อำเภอเมืองหนองบัวลำภู

**เมืองหนองบัวลำภู** เป็นอำเภอศูนย์กลางการปกครอง เศรษฐกิจ และการคมนาคมของจังหวัดหนองบัวลำภู

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเมืองหนองบัวลำภูมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอนากลาง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอกุดจับและอำเภอหนองวัวซอ (จังหวัดอุดรธานี)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอโนนสังและอำเภอศรีบุญเรือง
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอศรีบุญเรืองและอำเภอนากลาง
thumb|275x275px|วัดพระธาตุหาญเทาว์
thumb|300x300px|ศาลหลักเมืองหนองบัวลำภู

## ประวัติ
อำเภอเมืองหนองบัวลำภู หรืออำเภอหนองบัวลำภูเดิม เคยเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานี อยู่ห่างจากจังหวัดอุดรธานีประมาณ 46 กิโลเมตร (มีระยะทางห่างจากกรุงเทพฯ โดยเส้นทางรถยนต์ประมาณ 568 กิโลเมตร) ในอดีตจังหวัดหนองบัวลำภูเป็นเมืองโบราณที่ก่อตั้งมาแล้วไม่น้อยกว่า 900 ปี เดิมเป็นดินแดนที่ขึ้นต่อกรุงศรีสัตตนาคนหุต มีชื่อว่า "เมืองหนองบัวลุ่มภู นครเขื่อนขันธ์กาบแก้วบัวบาน" 

เนื่องจากรัฐบาลมีนโยบายในการกระจายอำนาจมายังส่วนภูมิภาค เพื่อประโยชน์ในด้านการปกครอง การให้บริการของรัฐ การอำนวยความสะดวกแก่ประชาชน การส่งเสริมให้ท้องที่เจริญยิ่งขึ้น ตลอดจนเพื่อความมั่นคงของชาติ ประกอบกับจังหวัดอุดรธานีมีอาณาเขตกว้างขวางและมีพลเมืองมาก จึงเห็นสมควรแยกอำเภอต่าง ๆ บางอำเภอ ตั้งขึ้นเป็นจังหวัด โดยได้รับการสถาปนาให้เป็นจังหวัดหนองบัวลำภูอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2536 เป็นต้นไป

* วันที่ 31 มกราคม 2468 ยุบตำบลบ้านจิก ไปรวมกับตำบลหนองบัว และตั้งตำบลโนนสัง แยกออกจากตำบลหัวนา
*วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดอุดรธานี กับจังหวัดเลย โดยโอนพื้นที่หมู่ 6,12 ตำบลนากลาง อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี ไปขึ้นกับตำบลทุ่งโพธิ์ อำเภอกุดป่อง จังหวัดเลย และโอนพื้นที่หมู่ที่ 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 ตำบลยางหล่อ อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี ไปขึ้นกับตำบลปวนพุ อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย
*วันที่ 24 เมษายน 2482 โอนพื้นที่หมู่ 13,16 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองบัว ไปขึ้นกับตำบลนากลาง
*วันที่ 5 พฤศจิกายน 2483 ตั้งตำบลหนองเรือ แยกออกจากตำบลโนนสัง และตำบลหัวนา
* วันที่ 9 ธันวาคม 2490 แยกพื้นที่ตำบลโนนสัง และตำบลหนองเรือ อำเภอหนองบัวลำภู มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอโนนสัง** ขึ้นกับอำเภอหนองบัวลำภู
* วันที่ 7 สิงหาคม 2493 ตั้งตำบลกุดดู่ แยกออกจากตำบลโนนสัง และตั้งตำบลหนองบัวใต้ แยกออกจากตำบลหนองเรือ นอกจากนี้ยังโอนพื้นที่หมู่ 24 (ในตอนนั้น) จากตำบลโนนสัง มาขึ้นกับตำบลหนองเรือ
* วันที่ 3 เมษายน 2494 ตั้งตำบลศรีบุญเรือง และตำบลนากอก แยกออกจากตำบลยางหล่อ ตั้งตำบลบ้านขาม แยกออกจากตำบลหัวนา และตั้งตำบลนาสี แยกออกจากตำบลเก่ากลอย
* วันที่ 4 กันยายน 2494 ตั้งตำบลหนองสวรรค์ แยกออกจากตำบลหนองบัว
* วันที่ 5 มิถุนายน 2499 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอโนนสัง อำเภอหนองบัวลำภู เป็น **อำเภอโนนสัง**
* วันที่ 7 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองบัวลำภู ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองบัว
* วันที่ 20 กรกฎาคม 2508 แยกพื้นที่ตำบลศรีบุญเรือง ตำบลนากอก และตำบลยางหล่อ อำเภอหนองบัวลำภู มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอศรีบุญเรือง** ขึ้นกับอำเภอหนองบัวลำภู และแยกพื้นที่ตำบลนากลาง ตำบลเก่ากลอย ตำบลนาสี อำเภอหนองบัวลำภู มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอนากลาง** ขึ้นกับอำเภอหนองบัวลำภู
* วันที่ 31 พฤษภาคม 2509 จัดตั้งสุขาภิบาลนากลาง ในท้องที่บางส่วนของตำบลนากลาง
* วันที่ 19 กรกฎาคม 2509 จัดตั้งสุขาภิบาลโนนสูงเปลือย ในท้องที่บางส่วนของตำบลศรีบุญเรือง
* วันที่ 25 เมษายน 2510 ตั้งตำบลหนองภัยศูนย์ แยกออกจากตำบลหนองบัว ตั้งตำบลบ้านพร้าว แยกออกจากตำบลหัวนา ตั้งตำบลโนนขมิ้น แยกออกจากตำบลหนองสวรรค์ ตั้งตำบลนาแก และตำบลฝั่งแดง แยกออกจากตำบลนากลาง ตั้งตำบลนาดี แยกออกจากตำบลเก่ากลอย ตั้งตำบลเมืองใหม่ แยกออกจากตำบลศรีบุญเรือง ตั้งตำบลโนนสะอาด แยกออกจากตำบลนากอก และตั้งตำบลกุดสะเทียน แยกออกจากตำบลยางหล่อ
*วันที่ 11 มิถุนายน 2511 ตั้งตำบลบ้านโคก แยกออกจากตำบลนาสี
*วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2512 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอศรีบุญเรือง และกิ่งอำเภอนากลาง อำเภอหนองบัวลำภู เป็น **อำเภอศรีบุญเรือง** และ**อำเภอนากลาง**
*วันที่ 26 สิงหาคม 2512 จัดตั้งสุขาภิบาลจอมทอง ในท้องที่บางส่วนของตำบลศรีบุญเรือง
*วันที่ 7 ตุลาคม 2512 จัดตั้งนิคมสร้างตนเองเชียงพิณ ในท้องที่อำเภอเมืองอุดรธานี และอำเภอหนองบัวลำภู
*วันท 7 ธันวาคม 2516 โอนพื้นที่หมู่ 4 และ 11 (ในตอนนั้น) จากตำบลโนนขมิ้น มาขึ้นกับตำบลฝั่งแดง อำเภอนากลาง
*วันที่ 27 สิงหาคม 2517 ตั้งตำบลโพธิ์ชัย แยกออกจากตำบลหนองบัว
*วันที่ 12 สิงหาคม 2518 ตั้งตำบลนามะเฟือง แยกออกจากตำบลบ้านขาม
*วันที่ 23 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลกุดจิก แยกออกจากตำบลหนองภัยศูนย์ และตั้งตำบลลำภู แยกออกจากตำบลหนองบัว
*วันที่ 8 มีนาคม 2526 โอนพื้นที่หมู่ 10 (ในขณะนั้น) ของตำบลนามะเฟือง ไปตั้งเป็นหมู่ที่ 18 ของตำบลหัวนา
*วันที่ 30 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลนาคำไฮ แยกออกจากตำบลหนองสวรรค์
*วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลโนนทัน แยกออกจากตำบลหนองบัว และตั้งตำบลป่าไม้งาม แยกออกจากตำบลหัวนา
*วันที่ 11 มิถุนายน 2530 จัดตั้งสุขาภิบาลนามะเฟือง ในท้องที่บางส่วนของตำบลนามะเฟือง และจัดตั้งสุขาภิบาลนาคำไฮ ในท้องที่บางส่วนของตำบลนาคำไฮ
*วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลหนองหว้า แยกออกจากตำบลโนนขมิ้น
*วันที่ 2 กันยายน 2536 แยกพื้นที่อำเภอหนองบัวลำภู อำเภอนากลาง อำเภอโนนสัง อำเภอศรีบุญเรือง และอำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดอุดรธานี มาตั้งเป็น **จังหวัดหนองบัวลำภู** และเปลี่ยนชื่ออำเภอหนองบัวลำภู เป็น**อำเภอเมืองหนองบัวลำภู**
*วันที่ 5 พฤษภาคม 2537 จัดตั้งสุขาภิบาลหัวนา ในท้องที่บางส่วนของตำบลหัวนา
*วันที่ 9 พฤศจิกายน 2537 ยกฐานะจากสุขาภิบาลหนองบัวลำภู เป็นเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู
*วันที่ 26 ธันวาคม 2537 จัดตั้งศาลจังหวัดหนองบัวลำภู
*วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลนามะเฟือง สุขาภิบาลนาคำไฮ และสุขาภิบาลหัวนา เป็นเทศบาลตำบลนามะเฟือง เทศบาลตำบลนาคำไฮ และเทศบาลตำบลหัวนา ตามลำดับ

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเมืองหนองบัวลำภูแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 15 ตำบล 179 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเมืองหนองบัวลำภูประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองหนองบัวลำภู]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำภูทั้งตำบล บางส่วนของตำบลหนองบัวและตำบลโพธิ์ชัย
* **[[เทศบาลตำบลนาคำไฮ]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนาคำไฮ
* **[[เทศบาลตำบลนามะเฟือง]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนามะเฟือง
* **[[เทศบาลตำบลหัวนา]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหัวนา
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัว (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองภัยศูนย์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองภัยศูนย์ทั้งตำบล และตำบลโพธิ์ชัย (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองสวรรค์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองสวรรค์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลข่าใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวนา (นอกเขตเทศบาลตำบลหัวนา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านขาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านขามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองศาลา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนามะเฟือง (นอกเขตเทศบาลตำบลนามะเฟือง)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพร้าว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านพร้าวทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโนนขมิ้น** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนขมิ้นทั้งตำบล 
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกุดจิก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดจิกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโนนทัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนทันทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโนนสมบูรณ์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาคำไฮ (นอกเขตเทศบาลตำบลนาคำไฮ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลป่าไม้งาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าไม้งามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหว้า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหว้าทั้งตำบล

## อ้างอิง


เมือง