ความสัมพันธ์ไทย–อินเดีย

**ความสัมพันธ์ไทย-อินเดีย** () เริ่มต้นอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2490 ไม่นานหลังจากอินเดียได้รับเอกราชจากจักรวรรดิบริติช ประเทศอินเดียและประเทศไทยมีพรมแดนทางทะเลที่ติดกันบริเวณหมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ของอินเดียและทะเลอันดามันของประเทศไทย นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2544 ไทยและอินเดียมีการสานต่อความสัมพันธ์อันดีต่อกันเพิ่มขึ้นอย่างมาก ทั้งจากการเพิ่มความร่วมมือในเชิงธุรกิจและเศรษฐกิจ, การแลกเปลี่ยนกันเยี่ยมเยือนโดยผู้นำหรือตัวแทนระดับสูงของรัฐ และการลงนามในหลายข้อตกลงร่วมกันหลายฉบับเพื่อเพิ่มความแน่นแฟ้นในสายสัมพันธ์ระหว่างประเทศให้มีมากขึ้น นอกจากนี้ไทยกับอินเดียยังมีความสัมพันธ์กันในระดับพหุภาคีหลายส่วน เช่น ในฐานะความสัมพันธ์ของอินเดียกับอาเซียน, สภาภูมิภาคอาเซียน (ASEAN Regional Forum; ARF), การประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก และกลุ่มความร่วมมือบิมสเทค (BIMSTEC) ที่ประกอบด้วยบังกลาเทศ อินเดีย ศรีลังกา ไทย พม่า เนปาล และภูฏาน รวมถึงการเดินทางขนส่งระดับไตรภาคีระหว่างอินเดีย ไทย และพม่า อินเดียยังเป็นสมาชิกของความร่วมมือเอเชีย (Asia Cooperation Dialogue; ACD) และกลุ่มความร่วมมือแม่น้ำโขง-คงคา (Mekong–Ganga Cooperation; MGC) ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกหกประเทศ

สถานเอกอัครราชทูตไทยในอินเดียตั้งอยู่ที่กรุงนิวเดลี และมีสถานกงสุลไทยในอินเดีย 3 แห่ง ได้แก่ที่มุมไบ โกลกาตา และเจนไน ในขณะที่สถานเอกอัครราชทูตอินเดียประจำประเทศไทยตั้งอยู่ที่ซอยประสานมิตร เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร และมีสถานกงสุลอินเดียที่จังหวัดเชียงใหม่

นอกจากนี้ อินเดียและไทยยังมีความสัมพันธ์กันในเชิงวัฒนธรรมมานานหลายศตวรรษ โดยวัฒนธรรมไทยได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมอินเดียอย่างมาก เช่น คำในภาษาไทยที่มีรากมาจากภาษาสันสกฤตและภาษาบาลีของแคว้นมคธ ศาสนาพุทธแบบเถรวาท หรือแม้แต่มหากาพย์รามายณะของฮินดูก็เป็นที่รู้จักดีในฐานะรามเกียรติ์ของประเทศไทย

ในปี พ.ศ. 2568 ด้านการเดินทางทางอากาศยานมีการทำการบินจาก ท่าอากาศยานนานาชาติศรีคุรุรามทาสจี เมืองอมฤตสระ ภุพเนศวร ลัคเนา ปูเณ สุรัต โกจจิ มุมไบ ท่าอากาศยานนานาชาติอินทิรา คานธี เมืองนิวเดลี เบงคลูรู โกลกาตา อะห์มดาบาด บักโดกรา พุทธคยาไฮเดอราบาด (ประเทศอินเดีย)และเจนไน มายังท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ นับเป็นประเทศที่มีการเดินทางจำนวน 15 เมือง

## ความสัมพันธ์ทางการค้าในสมัยโบราณ
ความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างไทยกับอินเดียสืบต้นตอถึง 500 ปีก่อนคริสต์ศักราช โดยมีหลักฐานบ่งชี้ว่ามีความสัมพันธ์ทางการค้ากับอินเดียเหนือ (ลูกปัดคาร์เนเลี่ยนแกะสลัก) และอินเดียใต้ (ลูกปัดอินโด-แปซิฟิก)

## การพัฒนาในยุคปัจจุบัน
[thumb|นายกรัฐมนตรี[อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะกับนายกรัฐมนตรีประเทศอินเดีย มันโมหัน สิงห์ ขณะการเดินทางเยือนประเทศอินเดียอย่างเป็นทางการในปี 2011]]
อดีตนายกรัฐมนตรี อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ เคยเดินทางเยี่ยมอินเดียอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 4-5 เมษายน 2011 ตามคำเชิญของมันโมหัน สิงห์ นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ซึ่งผู้นำของทั้งสองรัฐเห็นสมควรที่จะเพิ่มพูนความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมและฟื้นฟูการแลกเปลี่ยนสินค้าและบริการรวมถึงเศรษฐกิจในระดับทวิภาคีและระดับภูมิภาค ผ่าน อาเซียน-อินเดีย (ASEAN-India), BIMSTEC และ MGC นอกจากนี้ยังได้มีการตกลงในการเพิ่มการค้าระหว่างประเทศจากมูลค่าการค้าปี 2010 ที่ 6.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นสองเท่าในปี 2014

อดีตนายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เคยเดินทางเยี่ยมอินเดียอย่างเป็นทางการในเดือนมกราคม 2012 ในฐานะอาคันตุกะของรัฐเนื่องในวันสาธารณรัฐของอินเดีย ถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญถึงความสัมพันธ์อันดีระกว่างของประเทศ ในการเดินทางเยี่ยมเยียนครั้งนั้นได้มีการลงนามในข้อตกลงทวิภาคี 6 ฉบับ หนึ่งในนั้นคือสนธิสัญญาว่าด้วยการส่งนักโทษข้ามแดน

อดีตนายกรัฐมนตรี ประยุทธ์ จันทร์โอชา เคยเดินทางเยี่ยมอินเดียอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 16-18 มิถุนายน 2016 เข้าพบนายกรัฐมนตรีอินเดีย นเรนทระ โมที โดยมีการเพิ่มพูนข้อตกลงทางการค้า

## ความร่วมมือในด้านต่างๆ
### ด้านการค้า
ไทยและอินเดียมีความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างกันมาช้านาน มีหลักฐานว่าการค้าไทย-อินเดียเริ่มต้นตั้งแต่สมัยพระเจ้าอโศกมหาราชที่เผยแผ่พระพุทธศาสนาไปยังสยามกว่า 2,500 ปีมาแล้ว ไปจนถึงการค้ากับบริษัท East India Company ในสมัยอินเดียภายใต้การปกครองของอังกฤษ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการอพยพไปไทยของบรรพบุรุษของชาวไทยเชื้อสายอินเดียในปัจจุบัน

เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2568 ไทยและอินเดียได้แลกเปลี่ยนความเห็นเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจการค้าของประเทศ เพื่อช่วยผลักดันการค้า การลงทุน และการพัฒนาเศรษฐกิจของทั้งสองประเทศในอนาคต ฝ่ายไทยจึงได้เสนอให้อินเดียพิจารณาสานต่อการเจรจาจัดทำความตกลงการค้าเสรีไทย – อินเดีย ซึ่งขณะนี้มีเพียงการเปิดตลาดสินค้าส่วนแรก ให้เป็นความตกลงการค้าเสรีแบบครอบคลุม  ซึ่งจะครอบคลุมการค้าสินค้า การค้าบริการ การลงทุน และความร่วมมือทางเศรษฐกิจ เพื่อให้สอดรับกับนโยบายของทั้งสองประเทศที่ต้องการยกระดับความสัมพันธ์สู่การเป็นหุ้นส่วนยุทธศาสตร์

อินเดียเป็นคู่ค้าอันดับที่ 11 ของไทย และเป็นคู่ค้าอันดับที่ 1 ของไทยในภูมิภาคเอเชียใต้ การค้าไทย-อินเดีย มีมูลค่าการค้ารวมกว่า 17,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2567 โดยไทยส่งออกเม็ดพลาสติก, เคมีภัณฑ์, และอัญมณี ส่วนอินเดียส่งออกเครื่องเพชรพลอยและวัตถุดิบต่างๆ โดยไทยเกินดุลการค้ากว่า 65,377 ล้านบาท และขยายตัวกว่า 85%

เมื่อปี 2566 อินเดียเป็นคู่ค้าลำดับที่ 11 ของไทย มีมูลค่าการค้ารวม 16,044.9 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 555,217 ล้านบาท สัดส่วนราว 2.8 % ของการค้ารวมของไทยสินค้าส่งออกสำคัญของไทยไปอินเดีย ได้แก่ สินค้าส่งออก เม็ดพลาสติก เคมีภัณฑ์ 
ไขมันและน้ำมันจากพืชและสัตว์ อัญมณีและเครื่องประดับ เหล็ก เหล็กกล้าและผลิตภัณฑ์
สินค้านำเข้า เครื่องเพชรพลอย อัญมณี เงินแท่งและทองคำ เครื่องจักรกลและส่วนประกอบ เคมีภัณฑ์ พืชและผลิตภัณฑ์จากพืช สินแร่โลหะอื่น ๆ เศษโลหะและผลิตภัณฑ์

### ด้านการทหาร
ไทยและอินเดียมีความร่วมมือด้านความมั่นคงและการทหารในหลากหลายรูปแบบ อาทิ ความร่วมมือระหว่างสำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ กองทัพไทย – อินเดียทั้งสามเหล่าทัพในรูปแบบการประชุมเป็นประจำทุกปีและการฝึกซ้อมรบร่วมและการลาดตระเวนร่วมอย่างต่อเนื่อง

## การเปรียบเทียบ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
*Lokesh, Chandra, & International Academy of Indian Culture. (2000). Society and culture of Southeast Asia: Continuities and changes. New Delhi: International Academy of Indian Culture and Aditya Prakashan. 
*R. C. Majumdar, Study of Sanskrit in South-East Asia
*R. C. Majumdar, Ancient Indian colonisation in South-East Asia.
*R. C. Majumdar, *Champa*, *Ancient Indian Colonies in the Far East*, Vol.I, Lahore, 1927. 
*R. C. Majumdar, *Suvarnadvipa*, *Ancient Indian Colonies in the Far East*, Vol.II, Calcutta,
*R. C. Majumdar, *Kambuja Desa Or An Ancient Hindu Colony In Cambodia*, Madras, 1944
*R. C. Majumdar, *Hindu Colonies in the Far East*, Calcutta, 1944, 
*R. C. Majumdar, *India and South-East Asia*, I.S.P.Q.S. History and Archaeology Series Vol. 6, 1979, .
*R. C. Majumdar, History of the Hindu Colonization and Hindu Culture in South-East Asia
*Rejaul Karim Laskar, "India-Thailand Relations", The Assam Tribune, June 23, 2011 
* 


อินเดีย
ไทย