วงศ์พังพอน

**วงศ์พังพอน** (; ไทยถิ่นเหนือ: *จ่อน*) เป็นวงศ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับสัตว์กินเนื้อวงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวงศ์ว่า Herpestidae

เดิมเคยถูกรวมเป็นวงศ์เดียวกับ วงศ์ Viverridae หรือ วงศ์ชะมดและอีเห็น

## ลักษณะและพฤติกรรม
พังพอนมีรูปร่างโดยรวม เป็นสัตว์ขนาดเล็ก มีลำตัวเพรียวยาว ช่วงขาสั้นแต่แข็งแรง มีเล็บที่แข็งแรงและแหลมคม หางยาว ใบหูเล็ก ส่วนใบหน้าแหลม ในปากมีฟันแหลมคมประมาณ 33-34 ซี่ ซึ่งนับว่าใกล้เคียงกับวงศ์ชะมดและอีเห็น มีลำตัวยาวตั้งแต่ 43 เซนติเมตร จนถึง 1 เมตร น้ำหนัก 320 กรัม จนถึง มากกว่า 5 กิโลกรัม

พังพอนส่วนใหญ่มีขนที่หยาบสีน้ำตาลหรือสีเทา ในบางชนิดจะเป็นขนสีอ่อนและมีลายปล้องสีคล้ำพาดเป็นลายขวางหรือลายตั้งเป็นทางยาว

พังพอนโดยมากจะมีพฤติกรรมอยู่รวมกันเป็นฝูง หรืออยู่ลำพังเพียงตัวเดียว หรืออยู่กันเป็นครอบครัว ในหลากหลายสภาพภูมิประเทศ ตั้งแต่ป่าดิบทึบ, ทุ่งหญ้า, ป่าละเมาะ, ทะเลทราย จนถึงนาข้าว หรือพื้นที่เกษตรกรรมในชุมชนของมนุษย์

พังพอนมักหากินในเวลากลางคืน โดยกินอาหารได้หลากหลาย ตั้งแต่ ผลไม้, ลูกไม้, แมลง, สัตว์ทั้งมีกระดูกสันหลังและไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็กต่าง ๆ รวมถึง แมงมุม, แมงป่อง และงูหรือกิ้งก่าอีกด้วย อีกทั้งพังพอนเป็นสัตว์ที่มีความปราดเปรียวว่องไว สามารถพองขนให้ตัวมีขนาดใหญ่ขึ้นได้เพื่อขู่ศัตรู และมีภูมิคุ้มกันพิษงูอยู่ในตัว จึงสามารถสู้กับงูพิษได้เป็นอย่างดี ด้วยการหลอกล่อให้งูเหนื่อย และฉวยโอกาสเข้ากัดที่ลำคอจนตาย แต่ถ้าหากถูกกัดเข้าอย่างจัง ก็ทำให้ถึงตายได้เช่นกัน

พังพอนเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 2 ปี ยกเว้นในบางชนิดที่สามารถตั้งท้องเมื่ออายุได้เพียง 9 เดือน มีระยะเวลาตั้งท้องประมาณ 45-105 วัน ออกลูกครั้งละ 10-24 ตัว มีอายุขัยประมาณ 10 ปี มีรายงานว่าพังพอนในสถานที่เลี้ยงบางตัวมีอายุยืนถึง 17 ปี

## การอนุกรมวิธาน
ปัจจุบัน พังพอนถูกอนุกรมวิธานไว้ทั้งสิ้น 33 ชนิด ใน 14 สกุล (ดูในเนื้อหา) กระจายพันธุ์ตั้งแต่ทวีปแอฟริกาจนถึงตะวันออกกลาง, เอเชียใต้ จนถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สำหรับในประเทศไทยพบ 2 ชนิด คือ พังพอนเล็ก หรือพังพอนธรรมดา (*Herpestes javanicus*)  กับพังพอนกินปู หรือพังพอนยักษ์  (*H. urva*)

**สกุลและชนิด**
*สกุล *[[Atilax]]*
**พังพอนบึง, *A. paludinosus* 
*สกุล *[[Bdeogale]]*
**พังพอนหางพวง, *B. crassicauda*
**พังพอนแจ๊คสัน, *B. jacksoni*
**พังพอนตีนดำ, *B. nigripes*
*สกุล *[[Crossarchus]]*
**พังพอนอเล็กซานเดอร์, *C. alexandri*
**พังพอนแองโกลัน, *C. ansorgei*
**พังพอนจมูกยาว, *C. obscurus*
**พังพอนหัวแบน, *C. platycephalus*
*สกุล *[[Cynictis]]*
**พังพอนเหลือง, *C. penicillata*
*สกุล *[[Dologale]]*
**พังพอนโพซากิวส์, *D. dybowskii*
*สกุล *[[Galerella]]*
**พังพอนเพรียวแองโกลัน, *G. flavescens*
**พังพอนเพรียวโซมาลี, *G. ochracea*
**พังพอนเล็กสีเทา, *G. pulverulenta*
**พังพอนปลายดำ, *G. sanguinea*
*สกุล *[[Helogale]]*
**พังพอนแคระเอธิโอเปีย, *H. hirtula*
**พังพอนแคระธรรมดา, *H. parvula*
*สกุล *[[Herpestes]]*
**พังพอนหางสั้น, *H. brachyurus*
**พังพอนอินเดียสีเทา, *H. edwardsii*
**พังพอนอินเดียสีน้ำตาล, *H. fuscus*
**พังพอนอียิปต์, *H. ichneumon*
**พังพอนเล็ก, *H. javanicus*
**พังพอนจมูกยาว, *H. naso*
**พังพอนปลอกคอ, *H. semitorquatus*
**พังพอนแดง, *H. smithii*
**พังพอนกินปู, *H. urva*
**พังพอนคอลาย, *H. vitticollis*
*สกุล *[[Ichneumia]]*
**พังพอนหางขาว, *I. albicauda*
*สกุล *[[Liberiictus]]*
**พังพอนไลบีเรีย, *L. kuhni*
*สกุล *[[Mungos]]*
**พังพอนแกมเบีย, *M. gambianus*
**พังพอนแบน, *M. mungo*
*สกุล *[[Paracynictis]]*
**พังพอนโซลัส, *P. selousi*
*สกุล *[[Rhynchogale]]*
**พังพอนมิลเลอร์, *R. melleri*
*สกุล*[[Suricata]]*
**เมียร์แคต, *S. suricatta*
### ชนิดที่สูญพันธุ์
*[[Leptoplesictis]]* 

* †*L. atavus* Beaumont, 1973
* †*L. aurelianensis* (Schlosser, 1888)
* †*L. filholi* Gaillard, 1899
* †*L. mbitensis* Schmidt-Kittler, 1987
* †*L. namibiensis* Morales *et al.*, 2008
* †*L. peignei*, Grohé *et al*., 2020
* †*L. rangwai* Schmidt-Kittler, 1987
* †*L. senutae* Morales *et al.*, 2008

## ความสัมพันธ์กับมนุษย์
ด้วยความที่พังพอนเป็นสัตว์ที่ปราดเปรียวว่องไว สามารถกำจัดสัตว์ที่เป็นอันตรายต่อมนุษย์ได้ พังพอนในบางพื้นที่จึงนิยมเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงในพื้นที่ทำการเกษตร เพื่อให้กำจัดหนู  ขณะที่อินเดีย นิยมมีการละเล่นให้พังพอนสู้กับงูเห่าหรืองูจงอาง 

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

*

หมวดหมู่:สัตว์กินเนื้อ
หมวดหมู่:สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม
หมวดหมู่:วงศ์พังพอน