พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์

**พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์** () เอกสารไทยเรียก **สมเด็จพระศรีสวัสดิ์มณีวงศ์** ทรงเป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 111 แห่งราชอาณาจักรกัมพูชา

พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ เป็นพระราชโอรสองค์รองของ พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ (นักองสีสุวัตถิ์)  กษัตริย์แห่งกัมพูชาสมัยใหม่องค์ที่ 3 พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์กษัตริย์แห่งกัมพูชาตั้งแต่วันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2470 จนกระทั่งเสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 2484 ในรัชสมัยของพระองค์ กัมพูชาเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส พระองค์ถือเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์สุดท้ายที่สืบสายราชสกุลราชสกุลสีสุวัตถิ์

## พระราชประวัติ

[thumb|left|220px|พระสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ ประทับตรงกลางในพระราชพิธีพระบรมศพ[พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์]]
เสด็จพระราชสมภพเมี่อวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2418 ที่พนมเปญ   และเสด็จสวรรคตเมี่อวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2484 
พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ เป็นพระราชโอรสองค์รองของ พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ (นักองสีสุวัตถิ์)กษัตริย์แห่งกัมพูชารัชกาลที่ 110 พระองค์ประสูติแต่พระมารดาคือ นักแม่นางวณ ภายหลังมีพระนามว่า สมเด็จพระวรราชินี (วณ) พระมเหสีที่ได้มีประสูติกาลพระราชบุตรองค์ที่ห้าของพระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ ในสมัยนั้นพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร พระปิตุลาของพระองค์ทรงปกครองอาณาจักรเขมรอุดง มีเมืองหลวงที่กรุงอุดงมีชัย พระนโรดมเป็นกษัตริย์หุ่นเชิดของอาณานิคมฝรั่งเศส ในปี พ.ศ. 2427 หลังจากที่ฝรั่งเศสพิชิตลาวและยึดครองเวียดนาม กัมพูชากลายเป็นอาณานิคมที่ฝรั่งเศสปกครองโดยตรง จากนั้นพระราชวงศ์ก็ย้ายที่ประทับจากอุดงมีชัยไปยังกรุงพนมเปญซึ่งเป็นราชธานีแห่งใหม่

พระองค์ทรงศึกษาที่โรงเรียนอาณานิคมและโรงเรียนทหารบกที่ซังแม็จซ็อง เมื่อจบการศึกษา ทรงได้รับยศเป็นร้อยตรีสังกัดกองทหารในฝรั่งเศส เสด็จกลับกัมพูชาเมื่อ พ.ศ. 2452 ได้เป็นผู้บัญชาการทหาร ทรงขึ้นครองราชย์เมี่อพ.ศ. 2470

## ผลงาน
ผลงานด้านวรรณกรรมของพระองค์คือ *เอกสหัสราตรี* ทรงประพันธ์เป็นคำกาพย์ มีลักษณะคล้ายนิราศ เพื่อเล่าเรื่องราวที่เสด็จทอดพระเนตรเห็นในต่างประเทศ โดยเฉพาะในดินแดนอาหรับ

## พระชายา

พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ โปรดและพอพระราชหฤทัยที่จะถูกห้อมล้อมด้วยพระชายาและพระสนมจำนวนมากมาย รวมถึงนางรำด้วย โดยพระองค์มีพระสนมที่เป็นนางรำชาวไทยหนึ่งพระองค์ คือ นางสาวแพน เรืองนนท์ ภายหลังถูกตั้งเป็นเจ้าจอมสีสุวัตถิ์ อำไพพงศ์ (Chao Chom Srivasti Amphaibongse)  ต่อมาเธอได้ถูกออกจากราชสำนัก โดยทางกงสุลฝรั่งเศสในไทยได้ออกแถลงการณ์ฉบับที่ 2 ความว่า "กษัตริย์สีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ แห่งกัมพูชา ทรงไม่พอพระพระทัยและปฏิเสธข้อมูลที่คลาดเคลื่อนและไร้สาระจากการให้สัมภาษณ์ของบิดาของนางสาวแพน จึงทรงบัญชาให้ส่งตัวนางสาวแพนกลับกรุงเทพโดยทันที" โดยนางสาวแพนได้กลับมาในวันรุ่งขึ้น และไม่มีโอกาสได้กลับไปยังราชสำนักกัมพูชาอีกเลย 

## กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศสและการสวรรคต

หลังจากเกิดเหตุการณ์กรณีพิพาทอินโดจีนถือเป็นคราวที่กัมพูชาเสียดินแดนพระตะบอง, เสียมราฐ และศรีโสภณในปี ค.ศ. 1941 แม้ว่าฝรั่งเศสจะไม่ยอมคืนนครวัดให้แก่ไทยก็ตาม แต่ก็เทียบไม่ได้กับดินแดนขนาดใหญ่ที่สูญเสียไป ด้วยเหตุนี้พระองค์ก็ทรงขัดเคืองและขมขื่นพระหฤทัยเป็นอันมาก ทรงปฏิเสธที่จะพบเจ้าหน้าที่ฝรั่งเศสและไม่รับสั่งภาษาฝรั่งเศสอีกเลย เพราะทรงเห็นว่าฝรั่งเศสไม่สามารถปกป้องดินแดนของพระองค์ไว้ได้ จนกระทั่งทิวงคตในเดือนเมษายนปีเดียวกันนั้น มีนักประวัติศาสตร์ชาวกัมพูชาคนหนึ่งบันทึกเหตุการณ์นี้ไว้ว่า *"โดยเจ็บพระทัยกับการแย่งชิงของสยามนี้ พระสุขภาพต้องทรุดโทรมอย่างรวดเร็ว แล้วพระบาทสีสุวัตถิ์มุนีวงศ์เสวยทิวงคต"* 

แต่ธิบดี บัวคำศรี ให้ความเห็นว่า *"ข้อที่ว่าการเสียดินแดนเป็นเหตุให้สมเด็จพระสีสุวัตถิ์ [มุนีวงศ์] ทรงตรมพระทัยถึงแก่สุรคุตนั้นจะจริงเท็จประการใดอาจไม่สำคัญเท่ากับการชี้ให้เห็นว่า ไม่เฉพาะแต่กษัตริย์เท่านั้น ชั้นแต่ไพร่ฟ้าพลเมืองก็ให้ความสำคัญต่อ "ดินแดน" ที่สูญเสียไปอย่างมาก"*
## ปัญหารัชทายาท
หลังจากพระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ เสด็จสวรรคตเมื่อปี พ.ศ. 2484 ทางฝรั่งเศสได้คัดเลือกลำดับรัชทายาท 5 พระองค์ คือ สมเด็จกรมพระสีสุวัตถิ์ มุนีเรศ
สมเด็จกรมพระนโรดม สุทธารส นักองเจ้านโรดม สุรามฤต พระองค์มจะ นโรดม นรินทเดช และหม่อมราชวงศ์นโรดม สีหนุ ตามลำดับ

องค์รัชทายาทลำดับแรก คือ กรมพระสีสุวัตถิ์ มุนีเรศ พระราชโอรส ไม่ได้เป็นกษัตริย์สืบต่อมา เนื่องจากวิชีฝรั่งเศส ซึ่งเป็นผู้ปกครองเขมรอยู่ในขณะนั้นคาดว่าพระองค์มีเริ่มมีแนวคิดต่อต้านเจ้าอาณานิคมตามพระราชบิดาในช่วงท้ายพระชนม์ชีพ จึงเป็นสาเหตุให้ฝรั่งเศสไม่มั่นใจในตัว กรมพระสีสุวัตถิ์ มุนีเรศ ที่เป็นพระราชโอรส ส่วนกรมพระนโรดม สุทธารสซึ่งเป็นรัชทายาทลำดับที่สอง พระองค์ทรงวางแผนประกาศเอกราชแต่ฝรั่งเศสทราบเสียก่อน พระองค์จึงถูกตัดสิทธิพระองค์ในการสืบราชสันตติวงศ์ ส่วนนักองเจ้านโรดม สุรามฤตและพระองค์เจ้านโรดม นรินทเดชก็ทรงถูกฝรั่งเศสข้ามลำดับ

ในที่สุดฝรั่งเศสจึงได้คัดเลือกให้ หม่อมราชวงศ์นโรดม สีหนุ ซึ่งเป็นพระนัดดาที่ประสูติจาก พระมหากษัตริยานีสีสุวัตถิ์มุนีวงศ์ กุสุมะนารีรัตน์สิริวัฒนา พระราชธิดาของพระองค์และเป็นเหลนของพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร ขึ้นครองราชย์แทน เนื่องจากฝรั่งเศสเห็นว่าบังคับบัญชาง่ายกว่า ทำให้การสืบราชสันตติวงศ์กลับไปยังสายของพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร หรือ นักองราชาวดีอีกครั้งหนึ่ง

## พระชายาและพระราชบุตร
# สมเด็จพระอัคคมเหสี มหากษัตรี นโรดม กาญจนวิมาน นรลักขณเทวี ()
#* สมเด็จพระเรียมสีสุวัตถิ์ ถาเวตรุงสี นารีวงส์ ()
#* สมเด็จพระมหากษัตริยานี สีสุวัตถิ์ กุสุมะ นารีรัตน์ สิริวัฒนา ()
#* สมเด็จกรมพระสีสุวัตถิ์ มุนีเร็ต ()
#* สมเด็จกรมหลวงสีสุวัตถิ์ มุนีพงส์ ()
# หม่อมเจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ สีสุดา ()
#* พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ สุดารังสี ()
# นักนางคึม หู ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ มุนีชาติ ()
# คุณพระนางสุวัตถิ์โฉมนรลักข์ (มาฆ) ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ กุสรักส์ ()
# คุณพระนางบุบผานรลักขบวร (เสาขน) ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ พงส์ดารัก ()
# คุณพระนางอนงคลักขณา (บาน เย็น) ()
#* พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ วงส์มุนี ()
# คุณพระนางบุบผานรลักข์ (ยิน ตาต) ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ มุนีเกสร ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ สามานวรพงส์ ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ วงส์ชีวันต์ ()
#* สมเด็จสีสุวัตถิ์ ชีวันต์มุนีรักส์ ()
# คุณพระนางเกสรมาลี (ณาต) ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ พงสานมุนี ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ มุนีลักขณา ()
# คุณพระนางนารีเกสร (ยึง เตรียง) ()
#* พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ รินทรมุนี ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ มุนีชีวัน ()
# คุณพระนางนารินทรเกตสร (อุล) ()
#* พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ รัตน์มุนี ()
# คุณพระนางบวรมาลี (พง) ()
#* พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ สามันรักส์ ()
# คุณพระนางนารีบุบผา (ภาพ) ()
#* พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ สุภาพนารี ()
# นักนางกานีน ()
#* พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ พวงมุนี ()
# นักนางฉวีเกสร (สามู)  ()
#* พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ โลมาเกสร ()
# หม่อมดวงมุนีรักส์ (อุส)  ()
#* พระองค์เจ้าสีสุวัตถิ์ ดวงชีวิน ()
# พระองค์เจ้าหญิงสีสุวัตถิ์ นารีบูงา ()

## อ้างอิง

หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์กัมพูชา
มุนีวงศ์
หมวดหมู่:บุคคลจากพนมเปญ