อำเภอสายบุรี

**สายบุรี** (มลายูปัตตานี: تلوبن / ตะลุแบ, ตะลุบัน) เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดปัตตานี เดิมเป็นหนึ่งในเจ็ดหัวเมืองประเทศราชมลายูของสยาม ชาวไทยเชื้อสายมลายูจะเรียกว่า **ตะลุแบหรือตะลุบัน** ( *Taluban; Telubae*) หรือในภาษามลายู-สันสกฤตเรียกว่า **สลินดงบายู** หรือ **ซือลินดงบายู**  ( *Selindung Bayu* แปลว่า *ที่กำบังลมพายุ*) ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทยมุสลิม มีขนบธรรมเนียมประเพณีเป็นของตนเอง มีความหลากหลายทางด้านภาษา

## ที่มาของชื่อ
เมืองสายบุรี เดิมเรียกกันว่า **เมืองสาย** ซึ่งมาจากภาษามลายูว่า **นครีซา** มีความหมายว่า *"เมืองแห่งปฏัก"* ซึ่งคำว่า ซา มาจากคำว่า *ซากาเยาะ* คือ ปฏัก (อุปกรณ์ที่ควาญช้างใช้บังคับช้าง) 

และยังมีชื่อในภาษามลายูที่ยืมคำมาจากภาษาสันสกฤต คือ **ซือลินดงบายู ซือมาลันบุลัน มาตันดูวอ** อันมีความหมายว่า *เมืองกำบังลมพายุใต้แสงจันทร์ ณ ธารสองสาย* 

## ประวัติ
จังหวัดสายบุรีถูกยุบเลิกตามประกาศเรื่องยุบรวมท้องที่บางมณฑลและบางจังหวัดจังหวัดสายบุรีถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดปัตตานี ยกเว้น อำเภอบาเจาะถูกผนวกเข้ากับจังหวัดนราธิวาส ประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2474 เล่มที่ 48 หน้าที่ 576 กล่าวคือ ในอดีต 7 หัวเมืองถูกขีดเส้นแบ่งอีกครั้งเป็น 4 จังหวัดคือ จ.ยะลา จ.ปัตตานี จ.ระแงะ และ จ.สายบุรี และต่อมาถูกเปลี่ยนแปลงจากส่วนกลางเพื่อง่ายต่อการปกครองประชาชนในพื้นที่ที่มีประชากรมุสลิมจำนวนมาก โดยลดสถานะของ จ. สายบุรี เป็นอำเภอสายบุรี โดยมีการตัดแบ่งออกเป็น 2 ส่วน โดยใช้เขตของสะพานกอตอ เป็นเส้นแบ่ง ส่วนล่างที่เป็นต้นไทร บาเจาะและยี่งอ ให้อยู่ในเขตปกครองของจังหวัดนราธิวาส อีกส่วนที่อยู่ตอนบนคือ อ.สายบุรี กะพ้อ ไม้แก่น ให้ควบรวมเป็นของจังหวัดปัตตานีแทนอีกการเปลี่ยนแปลงหนึ่งคือปรับลดสถานนะจากจังหวัดระแงะเป็นอำเภอระแงะและย้ายที่ทำการจังหวัดระแงะไปตั้งเป็นจังหวัดใหม่แถวริมแม่น้ำบางนราและเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น จ.นราธิวาส ดังนั้นอำเภอระแงะจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของ จ.นราธิวาส ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

ต่อมาได้แยกการปกครองจาก 2 ตำบลตอนล่างของอำเภอ เป็นกิ่งอำเภอไม้แก่น เมื่อปี พ.ศ. 2516 ซึ่งเป็นกิ่งอำเภอแห่งแรกของจังหวัดปัตตานี และได้ยกฐานะเป็นอำเภอไม้แก่นเมื่อปี พ.ศ. 2537

และในปี พ.ศ.2525 ได้แยก 3 ตำบลตอนล่างของอำเภอเช่นกัน แยกเป็นกิ่งอำเภอกะพ้อ และได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอกะพ้อเมื่อปี พ.ศ.2536

ทำให้อำเภอสายบุรีคงเหลือเพียง 11 ตำบลเท่านั้นจนถึงปัจจุบัน

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอสายบุรีตั้งอยู่ริมชายฝั่งทางทิศตะวันออกของจังหวัด อำเภอสายบุรีห่างจากศาลากลางจังหวัดปัตตานีประมาณ 50 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอปะนาเระ
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอ่าวไทย
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอไม้แก่น อำเภอบาเจาะ (จังหวัดนราธิวาส) และอำเภอกะพ้อ
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอกะพ้อ อำเภอทุ่งยางแดง และอำเภอมายอ

## รายนามเจ้าเมืองสายบุรี
# พระยาสายบุรี (หนิดะ หรือ นิอาดัส)
# พระยาสายบุรี (หนิละไม)|พระยาสายบุรี (หนิละไม หรือ ตนกูยาลาลุดดิน)
# พระยาสุริยสุนทรบวรภักดี (หนิแปะ)|พระยาสุริยสุนทรบวรภักดี ศรีมหารายา มัตตาอับดุลวิบูลย์ขอบเขตประเทศมลายูวิเศษวังษา พระยาสายบุรี (หนิแปะ หรือ ตนกูอับดุลย์กอเดร์)
# พระยาสุริยสุนทรบวรภักดี (เต็งกูอับดุลมุฏฏอเล็บ)|พระยาสุริยสุนทรบวรภักดี ศรีมหารายา มัตตาอับดุลวิบูลย์ขอบเขตประเทศมลายูวิเศษวังษา พระยาสายบุรี (หนิวิตำนาเซร์ หรือ เต็งกูอับดุลมุฏฏอเล็บ)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอสายบุรีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 11 ตำบล 65 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอสายบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองตะลุบัน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะลุบันทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเตราะบอน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเตราะบอนและตำบลทุ่งคล้าทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตะบิ้ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะบิ้งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปะเสยะวอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปะเสยะวอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางเก่า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางเก่าทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบือเระ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบือเระทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกะดุนง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกะดุนงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลละหาร** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลละหารทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลมะนังดาลำ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะนังดาลำทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแป้น** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแป้นทั้งตำบล

## ประชากร
* **เชื้อชาติ** ส่วนใหญ่เป็นชาวไทยเชื้อสายมลายูและชาวไทย
* **ศาสนา** มีผู้นับถือศาสนาอิสลามร้อยละ 94.98 และนับถือศาสนาพุทธร้อยละ 5.02
* **อาชีพ**  ส่วนใหญ่ทำประมง ทำสวน และกรีดยาง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น


สายบุรี