การทดลองนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือ กันยายน ค.ศ. 2016

รัฐบาลเกาหลีเหนือทำการจุดระเบิดนิวเคลียร์ในวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 2016 ถือเป็นการทดลองครั้งที่ห้านับตั้งแต่ ค.ศ. 2006 ณ สถานทดลองนิวเคลียร์พุงกเย-รี ห่างจากเมืองคิลจู อำเภอคิลจู ไปทางตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 

## ภูมิหลัง
การทดลองนิวเคลียร์ครั้งก่อนหน้าของเกาหลีเหนือเกิดในเดือนมกราคม ค.ศ. 2016 นำไปสู่การประณามอย่างรุนแรงจากนานาชาติ แม้จะมีเสียงเรียกร้องจากจีนและรัสเซียให้กลับเข้าสู่การเจรจาหกฝ่าย (six-party talks) แต่เกาหลีเหนือยังคงดำเนินตามความทะเยอทะยานด้านนิวเคลียร์และขีปนาวุธต่อไป:
* ระหว่างการประชุมสภาพรรคแรงงานเกาหลีครั้งที่ 7 คิม จ็อง-อึนประกาศแนวทางการพัฒนาคู่ขนานระหว่างอาวุธนิวเคลียร์และเศรษฐกิจของชาติ รวมถึงมีการประกาศกำหนดการที่วางไว้สำหรับการเปิดตัวเพื่อการทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่ห้า
* วันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ. 2016 เกาหลีเหนือประสบความสำเร็จในการยิงขีปนาวุธพิสัยกลางฐานยิงบนบก ฮวาซ็อง-10 ขึ้นสู่ระดับสูง  และพิสัย  การทดสอบขีปนาวุธครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าพิสัยของขีปนาวุธสามารถไปได้ไกลถึงประมาณ 3,500 กิโลเมตร แม้ผู้เชี่ยวชาญบางส่วนจะยังสงสัยว่าฮวาซ็อง-10 มีขีดความสามารถในการส่งหัวรบไปยังฐานทัพสหรัฐในกวมด้วยรูปแบบที่ใช้ในการทดสอบนี้หรือไม่ แต่พวกเขาก็เห็นตรงกันว่ากวมอยู่ในพิสัยหากสามารถลดน้ำหนักหัวรบจาก  ให้เหลือต่ำกว่า  ได้
* วันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 2016 เกาหลีใต้ประกาศการตัดสินใจติดตั้ง THAAD แม้จะถูกคัดค้านอย่างหนักจากจีนและรัสเซีย
* วันที่ 24 สิงหาคม ค.ศ. 2016 เกาหลีเหนือประสบความสำเร็จในการยิงขีปนาวุธข้ามทวีปจากเรือดำน้ำ พุกกุกซ็อง-1 เข้าไปในเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศของญี่ปุ่นด้วยพิสัย  และระดับสูงในระดับเดียวกัน การใช้เทคโนโลยีการยิงแบบเย็น (cold launch) ที่มีความน่าเชื่อถือมากขึ้นและจรวดเชื้อเพลิงแข็ง ทำให้เกาหลีเหนือกำลังพัฒนาเทคโนโลยีไปสู่การมีขีดความสามารถในการป้องปรามด้วยการตอบโต้ครั้งที่สอง (second-strike deterrence) การทดลองครั้งนี้เป็นครั้งแรกที่เกาหลีเหนือสามารถพัฒนาจรวดเชื้อเพลิงแข็งได้ ก่อนหน้านี้มีการสันนิษฐานว่าเกาหลีเหนือสามารถพัฒนาได้เพียงขีปนาวุธเชื้อเพลิงเหลวเท่านั้น ดังที่เห็นได้จากขีปนาวุธโรดง-1
* การซ้อมรบร่วมระหว่างสหรัฐและเกาหลีใต้ซึ่งจัดขึ้นปีละสองครั้ง ได้แก่ โฟลอีเกิล (Foal Eagle) ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน และอุลจี-ฟรีดอมการ์เดียน (Ulchi-Freedom Guardian) ในช่วงเดือนสิงหาคมถึงกันยายน สิ้นสุดลงในวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 2016 โดยปกติเกาหลีเหนือมักจะคัดค้านการซ้อมรบอย่างรุนแรงเนื่องจากตีความว่าการซ้อมรบคือ "กองกำลังปรปักษ์...ที่กำลังเตรียมการเพื่อรุกรานเกาหลีเหนือ"
* วันที่ 5 กันยายน ค.ศ. 2016 เกาหลีเหนือยิงขีปนาวุธฮวาซ็อง-9 (Scud-ER) ติดกันสามลูกเข้าไปในทะเลญี่ปุ่นด้วยพิสัยประมาณ 

การทดลองนิวเคลียร์จัดขึ้นเมื่อวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 2016 ในโอกาสครบรอบ 68 ปีการสถาปนาประเทศเกาหลีเหนือ

## การประเมินแรงระเบิด
จากการประเมินของเกาหลีใต้และญี่ปุ่น แรงระเบิดนิวเคลียร์มีค่าเทียบเท่าประมาณ 10 กิโลตันของทีเอ็นที (10 kt) โดยก่อให้เกิดคลื่นไหวสะเทือนขนาดประมาณ 5.3 ทำให้การระเบิดครั้งนี้เป็นการทดลองนิวเคลียร์ครั้งใหญ่ที่สุดของเกาหลีเหนือ จนกระทั่งมีการทดลองครั้งถัดมาใน ค.ศ. 2017

เจฟฟรีย์ ลูอิส จากสถาบันมิดเดิลเบอรีเพื่อวิเทศศึกษาในรัฐแคลิฟอร์เนีย ให้สัมภาษณ์กับรอยเตอร์สว่าแรงระเบิดถูกประเมินว่ามีค่าอย่างน้อย 20 ถึง 30 กิโลตัน โดยบทความดังกล่าวได้รับการเผยแพร่ซ้ำโดยสำนักข่าวระหว่างประเทศบางแห่งในเวลาต่อมา แรงระเบิดในระดับดังกล่าวจะทำให้การระเบิดครั้งนี้ทรงพลังยิ่งกว่าระเบิดปรมาณูลิตเติลบอย (Little Boy) ที่ถูกทิ้งลงฮิโรชิมะใน ค.ศ. 1945

สถาบันธรณีวิทยาและทรัพยากรธรรมชาติสหพันธ์ (BGR) ประเทศเยอรมนี ประเมินแรงระเบิดในเบื้องต้นไว้ที่ 25 กิโลตัน

กองทัพญี่ปุ่นส่งเครื่องบินคาวาซากิ T-4 สองลำที่ติดตั้งตู้บรรจุพิเศษเพื่อตรวจวัดกัมมันตภาพรังสีในอากาศ

วันที่ 10 กันยายน ค.ศ. 2016 นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน เปิดเผยผลการศึกษาที่อิงจากผลทางคลื่นไหวสะเทือนและสรุปว่าตำแหน่งการทดลองนิวเคลียร์อยู่ที่ละติจูด *41°17'54.60 เหนือ* ลองจิจูด *129°4'40.80 ตะวันออก* เมื่อเวลา 00:30:01.366 UTC ห่างจากจุดทดลองสามครั้งก่อนหน้า (ค.ศ. 2009, 2013 และมกราคม ค.ศ. 2016) เพียงไม่กี่ร้อยเมตร โดยมีแรงระเบิดโดยประมาณอยู่ที่ 17.8 ± 5.9 กิโลตัน (หรือแรงระเบิดโดยประมาณระหว่าง 11.9 กิโลตัน ถึง 23.7 กิโลตัน)

ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2017 ซิกฟรีด เอส. เฮ็กเกอร์ อดีตผู้อำนวยการห้องปฏิบัติการแห่งชาติลอสแอลามอส ประเมินแรงระเบิดไว้ที่ระหว่าง 15 ถึง 25 กิโลตัน

## การตอบโต้ของเกาหลีเหนือ
สื่อของรัฐเกาหลีเหนือไม่ได้ประกาศเรื่องการทดลองในทันที แต่แพร่ภาพหมายเหตุของคิม อิล-ซ็อง ผู้ก่อตั้งประเทศ รวมถึงคิม จ็อง-อิล บุตรชายและอดีตผู้นำ

ภายในเวลา 13:50 น. ตามเวลามาตรฐานเปียงยาง สื่อของรัฐ KCNA ได้ยืนยันว่านี่คือการทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่ห้าและระบุว่า "หัวรบสามารถติดตั้งกับขีปนาวุธได้"

## ปฏิกิริยาจากนานาชาติ
การทดลองดังกล่าวซึ่งจัดขึ้นเพื่อท้าทายประชาคมระหว่างประเทศ นำไปสู่การประณามอย่างกว้างขวางจากสังคมโลก

คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติประณามการทดลองนี้และระบุว่าจะจัดทำข้อมติใหม่ โดยมีสหรัฐ สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศสร่วมกันผลักดันให้มีการคว่ำบาตรครั้งใหม่ แอช คาร์เตอร์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมสหรัฐ ระบุในการแถลงข่าวว่า "จีนมีและต้องร่วมรับผิดชอบที่สำคัญต่อพัฒนาการในครั้งนี้และมีความรับผิดชอบที่สำคัญในการพลิกผันสถานการณ์ดังกล่าว" ทั้งนี้ จีนยังไม่ได้ยืนยันการสนับสนุนการคว่ำบาตรที่เข้มงวดขึ้น ทาดาชิ คิมิยะ ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยโตเกียว กล่าวกับรอยเตอร์สว่า "การคว่ำบาตรเกือบทุกอย่างที่เป็นไปได้ได้ถูกนำมาใช้ไปหมดแล้ว ดังนั้นนโยบายจึงอยู่ในภาวะชะงักงัน ในความเป็นจริง วิธีการที่สหรัฐ เกาหลีใต้ และญี่ปุ่นจะใช้กดดันเกาหลีเหนือนั้นได้มาถึงขีดจำกัดแล้ว"

ประธานาธิบดีบารัก โอบามาของสหรัฐ ประธานาธิบดีพัก กึน-ฮเยของเกาหลีใต้ และนายกรัฐมนตรีชินโซ อาเบะของญี่ปุ่นเห็นพ้องที่จะร่วมกัน "ดำเนินขั้นตอนสำคัญเพิ่มเติม รวมถึงการคว่ำบาตรใหม่ เพื่อแสดงให้เกาหลีเหนือเห็นว่ามีการกระทำที่ผิดกฎหมายและเป็นอันตรายนั้นมีผลที่ตามมา" โดยสหรัฐ เกาหลีใต้ และญี่ปุ่นได้เรียกประชุมลับฉุกเฉินของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติทันที ในแถลงการณ์วันที่ 9 กันยายน คณะมนตรีฯ ประณามการทดลองอย่างรุนแรงและระบุว่าจะดำเนินการ "มาตรการสำคัญเพิ่มเติม" เพื่อเป็นการตอบโต้ ตามที่เคยให้คำมั่นไว้ในข้อมติก่อนหน้านี้หากมีการละเมิดเกิดขึ้นอีกครั้ง แถลงการณ์ระบุว่ามาตรการที่ไม่ใช่ทางทหาร เช่น การคว่ำบาตร จะถูกนำมาใช้ภายใต้ข้อที่ 41 ของกฎบัตรสหประชาชาติ

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อการทดลองอาวุธนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือ
* รายชื่อประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์
* ประเทศเกาหลีเหนือกับอาวุธอานุภาพทำลายล้างสูง
* สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์

## อ้างอิง

การทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่ 2
2016-09
หมวดหมู่:ทวีปเอเชียในเดือนกันยายน พ.ศ. 2559
หมวดหมู่:การทดลองอาวุธนิวเคลียร์ใต้ดิน