อำเภอบ้านดุง

**บ้านดุง** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานีและเป็นอำเภอที่มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับสอง ของจังหวัดอุดรธานี เป็นอำเภอที่มีความเจริญอันดับ 2 รองจาก อำเภอเมืองอุดรธานี

## ประวัติ
ท้องที่อำเภอบ้านดุง เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอหนองหาร (หนองหาน) กระทรวงมหาดไทยได้แยกพื้นที่ตำบลบ้านดุง ตำบลบ้านจันทน์ และตำบลดงเย็น ของอำเภอหนองหาร ได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอบ้านดุง** ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2502โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 19 พฤษภาคม ปีเดียวกัน

และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น **อำเภอบ้านดุง** ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2506 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 16 กรกฎาคม ปีเดียวกัน

* วันที่ 19 พฤษภาคม 2502 แยกพื้นที่ตำบลบ้านดุง ตำบลบ้านจันทน์ และตำบลดงเย็น ของอำเภอหนองหาร มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอบ้านดุง** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอหนองหาร
* วันที่ 16 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอบ้านดุง อำเภอหนองหาร เป็น **อำเภอบ้านดุง**
* วันที่ 31 มีนาคม 2507 ตั้งตำบลนาไหม แยกออกจากตำบลบ้านดุง ตั้งตำบลอ้อมกอ แยกออกจากตำบลดงเย็น
*วันที่ 3 พฤศจิกายน 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านดุง ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านดุง
*วันที่ 25 เมษายน 2510 ตั้งตำบลบ้านชัย แยกออกจากตำบลบ้านดุง
*วันที่ 9 พฤศจิกายน 2514 ตั้งตำบลศรีสุทโธ (เดิมชื่อตำบลดงคำ) แยกออกจากตำบลบ้านดุง และตำบลดงเย็น
*วันที่ 19 กันยายน 2515 ตั้งตำบลถ่อนนาลับ แยกออกจากตำบลนาไหม และตำบลบ้านจันทน์
*วันที่ 7 พฤศจิกายน 2521 ตั้งตำบลวังทอง แยกออกจากตำบลบ้านจันทน์ และตำบลบ้านดุง
*วันที่ 23 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลบ้านม่วง แยกออกจากตำบลดงเย็น
*วันที่ 19 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลโพนสูง แยกออกจากตำบลศรีสุทโธ
*วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลบ้านตาด แยกออกจากตำบลอ้อมกอ
*วันที่ 31 สิงหาคม 2531 ตั้งตำบลนาคำ แยกออกจากตำบลบ้านชัย
*วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลบ้านดุง เป็นเทศบาลตำบลบ้านดุง ด้วยผลของกฎหมาย
*วันที่ 6 กรกฎาคม 2547 ยุบสภาตำบลศรีสุทโธ รวมกับเทศบาลตำบลบ้านดุง
*วันที่ 7 มีนาคม 2550 ยกฐานะเทศบาลตำบลบ้านดุง เป็นเทศบาลเมืองบ้านดุง

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอบ้านดุงตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอโพนพิสัย และอำเภอเฝ้าไร่ (จังหวัดหนองคาย)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอบ้านม่วง อำเภอเจริญศิลป์ และอำเภอสว่างแดนดิน (จังหวัดสกลนคร)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอสว่างแดนดิน (จังหวัดสกลนคร) อำเภอทุ่งฝน และอำเภอพิบูลย์รักษ์
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเพ็ญและอำเภอสร้างคอม

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอบ้านดุงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 147 หมู่บ้าน

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอบ้านดุงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองบ้านดุง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีสุทโธทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลบ้านดุง
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านดุง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านดุง (นอกเขตเทศบาลเมืองบ้านดุง) 
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดงเย็น** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงเย็นทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโพนสูง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนสูงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลอ้อมกอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอ้อมกอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านจันทน์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านจันทน์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชัย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านชัยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาไหม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาไหมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลถ่อนนาลับ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถ่อนนาลับทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านม่วง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านม่วงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านตาด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านตาดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาคำ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาคำทั้งตำบล

## เศรษฐกิจ
### เกษตรกรรม
การประกอบเกษตรกรรมในท้องถิ่น ส่วนใหญ่การเกษตรกรรมในเขตพื้นที่เทศบาลเมืองบ้านดุง ก็ยังคงเป็นการทํานา สวน ผลไม้และปลูกพืชผัก ผลผลิตทางด้านการเกษตรที่สําคัญ ได้แก่ ข้าว, อ้อย, มันสําปะหลัง ฯลฯ

### ปศุสัตว์
ลักษณะการประกอบการปศุสัตว์ส่วนใหญ่เป็นการเลี้ยงในลักษณะเกษตรกรย่อยควบคู่ไปกับการปลูกพืชในรูปแบบของ เกษตรกรแบบผสมผสาน โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อใช้ในการบริโภคและใช้จ่ายให้กับครัวเรือน เมื่อเหลือจากการบริโภคหรือใช้งานแล้ว จึงจําหน่ายเพื่อเป็นการเพิ่มรายได้ให้กับครัวเรือน

สัตว์เศรษฐกิจมีดังนี้ การเลี้ยงสัตว์ ได้แก่ ไก่พื้นเมือง โค กระบือ สุกร เป็ดเทศ การเลี้ยงปลา ได้แก่ ปลานิล ปลาไน ปลาตะเพียร ปลาดุกบิ๊กอุย

### อุตสาหกรรม

ลักษณะของการประกอบอุตสาหกรรม ส่วนใหญ่จะมีลักษณะเป็นอุตสาหกรรมขนาดย่อม ซึ่งเป็นระบบครอบครัวและจ้างแรงงานเพียงไม่กี่คน เช่น การหล่ออิฐบล๊อค, หล่อเสา, โรงสีข้าว อุตสาหกรรมที่สร้างรายได้และมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักของคนโดยทั่วไปคือ การทําอุตสาหกรรมผลิตเกลือสินเธาว์ทำโดยสูบน้ำเกลือที่ระดับความลึก 70 เมตร จากผิวดิน โดยใช้เครื่องอัดลมอัดน้ำหล่อโดมเกลือดูดเป็นน้ำเกลือขึ้นมาตากบนแปลงนาเกลือ นาน 13 วัน จนแห้งหมาดๆ แล้วใส่ถุง

### ด้านพาณิชย์

ประเภทธุรกิจการค้า ในด้านการค้าและการบริการในเขตชุมชนของเทศบาลจะประกอบด้วยร้านค้าที่เกี่ยวกับการอุปโภคและบริโภค สินค้าที่จําเป็นทางด้านการเกษตรกรรม รวมถึง การค้าทางด้านผลผลิตการเกษตรกรรมบางส่วน โดยส่วนใหญ่ที่ตั้งของร้านค้าดังกล่าวมักจะติดกับถนนสายหลักหรือทางหลวงแผ่นดิน การบริการในพื้นที่มีการบริการเพียงพอกับความต้องการในบางส่วนเนื่องจาก ยังไม่มีสถานบริการที่ครบถ้วนเพียงพอ แต่ก็สามารถให้บริการแก่ประชาชนทั่วไปได้ดีพอสมควร

ทิศทางการค้าและการลงทุน โดยพื้นฐานในเขตเทศบาลเป็นเมืองค้าขาย ทั้งสินค้าอุปโภคบริโภค มีสภาพเศรษฐกิจที่ดี การซื้อขายเป็นไปอย่างคล่องตัวการคมนาคมสะดวกสภาพความเจริญอยู่ในระดับกลาง

ปัจจุบันบ้านดุงนั้นมีห้างขนาดกลางได้แก่ บิ๊กซี อยู่ทางทิศใต้ของเทศบาลเมืองบ้านดุง และ สยามโกลบอลเฮ้าส์ อยู่ทางทิศเหนือ

ตลาดเทศบาลเมืองบ้านดุงมีตลาดอยู่ 3 แห่ง คือ ตลาดสดเทศบาล จํานวน 2 แห่ง ตลาดผ้า จํานวน 1 แห่ง อยู่ในความดูแลของเทศบาลเมืองบ้านดุง

## ภูมิศาสตร์

ลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่ราบลุ่ม พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เกษตรกรรม ดินเป็นดินร่วนปนทราย เหมาะกับการทำเกษตร เช่น อ้อย มันสำปะหลัง และข้าว มีที่นาสลับกับพื้นที่ที่เป็นป่าละเมาะ มียอดเขาหินทรายและเนินสูงสลับป่าเต็งรัง เป็นบริเวณรอยต่อไปยังพื้นที่จังหวัดหนองคาย บางพื้นที่ถูกใช้ทำสวนยางพาราและมันสำปะหลัง มีแหล่งน้ำขนาดเล็กหลายแห่งสร้างเป็นอ่างเก็บน้ำเพื่อการเกษตร

### ภูมิอากาศ
มีลักษณะ มรสุมเขตร้อนแบบทุ่งหญ้าสะวันนา (Aw) ฤดูร้อน มีนาคม–พฤษภาคม อุณหภูมิสูงมากถึง 37–40°C ฤดูฝน พฤษภาคม–ตุลาคม ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยสูง ฤดูหนาว พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ อากาศเย็นและแห้ง ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยต่อปี 1,200–1,400 มม.

## สถานที่สำคัญ
* วังนาคินทร์คำชะโนด
* สถานีวิทยุเสียงอเมริกา (VOA Ban Dung) หน่วยงานสื่อสารมวลชนของสหรัฐอเมริกา เป็นสำนักงานใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
* วนอุทยานอ้อมฤดี
* วัดประสิทธิธรรม
*ศาลหลักเมืองเจ้าปู่ศรีสุทโธ
*วัดศรีสมบูรณ์

## อ้างอิง


บ้านดุง