การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย

**การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย** หรือ **รฟม.** ( ย่อว่า MRTA) เป็นรัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงคมนาคม มีภาระหน้าที่ในการจัดให้มี และให้บริการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล และตามหัวเมืองหลัก ในจังหวัดอื่นๆ

## ประวัติ
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2535 ในชื่อ **องค์การรถไฟฟ้ามหานคร** มีชื่อภาษาอังกฤษคือ *Metropolitan Rapid Transit Authority* จัดตั้งขึ้นภายใต้พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การรถไฟฟ้ามหานคร พ.ศ 2535 ที่ให้มีการแยกหน่วยงานระบบขนส่งมวลชนออกมาจาก การทางพิเศษแห่งประเทศไทย โดยมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2535 มีวัตถุประสงค์ในการจัดระบบขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลโดยใช้รถไฟฟ้า ซึ่งเป็นพันธกิจเดิมของหน่วยงานดังกล่าว

ในระยะแรกของการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนทางรางในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล รัฐบาลได้มีการจัดทำแผนแม่บทฉบับแรกตั้งแต่พ.ศ. 2537 ตามโครงการแผนแม่บทระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพมหานคร (MTMP) โดยในส่วนความรับผิดชอบขององค์การรถไฟฟ้ามหานครมีโครงข่ายระยะทาง 135 กม. ต่อมาไดมีการเสนอแนะระบบขนส่งมวลชนขนาดรองเพื่อเสริมการเข้าถึงของระบบหลัก 11 โครงการ ระยะทาง 206 กม. รวมเป็น 341 กม. ซึ่งคณะรัฐมนตรีเห็นชอบ เมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2537 โดยมีแผนพัฒนาให้แล้วเสร็จภายในปี พ.ศ. 2538-2554

ในภายหลังได้มีการออก **[[s:พระราชบัญญัติการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2543|พระราชบัญญัติการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2543]]** ซึ่งได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2543 โดยมีผลบังคับใช้ในวันรุ่งขึ้น องค์การรถไฟฟ้ามหานครจึงได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น **การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย** มีชื่อภาษาอังกฤษคือ "Mass Rapid Transit Authority of Thailand" หรือย่อได้เป็น "MRTA"

พระราชบัญญัติฉบับใหม่ดังกล่าวยังให้อำนาจหน้าที่ รฟม. เพิ่มขึ้นหลายอย่าง เช่น มีอำนาจกำหนด "เขตปลอดภัยระบบรถไฟฟ้า" เพื่อคุ้มครองอุโมงค์และสิ่งก่อสร้างใต้ดิน และกำหนดเขต "ระบบรถไฟฟ้า" เพื่อคุ้มครองดูแลคนโดยสารรถไฟฟ้า และระบบรถไฟฟ้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนั้นยังให้ รฟม. สามารถหารายได้ทางอื่นนอกจากค่าโดยสาร และพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ได้ตามความจำเป็น เพื่อประโยชน์แก่การให้บริการรถไฟฟ้า และมีอำนาจหน้าที่ดำเนินกิจการรถไฟฟ้า ในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล รวมทั้งอาจดำเนินกิจการรถไฟฟ้าในจังหวัดอื่นตามที่จะได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดให้อำนาจด้วย  ซึ่งปัจจุบันมีการออกพระราชกฤษฎีกากำหนดจังหวัดให้การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยดำเนินกิจการรถไฟฟ้า พ.ศ. 2562  ให้อำนาจ รฟม. ดำเนินกิจการรถไฟฟ้าในจังหวัดเชียงใหม่ , จังหวัดพังงา, จังหวัดภูเก็ต และจังหวัดนครราชสีมา

ต่อมาในวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร สมัยวิสามัญ ครั้งที่ 1 เป็นพิเศษ ได้มีการพิจารณา **ร่างพระราชบัญญัติการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (ฉบับที่...) พ.ศ. ....** ในวาระที่ 1 ซึ่งมีสาระสำคัญคือการเปลี่ยนแปลงเส้นทางของรายได้จากส่วนแบ่งค่าโดยสารของโครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน สายสีเหลือง และสายสีชมพู รวมถึงสายสีส้มในอนาคต เพื่อให้กระทรวงคมนาคมสามารถตัดงบประมาณบางส่วนมาดำเนินนโยบายต่าง ๆ ของกระทรวงได้ก่อนการนำส่งรายได้ทั้งหมดเป็นรายได้แผ่นดิน โดยที่ประชุมมีมติเห็นด้วย 295 เสียง ไม่เห็นด้วย 144 เสียง งดออกเสียง 1 เสียง และไม่ประสงค์ลงคะแนน 2 เสียง พร้อมกับตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญจำนวน 25 คน สำหรับในสัดส่วนของพรรคกล้าธรรม ได้เสนอชื่อ กฤษฎิ์ ชีวะธรรมานนท์ สส. ชลบุรี พรรคประชาชน เป็นกรรมาธิการในสัดส่วนของพรรค

## คณะกรรมการ
คณะกรรมการการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย เดือนตุลาคม พ.ศ. 2568 ประกอบด้วย
#ดร.มนตรี เดชาสกุลสม  ประธานกรรมการ
#นายสรพงษ์ ไพฑูรย์พงศ์ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ
#ดร.พิษณุ โหระกุล  กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ
#ดร.ยุพา ทวีวัฒนะกิจบวร  กรรมการผู้แทน
#นายปิยกร อภิบาลศรี  กรรมการผู้แทน
#นายปัญญา ชูพานิช  กรรมการผู้แทน
#นายกรณินทร์ กาญจโนมัย กรรมการผู้แทน
#ดร.จิรโรจน์ ศุกลรัตน์ กรรมการผู้แทน
#ดร.วิชญายุทธ บุญชิต  กรรมการผู้แทน
#นายพรรณรบ เตชะมงคลาภิวัฒน์  กรรมการผู้แทน
#นายจิรวัฒน์ ระติสุนทร กรรมการผู้แทน
#นายประพาส เหลืองศิรินภา กรรมการผู้แทน
#นายกาจผจญ อุดมธรรมภักดี กรรมการและเลขานุการ (ผู้ว่าการ รฟม.)

## โครงการในความรับผิดชอบ
### กรุงเทพมหานครและปริมณฑล
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยได้ดำเนินการระบบขนส่งมวลชนในรูปแบบรถไฟฟ้าในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล โดยใช้ชื่อว่า **[[รถไฟฟ้ามหานคร]]** แบ่งเป็น 9 สาย ดังนี้
* **[[รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล]]** (สายสีน้ำเงิน) เป็นสัมปทานของ บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน)
** ช่วงหัวลำโพง-บางซื่อ เปิดให้บริการเมื่อ พ.ศ. 2547
** ส่วนต่อขยายช่วงบางซื่อ-เตาปูน เปิดให้บริการเมื่อ พ.ศ. 2560
** ส่วนต่อขยายช่วงหัวลำโพง-หลักสอง เปิดให้บริการเมื่อ พ.ศ. 2562
** ส่วนต่อขยายช่วงเตาปูน-ท่าพระ เปิดให้บริการเมื่อ พ.ศ. 2562
* **[[รถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรัชธรรม]]** (สายสีม่วง) เป็นโครงการที่ การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย เป็นผู้ดำเนินการด้วยตนเอง
** ช่วงคลองบางไผ่ - เตาปูน เปิดให้บริการเมื่อ พ.ศ. 2559 โดยการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย ได้ว่าจ้าง บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) เป็นผู้เดินรถ
** ช่วงเตาปูน - ราษฎร์บูรณะ - ครุใน อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้าง
* **[[รถไฟฟ้ามหานคร สายนัคราพิพัฒน์]]** (สายสีเหลือง) ช่วงลาดพร้าว-สำโรง เป็นสัมปทานของ บริษัท อีสเทิร์น บางกอกโมโนเรล จำกัด เปิดให้บริการเมื่อ พ.ศ. 2566
* **[[รถไฟฟ้ามหานคร สายวิวัฒน์นคร]]** (สายสีชมพู) เป็นสัมปทานของ บริษัท นอร์ทเทิร์น บางกอกโมโนเรล จำกัด เปิดให้บริการเมื่อ พ.ศ. 2567 
* **[[รถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้ม]]** เป็นสัมปทานของ บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) 
** ช่วงศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย - แยกร่มเกล้า สัญญาที่ 1-6 ก่อสร้างแล้วเสร็จ อยู่ระหว่างจัดหาและติดตั้งระบบรถไฟฟ้า 
** ช่วงศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย - บางขุนนนท์ อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้าง รวมถึงจัดหาและติดตั้งระบบรถไฟฟ้า 
* **[[รถไฟฟ้าสายสีน้ำตาล]]** (ช่วงแคราย-บึงกุ่ม) อยู่ระหว่างการออกแบบรายละเอียด
* **[[รถไฟฟ้ารางคู่ขนาดเบา สายบางนา–ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ]]** (ช่วงแม่น้ำ-เทพรัตน-ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ) อยู่ระหว่างการศึกษาใหม่ภายหลังรับโอนโครงการจากกรุงเทพมหานคร
* **[[รถไฟฟ้าสายสีเทา]]** (ช่วงคลองสี่-วัชรพล-ทองหล่อ และช่วงพระโขนง-พระราม 3-ท่าพระ) อยู่ระหว่างการศึกษาใหม่ภายหลังรับโอนโครงการจากกรุงเทพมหานคร
* **[[รถไฟฟ้าสายสีฟ้า]]** (ช่วงดินแดง-ช่องนนทรี) อยู่ระหว่างการศึกษาใหม่ภายหลังรับโอนโครงการจากกรุงเทพมหานคร

### [[จังหวัดปทุมธานี]]

การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยได้รับมอบหมายจากองค์การบริหารส่วนจังหวัดปทุมธานี (อบจ.ปทุมธานี) เพื่อดำเนินการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนภายในพื้นที่จังหวัดปทุมธานี ในรูปแบบรถไฟฟ้าโมโนเรล 
โดยก่อนหน้านี้ ได้มีการลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) ระหว่างหน่วยราชการภายในจังหวัด อบจ.ปทุมธานี และรฟม. เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2566 ที่อาคารสำนักงานเทศบาลนครรังสิต

สำหรับเส้นทางแรก คือ สถานีรถไฟฟ้ารังสิต(สายสีแดง - คลอง 6 - สวนสัตว์ดุสิตแห่งใหม่หรือสวนสัตว์ดุสิต 2) มีจุดเริ่มต้นจาก สถานีรังสิต (รถไฟฟ้าชานเมือง สายธานีรัถยา (สายสีแดงเข้ม)) ผ่านศูนย์การค้าฟิวเจอร์พาร์ค รังสิต ผ่านสวนสนุกดรีมเวิลด์ ผ่านทางเข้ามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี สิ้นสุดที่สวนสัตว์ดุสิตแห่งใหม่ บริเวณใกล้กับสวนสาธารณะทศมินทราภิรมย์ อำเภอธัญบุรี 

ทั้งนี้ มีการประมาณการไว้ว่า โครงการระบบขนส่งมวลชนโมโนเรลสายนี้ จะใช้เวลาก่อสร้าง 3 ปีครึ่ง 

### ต่างจังหวัด
#### [[รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนจังหวัดเชียงใหม่|จังหวัดเชียงใหม่]]
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมให้เข้าไปพัฒนาระบบขนส่งมวลชนในจังหวัดเชียงใหม่จำนวน 3 สายทาง ดังนี้
* รถไฟฟ้าสายสีแดง (ช่วงโรงพยาบาลนครพิงค์ - แยกแม่เหียะสมานสามัคคี)
* รถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน (ช่วงสวนสัตว์เชียงใหม่ - แยกพรอเมนาดา) 
* รถไฟฟ้าสายสีเขียว (ช่วงท่าอากาศยานเชียงใหม่ - แยกรวมโชค)

ปัจจุบันทั้ง 3 สายทางยังอยู่ระหว่างการออกแบบรายละเอียด และรับฟังความเห็นจากประชาชน

#### [[รถไฟฟ้าในประเทศไทย#จังหวัดพิษณุโลก|จังหวัดพิษณุโลก]]
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมให้เข้าไปพัฒนาระบบขนส่งมวลชนรูปแบบระบบรถรางไฟฟ้าล้อยางในจังหวัดพิษณุโลก โดยได้มอบหมายให้สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ดำเนินการศึกษาความเหมาะสมและออกแบบระบบ ผลการศึกษาได้เสนอให้ดำเนินการตามแผนระยะที่ 1 เส้นทางสายสีแดง (ช่วงมหาวิทยาลัยพิษณุโลก – ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลพิษณุโลก) เป็นเส้นทางที่สมควรดำเนินการเป็นลำดับแรก และมีมติคณะรัฐมนตรีมอบหมายให้ การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยเป็นผู้ดำเนินการโครงการต่อไป

ปัจจุบัน อยู่ระหว่างศึกษาทบทวนโครงการให้สอดคล้องกับโครงการรถไฟความเร็วสูงสายเหนือ ช่วงกรุงเทพฯ - พิษณุโลกของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) 

#### [[รถไฟฟ้าในประเทศไทย#จังหวัดนครราชสีมา|จังหวัดนครราชสีมา]]
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมให้เข้าไปพัฒนาระบบขนส่งมวลชนในจังหวัดนครราชสีมาจำนวน 3 สายทาง ดังนี้
* รถไฟฟ้าสายสีเขียว (ช่วงตลาดเซฟวัน - ถนนมุขมนตรี - สถานคุ้มครองและพัฒนาอาชีพบ้านนารีสวัสดิ์)
* รถไฟฟ้าสายสีส้ม (ช่วงแยกประโดก - ถนนช้างเผือก- แนวคูเมืองเก่า)
* รถไฟฟ้าสายสีม่วง (ช่วงตลาดเซฟวัน - ถนนมิตรภาพ - สถานคุ้มครองและพัฒนาอาชีพบ้านนารีสวัสดิ์)

โดยสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) เสนอแนะว่า รฟม.ควรดำเนินการในเส้นทางสายสีเขียวก่อนเป็นลำดับแรก ปัจจุบันอยู่ระหว่างการออกแบบรายละเอียด และรับฟังความเห็นจากประชาชน

#### [[รถไฟฟ้าในประเทศไทย#จังหวัดภูเก็ต|จังหวัดภูเก็ต]]
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมให้เข้าไปพัฒนาระบบขนส่งมวลชนรูปแบบรถไฟฟ้ารางเบาในจังหวัดภูเก็ต โดยมีเส้นทางทั้งหมด 2 ช่วง ดังนี้
* ช่วงห้าแยกฉลอง - ท่าอากาศยานนานาชาติภูเก็ต
* ช่วงสถานีรถไฟท่านุ่น - ท่าอากาศยานนานาชาติภูเก็ต

ปัจจุบันทั้ง 2 ช่วงยังอยู่ระหว่างการออกแบบรายละเอียด
## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
* โครงข่ายระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่อเนื่อง
* รถไฟฟ้าในประเทศไทย
* การรถไฟแห่งประเทศไทย
* การทางพิเศษแห่งประเทศไทย

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2535
หมวดหมู่:ธุรกิจขนส่งและโลจิสติกส์
หมวดหมู่:กระทรวงคมนาคม (ประเทศไทย)
หมวดหมู่:รัฐวิสาหกิจไทย
หมวดหมู่:ระบบขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:หน่วยงานของรัฐบาลไทยในเขตห้วยขวาง