แผนที่โลก

[thumb|right|[Winkel tripel projection|เส้นโครงแผนที่แบบวิเกล ทริปเปิลมีข้อผิดพลาดค่อนข้างต่ำ มักใช้ในการอ้างอิงเอกสารและสื่อต่าง ๆ ของสมาคมเนชั่นแนล จีโอกราฟิก]]
[thumb|right|แผนที่โลกของ[อับราฮัม ออร์ทีเลียส (Typus Orbis Terrarum) ตีพิมพ์ครั้งแรกใน ค.ศ. 1564]]

**แผนที่โลก** คือแผนที่แสดงพื้นที่ส่วนใหญ่หรือพื้นที่ทั้งหมดของโลก การครอบคลุมพื้นที่ขนาดใหญ่ทำให้มีปัญหาเรื่องเส้นโครงแผนที่ แผนที่โลกเป็นการแปลงผิวโลกที่มีลักษณะเป็น 3 มิติมาทำเป็นภาพในระนาบราบ (ภาพ 2 มิติ) การทำแผนที่โลกมีเทคนิคมากมายที่พัฒนาขึ้นเพื่อตอบสนองและนำเสนอแผนที่ให้มีความสมจริง สวยงาม และตอบสนองความต้องการ

การสร้างแผนที่โลกจำเป็นต้องมีความรู้เกี่ยวกับโลก ทวีปและมหาสมุทร การสร้างแผนที่โลกให้ถูกต้องในยุคก่อนประวัติศาสตร์ถึงสมัยกลางจึงเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ เนื่องจากมีชายฝั่งไม่ถึงครึ่งและส่วนของทวีปเพียงเล็กน้อยเท่านั้นที่รู้จักในวัฒนธรรมต่าง ๆ การที่ชาวยุโรปเริ่มทำการสำรวจมากขึ้นในสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา ทำให้ความรู้เกี่ยวกับโลกเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว อย่างน้อยก็ช่วงกลางทศวรรษ 1700 ที่ชายฝั่งทั่วโลกได้รับการบันทึกลงในแผนที่ ส่วนดินแดนภายในทวีปก็ค่อย ๆ ได้รับการบันทึกภายในศตวรรษที่ 20

โดยทั่วไปแล้วแผนที่โลกจะเน้นเรื่องลักษณะทางกายภาพซึ่งแสดงลักษณะทางภูมิศาสตร์อย่าง เทือกเขา แม่น้ำ ชนิดดินและการใช้ที่ดิน กับ ด้านการเมือง ซึ่งเน้นเรื่องเขตแดนและการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ แผนที่ธรณีวิทยาไม่ได้แสดงแค่พื้นผิวแต่ยังแสดงลักษณะการวางตัวของหินแข็ง รอยเลื่อนและโครงสร้างใต้ผิวดิน แผนที่โคโรเพลทจะใช้เฉดสีและความเข้มที่ตัดกันเพื่อความแตกต่างระหว่างภูมิภาคและเขตแดน เช่นการแสดงสถิติทางประชากรหรือทางเศรษฐกิจ

## เส้นโครงแผนที่

การแสดงแผนที่ทั้งหมดขึ้นอยู่กับการใช้เส้นโครงแผนที่หรือกระบวนการฉายโลกลงในระนาบราบ เส้นโครงแผนที่ทุกชนิดมีการบิดเบือนของลักษณะทางภูมิศาสตร์ ระยะทางและทิศทางไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง มีการพัฒนาเส้นโครงแผนที่หลาย ๆ แบบเพื่อปรับสมดุล ความถูกต้องและความแม่นยำแต่ว่าความผิดเพี้ยนนั้นก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

เส้นโครงแผนที่ ๆ รู้จักกันดีคือเส้นโครงแผนที่แบบเมอร์เคเตอร์ซึ่งเดิมออกแบบมาเพื่อเป็นแผนที่เดินเรือ


ไฟล์:Mercator projection SW.jpg| เส้นโครงแผนที่แบบเมอร์เคเตอร์ (82 องศาใต้ และ 82 องศาเหนือ)
ไฟล์:Mollweide projection SW.jpg | เส้นโครงแผนที่แบบมอลล์ไวด์โฮโลกราฟิก
ไฟล์:Cahill Butterfly Map.jpg | บัตเตอร์ฟลายแมพ จากจุลสาร ค.ศ. 1919 ของเบอร์นาร์ด เจ.เอส

ไฟล์:Azimuthal equidistant projection SW.jpg|เส้นโครงแผนที่แบบระนาบสัมผัสขั้วโลก
ไฟล์:Blank-map-world-south-up.png|แผนที่แบบกลับด้าน
ไฟล์:BlankMap-World-162E.svg | มหาสมุทรแปซิฟิกอยู่ตรงกลาง ใช้มากในประเทศแถบเอเชียตะวันออก และโอเชียเนีย
ไฟล์:Gall–Peters projection SW.jpg|เส้นโครงแผนที่แบบกอลล์ แต่ละตารางกริดพื้นที่เท่ากัน
ไฟล์:Robinson projection SW.jpg|เส้นโครงแผนที่แบบโรบินสัน ใช้บ่อยในงานของสมาคมเนชั่นแนล


## แผนที่เฉพาะเรื่อง

แผนที่โลกส่วนมากมีหลายลักษณะโดยแบ่งเป็นด้านต่าง ยกตัวอย่างเช่น

# แผนที่โลกที่แสดงภูมิประเทศ (World Map Physical)  จะแสดงข้อมูลของ ภูเขา ทะเลทราย ทะเลสาบ มหาสมุทร ชนิดของดิน หรือการใช้ประโยชน์ที่ดิน เป็นต้น
# แผนที่โลกที่แสดงภูมิอากาศ (World Map weather) จะแสดงข้อมูลของอุณหภูมิ มรสุม อุณหภูมิ ค่าเฉลี่ยของฝน เป็นต้น
# แผนที่การเมืองคือ (World Map Political)  แผนที่ที่แสดงเขตแดน อาณาเขตของประเทศและการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์
# แผนที่เขตเวลา (World Time Zone Map)  เป็นแผนที่แสดงการแบ่งเขตพื้นที่ซึ่งใช้เวลาอ้างอิงเดียวกัน
# แผนที่แสดงสถิติ (World Choropleth maps) คือแผนที่ที่ใช้สีและความเข้มของสีเพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างภูมิภาคต่าง ๆ เช่นสถิติประชากรศาสตร์ หรือสถิติทางเศรษฐกิจ เป็นต้น
# แผนที่โลกคานทิโน (Cantino World Map) หรือ แผนที่การเดินเรือคานทิโน พลานิสเฟียร์เป็นแผนที่เก่าที่สุดที่ค้นพบในปัจจุบัน
# ลูกโลก (Globe)  เป็นแผนที่แบบ 3 มิติ ที่ทำออกมาในรูปแบบทรงกลม ซึ่งลูกโลกมีข้อได้เปรียบที่สามารถให้ข้อมูลที่ถูกต้องทั้งในแง่ รูปทรง (Shape) ขนาด (Size) ระยะทาง (Distance) ทิศทาง (Direction) แต่เมื่อนำมาทำเป็นแผนที่ ในระบบ 2 มิติ ทำให้ข้อมูลหลายอย่างคลาดเคลื่อนไปเช่น ขนาดของพื้นที่ ๆ มีการบิดเบือน


ไฟล์:Köppen-vereinfacht.svg | แผนที่แสดงลักษณะภูมิอากาศ
ไฟล์:CIA WorldFactBook-Political world.pdf| แผนที่การเมืองที่มีสีสันเรียบง่ายในเดือนมกราคม ค.ศ. 2015
ไฟล์:World map.png | แผนที่แสดงลักษณะภูมิประเทศ
ไฟล์:CO2 responsibility 1950-2000.svg | แผนที่แสดงการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของมนุษย์แบ่งตามประเทศ
ไฟล์:2016 UN Human Development Report.svg|แผนที่แสดง ดัชนีการพัฒนามนุษย์ ของสหประชาชาติแบ่งตามประเทศใน ค.ศ. 2016
ไฟล์:Life Expectancy 2008 Estimates CIA World Factbook.png|แผนที่แสดง การคาดหมายคงชีพแบ่งตามประเทศ
ไฟล์:Population density countries 2017 world map, people per sq km.svg|ความหนาแน่นของประชากร (ต่อ 1 ตารางกิโลเมตร) แบ่งตามประเทศในปี 2015
ไฟล์:Volcano Map.png | แผนที่แนววงแหวนไฟ
ไฟล์:Es-Laurasia-Gondwana.png | แผนที่โลกเมื่อ 200 ล้านปีที่แล้ว (ยุคไทรแอสซิก)
ไฟล์:BlackMarble20161km.jpg|ภาพถ่ายจากดาวเทียม ของโลกในเวลากลางคืน


## แผนที่โลกยุคแรก
แผนที่โลกในยุคแรกจะนับรวมตั้งแต่รูปวาดของโลกตั้งแต่ยุคเหล็ก ยุคแห่งการสำรวจ จนถึงช่วงสมัยใหม่ตอนต้น ที่มีการเกิดขึ้นของวิชาภูมิศาสตร์สมัยใหม่ แผนที่ในอดีตจะให้ข้อมูลเกี่ยวกับสถานที่ซึ่งเป็นที่รู้จักในอดีต รวมถึงพื้นฐานทางปรัชญาและวัฒนธรรมของแผนที่ ซึ่งแตกต่างจากการทำแผนที่สมัยใหม่มาก แผนที่มักเป็นสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ใช้ในการเผยแพร่แนวคิดของตนและส่งต่อไปยังคนรุ่นหลัง


ไฟล์:Anaximander world map (mul).svg|แผนที่โลกในจิตนาการของ อะแนกซิแมนเดอร์ (610–546 ก่อนคริสต์ศักราช)
ไฟล์:Worldmaphedo.jpg | แผนที่โลกตามจิตนาการของ (150–130 ก่อนคริสต์ศักราช) วาดใน ค.ศ. 1628
ไฟล์:Radkarte MKL Bd. 5 1890 (128672427).jpg|แผนที่รูปทีและโอเป็นหนึ่งในแผนที่โลกในยุคกลาง (จาก *Meyers Konversationslexikon* 1890) (เอเชียอยู่ด้านขวา)
ไฟล์:TabulaRogeriana.jpg | ตาบุลารอเกริอานา แผนที่โลกของมุฮัมมัด อัลอิดรีซีย์ใน ค.ศ. 1154 เป็นแผนที่แบบกลับหัว
ไฟล์:Leonardo da Vinci’s Mappamundi.jpg| แผนที่โลกในรูปแบบเส้นโครงแผนที่แบบออกแทน (1514) โดย
ไฟล์:Mercator 1569.png| แผนที่โลกของเกราร์ดุส (1569) รูปแบบแรกของเส้นโครงแผนที่แบบเมอร์เคเตอร์
ไฟล์:Claes Janszoon Visscher - Nova Totius Terrarum Orbis Geographica Ac Hydrographica Tabula Autore'.jpg |แผนที่โลกโดย Claes Janszoon Visscher ใน ค.ศ. 1652
ไฟล์:World Map 1689.JPG|แผนที่ประวัติศาสตร์โลกของ Gerard van Schagen ใน ค.ศ. 1689


## ดูเพิ่ม

* ลูกโลก
* เขตเวลา
* แผนที่
* แผนที่ธรณีวิทยา
* แผนที่เฉพาะเรื่อง
* แผนที่เล่ม

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* Edson, Evelyn (2011). ''The World Map, 1300–1492: The Persistence of Tradition and Transformation''. JHU Press. 
* Harvey, P. D. A. (2006). ''The Hereford world map: medieval world maps and their context''. British Library. 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 

หมวดหมู่:แผนที่
หมวดหมู่:ภูมิมาตรศาสตร์
หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์