อำเภอท่าตูม

**ท่าตูม** เป็นอำเภอที่มียุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจที่สำคัญของจังหวัด เป็นแหล่งปลูกข้าวหอมมะลิที่สำคัญของจังหวัดสุรินทร์ มีแม่น้ำมูลไหลผ่านบริเวณตัวอำเภอ ที่ตั้งอยู่ทางตอนบนของจังหวัดสุรินทร์

## ประวัติ
ในสมัยรัชกาลที่ 5 บริเวณอำเภอท่าตูมได้ยกขึ้นเป็น "อำเภออุดรสุรินทร์" และขึ้นอยู่กับเจ้าเมืองขุขันธ์ ปี พ.ศ. 2452 ทางราชการเห็นว่าอำเภออุดรสุรินทร์อยู่ห่างจากเมืองขุขันธ์เป็นระยะทางไกลมาก สร้างความลำบากให้แก่ข้าราชการและราษฎรไปติดต่อราชการ จึงได้พิจารณาให้อำเภออุดรสุรินทร์มาขึ้นต่อเจ้าเมืองสุรินทร์ และเปลี่ยนชื่อเป็น "อำเภอสุรพินิคม" ในปี พ.ศ. 2456 ครั้งแรกให้ขึ้นอยู่กับอำเภอเมืองสุรินทร์ มีหลวงแพ่งเป็นนายอำเภอคนแรก ต่อมาปี พ.ศ. 2456 ได้มีการตั้งอำเภอสุรพินิคมบริเวณริมฝั่งแม่น้ำมูล บ้านกำปงสวาย แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2460 ขุนสุรสิทธิ์สาราการ (พิน จรัณยานนท์) ได้รับแต่งตั้งให้เป็นนายอำเภอคนแรก เมื่อเทศาภิบาลได้ตรวจงานอำเภอและชมทิวทัศน์ในแม่น้ำที่แพหน้าที่ว่าการได้พลาดตกลงน้ำเสียงดังตูม ชาวบ้านจึงเรียกท่าแห่งนั้นว่า "ท่าตูม" และเนื่องจากท่าแห่งนั้นเป็นที่ตั้งอำเภอด้วย จึงเรียกที่ว่าการอำเภอท่าตูมมาจนติดปาก 

ต่อมาสมัยสงครามเอเชียบูรพา (พ.ศ. 2498) ทางราชการมีคำสั่งให้อำเภอจัดทำสนามบินฉุกเฉิน อำเภอได้แผ้วถางที่สาธารณะ หมู่ที่ 7 ตำบลท่าตูมเป็นสนามบิน หลังจากสิ้นสงครามทางคณะกรรมการอำเภอเห็นว่า ที่ว่าการอำเภอดั้งเดิมอยู่กลางชุมชนมีความแออัดคับแคบ ขยายส่วนราชการต่าง ๆ ไม่ได้ จึงได้ย้ายมาตั้งที่สนามบิน (บริเวณอำเภอปัจจุบัน) 

* วันที่ 12 ตุลาคม 2456 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภออุดรสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ มณฑลอุบลราชธานี เป็น **อำเภอสุรพินิคม** 
* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสุรพินิคม จังหวัดสุรินทร์ เป็น **อำเภอท่าตูม** 
*วันที่ 24 ธันวาคม 2465 โอนพื้นที่ตำบลแตล อำเภอท่าตูม ไปขึ้นกับอำเภอศีขรภูมิ 
* วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2480 โอนพื้นที่ตำบลพรมเทพ อำเภอชุมพลบุรี มาขึ้นกับอำเภอท่าตูม 
* วันที่ 14 มีนาคม 2480 ยุบอำเภอชุมพลบุรี ลงเป็น **กิ่งอำเภอชุมพลบุรี** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอท่าตูม และให้มีเขตการปกครองรวม 3 ตำบล คือ ตำบลชุมพลบุรี ตำบลไพรขลา และตำบลยะวึก
* วันที่ 3 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงเขตการปกครองในพื้นที่อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ (1,2,3,4,5,6,7) 
** (1) โอนพื้นที่หมู่ 16 (ในขณะนั้น) ของตำบลบึง ไปขึ้นกับตำบลจอมพระ
** (2) โอนพื้นที่หมู่ 14,15,16,17,18,19,20 (ในขณะนั้น) ของตำบลเพี้ยราม ไปขึ้นกับตำบลกระหาด
** (3) โอนพื้นที่หมู่ 13,17,19 (ในขณะนั้น) ของตำบลกระหาด ไปขึ้นกับตำบลเพี้ยราม
** (4) โอนพื้นที่หมู่ 15,16,18 (ในขณะนั้น) ของตำบลกระหาด ไปขึ้นกับตำบลบึง
** (5) โอนพื้นที่หมู่ 25 (ในขณะนั้น) ของตำบลสนม และพื้นที่หมู่ 3,5,6,8,11 (ในขณะนั้น) ของตำบลน้ำเขียว อำเภอรัตนบุรี มาขึ้นกับตำบลหมากมี่
** (6) โอนพื้นที่หมู่ 10 (ในขณะนั้น) ของตำบลแก อำเภอรัตนบุรี มาขึ้นกับตำบลท่าตูม
** (7) โอนพื้นที่ตำบลบึง ตำบลตากูก และตำบลเพี้ยราม อำเภอท่าตูม ไปขึ้นกับอำเภอเมืองสุรินทร์
* วันที่ 10 กรกฎาคม 2482 โอนพื้นที่หมู่ 20,21 บ้านอายอง (ในตอนนั้น) ตำบลบุแกรง อำเภอท่าตูม ไปขึ้นตำบลแตล อำเภอศีขรภูมิ 
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลเมืองแก แยกออกจากตำบลบุแกรง ตำบลจอมพระ และตำบลท่าตูม ตั้งตำบลบะ แยกออกจากตำบลกระโพ ตำบลจอมพระ และตำบลท่าตูม 
* วันที่ 31 พฤษภาคม 2492 ตั้งตำบลเมืองบัว แยกออกจากตำบลยะวึก 
* วันที่ 6 มกราคม 2496 ตั้งตำบลนาหนองไผ่ แยกออกจากตำบลชุมพลบุรี และตำบลไพรขลา ตั้งตำบลศรีณรงค์ แยกออกจากตำบลชุมพลบุรี 
* วันที่ 10 มีนาคม 2496 ยกฐานะกิ่งอำเภอชุมพลบุรี อำเภอท่าตูม เป็น **อำเภอชุมพลบุรี** 
* วันที่ 24 พฤศจิกายน 2496 ตั้งตำบลเมืองลีง แยกออกจากตำบลกระหาด ตั้งตำบลหนองสนิท แยกออกจากตำบลจอมพระ 
* วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลท่าตูม ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าตูม 
* วันที่ 16 ธันวาคม 2501 ตั้งตำบลบัวโคก แยกออกจากตำบลเมืองแก ตั้งตำบลโพนครก แยกออกจากตำบลพรมเทพ 
* วันที่ 12 มิถุนายน 2505 จัดตั้งสุขาภิบาลจอมพระ ในท้องที่หมู่ 1,4,6 ตำบลจอมพระ 
* วันที่ 2 ตุลาคม 2505 แยกพื้นที่ตำบลจอมพระ ตำบลหนองสนิท ตำบลบุแกรง ตำบลกระหาด และตำบลเมืองลีง อำเภอท่าตูม ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอจอมพระ** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอท่าตูม
* วันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ยกฐานะกิ่งอำเภอจอมพระ อำเภอท่าตูม เป็น **อำเภอจอมพระ** 
* วันที่ 10 สิงหาคม 2519 ตั้งตำบลหนองบัว แยกออกจากตำบลท่าตูม 
* วันที่ 6 กรกฎาคม 2525 ตั้งตำบลหนองเมธี แยกออกจากตำบลบะ 
* วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลทุ่งกุลา แยกออกจากตำบลพรมเทพ และตำบลโพนครก 
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลท่าตูม เป็นเทศบาลตำบลท่าตูม ด้วยผลของกฎหมาย

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอท่าตูมตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเกษตรวิสัย (จังหวัดร้อยเอ็ด) และอำเภอสุวรรณภูมิ (จังหวัดร้อยเอ็ด)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอรัตนบุรีและอำเภอสนม
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอจอมพระ
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอสตึก (จังหวัดบุรีรัมย์) และอำเภอชุมพลบุรี

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอท่าตูมแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 165 หมู่บ้าน

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอท่าตูมประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลท่าตูม** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าตูม
* **เทศบาลตำบลเมืองแก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองแกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตูม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าตูม (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลท่าตูม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกระโพ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระโพทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพรมเทพ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพรมเทพทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโพนครก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนครกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบัวโคก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวโคกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมธี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเมธีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งกุลา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งกุลาทั้งตำบล

## ชาวอำเภอท่าตูมที่มีชื่อเสียง
* เฉลิมพล มาลาคำ นักร้องลูกทุ่งหมอลำชื่อดัง
* ปัทมา จิตรสวัสดิ์ มิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2026
* ไอลิน แนบสุข รองอันดับ 2 มิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2026 
* พระมงคลรังษี (สุวัฒน์ จนฺทสุวณฺโณ) หรือ หลวงปู่ธรรมรังษี เกจิอาจารย์ชื่อดัง, เจ้าอาวาสวัดพระพุทธบาทเขาพนมดิน อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์
* พระครูสิริธรรมคุต เกจิอาจารย์ชื่อดัง
* พระราชสุตาลังการ (ฉัตต์ สจฺจวโร) เจ้าอาวาสวัดพรหมสุรินทร์ ,ที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์
* พระครูศรีสุนทรสรกิจ (เริงศักดิ์ เขมวีโร) เจ้าคณะอำเภอลำดวน จังหวัดสุรินทร์

## อ้างอิง


ท่าตูม