อำเภอมะขาม

**มะขาม** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดจันทบุรี เป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของอำเภอเมืองจันทบุรี ห่างจากตัวเมืองจันทบุรี 15 กิโลเมตร อดีตเป็นอำเภอที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดในจังหวัดจันทบุรี อาณาเขตกว้างขวางมากการดูแลยากที่จะเข้าถึงทั้งหมด ภายหลังจึงแยกพื้นที่การปกครองออกเป็นอำเภอแก่งหางแมว อำเภอโป่งน้ำร้อน อำเภอสอยดาว อำเภอเขาคิชฌกูฏ และบางส่วนของอำเภอเมืองจันทบุรี (ตำบลแสลง)

thumb|275x275px|ตลาดมะขาม

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอมะขาม มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเขาคิชฌกูฏและอำเภอโป่งน้ำร้อน
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอโป่งน้ำร้อนและอำเภอขลุง
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอขลุงและอำเภอเมืองจันทบุรี 
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเมืองจันทบุรีและอำเภอเขาคิชฌกูฏ
thumb|275x275px|ตลาดมะขาม

## ประวัติ
อำเภอมะขามเดิมเรียกว่า **อำเภอท่าหลวง** ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2422 โดยมีพระพลสงครามเป็นนายอำเภอคนแรก ซึ่งก่อนหน้านั้นเป็นด่านสำหรับเก็บส่วยอากร ตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำจันทบุรี ที่ตั้งตำบลท่าหลวงปัจจุบัน ต่อมาการค้าขายได้เจริญขึ้น มีการติดต่อค้าขายกับประเทศเขมร โดยใช้เส้นทางผ่านอำเภอมะขามไปยังอำเภอโป่งน้ำร้อน และข้ามไปประเทศเขมรกันมากขึ้น ที่ว่าอำเภอที่ว่าอำเภอหลังเดิมอยู่ห่างจากเส้นทางที่นะผ่านไปอำเภอโป่งน้ำร้อนมากและ เพื่อความสะดวกต่อการเก็บส่วยอากร จึงได้ย้ายที่ว่าการอำเภอมาตั้งอยู่ ณ บ้านมาข้าม หรือ มะขาม ในปี พ.ศ. 2460 และ ได้เปลี่ยนชื่อเป็น **อำเภอมะขาม** ในอดีตอาณาเขตพื้นที่อำเภอมะขามกว้างขวางมากและยากต่อการดูแลอย่างทั่วถึงมีอาณาเขต ครอบคลุม 6 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเขาคิชฌกูฏ อำเภอโป่งน้ำร้อน อำเภอสอยดาว อำเภอเมืองจันทบุรีบางส่วน(ตำบลแสลง) อำเภอแก่งหางแมว(ตำบลแก่งหางแมว) และ อำเภอมะขามในปัจจุบัน

สาเหตุที่ได้ชื่อว่า "มะขาม" ไม่ได้มีต้นมะขามหรือความเกี่ยวข้องกับต้นมะขามแต่อย่างใด เล่าต่อกันมาว่าในขณะนั้นพื้นที่อำเภอมะขามเป็นป่าดงดิบมีสัตว์ดุร้าย ไข้ป่าชุกชุม ทำให้ผู้ที่ผ่านไปมาประสบภัยอยู่เป็นเนือง ๆ การเดินทางไม่มีถนนเหมือนในปัจจุบัน การคมนาคมติดต่อกับในจังหวัดที่สะดวกที่สุดได้แก่ การใช้เส้นทางแม่น้ำจันทบุรีโดยทางเรือ ใช้เวลาเดินทางหลายชั่วโมง การเดินทางโดยทางบกต้องใช้ม้าหรือเกวียน เป็นพาหนะเดินทางผ่านเขาลัดเลาะไปตามแนวป่า กินเวลาเดินทางประมาณ 2 วัน จึงจะถึงตัวเมือง ทั้ง ๆ ที่ระยะทางประมาณ 15 กิโลเมตรเท่านั้น การเดินทางที่ยากลำบากเพราะยุคนั้นการตัดถนนยังไม่มีสภาพสิ่งแวดล้อมเป็นป่าเขาจึงมีสัตว์ร้ายนานาชนิดชุกชุม รวมทั้งไข้ป่าหรือไข้มาลาเรีย ทำให้มักมีการเสียชีวิตระหว่างเดินทาง ผู้ที่ไม่เคยมาเมื่อมาถึงแล้วหลังจากกลับก็ไม่กล้ามาอีก เพราะความขยาดต่อความทุรกันดาร และพากันขนานนามว่า "มาข้าม" ต่อมาได้เพี้ยนเป็น "มะขาม"

* พ.ศ. 2445 แยกพื้นที่ตำบลทับไทร ตำบลโป่งน้ำร้อน ตำบลคลองตาคง และตำบลทรายขาว จากอำเภอท่าหลวง ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอท่าหลวง** และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอท่าหลวง
* วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2457 โอนพื้นที่ตำบลแก่งหางแมว อำเภอท่าหลวง ไปขึ้นกับอำเภอพลอยแหวน (อำเภอท่าใหม่)
* วันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอท่าหลวง จังหวัดจันทบุรี มณฑลจันทบุรี เป็น **อำเภอมะขาม** และเปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอท่าหลวง อำเภอท่าหลวง จังหวัดจันทบุรี เป็น **กิ่งอำเภอกำพุช**
* วันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2467 โอนพื้นที่ตำบลแสลง อำเภอมะขาม ไปขึ้นกับอำเภอเมืองจันทบุรี
* วันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2481 โอนพื้นที่หมู่ 4, 5 (ในตอนนั้น) จากตำบลท่าหลวง ไปขึ้นกับตำบลมะขาม และรวมพื้นที่ตำบลน้ำรัก เข้ากับตำบลท่าหลวง แล้วจัดตั้งเป็นตำบลใหม่ ขนานนามว่า ตำบลท่าหลวง
* วันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอกำพุช อำเภอมะขาม จังหวัดจันทบุรี เป็น **กิ่งอำเภอโป่งน้ำร้อน**
* วันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2484 ยกฐานะกิ่งอำเภอโป่งน้ำร้อน อำเภอมะขาม เป็น **อำเภอโป่งน้ำร้อน**
* วันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2490 ตั้งตำบลฉมัน แยกออกจากตำบลปัถวี และตำบลมะขาม
* วันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลมะขาม ในท้องที่บางส่วนของตำบลมะขาม
* วันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2525 ตั้งตำบลอ่างคีรี แยกออกจากตำบลมะขาม
* วันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2530 ตั้งตำบลคลองพลู แยกออกจากตำบลตะเคียนทอง
* วันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2535 ตั้งตำบลชากไทย แยกออกจากตำบลพลวง
* วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2536 แยกพื้นที่ตำบลชากไทย ตำบลพลวง ตำบลตะเคียนทอง และตำบลคลองพลู จากอำเภอมะขาม ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอเขาคิชฌกูฏ** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอมะขาม
* วันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2536 ตั้งตำบลจันทเขลม แยกออกจากตำบลคลองพลู
* วันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลมะขาม เป็นเทศบาลตำบลมะขาม ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเขาคิชฌกูฏ อำเภอมะขาม เป็น **อำเภอเขาคิชฌกูฏ**
* วันที่ 11 มกราคม พ.ศ. 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลอ่างคีรี ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลอ่างคีรี
* วันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 เปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลมะขาม อำเภอมะขาม จังหวัดจันทบุรี เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลมะขามเมืองใหม่ และจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลมะขามเมืองใหม่ ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลมะขามเมืองใหม่
* วันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2552 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลฉมัน ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลฉมัน  จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลวังแซ้ม ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลวังแซ้ม และจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลท่าหลวง ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลท่าหลวง
* วันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2554 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลปัถวี ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลปัถวี

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอมะขามแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 6 ตำบล 56 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอมะขามประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลมะขาม ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลมะขาม
* **เทศบาลตำบลอ่างคีรี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอ่างคีรีทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลมะขามเมืองใหม่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะขาม (นอกเขตเทศบาลตำบลมะขาม)
* **เทศบาลตำบลท่าหลวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าหลวงทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลวังแซ้ม ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังแซ้มทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลฉมัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลฉมันทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลปัถวี ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปัถวีทั้งตำบล
## อ้างอิง

มะขาม