เทวสถานโรมัน

[thumb|260px|[Temple of Hercules Victor|เทวสถานเฮอร์คิวลีสวิคเตอร์ไม่ไกลจากโรงละครมาร์เชลโลในกรุงโรม (เทวสถานโรมันแบบกรีก)]]
**เทวสถานโรมัน** () ในความเชื่อเดิมในเรื่องที่เกี่ยวกับลัทธิเพกันโรมันผู้ถือปฏิบัติมักจะทำการสักการะที่เทวสถาน การสังเวยมักจะทำกันบนแท่นบูชาภายนอกเทวสถานที่ทำให้ง่ายต่อการทำความสะอาด และสามารถรับผู้เข้าร่วมพิธีได้มากกว่า เทวสถานโรมันจะมีขนาดไม่ใหญ่นักและจะเป็นสิ่งก่อสร้างที่ใช้เป็นที่ตั้งของรูปสลักของเทพประจำลัทธินิยมในห้องหลักที่เรียกว่า “cella” (เซลลา) เซลลาเองก็อาจจะมีแท่นบูชาขนาดเล็กสำหรับจุดธูป หลังเซลลาก็จะเป็นห้องเดียวหรือหลายห้องที่ใช้โดยผู้เข้าร่วมพิธีสำหรับเก็บเครื่องไม้เครื่องมือหรือสิ่งที่จะถวายเทพ

## เทวสถาน
ชาวโรมันจะทำการสักการะ, สวดมนต์, ถวายสิ่งสักการะ และ ทำการสังเวยต่อเทพเจ้ากันที่เทวสถาน เทพ/เทพีองค์สำคัญๆ ก็ได้แก่:
# เทพจูปิเตอร์ - ราชาแห่งเทพเจ้า, เทพเจ้าแห่งฝน, ฟ้าร้อง และ สายฟ้า
# เทพีจูโน- ราชินีแห่งเทพเจ้า, เทพเจ้าแห่งสตรีและการให้กำเนิด
# เทพเนปจูน- เทพเจ้าแห่งทะเล/พายุ
# เทพพลูโต- เทพเจ้าแห่ง underworld
# เทพอพอลโล- เทพเจ้าแห่งการพยากรณ์
# เทพมาร์ส- เทพเจ้าแห่งการสงคราม
# เทพีวีนัส- เทพีแห่งความรักและความงาม
# เทพเมอร์คิวรี- ผู้สื่อสาส์นของพระเจ้า และ เทพเจ้าแห่งการค้าและการโจรกรรม
# เทพแซทเทิร์น- พ่อของเทพจูปิเตอร์
# เทพยูเรนัส- พ่อของเทพแซทเทิร์น
# เทพีไดแอนนา- เทพีแห่งการล่าสัตว์
# คิวปิด- เทพเจ้าแห่งความรัก และลูกของเทพีวีนัส

ชาวโรมันใช้คำภาษาลาติน “ฟานุม” (fanum) ที่แปลว่า “บริเวณศักดิ์สิทธิ์” สำหรับสถานที่สำหรับลัทธินิยมอื่นที่ไม่มีเทวสถาน เช่นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ในสมัยแรก เช่นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์สำหรับไดแอนา เนโมเรนซิส หรือที่เรียกกันว่า “ไดแอนาแห่งป่าเขา” และ เทวสถานที่มิได้เป็นของเทพทางการของโรมัน

* คำว่า “ฟานุม” ตรงกับคำวิเศษณ์ “fanaticus” หรือในปัจจุบันมาแผลงเป็นคำว่า “fanatic” ที่แปลว่า “ความหลงใหลคลั่งไคล้” ซึ่งยังมีความหมายที่สะท้อนถึงความรู้สึกไม่ยอมรับศาสนาที่ต่างจากศาสนาทางการโดยชาวโรมัน แต่กระนั้นลัทธินิยมที่นำเข้ามาจากนอกจักรวรรดิโรมันบางลัทธิโดยเฉพาะจากบ้านเมืองที่โรมันไปพิชิตมาเช่นจากจักรวรรดิเปอร์เซีย หรือ อียิปต์ เช่นไอสิสก็มาเป็นที่นิยมนับถือกันในจักรวรรดิโรมัน ที่จะมีเทวสถานอันหรูหราเป็นของตนเอง เช่นเทวสถานไอสิส และ เซราพิสในแคมพัสมาร์เชียส (Campus Martius) ที่สร้างโดยใช้วัสดุจากอียิปต์ และ ลักษณะโครงสร้างแบบอียิปต์ ซึ่งเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงภาวะวิวิธพรรณ ของเทวสถานทางศาสนาของโรมันตอนปลาย

* คำว่า “ฟานุม” กลามมาเป็นส่วนหนึ่งของชื่อสถานที่ของโรมันเช่น ฟานุมโวลทุมแน, ฟานุมมาร์ทิส หรือ ฟานุมฟอร์ชูแน

* เทวสถานเหล่านี้มายุบหายไปเกือบหมดสิ้นพร้อมกับลัทธิเพกันในสมัยคริสเตียนยุคแรก และเมื่อคริสต์ศาสนาได้รับการประกาศให้เป็นศาสนาทางการของจักรวรรดิ คำว่าเทวสถานก็เลือนหายไปเป็นคริสต์ศาสนสถานของคริสเตียนแทนที่

## รายชื่อเทวสถานโรมัน
;เทวสถานและที่ตั้งภายในโรมันโบราณ
* แพนธีอัน - เทวสถานสำหรับปวงเทพ (Pantheon) ในแคมพัสมาร์เชียส
* เทวสถานแห่งอันโตนินัสและฟาอัสตินา - ฟอรุมโรมัน
* เทวสถานอพอลโลพาลาทินัส - เนินพาเลไทน์
* เทวสถานอพอลโลโซซิอานัส - ใกล้โรงละครมาร์เซลลัส
* เทวสถานเบลโลนา, โรม - ใกล้โรงละครมาร์เซลลัส
* เทวสถานซีซาร์ - ฟอรุมโรมัน
* เทวสถานคาสเตอร์และพอลลักซ์ - ฟอรุมโรมัน
* เทวสถานคองคอร์ด - ฟอรุมโรมัน
* เทวสถานไซเบเล (มันยามาเทอร์) - เนินพาเลไทน์
* เทวสถานดิวัส ออกัสตัส หลังบาซิลิกาจูเลีย
* เทวสถานเฮเดรียน - แคมพัสมาร์เชียส
* เทวสถานเฮอร์คิวลีส
* เทวสถานไอซิสและเซราพิส - แคมพัสมาร์เชียส 
* เทวสถานแจนัส (ฟอรุมโรมัน)
* เทวสถานจูโน โมเนตา - เนินคาปิโตลิเน
* เทวสถานจูปิเตอร์ (เนินคาปิโตลิเน) - เนินคาปิโตลิเน
* เทวสถานมาร์ส อุลทอร์ - ฟอรุมออกัสตัส
* เทวสถานมิเนอร์วาเมดิคา (นิมเฟียม) - เดิมอยู่ในฟอรุมทรานซิทอรุม
* เทวสถานมิเนอร์วาเมดิคา
* เทวสถานสันติภาพ 
* เทวสถานพอร์ทูนัส - ใกล้วัดซานตามาเรียคอสเมดิน
* เทวสถานรอมิวลุส - ฟอรุมโรมัน
* เทวสถานแซทเทิร์น - ด้านตะวันตกของฟอรุมโรมัน
* เทวสถานซิริอาโค - เนินจานิคิวลัม
* เทวสถานวีนัสและโรมา - มุมตะวันออกเฉียงเหนือของฟอรุมโรมัน
* เทวสถานวีนัสเจเนทริกซ์ - ฟอรุมซีซาร์
* เทวสถานเวสเปเซียนและไททัส
* เทวสถานเวสทา - ฟอรุมโรมัน
* เทวสถานเวอิโอวิส - เนินคาปิโตลิเน

;เทวสถานนอกกรุงโรม:
[right|thumb|250px|[Arthur's Oven|เตาเผาอาร์เธอร์ จากหนังสือโดย Alexander Gordon]]
* เตาเผาอาร์เธอร์, Stenhousemuir, สกอตแลนด์
* เทวสถานเพกันฮิลล์, ซัมเมอร์เซ็ท, อังกฤษ
* โรงอาบน้ำโรมันแห่งบาธ และเทวสถานซูลิสมิเนอร์วา, บาธ, ซัมเมอร์เซ็ท, อังกฤษ
* เทวสถานอพอลโล (ปอมเปอี)
* เทวสถานเบลโลนา (ออสเตีย)
* เทวสถานมิเธรียมลอนดอน, ลอนดิเนียม (ลอนดอนปัจจุบัน)
* เทวสถานเมซองคาร์รี - นีเมส, ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส
* เทวสถานออกัสตัส (ปูลา) - ปูลา, โครเอเชีย
* เทวสถานเวสตา, ทิโวลี - ทิโวลี, อิตาลี
* เทวสถานออกัสตาและลิเวีย - เวียนน์, ฝรั่งเศส
* เทวสถานอีโวรา - อีโวรา, โปรตุเกส
* เทวสถานโดนุคทาส - ทาร์ซัส, ตุรกีhttp://www.saintpaultarsus.com/html/donuktas_roman_temple.html 
* เทวสถานบาคคัส - บาลเบ็ค, เลบานอน
* เทวสถานอาร์ทีมิสแห่งเจราช, จอร์แดน

## อ้างอิง

* Temple of Hadrian, Rome  Quicktime VR
* The Pantheon, Rome  Quicktime VR
* Garden Shed Converted into a Roman Temple 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมโรมัน
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมในทางศาสนา