สีฝุ่นเทมเพอรา

[thumb|240px|[พระแม่มารีและพระบุตรโดยดุชโช, เทมเพอราและทองบนไม้, ค.ศ. 1284, เซียนา]]
[240px|right|thumb|ภาพเขียนสีฝุ่นเทมเพอราบนไม้โดย[Niccolò Semitecolo|นิคโคโล เซมิเทโคโล ค.ศ. 1367]]
**สีฝุ่นเทมเพอรา** () เป็นสิ่งที่ใช้ในการเขียนภาพที่แห้งง่ายและถาวรที่ประกอบด้วยรงควัตถุผสมกับของเหลวที่เป็นตัวเชื่อม (มักจะใช้สารกลูเตน (Gluten)) เช่นไข่แดงหรือสารที่เป็นตัวเชื่อม (Sizing) อื่น ๆ นอกจากนั้นเทมเพอราก็ยังหมายถึงจิตรกรรมที่เขียนด้วยสารผสมดังกล่าวด้วย การเขียนด้วยวิธีนี้เป็นวิธีที่ทำให้ภาพที่เขียนมีอายุยืนนานเช่นภาพที่เขียนในคริสต์ศตวรรษที่หนึ่งก็ยังมีอยู่ให้เห็น เทมเพอราที่ผสมด้วยไข่เป็นวิธีที่ใช้ในการเขียนภาพโดยทั่วไปมาจนหลังคริสต์ศตวรรษที่ 16 เมื่อมาแทนที่ด้วยการเขียนด้วยสีน้ำมัน เทมเพอราอีกประเภทหนึ่งที่ผสมระหว่างรงควัตถุกับสารที่เป็นกาวที่ใช้กันอย่างแพร่หลายและมักจะเรียกโดยผู้ผลิตในสหรัฐอเมริกาว่าสีโปสเตอร์

## ประวัติ
การเขียนจิตรกรรมเทมเพอราพบมาตั้งแต่การเขียนตกแต่งโลงหินสมัยอียิปต์โบราณ ภาพเหมือนมัมมีเฟยุม (Fayum mummy portraits) หลายภาพก็เขียนด้วยเทมเพอราและบางครั้งก็ผสมกับจิตรกรรมขี้ผึ้งร้อน (Encaustic painting) การเขียนด้วยวิธีดังว่านี้เป็นวิธีที่รู้จักกันมาตั้งแต่สมัยคลาสสิก และเป็นวิธีเขียนหลักในการเขียนจิตรกรรมแผง และ หนังสือวิจิตรของไบแซนไทน์และในยุคกลาง และ ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาตอนต้นในยุโรป จิตรกรรมเทมเพอราเป็นวิธีเขียนหลักของจิตรกรรมแผงที่ใช้โดยจิตรกรแทบทุกคนในยุคกลางและยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาตอนต้นมาจนถึงปี ค.ศ. 1500 ตัวอย่างเช่นงานเขียนของงานเขียนจิตรกรรมแผงทุกชิ้นที่ยังคงหลงเหลืออยู่โดยมีเกลันเจโลเป็นงานเขียนเทมเพอราผสมไข่

สีน้ำมันที่อาจจะมาจากอัฟกานิสถานระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 5 ถึง คริสต์ศตวรรษที่ 9 และแพร่เข้ามาทางตะวันตกในยุคกลาง ในที่สุดก็มาแทนที่เทมเพอราระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 15 ในจิตรกรรมยุคเนเธอร์แลนด์ตอนต้นทางตอนเหนือของยุโรป ราวปี ค.ศ. 1500 สีน้ำมันก็มาแทนที่เทมเพอราในอิตาลี ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ถึง คริสต์ศตวรรษที่ 20 ก็มีการฟื้นฟูการเขียนด้วยเทมเพอราขึ้นมาเป็นช่วง ๆ ในการศิลปะตะวันตก เช่น ในกลุ่มจิตรกรพรีราฟาเอลไลท์, จิตรกรสัจนิยมต่อสังคมและอื่น ๆ  จิตรกรรมเทมเพอรายังคงเป็นวิธีเขียนในกรีซและรัสเซียที่เป็นวิธีที่ระบุว่าต้องใช้ในการเขียนไอคอนของอีสเติร์นออร์โธด็อกซ์

## วิธีเขียน
เทมเพอราเดิมทำโดยการบดรงควัตถุที่เป็นผงแห้งลงไปพร้อมกับสิ่งที่ผสานสีกับพื้นผิวที่ทาเช่นไข่, กาว, น้ำผึ้ง, น้ำ, นมในรูปของcasein หรือ ต้นยางต่าง ๆ 

การเขียนก็เริ่มด้วยการนำรงควัตถุปริมาณเล็กน้อยบนจานสี จาน หรือ ชาม และเติมสารที่เป็นตัวเชื่อมราวเท่าตัว และทำการผสม ปริมาณของสารเชื่อมก็แล้วแต่สีที่ใช้ จากนั้นก็เติมน้ำกลั่น

### เทมเพอราไข่
[thumb|250px|[พระกระยาหารมื้อสุดท้าย (เลโอนาร์โด)|พระกระยาหารมื้อสุดท้ายโดยเลโอนาร์โด ดา วินชี, เทมเพอราบนชอล์ค, ค.ศ. 1495–ค.ศ. 1498]]
[thumb|250px|“''[Tarlati polyptych|บานพับภาพทาร์ลาที*” โดย[[เปียโตร ลอเร็นเซ็ตติ]], เทมเพอราและทองบนแผง, ค.ศ. 1320]]
วิธีการเขียนเทมเพอราที่เป็นที่รู้จักกันดีที่สุดคือ “เทมเพอราไข่” วิธีการผสมแบบนี้จะใช้เฉพาะไข่แดง ส่วนผสมก็จะได้รับการปรับไปเรื่อยๆ เพื่อรักษาดุลย์ระหว่าง “ความมัน” และ “ความใส” ที่ต้องการ โดยการปรับปริมาณไข่และปริมาณน้ำ เมื่อเทมเพอราเริ่มแห้งจิตรกรก็จะเติมน้ำเพื่อรักษาระดับความข้นที่ต้องการเอาไว้ และป้องกันการแห้งตัวของไข่แดงเมื่อปะทะอากาศ

วิธีผสมแบบอื่นอาจจะใช้เฉพาะไข่ขาว หรือ ทั้งไข่ขาวและไข่แดงเพื่อให้ได้ผลที่ต้องการ บางครั้งก็อาจจะเพิ่มส่วนผสมอื่น ๆ เช่นน้ำมัน หรือขี้ผึ้งเหลว ตัวอย่างการเติมน้ำมันก็จะไม่เกินอัตรา 1:1 ทำให้ได้ผลไปอีกแบบหนึ่งและทำให้สีไม่หนา

=== รงควัตถุ ===
รงควัตถุที่ใช้โดยจิตรกรในยุคกลางเช่น[[Vermilion|สีแดงชาด]]เป็นสีที่เป็นพิษ จิตรกรส่วนใหญ่ในปัจจุบันใช้สีสังเคราะห์ ที่มีความเป็นพิษน้อยกว่าแต่ให้สีที่คล้ายคลึงกับสีที่ทำจากรงควัตถุตามวิธีเดิม แต่กระนั้นรงควัตถุสมัยใหม่บางสีก็ยังเป็นสารอันตรายฉะนั้นการเก็บรักษาต้องเป็นไปอย่างระมัดระวัง เช่นเก็บสีในสภาพที่เปียกเพื่อป้องกันการหายใจฝุ่นสีเข้าไป

=== การใช้ ===
สีเทมเพอราจะแห้งอย่างรวดเร็ว การใช้ก็มักจะทาบาง ๆ กึ่งใส หรือ ใส การเขียนเทมเพอราเป็นวิธีการเขียนที่เที่ยงเมื่อใช้วิธีการเขียนที่ทำกันมาที่ใช้การวาดด้วยฝีแปรงสั้น ๆ ถื่ ๆ ไขว้กัน เมื่อแห้งจะทำให้ดูเหมือนมีผิวเรียบ สีเทมเพอราใช้ได้แต่เพียงบาง ๆ เช่น สีน้ำมันที่ทาได้เป็นชั้นหนา ๆ หลายชั้นจิตรกรรมสีเทมเพอราจึงแทบจะไม่มีภาพเขียนที่มีสีที่เรียกว่าลึกเหมือนกับสีน้ำมัน ซึ่งทำให้จิตรกรรมสีเทมเพอราที่ไม่ได้เคลือบเงาดูเหมือน[[สีพาสเทล]] แต่ถ้าเคลือบน้ำมันแล้วก็จะทำให้สีดูเข้มขึ้น แต่ในขณะเดียวกันสีเทมเพอราจะไม่เปลี่ยนแปลงตามกาลเวลาเหมือนสีน้ำมันที่จะเข้มขึ้นและออกเหลือง และใสขึ้นเมื่อมีอายุมากขึ้น

=== พื้นผิว ===
สีเทมเพอราจะติดพื้นผิวที่ซับความชื้นที่มีระดับ “น้ำมัน” ต่ำได้ดีกว่าถ้าใช้สารที่เป็นตัวเชื่อม (ตามสูตรที่ว่า  “ไขมันมากกว่าเนื้อ” พื้นที่เขียนเดิมส่วนใหญ่จะเป็นชอล์ค (gesso) ที่ไม่ยืดหยุ่น และซับสเตรตที่มักจะแข็งเช่นกัน โดยทั่วไปแล้วก็จะใช้แผงไม้เป็นซับสเตรต หรือ กระดาษหนาก็ใช้ได้

== จิตรกรเทมเพอรา ==
แม้ว่าเทมเพอราจะหมดความนิยมไปแล้วตั้งแต่ปลายยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาและสมัย[[บาโรก]] แต่กระนั้นก็ยังมีจิตรกรรุ่นต่อมาที่พยายามฟื้นฟูขึ้นมาใช้อีกครั้ง เช่น[[วิลเลียม เบลค]], ผู้นำของกลุ่ม[[Nazarene movement|ขบวนการนาซารีน]], [[ศิลปะพรีราฟาเอลไลท์|พรีราฟาเอลไลท์]] และ [[Joseph Southall|โจเซพ ซัทธัล]] ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 20 การเขียนเทมเพอราก็ได้รับการฟื้นฟูกันขึ้นมาอีกครั้ง เช่นในงานเขียนของ[[Giorgio de Chirico]], [[Otto Dix]] และ [[Pyke Koch]];

== ระเบียงภาพ ==
<gallery>
ไฟล์:Septimusseverustondo.jpg|[[ศิลปะทรงกลม]]ภาพเหมือนของเซ็พติมัส เซเวอรัส  ราว ค.ศ. 199-ค.ศ. 201
ไฟล์:Madonna71.jpg|“*วัดซานเรโกโล*” โดย[[กุยโด ดา เซียนา]], เซียนา, เทมเพอราและทองบนแผง, ค.ศ. 1285-ค.ศ. 1295
ไฟล์:Duccio.The-Madonna-and-Child-with-Saints-149.jpg|“*บานพับภาพพระแม่มารีและพระบุตรกับนักบุญ*” โดยดุชโช, เทมเพอราและทองบนแผง, ค.ศ. 1311-ค.ศ. 1318
ไฟล์:Virgin and child with four saints--detail--cortona 1435.jpg|มาดอนนาโดย by [[Stefano di Giovanni|สเตฟาโน ดิ จิโอวานนี]], คอร์โทนา, เทมเพอราบนไม้, ค.ศ. 1435
ไฟล์:Sandro botticelli e bottega, madonna col bambino e san giovannino in un tondo, 1490-1500 ca. 01.JPG|[[ซานโดร บอตติเชลลี]], เทมเพอราบนแผง, ค.ศ. 1490-ค.ศ. 1500
ไฟล์:Carlo crivelli, madonna di macerata, 1470-73 ca. 01.jpg|[[Madonna with Child (Crivelli)|พระแม่มารีและพระบุตร (คริเวลลิ)]], เทมเพอราบนแผง, ย้ายไปบนผ้าใบ, ค.ศ. 1470
ไฟล์:Raffael 006.jpg|[[ราฟาเอล]], เทมเพอราและทองบนไม้, ค.ศ. 1503-ค.ศ. 1505
ไฟล์:Marianne Stokes Melisande.jpg|“*เมลิซาเดอ (สโตคส์)''” โดย มาเรียน สโตคส์ , เทมเพอราบนผ้าใบ, ค.ศ. 1895-ค.ศ. 1898


## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
* จิตรกรรมสีน้ำมัน
* จิตรกรรมแผง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* About Egg Tempera
* Egg Tempera Painting 
* The Society of Tempera Painters 
* Making Egg Tempera 
* Tempera Paintings on Cloth in England 
* Egg Tempera Resources 
* Step-by-step Egg Tempera Technique

หมวดหมู่:อุปกรณ์และวัสดุสำหรับเขียนงานจิตรกรรม
หมวดหมู่:วิธีการเขียนงานจิตรกรรม
หมวดหมู่:วัสดุสำหรับงานศิลปะ
หมวดหมู่:ไข่ในวัฒนธรรม