อิหม่ามเยเมน

**อิหม่ามเยเมน** ภายหลังมีชื่อว่า **พระมหากษัตริย์เยเมน** เป็นผู้นำทางศาสนาที่ได้รับการเคารพ ซึ่งนับถือศาสนาอิสลามนิกายชีอะฮ์ สาขาซัยดียะฮ์ พวกเขาจัดตั้งการปกครองที่ผสมผสานระหว่างศาสนาและทางโลก-การเมืองในพื้นที่ของเยเมนใน ค.ศ. 897 โดยยังคงอยู่ได้ภายใต้สถานการณ์ที่แตกต่างกัน จนกระทั่งสงครามกลางเมืองเยเมนเหนือสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1970 หลังการปฏิวัติของฝ่ายสาธารณรัฐใน ค.ศ. 1962 ผู้อ้างสิทธิ์เป็นอิหม่ามจะทำการประกาศ "เรียก" (ดะอ์วะฮ์) และไม่บ่อยนักที่จะมีผู้อ้างสิทธิ์มากกว่าหนึ่งคน

## ประวัติศาสตร์

### การก่อตั้ง

[280px|thumb|[ดีนาร์ทองคำของอัลฮาดี ผลิตที่เศาะอ์ดะฮ์ ในปี ค.ศ. 910/11]]
เหล่าอิมามอาศัยความชอบธรรมจากการสืบเชื้อสายมาจากศาสดามุฮัมมัดของศาสนาอิสลาม โดยส่วนใหญ่สืบสายผ่านทาง อัลกอซิม อัรเราะซี (เสียชีวิต ค.ศ. 860) หลังจากยุคของเขา ในบางครั้งอิมามในยุคกลางจึงถูกเรียกว่าเป็นกลุ่มราชวงศ์เราะซีด (Rassids) ปฐมกษัตริย์ของสายการปกครองนี้คือ หลานชายของเขาที่ชื่อ อัลฮาดี อิลาอัลฮักก์ ยะห์ยา ซึ่งเกิดในมะดีนะฮ์ ชื่อเสียงของเขาในฐานะปัญญาชนและผู้นำที่โดดเด่น ทำให้เขาได้รับเชิญไปยังเยเมน เขาถูกเรียกตัวไปปกครองชนเผ่าบนที่ราบสูงในปี ค.ศ. 893 และอีกครั้งในช่วงปี ค.ศ. 896–897 อัลฮาดีได้ริเริ่มนโยบายและแนวปฏิบัติมากมาย ซึ่งพัฒนาไปสู่รูปแบบเฉพาะของนิกายซัยดียะฮ์ในเยเมน ความพยายามของอัลฮาดีในท้ายที่สุดได้กลายมาเป็นแนวทางพื้นฐานสำหรับลักษณะทางศาสนาและการเมืองของลัทธิซัยดีย์ในเยเมน อย่างไรก็ตาม อัลฮาดีไม่สามารถรวบรวมอำนาจปกครองเหนือเยเมนได้ทั้งหมด เขาไม่สามารถแม้แต่จะสร้างรัฐที่ยั่งยืนบนที่ราบสูงได้ เนื่องจากความเป็นท้องถิ่นนิยมที่หยั่งรากลึกในภูมิภาคนี้ มีการก่อกบฏเกิดขึ้น รวมถึงมีประชาชนบางส่วนที่ไม่ยอมรับการอ้างสิทธิ์ในการปกครองทั้งทางศาสนาและการเมืองของเขาและผู้สืบทอด

แม้ว่าเขาจะไม่ประสบความสำเร็จในการสร้างโครงสร้างพื้นฐานการบริหารแบบถาวรใด ๆ แต่ลูกหลานของอัลฮาดี และตระกูลกลุ่มอะลีด (Alids) กลุ่มอื่น ๆ ที่เดินทางมาพร้อมกับเขา ได้กลายเป็นชนชั้นสูงในท้องถิ่นบริเวณที่ราบสูงทางตอนเหนือ และจากกลุ่มคนเหล่านี้นี่เอง ที่อิมามแห่งเยเมนถูกคัดเลือกขึ้นมาในช่วงหนึ่งพันปีหลังจากนั้น โดยปกติแล้ว อิมามมักจะได้รับเลือกจากลูกหลานของอัลกอซิม อัรเราะซี และโดยเฉพาะอย่างยิ่งจากสายของอัลฮาดี แต่มีอย่างน้อยแปดครั้งที่พวกเขาถูกเลือกจากสายอื่นที่สืบเชื้อสายมาจากหลานชายของมุฮัมมัด คือ ฮะซัน และฮุซัยน์

ตลอดช่วงเวลาส่วนใหญ่ในยุคนั้น เยเมนแทบไม่เคยเป็นเอกภาพทางการเมืองเลย ในความเป็นจริง อาณาเขตที่รวมอยู่ภายในพรมแดนนั้นมีความแตกต่างกันอย่างมาก และไม่ได้รับการปกครองอย่างสอดคล้องหรือเป็นเนื้อเดียวกันโดยกลุ่มผู้ปกครองกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง เว้นแต่ในช่วงเวลาสั้น ๆ เยเมนดำรงอยู่ในฐานะส่วนหนึ่งของระบบการเมืองและราชวงศ์การปกครองที่แตกต่างกันหลายแห่งระหว่างศตวรรษที่ 9 ถึง 16 ซึ่งหลังจากนั้นก็ได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิออตโตมัน

## รายชื่ออิหม่าม
ไม่มีรายชื่อใดของอิหม่ามเยเมนที่ไม่มีข้อโต้แย้ง เนื่องจากอิหม่ามหลายคนไม่ค่อยเป็นที่ยอมรับ และบางครั้งถูกซ่อนด้วยผู้นำจากราชวงศ์ในดินแดนตอนล่างหรือจากพวกเติร์ก รายการต่อไปนี้ค่อนข้างครอบคลุม

*อัลฮาดี อิลาอัลฮักก์ ยะห์ยา 897–911
*อัลมุรตะดา มุอัมมัด 911–913, เสียชีวิต ค.ศ. 922 (บุตร)
*อันนาศิร อะห์มัด 913–934 หรือ 937 (น้องชาย)
*อัลมุนตะค็อบ อัลฮะซัน 934–936 หรือ 939 (บุตร)
*อัลมุคตัร อัลกอซิม 936–956 (พี่/นองชาย)
*อัลมันศูร ยะห์ยา 934–976 (พี่/นองชาย)
*อัดดาอี ยูซุฟ 977–999 (บุตร)
*อัลมันศูร อัลกอซิม อัลอิยยานี 999–1002 
*อัดดาอี ยูซุฟ 1002–1012 (สมัย 2)
*อัลมะฮ์ดี อัลฮุซัยน์ 1003–1013 (บุตรของอัลมันศูร อัลกอซิม)
*อันมุอัยยาต อะห์มัด 1013–1020 
*อะบู ฏอลิบ ยะห์ยา 1020–1033 
*อัลมุอีด ลิดีนิลลาฮ์ 1027–1030 
*อะบู ฮาชิม อัล ฮะซัน 1031–1040 
*อับดุลฟัตห์ อันนาศิรุดดัยละมี 1038–1053 
*อัลมุฮ์ตะซิบ อัลมุญาฮิด ฮัมซะฮ์ 1060–1067 (บุตรของอะบูฮาชิม อัลฮะซัน)
*อัลมุตะวักกิล อะห์มัด อิบน์ สุลัยมาน 1138–1171 (สืบจากอันนาศิร อะหฺมัด)
*อัลมันศูร อับดุลลอฮ์ 1187–1217 (สืบจากอัลมุฮ์ตะซิบ อัลมุญาฮิด ฮัมซะฮ์)
*อันนาศิร มุฮัมมัด 1217–1226 (บุตร)
*อัลฮาดี ยะห์ยา 1217–1239 
*อัลมะฮ์ดี อะห์มัด อิบน์ ฮุซัยน์ 1248–1258 
*อัลฮะซัน อิบน์ วะฮ์ฮาส 1258–1260, เสียชีวิต ค.ศ. 1285 
*ยะห์ยา อิบน์ มุฮัมมัด อัสซิรอญี 1261–1262, เสียชีวิต ค.ศ. 1296 
*อัลมันศูร อัลฮะซัน 1262–1271 (บุตรของลูกพี่ลูกน้อง อัลฮาดี ยะห์ยา)
*อัลมะฮ์ดี อิบรอฮีม 1272–1276, เสียชีวิต ค.ศ. 1284 (หลานชาย)
*อัลมุตะวักกิล อัลมุเฏาะฮ์ฮัร อิบน์ ยะห์ยา 1276–1298 
*อัลมะฮ์ดี มุฮัมมัด 1301–1328 (บุตร)
*อัลมุอัยยัด ยะห์ยา 1328–1346 
*อันนาศิร อะลี อิบน์ เศาะลาห์ 1328–1329 (หลานของอัลมะฮ์ดี อิบรอฮีม)
*อะห์มัด อิบน์ อะลี อัลฟัตฮี 1329–1349 
*อัลวาษิก อัลมุเฏาะฮ์ฮัร 1349 (บุตรของอัลมะฮ์ดี มุฮัมมัด)
*อัลมะฮ์ดี อะลี อิบน์ มุฮัมมัด 1349–1372 
*อันนาศิร มุฮัมมัด เศาะลาฮุดดีน 1372–1391 (บุตร)
*อัลมันศูร อะลี 1391–1436 (บุตร)
*อัลมะฮ์ดี อะห์มัด อิบน์ ยะห์ยา 1391–1392, เสียชีวิต ค.ศ. 1436 
*อัลฮาดี อะลี 1393–1432 
*อัลมะฮ์ดี เศาะลาฮุดดีน 1436–1445 
*อัลมันศูร อันนาศิร 1436–1462 (ลื่อของอัลมุตะวักกิลอัลมุตะวักกิล อัลมุเฏาะฮ์ฮัร อิบน์ ยะห์ยา)
*อัลมุตะวักกิล อัลมุเฏาะฮ์ฮัร 1436–1474 
*อัลมุอัยยัด มุฮัมมัด 1462–1503 (บุตรของอัลมันศูร อันนาศิร)
*อันนาศิร มุฮัมมัด อิบน์ ยูซุฟ 1474–1488 
*อัลฮาดี อิซซุดดีน 1474–1495 (หลานของอัลฮาดี อะลี)
*อัลมันศูร มุฮัมมัด 1475–1504 
*อันนาศิร อัลฮะซัน 1495–1523 (บุตรอัลฮาดี อิซซุดดีน)
*อัลมุตะวักกิล ยะห์ยา ชะเราะฟุดดีน 1506–1555 (หลานของอัลมะฮ์ดี อะห์มัด)
*อัลมุเฏาะฮ์ฮัร 1547–1572 (บุตร)
*อันนาศิร อัลฮะซัน อิบน์ อะลี 1579–1585
*อัลมันศูร อัลกอซิม 1597–1620 
*อัลมุอัยยัด มุฮัมมัดที่ 1 1620–1644 (บุตร)
*อัลมุตะวักกิล อิสมาอีล 1644–1676 (พี่/น้องชาย)
*อัลมะฮ์ดี อะห์มัด 1676–1681 (หลาน)
*อัลมุตะวักกิล มุฮัมมัดที่ 2 1681–1686 (บุตรของอัลมุตะวักกิล อิสมาอีล)
*อัลมะฮ์ดี มุฮัมมัด 1687–1718 (บุตรของอัลมะฮ์ดี อะห์มัด)
*อัลมันศูร อัลฮุซัยน์ 1716–1720 (หลานของอัลมุอัยยัด มุฮัมมัดที่ 1)
*อัลมุตะวักกิล อัลกอซิม 1716–1727  (หลานของอัลมะฮ์ดี อะห์มัด)
*อันนาศิร มุฮัมมัด (อิหม่ามซัยดี) 1723, เสียชีวิต ค.ศ. 1754 (หลานของอัลมะฮ์ดี อะห์มัด)
*อัลมันศุร อัลฮุซัยน์ที่ 2 1727–1748 (บุตรของอัลมุตะวักกิล อัลกอซิม)
*อัลมะฮ์ดี อับบาส 1748–1775 (บุตร)
*อัลมันศูร อะลีที่ 1 1775–1809 (บุตร)
*อัลมุตะวักกิล อะห์มัด 1809–1816 (บุตร)
*อัลมะฮ์ดี อับดุลลอฮ์ 1816–1835 (บุตร)
*อัลมันศูร อะลีที่ 2 1835–1837, เสียชีวิต ค.ศ. 1871 (บุตร)
*อันนาศิร อับดุลลอ์ 1837–1840 (เหลนของอัลมะฮ์ดี อับบาส)
*อัลฮาดี มุฮัมมัด 1840–1844 (บุตรของอัลมุตะวักกิล อะห์มัด)
*อัลมันศูร อะลีที่ 2 1844–1845 (สมัยที่ 2)
*อัลมุตะวักกิล มุฮัมมัด 1845–1849 (หลานของอัลมันศูร อะลีที่ 1)
*อัลมันศูร อะลีที่ 2 1849–1850 (สมัยที่ 3)
*อัลมันศูร อะห์มัด 1849–1853 
*อัลมุอัยยัด อับบาส 1850 
*อัลมันศูร อะลีที่ 2 1851 (สมัยที่ 4)
*อัลฮาดี ฆอลิบ 1851–1852, เสียชีวิต ค.ศ. 1885 (บุตรของอัลมุตะวักกิล มุฮัมมัด)
*อัลมันศูร มุฮัมมัด อิบน์ อับดุลลอฮ์ 1853–1890 
*อัลมุตะวักกิล อัลมุห์ซิน 1855–1878 
*อัลฮาดี ฆอลิบ 1858–1872 (สมัย 2)
*อัลมันศุร อัลฮุซัยน์ที่ 3 1859–1863, เสียชีวิต ค.ศ. 1888
*อัลฮาดี ชัรฟุดดีน 1878–1890 
*อัลมันศูร มุฮัมมัด อิบน์ ยะห์ยา ฮะมีดุดดีน 1890–1904 
*อัลมุตะวักกิล ยะห์ยา มุฮัมมัด ฮะมีดุดดีน 1904–1948 (บุตร)
*อันนาซิร อะห์มัด อิบน์ ยะห์ยา 1948–1962 (บุตรของอัลมุตะวักกิล ยะห์ยา มุฮัมมัด ฮะมีดุดดีน)
*อัลมันศูร มุฮัมมัด อัลบัดร์ 1962, เสียชีวิต ค.ศ. 1996 (บุตร)

สำหรับผู้นำหลัง ค.ศ. 1962 ดูประธานาธิบดีสาธารณรัฐอาหรับเยเมน

## ความเชื่อ
ผู้นับถือชีอะฮ์ซัยดียะฮ์ไม่ระบุคุณสมบัติเหนือมนุษย์แก่อิหม่ามของตน ซึ่งต่างจากอิหม่ามหลายคน (ชีอะฮ์สาขาสิบสองอิมามและอิสมาอีลียะฮ์)

## อ้างอิง
;ทั่วไป
*
*Imam Zaid bin Ali Cultural Foundation, مؤسسة الإمام زيد بن علي الثقافية :: استعراض الكتاب (in Arabic).
;จำเพาะ

## อ่านเพิ่ม
*A.M.H.J. Stokvis, *Manuel d'histoire, de généalogie et de chronologie de tous les états du globe,* Vol I-III. Leiden 1888–93.
*Peter Truhart, *Regents of Nations*. München 2003
*E. de Zambaur, *Manuel de généalogie et de chronologie de l'histoire de l'islam.* Hannover 1927.

ร
ย