แหล่งสงวนธรรมชาติเข้มข้น

thumb|ยอดเขาแบนเนอร์พีกเหนือทะเลสาบเทาซันด์ไอแลนด์ ในเขตป่าธรรมชาติแอนเซิล แอดัมส์ สหรัฐ

**แหล่งสงวนธรรมชาติเข้มข้น** (; ไอยูซีเอ็น ประเภท I ก; ) หรือ **พื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิม** (; ไอยูซีเอ็น ประเภท I ข; ) เป็นพื้นที่คุ้มครองประเภทสูงสุดที่ได้รับการยอมรับโดยคณะกรรมาธิการโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง () ซึ่งเป็นหน่วยงานส่วนหนึ่งขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (ไอยูซีเอ็น) พื้นที่ประเภทที่ 1 นี้ถือเป็นภูมิทัศน์ธรรมชาติที่ได้รับการคุ้มครองอย่างเข้มงวดที่สุด

## วัตถุประสงค์
แหล่งสงวนธรรมชาติเข้มข้นและพื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิม เป็นพื้นที่คุ้มครองที่สร้างขึ้นและจัดการโดยหลักเพื่อวัตถุประสงค์ด้านการวิจัยหรือเพื่อปกป้องที่ดินในสภาพธรรมชาติขนาดใหญ่ที่ยังไม่ถูกทำลาย วัตถุประสงค์หลักของพื้นที่เหล่านี้คือการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและเป็นพื้นที่อ้างอิงที่จำเป็นสำหรับการทำงานทางวิทยาศาสตร์และการติดตามตรวจสอบสิ่งแวดล้อม

* IUCN ประเภท Ia หรือ **แหล่งสงวนธรรมชาติเข้มข้น** มักจัดตั้งขึ้นเพื่อการทำงานภาคสนามทางวิทยาศาสตร์โดยเฉพาะ
* IUCN ประเภท Ib หรือ **พื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิม** ได้รับการกำหนดให้เป็น "พื้นที่ขนาดใหญ่ที่ไม่ได้รับการปรับเปลี่ยนหรือได้รับการปรับเปลี่ยนเล็กน้อย ซึ่งยังคงรักษาลักษณะและอิทธิพลทางธรรมชาติไว้โดยไม่มีที่อยู่อาศัยของมนุษย์ที่ถาวรหรือสำคัญ พื้นที่เหล่านี้ได้รับการคุ้มครองและจัดการเพื่อรักษาสภาพธรรมชาติเอาไว้"

การใช้และการบุกรุกได้รับการควบคุมอย่างเข้มงวด ดังนั้น แหล่งสงวนธรรมชาติเข้มข้นจึงมักก่อตัวเป็นเขตหลัก โดยพื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิมทำหน้าที่เป็นเขตกันชน คล้ายกับแนวคิดที่ใช้กับอุทยานแห่งชาติ (ซึ่งจัดอยู่ในประเภท II ของไอยูซีเอ็น) และยังใช้กับแหล่งมรดกโลกของยูเนสโกอีกด้วย

## พื้นที่คุ้มครอง

### ออสเตรเลีย
จากพื้นที่คุ้มครองทั้งหมด สองในสามถือเป็นพื้นที่คุ้มครองแบบเข้มข้น (IUCN ประเภท I ถึง IV) และส่วนที่เหลือส่วนใหญ่เป็นพื้นที่คุ้มครองทรัพยากรที่มีการจัดการ (IUCN หมวดหมู่ VI) พื้นที่คุ้มครองในออสเตรเลียมากกว่าร้อยละ 43 เป็นของรัฐและบริหารจัดการโดยรัฐบาลออสเตรเลียหรือรัฐบาลของรัฐและเขตปกครอง ส่วนประกอบที่ใหญ่เป็นอันดับสองของพื้นที่คุ้มครองคือพื้นที่คุ้มครองสำหรับชนพื้นเมือง ซึ่งคิดเป็นมากกว่าร้อยละ 44 และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ตามข้อมูลในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565

### ออสเตรีย
ในประเทศออสเตรีย มีเพียงพื้นที่เดียวเท่านั้นที่ได้รับการกำหนดให้เป็นพื้นที่คุ้มครองของไอยูซีเอ็น ประเภท I:

* *Urwald Rothwald* (IUCN Ia) ใน *Wildnisgebiet Dürrenstein* (Ib), *ไอเซินววร์ทเซิน* รัฐนีเดอร์เอิสเตอร์ไรช์

### ดินแดนโพ้นทะเลของบริเตน
บางส่วนของดีเอโกการ์ซีอาและเกาะอื่น ๆ ในบริติชอินเดียนโอเชียนเทร์ริทอรีได้รับการคุ้มครองในฐานะเขตอนุรักษ์ธรรมชาติที่เข้มงวด

### ฝรั่งเศส
ก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในคริสต์ทศวรรษ 1950 *พื้นที่สงวนชีวมณฑลเชิงบูรณาการ* (, *RBI*) อุทิศให้แก่วิวัฒนาการของระบบนิเวศที่ปราศจากมนุษย์ ตรงกันข้ามกับ *พื้นที่สงวนชีวณฑลภายใต้การบริหารจัดการ* (, *RBD*) ซึ่งใช้การจัดการเฉพาะเพื่ออนุรักษ์พันธุ์สัตว์ที่อ่อนแอหรือแหล่งที่อยู่อาศัยที่ถูกคุกคาม

*พื้นที่สงวนชีวมณฑลเชิงบูรณาการ* เกิดขึ้นในป่ารัฐของฝรั่งเศสหรือป่าในเมือง ดังนั้นจึงได้รับการจัดการโดยสำนักงานป่าไม้แห่งชาติ ในเขตสงวนดังกล่าว ห้ามมิให้รถคูเป้เก็บเกี่ยวทั้งหมด ยกเว้นการกำจัดพันธุ์สัตว์แปลกถิ่นหรืองานด้านความปลอดภัยในการติดตามเพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากต้นไม้ล้มใส่ผู้มาเยือน (มีเส้นทางอยู่แล้วในหรือบนขอบของเขตสงวน)

ณ สิ้นปี พ.ศ. 2557 มีเขตสงวนทางชีวภาพเชิงบูรณาการ 60 แห่งในป่ารัฐของฝรั่งเศส รวมพื้นที่  และ 10 แห่งในป่าในเมือง รวมเป็น 

### เยอรมนี
ยุทธศาสตร์ระดับชาติของรัฐบาลเยอรมนีเพื่อความหลากหลายทางชีวภาพจนถึงปี พ.ศ. 2563 ซึ่งตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2550 ตั้งเป้าหมายที่จะอนุญาตให้ร้อยละ 2 ของพื้นที่เยอรมนีพัฒนาตามธรรมชาติและในลักษณะที่ไม่ถูกรบกวนในพื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิม

### สหรัฐ
ในพื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิมของสหรัฐ () เป็นพื้นที่คุ้มครองประเภทที่เข้มงวดที่สุดถูกกำหนดโดยกฎหมายตามพระราชบัญญัติที่ดินในสภาพธรรมชาติปี พ.ศ. 2507 โดยรัฐสภาสหรัฐ พื้นที่จะต้องมีขนาดใหญ่พอที่จะรักษาทรัพยากรได้อย่างเพียงพอ และสามารถเข้าถึงได้โดยการเดินเท้า พายเรือแคนู หรือขี่ม้าเท่านั้น ข้อยกเว้นที่จำกัดคือพื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิมอันกว้างขวางในรัฐอะแลสกา มีพื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิมได้รับการยอมรับมากกว่า 800 แห่ง

### รายชื่อแหล่งอนุรักษ์ของไอยูซีเอ็น ประเภท 1a และ 1b ทั้งหมด
รายชื่อประเทศทั้งหมด (ณ ปี พ.ศ. 2559) ที่มีพื้นที่คุ้มครองประเภท 1b ของไอยูซีเอ็น สามารถพบได้ในแนวทางการจัดการพื้นที่คุ้มครองประเภท 1b (ที่ดินในสภาพธรรมชาติ) ของไอยูซีเอ็น ทรัพยากรล่าสุดคือฐานข้อมูลพื้นที่คุ้มครองระดับโลกของ Protected Planet ซึ่งสามารถค้นหาได้โดยใช้ตัวกรองต่าง ๆ มากมาย รวมถึงระดับประเภทของไอยูซีเอ็นและประเทศ

## ดูเพิ่ม
* ประเภทพื้นที่คุ้มครองของไอยูซีเอ็น
* ภูมิทัศน์ธรรมชาติ
* ที่ดินในสภาพธรรมชาติ

## บรรณานุกรม
* 
* Casson, S. et al. (Ed.s). (2016). Wilderness Protected Areas: Management Guidelines for IUCN Category 1b (wilderness) Protected Areas 

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* IUCN - World Commission on Protected Areas  (engl.)
* IUCN Protected Area Category 1b Management Guidelines, (engl.)
* IUCN-Schutzgebietskategorien (pdf) 
* World Database of Protected Areas, UNEP-WCMC.org

หมวดหมู่:พื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิม
หมวดหมู่:พื้นที่คุ้มครอง
หมวดหมู่:เขตสงวนธรรมชาติ