประเทศติมอร์-เลสเต เริ่มต้นขึ้นหลังจากการได้รับเอกราชเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2545 เมื่อผู้นำประเทศในขณะนั้นระบุว่าได้ "ตัดสินใจเชิงกลยุทธ์" ที่จะเข้าร่วมเป็นรัฐสมาชิกของอาเซียนในอนาคต พรรคการเมืองทั้งหมดในประเทศติมอร์-เลสเต สนับสนุนความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นกับอาเซียน ประเทศติมอร์-เลสเต ได้ยื่นขอเป็นสมาชิกอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2554 รัฐสมาชิกอาเซียนตกลงในหลักการที่จะรับประเทศนี้ในปี พ.ศ. 2565 และผู้นำรัฐสมาชิกทุกคนได้ร่วมกันลงนามในปฏิญญาว่าด้วยการภาคยานุวัติเข้าเป็นสมาชิกอาเซียนของติมอร์-เลสเต เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2568 ในพิธีเปิดการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 47

ติมอร์-เลสเตมีอัตราผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) น้อยที่สุดในอาเซียน โดยคิดเป็นเพียง 15% ของจีดีพีในประเทศลาวที่มีอัตราจีดีพีน้อยที่สุดในกลุ่มรัฐสมาชิกอาเซียนก่อนหน้านี้

## ข้อกำหนดการเข้าร่วม
[thumb|[อาดัลจีซา มักโน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศและความร่วมมือของติมอร์-เลสเต เยี่ยมชมสำนักเลขาธิการอาเซียน โดยมี เกา กึมฮวน เป็นเจ้าภาพ]]
กฎบัตรอาเซียนกำหนดเกณฑ์การเป็นสมาชิกดังต่อไปนี้

* รัฐจะต้องตั้งอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
* รัฐจะต้องได้รับการยอมรับจากรัฐสมาชิกอาเซียนทุกแห่ง
* รัฐจะต้องยินยอมผูกพันตามกฎบัตรอาเซียน
* รัฐจะต้องสามารถและเต็มใจที่จะปฏิบัติตามพันธกรณีของสมาชิก เช่น
** การคงไว้ซึ่งสถานทูตในรัฐสมาชิกปัจจุบันทั้งหมดของกลุ่ม
** การเข้าร่วมการประชุมสุดยอดและการประชุมระดับรัฐมนตรีทุกครั้ง
** การเข้าร่วมสนธิสัญญา คำประกาศ และข้อตกลงทั้งหมดในกลุ่ม

### ปัญหาในการเป็นสมาชิกของติมอร์-เลสเต
เพื่อการเข้าเป็นสมาชิกอาเซียน ประเทศติมอร์-เลสเต จำเป็นต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขและพันธกรณีขององค์กรอย่างครบถ้วน ซึ่งรวมถึงความสามารถในการปฏิบัติตามข้อกำหนดสำหรับการเข้าร่วมในสามเสาหลัก ได้แก่ การเมืองและความมั่นคง เศรษฐกิจ และสังคมวัฒนธรรม แม้ว่าจะไม่มีข้อกำหนดในการเป็นสมาชิกที่เกี่ยวข้องกับระดับการพัฒนาของประเทศ แต่บางประเทศเคยคัดค้านการเข้าร่วมเป็นสมาชิกอาเซียนของติมอร์-เลสเต เนื่องจากเศรษฐกิจของประเทศยังพัฒนาไม่เต็มที่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย บรูไน ไทย กัมพูชา ฟิลิปปินส์ และเมียนมาร์ สนับสนุนติมอร์-เลสเตในการต้องการเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบ แต่มีการแสดงความกังวลอย่างลับ ๆ ว่าอาเซียนมีปัญหาเรื่องสิทธิมนุษยชนและความขัดแย้งภายในกับเมียนมาร์มามากพอแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สิงคโปร์ ที่สงสัยว่าติมอร์-เลสเต จะสามารถรับมือกับปัญหาหลังการภาคยานุวัติได้หรือไม่ ซึ่งข้อคัดค้านเหล่านี้ได้รับการแก้ไขในที่สุดในปี พ.ศ. 2568

ติมอร์-เลสเต เป็นหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในเอเชีย เผชิญกับความท้าทายมากมาย รวมถึงการรักษาความมั่นคง การพัฒนาเศรษฐกิจ ความพยายามในการปราบปรามการทุจริตในงบประมาณแผ่นดิน และการพึ่งพาการส่งออกน้ำมันเป็นอย่างมาก เนื่องจากคิดเป็น 80–90% ของรายได้ทั้งหมด นอกจากนี้ การปรับปรุงระบบสุขภาพและการศึกษาก็เป็นสิ่งสำคัญ โครงสร้างพื้นฐานของประเทศยังค่อนข้างด้อยพัฒนา และอัตราการรู้หนังสืออยู่ที่ประมาณ 72% ในปี 2022 ข้อมูลจากธนาคารโลกในปี พ.ศ. 2555 ติมอร์-เลสเตมีประชากร 1,200,000 คน และมีอัตราผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) 1.29 พันล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งคิดเป็นเพียง 15% ของรัฐสมาชิกอาเซียนที่มีขนาดเศรษฐกิจเล็กที่สุดก่อนหน้านี้คือ ประเทศลาว ที่มีจีดีพี 9.2 พันล้านเหรียญสหรัฐ ดังนั้น การเร่งรัดการเข้าร่วมอาเซียนของติมอร์-เลสเตในขณะนั้น จึงถูกมองว่าเป็นการรีบร้อนเกินไป

ภายในปี พ.ศ. 2558 ติมอร์-เลสเต ได้ปฏิบัติตามข้อกำหนดหลักสามประการ ได้แก่ ประเทศตั้งอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้รับการยอมรับจากรัฐสมาชิกอาเซียนทั้งหมด และเปิดสถานทูตในรัฐสมาชิกอาเซียนทุกแห่ง

แผนงานการเป็นสมาชิกในปี พ.ศ. 2566 ครอบคลุมขั้นตอนต่าง ๆ มากมายที่ติมอร์-เลสเต ต้องปฏิบัติ เช่น ความสามารถในการจัดการประชุมขนาดใหญ่ และเจ้าหน้าที่รัฐบาลที่พูดภาษาอังกฤษได้เพียงพอ

## ลำดับเหตุการณ์ความสัมพันธ์กับอาเซียน

### ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศกับประเทศสมาชิกอาเซียน

#### รัฐผู้สังเกตการณ์อื่น ๆ
*  ปาปัวนิวกินี (22 กรกฎาคม พ.ศ. 2545)

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้