ภาวะลำไส้อุดตันเทียม

**ภาวะลำไส้อุดตันเทียม** ( ตัวย่อ **IPO**) 
เป็นกลุ่มอาการทางคลินิกที่เกิดจากความบกพร่องอย่างรุนแรงของการขับเคลื่อนลำไส้เพื่อดันอาหารผ่าน
มีลักษณะเฉพาะเป็นอาการลำไส้อุดตันโดยไม่พบรอยโรคใดๆ ในช่องลำไส้
ลักษณะทางคลินิกเลียนแบบภาวะลำไส้อุดตันเชิงกล ซึ่งอาจรวมถึงอาการปวดท้อง คลื่นไส้ ท้องอืด อาเจียน กลืนลำบาก และท้องผูก
โดยขึ้นอยู่กับส่วนทางเดินอาหารที่เกี่ยวข้อง

นี้เป็นภาวะที่วินิจฉัยได้ยาก เพราะต้องตัดสาเหตุการอุดตันเชิงกลอื่นๆ ออกไปก่อน
ผู้ป่วยจำนวนมากจะได้รับการวินิจฉัยในระยะท้ายของโรคหลังจากมีอาการเพิ่มขึ้น
อัตราการเสียชีวิตก็ยากที่จะประเมินได้อย่างแม่นยำ
งานศึกษาย้อนหลังงานหนึ่งประเมินว่าอัตราการเสียชีวิตอยู่ระหว่าง 10–25% สำหรับภาวะลำไส้อุดตันเทียมเรื้อรัง () โดยต่างกันอย่างมากขึ้นอยู่กับสาเหตุของโรค
เมื่อมีอาการน้อยกว่า 6เดือน จะได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นภาวะลำไส้อุดตันเทียมเฉียบพลัน (acute IPO)
หรือกลุ่มอาการโอกิลวี (Ogilvie syndrome)
หากยาวนานกว่านั้นจะถือว่าเป็นภาวะเรื้อรัง
เนื่องจากวินิจฉัยได้ยาก จึงมีการศึกษาน้อยมากที่พยายามประมาณความชุกของภาวะนี้

ภาวะนี้สามารถเริ่มเกิดได้ในทุกช่วงอายุ
การศึกษา CIPO ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาในกลุ่มประชากรเด็ก
อาจเป็นโรคปฐมภูมิ (ที่ไม่ทราบสาเหตุหรือถ่ายทอดทางพันธุกรรม) หรือเกิดจากโรคอื่น (ทุติยภูมิ)
อาจเป็นผลมาจากสาเหตุได้หลากหลาย ได้แก่ การติดเชื้อ ปรสิต ภูมิต้านตนเอง พันธุกรรม โรคแต่กำเนิด ระบบประสาท สารพิษ ระบบต่อมไร้ท่อ หรือความผิดปกติทางกายวิภาค

การรักษาเน้นโภชนาการ การปรับปรุงการเคลื่อนไหวของลำไส้ และการเลี่ยงการผ่าตัด
การเจริญเติบโตมากเกินของแบคทีเรียในลำไส้เล็กอาจเกิดขึ้นได้ในกรณีเรื้อรัง ซึ่งแสดงออกเป็นการดูดซึมผิดปกติ ท้องเสีย และการขาดสารอาหาร และอาจจำเป็นต้องใช้ในการรักษา

## อาการ
อาการของภาวะลำไส้อุดตันเทียมอาจรวมถึงอาการปวดท้อง คลื่นไส้ ท้องอืด อาเจียน กลืนลำบาก และท้องผูก
อาการจะขึ้นอยู่กับส่วนทางเดินอาหารที่เกี่ยวข้อง
อาจเกิดขึ้นเป็นช่วงๆ เป็นเวลานาน
ไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผู้ป่วยจะมาพบแพทย์หลายครั้งเนื่องจากลักษณะอาการที่ไม่จำเพาะ
ภาวะและการเริ่มต้นของอาการจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับว่าโรคเป็นชนิดปฐมภูมิหรือทุติยภูมิ รวมถึงโรคที่เป็นสาเหตุพื้นฐาน (หากเป็นอาการแบบทุติยภูมิ) และการรักษาโรคนั้น

อาการที่บ่งชี้ถึงโรคในระยะร้ายแรง โดยลำไส้อาจล้มเหลว ได้แก่ ท้องเสีย เบื่ออาหาร ติดเชื้อในกระแสเลือด ท้องอืด อ่อนเพลีย เลือดน้อย และภาวะดูดซึมผิดปกติ รวมถึงการขาดสารอาหารและอุจจาระที่มีกลิ่นเหม็นรุนแรง

## วิทยาการระบาด
ตามการศึกษาในปี ค.ศ. 2013 ที่ดำเนินในประเทศญี่ปุ่น ความชุกโดยประมาณของภาวะลำไส้อุดตันเทียมเรื้อรัง (CIPO) อยู่ระหว่าง  ในขณะที่อัตราการเกิดโรคอยู่ที่ 
นอกจากนี้ การศึกษาบางชิ้นยังระบุว่า CIPO พบได้บ่อยกว่าในหญิง โดยอาจเป็นเพราะการเกิด CIPO ชนิดทุติยภูมิมากกว่าจากโรคที่พบได้บ่อยในประชากรกลุ่มนี้
ในกรณีของภาวะลำไส้อุดตันเทียมในเด็ก (PIPO) อัตราการเกิดโรคประมาณว่าอยู่ที่ราว 1รายต่อเด็กที่เกิดแล้วรอด 40,000ราย

## สาเหตุ
ภาวะลำไส้อุดตันเทียมเรื้อรังชนิดปฐมภูมิ (ซึ่งเป็นกรณีส่วนใหญ่ของภาวะเรื้อรัง) เกิดจากความผิดปกติของลำไส้ในการขับเคลื่อนอาหาร
โดยทั่วไปสามารถจำแนกได้อย่างกว้างๆ เป็นชนิดกล้ามเนื้อ (ส่งผลต่อกล้ามเนื้อเรียบ) ชนิดเมเซนไคม์ (มีผลต่อ interstitial cells of Cajal) หรือชนิดระบบประสาทของทางเดินอาหาร

ในบางกรณีดูเหมือนจะเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม
รูปแบบหนึ่งเกี่ยวข้องกับยีน DXYS154 บางกรณีเกี่ยวกับความผิดปกติของยีน ACTG2

ภาวะลำไส้อุดตันเทียมเรื้อรังชนิดทุติยภูมิอาจเกิดขึ้นโดยเป็นผลจากภาวะอื่นหลายอย่าง ได้แก่
* โรคเฮิร์ชสปรุง – เป็นการขาดเซลล์ประสาทในลำไส้ใหญ่
* โรคชากัส – การติดเชื้อปรสิตเรื้อรังของลำไส้ใหญ่ซึ่งนำไปสู่การสูญเสียปลายประสาท
* โรคคาวาซากิ เป็นโรคภูมิคุ้มกันทำลายหลอดเลือดของตนเอง โดยเป็นอาการที่พบน้อย
* โรคพาร์กินสัน – โดยเกี่ยวกับการเสื่อมของระบบประสาทในทางเดินอาหาร
* ภาวะภูมิต้านตนเอง — ภาวะต่างๆ เช่น โรคลูปัสเอริทีมาโทซัสชนิดระบบและโรคหนังแข็ง ซึ่งทำให้หลอดเลือดเกิดการสะสมคอลลาเจนแล้วขัดขวางการเคลื่อนไหวของทางเดินอาหาร
* โรคไมโทคอนเดรีย – ภาวะลำไส้อุดตันเทียมเป็นลักษณะอาการหนึ่งที่พบได้ 
* ความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ
* ยาบางชนิด

ชื่อว่า intestinal pseudo-obstruction อาจใช้แทนกันกับคำว่า enteric neuropathy ได้หากสงสัยว่ามีสาเหตุทางระบบประสาท

## การวินิจฉัย
[thumb|
ภาพ[เอกซเรย์คอมพิวเตอร์แสดงภาพแบ่งหน้าหลังของช่องท้องสตรีสูงอายุผู้มีภาวะลำไส้อุดตันเทียม (IPO)
]]
อาการของภาวะลำไส้อุดตันเทียมมีลักษณะไม่จำเพาะ
จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผู้ป่วยจะมาพบแพทย์ซ้ำหลายครั้งและต้องเข้ารับการตรวจหลายอย่าง
จำเป็นต้องตัดสาเหตุเชิงกลของการอุดตันของลำไส้ออกก่อนจึงจะสามารถวินิจฉัยภาวะลำไส้อุดตันเทียมได้
ต้องพยายามระบุด้วยว่าภาวะลำไส้อุดตันเทียมเป็นผลจากภาวะปฐมภูมิหรือทุติยภูมิ
การประเมินเพื่อการวินิจฉัยอาจรวมถึง
* การศึกษาการเคลื่อนไหวของทางเดินอาหาร
* การตรวจทางรังสีวิทยา
** thumb| ภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์แสดงภาพตัดขวางของช่องท้องสตรีสูงอายุที่มีภาวะลำไส้อุดตันเทียม เอกซเรย์ – อาจแสดงระดับของอากาศสลับกับของเหลวในลำไส้ (ซึ่งพบได้ในลำไส้อุดตันเชิงกลจริง)
** เอกซเรย์คอมพิวเตอร์
** การสวนแป้งแบเรียมทางทวารหนัก
* การตรวจเลือด
* การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบนและส่วนล่าง
* การวัดความดันในทางเดินอาหาร (manometry) – ใช้สำหรับวัดความดันของหลอดอาหารและกระเพาะอาหาร

### การจำแนกประเภท
กลุ่มอาการลำไส้อุดตันเทียม0tจำแนกเป็นชนิดเฉียบพลันหรือเรื้อรังตามลักษณะทางคลินิก
การอุดตันลำไส้ใหญ่เทียมเฉียบพลัน ( หรือบางครั้งเรียกว่ากลุ่มอาการโอกิลวี) ทำให้ลำไส้ใหญ่ขยายตัวอย่างมาก 
หากไม่ลดความดัน ผู้ป่วยก็จะเสี่ยงลำไส้ทะลุ  และเสียชีวิต
ลำไส้อุดตันเทียมเรื้อรัง (chronic intestinal pseudo-obstruction) เป็นโรคเรื้อรัง

## การรักษา
การรักษาภาวะลำไส้อุดตันเทียม (ทั้งเฉียบพลันหรือเรื้อรัง) มุ่งเน้นกำจัดกระบวนการของโรค และ/หรือจัดการกับภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น
โดยเน้นการจัดการความปวด อาการของทางเดินอาหาร การขาดสารอาหาร การได้น้ำเพียงพอ การควบคุมการติดเชื้อ และการปรับปรุงคุณภาพชีวิต
เมื่อภาวะลำไส้อุดตันเทียมเรื้อรัง (CIPO) เกิดขึ้นเพราะโรคอื่น การรักษาจะมุ่งไปที่โรคที่เป็นสาเหตุ
ในกรณีที่รุนแรง อาจจำเป็นต้องผ่าตัด

### การรักษาด้วยยา
ยา prucalopride,
pyridostigmine,
metoclopramide, cisapride, อิริโทรมัยซิน
และ octreotide
เป็นยาที่มุ่งเสริมการเคลื่อนไหวของลำไส้

ภาวะลำไส้หยุดนิ่ง (intestinal stasis) ซึ่งอาจทำให้แบคีทีเรียในลำไส้เล็กขยายพันธุ์ขึ้นมากเกินแล้วทำให้ท้องเสียหรือดูดซึมผิดปกติ จะรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ

เมื่อขาดสารอาหาร ก็จะแนะนำให้ผู้ป่วยหลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้ท้องอืดมากขึ้นและย่อยยาก (เช่น อาหารที่มีไขมันและใยอาหารสูง) รับประทานอาหารมื้อเล็กแต่บ่อยครั้ง (วันละ ) และเน้นอาหารเหลวกับอาหารอ่อน
การลดการบริโภคน้ำตาลแอลกอฮอล์ที่ดูดซึมได้ไม่ดีอาจเป็นประโยชน์
แนะนำให้ส่งผู้ป่วยต่อไปยังนักโภชนาการที่ได้การรับรองวิทยฐานะ
หากการปรับเปลี่ยนอาหารไม่สามารถตอบสนองความต้องการด้านโภชนาการและพลังงานได้ ก็จะต้องให้อาหารทางสาย
ผู้ป่วยจำนวนมากในที่สุดต้องได้อาหารทางหลอดเลือดดำ

การให้อาหารทางหลอดเลือดดำทั้งหมด (Total parenteral nutrition, TPN) เป็นรูปแบบของการรักษาทางโภชนาการระยะยาวที่สงวนไว้สำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะลำไส้อุดตันเทียมรุนแรง
ผู้ป่วยที่พึ่งพา TPN จำเป็นต้องได้รับการตรวจติดตามอย่างสม่ำเสมอเพื่อตรวจสอบการทำงานของสายสวน ระดับเอนไซม์ตับ และประเมินการติดเชื้อในกระแสเลือด
TPN มักจะปรับเปลี่ยนตามการขึ้นลงของน้ำหนักตัวและผลการตรวจเลือด โดยจะทำให้เหมาะสมเฉพาะกับผู้ป่วยแต่ละราย

### หัตถการ
การลดความดันในลำไส้โดยการใส่ท่อผ่านรูเปิดขนาดเล็กก็สามารถใช้เพื่อลดอาการท้องอืดและความดันภายในลำไส้ได้
รูเปิดดังกล่าวอาจทำด้วยการเจาะกระเพาะอาหาร (gastrostomy) การเจาะลำไส้เล็กส่วนเจจูนัม (jejunostomy) การเจาะลำไส้เล็กส่วนปลาย (ileostomy) หรือการเจาะลำไส้ใหญ่ส่วนซีคัม (cecostomy)
วิธีเหล่านี้อาจใช้สำหรับให้อาหาร (เช่น gastrostomy และ jejunostomy) หรือเพื่อชะล้างลำไส้

ศัลยกรรมทำรูเปิดลำไส้ใหญ่ (colostomy) หรือศัลยกรรมทำรูเปิดลำไส้เล็กส่วนปลาย (ileostomy) สามารถเบี่ยงลำไส้ที่เป็นปัญหาหากส่วนนั้นอยู่ถัดจากช่องเปิด
ตัวอย่างเช่น หากมีผลกระทบเฉพาะลำไส้ใหญ่ การเปิดลำไส้เล็กส่วนปลายอาจเป็นประโยชน์
รูเปิดทั้งสองประเภทนี้มักทำที่บริเวณสะดือของผู้ป่วยหรือต่ำกว่าสะดือโดยไม่กี่เซนติเมตร ขึ้นอยู่กับตำแหน่งลำไส้ที่เป็นปัญหา โดยจะพิจารณาเรื่องความสะดวกสบายของผู้ป่วยและการเจริญเติบโตในอนาคตของเด็ก

การผ่าตัดเอาลำไส้ใหญ่ออกทั้งหมด (colectomy) หรือการตัดส่วนของลำไส้ใหญ่ที่ได้รับผลกระทบออก อาจจำเป็นหากส่วนใดส่วนหนึ่งของลำไส้ตาย (เช่น ภาวะ toxic megacolon) หรือหากมีบริเวณเฉพาะที่เคลื่อนไหวไม่ปกติ

มีการทดลองใช้เครื่องกระตุ้นการทำงานของกระเพาะอาหารและลำไส้ใหญ่ด้วยไฟฟ้า
เป็นแถบที่วางไปตามตามแนวลำไส้ใหญ่หรือที่กระเพาะอาหาร ซึ่งสร้างกระแสไฟฟ้าเพื่อกระตุ้นให้กล้ามเนื้อหดตัวอย่างมีการควบคุม

วิธีที่เป็นไปได้แม้จะค่อนข้างสุดขีด ก็คือการปลูกถ่ายลำไส้ 
ซึ่งเหมาะสมเฉพาะในกรณีที่ลำไส้ล้มเหลวเท่านั้น
วิธีนี้มักกล่าวถึงในกรณีเด็กที่มีลำไส้อุดตันเทียมเรื้อรัง (CIPO)
มีการผ่าตัดหนึ่งที่ปลูกถ่ายอวัยวะหลายอย่างพร้อมๆ กัน ได้แก่ ตับอ่อน กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็กส่วนดูโอดีนัม ลำไส้เล็ก และตับ

### การรักษาที่อาจเป็นไปได้
ต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับการรักษาอื่นๆ ที่อาจบรรเทาอาการได้
รวมถึงการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิด
และการปลูกถ่ายจุลินทรีย์ในอุจจาระ (fecal microbiota transplant)
ยังไม่มีการศึกษากัญชาเพื่อรักษาภาวะลำไส้อุดตันเทียมเรื้อรัง (CIPO)
ข้ออ้างใดๆ ที่มีเกี่ยวกับประสิทธิภาพการรักษาจึงเป็นการคาดคะเนเพียงเท่านั้น

## ความผิดปกติที่เกี่ยวข้อง
* กลุ่มอาการโอกิลวี - ภาวะลำไส้ใหญ่เกิดการอุดตันเทียมเฉียบพลันในผู้ป่วยหนักและอ่อนแอ
* โรคเฮิร์ชสปรัง เป็นการขยายตัวของลำไส้ใหญ่เนื่องจากปมประสาทอัตโนมัติไม่สมบูรณ์
* Intestinal neuronal dysplasia เป็นโรคทางกรรมพันธุ์เกี่ยวกับระบบประสาทในลำไส้ที่ทำให้ลำไส้ไม่ขับเคลื่อนอาหาร
* ภาวะลำไส้อุดตัน การอุดตันของลำไส้ทั้งเชิงกลหรือเชิงหน้าที่ ซึ่งมักเกิดจากพังผืด ไส้เลื่อน หรือเนื้องอก
* Enteric neuropathy เป็นชื่อทางเลือกที่บางครั้งใช้ในการวินิจฉัยภาวะลำไส้อุดตันเทียมในสหราชอาณาจักร

## เชิงอรรถและอ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 

หมวดหมู่:โรคของลำไส้
หมวดหมู่:โรคระบบทางเดินอาหาร