ส่วนสูงเอ็กซ์

alt=A diagram showing the line terms used in typography|thumb
ในศิลปะการใช้ตัวพิมพ์ **ส่วนสูงเอ็กซ์** (x-height) คือระยะห่างระหว่างเส้นล่างและเส้นเฉลี่ยของตัวอักษรตัวพิมพ์เล็กในไทป์เฟซ โดยทั่วไปแล้วนี่คือความสูงของตัวอักษรเอ็กซ์ ในไทป์เฟซ (ที่มาของคำว่า x-height) เช่นเดียวกับตัวอักษร *v*, *w* และ *z* (ตัวอักษรโค้ง เช่น *a*, *c*, *e*, *m*, *n*, *o*, *r*, *s* และ *u* มักจะสูงเกิน x-height เล็กน้อย เนื่องจากการโอเวอร์ชูต *i* มีจุดที่มีแนวโน้มจะสูงกว่า x-height) ขนาดที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของแบบอักษร x-height จะกำหนดความสูงของตัวอักษรพิมพ์เล็กที่ไม่มีหางบน เมื่อเทียบกับความสูงของตัวพิมพ์ใหญ่
[thumb|แบบอักษร[สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาฝรั่งเศส ค.ศ. 1592 ไทป์เฟซขนาดเล็กที่ด้านล่างมี x-height สูงกว่าไทป์เฟซด้านบน เมื่อเทียบตามสัดส่วน]]
ไทป์เฟซที่เน้นใช้แสดงผลเพื่อใช้กับตัวอักษรขนาดใหญ่ เช่น บนป้ายและโปสเตอร์ จะมี x-height ต่างกันออกไป หลายๆ แบบมี x-height สูงเพื่อให้อ่านได้ชัดเจนจากระยะไกล แต่บางแบบก็ไม่เป็นเช่นนั้น: ไทป์เฟซที่เน้นใช้แสดงผลบางอัน เช่น Cochin และ Koch-Antiqua มี x-height ต่ำ เพื่อให้มีรูปลักษณ์ที่หรูหราและละเอียดอ่อนมากขึ้น ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่แพร่หลายโดยเฉพาะในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 การออกแบบไม่มีเชิงจำนวนมากที่มีไว้สำหรับข้อความเน้นใช้แสดงผลมี x-height สูง เช่น Helvetica หรือที่มากกว่านั้นคือ Impact
thumb| x-height ที่เตี้ยเป็นพิเศษในป้ายที่เขียนด้วยลายมือ

## ข้อควรพิจารณาในการออกแบบ
x-height ปานกลางพบได้ในไทป์เฟซสำหรับข้อความเนื้อหา ช่วยให้เกิดความสมดุลและความเปรียบต่างระหว่างตัวอักษรตัวพิมพ์ใหญ่และ ตัวพิมพ์เล็กและหน้ากระดาษที่สว่างยิ่งขึ้น จากนั้นจึงเพิ่มขึ้นอีกครั้งสำหรับขนาดแบบอักษรที่ออกแบบมาสำหรับการพิมพ์ขนาดเล็ก เช่น คำบรรยาย เพื่อให้สามารถอ่านการพิมพ์ขนาดเล็กได้อย่างชัดเจน  
thumb| เปรียบเทียบการใช้งานและx-height ของไทป์เฟซทั่วไปหลายแบบในบรรทัดเดียว
x-height สูงบนไทป์เฟซที่เน้นใช้แสดงผลเป็นที่นิยม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการออกแบบในช่วงทศวรรษ 1960 และ 70 เมื่อ International Typeface Corporation เปิดตัวไทป์เฟซที่ได้รับความนิยมของการออกแบบรุ่นเก่าที่มี x-height เพิ่มขึ้น ตัวอย่างที่โดดเด่นของเทรนด์นี้ ได้แก่ Avant Garde Gothic และ ITC Garamond ล่าสุด ไทป์เฟซบางแบบเช่น Mrs Eaves, Neutraface และ Brandon Grotesque ได้รับการออกให้มี x-height ต่ำอย่างเห็นได้ชัดเพื่อพยายามสร้างรูปลักษณ์ที่หรูหรายิ่งขึ้น แม้ว่าคอมพิวเตอร์จะอนุญาตให้พิมพ์แบบอักษรได้ทุกขนาด แต่นักออกแบบแบบอักษรมืออาชีพ เช่น Adobe จะออกแบบอักษรในขนาดออพติคอลต่างๆ ซึ่งได้รับการปรับให้เหมาะสมเพื่อพิมพ์ในขนาดต่างๆ ตาม ตัวอย่างเช่น Mrs Eaves มีอยู่สองเวอร์ชัน: สไตล์ดั้งเดิมที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้รูปลักษณ์ที่หรูหรา สดใส และสไตล์ 'XL' ที่โดดเด่นน้อยกว่าซึ่งมีไว้สำหรับข้อความเนื้อหา 

งานวิจัยบางชิ้นกล่าวว่า แม้ว่า x-height ที่สูงขึ้นอาจช่วยในการอ่านข้อความที่มีขนาดเล็ก แต่ x-height ที่สูงมากๆ อาจขัดขวางการอ่านแทน อาจเป็นเพราะว่าการระบุรูปร่างของคำถ้าตัวอักษรทุกตัวมีความสูงเท่ากันเป็นเรื่องยาก ด้วยเหตุผลเดียวกันนี้ คู่มือป้ายบางป้ายจึงไม่สนับสนุนการใช้อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ทั้งหมด

## ในการออกแบบเว็บ
ในการคอมพิวเตอร์ สามารถใช้ x-height เป็นหน่วยวัดในเว็บเพจ ใน CSS และ LaTeX จะเรียก x-height เรียกว่า **ex** อย่างไรก็ตาม การใช้ ex ในการกำหนดขนาดออบเจ็กต์มีความเสถียรน้อยกว่าการใช้หน่วยเอ็ม (em) ในเบราว์เซอร์ เช่น อินเทอร์เน็ตเอกซ์พลอเรอร์ตั้งขนาด ex ให้เป็นครึ่งหนึ่งของ em เป๊ะๆ ในขณะที่มอซิลลา ไฟร์ฟอกซ์ตั้งขนาด ex ให้ใกล้กับ x-height ที่แท้จริงของฟอนต์ โดยปัดเศษโดยสัมพันธ์กับความสูงพิกเซลปัจจุบันของแบบอักษร ดังนั้น อัตราส่วนที่แน่นอนของ ex ถึง em อาจแตกต่างกันไปตามขนาดฟอนต์ภายในเบราว์เซอร์ หากค่าที่กำหนดถูกปัดเศษให้เป็นหน่วยที่ใกล้ที่สุด ตัวอย่างเช่น เบราว์เซอร์ที่คำนวณความสูง x 45% สำหรับฟอนต์สูง 10 พิกเซลอาจปัดเศษ ex เป็น 4 พิกเซลหรือ 5 พิกเซลหรือปล่อยไว้ที่ 4.5 พิกเซล

## ข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
ตัวอักษรพิมพ์เล็กที่มีความสูงสูงกว่า x-height จะมีหางล่าง (descenders) ซึ่งอยู่ใต้เส้นฐาน เช่น *y*, *g*, *q* และ *p* หรือมีหางบน (ascenders) ซึ่งอยู่เหนือระดับ x-height เช่น *l*, *k*, *b*, และ *d* อัตราส่วนของ x-height ต่อความสูงของตัวอักษรเป็นหนึ่งในคุณลักษณะสำคัญที่กำหนดลักษณะที่ปรากฏของแบบอักษร ความสูงของตัวอักษรพิมพ์ใหญ่เรียกว่า cap height x-height เป็นสิ่งสำคัญในการออกแบบทั่วไป เช่น การออกแบบมีเชิงและไม่มีเชิงส่วนใหญ่ ไทป์เฟซลายมือที่เลียนแบบลายมือและอักษรวิจิตรที่มีการออกแบบอย่างไม่สม่ำเสมอ อาจมีx-height ของแต่ละตัวอักษรแตกต่างกันไป

## ดูเพิ่ม

* หน่วยเอ็น
* ตัวพิมพ์ใหญ่ขนาดเล็ก
* กายวิภาคศาสตร์ของไทป์เฟซ

## อ้างอิง

## หมายเหตุ

## แหล่งข้อมูลอื่น

* คำจำกัดความของ x-height ที่ typophile.com
* ในการค้นหาความสูงของเส้นในอุดมคติ

หมวดหมู่:ศิลปะการใช้ตัวพิมพ์