กลุ่มธนาคารโลก

**กลุ่มธนาคารโลก** () เป็นกลุ่มองค์กรระหว่างประเทศจำนวนห้าองค์กร ซึ่งทำหน้าที่ให้เงินกู้แก่ประเทศกำลังพัฒนาแบบมีหลักประกัน เป็นธนาคารเพื่อการพัฒนาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและเป็นที่รู้จักมากที่สุดในโลก และมีสถานะเป็นผู้สังเกตการณ์ในกลุ่มการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ ธนาคารแห่งนี้มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ประเทศสหรัฐอเมริกา ในปีงบประมาณ 2021 ธนาคารได้ให้เงินกู้และความช่วยเหลือแก่ประเทศ "กำลังพัฒนา" และประเทศในระยะเปลี่ยนผ่านเป็นมูลค่าประมาณ 98.83 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ พันธกิจที่ธนาคารประกาศไว้อย่างเป็นทางการคือการบรรลุเป้าหมาย 2 ประการ ได้แก่ การยุติความยากจนขั้นรุนแรง และการสร้างความมั่งคั่งร่วมกัน ยอดการให้กู้รวม ณ ปี ค.ศ. 2015 ในช่วง 10 ปีก่อนหน้า ผ่านการจัดหาเงินทุนเพื่อการพัฒนานโยบาย (Development Policy Financing) มีมูลค่าประมาณ 117 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ องค์กรทั้งห้าแห่งได้ถูกจัดตั้งขึ้นในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน ดังนี้:

* ธนาคารระหว่างประเทศเพื่อการบูรณะและพัฒนา (IBRD), 1944
* สมาคมเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ (IDA), 1960
* บรรษัทเงินทุนระหว่างประเทศ (IFC), 1956
* ศูนย์ระหว่างประเทศเพื่อการระงับข้อพิพาทด้านการลงทุน (ICSID), ค.ศ. 1965
* หน่วยงานประกันการลงทุนพหุภาคี (MIGA), 1988

องค์กรสองแห่งแรกบางครั้งจะถูกเรียกโดยรวมว่า **ธนาคารโลก** องค์กรเหล่านี้ให้เงินกู้และเงินช่วยเหลือแก่รัฐบาลของประเทศที่มีรายได้ต่ำและปานกลาง เพื่อสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจ กิจกรรมดังกล่าวครอบคลุมสาขาต่าง ๆ ได้แก่ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ (เช่น การศึกษาและสาธารณสุข) เกษตรกรรมและการพัฒนาชนบท (เช่น ระบบชลประทานและบริการในชนบท) การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม (เช่น การลดมลพิษ และการจัดตั้งและบังคับใช้กฎระเบียบ) โครงสร้างพื้นฐาน (เช่น ถนน การฟื้นฟูเมือง และพลังงานไฟฟ้า) โครงการก่อสร้างอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ และธรรมาภิบาล (เช่น การต่อต้านการทุจริต และการพัฒนาสถาบันทางกฎหมาย) ธนาคารระหว่างประเทศเพื่อการบูรณะและการพัฒนา (IBRD) และสมาคมเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ (IDA) ให้เงินกู้แก่ประเทศสมาชิกในอัตราพิเศษ ตลอดจนให้เงินช่วยเหลือแก่ประเทศที่ยากจนที่สุด เงินกู้หรือเงินช่วยเหลือสำหรับโครงการเฉพาะมักเชื่อมโยงกับการปรับเปลี่ยนนโยบายในวงกว้าง ทั้งในระดับภาคส่วนที่เกี่ยวข้องหรือในระดับเศรษฐกิจของประเทศโดยรวม ตัวอย่างเช่น เงินกู้เพื่อปรับปรุงการจัดการสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ชายฝั่งอาจเชื่อมโยงกับการจัดตั้งสถาบันด้านสิ่งแวดล้อมใหม่ในระดับชาติและระดับท้องถิ่น ตลอดจนการบังคับใช้กฎระเบียบใหม่เพื่อจำกัดมลพิษ นอกจากนี้ กลุ่มธนาคารโลกยังได้รับการยอมรับว่าเป็นแหล่งเงินทุนชั้นนำด้านการลงทุนเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในประเทศกำลังพัฒนา

ธนาคารโลกก่อตั้งขึ้นพร้อมกับกองทุนการเงินระหว่างประเทศในการประชุมเบรตตันวูดส์ เมื่อปี ค.ศ. 1944 ในระยะแรก เงินกู้ของธนาคารโลกมีบทบาทในการช่วยฟื้นฟูประเทศที่ได้รับความเสียหายจากสงครามโลกครั้งที่สอง ต่อมา ธนาคารโลกได้ปรับเปลี่ยนบทบาทไปมุ่งเน้นด้านการพัฒนา โดยกำหนดพันธกิจไว้ในการขจัดความยากจนขั้นรุนแรงและส่งเสริมความมั่งคั่งร่วมกัน

ธนาคารโลกเป็นสมาชิกของกลุ่มการพัฒนาอย่างยั่งยืนแห่งสหประชาชาติ ธนาคารโลกอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของประเทศสมาชิกทั้ง 189 ประเทศ อย่างไรก็ตาม สหรัฐอเมริกาในฐานะผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่สุดได้มีบทบาทในการแต่งตั้งประธานธนาคารโลก ประธานธนาคารโลกคนปัจจุบันคืออาเจย์ บังกา ซึ่งได้รับการแต่งตั้งเมื่อเดือนมิถุนายน ค.ศ. 2023 การตัดสินใจด้านการให้กู้ยืมและการดำเนินงานของธนาคารกระทำโดยประธานและคณะกรรมการบริหารจำนวน 25 คน ประเทศที่มีอำนาจออกเสียงมากที่สุด ได้แก่ สหรัฐอเมริกา (15.85%), ญี่ปุ่น (6.84%), จีน (4.42%), เยอรมนี (4.00%), ฝรั่งเศส (3.75%) และสหราชอาณาจักร (3.75%)

กิจกรรมของธนาคารครอบคลุมทุกภาคส่วนของการพัฒนา ธนาคารให้การสนับสนุนแก่รัฐบาลในด้านเงินทุน คำแนะนำนโยบาย และความช่วยเหลือทางเทคนิค อีกทั้งยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาภาคเอกชนผ่านองค์กรในเครือ การดำเนินงานของธนาคารอยู่ภายใต้กรอบมาตรการคุ้มครองด้านสิ่งแวดล้อมและสังคม เพื่อบรรเทาผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อม นอกเหนือจากการดำเนินงานด้านการให้กู้ยืมแล้ว ธนาคารยังทำหน้าที่เป็นหนึ่งในศูนย์กลางด้านการวิจัยและองค์ความรู้เพื่อการพัฒนาที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยจัดพิมพ์รายงานจำนวนมาก และดูแลคลังความรู้แบบเปิด (Open Knowledge Repository) ลำดับความสำคัญในปัจจุบัน ได้แก่ การจัดหาเงินทุนเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการตอบสนองต่อวิกฤตระดับโลก เช่น การระบาดของโรคโควิด-19

ธนาคารโลกถูกวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับผลกระทบเชิงลบที่เกิดจากนโยบายของธนาคาร รวมถึงโครงสร้างการกำกับดูแลขององค์กร นักวิจารณ์เห็นว่า เงื่อนไขเงินกู้ที่ผูกกับโครงการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจในช่วงทศวรรษที่ 1980 และ 1990 ได้ส่งผลกระทบในทางลบต่อสวัสดิการสังคมของประเทศกำลังพัฒนา นอกจากนี้ ธนาคารโลกยังถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าถูกครอบงำโดยประเทศที่มีฐานะมั่งคั่ง และมีผลงานด้านสิ่งแวดล้อมที่เป็นที่ถกเถียงในบางโครงการ

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ธนาคารโลก
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจในปี พ.ศ. 2487
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2487
หมวดหมู่:ธนาคารระหว่างประเทศ
หมวดหมู่:ทบวงการชำนัญพิเศษแห่งสหประชาชาติ
หมวดหมู่:องค์การพัฒนาระหว่างประเทศ
หมวดหมู่:กลุ่มพัฒนาแห่งสหประชาชาติ
หมวดหมู่:ธนาคารที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2488
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2488