ภาษามลายูปัตตานี

**ภาษามลายูถิ่นปัตตานี** หรือ **ภาษามลายูปาตานี** (มลายูปัตตานี: บาซอ 'นายู; , อักษรยาวี: ) หรือนิยมเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า **ภาษายาวี** (มลายูปัตตานี: , อักษรยาวี: ) เป็นภาษากลุ่มออสโตรนีเซียนที่พูดโดยชาวไทยเชื้อสายมลายูในจังหวัดปัตตานี จังหวัดนราธิวาส จังหวัดยะลา รวมทั้งในอำเภอนาทวี อำเภอจะนะ อำเภอเทพา และอำเภอสะบ้าย้อย ทางทิศตะวันออกของจังหวัดสงขลา (ไม่รวมจังหวัดสตูล)

ในประเทศไทยมีประชากรที่พูดภาษานี้มากกว่า 1 ล้านคน ภาษานี้ใกล้เคียงมากกับภาษามลายูถิ่นในรัฐกลันตันและในอำเภอฮูลูเปรัก รัฐเประ ประเทศมาเลเซีย ซึ่งเป็นภาษาถิ่นที่แตกต่างจากส่วนที่เหลือของประเทศมาเลเซีย บางครั้งก็มีการเรียกรวมกันเป็นภาษาเดียวกันว่า **ภาษามลายูกลันตัน-ปัตตานี** (มลายูปัตตานี: ; กลันตัน: )

## ระบบเสียง
### พยัญชนะ

* หน่วยเสียงที่อยู่ในวงเล็บคือหน่วยเสียงที่ปรากฏในคำยืม เช่น  'เค้ก',  'โทรศัพท์'
* หน่วยเสียงที่ปรากฏในตำแหน่งท้ายพยางค์มี 3 หน่วยเสียง ได้แก่ ,  และ  เช่น  'ขนม',  'กล่อง',  'ร้อน'
* หน่วยเสียงพยัญชนะกึ่งนาสิกเป็นหน่วยเสียงที่ไม่พบทั้งในภาษามาเลเซียและภาษาไทย เกิดจากการรวบเสียงพยัญชนะนาสิกเข้ากับเสียงพยัญชนะกักซึ่งใช้ฐานกรณ์เดียวกันหรือใกล้เคียงกันจนกลมกลืนเป็นเสียงเดียว โดยเกิดเฉพาะในตำแหน่งกลางคำเท่านั้น ตัวอย่างคู่เทียบเสียงได้แก่  'ไมยราบ' -  'บาน',  'ขวา' -  'คอก' และ  'ไร' -  'โทน, โดด'
* นอกจากหน่วยเสียงพยัญชนะข้างต้นแล้ว ภาษามลายูปัตตานียังมีหน่วยเสียงพยัญชนะเสียงยาว ซึ่งก็คือเสียงพยัญชนะต้นที่ถูกยืดให้ยาวกว่าปกติเล็กน้อยเนื่องมาจากการลดรูปของคำ การยืดเสียงเช่นนี้เกิดได้กับพยัญชนะทุกหน่วยเสียง ยกเว้น ,  และหน่วยเสียงพยัญชนะกึ่งนาสิก ตัวอย่างคู่เทียบเสียงได้แก่  'ดอกไม้' -  'ออกดอก' และ  'กลางคืน' -  'ค้างคืน'

### สระ

## คำยืม
นอกจากคำศัพท์พื้นฐานของภาษามลายูแล้ว ภาษามลายูปัตตานีมีคำยืมจากภาษาอื่นหลายภาษา ได้แก่
* ภาษาสันสกฤต เข้ามาพร้อมกับศาสนาพุทธและศาสนาพราหมณ์ฮินดู เช่น *ภาษา* เป็น *บาฮาซอ* หรือ *บาซอ Bâsô*; หฤทยะ ('ใจ') เป็น *ฮาตี Hâtî* ('ตับ, ใจ'); *คช* ('ช้าง') เป็น *กฺาเยฺาะฮ Gâyòh*; *ชัย* ('ชัยชนะ') เป็น *จายอ Câyô' ('เจริญ'); *โทษ* ('ความชั่ว') เป็น *ดอซอ Dôsô* ('บาป'); *วาจา* ('คำพูด') เป็น *บาจอ Bâcô* ('อ่าน'); *นคร* ('เมือง') เป็น *นากือรี Nageuri* ('ประเทศ')
* [[ภาษาอาหรับ]] เข้ามาพร้อมกับ[[ศาสนาอิสลาม]] เช่น  /เกาะลัม/ ('ปากกา') เป็น *กาแล Kâlè*;  /ตัมร์/ ('อินทผลัม') เป็น *ตามา Tâmâ*;  /อาลัม/ ('โลก') เป็น *อาแล Âlè*;  /ตุฟฟาห์/ ('แอปเปิล') เป็น *ตอเปาะฮ Tôpòh*;  /วักต์/ ('เวลา') เป็น *วะกือตู Wakeutû*;  /กิตาบ/ ('หนังสือ') เป็น *กีตะ Kîtá' * ("คัมภีร์ทางศาสนาอิสลาม");  /ดุนยา/ ('โลก') เป็น *ดุนิยอ Dunîyô*
* [[ภาษาจีน]] เช่น *กุยช่าย* เป็น *กูจา Kûcâ*
* [[ภาษาเปอร์เซีย]] เช่น *แมฮ์ทอบ* ('แสงจันทร์') เป็น *มะตับ Matab*; *แกนโดม* ('แป้ง') เป็น *กฺานง Kânong*
* [[ภาษาฮินดี]] เช่น *โรตี* เป็น *รอตี Rôtî*
* [[ภาษาทมิฬ]] เช่น *มานิกัม* ('เพชร') เป็น *มานิแก Manikè*
* [[ภาษาอังกฤษ]] เช่น  ('แก้ว') เป็น *กฺือละฮ Geulah*;  ('ฟรี') เป็น *ปือรี Peurî*;  ('จักรยานยนต์') เป็น *มูตูซีกา Mûtûsîkâ*
* [[ภาษาไทย]] เช่น *นายก* เป็น *นาโยฺะ Nâyòk*; *ปลัด* เป็น *บือละ Beulá*; *มักง่าย* เป็น *มะงา Mángâ*; *โทรศัพท์* เป็น *โทราซะ Torâsat*

== ความแตกต่างระหว่างภาษามลายูปัตตานีกับภาษามาเลเซีย ==
ความแตกต่างระหว่างภาษามลายูปัตตานีกับภาษามลายูกลางหรือ[[ภาษามาเลเซีย]]มีดังนี้
=== การใช้คำ ===
บางคำทั้งสอง[[ภาษา]]ใช้คำต่างกัน เช่น 'ฉัน' [[ภาษามาเลเซีย]]ใช้  ภาษามลายูปัตตานีใช้ *อามอ* หรือ *ซายอ* บางคำใช้พยัญชนะสลับกัน เช่น 'มันเทศ' ภาษามาเลเซียใช้  ภาษามลายูปัตตานีใช้ *อูบี กือแตลอ* หรือ *อูบี แตลอ*; 'พูด' [[ภาษามาเลเซีย]]ใช้  ภาษามลายูปัตตานีใช้ *แกแจะ* นอกจากนี้ ยังมีการใช้คำ[[ภาษาไทย]]ปะปนเข้ามาในบางส่วน

=== การออกเสียง ===
* *'ออกเสียงสระต่างกัน** ได้แก่
** <u>เสียง  + พยัญชนะนาสิกในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('ไก่') เป็น อา**แ**ย;  ('กิน') เป็น ''มา**แ**ก''
** <u>เสียง  ท้ายคำในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('ชื่อ') เป็น ''นาม**อ***;  ('เชิญ') เป็น ''ซีล'''อ***
** เสียง  ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี (บางส่วน) เช่น  ('พา') เป็น บอ**เ**ว**าะ**;  ('ขอ') เป็น *มี*'เ**ต**าะ***
** <u>เสียง  ในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('บ้าน') เป็น ''รฺู'''เ'''ม'''าะฮ***
** เสียง  ท้ายคำในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง  หรือ  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('คลอง') เป็น *ซูง*'า*** หรือ ''ซู'''แ'''ง'';  ('ตลาด') เป็น ''กือด'''า*** หรือ *กือ*'แ**ด'' (การแปรเป็นเสียง /æ/  พบในบางท้องถิ่นเท่านั้น)
** <u>เสียง  ท้ายคำในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('มีด') เป็น ''ปีซ**า***
** <u>เสียง  ท้ายคำที่ประสมกับพยัญชนะนาสิกในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('ที่นี่') เป็น ''ซี'''นิง***
** เสียง  ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง  หรือ   ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('สยาม') เป็น ***ซีแย***,  ('มนุษย์') เป็น *มะนู*'ซียอ***
** <u>เสียง  พยางค์แรกในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('เคย') เป็น ***แ**บซอ''
** <u>เสียง  ในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('บวช,ถือศีลอด') เป็น ''ป**อ**ซอ''
* **ออกเสียงพยัญชนะต้นต่างกัน** เช่น 
** <u>เสียง  ในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี (บางส่วน) เช่น  ('คน') เป็น ''ออแ**รฺ***,  ('โซ่') เป็น ***รฺ**าตา'' ในขณะที่  ('ขนมปัง, โรตี') ยังคงเป็น ***ร*'อตี*
* *'ออกเสียงตัวสะกดต่างกัน** เช่น
** <u>ตัวสะกดที่เป็นเสียงเสียดแทรก ,  ในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียงที่เกิดจากคอหอย  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('เกียจคร้าน') เป็น ''มาละ**ฮ***
** <u>ตัวสะกด ,  ในภาษามาเลเซีย</u> แปรเป็นเสียง  ในภาษามลายูปัตตานี เช่น  ('ตุลาการ') เป็น ''ฮาเก็'''ง***

### โครงสร้างประโยค
ภาษามลายูปัตตานีนิยมเรียงประโยคแบบภาษาไทยคือใช้รูปประธานกระทำ ส่วนภาษามาเลเซียใช้ประโยคแบบประธานถูกกระทำ เช่น ภาษามลายูใช้ *ตูวัน ดีเปอรานากัน ตีมานา* ('ท่านถูกเกิดที่ไหน') ภาษามลายูปัตตานีใช้ *ตูแว บือราเนาะ ดีมานอ* ('ท่านเกิดที่ไหน')

### ความต่างของไวยากรณ์และคำศัพท์
* ภาษามลายูปัตตานีตัดคำอุปสรรคที่ไม่จำเป็นออก เช่น  (เดิน) ในภาษามาเลเซีย เป็น *ยฺาแล* ในภาษามลายูปัตตานี และเสียงพยัญชนะตัวแรกยาวขึ้น
* ภาษามลายูปัตตานีมีการย่อหรือกร่อนคำหลายคำรวมเป็นคำเดียว เช่น *ดาโตะ อากี* เป็น *โตะกี*, *ตือรฺายฺู* เป็น *ตายฺู*, *ดี มานอ* เป็น *ดานอ*, *ซือแอกอ* เป็น *แซกอ* เป็นต้น ในขณะที่ภาษามาเลเซียมีน้อยมาก
* ภาษามลายูปัตตานีใช้คำง่ายกว่า เช่น *มาแก* หมายถึงทั้ง 'กินข้าว' 'ดื่มน้ำ' และ 'สูบบุหรี่' แต่ภาษามาเลเซียแยกเป็น  ('กิน'),  ('ดื่ม') และ  ('สูบ')
* ภาษามาเลเซียมีการแยกระดับของคำมากกว่า เช่น 'ผู้ชาย' ใช้  'สัตว์ตัวผู้' ใช้  ส่วนภาษามลายูปัตตานีใช้ *ยฺาแต* กับทั้งคนและสัตว์ ส่วน *ลือลากี* มีใช้น้อย
* ภาษามลายูปัตตานีมีการเรียงคำแบบภาษาไทยมากกว่า เช่น 'ทำนา' ใช้ *บูวะ บือแ<u>น</u>*

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* 
* ประพนธ์ เรืองณรงค์. *บุหงาปัตตานี: คติชนไทยมุสลิมชายแดนภาคใต้.* กรุงเทพฯ : มติชน, 2540.
* Ishii, Yoneo. (1998). *The Junk Trade from Southeast Asia: Translations from the Tôsen Fusesu-gaki 1674–1723.* Institute of Southeast Asian Studies. .
* Cummings, Joe et al. (2005). *Thailand* Lonely Planet. .
* Laver, John. (1994). *Principles of Phonetics.* Cambridge University Press. .
* Smalley, William A. (1994). *Linguistic Diversity and National Unity: Language Ecology in Thailand*. Chicago: University of Chicago Press.  Abdul Aziz, A. Y. (2010). Inventori vokal dialek Melayu Kelantan: Satu penilaian semula. Persatuan Linguistik Malaysia.

มลายูปัตตานี
มลายูปัตตานี
หมวดหมู่:วัฒนธรรมของจังหวัดปัตตานี
หมวดหมู่:วัฒนธรรมของจังหวัดยะลา
หมวดหมู่:วัฒนธรรมของจังหวัดนราธิวาส
หมวดหมู่:วัฒนธรรมของจังหวัดสงขลา