อำเภอรามัน

**รามัน** (มลายูปัตตานี: رمان / รามันห์, ราไม) เป็นอำเภอตั้งอยู่ในจังหวัดยะลา เดิมเป็นหนึ่งในเจ็ดหัวเมืองประเทศราชมลายูของสยาม

## ประวัติ
ในอดีตรามันเป็น 1 ใน 7 หัวเมืองมลายูที่ถูกแบ่งออกมาจากเมืองปัตตานี ชื่ออำเภอ **รามัน** เป็นคำมลายู แปลว่า *ชุมชนใหญ่* มาจากคำว่า *รามา* () หมายถึง "ผู้คนจำนวนมาก"

สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล เมืองรามันห์จึงเปลี่ยนชื่อเป็น **อำเภอรามัน** (ยาวี: ; รูมี: ) จนถึงทุกวันนี้

* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอรามัน จังหวัดยะลา เป็น **อำเภอโกตาบารู**
*วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดยะลา กับจังหวัดนราธิวาส โอนพื้นที่ตำบลโตนด ตำบลมะนังปันยัง และตำบลสาวอ อำเภอโกตาบารู จังหวัดยะลา ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอรือเสาะ อำเภอตันหยงมัส จังหวัดนราธิวาส
*วันที่ 14 พฤศจิกายน 2481 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอโกตาบารู จังหวัดยะลา เป็น **อำเภอรามัน** อีกครั้ง
*วันที่ 13 สิงหาคม 2489 ย้ายที่ว่าการอำเภอรามัน ซึ่งตั้งอยู่หมู่ 1 ตำบลโกตาบารู มาตั้งที่หมู่ 1 ตำบลกายูบอเกาะ แทน
*วันที่ 3 กันยายน 2489 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอรามัน กับอำเภอเมืองยะลา โอนพื้นที่ตำบลบุดี อำเภอรามัน ไปขึ้นกับ อำเภอเมืองยะลา
*วันที่ 30 กันยายน 2490 ตั้งตำบลกาลูปัง แยกออกจากตำบลกายูบอเกาะ และตำบลโกตาบารู ตั้งตำบลบาโงย แยกออกจากตำบลเนินงาม และตำบลโกตาบารู ตั้งตำบลยะต๊ะ แยกออกจากตำบลกาลอ ตำบลบือมัง และตำบลกายูบอเกาะ ตั้งตำบลกอตอตือร๊ะ แยกออกจากตำบลเนินงาม ตำบลวังพญา และตำบลกายูบอเกาะ
*วันที่ 2 พฤศจิกายน 2491 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอรามัน (1,2,3,4,5,6,7)
**(1) โอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลกาลอ ไปขึ้นกับตำบลยะต๊ะ
**(2) โอนพื้นที่หมู่ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลบือมัง ไปขึ้นกับตำบลกาลอ
**(3) โอนพื้นที่หมู่ 5 (ในขณะนั้น) ของตำบลโกตาบารู ไปขึ้นกับตำบลกาลูปัง
**(4) โอนพื้นที่บางส่วนของหมู่ 2,4 (ในขณะนั้น) ของตำบลเนินงาม ไปขึ้นกับตำบลกอตอตือร๊ะ
**(5) โอนพื้นที่บางส่วนของหมู่ 3,4 (ในขณะนั้น) ของตำบลโกตาบารู ไปขึ้นกับตำบลยะต๊ะ
**(6) โอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลบาโงย ไปขึ้นกับตำบลเนินงาม
**(7) โอนพื้นที่หมู่ 2 (ในขณะนั้น) ของตำบลยะต๊ะ ไปขึ้นกับตำบลบือมัง
*วันที่ 23 ธันวาคม 2495 โอนพื้นที่หมู่ 5 บ้านปุตะ (ในขณะนั้น) ของตำบลกาลอ อำเภอรามัน ไปขึ้นกับตำบลยะต๊ะ
*วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลกายูบอเกาะ ในท้องที่บางส่วนของตำบลกายูบอเกาะ
*วันที่ 26 มีนาคม 2506 จัดตั้งสุขาภิบาลโกตาบารู ในท้องที่บางส่วนของตำบลโกตาบารู
*วันที่ 20 กันยายน 2526 ตั้งตำบลตะโล๊ะหะลอ แยกออกจากตำบลจะกว๊ะ
*วันที่ 6 พฤศจิกายน 2529 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลกายูบอเกาะ เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น
*วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลกายูบอเกาะ และสุขาภิบาลโกตาบารู เป็นเทศบาลตำบลกายูบอเกาะ และเทศบาลตำบลโกตาบารู ตามลำดับ
*วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลโกตาบารู รวมกับเทศบาลตำบลโกตาบารู
*วันที่ 24 มิถุนายน 2553 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลตำบลกายูบอเกาะ อำเภอรามัน เป็น เทศบาลตำบลเมืองรามันห์

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอรามันตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอยะรัง อำเภอทุ่งยางแดง และอำเภอกะพ้อ (จังหวัดปัตตานี)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอบาเจาะ และอำเภอรือเสาะ (จังหวัดนราธิวาส) 
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอรือเสาะ (จังหวัดนราธิวาส) และอำเภอบันนังสตา
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบันนังสตา อำเภอกรงปินัง และอำเภอเมืองยะลา

## รายนามเจ้าเมืองรามัน
# พระยารามันห์ (ต่วนมันโซร์) 
# พระยารามันห์ (ต่วนกุนดูร์) หรือ ต่วนโตะนิก โตะและห์
# พระยารัตนภักดี ศรีราชบดินทร์ สุรินทรวิวังศา พระยารามันห์ (ต่วนติมุน) หรือ ต่วน นิก อูลู
# พระยารัตนภักดี ศรีราชบดินทร์ สุรินทรวิวังศา พระยารามันห์ (ต่วนยากง) หรือ ตวนกู อับดุล กันดิส
# หลวงรายาภักดี (ต่วนลือเบะ) รักษาการแทน
# พระยารัตนภักดี ศรีราชบดินทร์ สุรินทรวิวังศา พระยารามันห์ (ตวนมาลาแลยาวอ)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอรามันแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 16 ตำบล 88 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอรามันประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลเมืองรามันห์** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกายูบอเกาะ
* **เทศบาลตำบลโกตาบารู** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโกตาบารูทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบาลอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบาลอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกายูบอเกาะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกายูบอเกาะ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเมืองรามันห์)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกาลูปัง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกาลูปังทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกาลอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกาลอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกอตอตือร๊ะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกอตอตือร๊ะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเกะรอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกะรอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลจะกว๊ะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจะกว๊ะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าธง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าธงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเนินงาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเนินงามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบาโงย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบาโงยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบือมัง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบือมังทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลยะต๊ะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยะต๊ะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังพญา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังพญาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลอาซ่อง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอาซ่องทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตะโละหะลอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะโล๊ะหะลอทั้งตำบล

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 

รามัน