ธนาคารออมสิน

**ธนาคารออมสิน** เป็นรัฐวิสาหกิจและสถาบันการเงินเฉพาะกิจของรัฐในประเทศไทย สังกัดกระทรวงการคลัง มีบทบาทเป็นธนาคารเพื่อประชาชนรายย่อย มุ่งเน้นการให้สินเชื่อเพื่อการพัฒนาชนบทและสนับสนุนผู้ประกอบการรายย่อย โดดเด่นด้วยการให้บริการบัญชีเงินฝากเผื่อเรียก (คล้ายบัญชีออมทรัพย์ทั่วไป) ที่เปิดบัญชีได้ด้วยเงินขั้นต่ำเพียง 1 บาท

ธนาคารมีผลิตภัณฑ์สินเชื่อและเงินฝากที่หลากหลาย รองรับความต้องการของลูกค้าในทุกช่วงวัย รวมถึงการให้บริการทางการเงินตามหลักศาสนาอิสลาม อีกทั้งยังดำเนินโครงการเพื่อสังคม เช่น โครงการธนาคารเพื่อประชาชน และการปล่อยสินเชื่อระยะสั้นแก่ผู้ประกอบการรายย่อย เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่โปร่งใสและมีการคิดดอกเบี้ยตามจริง นอกจากนี้ยังเป็นช่องทางหมุนเวียนเงินกู้จากโครงการกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง ตลอดจนลงทุนในโครงการพัฒนาประเทศของหน่วยงานรัฐและรัฐวิสาหกิจอื่น ๆ

ปัจจุบัน ธนาคารออมสินมีสาขาจำนวน 1,026 แห่งทั่วประเทศ และในสิ้น พ.ศ. 2565 ธนาคารออมสินเป็นรัฐวิสาหกิจที่นำส่งรายได้แผ่นดินสะสมสูงสุดเป็นลำดับที่ 4 ของประเทศ

## ประวัติ
[thumb|left|ธนาคารออมสิน สาขา[มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์]]

"...แท้จริงเรื่องคลังออมสินนี้ เราได้คิดมานานแล้ว แต่หากยังมีข้อขัดข้องบางอย่างซึ่งในเวลานั้นจะยังจัดไม่ได้ จึ่งได้พึ่งมาสำเร็จ และได้ออกพระราชบัญญัติในต้นศกนี้ ที่เราต้องกล่าวเช่นนี้เพราะจะให้เห็นว่า การที่จะทำอะไรให้เป็นประโยชน์แก่บ้านเมือง ซึ่งเป็นการสำคัญและยากนั้น ไม่ใช่พอนึกจะทำก็ทำได้ง่ายๆ จำที่เราจะต้องคิดหน้าคิดหลังให้รอบคอบ มุ่งให้ได้ประโยชน์แก่บ้านเมืองจริง ป้องกันทางเสื่อมเสียพลั้งพลาดต่างๆ ให้ดีที่สุดที่จะเป็นไปได้..."

พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานเนื่องในพระราชพิธีฉัตรมงคลของโรงเรียนมหาดเล็กหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456

เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงทดลองตั้งธนาคารรับฝากเงิน ณ พระตำหนักจิตรลดา (เดิม) ซึ่งต่อมาคือวังปารุสกวัน ด้วยพระราชประสงค์ให้มหาดเล็ก และข้าราชบริพารของพระองค์ ได้เรียนรู้วิธีการดำเนินงานของธนาคาร และปลูกฝังนิสัยรักการออม พระราชทานชื่อธนาคารนี้ว่า “ลีฟอเทีย” อันมีที่มาจากผู้ดำรงตำแหน่งกรรมการธนาคาร 3 ท่าน ได้แก่

# “ลี” แปลว่า โต หรือใหญ่ ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ขณะนั้นดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงดำรงตำแหน่งประธานกรรมการ
# “ฟอ” มาจากคำว่า เฟื้อ เป็นนามเดิมของเจ้าพระยารามราฆพ (หม่อมหลวงเฟื้อ พึ่งบุญ) ผู้ดำรงตำแหน่งกรรมการผู้จัดการ
# “เทีย” มาจากคำว่า เทียบ เป็นนามเดิมของพระยาคทาธรบดีสีหราชบาลเมือง (เทียบ อัศวรักษ์) ผู้ดำรงตำแหน่งกรรมการ

การทดลองตั้งธนาคารลีฟอเทีย เป็นเหตุให้ทรงมีโอกาสศึกษานิสัยการออมของคนไทย ที่ยังมีข้อติดขัดบกพร่องอยู่หลายประการ ก่อให้เกิดพระบรมราชกุศโลบายจะให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของการออม นับเป็นปฐมบทของคลังออมสินในเวลาต่อมา

ครั้นเมื่อเสด็จดำรงสิริราชสมบัติแล้ว ทรงพระราชปรารภถึงการรักษาทรัพย์สมบัติ ซึ่งประชาชนอุตสาหะประกอบการทำมาค้าขาย มีกำไรออมไว้เป็นทุนรอนได้แล้ว แต่การรักษาให้ปราศจากอันตรายยังเป็นการลำบาก เพราะไร้ที่ฝากฝังอันมั่นคง ส่วนการที่ประชาชนออมสินไว้เพื่อประโยชน์ยืนยาวข้างหน้า ไม่จับจ่ายเพื่อความเพลินใจชั่วขณะนั้น เป็นสิ่งควรอุดหนุนอย่างยิ่ง

ทรงพระราชดำริว่า การรักษาสินซึ่งออมไว้เช่นนี้ มีทางที่จะทรงพระมหากรุณาพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ได้ ด้วยการตั้ง **คลังออมสิน** เพื่อประโยชน์ในการรับรักษาเงินที่ประชาชนจะนำมาฝากเป็นรายย่อย และรับภาระจัดให้เงินนั้นเกิดผลแก่ผู้ฝากตามสมควร จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตรา “พระราชบัญญัติคลังออมสิน พุทธศักราช 2456” ขึ้น โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2456 เป็นต้นไป ดังนั้น ธนาคารออมสินในยุคต่อมาจึงกำหนดให้วันที่ 1 เมษายนของทุกปี เป็นวันสถาปนาธนาคารออมสิน เรียกว่า วันออมสิน

ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริจะขยายกิจการคลังออมสินให้กว้างขวางขึ้น จึงโอนกิจการคลังออมสิน จากกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ไปสังกัดกรมไปรษณีย์โทรเลข (ปัจจุบันเป็น สำนักงาน กสทช. แต่ก่อนจะแปรสภาพ ส่วนหนึ่งได้กลายเป็นวิวัฒนาการให้กับ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด และ บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน)) กระทรวงพาณิชย์และคมนาคม (ปัจจุบันแยกเป็นคือกระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงคมนาคม) มีสถานะเป็นแผนกคลังออมสินในกองบัญชี เมื่อปี พ.ศ. 2472 เป็นผลให้ราษฎรสามารถฝากและถอนเงิน ณ ที่ทำการไปรษณีย์ได้ เช่นเดียวกับบริการออมสิน ของกรมไปรษณีย์ประเทศญี่ปุ่น และกรมไปรษณีย์ประเทศเยอรมนี

กระทั่งปี พ.ศ. 2489 รัฐบาลในสมัยที่ ศ.ดร.ปรีดี พนมยงค์ เป็นนายกรัฐมนตรี ได้ออกพระราชบัญญัติธนาคารออมสิน พ.ศ. 2489 ส่งผลให้คลังออมสินยกระดับเป็น **ธนาคารออมสิน** เพื่อทำหน้าที่การธนาคาร และเป็นสถาบันการออมทรัพย์ที่สมบูรณ์แบบ เช่นเดียวกับธนาคารนานาประเทศ โดยมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2490

## คณะกรรมการ

วันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2568 คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติตามที่กระทรวงการคลัง เสนอแต่งตั้งประธานกรรมการและกรรมการในคณะกรรมการธนาคารออมสิน ดังนี้

#นายพรชัย ฐีระเวช ประธานกรรมการ (ผู้แทนกระทรวงการคลัง)
#นายพลจักร นิ่มวัฒนา กรรมการ (ผู้แทนกระทรวงการคลัง)
#นายนรพรรษ เพ็ชรตระกูล กรรมการ (ผู้แทนกระทรวงการคลัง)
#นางสาวนัทรียา ทวีวงศ์ กรรมการ
# รองศาสตราจารย์ ดร.ธนวรรธน์ พลวิชัย กรรมการ
#นางสาวศศิธร พลัตถเดช กรรมการ
#นายอนุรักษ์ นิยมเวช กรรมการ
#นายวิษณุ ตัณฑวิรุฬห์ กรรมการ
#นายทรงพล ชีวะปัญญาโรจน์ กรรมการ

## ตราสัญลักษณ์

ตราสัญลักษณ์ของธนาคารออมสิน เป็นรูปวงกลม ภายในแบ่งออกเป็นสามส่วน แต่ละส่วนประกอบด้วย วชิราวุธ เบญจปฎลเศวตฉัตร (ฉัตรห้าชั้น) และต้นไทร อันมีความหมายดังต่อไปนี้
* *วชิราวุธ* เป็นเครื่องหมายประจำพระองค์ **พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธฯ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว** ผู้ทรงพระราชทานกำเนิดคลังออมสินขึ้นในประเทศไทย
* *เบญจปฎลเศวตฉัตร* เป็นเครื่องหมายประจำพระองค์ พลเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุรฉัตรไชยากร กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน ผู้ทรงวางรากฐาน และทำนุบำรุงกิจการธนาคารออมสิน ให้มีความเจริญก้าวหน้า
* *ต้นไทร* หมายถึงความร่มเย็น ความมั่นคง และความเจริญงอกงามตลอดกาล

## สลากออมสิน
*สลากออมสิน* เป็นรูปแบบหนึ่งของการออมทรัพย์ที่มีลักษณะพิเศษ ผลตอบแทนที่ผู้ฝากได้รับนอกจากดอกเบี้ยแล้วยังสามารถทวีเงินออมโดยผู้ฝากมีสิทธิถูกรางวัลตามที่ธนาคารกำหนด โดยทั้งดอกเบี้ยและเงินรางวัลที่ได้รับยกเว้นไม่ต้องเสียภาษี ซึ่งธนาคารมักจะโฆษณาด้วยข้อความที่ว่า *สลากออมสินไม่กินทุน*

สลากออมสินนี้เป็นสลากที่เสนอขายแก่ประชาชนทั่วไปได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายนอกเหนือจากสลากกินแบ่งรัฐบาล สลากที่ออกโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) และสลากที่ออกโดยธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) ซึ่งยังไม่มีธนาคารเอกชนรายใดได้รับอนุญาตให้ดำเนินการในลักษณะนี้ได้

เนื่องในโอกาสวันที่ 1 เมษายน 2567 ครบรอบวันสถานปนา 111 ปี ธนาคารออมสิน จึงได้ออกแคมเปญ **สลากออมสินพิเศษ 1 ปี** งวดประจำวันที่ 16 พฤษภาคม 2567 โดยรางวัลที่หนึ่งเป็นรางวัลใหญ่ จำนวน 111 ล้านบาท เงื่อไขการลุ้นรางวัล ผู้ฝากต้องฝากเงินเข้าสลากออมสิน ระหว่างวันที่ 1 เมษายน 2567 ถึงวันที่ 15 พฤษภาคม 2567 จำนวน 100 บาทขึ้นไป

## วันออมสิน
*วันออมสิน* ตรงกับวันที่ 1 เมษายนของทุกปี กำหนดขึ้นเพื่อระลึกถึงการตั้งธนาคารออมสิน โดยจัดกิจกรรมเป็นประจำทุกปีเพื่อเป็นการรักนิสัยการออมเงินสำหรับเด็ก เยาวชนและประชาชนโดยทั่วไป โดยธนาคารออมสินทั่วประเทศได้จัดให้มีการรับฝากเงิน และมอบของที่ระลึก เป็นประจำทุกปี

## กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน
ธนาคารออมสินจัดแข่งขันกีฬาธนาคารโรงเรียน เพื่อเปิดโอกาสให้นักเรียนและนักศึกษาได้พัฒนาทักษะด้านกีฬา ควบคู่กับการส่งเสริมการออมในระดับเยาวชน และสามารถต่อยอดไปสู่การแข่งขันในระดับประเทศ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ

หมวดหมู่:กระทรวงการคลัง (ประเทศไทย)
หมวดหมู่:รัฐวิสาหกิจไทย
ออมสิน
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2456
หมวดหมู่:ธนาคารที่รัฐบาลเป็นเจ้าของ
หมวดหมู่:ก่อตั้งในมณฑลกรุงเทพในปี พ.ศ. 2456
หมวดหมู่:ธนาคารที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2456