มาตรการบังคับทางอาญา

**มาตรการบังคับทางอาญา** () เป็นมาตรการต่าง ๆ ที่จะนำมาใช้แก่ผู้กระทำความผิดอาญา ประกอบด้วย

* โทษทางอาญา ()
* วิธีการเพื่อความปลอดภัย () และ
* มาตรการบังคับทางอาญาอื่น ๆ

## ประวัติ

มาตรการบังคับทางอาญาเป็นวิธีการหนึ่งที่สังคมใช้ตอบโต้ผู้ล่วงละเมิดกฎระเบียบของสังคม และเป็นสิ่งจำเป็นมาแต่โบร่ำโบราณนับจากการกำเนิดสังคมทีเดียว ที่มีการเรียนรู้กฎเกณฑ์เกี่ยวกับการปฏิบัติต่อกันในสังคมผ่านการตกรางวัลและการลงโทษ

เดิมมาตรการบังคับทางอาญาในสังคมคงกระทำในระดับครอบครัว หมู่บ้าน ชุมชน เป็นแรกเริ่มตามลำดับ เช่น ผู้ใหญ่ว่ากล่าวตักเตือนหรือลงโทษผู้น้อย เพื่อนบ้านรวมตัวกันอัปเปหิ เป็นต้น กระทั่งสังคมขยายตัวและมีความซับซ้อนขึ้น การใช้มาตรการบังคับทางอาญาจึงไม่อาจกระทำได้ด้วยปัจเจกบุคคลเพื่อการแก้แค้นเช่นสมัยเดิม และเพื่อความเป็นทำแก่ผู้ถูกกล่าวหา เกิดเป็นระบบที่ผู้ปกครองหรือรัฐจะยื่นมือเข้ามาดำเนินการนี้โดยเหมาะสมกับความผิดที่เกิดขึ้น

มาตรการบังคับทางอาญาจึงได้ชื่อว่าเป็นกฎเกณฑ์อย่างหนึ่งของสังคมที่มีมาแต่โบราณจวบจนปัจจุบัน

## วัตถุประสงค์

มาตรการบังคับทางอาญา มีขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ใหญ่สองประการ คือเพื่อ

1. **การป้องกันโดยทั่วไป** () คือ การใช้มาตรการเพื่อข่มขู่มิให้เกิดมีการกระทำความผิดในทำนองเดียวกับที่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว ตลอดจนเพื่อเป็นแบบอย่างในการบังคับจิตใจของส่วนรวมมิให้คิดจะกระทำความผิดอย่างนั้นอีก

2. **การป้องกันเป็นพิเศษ** () คือ การใช้มาตรการเพื่อข่มขู่มิให้ผู้กระทำความผิดรายเดิมกระทำเช่นนั้นซ้ำอีก เพื่อความปลอดภัยของผู้อื่นโดยเฉพาะ

## โทษทางอาญา

**โทษทางอาญา** เป็นมาตรการที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับลงโทษแก่ผู้กระทำความผิดอาญา ตามประมวลกฎหมายอาญาไทย ได้แก่ การประหารชีวิต การจำคุก การกักขัง การปรับ และการริบทรัพย์สิน

## วิธีการเพื่อความปลอดภัย

## มาตรการบังคับทางอาญาอื่น ๆ

มาตรการบังคับทางอาญาอื่น ๆ เป็นมาตรการที่กำหนดไว้ในกฎหมายเป็นการเฉพาะเรื่อง เช่น การยึดและทำลายวัตถุหรือส่วนของวัตถุที่มีข้อความหมิ่นประมาท การให้โฆษณาคำพิพากษาในหนังสือพิมพ์โดยให้จำเลยเป็นผู้ชำระค่าโฆษณา เป็นต้น

อนึ่ง ในประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2500 ศาสตราจารย์ประเทือง กีรบุตร อธิบดีกรมอัยการ ได้จัดตั้งโครงการ "การคุมประพฤติชั้นพนักงานอัยการ" ขึ้น โดยเสนอว่า แม้พนักงานอัยการจะมีอำนาจใช้ดุลพินิจสั่งไม่ฟ้องผู้ต้องหาได้เลยแม้ผู้ต้องหาได้กระทำความผิดและคดีมีพยานหลักฐานเพียงพอจะฟ้องได้ แต่ก็มีหลายกรณีที่ควรมีมาตรการเสริมก่อนการสั่งไม่ฟ้องเช่นว่านั้นด้วย เช่น ในกรณีที่พนักงานอัยการจะใช้ดุลพินิจสั่งไม่ฟ้องผู้ต้องหานั้น ควรชะลอการสั่งไม่ฟ้องไปก่อน และจัดให้มีการคุมประพฤติผู้ต้องหา หากว่าการคุมประพฤติได้ผลดีจึงค่อยสั่งไม่ฟ้อง เป็นต้น ทำให้โครงการนี้ได้รับการขนานนามว่า "โครงการชะลอการฟ้อง" อย่างไรก็ดี โครงการคุมประพฤติชั้นพนักงานอัยการไม่เกิดผลในทางปฏิบัติ เพราะได้รับการคัดค้านและต่อต้านอย่างหนักจากฝ่ายตุลาการ

## เชิงอรรถ

## อ้างอิง

### ภาษาไทย

* คณิต ณ นคร.
** (2550). "การชะลอการฟ้องกับอำนาจตุลาการ". *หักดิบกฎหมาย.* กรุงเทพฯ : วิญญูชน.
** (2551). *กฎหมายอาญา ภาคทั่วไป.* (พิมพ์ครั้งที่ 3, แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ : วิญญูชน. ISBN 9789742880516.
* ทวีเกียรติ มีนะกนิษฐ. (2551). *คำอธิบายกฎหมายอาญา ภาคทั่วไป.* (พิมพ์ครั้งที่ 10, แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ : วิญญูชน. ISBN 9789742887100.
* ราชบัณฑิตยสถาน. (2550). *พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542.* [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: . (เข้าถึงเมื่อ: 24 กรกฎาคม 2552).
* หยุด แสงอุทัย. (2551). *กฎหมายอาญา ภาค 1.* (พิมพ์ครั้งที่ 20, แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. ISBN 9789749900413.

### ภาษาต่างประเทศ

* Gerald Gardiner. (1958). *The purpose of criminal punishment.* 21 Mod. L. Rev.

หมวดหมู่:มาตรการบังคับทางอาญา