พระยาบุเรศผดุงกิจ (รวย พรหโมบล)

พันตํารวจเอก **พระยาบุเรศผดุงกิจ (รวย พรหโมบล)** (30 เมษายน พ.ศ. 2424 - 30 มกราคม พ.ศ. 2509)  อธิบดีกรมตำรวจคนที่ 3 ของประเทศไทย

## ประวัติ
พระยาบุเรศผดุงกิจ (รวย พรหโมบล) เกิดเมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2424 ที่ตำบลตลาดสมเด็จ อำเภอบางใหญ่ กรุงเทพ เป็นบุตรของ นายขำ และนางบุญรอด มีพี่น้องทั้งหมด 5 ท่าน คือ
* นางปลั่ง สมรสกับ หลวงราชเดชา (ชม บุนนาค)
* นางผ่อง สมรสกับ พันตำรวจเอก พระยาอินทราธิบดีสีหราชรองเมือง (เชย ไชยคุปต์)
* นางแปลก สมรสกับ นายกราย บุนนาค
* นางสาวสาย พรหโมบล
* คุณหญิงน้อม สมรสกับ พระยาพิชัยภูเบนทร์ (ผ่าน อินทรทัต)

สืบเชื้อสายโดยตรงจากราชตระกูลแห่งราชอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ โดยนายขำ บิดาเป็นหลานตาของพระเจ้าอนุรุทราช มีมารดาชื่อ เจ้าหนูจีน เป็นธิดาลำดับที่ 18 ในจำนวน 23 คน ของพระเจ้าอนุรุทราช พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทร์ ประเทศลาว เมื่อพระเจ้าอนุรุทราชถึงแก่พิราลัยเมือ พ.ศ. 2371 ครอบครัวของพระยาบุเรศผดุงกิจ ยังได้ติดต่อใกล้ชิดกับญาติสมัยเมื่อยังมีชีวิตอยู่ มีอยู่ 2 ท่าน คือ เจ้าคลี่ และเจ้าเสือ
* เจ้าคลี่ เป็นบุตรคนที่ 7 ของพระเจ้าอนุรุทราช ซึ่งเป็นบิดาของเจ้าจอมมารดาดวงคำ ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 มีพระราชธิดา 2 พระองค์คือ 
** พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา 
** พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประดิษฐาสารี 

ซึ่งทั้งสองพระองค์ได้ทรงพระกรุณาชุบเลี้ยงญาติทางพระมารดาด้วยพระเมตตา พี่น้องฝ่ายหญิงของพระยาบุเรศผดุงกิจ โดยเฉพาะน้องสาวคนเล็กคือ คุณหญิงน้อม พิชัยภูเบนทร์นั้นก็ถวายตัวเป็นข้าหลวงในเสด็จทั้งสองพระองค์ และรับใช้จนพระองค์เจ้าประดิษฐาสารีสิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2505 ดังนั้น บุตรและธิดาของพระยาบุเรศผดุงกิจ จึงได้มีโอกาสเข้าเฝ้าเสด็จพระองค์หญิงโดยสม่ำเสมอ 
* เจ้าเสือ เป็นบุตรคนที่ 9 ของพระเจ้าอนุรุทราช มีบุตรคือเจ้าพรหมเทวานุเคราะห์วงศ์ เจ้าผู้ครองเมืองอุบลราชธานี ท่านนี้มีศักดิ์เป็นท่านลุงของพระยาบุเรศผดุงกิจ ซึ่งพระยาบุเรศผดุงกิจได้รับพระราชทานนามสกุลจากล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 6 ตามชื่อและบรรดาศักดิ์ของท่านลุงว่า "พรหโมบล"

ตอนที่พระยาบุเรศผดุงกิจเกิดมานั้น ครอบครัวมีฐานะร่ำรวย บิดาจึงได้ตั้งชื่อว่า "รวย" แต่ต่อมาบิดาก็ถึงแก่กรรมลงตั้งแต่เยาว์วัย จึงเป็นเหตุให้พระยาบุเรศผดุงกิจ ต้องอยู่ในอุปการะของพี่สาวคนโตทั้งสองคนคือ นางปลั่ง และนางผ่อง ซึ่งเป็นภริยาตำรวจ แต่หลังจากนั้นเองก็ได้ไปสมัครเป็นตำรวจ เพราะพี่เขยเป็นตำรวจ ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้สนใจอาชีพนี้เลย เนื่องจากกลัวและไม่ชอบตำรวจเป็นทุนเดิม แต่ภายหลังพระยาบุเรศผดุงกิจได้เจริญก้าวหน้าในกรมตำรวจ จนได้รับตำแหน่งสูงสุดในกรม และบุตรหลานของพระยาบุเรศผดุงกิจ หลายคนก็เป็นข้าราชการตำรวจเป็นส่วนใหญ่

ความเจริญก้าวหน้าในราชการ ตั้งแต่เข้ารับราชการเป็นตำรวจตั้งแต่ปี 2441 คือ
* ปี 2441 เริ่มรับราชการในตำแหน่งพลตำรวจเสมียน พลตระเวนประจำสถานีตำรวจนครบาลสามยอด
* ปี 2444 ได้เลื่อนยศเป็นนายหมวด สารวัตรแขวง สารวัตรใหญ่ 
* 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2453 หลวงบุเรศผดุงกิจ ถือศักดินา ๖๐๐
* พ.ศ. 2453 ปลัดกรมกองตระเวน
* 3 มิถุนายน พ.ศ. 2458 - อำมาตย์ตรี
* 17 มกราคม พ.ศ. 2458 - เปลี่ยนยศเป็น พันตำรวจตรี
* 23 มิถุนายน พ.ศ. 2459 - ได้เลื่อนยศ เป็น พันตำรวจโท 
* 13 ธันวาคม พ.ศ. 2459 - พระบุเรศผดุงกิจ ถือศักดินา ๘๐๐
* 26 พฤศจิกายน 2460 – ได้เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์
* 26 เมษายน พ.ศ. 2461 - ได้เลื่อนยศ เป็น พันตำรวจเอก 
* 26 เมษายน 2463 – โปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงนครบาลส่งสัญญาบัตรยศไปพระราชทาน
* 20 ธันวาคม พ.ศ. 2463 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาบุเรศผดุงกิจ ศักดินา ๑๐๐๐ 
* 1 มกราคม 2463 – เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์
* 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2469 - พ้นจากตำแหน่งผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจและรั้งตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจนครบาลสายบางรักแทน พันตำรวจเอก พระยาพลพรรคภิบาล ที่ย้ายไปดำรงตำแหน่ง ผู้บังคับการตำรวจนครบาลสายพระนคร
* 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2472 ดำรงตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจสายดุสิต
* 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2475 ได้รับแต่งตั้งเป็น อธิบดีกรมตำรวจ  สืบต่อจาก พระยาอธิกรณ์ประกาศ (หลุย จาติกวณิช) 

หลังจากเปลี่ยนแปลงการปกครอง ในวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2475 มีการเปลี่ยนชื่อ กรมตำรวจภูธร เป็น กรมตำรวจ พระยาบุเรศผดุงกิจ สามารถปราบปรามอาชญากรรมต่าง ๆ จนได้รับสมญานามว่า “มือปราบของกรมตำรวจ” ในยุคนั้น 

นอกจากนี้ยังนับได้ว่าเป็นต้นสกุล **"พรหโมบล" ** (เขียนเป็นตัวอักษรโรมันว่า **Brahmopala**) เนื่องจากได้รับพระราชทานนามสกุลจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2457 เป็นนามสกุลพระราชทานลำดับที่ 1404 ขณะมีบรรดาศักดิ์เป็น **หลวงบุเรศผดุงกิจ** ปลัดกรมกองตระเวน ผู้บังคับการโรงเรียนนายหมวด 

## ชีวิตส่วนตัว
ด้านครอบครัว พระยาบุเรศผดุงกิจมีภรรยาทั้งหมด 6 คน คือ
* คุณหญิงทองคำ บุเรศผดุงกิจ
* คุณพร้อม 
* คุณเยื้อง
* คุณเปรื่อง
* คุณชวน
* คุณสุดใจ

พระยาบุเรศผดุงกิจท่านมีบุตร และบุตรี ตามลำดับทั้งหมด 19 ท่าน ดังรายนามดังนี้
# พลตำรวจตรี หลวงพรหโมปกรณ์กิจ (รื่น พรหโมบล)
# คุณเริญ พรหโมบล
# คุณเลื่อน พรหโมบล
# คุณหญิงแร่ม พรหโมบล บุณยประสพ (เนติบัณฑิตหญิงคนแรกของไทย) (มารดาของคุณอรนุช โอสถานนท์ อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์)
# คุณริ้ม พรหโมบล
# คุณร้อม พรหโมบล
# พันตำรวจเอก รัตน์ พรหโมบล
# คุณเรียม หรือ บุญช่วย พรหโมบล
# คุณเรียบ หรือ ผดุง พรหโมบล
# คุณรุจี หรือ ไข่ขวัญ พรหโมบล
# คุณรัมภา พรหโมบล (มารดาของ คุณกรณ์ จาติกวณิช อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง)
# คุณคลอใจ พรหโมบล
# คุณรุ่งเรือง พรหโมบล
# คุณเคลือวัลย์ พรหโมบล
# คุณสุรศักดิ์ พรหโมบล
# คุณจิระ พรหโมบล
# คุณอมรา พรหโมบล
# พันตำรวจเอก คีรี พรหโมบล
# คุณดำรงศักดิ์ พรหโมบล

พระยาบุเรศผดุงกิจถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2509

## ยศ
* 3 มกราคม พ.ศ. 2456 - นายหมู่ตรี
* นายหมู่เอก
* 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2459 - นายหมวดตรี
* 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2461 - นายหมวดโท
* นายหมวดเอก
* 30 มิถุนายน พ.ศ. 2465 นายกองตรี
* 8 กุมภาพันธ์ 2467 – นายกองโท

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

* 30 สิงหาคม 2458 - เข็มข้าหลวงเดิม

## อ้างอิง

บุเรศผดุงกิจ
หมวดหมู่:สกุลพรหโมบล
หมวดหมู่:อธิบดีกรมตำรวจและผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
หมวดหมู่:ตำรวจชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตบางกอกใหญ่
หมวดหมู่:นายพลชาวไทย