ซัวหยง (ไช่ ยง)

**ซัวหยง** หรือ **ยีหลง** (ค.ศ. 132/133 - ) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **ไช่ ยง** () ชื่อรอง **ปั๋วเจีย** () เป็นนักดาราศาสตร์ นักเขียนอักษรวิจิตร นักประวัติศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ นักดนตรี ขุนนาง และนักเขียนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก มีความเชี่ยวชาญในด้านอักษรวิจิตร ดนตรี คณิตศาสตร์ และดาราศาสตร์ บุตรสาวคนหนึ่งของซัวหยงคือซัวเอี๋ยม (蔡琰 *ไช่ เหยี่ยน*) ก็เป็นกวีและนักดนตรีที่มีชื่อเสียง

## ประวัติช่วงต้น
ซัวหยงเกิดในครอบครัวใหญ่ในท้องถิ่นของอำเภอยฺหวี่ (圉縣 *ยฺหวี่เซี่ยน*) เมืองตันลิว (陳留郡 *เฉินหลิวจฺวิ้น*) ซึ่งอยู่บริเวณอำเภอฉี่ (杞縣 *ฉี่เซี่ยน*) นครไคเฟิง (開封) มณฑลเหอหนาน (河南) ในปัจจุบัน ตระกูลซัว (蔡 *ไช่*) มีชื่อเสียงจากการที่พื้นที่ในครอบครองไม่ถูกแบ่งแยกในช่วงสามชั่วรุ่น เมื่อไช่ เหลิง (蔡棱) บิดาของซัวหยงเสียชีวิต ซัวหยงได้อาศัยกับไช่ จื้อ (蔡質) ผู้เป็นอา ในช่วงเวลานั้นซัวหยงยังคงดูแลมารดาของตนเป็นอย่างดีในช่วง 3 ปีสุดท้ายของชีวิตมารดา เมื่อมารดาเสียชีวิต ซัวหยงก็เป็นที่รู้จักในเรื่องการปลูกกระท่อมข้างหลุมศพของมารดาเพื่อไว้ทุกข์ หลังจากนั้นซัวหยงศึกษาการแต่งกวีนิพนธ์ คณิตศาสตร์ ดาราศาสตร์ และดนตรี ภายใต้การสอนโดยหู กว่าง (胡廣) ขุนนางระดับสูงคนหนึ่งในราชสำนักของราชวงศ์ฮั่น

เมื่อ ค.ศ. 159 ฤดูใบไม้ร่วง ในรัชสมัยพระเจ้าพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 *ฮันหฺวานตี้*; ครองราชย์ ค.ศ. 146–168)  เหล่าขุนนางขันทีอันได้แก่ สฺวี หฺวาง (徐璜), จั่ว กว้าน (左悺) และคนอื่น ๆ ได้ยินว่าซัวหยงมีความสามารถในการเล่นกู่ฉิน (古琴) จึงกราบทูลพระเจ้าหวนเต้ให้ทรงเรียกตัวซัวหยงมานครหลวง เมื่อซัวหยงเดินทางมาถึงเหยี่ยนชือ (偃师) ก็อ้างว่าป่วยและเดินทางกลับไปบ้าน หลังจากนั้นซัวหยงก็เก็บตัวอยู่แต่ในบ้าน ในช่วงเวลานั้นซัวหยงเห็นว่าสถานการณ์บ้านเมืองในเวลานั้นมีความยากลำบาก จึงเขียนบทความชื่อ *ชื่อฮุ่ย* (释诲;  "อธิบายคำสอน") ขึ้นเพื่อเตือนใจผู้คน

## การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้
เมื่อ ค.ศ. 170 ในรัชสมัยพระเจ้าพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 *ฮั่นหลิงตี้*; ครองราชย์ ค.ศ. 168–189) ซัวหยงเข้ารับราชการในสำนักของเฉียว เสฺวียน (橋玄) ผู้มีตำแหน่งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 *ซือคง*) เฉียว เสฺวียนชื่นชมความสามารถของซัวหยงเป็นอย่างมาก ต่อมาซัวหยงไปดำรงตำแหน่งเป็นนายอำเภอ (長 *จ่าง*) ของอำเภอผิงเออ (平阿縣 *ผิงเออเซี่ยน*) ภายหลังกลับมาราชสำนักเพื่อดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าหน้าที่มหาดเล็กกลาง (郎中 *หลางจง*) ทำหน้าที่ตรวจสอบและแก้ไขตำราในหอสมุดหลวงตะวันออก (東觀 *ตงกวาน*) ต่อมาก็ได้รับตำแหน่งเป็นขุนนางที่ปรึกษาหรือยีหลง (議郎 *อี้หลาง*) เนื่องด้วยซัวหยงมีชื่อเสียงในด้านทักษะทางวรรณกรรมจึงมักได้รับมอบหมายให้เขียนบทยกย่อง จารึกอนุสรณ์ และอื่น ๆ 

เมื่อ ค.ศ. 175 ซัวหยงเกรงว่ากลุ่มคนต่าง ๆ จะพยายามบิดเบือนเนื้อหาในคัมภีร์ต่าง ๆ ของลัทธิขงจื๊อเพื่อหนุนทัศนะของพวกตน ซัวหยงและกลุ่มบัณฑิตจึงร่วมกันถวายฎีกาเสนอให้จารเนื้อหาของหกคัมภีร์ (六經 *ลิ่วจิง*) บนศิลา พระเจ้าเลนเต้ทรงอนุมัติ ทำให้เกิดเป็นคัมภีร์ศิลาซีผิง (熹平石經 *ซีผิงฉือจิง*) โดยซัวหยงเขียนเนื้อหาในคัมภีร์ด้วยตนเองบนแผ่นศิลาด้วยชาดหรคุณแล้วให้ช่างแกะสลักอักษร คัมภีร์ศิลาแล้วเสร็จเมื่อ ค.ศ. 183 นำไปตั้งอยู่หน้าประตูสำนักศึกษาหลวงไท่เสฺว (太學) และได้รับการกำหนดเป็นสารบบมาตรฐานสำหรับบัณฑิตในรุ่นถัด ๆ ไป

ตลอดช่วงเวลาที่รับราชการ ซัวหยงสนับสนุนให้ฟื้นฟูธรรมเนียมพิธีการต่าง ๆ และมักวิพากย์วิจารณ์อิทธิพลทางการเมืองของเหล่าขันที ซัวหยงประสบความสำเร็จในการถวายฎีกาโน้มน้าวจักรพรรดิให้เข้าร่วมพิธีกรรมในฤดูหนาวของ ค.ศ. 177 แต่การวิจารณ์โจมตีเหล่าขันทีนั้นไม่ประสบความสำเร็จ

ในฤดูใบไม้ร่วงของ ค.ศ. 178 เหล่าบัณฑิตถูกขอให้ถวายคำแนะนำในเรื่องเหตุการณ์ลางร้ายที่เพิ่งเกิดขึ้น ซัวหยงตอบสนองด้วยการวิพากย์วิพากย์การเสแสร้งของเหล่าขันที เหล่าขันทีรู้ว่าพวกตนถูกวิจารณ์โจมตี จึงกล่าวหาซัวหยงและไช่ จื้อผู้เป็นอาในข้อหาขู่รกรรโชก ซัวหยงและไช่ จื้อจึงถูกจับขังคุกและถูกตัดสินโทษประหารชีวิต แต่ภายหลังได้รับการลดหย่อนโทษเป็นการถูกเนรเทศไปยังบริเวณชายแดนด้านเหนือ เก้าเดือนต่อมา ซัวหยงถวายฎีกาทูลว่างานเขียนของตนเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ราชวงศ์และคัมภีร์โบราณกำลังเสี่ยงต่อการถูกผู้ไม่หวังดีมาทำลาย ซัวหยงจึงได้รับอนุญาตให้กลับมานครหลวง แต่ซัวหยงสร้างความขุ่นเคืองให้กับพี่น้องของขันทีที่มีอิทธิพลคนหนึ่งระหว่าางงานเลี้ยงอำลาก่อนกลับไป ทำให้สถานะของซัวหยงในนครหลวงตกอยู่ความเสี่ยง ซัวหยงจึงหนีลงใต้ไปยังเมืองง่อกุ๋น (吳郡 *อู๋จฺวิ้น*) และห้อยเข (會稽郡 *ไคว่จีจฺวิ้น*) และพำนักอยู่ที่นั่นเป็นเวลา 12 ปี

## การรับราชการกับตั๋งโต๊ะ
เมื่อขุนศึกตั๋งโต๊ะ (董卓 *ต่ง จั๋ว*) ขึ้นมามีอำนาจเมื่อ ค.ศ. 189 และเข้าควบคุมราชสำนัก ตั๋งโต๊ะเรียกตัวซัวหยงให้กลับมายังนครหลวงลกเอี๋ยง (洛陽 *ลั่วหยาง*) ตอนแรกซัวหยงไม่เต็มใจจะไป แต่ตั๋งโต๊ะบีบบังคับให้ทำตามคำสั่งด้วยการขู่ว่า "ข้าสามารกวาดล้างทั้งตระกูลท่านได้" ซัวหยงไม่มีทางเลือกจึงยอมทำตามคำสั่ง แม้ว่าตั๋งโต๊ะชื่นชมซัวหยงในฐานะบัณฑิตและนักดนตรี แต่ซัวหยงก็กังวลเกี่ยวกับอารมณ์รุนแรงของตั๋งโต๊ะและเคยคิดจะกลับไปบ้านเกิด แต่ก็ถูกโน้มน้าวว่าตัวซัวหยงมีชื่อเสียงเกินกว่าที่จะหลบหนีไปได้ 

เมื่อ ค.ศ. 190 ซัวหยงได้รับการแต่งตั้งเป็นขุนพลราชองครักษ์ซ้าย (左中郎將 *จั่วจงหลางเจี้ยง*) และได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบการปรับปรุงธรรมเนียมพิธีกรรมต่าง ๆ ให้กับราชสำนักภายใต้การปกครองของตั๋งโต๊ะ ปีนั้นซัวหยงได้ตามเสด็จพระเจ้าเหี้ยนเต้ (漢獻帝 *ฮั่นเซี่ยนตี้*) ที่เสด็จย้ายนครหลวงไปยังเตียงอั๋น (長安 *ฉางอาน*) จากนั้นซัวหยงก็ได้รับการแต่งตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เป็นเซียงโหวแห่งเกาหยาง (高陽鄉候 *เกาหยางเซียงโหว*)

ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 192 ตั๋งโต๊ะถูกสังหารโดยแผนการของอ้องอุ้น (王允 *หวาง ยฺหวิ่น*) ซัวหยงถูกจับขังคุกและถูกตัดสินโทษประหารชีวิตในข้อหาที่ถูกกล่าวหาว่าแสดงความอาลัยต่อการเสียชีวิตของตั๋งโต๊ะ ซัวหยงรวมถึงขุนนางราชสำนักคนอื่น ๆ ขอร้องอ้องอุ้นให้ตนได้เขียนประวัติศาสตร์ราชวงศ์ฮั่นจนจบเสียก่อน แต่อ้องอุ้นปฏิเสธโดยกล่าวว่า:  กล่าวกันว่าในท้ายที่สุด อ้องอุ้นก็รู้สึกเสียใจกับการตัดสินใจของตน แต่ซัวหยงก็เสียชีวิตในคุกไปแล้ว ซัวหยงเสียชีวิตขณะอายุ 61 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) หลังการเสียชีวิตของซัวหยง มีการจัดตั้งภาพวาดเพื่อเป็นเกียรติแก่ซัวหยง มีการแต่งบทยกย่องเป็นที่ระลึกถึงซัวหยงโดยทั่วเมืองตันลิวและมณฑลกุนจิ๋ว (兗州 *เหยียนโจว*)

## ผลงาน
เนื่องจากความวุ่นวายในจีนเป็นเวลานับสิบปีหลังการเสียชีวิตของซัวหยง ทำให้ผลงานจำนวนมากของซัวหยงสูญหายไป แต่ซัวหยงก็ได้ฝากตำรากลุ่มใหญ่ในห้องสมุดของตนไว้กับอองซัน (王粲 *หวาง ช่าน*) ซึ่งซัวหยงให้การอุปถัมป์ และจากการเก็บรักษาโดยอองซันนี้เองที่ทำให้ผลงานของซัวหยงสามารถพบได้ในรวมงานเขียนต่าง ๆ เช่น *[[โฮ่วฮั่นชู]]* (後漢書) ผลงานจำนวนไม่กี่ชิ้นยังคงเหลือรอดในปัจจุบัน 

ผลงานที่สำคัญของซัวหยง ได้แก่:
*การบรรณาธิกรของคัมภีร์ศิลาซีผิง
*การรวบรวมตำราประวัติศาสตร์ *ตงกวานฮั่นจี้* (東觀漢記)
**ตู๋ตว้าน* (獨斷) ว่าด้วยพิธีการ
**ไช่ยงเปิ๋นเฉ่า* (蔡邕本草) ว่าด้วยเภสัชวิทยา
**นหฺวี่-ซฺวิ่น* (女訓) คำแนะนำสำหรับสตรี
**ฉินเช่า* (琴操) ว่าด้วยการเล่นกู่ฉิน
**จฺว้านชื่อ* (篆勢) ว่าด้วยลักษระของอักษรตราดั้งเดิม

## ครอบครัว
*ปู่: ไช่ ซี (蔡攜) ชื่อรอง ชูเย่ (叔業)
*บิดา: ไช่ เหลิง (蔡棱) ชื่อรอง ปั๋วจื๋อ (伯直)
*อา: ไช่ จื้อ (蔡質) ชื่อรอง จื่อเหวิน (子文)
*บุตร:
**ซัวเอี๋ยม (蔡琰 *ไช่ เหยี่ยน*) ชื่อรอง เหวินจี (文姬) บุตรสาว
**บุตรสาว ไม่ทราบชื่อตัว สมรสกับหยาง เต้า (羊衜)
**บุตรชาย ไม่ทราบชื่อตัว
*หลาน:
**ไช่ สี (蔡襲) หลานชาย (หลานปู่)
**หยาง ฮุย-ยฺหวี (羊徽瑜) หลานสาว (หลานตา)
**เอียวเก๋า (羊祜 *หยาง ฮู่*) ชื่อรอง ชูจื่อ (叔子) หลานชาย (หลานตา)

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *[[สามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[อรรถาธิบายสามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อจู้*).
* ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[โฮ่วฮั่นชู]]*.
* 
* 
* 
* Gong, Yi. "Cai Yong". *[[Encyclopedia of China]]* (Music and Dance Edition), 1st ed.
* 
* Zhong, Mingshan. "Cai Yong". *[[Encyclopedia of China]]* (Arts Edition), 1st ed.

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 130

หมวดหมู่:ข้าราชการในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:นักเล่นกู่ฉิน
หมวดหมู่:นักดนตรีในยุคราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์ฮั่นที่ถูกประหารชีวิต
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกประหารชีวิตโดยราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:ตั๋งโต๊ะและผู้เกี่ยวข้อง
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวจีนโบราณ
หมวดหมู่:นักเขียนในยุคราชวงศ์ฮั่น