อำเภอกระทุ่มแบน

**กระทุ่มแบน** เป็นหนึ่งในสามอำเภอในจังหวัดสมุทรสาคร เป็นที่ตั้งของเทศบาลนครอ้อมน้อยและเป็นอำเภอปริมณฑลของกรุงเทพมหานคร

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอกระทุ่มแบนมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอสามพราน (จังหวัดนครปฐม) มีแนวแบ่งเขตระหว่างจังหวัดสมุทรสาครและจังหวัดนครปฐม มีแนวรั้วหมู่บ้านเคหะอ้อมน้อย มีคลองนางนวล คลองหนองนกไข่ คลองปล่องเหลี่ยม คลองบางม่วง และคลองพระประแดงเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับเขตหนองแขมและเขตบางบอน (กรุงเทพมหานคร) มีแยกสาครเกษม มีแนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างกรุงเทพมหานครและจังหวัดสมุทรสาคร มีคลองภาษีเจริญ คลองหนามแดง เป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองสมุทรสาคร มีแนวแบ่งเขตระหว่างอำเภอเมืองและอำเภอกระทุ่มแบน มีคลองแสนสุข คลองพรหมแดนและคลองเทพกาญจนา เป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบ้านแพ้ว มีแม่น้ำท่าจีนและคลองดำเนินสะดวกเป็นเส้นแบ่งเขต

## ประวัติศาสตร์
อำเภอกระทุ่มแบนตั้งอยู่ริมคลองภาษีเจริญ ตามประวัติศาสตร์อำเภอกระทุ่มแบนได้จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองหัวเมือง ร.ศ. 116 ตรงกับปี พ.ศ. 2440 ประกอบด้วยตำบลต่าง ๆ รวม 7 ตำบล ดังนี้      

# ตำบลตลาดกระทุ่มแบน          
# ตำบลปลายคลองกระทุ่มแบน (ปัจจุบันเรียกว่าตำบลแคราย)
# ตำบลคลองกระทุ่ม (ปัจจุบันเรียกว่าตำบลคลองมะเดื่อ)
# ตำบลดอนไก่ดี
# ตำบลท่าเสา
# ตำบลหนองแขม (ปัจจุบันเรียกว่าตำบลสวนหลวง)
# ตำบลดำเนินสะดวก (ปัจจุบันนี้ขึ้นกับอำเภอบ้านแพ้ว และ เรียกว่าตำบลสวนส้ม)

ทั้ง 7 ตำบล ได้จัดตั้งขึ้นเป็นอำเภอกระทุ่มแบนขึ้นตรงต่อเมืองสมุทรสาคร ซึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 2445 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้เปลี่ยนคำว่า "เมือง" เป็น "จังหวัด" ทั่วทุกแห่งในราชอาณาจักร ขึ้นตรงต่อมณฑลนครชัยศรี 

* ในปี พ.ศ. 2469 ทางราชการได้มีคำสั่งโอนตำบลดำเนินสะดวกไปขึ้นกับอำเภอบ้านแพ้ว ซึ่งตั้งขึ้นใหม่ในจังหวัดสมุทรสาคร และในปีเดียวกันนี้ได้มีคำสั่งโอนตำบลท่าไม้ ตำบลบางยาง ตำบลซูกั้ง (หนองนกไข่) ตำบลอ้อมน้อย รวม 4 ตำบล ซึ่งอยู่ในความปกครองของอำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม มาขึ้นกับอำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร 
* ในปี พ.ศ. 2483  ได้ยกฐานะพื้นที่ของตำบลกระทุ่มแบนหรือตำบลตลาดกระทุ่มแบนในปัจจุบันขึ้นเป็นเทศบาลตำบลกระทุ่มแบน 
* ในปี พ.ศ. 2486 สมัยพลโท หลวงพรหมโยธี ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย จังหวัดสมุทรสาครได้ถูกยุบรวมกับจังหวัดธนบุรี ซึ่งมีผลให้อำเภอกระทุ่มแบนขึ้นกับจังหวัดธนบุรีไปด้วย ในระยะนั้นรัฐบาลมีนโยบายจัดตั้งปลัดตำบล จึงได้ยุบตำบลดังต่อไปนี้

# ตำบลดอนไก่ดีกับตำบลท่าเสา เรียกว่าตำบลท่าเสา
# ตำบลแครายกับตำบลสวนหลวง เรียกว่าตำบลสวนหลวง
# ตำบลอื่น ๆ ยังคงสถานะเดิม

* ในปี พ.ศ. 2489 ได้ประกาศยกฐานะจังหวัดสมุทรสาครขึ้นใหม่ ซึ่งอำเภอกระทุ่มแบนก็ได้กลับเข้ามาอยู่ในการปกครองของจังหวัดสมุทรสาครพร้อมทั้งได้มีการประกาศแยกตำบลที่รวมกันข้างต้นเป็นตำบลเหมือนเดิมที่เป็นอยู่ก่อน
* ในปี พ.ศ. 2504  เปลี่ยนชื่อจากตำบลหนองแขม เป็น ตำบลสวนหลวง
* ในปี พ.ศ. 2510 ได้ยกฐานะพื้นที่ของตำบลอ้อมน้อย  ขึ้นเป็น สุขาภิบาลอ้อมน้อย
*ในวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2518 เกิดการนัดหยุดงานของกรรมกรหญิงโรงงานกระเบื้องเคลือบวัฒนาวินิลไทม์ อำเภอกระทุ่มแบน ฝ่ายนายจ้างใช้อันธพาลเข้าคุ้มครองโรงงาน เกิดการปะทะกับฝ่ายกรรมกร เป็นเหตุให้ น.ส.สำราญ คำกลั่น กรรมกรหญิงอายุ 15 ปี ถูกยิงเสียชีวิต ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่เกิดความรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตในการนัดหยุดงาน
* ในปี พ.ศ. 2537 ได้ยกฐานะพื้นที่ของสุขาภิบาลอ้อมน้อย  ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลอ้อมน้อย
* ในปี พ.ศ. 2538  ได้ยกฐานะจากเทศบาลตำบลกระทุ่มแบน  เป็น  เทศบาลเมืองกระทุ่มแบน 
* ในปี พ.ศ. 2545  ได้ยกฐานะจากเทศบาลตำบลอ้อมน้อย  เป็น  เทศบาลเมืองอ้อมน้อย
* เมื่อวันที่  18  มกราคม  2551   ได้ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลสวนหลวง เป็นเทศบาลตำบลสวนหลวง
* เมื่อวันที่  11 พฤศจิกายน 2553  ได้ยกฐานะจาก เทศบาลเมืองอ้อมน้อย เป็น เทศบาลนครอ้อมน้อย

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอกระทุ่มแบนแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 76 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอกระทุ่มแบนประกอบด้วยองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลนครอ้อมน้อย]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอ้อมน้อยทั้งตำบล
* **[[เทศบาลเมืองกระทุ่มแบน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลาดกระทุ่มแบนทั้งตำบล
* **[[เทศบาลเมืองคลองมะเดื่อ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองมะเดื่อทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลสวนหลวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสวนหลวงทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลดอนไก่ดี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนไก่ดีทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลแคราย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแครายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าไม้ ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าไม้ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางยางทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองนกไข่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองนกไข่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าเสา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าเสาทั้งตำบล

## การคมนาคม
### ถนน
ถนนสายสำคัญในอำเภอกระทุ่มแบน ได้แก่
* ถนนเพชรเกษม
* ถนนพุทธสาคร
* ถนนพุทธมณฑลสาย 4
* ถนนพุทธมณฑลสาย 5
* ถนนสุคนธวิท
* ถนนเจริญสวัสดิ์
* ถนนเศรษฐกิจ

### การขนส่ง
เส้นทางรถประจำทางในอำเภอกระทุ่มแบน ได้แก่
#### หมวด 1
* สาย 80A หมู่บ้าน วปอ.11 - สวนหลวงพระราม 8 (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 81 พุทธมณฑลสาย 5 - ท่าราชวรดิฐ (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 84 วัดไร่ขิง - BTS กรุงธนบุรี (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 123 สวนสามพราน - ท่าราชวรดิฐ (สมาร์ทบัส)
* สาย 163 ศาลายา - BTS สนามกีฬาแห่งชาติ (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 189 วัดบางยาง - สถานีรถไฟชุมทางตลิ่งชัน (ขสมก.)
* สาย 539 อ้อมน้อย - อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ (เอกชน)
* สาย 547 หมู่บ้านเอื้ออาทรศาลายา - ถนนตก (สมาร์ทบัส)

#### หมวด 2
* สาย 80 กรุงเทพฯ (ปิ่นเกล้า) - นครปฐม - บางลี่ (รถร่วม บขส.)
* สาย 88 กรุงเทพฯ (ปิ่นเกล้า) - นครปฐม - สุพรรณบุรี (รถร่วม บขส.)

#### หมวด 3
* สาย 382 (วงกลม) พุทธมณฑล​สาย ​5​ - พุทธ​มณฑล​สาย​ 4​ - วัด​เพลิน​เพชร​ (เดินรถเช้า-เย็น)
* สาย 384 บิ๊กซี​อ้อม​ใหญ่​ - วัด​นคร​ชื่น​ชุ่ม​
* สาย 402 นครปฐม​ - สมุทรสาคร​ (รถร่วม บขส.)
* สาย 498 แยก​อ้อ​มน้อย​ - สถานีรถไฟ​ศาลา​ยา​
* สาย 725 แ​ย​กวัด​เทียน​ดัด​ - วัด​นคร​ชื่น​ชุ่ม​

## สถานศึกษา
### สังกัดเทศบาลนครอ้อมน้อย
* โรงเรียนเทศบาลอ้อมน้อย
* โรงเรียนอนุบาลเทศบาลอ้อมน้อย
* วิทยาลัยอาชีวศึกษาเทศบาลอ้อมน้อย

### สังกัดเทศบาลเมืองกระทุ่มแบน
* โรงเรียนเทศบาลวัดดอนไก่ดี (สังวรจันทสรราษฎรวิทยา)
* โรงเรียนเทศบาลศรีบุณยานุสสรณ์

### สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสาคร

* โรงเรียนวัดนางสาว	   
* โรงเรียนบ้านปลายคลองน้อย	   
* โรงเรียนวัดหนองนกไข่	   
* โรงเรียนวัดท่ากระบือ	 	   
* โรงเรียนวัดบางยาง	   
* โรงเรียนบ้านท้องคุ้ง	   
* โรงเรียนวัดอ่างทอง  
* โรงเรียนวัดอ้อมน้อย   
* โรงเรียนบ้านคลองแค	 

* โรงเรียนวัดศรีสำราญราษฎร์บำรุง	   
* โรงเรียนบ้านสวนหลวง	   
* โรงเรียนบ้านแคราย	 	   
* โรงเรียนวัดสุวรรณรัตนาราม	   
* โรงเรียนบ้านดอนไก่ดี	   
* โรงเรียนวัดท่าเสา	   
* โรงเรียนบ้านคลองกระทุ่มแบน	   
* โรงเรียนวัดราษฎร์บำรุง	   
* โรงเรียนวัดใหม่หนองพะอง	

### สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 10
* โรงเรียนกระทุ่มแบน "วิเศษสมุทคุณ"
* โรงเรียนอ้อมน้อยโสภณชนูปถัมภ์
*โรงเรียนกุศลวิทยา

### สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน
* โรงเรียนปัญจพรพิทยา	 
* โรงเรียนอนุบาลบ้านทอฝัน
* โรงเรียนอนุบาลยุวธัช	 
* โรงเรียนประชินนุสรณ์

### สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรสาคร
* โรงเรียนบ้านปล่องเหลี่ยม

## อ้างอิง


กระทุ่มแบน