อำเภอสามพราน

**สามพราน** เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดนครปฐม และเป็นอำเภอที่มีประชากรมากเป็นอันดับ 2 ของจังหวัด รองจากอำเภอเมืองนครปฐม มีแม่น้ำนครชัยศรีไหลผ่าน ได้รับความเจริญจากกรุงเทพมหานครในด้านรถโดยสารประจำทาง ห้างสรรพสินค้า หมู่บ้านจัดสรรมากมาย เป็นที่ตั้งของ เทศบาลเมืองไร่ขิง อันเป็นที่ตั้งของ วัดไร่ขิง วัดพระอารามหลวงที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งในอำเภอสามพราน ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพมหานคร อีกทั้งเป็น 1 ใน 2 อำเภอของจังหวัดที่มีอาณาเขตติดต่อกับกรุงเทพมหานคร

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอสามพรานตั้งอยู่ทางทิศใต้สุดของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงเรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอนครชัยศรีและอำเภอพุทธมณฑล มีคลองบางกระทึก คลองวัฒนา ถนนพุทธมณฑล สาย 4 ถนนสุภาพบุรุษ แนวรั้ว มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ ศาลายา แนวรั้วหมู่บ้านเอื้ออาทร ศาลายา มีแม่น้ำท่าจีน คลองบางอ้อค้อน ถนนพุทธมณฑลสาย 8 เป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับเขตทวีวัฒนาและเขตหนองแขม (กรุงเทพมหานคร) มีแนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างกรุงเทพมหานครและจังหวัดนครปฐมเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอกระทุ่มแบนและอำเภอบ้านแพ้ว (จังหวัดสมุทรสาคร) มีคลองวังบางยาง มีแนวเส้นแบ่งเขตระหว่างจังหวัดสมุทรสาครและจังหวัดนครปฐม มีแนวรั้วหมู่บ้านเคหะอ้อมน้อย มีคลองนางนวล คลองหนองนกไข่ คลองปล่องเหลี่ยม คลองบางม่วง และคลองพระประแดงเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบางแพ (จังหวัดราชบุรี) และอำเภอเมืองนครปฐม มีคลองรางสังกะสี คลองขุนเทพ คลองควาย แนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างอำเภอสามพรานและอำเภอเมืองนครปฐม มีคลองลำเจียกและคลองรากเข้เป็นเส้นแบ่งเขต

## ที่มาของชื่ออำเภอ
มีตำนานเล่าต่อกันมาว่าเดิมท้องที่เหล่านี้เป็นป่ารกชัฏ เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด รวมทั้งเป็นที่ชุมนุมของช้างโขลงใหญ่ด้วย ช้างโขลงนี้ชอบลงมาหากินและเหยียบย่ำจนเส้นทางกลายเป็นทางน้ำและลำคลอง จนในที่สุดชาวบ้านในสมัยนั้นได้เรียกกันว่า "คลองบางช้าง" และในบริเวณนั้นก็ได้กลายเป็นชื่อเรียกตำบลมาจนถึงปัจจุบันนี้ คือ "ตำบลบางช้าง" สำหรับโขลงช้างที่หากินในบริเวณเขตบางช้างนั้น หัวหน้าโขลงช้างเกิดตกมัน ดุร้ายมาก และได้สร้างความเสียหายโดยออกอาละวาดทำลายพืชผลของชาวบ้านจนชาวบ้านทนไม่ไหว ได้ร่วมมือกันปราบเจ้าช้างตกมันเชือกนั้น แต่ทว่าช้างตกมันเชือกนี้มีกำลังเหลือหลาย ชาวบ้านไม่สามารถปราบได้ถึงแม้จะพยายามสักเพียงใด

ในขณะนั้นได้มีนายพรานสามคนเดินทางมายังคลองปากลัด (ปัจจุบันเรียกว่า "วัดท่าข้าม") ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากเขตตำบลบางช้างมากนัก นายพรานสามคนได้เดินทางลัดคลองท่านาไปยังบริเวณที่โขลงช้างนั้นอาศัยอยู่ นายพรานทั้งสามเปรียบเสมือนอัศวินม้าขาวของชาวบ้านคลองบางช้าง ได้ทำการปราบช้างตกมันเชือกนั้นโดยใช้ความเชี่ยวชาญและความสามัคคี จนในที่สุดก็สามารถปราบช้างตกมันได้สำเร็จ ชาวบ้านจึงได้เรียกบริเวณที่นายพรานทั้งสามปราบช้างได้สำเร็จว่า "สามพราน" ซึ่งในปัจจุบันเรียกว่า "ตำบลสามพราน"

## ประวัติศาสตร์
ในอดีตอำเภอสามพรานนั้นมีชื่อเรียกว่า **อำเภอตลาดใหม่** ตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2439 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยสร้างขึ้นในที่ดินของพระยาสุนทรบุรีศรีพิชัยสงครามรามภักดีสุริยะพาหะ (อี้ กรรณสูต) ซึ่งพื้นที่บริเวณนั้นเรียกว่าตลาดใหม่ 

ใน พ.ศ. 2458 ได้ย้ายที่ทำการไปสร้างใหม่ในตำบลสามพราน เนื่องจากที่ทำการเดิมคับแคบ ให้บริการประชาชนได้ไม่สะดวก พร้อมกับเปลี่ยนชื่อเป็น **อำเภอสามพราน** ตามชื่อสถานที่ตั้งที่ว่าการอำเภอซึ่งอยู่ภายใต้การปกครองของมณฑลนครไชยศรี ต่อมาใน พ.ศ. 2474 ทางราชการยุบมณฑลนครไชยศรีลง อำเภอสามพรานจึงขึ้นอยู่กับเมืองราชบุรีอยู่ระยะหนึ่ง จนกระทั่ง พ.ศ. 2476 ได้ยุบมณฑลทั้งหมดทั่วราชอาณาจักร อำเภอสามพรานจึงได้ขึ้นอยู่กับจังหวัดนครปฐม ตามพระราชบัญญัติระเบียบการบริหารราชการของราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2476

ส่วนนี้ตั้งแต่ พ.ศ. 2469 ถึงปัจจุบัน (เรียงตามปี)
* ในปี พ.ศ. 2469 ทางราชการได้มีคำสั่งโอนตำบลท่าไม้ ตำบลบางยาง ตำบลซูกั้ง (หนองนกไข่) และตำบลอ้อมน้อย อำเภอสามพราน ไปขึ้นกับอำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร
*วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลคลองใหม่ แยกออกจากตำบลสามพราน ตำบลบางช้าง และตำบลท่าตลาด ตั้งตำบลยายชา แยกออกจากตำบลสามพราน และตำบลท่าตลาด ตั้งตำบลท่าข้าม แยกออกจากตำบลสามพราน ตั้งตำบลบางเตย แยกออกจากตำบลบางกระทึก ตำบลทรงคนอง และตำบลไร่ขิง ตั้งตำบลหอมเกร็ด แยกออกจากตำบลทรงคนอง และตำบลท่าตลาด ตั้งตำบลบ้านใหม่ แยกออกจากตำบลอ้อมใหญ่
* วันที่ 31 สิงหาคม 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลสามพราน ในท้องที่บางส่วนของ ตำบลสามพราน ตำบลคลองใหม่ ตำบลท่าตลาด และตำบลยายชา
* วันที่ 5 มีนาคม 2506 ขยายเขตพื้นที่สุขาภิบาลสามพราน ให้ครอบคลุมพื้นที่เพิ่มขึ้น
* วันที่ 31 กรกฎาคม 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลดอนหวาย ในท้องที่บางส่วนของตำบลบางกระทึก และตำบลบางเตย
* วันที่ 24 กันยายน 2508 ยุบสุขาภิบาลดอนหวาย และเปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลสามพราน ให้ครอบคลุมทั้งอำเภอสามพราน
* วันที่ 14 กันยายน 2519 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลสามพราน คล้ายกับแบบปี 2506
* วันที่ 3 มีนาคม 2524 จัดตั้งสุขาภิบาลอ้อมใหญ่ ในพื้นที่ตำบลอ้อมใหญ่ และบางส่วนของตำบลบ้านใหม่
* วันที่ 1 มกราคม 2527 ได้โอนพื้นที่หมู่ที่ 3 และหมู่ที่ 6 (ที่มีพื้นที่อยู่ในพุทธมณฑล) ของตำบลบางกระทึก อำเภอสามพราน ไปขึ้นกับตำบลศาลายา อำเภอนครชัยศรี (ในขณะนั้น)
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลสามพราน และสุขาภิบาลอ้อมใหญ่ เป็นเทศบาลตำบลสามพราน และเทศบาลตำบลอ้อมใหญ่ตามลำดับ

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอสามพรานแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 16 ตำบล 137 หมู่บ้าน ดังนี้

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอสามพรานประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองสามพราน]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสามพราน ตำบลท่าตลาด ตำบลคลองใหม่ และตำบลยายชา 
* **[[เทศบาลเมืองไร่ขิง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไร่ขิงทั้งตำบล
* **[[เทศบาลเมืองกระทุ่มล้ม]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระทุ่มล้มทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลอ้อมใหญ่]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอ้อมใหญ่ทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลบ้านใหม่
* **เทศบาลตำบลบางกระทึก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกระทึกทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลคลองจินดา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองจินดาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าข้าม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าข้ามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทรงคนอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทรงคนองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหอมเกร็ด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหอมเกร็ดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางเตย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางเตยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสามพราน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามพราน (นอกเขตเทศบาลเมืองสามพราน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางช้าง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางช้างทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตลาด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าตลาด (นอกเขตเทศบาลเมืองสามพราน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคลองใหม่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองใหม่ (นอกเขตเทศบาลเมืองสามพราน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตลาดจินดา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลาดจินดาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลยายชา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยายชา (นอกเขตเทศบาลเมืองสามพราน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านใหม่ (นอกเขตเทศบาลตำบลอ้อมใหญ่)

## การคมนาคม
### ถนน
ถนนสายสำคัญในอำเภอสามพราน ได้แก่
* ถนนเพชรเกษม
* ถนนบรมราชชนนี
* ถนนพุทธมณฑลสาย 4
* ถนนพุทธมณฑลสาย 5
* ถนนพุทธมณฑลสาย 6
* ถนนพุทธมณฑลสาย 7

### ระบบขนส่ง
อำเภอสามพราน มีรถโดยสารประจำทางผ่านในเขตอำเภอ ดังนี้
#### หมวด 1
* สาย 81 (4-45) หมู่บ้านกลาโหม - ท่าราชวรดิฐ (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 84 (4-46) วัดไร่ขิง - คลองสาน (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 123 (4-50) สวนสามพราน - ท่าราชวรดิฐ (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 163 (4-55) ศาลายา - BTS สนามกีฬาแห่งชาติ (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 515 (4-61) เซ็นทรัล ศาลายา - อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 515E (4-71E) เซ็นทรัล ศาลายา - ทางด่วน - อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ (ขสมก.)
* สาย 539 (4-62) อ้อมน้อย - อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ (เอกชน)
* สาย 547 (4-63) หมู่บ้านเอื้ออาทรศาลายา - ถนนตก (ไทยสมายล์บัส)
* สาย 556 (4-64) แยกนครชัยศรี - อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย (ขสมก.)
* สาย ปอ.556 (4-64) วัดไร่ขิง - อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย (ขสมก.)
* สาย 4-70E เซ็นทรัลศาลายา - BTS หมอชิต (ขสมก.)

#### หมวด 2
* สาย 76 กรุงเทพฯ - พุทธมณฑล -  ราชบุรี (รถร่วม บขส.)
* สาย 80 กรุงเทพฯ (ปิ่นเกล้า) - นครปฐม - บางลี่ (รถร่วม บขส.)
* สาย 81 กรุงเทพฯ - กาญจนบุรี (รถร่วม บขส.)
* สาย 88 กรุงเทพฯ (ปิ่นเกล้า) - นครปฐม - สุพรรณบุรี (รถร่วม บขส.)
* สาย 997 กรุงเทพฯ - พุทธมณฑล - นครปฐม (รถร่วม บขส.)
* สาย 9915 กรุงเทพฯ (หมอชิต) - ราชบุรี - จอมบึง (รถร่วม บขส.)

#### หมวด 3
* สาย 402 นครปฐม - สามพราน - สมุทรสาคร (รถร่วม บขส.)

## สถานที่สำคัญ
* โรงเรียนนายร้อยตำรวจ
* โรงเรียน ภ.ป.ร. ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
* โรงเรียนยอแซฟอุปถัมภ์
* โรงเรียนมารีย์อุปถัมภ์
* โรงเรียนนักบุญเปโตร
* โรงเรียนนาคประสิทธิ์
* โรงเรียนสามพรานวิทยา
* โรงเรียนสุคนธีรวิทย์
* โรงเรียนสกลวิทยา
* โรงเรียนบวรธนวิทย์
* วิทยาลัยแสงธรรม 
* โรงเรียนวัดไร่ขิง(สุนทรอุทิศ)
* โรงเรียนวัดไร่ขิงวิทยา
* โรงเรียนวัดดอนหวาย
* บ้านผู้หว่าน
* วัดไร่ขิง
* วัดดอนหวาย
* วัดพุทโธ (วัดพญามังกร)
* โรงเรียนเอกดรุณ

## วัดในอำเภอสามพราน
วัดในอำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ประกอบด้วย

* วัดไร่ขิง (มงคลจินดาราม)
* วัดนครชื่นชุ่ม
* วัดเพลินเพชร
* วัดปรีดาราม (ยายส้ม)
* วัดวังน้ำขาว
* วัดบางช้างเหนือ
* วัดเชิงเลน
* วัดจินดาราม
* วัดราษฎร์ศรัทธาราม
* วัดทรงคนองวัดญาณเวศกวัน
* วัดดอนหวายวัดเชิงเลน
* วัดบางช้างใต้
* วัดเทียนดัด
* วัดเดชานุสรณ์
* สุสานวัดนักบุญเปโตร
* วัดสรรเพชญ
* วัดดงเกตุ
* วัดหอมเกร็ด
* วัดคลองอ้อมใหญ่
* วัดอ้อมใหญ่
* วัดสิรินธรเทพรัตนาราม
* วัดธรรมปัญญารามบางม่วง
* วัดท่าพูด
* วัดท่าข้าม

## โรงเรียนในอำเภอสามพราน

โรงเรียนในอำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ประกอบด้วย

*โรงเรียนวัดหอมเกร็ด (ไพศาลประชานุกูล)
*โรงเรียนปรีดารามวิทยาคม
*โรงเรียนวัดเชิงเลน (นครใจราษฏร์)
*โรงเรียนวัดบางช้างเหนือ (นครแสงโสภานุเคราะห์)
*โรงเรียนบ้านหอมเกร็ด 
*โรงเรียนบ้านตากแดด
*โรงเรียนวัดราษฎร์ศรัทธาราม
*โรงเรียนบ้านฉาง (บุญรอด ประชานุกูล) 
*โรงเรียนหลวงพ่อแช่มอุปถัมภ์ (ฉิน เกตุ อ่อนอุทิศ)
*โรงเรียนวัดจินดาราม
*โรงเรียนบ้านคลองใหม่ (พรเอิบดิลกราษฎร์บำรุง)
*โรงเรียนบ้านหัวอ่าว (ก๊วยสมบุญราษฏร์บำรุง)
*โรงเรียนบ้านพาดหมอน
*โรงเรียนบ้านคลองจินดา
*โรงเรียนวัดท่าข้าม (ประสานมงคลราษฎร์)
*โรงเรียนวัดทรงคนอง (กิมไน้บำรุงวิทย์)
*โรงเรียนวัดสรรเพชญ (ทวีวิทยาคม)
*โรงเรียนบ้านท่าตลาด
*โรงเรียนวัดบางช้างใต้ (กิตติวิทยากร)
*โรงเรียนบ้านเพลินวิทยา
*โรงเรียนวัดปรีดาราม
*โรงเรียนสกลวิทยา
*โรงเรียนเทศบาล๑บ้านสามพราน(นครสาระผดุงวิทย์)
*วิทยาลัยการอาชีพนครปฐม 
*โรงเรียนบ้านบางม่วง (ประชารังสิต)
*โรงเรียนบ้านคลองลัดอ้อมใหญ่ (นครราษฎร์วิทยาคาร)
*โรงเรียนเบญญาพัฒน์

## สถานที่ท่องเที่ยว
* สวนสามพราน
* ลานแสดงช้างและฟาร์มจระเข้สามพราน
* ตลาดน้ำดอนหวาย
* ตลาดน้ำคลองจินดา
*วัดไร่ขิงพระอาารามหลวง
*วัดสามพราน (พุทโธภาวนา)
*วัดท่าพูดและพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดท่าพูด
*สวนนกยูงสามพราน

## โรงพยาบาลในอำเภอสามพราน
*โรงพยาบาลสามพราน
*โรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์

## โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในอำเภอสามพราน
*โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลยายชา (สถานีอนามัยยายชา)
*โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านใหม่ (สถานีอนามัยตำบลบ้านใหม่)
*โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไร่ขิง (สถานีอนามัยตำบลไร่ขิง)
*โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลกระทุ่มล้ม

## แหล่งข้อมูลอื่น

* แหล่งท่องเที่ยวในอำเภอสามพราน 

## อ้างอิง


สามพราน