ปลาซีลาแคนท์

**ซีลาแคนท์** (,  ดัดแปลงมาจากคำละตินสมัยใหม่ **' เมื่อ cœl-us + acanth-us จากภาษา[[กรีกโบราณ]] κοῖλ-ος [โพรง] + ἄκανθ-α [กระดูกสันหลัง]) เป็นชื่อสามัญของอันดับปลาที่รวมถึงสายพันธุ์ของปลาที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่รู้จักในปัจจุบันพวก [[gnathostomata]] นักวิทยาศาสตร์เคยเชื่อว่าปลาซีลาแคนท์มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับปลาปอดและเตตราพอดที่เคยเชื่อกันว่าสูญพันธุ์ไปเมื่อครั้งสิ้นสุด[[ยุคครีเทเชียส]] จนกระทั่งมีการพบปลา  ''แลติเมอเรีย'' ครั้งแรกที่นอกชายฝั่งด้านตะวันออกของแอฟริกาใต้เลย[[แม่น้ำชาลัมนา]]ออกมาในปี ค.ศ. 1938 และปลาเหล่านั้นจึงเป็นพวก[[ลาซูรัส]] ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1938 เป็นต้นมา ปลาซีลาแคนท์ ''Latimeria chalumnae'' ก็มีการถูกค้นพบใน[[คอโมโรส]] [[เคนยา]] [[แทนซาเนีย]] [[โมซัมบิก]] [[มาดากัสการ์]] และใน[[อุทยานป่าชุ่มน้ำซิแมงกาลิโส]] [[กวาซูลู-นาทัล]] ใน[[แอฟริกาใต้]] สายพันธุ์ที่สอง ''Latimeria menadoensis'' พบที่[[เกาะซูลาเวซี]] [[อินโดนีเซีย]] ในปี ค.ศ. 1999 ทำให้ทราบว่าปลาซีลาแคนท์ไม่มีปอดและมีโครงสร้างที่ไม่เกี่ยวข้องกับเตตราพอดแต่อย่างใด ปลาซีลาแคนท์ไม่มีคุณค่าทางการค้าอย่างแท้จริงนอกเสียจากจะแปรสภาพเป็นวัตถุจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์และการเก็บสะสมส่วนตัว ในแง่ของการเป็นอาหารแล้ว ปลาซีลาแคนท์เกือบไม่มีค่าเอาเสียเลยด้วยเนื้อเยื่อของมันมีน้ำมันไหลซึมออกมาแม้ว่าจะตายไปแล้วก็ตาม และเนื้อของมันทั้งเหนียวและมีกลิ่นเหม็นด้วย

== ประวัติธรรมชาติ ==
ปลาซีลาแคนท์พบเป็นฟอสซิลครั้งแรกใน[[ยุคดีโวเนียน]]ตอนกลาง ปลาซีลาแคนท์ดึกดำบรรพ์อาศัยอยู่ในน้ำในช่วงปลายของมหายุค[[พาลีโอโซอิก]]และ[[มีโซโซอิก]]

ซีลาแคนท์เป็นปลาที่มีครีบมีลักษณะเป็นพูอยู่ที่ทรวงอกและก้นอยู่บนแท่งก้านเนื้อเยื่อที่รองรับโดยกระดูกและมีครีบหางที่แตกออกแยกเป็น 3 พู โดยที่พูตรงกลางจะรวมถึงชุดของโนโตคอร์ด ปลาซีลาแคนท์มีเกล็ดที่บางกว่าเกล็ดของปลาพวกคอสมอยด์จริง ๆ ปลาซีลาแคนท์มีอวัยวะพิเศษสำหรับตอบรับทางไฟฟ้าที่เรียกกันว่าอวัยวะคล้ายตะขออยู่ทางด้านหน้าของกะโหลกที่อาจจะใช้ช่วยในการตรวจจับเหยื่อ อวัยวะเล็ก ๆ นี้อาจช่วยรักษาสมดุลของตัวปลาได้ด้วย การค้นหาตำแหน่งด้วยคลื่นเสียงสะท้อนก็อาจเป็นปัจจัยหนึ่งในวิถีทางการเคลื่อนที่ของตัวปลา 

=== ซากดึกดำบรรพ์ ===
แม้ว่าในปัจจุบันจะมีการค้นพบรู้จักปลาซีลาแคนท์ที่มีชีวิตอยู่เพียง 2 ชนิดเท่านั้น แต่พบว่าครั้งหนึ่งพวกมันกลับเคยประสบความสำเร็จด้วยการพบเป็นฟอสซิลที่หลากหลายสกุลและหลากหลายชนิดจาก[[ยุคดีโวเนียน]]จนถึงสิ้นสุด[[ยุคครีเทเชียส]]ซึ่งเป็นจุดช่วงเวลาที่พวกมันต้องเผชิญกับความยากลำบากจนเกือบต้องสูญพันธุ์ไปทั้งหมด มักจะมีความเข้าใจกันว่าปลาซีลาแคนท์แทบจะไม่มีลักษณะที่มีการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ตลอดช่วงระยะเวลาหลายล้านปีมานี้ แต่ที่แท้จริงแล้วชนิดที่มีชีวิตทั้งสองชนิดหรือแม้แต่สกุลก็ตามไม่เคยพบในรูปของฟอสซิลเลย อย่างไรก็ตามสายพันธุ์ฟอสซิลบางชนิดโดยเฉพาะอย่างยิ่งฟอสซิลยุคครีเทเชียสสกุล ''[[มาโครโปมา]]'' ที่มีลักษณะใกล้ชิดกันกับสกุลมีชีวิตในปัจจุบันมาก เหตุผลในเรื่องนี้เป็นไปได้ว่าพวกที่สูญพันธุ์ไปนั้นเป็นพวกที่อาศัยอยู่ในน้ำตื้น ขณะที่สายพันธุ์ฟอสซิลชนิดที่อาศัยอยู่ในน้ำลึกพบว่าเป็นการยากที่จะถูกยกตัวขึ้นมาให้นักบรรพชีวินวิทยาให้สามารถค้นพบเพื่อทำการศึกษาได้ ทำให้พวกที่เป็นปลาน้ำลึกไม่พบบันทึกเป็นฟอสซิลให้เห็น สิ่งเหล่านี้ยังคงอยู่ภายใต้การสำรวจและศึกษาต่อไปโดยนักวิทยาศาสตร์

== อนุกรมวิธาน ==
[[ไฟล์:Coelacanth specimen NHM.jpg|thumb|right|250px|ตัวอย่างปลาซีลาแคนท์ที่ถูกเก็บรักษาใน[[พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติ]]ในกรุงลอนดอน]]
[[ไฟล์:Fishapods.svg|thumb|right|350px|ใน[[สัตว์มีกระดูกสันหลัง]]สายพันธุ์ใหม่ในช่วงตอนปลายของยุคดิโวเนียน ลูกหลานช่วงปลายที่มีครีบเป็นพูอย่าง ''[[Eusthenopteron]]'' แสดงถึงการปรับตัวเป็นลำดับ:<ul>
<li>''[[Panderichthys]]'' เหมาะกับโคลนตื้น&thinsp;ๆ;
<li>''[[Tiktaalik]]'' มีระยางค์คล้ายครีบที่สามารถนำมันขึ้นมาบนบกได้;
<li>[[Tetrapod|Early tetrapods]] อยู่ในหนองน้ำที่เต็มไปด้วยวัชพืช อย่างเช่น:<ul>
  <li>''[[Acanthostega]]'' มีเท้าที่มี 8 นิ้ว,
  <li>''[[Ichthyostega]]'' มีระยางค์</ul></ul>
ผู้สืบทอดยังรวมถึงพวกปลาที่มีครีบเป็นพูด้วยอย่างเช่น พวกปลาซีลาแคนท์]]

บางทีชั้นย่อย Coelacanthimorpha (Actinistia) ก็ถูกจัดให้เป็นกลุ่มของปลา [[Sarcopterygii|Sarcopterygian]] ด้วยที่รวมถึง Coelacanthiformes ด้านล่างนี้เป็นการจำแนกวงศ์และสกุลของปลาซีลาแคนท์

:**ชั้น Sarcopterygii**<br/>
:**ชั้นย่อย Coelacanthimorpha**<br/>
* **อันดับ COELACANTHIFORMES**
** **วงศ์ Coelacanthidae** (สูญพันธุ์)
*** ''[[Axelia]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Coelacanthus]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Ticinepomis]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Wimania]]'' (สูญพันธุ์)
** **วงศ์ Diplocercidae** (สูญพันธุ์)
*** ''[[Diplocercides]]'' (สูญพันธุ์)
** **วงศ์ Hadronectoridae** (สูญพันธุ์)
*** ''[[Allenypterus]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Hadronector]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Polyosteorhynchus]]'' (สูญพันธุ์)
** **วงศ์ Mawsoniidae** (สูญพันธุ์)
*** ''[[Alcoveria]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Axelrodichthys]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Chinlea]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Diplurus]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Mawsonia]]'' (สูญพันธุ์)
** **วงศ์ Miguashaiidae** (สูญพันธุ์)
*** ''[[Miguashaia]]'' (สูญพันธุ์)
** **วงศ์ Latimeriidae**
*** ''[[Holophagus]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Libys]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Macropoma]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Macropomoides]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Megacoelacanthus]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Latimeria]]'' (James Leonard Brierley Smith, 1939)
**** ''[[ปลาซีลาแคนท์มหาสมุทรอินเดียตะวันตก|L. chalumnae]]'' (Comorese coelacanth) (James Leonard Brierley Smith, 1939)
**** ''[[ปลาซีลาแคนท์อินโดนีเซีย|L. menadoensis]]'' (Indonesian coelacanth) (Pouyaud, Wirjoatmodjo, Rachmatika, Tjakrawidjaja, et al., 1999)
*** ''[[Undina (fish)|Undina]]'' (สูญพันธุ์)
** **วงศ์ Laugiidae** (สูญพันธุ์)
*** ''[[Coccoderma]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Laugia]]'' (สูญพันธุ์)
** **วงศ์ Rhabdodermatidae** (สูญพันธุ์)
*** ''[[Caridosuctor]]'' (สูญพันธุ์)
*** ''[[Rhabdoderma]]'' (สูญพันธุ์)
** **วงศ์ Whiteiidae*' (สูญพันธุ์)
*** *Whiteia'' (สูญพันธุ์)

## ความสำคัญทางวัฒนธรรม
เนื่องด้วยธรรมชาติอันน่าประหลาดในการค้นพบซีลาแคนท์ ทำให้มีผลงานสมัยใหม่ หัตถศิลป์ และวรรณกรรมได้แรงบันดาลใจจากสิ่งนี้มาก มีอย่างน้อย 22 ประเทศที่มีมันบนแสตมป์ โดยเฉพาะคอโมโรสที่มีแสตมป์ซีลาแคนท์ถึง 12 ชุด ปลานี้ยังปรากฏในธนบัตร 1000 ฟรังก์คอโมโรสและเหรียญ 5 ฟรังก์คอโมโรส

## เชิงอรรถ

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่มเติม
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Anatomy of the coelacanth โดย PBS (ต้องการ Adobe Flash)
* Dinofish.com (ต้องการ frame-capable browser)
*
*
* BBC News Science & Environment (17 เมษายน 2013). 'Living fossil' coelacanth genome sequenced.

หมวดหมู่:ปลาซีลาแคนท์
หมวดหมู่:ซากดึกดำบรรพ์