พรมแดนจีน–เกาหลีเหนือ

**พรมแดนจีน–เกาหลีเหนือ** เป็นเขตแดนระหว่างประเทศที่แบ่งประเทศจีนและประเทศเกาหลีเหนือ โดยมีอาณาเขตแผ่ขยายจากอ่าวเกาหลีทางทิศตะวันตกไปจนถึงจุดบรรจบสามประเทศร่วมกับประเทศรัสเซียทางทิศตะวันออก ความยาวรวมของพรมแดนคือ 1,352&nbsp;กิโลเมตร (840&nbsp;ไมล์) พรมแดนปัจจุบันถูกสร้างขึ้นโดยสนธิสัญญาลับสองฉบับที่ลงนามระหว่างประเทศจีนและเกาหลีเหนือใน ค.ศ. 1962 และ 1964

## ภูมิศาสตร์

จากทิศตะวันตกไปทิศตะวันออก ทั้งสองประเทศถูกแบ่งด้วยลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่สำคัญสามประการ ได้แก่ แม่น้ำยาลู่ ภูเขาแพ็กดู และแม่น้ำตูเมน

ตานตง ในมณฑลเหลียวหนิงของประเทศจีน บนดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำยาลู่ เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดบนเส้นพรมแดน อีกฝั่งหนึ่งของแม่น้ำคือเมืองชินอึยจูในจังหวัดพย็องอันเหนือ ประเทศเกาหลีเหนือ ทั้งสองเมืองตั้งอยู่บนดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำยาลู่ ณ ปลายสุดทางทิศตะวันตกของพรมแดน ใกล้ทะเลเหลือง พื้นที่ริมน้ำของทั้งสองเมืองเผชิญหน้ากันและเชื่อมต่อกันด้วยสะพานมิตรภาพจีน–เกาหลี

มีเกาะจำนวน 205 เกาะบนแม่น้ำยาลู่ สนธิสัญญาพรมแดน ค.ศ. 1962 ระหว่างประเทศเกาหลีเหนือและจีนได้แบ่งเกาะต่าง ๆ ตามกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่บนแต่ละเกาะ เกาหลีเหนือครอบครอง 127 เกาะ และจีนครอบครอง 78 เกาะ ด้วยเกณฑ์การแบ่งดังกล่าว เกาะบางแห่ง เช่น เกาะฮวังกึมพย็อง จึงตกเป็นของเกาหลีเหนือแม้จะตั้งอยู่ทางฝั่งจีนของแม่น้ำก็ตาม ทั้งสองประเทศมีสิทธิในการเดินเรือในแม่น้ำ รวมถึงในบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำด้วย

## ประวัติศาสตร์

### ก่อนสมัยใหม่
ในทางประวัติศาสตร์ พื้นที่พรมแดนเป็นข้อพิพาทระหว่างการเมืองจีนและเกาหลีที่สืบทอดอำนาจต่อกันมา แม้พรมแดนปัจจุบันที่ใช้แม่น้ำยาลู่และแม่น้ำตูเมนดูเหมือนจะเริ่มใช้มาตั้งแต่ช่วงกลางศตวรรษที่ 15 ราชวงศ์แมนจู (ชิง) ของจีนสามารถรวมอำนาจควบคุมจีนตะวันออกเฉียงเหนือ (แมนจูเรีย) ได้สำเร็จ และสถาปนาการปกครองแบบ "รัฐบรรณาการ" ที่คลุมเครือเหนืออาณาจักรโชซ็อนของเกาหลี ใน ค.ศ. 1712 จักรพรรดิคังซีแห่งจีนและพระเจ้าซุกจงแห่งโชซ็อนได้อนุมัติภารกิจพรมแดนเพื่อวิเคราะห์การจัดแนวพรมแดนในบริเวณต้นน้ำยาลู่-ตูเมนบนภูเขาแพ็กดู มีการปักปันเสาหินระบุแนวพรมแดนในส่วนนี้ และมีการกำหนดเขตปลอดทหารที่เป็นกลางตามแนวชายแดน ใน ค.ศ. 1875 จีนซึ่งเกรงกลัวการปรากฏตัวของรัสเซียทางทิศตะวันออก ได้เข้ายึดครองพื้นที่ส่วนที่เป็นเขตเป็นกลางของตน คณะสำรวจเขตแดนจีน-เกาหลีได้สำรวจพื้นที่ภูเขาแพ็กดูในช่วง ค.ศ. 1885–87 อย่างไรก็ตาม เกิดข้อพิพาทว่าเสาหินถูกเคลื่อนย้ายหรือไม่ และทั้งสองฝ่ายไม่สามารถตกลงกันได้อย่างแน่ชัดว่าลำธารต้นน้ำสายใดในหลายสายควรเป็นเส้นเขตแดน ใน ค.ศ. 1889 ฝ่ายจีนได้กำหนดเขตแดนในพื้นที่ดังกล่าวเพียงฝ่ายเดียว โดยทำเครื่องหมายด้วยชุดของเสาหลัก แต่ต่อมาเสาเหล่านี้ถูกทำลายโดยชาวเกาหลี นอกจากนี้ เกาหลียังอ้างสิทธิ์เป็นระยะในดินแดนที่มีชาวเกาหลีอาศัยอยู่ (เจียนเต่า) ทางตอนเหนือของแม่น้ำตูเมน ยุทธการที่เปียงยางและแม่น้ำยาลู่กลายเป็นชัยชนะของญี่ปุ่น

ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 เกาหลีตกอยู่ภายใต้อิทธิพลที่เพิ่มขึ้นของญี่ปุ่น และภายใน ค.ศ. 1905 ถูกถือว่าเป็นรัฐในอารักขาของญี่ปุ่น ใน ค.ศ. 1909 จีนและญี่ปุ่นลงนามในอนุสัญญาคันโต โดยเกาหลีถูกบังคับให้สละการอ้างสิทธิ์ใด ๆ ทางตอนเหนือของแนวแม่น้ำยาลู่-ตุเมนเพื่อแลกกับการที่จีนยอมผ่อนปรนสิทธิประโยชน์มหาศาลให้แก่ญี่ปุ่น ในพื้นที่ภูเขาแพ็กดู เสาหิน ค.ศ. 1712 ได้รับการยืนยันให้เป็นเครื่องหมายเขตแดน และใช้ลำธารต้นน้ำฉืออี่/โซกุลเป็นแนวพรมแดนไปจนถึงแม่น้ำจูเมน ในปีต่อมาญี่ปุ่นได้ผนวกเกาหลีอย่างเป็นทางการ

### พรมแดนปัจจุบัน

เกาหลีได้รับเอกราชหลังการยอมจำนนของญี่ปุ่นใน ค.ศ. 1945 และต่อมาถูกแบ่งออกเป็นสองส่วน โดยมีคิม อิล-ซ็องเป็นนายกรัฐมนตรีคนแรกใน ค.ศ. 1948 (ต่อมาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีใน ค.ศ. 1972) และเป็นประธานาธิบดีตลอดกาลของเกาหลีเหนือใน ค.ศ. 1994 การบุกครองแมนจูเรียของสหภาพโซเวียตในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1945 นำไปสู่การเข้ายึดครองเกาหลีเหนือโดยโซเวียต กองทัพที่ 25 ของโซเวียตประจำการอยู่ที่เปียงยาง และกรรมาธิการการเมือง พลเอก เตเรียนตีย์ ชืยคอฟ กลายเป็นผู้ปกครองสูงสุดโดยพฤตินัยและสถาปนิกผู้สร้างรัฐเกาหลีเหนือในช่วงแรกจนกระทั่งมีการสถาปนารัฐเมื่อวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 1948 ในทางกลับกัน ยาโคฟ โนวิเชนโค พร้อมด้วยกองทัพที่ 25 ประจำการอยู่ที่เปียงยางเพื่อช่วยเหลือรัฐบาลทหาร ประธานเหมาและพรรคคอมมิวนิสต์ (CPC) เข้าปกครองจีนหลังจากชนะสงครามกลางเมืองจีน ภายหลังการปลดปล่อยปักกิ่งโดยกองทัพปลดปล่อยประชาชน (PLA) ใน ค.ศ. 1949 ทั้งสองประเทศก้าวขึ้นมาเป็นรัฐคอมมิวนิสต์ (มากซ์–เลนิน) ในยุคหลังสงคราม นำไปสู่การจัดแนวทางอุดมการณ์ที่เข้มแข็งและความสัมพันธ์ทางการทูตในระยะเริ่มแรกระหว่างทั้งสองประเทศเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 1949

ใน ค.ศ. 1962 เกาหลีเหนือและจีนได้ลงนามในสนธิสัญญาพรมแดนอย่างลับ ๆ ซึ่งกำหนดเส้นแบ่งเขตแดนตามแม่น้ำยาลู่และแม่น้ำตูเมน โดยส่วนกลางที่เป็นทางบกทอดผ่านภูเขาแพ็กดูและทะเลสาบสวรรค์ พิธีสารต่อมาใน ค.ศ. 1964 ได้จัดสรรเกาะเล็ก ๆ ในแม่น้ำจำนวนมาก โดยมอบให้เกาหลีเหนือ 264 เกาะ และให้จีน 187 เกาะ สนธิสัญญาทั้งสองฉบับนี้เป็นตัวกำหนดพรมแดนสมัยใหม่ระหว่างสองประเทศ

ระหว่างเดือนมีนาคม ค.ศ. 1968 ถึงมีนาคม ค.ศ. 1969 เกิดการปะทะกันทางทหารระหว่างกองกำลังเกาหลีเหนือและจีน

## การค้าและการติดต่อ

พรมแดนของเกาหลีเหนือที่ติดกับจีนได้รับการอธิบายว่าเป็น "เส้นตายสำหรับโลกภายนอก" การค้าส่วนใหญ่ระหว่างจีนและเกาหลีเหนือผ่านทางท่าเรือของตานตง

เป็นที่ทราบกันดีว่าสัญญาณบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ของจีนครอบคลุมลึกเข้าไปในดินแดนเกาหลีถึง  นำไปสู่การพัฒนาของตลาดมืดสำหรับโทรศัพท์เคลื่อนที่จากจีนในบริเวณพื้นที่ชายแดน การโทรศัพท์ระหว่างประเทศเป็นสิ่งต้องห้ามอย่างระมัดระวังในเกาหลีเหนือ และผู้ฝ่าฝืนต้องเผชิญกับอันตรายอย่างยิ่งในการครอบครองโทรศัพท์ดังกล่าว

นักท่องเที่ยวในตานตงสามารถนั่งเรือเร็วไปตามแนวชายฝั่งฝั่งเกาหลีเหนือของแม่น้ำยาลู่และเข้าไปตามลำน้ำสาขาได้

กิจกรรมวันแต่งงานตามปกติสำหรับคู่รักชาวจีนบางคู่รวมถึงการเช่าเรือ สวมเสื้อชูชีพทับชุดแต่งงาน และเดินทางไปยังพรมแดนเกาหลีเหนือเพื่อถ่ายภาพแต่งงาน

มีรายงานว่าการ์ดความจำและตุ๊กตาหมีเป็นหนึ่งในสินค้าที่ได้รับความนิยมมากที่สุดสำหรับชาวเกาหลีเหนือที่มาเลือกซื้อสินค้าในตานตง

## จุดผ่านแดน

## การรักษาความปลอดภัยบริเวณพรมแดน

ใน ค.ศ. 2005 พรมแดนระหว่างประเทศเกาหลีเหนือและประเทศจีนได้รับการอธิบายว่า "มีช่องโหว่"

รัฐบาลจีนโอนย้ายความรับผิดชอบในการจัดการพรมแดนจากตำรวจไปยังกองทัพใน ค.ศ. 2003 ทางการจีนเริ่มสร้างรั้วลวดหนาม "บนเส้นทางหลักของการแปรพักตร์ตามแนวแม่น้ำตูเมน" ใน ค.ศ. 2003 เริ่มตั้งแต่เดือนกันยายน ค.ศ. 2006 ประเทศจีนได้ติดตั้งรั้วยาว  บนพรมแดนใกล้กับตานตง ตามแนวพื้นที่ส่วนขยายของดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำยาลู่ที่มีตลิ่งต่ำและมีความกว้างแคบ รั้วคอนกรีตและลวดหนามมีความสูงตั้งแต่  ถึง 

ใน ค.ศ. 2007 เจ้าหน้าที่สหรัฐระบุว่าประเทศจีนกำลังสร้าง "รั้วและสิ่งติดตั้งเพิ่มเติมที่ด่านตรวจชายแดนสำคัญ" ในปีเดียวกัน มีรายงานว่าประเทศเกาหลีเหนือได้เริ่มสร้างรั้วตามแนวความยาว  ในฝั่งของตนบนแม่น้ำยาลู และยังได้สร้างถนนเพื่อเฝ้าระวังพื้นที่ดังกล่าว

ใน ค.ศ. 2011 มีรายงานว่าประเทศจีนกำลังสร้างรั้วสูง  ใกล้ตานตง และมีการสร้างรั้วใหม่นี้ไปแล้วเป็นระยะทาง นอกจากนี้ยังมีรายงานว่าประเทศจีนกำลังเสริมกำลังการลาดตระเวน และมีการสร้างจุดตรวจลาดตระเวนใหม่บนพื้นที่สูงเพื่อให้สามารถมองเห็นพื้นที่ได้กว้างขวางขึ้น ตามคำบอกเล่าของผู้อยู่อาศัยในพื้นที่: "เป็นครั้งแรกที่มีการติดตั้งรั้วพรมแดนที่แข็งแกร่งเช่นนี้ที่นี่ ดูเหมือนว่าจะเกี่ยวกับสถานการณ์ที่ไม่มั่นคงในเกาหลีเหนือ" ผู้อยู่อาศัยยังกล่าวเสริมอีกว่า ก่อนหน้านี้ "ใคร ๆ ก็สามารถข้ามไปได้ถ้าพวกเขาต้องการจริง ๆ" เพราะรั้วเคยมีความสูงเพียง  และไม่มีลวดหนาม

ใน ค.ศ. 2014 นักข่าวชาวออสเตรเลียที่ไปเยือนเมืองตานตงรายงานว่าระดับการรักษาความปลอดภัยบริเวณพรมแดนอยู่ในระดับต่ำ ใน ค.ศ. 2015 มีรายงานว่าการล้อมรั้วเป็นข้อยกเว้นมากกว่าจะเป็นกฎเกณฑ์ทั่วไป ใน ค.ศ. 2015 ช่างภาพข่าวที่เดินทางตามแนวพรมแดนฝั่งจีนให้ความเห็นว่าการล้อมรั้วนั้นหาได้ยาก และน่าจะเป็นเรื่องง่ายที่จะข้ามแม่น้ำยาลู่เมื่อน้ำในแม่น้ำกลายเป็นน้ำแข็ง รายงานฉบับเดียวกันระบุถึงการติดต่อกันอย่างเป็นมิตรระหว่างผู้คนในทั้งสองฝั่งของพรมแดน ใน ค.ศ. 2018 ช่างภาพข่าวได้ขับรถไปตามแนวพรมแดนและอธิบายว่ามันเป็น "พื้นที่ว่างเปล่านยาวหลายไมล์ที่ไม่มีใครเฝ้า"

ใน ค.ศ. 2015 ทหารเกาหลีเหนือที่แตกแถวเพียงนายเดียวได้สังหารพลเมืองจีนเชื้อสายเกาหลี 4 คนที่อาศัยอยู่ตามแนวพรมแดนจีนที่ติดกับประเทศเกาหลีเหนือ

ข่าวลือเรื่องการเคลื่อนกำลังพลของจีนบริเวณพรมแดนแพร่สะพัดอยู่บ่อยครั้งในช่วงเวลาที่มีความตึงเครียดสูงบนคาบสมุทรเกาหลี ตามความเห็นของนักวิชาการ อดัม แคทคาร์ต ข่าวลือเหล่านี้ยากจะยืนยันข้อเท็จจริงและยากจะตีความ

เอกสารของบริษัทไชนาโมบายล์ (China Mobile) ที่รั่วไหลออกมาและกลายเป็นกระแสในสื่อสังคมออนไลน์ของจีนเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 2017 อ้างว่าได้เปิดเผยแผนการของรัฐบาลจีนในการสร้าง "จุดตั้งถิ่นฐานของผู้ลี้ภัย" 5 แห่งตามแนวพรมแดนติดกับเกาหลีเหนือในอำเภอฉางไป๋และมณฑลจี๋หลิน เห็นได้ชัดว่าเป็นการเตรียมพร้อมสำหรับการหลั่งไหลเข้ามาจำนวนมากของผู้ลี้ภัยชาวเกาหลีเหนือหากระบอบคิมล่มสลายจากความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นกับสหรัฐ *[[เดอะการ์เดียน]]* อ้างถึงเอกสารดังกล่าวว่า: "ด้วยความตึงเครียดข้ามพรมแดน... คณะกรรมการพรรค [คอมมิวนิสต์] และรัฐบาลอำเภอฉางไป๋ได้เสนอให้ตั้งค่ายผู้ลี้ภัยห้าแห่งในเขตพื้นที่นี้"

การควบคุมพรมแดนได้รับเสริมความแข็งแกร่งอย่างมีนัยสำคัญใน ค.ศ. 2020 จากการระบาดทั่วของโควิด-19 เกาหลีเหนือปิดพรมแดนที่ติดกับจีนในเดือนมกราคม ค.ศ. 2020 ภายในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2020 ระบอบได้กำหนดเขตกันชน 1–2 กิโลเมตร หน้าพื้นที่พรมแดนซึ่งต้องใช้ใบอนุญาตอย่างเป็นทางการในการเข้าพื้นที่ ผู้บุกรุกจะถูก "ยิงโดยไม่มีการเตือน" ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2023 มีการสังเกตเห็นกำแพงสองชั้นและจุดตรวจที่สร้างขึ้นใหม่ตามแนวพรมแดนความยาวหลายร้อยกิโลเมตร ตามภาพถ่ายดาวเทียมที่เผยแพร่โดยรอยเตอร์ส

## แผนที่

### หมายเหตุ

## ดูเพิ่ม
* ผู้แปรพักตร์เกาหลีเหนือ
* ความสัมพันธ์จีน–เกาหลีเหนือ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

*ช่องทางเข้าออกประเทศจีน
*โครงการจัดทำเอกสารแม่น้ำตูเมน ที่ Sino-NK
*
* เขตแดนจีน–เกาหลี


หมวดหมู่:เขตแดนจีน
หมวดหมู่:เขตแดนเกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:เขตแดนระหว่างประเทศ