อาการกลัวแมงมุม

[250px|thumb|right|ในบางครั้ง แม้แต่วัตถุที่คล้ายคลึงกับแมงมุมก็สามารถกระตุ้นอาการตื่นตระหนกในผู้ที่มีอาการนี้ได้ จากภาพการ์ตูนด้านบนคือหนึ่งในตัวละครเรื่อง ''[หนูแจ็คและคุณมัฟเฟท* ที่มีอาการกลัวแมงมุม]]
*'อาการกลัวแมงมุม** หรือ **โรคกลัวแมงมุม** ( ซึ่งรากศัพท์มาจากภาษา) คือ[[โรคกลัว]]เฉพาะอย่างชนิดหนึ่ง เป็นอาการกลัวแมงมุมซึ่งรวมไปถึงสัตว์ชนิดอื่นในตระกูล[[แมง]] เช่น [[แมงป่อง]]
ซึ่งอาจถูกจัดรวมกับ[[อาการกลัวแมลง]]
== อาการและอาการแสดง ==
ผู้ป่วยโรคกลัวแมงมุมมักจะรู้สึก[[ความวิตกกังวล|ไม่สบายใจ]]ในบริเวณใด ๆ ที่พวกเขาเชื่อว่าอาจมีแมงมุมอาศัยอยู่ หรือบริเวณที่มีสิ่งบ่งบอกถึงการมีอยู่ของแมงมุม เช่น ใยแมงมุม ถ้าหากผู้ป่วยพบเห็นแมงมุม พวกเขาจะไม่สามารถเข้าไปในบริเวณใกล้เคียงนั้นจนกว่าจะเอาชนะ[[อาการตื่นตระหนก]]ที่เกี่ยวข้องกับโรคกลัวแมงมุมได้ เมื่ออยู่ในบริเวณที่ใกล้กับแมงมุมหรือใยแมงมุม ผู้ป่วยบางรายถึงกับกรีดร้อง ร้องไห้ ควบคุมอารมณ์ไม่ได้ หายใจลำบาก เหงื่อออก และมีอัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มสูงขึ้น ในกรณีร้ายแรง แม้แต่รูปภาพ ของเล่น หรือภาพวาดแมงมุมที่เหมือนจริงก็อาจกระตุ้นให้เกิด[[ความกลัว]]อย่างรุนแรงได้ ในบางกรณี อาการกลัวแมงมุมยังถูกกระตุ้นได้เพียงแค่นึกคิดถึงแมงมุมเท่านั้น นอกจากนี้ ผู้ป่วยบางรายจะกระทำการตรวจสอบห้องหรือสถานที่ว่ามีแมงมุมหรือไม่ก่อนที่จะเข้าไปยังสถานที่นั้น หากพบเห็นแล้วก็จะจับตาดูความเคลื่อนไหวอย่างละเอียดถี่ถ้วน ในขณะที่มีอาการอื่น ๆ เช่น เบี่ยงเบนความสนใจตัวเองเพื่อที่จะหลีกเลี่ยงการพบเห็นแมงมุม

== สาเหตุ ==
โรคกลัวแมงมุมอาจเป็นรูปแบบที่สุดโต่งของการตอบสนองตาม[[สัญชาตญาณ]]ที่ช่วยให้มนุษย์ยุคแรกมีชีวิตรอด หรือเป็นปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมที่พบได้บ่อยที่สุดในสังคมยุโรปส่วนใหญ่

=== เชิงวิวัฒนาการ ===
เหตุผลเชิงวิวัฒนาการของโรคกลัวยังคงไม่ปรากฏแน่ชัด มุมมองหนึ่งซึ่งยึดถือกันมากในศาสตร์[[จิตวิทยาวิวัฒนาการ]] คือการมีอยู่ของแมงมุมมีพิษนำไปสู่วิวัฒนาการของความกลัวแมงมุม หรือทำให้ความกลัวแมงมุมเกิดขึ้นได้ง่ายเป็นพิเศษ ความรุนแรงของอาการกลัวแมงมุมมีความแตกต่างกันไปเช่นเดียวกับลักษณะอื่น ๆ โดยผู้ที่กลัวรุนแรงจะจัดอยู่ในกลุ่มโรคกลัวแมงมุม เนื่องจากแมงมุมมีขนาดค่อนข้างเล็ก พวกมันจึงไม่เข้าเกณฑ์เป็นภัยคุกคามใน[[สัตว์|อาณาจักรสัตว์]] ซึ่งมีขนาดเป็นปัจจัยหนึ่ง แต่แมงมุมอาจมี[[พิษ (พิษ)|พิษ]]ที่มีผลกระทบทางการแพทย์ และ/หรือมีขน (setae) ที่ทำให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังได้ อย่างไรก็ตาม โรคกลัวมักเป็นความกลัวที่ไร้เหตุผลมากกว่าความกลัวที่มีเหตุผล

ในสภาพแวดล้อมยุคดึกดำบรรพ์ ผู้ป่วยโรคกลัวแมงมุมได้เปรียบเล็กน้อยในแง่การอยู่รอดเมื่อเทียบกับคนกลุ่มที่ไม่กลัวแมงมุม เพราะการตรวจดูให้แน่ใจว่าสภาพแวดล้อมของพวกเขาปลอดแมงมุมทำให้พวกเขามีความเสี่ยงที่จะถูกแมงมุมกัดน้อยกว่า อย่างไรก็ตาม การกลัวแมงมุมมากกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับสิ่งมีชีวิตอื่นที่อาจเป็นอันตราย ซึ่งอยู่ใน[[สภาพแวดล้อมของการปรับตัวเชิงวิวัฒนาการ]]ของ''โฮโม เซเปียนส์'' อาจเป็นข้อด้อยได้เช่นกัน

ในหนังสือ ''The Handbook of the Emotions'' (1993) นักจิตวิทยา [[อาร์เน โอห์แมน]] (Arne Öhman) ศึกษาการจับคู่สิ่งเร้า[[การวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิม|ที่ไม่ได้วางเงื่อนไข]]กับ[[สิ่งเร้าที่เป็นกลาง]]ซึ่งเชื่อมโยงกับ[[การตอบสนองโดยสู้หรือหนี|การตอบสนองต่อความกลัว]]ที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการ ([[งู]]และ[[แมงมุม]]) เทียบกับสิ่งเร้าที่เป็นกลางซึ่งไม่เชื่อมโยงกับการตอบสนองต่อความกลัวที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการ ([[เห็ด]] [[ดอก|ดอกไม้]] วัตถุ[[ทรงหลายหน้า|รูปทรงหลายหน้า]] [[อาวุธปืน]] ปลั๊กไฟและเต้ารับไฟ) โดยการทดลองในมนุษย์พบว่าสำหรับ[[อาการกลัวงู|โรคกลัวงู]] (ophidiophobia) และโรคกลัวแมงมุม การจับคู่เดียวเพียงครั้งเดียวก็สามารถทำให้เกิด[[การตอบสนองที่ถูกวางเงื่อนไข]]ได้ ในขณะที่โรคกลัวเชื้อรา (mycophobia) โรคกลัวดอกไม้ (anthophobia) โรคกลัววัตถุรูปทรงหลายหน้า อาวุธปืน ปลั๊กไฟและเต้ารับไฟจำเป็นต้องมีการจับคู่หลายครั้ง และ[[การหยุดยั้ง (จิตวิทยา)|พฤติกรรมจะยุติลง]]หากไม่มีการวางเงื่อนไขต่อเนื่อง ในขณะที่การวางเงื่อนไขในโรคกลัวงูและโรคกลัวแมงมุมที่จะคงอยู่ถาวร

จิตแพทย์ [[แรนโดล์ฟ เอ็ม. เนสเซ่]] (Randolph M. Nesse) ตั้งข้อสังเกตว่า ในขณะที่การวางเงื่อนไขการตอบสนองต่อความกลัวที่มีต่อวัตถุอันตรายที่แปลกใหม่ในเชิงวิวัฒนาการ เช่น ปลั๊กไฟและเต้ารับไฟ สามารถเป็นไปได้ แต่การวางเงื่อนไขจะเกิดขึ้นช้ากว่า เนื่องจากสิ่งเร้านั้นไม่เคยเชื่อมโยงกับความกลัวมาก่อน นอกจากนี้ ยังมีข้อสังเกตเพิ่มเติมว่าการเน้นย้ำถึงความเสี่ยงจากการขับรถเร็วและ[[การเมาแล้วขับ]]ในการอบรมผู้ขอรับใบอนุญาตขับรถเพียงอย่างเดียวไม่สามารถป้องกันอุบัติเหตุบนท้องถนนได้ และเกือบหนึ่งในสี่ของการเสียชีวิตของผู้คนอายุระหว่าง 15 ถึง 24 ปีในสหรัฐอเมริกา ใน ค.ศ.2014 มีสาเหตุมาจากอุบัติเหตุบนท้องถนน เนสเซ่ จิตแพทย์ [[ไอแซก มาร์ค]] (Isaac Marks) และนักชีววิทยาวิวัฒนาการ [[จอร์จ คริสโตเฟอร์ วิลเลียมส์]] (George C. Williams) ได้ตั้งข้อสังเกตว่าผู้ที่มีการตอบสนองบกพร่องอย่างมีแบบแผนต่อการปรับตัวเชิงจิตวิทยาต่าง ๆ (เช่น โรคกลัวแมงมุม โรคกลัวงู [[โรคกลัวการหกล้ม]] (basophobia)) มักจะประมาทและมีแนวโน้มที่จะประสบอุบัติเหตุซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้มากกว่า และได้เสนอว่าโรคกลัวดังกล่าวควรจัดอยู่ในประเภท "**โรคไร้ซึ่งความกลัว*'" (hypophobia) เนื่องจากผลของยีนเห็นแก่ตัว (selfish gene) ที่พยายามทำสำเนาแพร่กระจายตนเองให้มากที่สุด

การศึกษาวิจัยใน ค.ศ. 2001 พบว่าผู้คนสามารถค้นหาภาพแมงมุมท่ามกลางภาพดอกไม้และเห็ดได้รวดเร็วกว่าการค้นหาภาพดอกไม้หรือเห็ดท่ามกลางภาพแมงมุม นักวิจัยเสนอว่าเป็นเพราะการตอบสนองต่อแมงมุมอย่างรวดเร็วมีความสัมพันธ์กับวิวัฒนาการของมนุษย์มากกว่า

=== เชิงวัฒนธรรม ===
ในอีกมุมมองหนึ่ง อันตรายต่าง ๆ เช่น อันตรายจากแมงมุมนี้ ถูกประเมินสูงเกินจริงและไม่เพียงพอที่จะมีอิทธิพลต่อวิวัฒนาการ ในทางกลับกัน การสืบทอดโรคกลัวทางพันธุกรรมจะส่งผลจำกัดและบั่นทอนการอยู่รอดมากกว่าจะเป็นการช่วยเหลือ สำหรับชุมชนบางแห่ง เช่น ใน[[ประเทศปาปัวนิวกินี|ปาปัวนิวกินี]]และ[[ประเทศกัมพูชา|กัมพูชา]] แมงมุมจะเป็นส่วนผสมในอาหารดั้งเดิมด้วย สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าอาการกลัวแมงมุมส่วนหนึ่งอาจเป็นลักษณะทางวัฒนธรรมมากกว่าลักษณะทางพันธุกรรม

เรื่องราวเกี่ยวกับแมงมุมในสื่อมักมีข้อผิดพลาดและใช้คำศัพท์ที่เร้าอารมณ์ซึ่งอาจมีส่วนทำให้เกิดความกลัวแมงมุมได้

== การรักษา ==
อาการกลัวแมงมุมสามารถรักษาได้โดยใช้เทคนิคทั่วไปที่แนะนำสำหรับการรักษา[[โรคกลัวเฉพาะอย่าง]] (specific phobia) แนวทางการรักษาขั้นแรกคือ[[การลดความวิตกกังวลอย่างเป็นระบบ]] (systematic desensitization)&nbsp;– หรือเรียกอีกอย่างว่า[[การบำบัดด้วยการเผชิญหน้ากับสิ่งที่กลัว]] (exposure therapy) ก่อนที่จะดำเนินการลดความวิตกกังวลอย่างเป็นระบบ มักจะต้องฝึกให้ผู้ที่เป็นโรคกลัวแมงมุมใช้เทคนิคการผ่อนคลายซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยสงบลง การลดความวิตกกังวลอย่างเป็นระบบสามารถทำได้โดยใช้สิ่งมีชีวิตจริง (ใช้แมงมุมที่มีชีวิต) หรือโดยให้ผู้ป่วยจินตนาการถึงสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับแมงมุม จากนั้นจำลองการมีปฏิสัมพันธ์กับแมงมุม และในท้ายที่สุดจึงให้มีปฏิสัมพันธ์กับแมงมุมจริง เทคนิคนี้อาจเห็นผลได้หลังจากทำเพียงครั้งเดียว แม้ว่าโดยทั่วไปจะต้องใช้เวลานานกว่านั้นก็ตาม

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีทำให้สามารถใช้แมงมุม[[ความเป็นจริงเสมือน|เสมือนจริงหรือความเป็นจริงเสมือน]]ในการบำบัดได้ เทคนิคเหล่านี้ได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีประสิทธิผล ทั้งยังมีข้อเสนอแนะว่าการดูคลิปสั้น ๆ จาก [[สไปเดอร์-แมนในภาพยนตร์|ภาพยนตร์ *Spider-Man'']] อาจช่วยลดอาการกลัวแมงมุมได้เช่นกัน

## ระบาดวิทยา
ประชากรโลกร้อยละ 3.5 ถึง 6.1 เป็นโรคกลัวแมงมุม โดยโรคกลัวแมงมุมเป็นหนึ่งในโรคกลัวเฉพาะอย่างที่พบได้มากที่สุดโรคหนึ่ง ขนาดที่บางสถิติพบว่าร้อยละ 50 ของผู้หญิงและร้อยละ 10 ของผู้ชายมีอาการดังกล่าว

## อ้างอิง

หมวดหมู่:อาการกลัวสัตว์
หมวดหมู่:จิตวิทยา
หมวดหมู่:อาการ
หมวดหมู่:โรควิตกกังวล