หมุดหลักฐาน

thumb|200px|ภาพระยะใกล้ของหมุดหลักฐานชายฝั่งและธรณีวิทยาของสหรัฐอเมริกา
thumb|200px|หมุดหลักฐานของเหล่าทหารช่างกองทัพบกสหรัฐ
thumb|200px|alt=Bronze disc set in concrete|หมุดสำหรับสถานีหมุดหลักฐานสามเหลี่ยมระบุด้วยสามเหลี่ยมตรงกลาง
thumb|200px|alt=Bronze disc with inscribed arrow, set in concrete|หมุดหมายอ้างอิงสำหรับสถานีหมุดหลักฐานสามเหลี่ยมในภาพด้านบน
[right|thumb|200px|แกนปั่นฝ้ายในทางเท้า[เทลอาวีฟ ใช้เป็นเครื่องหมายสำหรับการสำรวจที่ดินในพื้นที่สาธารณะ ]]

**หมุดหลักฐาน** หรือ **หมุดสำรวจ** () หรือเรียกว่า **จุดสำรวจ** () **หมุดหลักฐานแผนที่** (), **หมุดยีออเดซี**, **หมุดภูมิมาตร** () คือ วัตถุที่วางไว้เพื่อทำเครื่องหมายจุดสำรวจสำคัญบนพื้นผิวโลก ใช้ในการสำรวจภูมิมาตรศาสตร์และการสำรวจที่ดิน หมุดหลักฐานระดับคือหมุดหลักฐานชนิดหนึ่งที่ใช้ระบุระดับความสูง (ตำแหน่งในแนวตั้ง) หมุดระบุตำแหน่งในแนวนอนที่ใช้สำหรับการสร้างรูปสามเหลี่ยม หรือที่รู้จักกันในชื่อสถานีหมุดหลักฐานสามเหลี่ยม () นอกจากนี้ หมุดหลักฐานระดับคืองานอดิเรกของการ "ล่าหา" เครื่องหมายเหล่านี้

## ประเภท
วัตถุหลากหลายชนิด ตั้งแต่จานทองเหลืองที่คุ้นเคยไปจนถึงขวดเหล้า, หม้อดินเผา และหินกอง ถูกนำมาใช้เป็นหมุดหลักฐานตลอดหลายปีที่ผ่านมา หมุดบางประเภทใช้เพื่อกำหนดจุดสามจุด หรือจุดบรรจบกันของสามประเทศหรือมากกว่า ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 หมุดเหล่านี้มักเป็นรูที่เจาะไว้บนหินยื่น ไม้กางเขนหรือรูปสามเหลี่ยมที่สกัดจากหิน หรือสลักทองแดงหรือทองเหลืองที่ฝังลงในชั้นหินเบื้องล่าง

ปัจจุบันในสหรัฐอเมริกา หมุดสำรวจภูมิมาตรที่พบมากที่สุดคือแผ่นโลหะหล่อที่มีจารึกจารึกบนหน้าแผ่นโลหะฝังอยู่ในแนวหิน, ฝังอยู่บนยอดเสาคอนกรีต หรือติดไว้บนยอดท่อที่ฝังลงไปในดิน หมุดเหล่านี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้คงอยู่ถาวร และโดยทั่วไปแล้วกฎหมายของรัฐบาลกลางและรัฐห้ามมิให้รบกวนหมุดเหล่านี้

หมุดหลักฐานในเมืองนาโกย่า ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งมีรูปภาพชาจิโฮโกะแบบมีสไตล์ มีชื่อเสียงในเรื่องการออกแบบที่ประณีตบรรจง

## ประวัติ
หมุดหลักฐานมักถูกวางไว้เป็นส่วนหนึ่งของการสำรวจแบบสามเหลี่ยม ซึ่งเป็นการวัดที่เคลื่อนที่อย่างเป็นระบบข้ามรัฐหรือภูมิภาคต่าง ๆ เพื่อกำหนดมุมและระยะทางระหว่างจุดต่าง ๆ การสำรวจดังกล่าวเป็นพื้นฐานสำหรับการทำแผนที่ทั่วโลก

หมุดภูมิมาตรมักถูกจัดกลุ่มไว้ เช่น ในการสำรวจแบบสามเหลี่ยม, จุดหลักที่ระบุจะถูกเรียกว่าสถานีหมุดหลักฐานสามเหลี่ยม หรือ "สถานีหลัก" มักทำเครื่องหมายไว้ด้วย "จานสถานี " ซึ่งเป็นจานทองเหลืองที่มีรูปสามเหลี่ยมสลักอยู่บนพื้นผิว และมีเครื่องหมายที่ประทับไว้เพื่อระบุตำแหน่งที่แม่นยำซึ่งควรปล่อยลูกดิ่งของนักสำรวจลงไปเพื่อให้แน่ใจว่าได้ตำแหน่งที่แม่นยำ สถานีหมุดหลักฐานสามเหลี่ยมมักล้อมรอบด้วย **หมุดหมายอ้างอิง** () หลายอัน (โดยปกติสามอัน) ซึ่งแต่ละอันมีลูกศรชี้กลับไปยังสถานีหลัก หมุดหมายอ้างอิงเหล่านี้ช่วยให้ผู้เยี่ยมชมในภายหลังสามารถ "กู้คืน" (หรือค้นหา) หมุดหลัก ("สถานี") ได้ง่ายขึ้น หมุดหมายอ้างอิงยังทำให้สามารถแทนที่ (หรือรีเซ็ต) หมุดสถานีที่ถูกรบกวนหรือถูกทำลายได้อีกด้วย

หมุดสถานีเก่าบางอันถูกฝังลึกลงไปหลายฟุต (เพื่อป้องกันไม่ให้ถูกไถฟาด) บางครั้งหมุดที่ฝังอยู่เหล่านี้จะมีหมุดบนพื้นผิววางอยู่เหนือเครื่องหมายโดยตรง

## ฐานข้อมูล

### ไทย
ในไทย ฐานข้อมูลหลักของประเทศไทยถูกรวบรวมอยู่ที่ศูนย์ข้อมูลค่าอ้างอิงพิกัดแบบต่อเนื่องแห่งชาติ ()

### บราซิล
ในบราซิล ฐานข้อมูลที่คล้ายกันนี้ดำเนินการโดยสถาบันภูมิศาสตร์และสถิติบราซิล

### สหรัฐ
ในสหรัฐอเมริกา หมุดหลักฐานที่ได้มาตรฐานความแม่นยำที่กำหนดจะเป็นส่วนหนึ่งของฐานข้อมูลระดับชาติที่ดูแลโดยสำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งชาติ (NGS) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่สืบทอดต่อจากสำนักงานสำรวจชายฝั่งและธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา (USC&GS) หมุดสถานีแต่ละสถานีในฐานข้อมูลจะมีรหัส PID (Permanent IDentifier) ซึ่งเป็นรหัสเฉพาะ 6 อักขระที่สามารถใช้เรียกเอกสารข้อมูล (datasheet) ที่อธิบายสถานีนั้น ๆ ได้ สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งชาติมีแบบฟอร์มบนเว็บที่สามารถใช้เรียกเอกสารข้อมูลใด ๆ ก็ได้ หากทราบรหัส PID ของสถานี หรืออีกทางเลือกหนึ่งคือสามารถเรียกเอกสารข้อมูลตามชื่อสถานีได้

แผ่นข้อมูลทั่วไปจะมีทั้งพิกัดที่แม่นยำหรือพิกัดโดยประมาณ พิกัดที่แม่นยำเรียกว่า "ปรับ" และเป็นผลมาจากการสำรวจที่แม่นยำ พิกัดโดยประมาณเรียกว่า "มาตราส่วน" และมักถูกกำหนดโดยการระบุตำแหน่งบนแผนที่และอ่านค่าละติจูดและลองจิจูด พิกัดที่ปรับมาตราส่วนอาจอยู่ห่างจากตำแหน่งจริงของหมุดได้มากถึงหลายพันฟุต ในสหรัฐอเมริกา หมุดหลักฐานบางอันจะมีละติจูดและลองจิจูดของหมุดสถานี รายการหมุดหมายอ้างอิงใด ๆ (พร้อมระยะทางและทิศทางจากหมุดสถานี) และคำบรรยาย (ซึ่งได้รับการปรับปรุงแก้ไขตลอดหลายปีที่ผ่านมา) ที่อธิบายลักษณะอ้างอิงอื่น ๆ (เช่น อาคาร ถนน ต้นไม้ หรือหัวดับเพลิง) และระยะทางและ/หรือทิศทางของลักษณะเหล่านี้จากหมุด และให้ประวัติที่ตั้งในอดีตสำหรับการกู้คืน (หรือค้นหาใหม่) หมุดเหล่านี้ (รวมถึงการรีเซ็ตหมุด หรือหลักฐานความเสียหายหรือการทำลาย)

แนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุดในปัจจุบันเพื่อความเสถียรของหมุดหลักฐานใหม่คือการใช้หมุดเจาะที่ประทับไว้บนแท่งโลหะที่ตอกลึกลงไปในพื้นดิน ล้อมรอบด้วยปลอกที่เต็มไปด้วยจารบี และปิดทับด้วยฝาบานพับที่ติดตั้งในคอนกรีต

ปัจจุบันมีการใช้หมุดหลักฐานเพื่อตั้งสายอากาศตัวรับจีพีเอสในตำแหน่งที่ทราบเพื่อใช้ในการสำรวจจีพีเอสแบบสัมพัทธ์ ()

## ดูเพิ่ม
* เครื่องหมายเขตแดน
* หลักกิโลเมตร
* สถานีหมุดหลักฐานสามเหลี่ยม, หมุดหลักฐานที่ใช้สำหรับการวางตำแหน่งแนวนอน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* NGS Survey Data Explorer เป็นแผนที่แบบโต้ตอบที่จะค้นหาเครื่องหมายในตำแหน่งที่เลือก ระบุประเภทของเครื่องหมาย เครื่องหมายจะเชื่อมโยงกับแผ่นข้อมูล
* This website แสดงแผนที่เครื่องหมายสำรวจ NGS แยกตามรัฐบน Google Maps ช่วยให้สามารถค้นหาเครื่องหมายเหล่านี้ด้วยภาพได้

หมวดหมู่:หมุดหลักฐานและยีออเดซี