อดุลย์ ดุลยรัตน์

**อดุลย์ ดุลยรัตน์** (5 เมษายน พ.ศ. 2475 - 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2559) เป็นนักแสดง ผู้กำกับชาวไทย มีตำแหน่งเป็น คณะกรรมการของสมาพันธ์ภาพยนตร์แห่งประเทศไทย ได้รับยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นบูรพศิลปิน สาขาศิลปะการแสดง ประจำปี พ.ศ. 2560

## ประวัติ
อดุลย์ ดุลยรัตน์ เกิดเมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2475 มีพี่น้องทั้งหมด 5 คน เป็นชาย 3 หญิง 2 อดุลย์เป็นคนที่ 4 จบการศึกษาจากโรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก

เริ่มทำงานที่แผนกบัญชี ธนาคารกรุงเทพ สำนักงานใหญ่ สาขาราชวงศ์ ต่อมาราวปี พ.ศ. 2499 แท้ ประกาศวุฒิสาร แห่งภาพยนตร์ไทยไตรมิตร ซึ่งเป็นลูกค้าธนาคาร ได้ชวนมาเล่นหนัง เรื่อง *ปาหนัน* ถ่ายทำในเวลาใกล้ ๆ กับที่จรี อมาตยกุล สนใจต้องการให้แสดงเรื่อง *สามรักในปารีส* ซึ่งต้องเดินทางไปถ่ายทำที่ฝรั่งเศสเป็นเวลา 1 เดือนด้วยเช่นกัน (และได้ออกฉายก่อนเรื่องแรก) หลังจากนั้น จึงหันมาสู่วงการภาพยนตร์เต็มตัว

มีผลงานแสดงมากที่สุด ช่วง ปี พ.ศ. 2500 - 2503 เคยได้ฉายา *พระเอกแก้มสีชมพู* ตอนเพิ่งเข้าวงการใหม่ ๆ จาก รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง เมื่อต้องแสดงฉากเข้าพระเข้านาง

ปลายปี พ.ศ. 2500 แสดงละครโทรทัศน์ช่อง 4 บางขุนพรหม เรื่อง *นิจ* ของ ดอกไม้สด คู่กับ อารีย์ นักดนตรี กำกับโดย ครูมารุต และอีกหลายเรื่องต่อมา 

เริ่มกำกับหนังทีวีชุดเรื่องแรก *ชุมทางชีวิต* ของ รัชฟิล์มทีวี พ.ศ. 2510 ส่วนภาพยนตร์ที่กำกับเรื่องแรก คือ *[[สวรรค์เบี่ยง]]* พ.ศ. 2513

อดุลย์ได้รับรางวัลพระราชทาน "บันเทิงเทิดธรรม" จาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ในงานประกาศผล Nine Entertain Awards 2010 ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2553 ของ บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) ขณะมีอายุ 78 ปี

ด้านชีวิตส่วนตัว เคยแต่งงานกับ วิไลวรรณ วัฒนพานิช ซึ่งมีลูกด้วยกัน 1 คน ชือ น้ำฝน มีชื่อจริงว่า อนิวรรณ ต่อมาแยกทางกันและสมรสกับ ลัดดา ศรีประไพ (บุศรา นฤมิตร) เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2510 มีลูก 3 คน มีลูกคนโตชื่อ อดิสรณ์ หรือ เก่ง ซึ่งใช้เป็นชื่อในการกำกับว่า อดิสรณ์ ด้วย ลูกคนที่สองชื่อ ก้อย หรือ นิรา ส่วนคนสุดท้องชื่อ วดี

อดุลย์ ดุลยรัตน์ ถูกส่งตัวมารักษายังโรงพยาบาลภูมิพลตั้งแต่ช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2559 หลังมีอาการไม่รู้สึกตัวจากอาการช็อคน้ำตาลจากโรคเบาหวาน ต่อมาแพทย์ได้ตรวจพบว่ามีอาการปอดติดเชื้อขั้นรุนแรง เนื่องจากร่างกายดื้อยาและมีอาการทรุดลง ซึ่งทางแพทย์ได้ติดตามรักษาอาการอย่างใกล้ชิดก่อนที่เจ้าตัวจะเสียในชีวิตในที่สุดเมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 สิริอายุ 84 ปี 1 เดือน 7 วัน 

## ผลงานภาพยนตร์
* นางสาวโพระดก (2508)
* ไก่แก้ว (2512) รับบท ประวิทย์
* ดอนเจดีย์ (2512)
* เพชรแท้ (2512)
* สมิงจ้าวท่า (2512)
* รัก-ยม (2512) รับบท เชนย์
* เจ้าหญิง (2512) รับบท พ่อของบุษบา
* ลูกปลา (2512) รับบท นิวัติ
* แก้วแก่นกล้า (2512)
* รอยพราน (2512)
* นางพญา (2512)
* ทรชนเดนตาย (2512) รับบท เจี๊ยบ
* ดวงใจแม่ (2512) รับบท มีชัย
* ไทยน้อย (2512)
* ชาติลำชี (2512)
* ไพรรัก (2512)
* ผีเสื้อ (2512)
* ดาวรุ่ง (2512) รับบท อดุลย์
* ลมเหนือ (2512) รับบท สะโทน
* ลอยกระทง (2512) รับบท นายตำรวจ
* เสือภูพาน (2512)
* สายใจ (2512)
* เจ้าแพร (2512)
* แสงเดือน (2512)
* ขวัญหล้า (2512) รับบท อาโน
* ปราสาทรัก (2512)
* ด่วนเหนือ (2512) รับบท นายแพทย์การุณ สุรกานต์
* ความรักเจ้าขา (2512)
* นางสาวอบเชย (2512)
* ปราสาททราย (2512) รับบท กำจร
* ชาติเหมราช (2513)
* เรือมนุษย์ (2513) รับบท เพลา
* ปี่แก้วนางหงส์ (2513)
* ขุนทาส (2513) รับบท เจ้าพระยาภูธร
* ไอ้เบี้ยว (2513)
* ไอ้ยอดทอง (2513)
* วิญญาณดอกประดู่ (2513)
* คู่สร้าง (2513) รับบท พ่อของนภาลัย
* กำแพงเงินตรา (2513) รับบท ธรรมนูญ
* เจ้าแม่สไบทอง (2513)
* ชุมทางนักเลง (2513)
* รักเธอเสมอ (2513) รับบท หัวหน้าตำรวจ
* สวรรค์เบี่ยง (2513) รับบท เจตน์
* พระจันทร์แดง (2513) รับบท ครูปรีชา
* ไทยใหญ่ (2513) รับบท พ.อ. อรัญ
* บ้านสาวโสด (2513) รับบท รัฐการ
* ชาติทองแดง (2513)
* อินทรีทอง (2513)
* กิ่งแก้ว (2513)
* สามยอด (2513)
* เทวีกายสิทธิ์ (2513)
* เหนือพญายม (2514) รับบท แสงเพชรหรือ
* ยั่วรัก (2514)
* เขยตีนโต (2514) รับบท อุทิต
* ทโมนไพร (2514)
* เจ้าจอม (2514) รับบท หม่อมเจ้าภัทรยุทธ์
* รุ้งทอง (2514)
* เพชรพระอุมา (2514) รับบท ม.ร.ว. เชษฐา วราฤทธิ์
* จงอางผยอง (2514) รับบท เฮีย
* หนึ่งนุช (2514)
* แก้วสารพัดนึก (2514)
* หัวใจปรารถนา (2515) รับบท ศาสตราจารย์ น.พ. อลัน คอซัน
* น้ำผึ้งพระจันทร์ (2515) รับบท พ่อของเธอ
* อเวจีสีชมพู (2515)
* สุดสายป่าน (2515)
* มนต์รักดอกคำใต้ (2515) รับบท ยอดยิ่ง
* จินตะหรา (2516) รับบท บุพการี
* เจ้าสาวเรือพ่วง (2516)
* แหวนทองเหลือง (2516) รับบท หมอเมตตา
* เจ้าดวงดอกไม้ (2517)
* คนกินเมีย (2517) รับบท อุเทน
* บัวลำพู (2517)
* สนหน่อยน่าทูนหัว (2517)
* กรุงเทพพิศวาส (2517)
* มาลัยเสี่ยงรัก (2517)
* มือปืนพ่อลูกอ่อน (2518) รับบท พ่อเลี้ยงสรัญ
* โซ่เกียรติยศ (2518) รับบท แสนเมือง
* นางเอก (2518)
* ตัณหานักบุญ (2518)
* ข้าวนอกนา (2518) รับบท ดนัยธร
* เงาราหู (2519) รับบท ดำเกิง
* เจ้าแม่ (2519)
* พรายกินรี (2519) รับบท ชาตรี
* ทะเลฤๅอิ่ม (2519) รับบท พ่อวิฬาร
* ช่องว่างระหว่างหัวใจ (2519)
* นรกตะรูเตา (2519)
* ฉันไม่อยากเป็นคุณนาย (2519)
* แม่ดอกรักเร่ (2519)
*ลาวคำหอม (2519)
* แม่ม่ายใจถึง (2519)
* ล่าเพชฌฆาต (2520) รับบท โรเบิร์ด วอง
* หึง (2520) รับบท ชาตรี
* คู่ทรหด (2520) รับบท นายกังวาล
* นางฟ้าท่าเรือ (2520)
* อย่าลืมฉัน (2520) รับบท ชนะ
* หัวใจที่ไม่อยากเต้น (2520)
* หนักแผ่นดิน (2520)
* สวัสดีคุณครู (2520) รับบท ทินกร
* ถล่มมาเฟีย (2520) รับบท พล.ต.ต. สุรพล พิทักษ์ประชา
* ลุย (2520) รับบท เทียว สิบทิศ
* หนึ่งต่อเจ็ด (2520) รับบท ทูตสันถวไมตรี
* ใครจะอยู่ค้ำฟ้า (2520) รับบท มิสเตอร์โรเยลแจ๊ค
* ขบวนการ 3 สลึง (2520)
* รักแล้วรอหน่อย (2521) รับบท วิชาติ
* ครูขาหนูเหงา (2521) รับบท พ่อ
* นักสู้ภูธร (2521)
* กาม (2521) รับบท ผู้กำกับภาพยนตร์ (รับเชิญ)
* คู่รัก (2521)
* เลือดในดิน (2521) รับบท พ่อของเขา
* ลืมเสียเถิดอย่าคิดถึง (2521)
* ผีเพื่อนรัก (2521) รับบท พ่อของเขา
* ตะวันอ้อมข้าว (2521) รับบท ยงยุทธ
* ไอ้ 8 นิ้ว (2521) รับบท ผู้พัน
* ไอ้นก (2521)
* เพชรมหากาฬ (2521)
* หมัดปืนไว (2521) รับบท สิงห์ขร
* รักเต็มเปา (2521) รับบท พ่อของเขา
* ด่านนรก (2521)
* 4 อันตราย (2521) รับบท สารวัตรพงษ์ นายตำรวจกองปราบ
* ฐานันดร 4 (2522)
* ทุ่งรวงทอง (2522)
* ชื่นรัก (2522) รับบท พ่อของเขา
* วิมานไฟ (2522) รับบท สุวรรณ วรทิพย์
* นายอำเภอปฏิวัติ (2522) รับบท นายอำเภอเมือง
* ผมรักคุณ (2522) รับบท นายแพทย์ศัลยกรรมมือดี
* หักเหลี่ยมคนดัง (2522) รับบท สราวุธ
* สมบัติเจ้าคุณปู่ (2522) รับบท ดนัย
* แสกหน้าชีวิต (2522)
* สุดห้ามใจรัก (2522) รับบท พ่อพันธ์ศักดิ์
* ฉุยฉาย (2523) รับบท ท่านนายพล
* รักพยาบาท (2524)
* ไอ้เสี่ยวหมัดสั่ง (2524) รับบท ก้าน
* คุณหญิงพวงแข (2524) รับบท นเรศ
* ดาวพระศุกร์ (2524) รับบท อรรถ
* สุดปรารถนา (2524) รับบท พ่อ
* ไอ้แก่น (2524) รับบท ชัย
* นกน้อย (2524) รับบท พ่อของเขา
* แสนซน (2525)
* ปริศนา (2525) รับบท หลวงวิรัชราชกิจ (รับเชิญ)
* ใจเดียว (2525) รับบท เมธี
* หัวใจดื้อรัก (2525)
* นักฆ่าจากเจ้าพระยา (2525)
* เจ้าสาวของอานนท์ (2525)
* 7 พระกาฬ (2526) รับบท อนันต์
* พญายมพนมรุ้ง (2526) รับบท อาคม
* ล่าข้ามโลก (2526)
* พระจันทร์เปลี่ยนสี (2526)
* เกียรติศักดิ์ทหารเสือ (2526)
* รัศมีแข (2527)
* แรงอธิษฐาน (2527) รับบท พ่อของอุต
* วันนั้นคงมาถึง (2527) รับบท ผู้การยอด
* น้ำเซาะทราย (2529) รับบท ทวยหาญ กาญจนสุรัตน์
* เพชรเสี้ยนทอง (2530) รับบท อรชุน
* ไฟเสน่หา (2530) รับบท พ่อของเธอ
* คนกลางเมือง (2531) รับบท มาตรแก้ว
* 2482 นักโทษประหาร (2531)
* คู่กรรม (2531) รับบท หลวงชลาสินธุราช
* เพลิงอารมณ์ (2533) รับบท อํานาจ
* เสียดาย 2 (2539) รับบท นายแพทย์สุชาติ
* CCJ แสบฟ้าแลบ (2541) รับบท พ่อของเขา
* แตก 4 รัก โลภ โกรธ เลว (2542) รับบท พ่อของน้ำ
* โหมโรง (2547) รับบท ศร ในวัยชรา
* เมมโมรี่ รักหลอน (2551) รับบท โปรเฟสเซอร์ (รับเชิญ)

### ละครโทรทัศน์
* ขุนศึกวังหน้า (ไม่ทราบปี) (ช่อง 5)
* นิจ (ไม่ทราบปี) (ช่อง 4)
* ลาก่อนน่านเจ้า (2508) (ช่อง 4)
* เพื่อมาตุภูมิ (2511) (ช่อง 5)
* สวรรค์เบี่ยง (2514) (ช่อง 4)
* ฆาตกรรมหน้าร้อน (2517) (ช่อง 5)
*ภาพอาถรรพณ์ (2517) (ช่อง 5)
*ไปสู่ฉิมพลี (2519) (ช่อง 5)
*คมพยาบาท (2520) (ช่อง 9)
* ตะวันยอแสง (2521) (ช่อง 3)
* แม่ม่าย (2521) (ช่อง 9) รับบท หม่อมราชวงศ์ สุทธิพันธ์
*สกาวเดือน (2521) (ช่อง 9)
*ทิวาหวาม (2522) (ช่อง 5)
* คุณหญิงนอกทำเนียบ (2523) (ช่อง 5)
* ปิ่นรัก (2523) (ช่อง 9)
* เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ (2523) (ช่อง 5)
* ไฟรัก ไฟพยาบาท (2524) (ช่อง 3)
* แดงสะพรั่งดั่งดวงใจ (2524) (ช่อง 5)
* เคหาสน์สีแดง (2524) (ช่อง 5)
*นางทาส (2524) (ช่อง 3)
* อีสา (2525) (ช่อง 9)
* สองพธู (2526) (ช่อง 5)
* ความรักสีขาว (2526) (ช่อง 5)
* อีแตน (2526) (ช่อง 3)
* เปลวไฟในดวงดาว (2527) (ช่อง 5) 
*คนมีคาว (2529) (ช่อง 3) 
* สมเด็จพระนเรศวรมหาราช (2530) (ช่อง 3)
* แต่ปางก่อน (2530) (ช่อง 3)
*ปริศนา (2530) (ช่อง 3)
* สามีตีตรา (2531) (ช่อง 3)
* รักประกาศิต (2531) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
*รัตนาวดี (2531) (ช่อง 3)
* คู่กรรม (2533) (ช่อง 7) (รับเชิญ)
* ดวงตาสวรรค์ (2533) (ช่อง 7)
*โหด เลว อ้วน (2533) (ช่อง 3)
* ล่องเรือหารัก (2533) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
* ริษยา (2534) (ช่อง 7) รับบท หม่อมเจ้าวงศ์ราม รามพงษ์ (รับเชิญ)
*ไผ่แดง (2534) ช่อง 7
* แม่หญิง (2534) (ช่อง 7)
* หมอเมืองเถื่อน (2536) (ช่อง 3)
* ไม่สิ้นไร้ไฟสวาท (2537) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
*ตุ๊กตามนุษย์ (2537) (ช่อง 3)
* แสงสูรย์ (2537) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
*พิษพยาบาท (2538) (ช่อง 3)
* เพลิงบุญ (2539) (ช่อง 3) 
*ทรายสีเพลิง (2539) (ช่อง 3) 
*อีสาวอันตราย (2539) (ช่อง 3) 
*ตราบใดที่หัวใจยังเต้น (2539) (ช่อง 3) 
* จินตปาตี (2540) (ช่อง 3)
* มุกมังกร (2541) (ช่อง 7) 
*จากฝันสู่นิรันดร (2541) (ช่อง 3) 
* เพรงเงา (2542) (ช่อง 3) 
* เจ้าสาวปริศนา (2542) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
* ทิพยดุริยางค์ (2543) (ช่อง 7) 
* มัจจุราชจำแลง (2543) (ช่อง 7) 
* รักคุณเข้าแล้ว อย่างกะทันหัน (2543) (ช่อง 7) 
* เพลิงรักไฟแค้น (2543) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
* น้ำเซาะทราย (2544) (ช่อง 3)
* ฉันไม่รอวันนั้น (2544) (ช่อง 3)
* สะใภ้ ไร้ศักดินา (2544) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
* ใครกำหนด (2545) (ช่อง 7)
* ต่างเวลา (2545) (ช่อง 7)
*สาวน้อย (2545) (ช่อง 7)
* กิเลสมาร (2546) (ช่อง 3) 
* ผี! วิญญาณและความผูกพัน ตอน เลขานุการผี (2546) (ช่อง itv)
* ฟ้าใหม่ (2547) (ช่อง 7)
*เจ้าสาวกลัวฝน (2547) (ช่อง 3)
* ยัยไบบ้า (2549) (ช่อง 7) 
* หิมะใต้พระจันทร์ (2549) (ช่อง 3) 
* แรงฤทธิ์พิศวาส (2549) (ช่อง 7)
* สายเลือดแห่งรัก (2549) (ช่อง 7)
* ตี๋ตระกูลซ่ง (2549) (ช่อง 3)

## กำกับการแสดง

### ภาพยนตร์

* สวรรค์เบี่ยง (2513)
* บ้านสาวโสด (2513)
* แม่นม (2514)
* พิษผยอง (2514)
* เขยตีนโต (2514)
* ทะโมนไพร (2514)
* สุดสายป่าน (2515)
* แสนทนง (2515)
* รักคืนเรือน (2515)
* ไม้ป่า (2516)
* ทะเลฤาอิ่ม (2519)
* ลาวคำหอม (2519)
* หัวใจขายฝาก (2524)
* ชายสามโบสถ์ (2524)
* รักคืนเรือน (2532)

### ละคร

* ชุมทางชีวิต (2510) (ช่อง 5)
* สนิมสังคม (2518) (ช่อง 5)
* วิหคเหินฟ้า (2521) (ช่อง 5)
* ใจแม่ (2522) (ช่อง 5)
* คนเริงเมือง (2523) (ช่อง 3)
* ดงมนุษย์ (2523) (ช่อง 3)
* เขาชื่อกานต์ (2523) (ช่อง 3)
* คุณหญิงนอกทำเนียบ (2523) (ช่อง 5)
* ไฟรักไฟสวาท (2524) (ช่อง 5)
* ริษยา (2524) (ช่อง 5)
* นางทาส (2524) (ช่อง 3)
* อย่าลืมฉัน (2524) (ช่อง 5)
* ทางโค้ง (2524) (ช่อง 5)
* รอยหนาม (2525) (ช่อง 5)
* เสื้อสีฝุ่น (2526) (ช่อง 5)
* น้ำตาลไหม้ (2526) (ช่อง 3)
* จนกว่าจะถึงวันนั้น (2526) (ช่อง 5)
* สกุลกา (2526) (ช่อง 5)
* ขอเพียงรัก (2526) (ช่อง 5)
* ในม่านเมฆ (2526) (ช่อง 5)
* หงส์เหิร (2526) (ช่อง 5)
* วงเวียนชีวิต (2526) (ช่อง 5)
* เมื่อตะวันลับไม้ (2527) (ช่อง 5)
* เบญจรงค์ห้าสี (2528) (ช่อง 3)
* ทะเลเลือด (2528) (ช่อง 3)
* ทาสอารมณ์ (2528) (ช่อง 3)
* นางเอก (2528) (ช่อง 3)
* ปริศนา (2530) (ช่อง 3)
* ละครคน (2530) (ช่อง 3)
* ไฟเสน่หา (2530) (ช่อง 3)
* แต่ปางก่อน (2530) (ช่อง 3)
* รักประกาศิต (2531) (ช่อง 3)
* สลักจิต (2531) (ช่อง 5)
* แรงหึง (แรงเงา) (2531) (ช่อง 3)
* เจ้าสาวของอานนท์ (2531) (ช่อง 3)
* รัตนาวดี (2531) (ช่อง 3)
* หงส์ทอง (2533) (ช่อง 7)
* มณีร้าว (2533) (ช่อง 7)
* ตะวันชิงพลบ (2534) (ช่อง 7)
* เมืองโพล้เพล้ (2535) (ช่อง 7)
* บาดาลใจ (2536) (ช่อง 5)
* ไม่สิ้นไร้ไฟสวาท (2537) (ช่อง 3)
* แสงสูรย์ (2537) (ช่อง 3)
* ปูลม (2538) (ช่อง 3)
* ฝันเฟื่อง (2538) (ช่อง 3)
* รักไร้อันดับ (2540) (ช่อง 3)
* หงส์เหิน (2540) (ช่อง 9)
* ขอเพียงรัก (2540) (ช่อง 9)
* กัลปังหา (2541) (ช่อง 3)
* เมียแต่ง (2541) (ช่อง 3)
* เจ้าสาวปริศนา (2542) (ช่อง 3)
* ผยอง (2543) (ช่อง 3)
* ไฟกามเทพ (2544) (ช่อง 3)
* ลายมนุษย์ (2544) (ช่อง 3)
* รัตตมณี ร.ศ. 220 (2547) (ช่อง 3)
* เจ้าสาวกลัวฝน (2547) (ช่อง 3)

## อ้างอิง

หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:มุสลิมชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้กำกับละครโทรทัศน์ชาวไทย
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายอินเดีย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนอัสสัมชัญ
หมวดหมู่:บุคคลจากกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:นักแสดงภาพยนตร์ชายชาวไทย
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคเบาหวาน
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:บูรพศิลปินสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยมสุพรรณหงส์