อักษรออร์ค็อง

**อักษรเตอร์กิกเก่า** (มีอีกหลายชื่อ เช่น **อักษรเกิกทืร์ก** (Göktürk script), **อักษรออร์ค็อน**, **อักษรออร์ค็อน-เยนิเซย์**, **อักษรรูนเตอร์กิก**) เป็นอักษรที่ใช้โดยเกิกทืร์ก (Göktürks) และรัฐข่านเตอร์กิกตอนต้นในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ถึง 10 เพื่อบันทึกภาษาเตอร์กิกเก่า

อักษรนี้ตั้งชื่อตามหุบเขาออร์ค็อนในประเทศมองโกเลีย ซึ่งเป็นสถานที่ที่นิโคไล ยาดรินต์เซฟพบจารึกในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 8 ใน ค.ศ. 1889 จารึกออร์ค็อนได้รับการตีพิมพ์โดยวาซีลีย์ รัดลอฟ และถอดข้อความโดย Vilhelm Thomsen นักภาษาศาสตร์ชาวเดนมาร์กใน ค.ศ. 1893

## ต้นกำเนิด
นักวิชาการสมัยใหม่รายงานว่า อักษรออร์ค็องพัฒนาจากชุดตัวอักษรแอราเมอิก ก่อนผ่านทางอักษรปะห์ลาวีและชุดตัวอักษรซอกเดียของเปอร์เซีย

ข้อมูลจีนสมัยใหม่มีหลักฐานขัดแย้งว่าชาวเติร์กในคริสต์ศตวรรษที่ 6 มีอักษรเขียนเป็นของตนเองหรือไม่ โดย*[[หนังสือโจว]]*ในคริสต์ศตวรรษที่ 7 ระบุว่าชาวเติร์กมีอักษรเขียนที่คล้ายกับของซอกเดีย ในขณะที่*[[หนังสือสุย]]*และ*[[ประวัติศาสตร์ของราชวงศ์ตอนเหนือ]]*อ้างว่าชาวเติร์กไม่มีอักษรเขียนเป็นของตนเอง István Vásáry รายงานว่า อักษรเตอร์กิกเก่าถูกคิดค้นในสมัยข่านองค์แรกและได้รับการปรับปรุงตามแบบซอกเดีย อักษรออร์ค็องรูปแบบอื่นเริ่มปรากฏเร็วสุดในช่วงครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 6

## ตารางอักษร

### สระ

### พยัญชนะ

;สัญลักษณ์พยัญชนะอื่น ๆ

บางครั้งสัญลักษณ์คล้ายทวิภาค (**⁚**) ถูกใช้เป็นตัวแยกคำ ในบางกรณีจะใช้รูปวง (**⸰**) แทน

ตัวอย่างการอ่านคำ (ขวาไปซ้าย):     ทับศัพท์เป็น **t²ñr²i** แปลว่า Täñri () พระนามเทพแห่งท้องฟ้าของชนเตอร์กิก

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* Diringer, David. *The Alphabet: a Key to the History of Mankind*, New York, NY: Philosophical Library, 1948, pp.&nbsp;313–315.
* Erdal, Marcel. 2004. *A grammar of Old Turkic*. Leiden & Boston: Brill.
*  LFaulmann, Carl. 1990 (1880). *Das Buch der Schrift. Frankfurt am Main: Eichborn.  
* Février, James G. *Histoire de l'écriture*, Paris: Payot, 1948, pp.&nbsp;311–317 
* Ishjatms, N. "Nomads in Eastern Central Asia", in the "History of civilizations of Central Asia", Volume 2, UNESCO Publishing, 1996, 
* 
* Kyzlasov, I.L. "Runic Scripts of Eurasian Steppes", Moscow, Eastern Literature, 1994, 
*Malov, S.E. 1951, *Pamjatniki Drevnitjurkskoj Pisʹmennosti* (Памятники Древнитюркской Письменности), Moskva & Leningrad. 
* Muxamadiev, Azgar. (1995). Turanian Writing (Туранская Письменность). In Zakiev, M. Z.(Ed.), Problemy lingvoėtnoistorii tatarskogo naroda (Проблемы лингвоэтноистории татарского народа). Kazan: Akademija Nauk Tatarstana. 
*Róna-Tas, A. 1991. *An introduction to Turkology*. Szeged.
* Tekin, Talat. *A Grammar of Orkhon Turkic. Indiana University Uralic and Altaic Series*, vol. 69 (Bloomington/The Hague: Mouton, 1968)
* Thomsen, Vilhelm. *Inscriptions de l'Orkhon déchiffrées*, *Suomalais-ugrilainen seura, Helsinki Toimituksia, no. 5* Helsingfors: La société de littérature Finnoise [https://archive.org/stream/inscriptionsdel00thomgoog#page/n4/mode/2up] 
* Vasilʹiev, D.D. *Korpus tjurkskix runičeskix pamjatnikov Bassina Eniseja* [*Corpus of the Turkic Runic Monuments of the Yenisei Basin*], Leningrad: USSR Academy of Science, 1983 
* von Gabain, A. 1941. *Alttürkische Grammatik mit Bibliographie, Lesestücken und Wörterverzeichnis, auch Neutürkisch''. Mit vier Schrifttafeln und sieben Schriftproben. (Porta Linguarum Orientalium; 23) Leipzig: Otto Harrassowitz. 

## แหล่งข้อมูลอื่น

*Orkhon Inscriptions in Old Turkic Alphabet Unicode 
*Türk bitig - Old Turkic inscriptions, Texts, Translations
*Orkhon Alphabet page from Omniglot
*Gokturkish Keyboard by Isa SARI
*glyph table (kyrgyz.ru)
*Bilgitay Orhun Writer  (An online converter for Latin alphabet based texts to Orhun Abece.)
*
*Хөх Түрүгийн Бичиг (in Mongolian)
*Göktürk Orhun Öz Türk Yazısını Öğrenme Kılavuzu (in Turkish)
*Göktürükçe çevirici  (An online converter for Turkish alphabet )

ออร์ค็อง