อำเภอเวียงชัย

**เวียงชัย** ( ) เป็นอำเภอหนึ่งในตอนกลางของจังหวัดเชียงราย เป็นแหล่งปลูกข้าวที่สำคัญโดยมีน้ำแม่ลาวไหลผ่านทางทิศตะวันตก และน้ำแม่กกไหลผ่านทางทิศเหนือ แบ่งการปกครองออกเป็น 5 ตำบล

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเวียงชัยตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเมืองเชียงรายและอำเภอเวียงเชียงรุ้ง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอพญาเม็งราย
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอพญาเม็งราย อำเภอเทิง และอำเภอเมืองเชียงราย
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเมืองเชียงราย

## ประวัติศาสตร์
พงศาวดารหลายฉบับกล่าวว่า เมื่อราวปี พ.ศ. 1460 พระเจ้าไชยนารายณ์ ได้ทรงสร้างเมืองขึ้นอีกแห่งหนึ่งที่ตำบลเมืองชุม เรียกชื่อว่า "เวียงชัยนารายณ์" ต่อมาเมืองได้ร้างไปเนื่องจากภัยสงครามจนกระทั่งถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งปรากฏเรื่องราวในประวัติศาสตร์อีกว่าเมืองร้างแห่งนั้นเรียกว่า **ปงเวียงชัย** อยู่ห่างจากเมืองเชียงรายไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 8 กิโลเมตร ได้มีผู้คนเริ่มทยอยเข้าไปทำมาหากินตั้งบ้านเรือนอยู่จนกลายเป็นหมู่บ้านเรียกว่า **บ้านเวียงชัย** ต่อมาได้มีผู้อพยพเข้าอยู่ในพื้นที่นั้นมากขึ้นจนกระทั่งทางการได้ตั้งเป็นตำบลเรียกว่า **ตำบลเวียงชัย**

ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2508 อำเภอเมืองเชียงรายได้ดำเนินการขอแยกตำบลเวียงชัย ตำบลทุ่งก่อ และตำบลผางาม ตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ กระทรวงมหาดไทยได้ออกประกาศลงวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2517 ให้แบ่งท้องที่ 3 ตำบลดังกล่าวออกจากอำเภอเมืองเชียงรายตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอเรียกว่า **กิ่งอำเภอเวียงชัย** ตั้งแต่วันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2517 แต่ยังไม่สามารถจัดตั้งเป็นอำเภอได้ เนื่องจากยังไม่เข้าเกณฑ์จัดตั้งอำเภอ ซึ่งได้แยกการปกครองของตำบลเวียงชัย 7 หมู่บ้าน ออกเป็นตำบลเวียงเหนือ ซึ่งต่อมาได้ยกฐานะเป็น **อำเภอเวียงชัย** เมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2522 
* วันที่ 9 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลป่าซาง แยกจากตำบลทุ่งก่อ 
* วันที่ 31 มีนาคม 2524 ตั้งตำบลดอนศิลา แยกจากตำบลผางาม 
* วันที่ 30 มีนาคม 2525 ตั้งตำบลดงมหาวัน แยกจากตำบลทุ่งก่อ
* วันที่ 24 ธันวาคม 2528 จัดตั้งสุขาภิบาลเวียงชัยในพื้นที่บางส่วนของตำบลเวียงชัย และสุขาภิบาลบ้านเหล่าในพื้นที่บางส่วนของตำบลทุ่งก่อและตำบลดงมหาวัน
* วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลเมืองชุม แยกจากตำบลเวียงชัย รวมทั้งขยายเขตสุขาภิบาลเวียงชัยให้ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเมืองชุมด้วย
* วันที่ 22 มีนาคม 2538 แยกตำบลทุ่งก่อ ตำบลดงมหาวัน และตำบลป่าซาง จัดตั้งเป็น **กิ่งอำเภอเชียงรุ้ง** โดยให้ขึ้นกับอำเภอเวียงชัย
* วันที่ 5 มีนาคม 2539 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอเชียงรุ้ง เป็น **กิ่งอำเภอเวียงเชียงรุ้ง**
* วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลผางาม สภาตำบลเวียงเหนือ สภาตำบลเวียงชัย(นอกเขตสุขาภิบาลเวียงชัย) สภาตำบลดอนศิลา และสภาตำบลเมืองชุม(นอกเขตสุขาภิบาลเวียงชัย) เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลผางาม องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงเหนือ องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงชัย องค์การบริหารส่วนตำบลดอนศิลา และองค์การบริหารส่วนตำบลเมืองชุมตามลำดับ
* วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลเวียงชัยและสุขาภิบาลบ้านเหล่า เป็นเทศบาลตำบลเวียงชัยและเทศบาลตำบลบ้านเหล่า ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 25 กันยายน 2546 แยกบ้านด้าย หมู่ที่ 4 ตำบลเวียงชัย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 18 บ้านด้ายท่าล้อ
* วันที่ 27 กันยายน 2547 แยกบ้านดอยงาม หมู่ที่ 6 ตำบลดอนศิลา จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 17 บ้านใหม่ศรีวิลัย
* วันที่ 26 ธันวาคม 2548 แยกบ้านป่าบง หมู่ที่ 5 ตำบลผางาม จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 14 บ้านป่าบงเหนือ
* วันที่ 11 เมษายน 2550 แยกหมู่บ้านใหม่ดังต่อไปนี้
** (1) แยกบ้านท่าบันได หมู่ที่ 1 ตำบลเวียงเหนือ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านสันต้นแหน
** (2) แยกบ้านเวียงชัย หมู่ที่ 8 ตำบลเวียงชัย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 19 บ้านเวียงชัยทอง
** (3) แยกบ้านดงมะตื๋น หมู่ที่ 7 ตำบลผางาม จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 15 บ้านดงมะตื๋นใหม่
** (4) แยกบ้านด้ายกู่แก้ว หมู่ที่ 7 ตำบลเวียงชัย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 20 บ้านด้ายพัฒนา
* วันที่ 24 สิงหาคม 2550 ยกฐานะกิ่งอำเภอเวียงเชียงรุ้ง อำเภอเวียงชัย เป็น **อำเภอเวียงเชียงรุ้ง**  รวมทั้งโอนหน้าที่ของเทศบาลตำบลบ้านเหล่าให้ไปขึ้นกับอำเภอเวียงเชียงรุ้ง
* วันที่ 15 กรกฎาคม 2556 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงเหนือ เป็น เทศบาลตำบลเวียงเหนือ
* วันที่ 2 กันยายน 2556 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลดอนศิลา เป็น เทศบาลตำบลดอนศิลา
* วันที่ 6 กันยายน 2556 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลเมืองชุม เป็น เทศบาลตำบลเมืองชุม และเปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงชัย เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลสิริเวียงชัย และยกฐานะเป็น เทศบาลตำบลสิริเวียงชัย
* วันที่ 14 ตุลาคม 2558 ได้มีการเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลในอำเภอเวียงชัย โดยได้โอนพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 1,8,9,13 และ 19 จากเทศบาลตำบลสิริเวียงชัย ไปขึ้นอยู่กับเทศบาลตำบลเวียงชัย

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเวียงชัยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 75 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเวียงชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลเวียงชัย]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเวียงชัยและตำบลเมืองชุม
* **เทศบาลตำบลเวียงเหนือ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงเหนือทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลสิริเวียงชัย]]** ครอบคลุมของพื้นที่ตำบลเวียงชัย (นอกเขตเทศบาลตำบลเวียงชัย)
* **เทศบาลตำบลดอนศิลา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนศิลาทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลเมืองชุม]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองชุม (นอกเขตเทศบาลตำบลเวียงชัย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลผางาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผางามทั้งตำบล

## โรงเรียน
* โรงเรียนบ้านหนองบัวผาบ่ม
* โรงเรียนบ้านป่าบง
* โรงเรียนบ้านดอน
* โรงเรียนเวียงชัยวิทยาคม
* โรงเรียนดอนศิลาผางามวิทยาคม
* โรงเรียนบ้านทุ่งยั้งหัวฝายวิทยา
* โรงเรียนบ้านเวียงเดิม
* โรงเรียนบ้านจอเจริญ
* โรงเรียนอนุบาลเวียงชัย
* โรงเรียนดงมะตื๋นเนินสยามวิทยา
* โรงเรียนบ้านค่ายเจริญ
* โรงเรียนบ้านเวียงเดิม
* โรงเรียนบ้านเมืองชุม
* โรงเรียนเวียงแก้ววิทยา
*โรงเรียนบ้านศรีเวียง
*โรงเรียนบ้านเวียงชัย
*โรงเรียนวัดจอเจริญสุขุมวาท

## โรงพยาบาล
* โรงพยาบาลสมเด็จพระญาณสังวร ตั้งอยู่ที่บ้านศรีเวียง ตำบลเวียงชัย ห่างจากตัวอำเภอประมาณ 8 กิโลเมตร

## โบสถ์คริสต์
* **[[คริสตจักรไทยพระกิตติคุณสมบูรณ์ บ้านหลิ่งกุญชร]]** ตั้งอยู่ที่บ้านหลิ่งกุญชร ตำบลดอนศิลา 
* คริสตจักรโทกทองสามัคคี ตั้งอยู่ที่บ้านหลิ่งกุญชร ตำบลดอนศิลา 
* คริสตจักรเพนเตคลอส (หรือ บ้านสวน) ตั้งอยู่ที่บ้านหลิ่งกุญชร ตำบลดอนศิลา 
* คริสตจักรไชยธรรม (สภาคริสตจักรแห่งประเทศไทย) ตั้งอยู่ที่บ้านดอนเหนือ ตำบลดอนศิลา
* คริสตจักรเวียงแก้ว ตั้งอยู่ที่บ้านเวียงแก้ว ตำบลเมืองชุม

## การคมนาคม
เส้นทางหลักที่เชื่อมต่อระหว่างตัวเมืองเชียงรายกับอำเภอเวียงชัย คือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1233 จากถนนพหลโยธินแยกศรีทรายมูลถึงแยกบ้านด้ายระยะทางประมาณ 6 กิโลเมตร แล้วต่อด้วยทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1173 อีกประมาณ 6 กิโลเมตร รวมระยะทางประมาณ 12 กิโลเมตร อีกเส้นทางหนึ่งคือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1232 จากถนนพหลโยธินที่ห้าแยกพ่อขุนฯ ผ่านสนามกีฬากลางจังหวัดเชียงรายและตำบลเวียงเหนือ เข้าสู่อำเภอเวียงชัยระยะทางประมาณ 13 กิโลเมตร

ทั้งนี้ มีทางหลวงแผ่นดินที่สำคัญที่เชื่อมต่อเข้ากับอำเภออื่น ๆ อีก ได้แก่ 

*ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1173 เชื่อมต่อไปยังอำเภอเวียงเชียงรุ้งและอำเภอดอยหลวง 
*ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1152 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงเอเชียสาย 3 เชื่อมต่อไปยังอำเภอพญาเม็งรายและอำเภอขุนตาล

## อ้างอิง

* ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอเชียงราย จังหวัดเชียงราย ตั้งเป็นกิ่งอำเภอเวียงชัย 
* พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอหนองกุงศรี อำเภอไทรงาม อำเภอบ้านฝาง อำเภออุบลรัตน์ อำเภอเวียงชัย อำเภอดอยเต่า อำเภอนิคมคำสร้อย อำเภอนาหว้า อำเภอเสิงสาง อำเภอศรีสาคร อำเภอบึงสามพัน อำเภอนาดูน อำเภอค้อวัง อำเภอโพธิ์ชัย อำเภอเมืองสรวง อำเภอปลวกแดง อำเภอยางชุมน้อย อำเภอกาบเชิง อำเภอสุวรรณคูหา และอำเภอกุดข้าวปุ้น พ.ศ. ๒๕๒๒ 
* ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งเขตท้องที่อำเภอเวียงชัย จังหวัดเชียงราย ตั้งเป็นกิ่งอำเภอเชียงรุ้ง 
* ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอเชียงรุ้ง อำเภอเวียงชัย จังหวัดเชียงราย 
* พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอฆ้องชัย...และอำเภอเหล่าเสือโก้ก พ.ศ. ๒๕๕๐ 
* รายงานสถิติจำนวนประชากร และบ้าน รายจังหวัด รายอำเภอ และรายตำบล

เวียงชัย