วิจิตร คุณาวุฒิ

**วิจิตร คุณาวุฒิ** หรือ **คุณาวุฒิ** (23 มกราคม พ.ศ. 2465 - 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2540) ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละคร) ประจำปี พ.ศ. 2530 เป็นผู้กำกับภาพยนตร์ไทยคนเดียวที่ได้รับรางวัลตุ๊กตาทอง  สาขาผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม ติดต่อกัน 4 ปีซ้อน ระหว่างปี พ.ศ. 2505-2508 จนได้รับฉายาว่า **เศรษฐีตุ๊กตาทอง** 

## ประวัติ
วิจิตร คุณาวุฒิ เป็นศิษย์เก่าวชิราวุธวิทยาลัย สมรสกับ นางทองปอนด์ คุณาวุฒิ (โกมลภิส) มีบุตรชายคือ คณิต คุณาวุฒิ

วิจิตรเป็นนักเขียนและนักหนังสือพิมพ์ร่วมสมัยกับ ส. อาสนจินดา อิศรา อมันตกุล และประมูล อุณหธูป เคยมีผลงานเขียนเรื่องสั้นที่มีชื่อเสียง เรื่อง *น้ำตาจำอวด* และ *โสเภณีร้องไห้* ก่อนจะก้าวขึ้นมารับหน้าที่กำกับภาพยนตร์ครั้งแรกในเรื่อง *ผารีซอ* (2498) และเริ่มมีชื่อเสียงจากในฐานะผู้กำกับภาพยนตร์จากผลงานกำกับเรื่อง *มรสุมสวาท* จากบทประพันธ์ของอิศรา อมันตกุล นำแสดงโดย ขิ่นเลส่วย นางเอกชาวพม่า

ส่วนมาก วิจิตร คุณาวุฒิ มักจะนำนวนิยายชื่อดังมาสร้างเป็นภาพยนตร์ เช่น นวนิยายของ กฤษณา อโศกสิน ได้แก่ *ดวงตาสวรรค์*, *น้ำเซาะทราย*, *ป่ากามเทพ* และ *เมียหลวง*

วิจิตร คุณาวุฒิ ได้รับรางวัลกินรีเกียรติยศ "Lifetime Achievement Award" เพื่อเป็นการยกย่องเชิดชูเกียรติ ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพ 2548 (2005 Bangkok International Film Festival) เมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2548

## ผลงานภาพยนตร์

## บทละคร
* น้ำเซาะทราย (2536)
* เสน่ห์บางกอก (2539)
* แม่ศรีไพร (2553)
* เสน่ห์บางกอก (2554)

## รางวัล
* **[[รายชื่อผู้กำกับการแสดงยอดเยี่ยม รางวัลตุ๊กตาทอง|รางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม]]**
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2505 - **'
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2506]] - ''[[ดวงตาสวรรค์]]''
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2507]] - **'
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 8 ประจำปี พ.ศ. 2508 - *[[เสน่ห์บางกอก]]*
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2522 - **'
** [[รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี]] ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2525 - ''[[ลูกอีสาน (ภาพยนตร์)|ลูกอีสาน]]''
** [[รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 4|รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2525]] - ''ลูกอีสาน''

* **รางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยม**
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2503]] - **'
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2507 - *นางสาวโพระดก*
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2522 - *คนภูเขา* (ได้รับรางวัล), **' (เข้าชิง)
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2525 - ''ลูกอีสาน''
** [[รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 4|รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2525]] - ''ลูกอีสาน''

* **รางวัลบทภาพยนตร์ยอดเยี่ยม**
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2505]] - ''สายเลือดสายรัก''
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2506]] - ''ดวงตาสวรรค์''
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2507]] - ''[[คมแสนคม]]'' 
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 8 ประจำปี พ.ศ. 2508 - ''เสน่ห์บางกอก''
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 9|รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 1 ประจำปี พ.ศ. 2516-17]] - ''[[น้ำเซาะทราย]]''
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2522 - ''คนภูเขา''
** รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2525 - ''ลูกอีสาน''

* **รางวัลลำดับภาพยอดเยี่ยม**
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2505]] - ''สายเลือดสายรัก''
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2507]] - ''คมแสนคม''
** [[รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 8 ประจำปี พ.ศ. 2508]] - ''เดือนร้าว''
** [[รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี]] ครั้งที่ 3 ประจำปี พ.ศ. 2520 - **'
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2522 - **'

* **มรดกภาพยนตร์ของชาติ*'
** พ.ศ. 2554 - *ลูกอีสาน* (2525)
** พ.ศ. 2555 - *มือโจร* (2504), *เสน่ห์บางกอก* (2509)
** พ.ศ. 2556 - *เพชรตัดเพชร* (2509), *คนภูเขา* (2522)
** พ.ศ. 2561 - *เมียหลวง* (2521)
** พ.ศ. 2562 - *นางสาวโพระดก* (2508)
** พ.ศ. 2563 - *ผู้หญิงคนนั้นชื่อบุญรอด'' (2528)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* วิจิตร คุณาวุฒิ ทางเว็บไซต์ ThaiFilmDb
* ประวัติของ วิจิตร คุณาวุฒิ  จากเว็บไซต์ มูลนิธิหนังไทย
* นิทรรศการออนไลน์ คุณาวุฒิ ๑๐๑ โดยหอภาพยนตร์ ทางเว็บไซต์ Google Arts & Culture
* 101 ปี เศรษฐีตุ๊กตาทอง วิจิตร คุณาวุฒิ บทความโดย พุทธพงษ์ เจียมรัตตัญญู

หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินจากจังหวัดฉะเชิงเทรา
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน‎
หมวดหมู่:นักเขียนบทภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยมสุพรรณหงส์