วงศ์เหี้ย

**วงศ์เหี้ย** เป็นวงศ์ของสัตว์เลื้อยคลานในอันดับ Squamata ใช้ชื่อวงศ์ว่า Varanidae

## ศัพทมูลวิทยา
โดยคำว่า Varanidae หรือ *Varanus* ที่เป็นชื่อสกุล นั้นมาจากภาษาอาหรับคำว่า "วารัล" (ورل) ซึ่งแปลงเป็นภาษาอังกฤษได้หมายถึง "เหี้ย" หรือ "ตะกวด"

## ลักษณะ

เป็นวงศ์ของสัตว์เลื้อยคลานที่มีวิวัฒนาการของตัวเองมาแล้วนานกว่า 300 ล้านปี เป็นสัตว์กินเนื้อเป็นอาหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เป็นสัตว์กินซากที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบนิเวศ เพราะเป็นผู้ขจัดซากของสัตว์ที่ล้มตายไปแล้ว 

มีรูปร่างโดยรวม จัดเป็นสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่ มีรูปร่างคล้ายกับจระเข้ มีโคนหางที่แข็งแรง และหางยาว ซึ่งใช้ฟาดเป็นอาวุธเพื่อป้องกันตัว ลิ้นยาวมี 2 แฉก ซึ่งมักจะแลบออกมาบ่อย ๆ เพื่อเป็นประสาทสัมผัสเช่นเดียวกับงู ขาทั้ง 4 มีเล็บที่แหลมคมใช้สำหรับขุดหลุมเพื่อวางไข่ ปีนต้นไม้ และป้องกันตัว เกล็ดมีลักษณะเป็นตุ่มนูนออกมาเห็นได้ชัดเจน มีสีสันและลวดลายต่างออกไปในแต่ละชนิด  เป็นสัตว์ที่สามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้หลากหลาย ทั้งทะเลทราย, ป่าดิบ หรือแม้แต่กระทั่งชุมชนเมืองใหญ่ของมนุษย์ นอกจากนี้แล้วยังว่ายน้ำได้เก่ง ดำน้ำได้ดี และในบางชนิดยังชอบที่จะอาศัยอยู่ใกล้แหล่งน้ำอีกด้วย  

นอกจากนี้แล้ว ในบางชนิด น้ำลายยังมีเชื้อแบคทีเรียอย่างร้ายแรงอยู่ในนั้น  ซึ่งใช้สำหรับกัดเพื่อสังหารเหยื่อ เหยื่อจะยังไม่ตายในทันที แต่จะล้มตายภายในไม่กี่วันเพราะติดเชื้ออย่างรุนแรง จากนั้นจึงจะเข้ากินเป็นอาหาร ขยายพันธุ์ด้วยการวางไข่ ตั้งแต่ 7-37 ฟอง

## การจำแนก
ปัจจุบันเหลือเพียงสกุลเดียว คือ *[[Varanus]]* (/วา-รา-นัส/-แบ่งออกได้เป็นสกุลย่อย ๆ อีก) พบแล้วกว่า 70 ชนิด พบกระจายพันธุ์ในเขตร้อนและเขตอบอุ่นของทวีปแอฟริกาและทวีปเอเชีย ไปจรดถึงโอเชียเนีย โดยมีขนาดใหญ่ที่สุด คือ มังกรโคโมโด (*V. komodoensis*) ที่ขึ้นชื่อเรื่องความดุร้าย และขนาดที่เมื่อโตเต็มที่ยาวได้ถึง 2-3 เมตร น้ำหนักกว่า 90 กิโลกรัม ซึ่งพบเฉพาะบนอุทยานแห่งชาติโคโมโด ในประเทศอินโดนีเซียเท่านั้น

สำหรับในประเทศไทย พบทั้งสิ้น 4 ชนิด ได้แก่
*ตะกวด (*V. bengalensis*) มีขนาดรองลงมา ไม่ชอบลงน้ำ
*ตุ๊ดตู่ (*V. dumerilii*) มีขนาดเล็กที่สุด
*เห่าช้าง (*V. rudicollis*) มีเกล็ดที่บริเวณหลังคอตะปุ่มตะป่ำ
*เหี้ย (*V. salvator*) มีขนาดใหญ่ที่สุดและพบได้มากที่สุด ดำน้ำและว่ายน้ำได้เก่ง

นอกจากนี้แล้ว ในอดีตยังเคยพบว่ามีอีกชนิดหนึ่ง คือ ตะกวดเหลือง (*V. flavescens*) แต่ปัจจุบันไม่มีการพบมานานแล้ว ซึ่งพบมากในแถบอนุทวีปอินเดีย

สำหรับชนิดที่พบได้ในต่างประเทศ อาทิ 

*ตะกวดบิตาตาวา (*V. bitatawa*) เป็นชนิดใหม่ที่เพิ่งค้นพบและอนุกรมวิธาน พบในฟิลิปปินส์ ซึ่งเป็นหนึ่งในสองชนิดเท่านั้นที่กินพืชเป็นอาหาร
*ตะกวดสาวันนา (*V. exanthematicus*) พบในทุ่งหญ้าสาวันนาในทวีปแอฟริกา
*ตะกวดทะเลทราย (*V. griseus*) พบในทะเลทรายแถบตะวันออกกลาง
*ตะกวดแม่น้ำไนล์ (*V. niloticus*) พบได้ในทวีปแอฟริกา
*ตะกวดต้นไม้สีเขียว (*V. prasinus*) พบได้บนเกาะนิวกินี มักอาศัยอยู่บนต้นไม้
*ตะกวดดำ (*V. togianus*) พบในปาปัวนิวกินี มีลักษณะคล้ายกับเหี้ยดำ (*V. salvator komaini*) ซึ่งพบได้ในประเทศไทย

นอกจากนี้แล้ว ยังมีอยู่ชนิดหนึ่งที่มีขนาดใหญ่ที่สุด คือ เมกะลาเนีย (*V. priscus*) ที่มีความยาวกว่า 7.5 เมตร หนักถึงกว่า 2,000 กิโลกรัม เคยพบในทวีปออสเตรเลีย แต่ทว่าได้สูญพันธุ์ไปแล้วตั้งแต่ปลายยุคน้ำแข็งราว 45,000-50,000 ปีก่อน

## สกุลที่สูญพันธุ์ไปแล้ว
[thumb|[ซากดึกดำบรรพ์ของ *[[Saniwa ensidens]]* ซึ่งสูญพันธุ์ไปแล้ว]]
† สูญพันธุ์
**[[Iberovaranus]]* Hoffstetter, 1969
**[[Ovoo (genus)|Ovoo]]* Norell, Gao, & Conrad, 2008
**[[Saniwa]]* Leidy, 1870

บางสกุลที่จัดอยู่ใน Varanidae (ภายใต้วงศ์ย่อย Lanthanotinae หรือ นักวิทยาศาสตร์บางรายจะจัดให้อยู่ในวงศ์ Lanthanotidae):
**[[Aiolosaurus]]* Gao and Norell, 2000
**[[Cherminotus]]* Borsuk-Bialynicka, 1984
**[[Lanthanotus]]* Steindachner, 1878

สกุลฐาน:
**[[Saniwides]]* Borsuk-Bialynicka, 1984
**[[Telmasaurus]]* Gilmore, 1943
**[[Palaeosaniwa]]* Gilmore, 1928 

สกุลที่เคยจัดอยู่ในวงศ์ Varanidae:
**[[Pachyvaranus]]* Arambourg, 1952

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

*เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของวงศ์เหี้ย

หมวดหมู่:วงศ์เหี้ย
หมวดหมู่:สัตว์เลื้อยคลาน
หมวดหมู่:สัตว์กินซาก