พิศมัย วิไลศักดิ์

**พิศมัย วิไลศักดิ์** (เกิด 7 ธันวาคม พ.ศ. 2482) เป็นนักแสดงหญิงชาวไทย เจ้าของรางวัลเกียรติยศ "**ดาราทองพระราชทาน**" อีกทั้งยังมีผลงานร้องเพลงบันทึกแผ่นเสียง และยังเป็นครูสอนศิลปะการแสดง เจ้าของฉายา **"ดาราเงินล้าน"** และอีกฉายาในยุคหลังคือ **"เบ็ตตี้ เดวิส เมืองไทย"** มีผลงานการแสดงภาพยนตร์ราว 300 เรื่องในตลอดระยะเวลากว่า 60 ปี
พิศมัย วิไลศักดิ์ ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติจากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม ให้เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละครโทรทัศน์) ประจำปี พ.ศ. 2553

## ประวัติ
### วัยเด็ก
พิศมัย วิไลศักดิ์ เกิดเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2482 ที่ตรอกสุเหร่าวัดตองปุ ย่านบางลำพู จังหวัดพระนคร บิดาชื่อ นายหงวน วิไลศักดิ์ อาชีพค้าขาย มารดาชื่อ นางปุย วิไลศักดิ์ พิศมัยเป็นลูกกำพร้าตั้งแต่เด็กในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เนื่องจากบิดามารดาเสียชีวิตด้วยพิษจากสงคราม พิศมัยจึงได้รับการเลี้ยงดูอุปการะในวังหลวงโดยคุณครูจำเรียง พุทธประดับ (ศิลปินแห่งชาติ) ระหว่างปี พ.ศ. 2494-2498 โดยพิศมัยมักจะเรียกคุณครูจำเรียง พุทธประดับ ว่า “แม่ครู” ทำให้พิศมัยกับแม่ครูจำเรียงผูกพันใกล้ชิดกันสนิทสนมกันเป็นอย่างดี พิศมัยจบการศึกษาจากโรงเรียนบำรุงวิทยา และ วิทยาลัยนาฏศิลป์ กรมศิลปากร

### วงการนาฏศิลป์
พิศมัยเริ่มแสดงละครเรื่อง ราชาธิราช ขณะนั้นพิศมัยมีอายุเพียง 10 ปี แสดงเป็นตัวทหารยืนเสาธรรมดา ที่โรงละครเก่าติดกับกำแพงมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในปัจจุบัน) ต่อมาหลังจากพิศมัยเรียนจบจากโรงเรียนบำรุงวิทยา ก็ได้ก้าวเข้าสู่การเป็นดาราประจำโรงเรียนนาฏศิลป์ พิศมัยได้แสดงเป็นนางเอกละคร เรื่อง แว่นแก้ว ในขุนช้างขุนแผน ตอนพลายเพชรพลายบัวออกศึก ในปีต่อมาได้แสดงเป็นพระเอกโดยแสดงเป็นพระสังข์ ตอนหาปลา หลังจากนั้นเริ่มมีชื่อในการรำฉุยฉายพราหมณ์เป็นที่ขึ้นชื่อ และเคยมีโอกาสแสดงต่อหน้าพระพักตร์พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง รวมถึง สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า อีกด้วย

### วงการภาพยนตร์
พิศมัย วิไลศักดิ์ แสดงภาพยนตร์เรื่องแรกโดยการชักนำของนักเขียนชื่อดังคือ ศักดิ์เกษม หุตาคม (อิงอร) เมื่อช่วงปี พ.ศ. 2500 แสดงเป็นนางเอกเรื่อง การะเกด คู่กับ ลือชัย นฤนาท และ ชนะ ศรีอุบล เป็นที่รู้จักจากฉากรำฉุยฉายในเรื่อง ภาพยนตร์ฉายติดต่อกันประมาณ 2 เดือน ทำรายได้มากกว่า 2 ล้านบาท นับเป็นภาพยนตร์เรื่องหนึ่งที่ทำให้อุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทยเฟื่องฟู และทำให้พิศมัยแจ้งเกิดในฐานะนักแสดงในเวลาต่อมา และก้าวขึ้นการเป็นสู่นักแสดงชั้นนำของวงการบันเทิงไทยในช่วงยุค 50 และยุค 60 

พิศมัยได้แสดงภาพยนตร์ต่อมาอีกประมาณ 300 เรื่อง ได้แสดงทุกบทบาทและทุกเรื่องที่แสดงได้รับความนิยมจากผู้ชม จนเชิด ทรงศรี ตั้งฉายาให้ว่า *"ดาราเงินล้าน"* และแฟนคลับวัยรุ่นในยุคหลังก็ตั้งฉายาให้อีกว่าเป็น *"เบ็ตตี้ เดวิส เมืองไทย"* พิศมัยมีผลงานที่มีชื่อเสียงได้แก่เรื่อง สองฝั่งฟ้า (2503), ดรรชนีนาง (2504),  จำเลยรัก (2506),  ดวงตาสวรรค์ (2506), โนราห์ (2509)  ในจำนวนหลายเรื่องพิศมัยได้ใช้ความสามารถพิเศษในการรำไทย รับบทรำในเรื่องด้วย เช่น โนราห์ (2509), เมขลา (2510), สีดา (2511), หนึ่งนุช (2514), ค่าของคน (2514), สักขีแม่ปิง (2516), ระห่ำลำหัก (2518)

พิศมัยได้รับการยอมรับและการเคารพเรียก "**มี้**" จากทุกคนในวงการ "**มี้**" ย่อมาจาก "มามี้" ซึ่งหมายความว่า "**แม่**" ซึ่งต้นกำเนิดของการเรียกมี้เกิดจาก ทัศน์วรรณ เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา

### วงการเพลง
พิศมัย วิไลศักดิ์ มีผลงานบันทึกแผ่นเสียงเพลงแรกในปี พ.ศ. 2501 คือเพลง "**การะเกด**" ผลงานของ สุรัฐ พุกกะเวส และ สง่า อารัมภีร ในปี พ.ศ. 2504 ได้ขับร้องเพลง "**หนาวตัก**" เป็นเพลงประกอบในภาพยนตร์เรื่อง ดรรชนีนาง ประพันธ์ทำนอง โดย สมาน กาญจนผลิน และประพันธ์คำร้อง ศักดิ์เกษม หุตาคม (อิงอร) และในอีกหลายบทเพลงที่ได้รับความนิยมมากทำให้ได้รับเชิญให้ขึ้นแสดงคอนเสิร์ตช่วยการกุศลอยู่เนื่องๆ

### รางวัลดาราทอง
ในปี พ.ศ. 2510 พิศมัย วิไลศักดิ์ ได้รับพระราชทานรางวัลดาราทอง จากพระหัตถ์พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในฐานะผู้มีคุณสมบัติ 4 ประเภท คือ "**ศรัทธา**", "**หน้าที่**", "**ไมตรี**" และ "**น้ำใจ**" (ประเภท-นักแสดง) จัดโดย "**สมาคมผู้สื่อข่าวบันเทิงแห่งประเทศไทย**" ถือเป็นรางวัลพระราชทานที่จัดขึ้นครั้งเดียว ตามผลสำรวจ และความนิยมของประชาชน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2500-2510

### วงการโทรทัศน์
ในปี พ.ศ. 2527 พิศมัย วิไลศักดิ์ ได้เริ่มแสดงละครโทรทัศน์เป็นครั้งแรกจาก เรื่อง “ห้องที่จัดไม่เสร็จ” แสดงทางช่อง 3 ต่อมาได้แสดงละครโทรทัศน์อีกกว่า 200 เรื่อง ในระยะหลัง พิศมัยจะรับงานแสดงละครทางโทรทัศน์ นอกจากงานแสดงแล้ว พิศมัยยังทำหน้าที่เป็นครูสอนศิลปะการแสดงให้กับนักแสดงอีกด้วย เช่น จินตหรา สุขพัฒน์, สันติสุข พรหมศิริ, ลิขิต เอกมงคล, ยุรนันท์ ภมรมนตรี, ฉัตรชัย เปล่งพานิช, กรรชัย กำเนิดพลอย, บุญพิทักษ์ จิตต์กระจ่าง ฯลฯ ในระยะหลัง พิศมัยวางมือทางด้านการสอนศิลปะการแสดงและส่งต่อให้กับ ทัศน์วรรณ เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา เนื่องจากอายุที่มากขึ้น

### ศิลปินแห่งชาติ
พิศมัยได้รับการยกย่องให้เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละครโทรทัศน์) ประจำปี พ.ศ. 2553

## ชีวิตส่วนตัว
พิศมัย วิไลศักดิ์ สมรสกับผู้กำกับภาพยนตร์ สุพรรณ พราหมณ์พันธุ์ และไม่มีบุตรด้วยกัน

## ผลงานภาพยนตร์

## ผลงานละครโทรทัศน์

## ซิทคอม
* 2534 3 หนุ่ม 3 มุม (ช่อง 7) รับบทเป็น ป้าดา
* 2543 ระเบิดเถิดเทิง ตอน พระคุณแม่ (ช่อง 5)
* 2548 เป็นต่อ ตอน คุณป้ามหาภัย (ช่อง 3) รับบทเป็น ป้าของเป็นต่อกับพอใจ
* 2548 ระเบิดเถิดเทิง ตอน คุณแม่มาแว้ว (ช่อง 5)
* 2548 - 2549 บางรักซอย 9 ตอน ผีร้านเค้ก,ตอน นางซิน,ตอน นาทีชีวิต,ตอน พี่เต้ย (ช่อง 9) รับบทเป็น พิไล​ (ป้าพี่เต้ย)​
* 2550 - 2559 ผู้กองเจ้าเสน่ห์ (ช่อง 3) รับบทเป็น พิศมัย กำธรเจริญ / ป้าใหม่
* 2550 บ้านนี้มีรัก ตอน คุณป้ามาทำไม (ช่อง 9) รับบทเป็น ป้าน้อย 
* 2556 บ้าบอคอแตก (ไทยพีบีเอส) รับบท ย่านง
* 2561 สุภาพบุรุษสุดซอย (ช่องวัน 31) รับบทเป็น เจ๊รัตน์
* 2563 3 หนุ่ม 3 มุม x2 (ช่องวัน 31) รับบทเป็น ป้าดา

## ละครสั้น
* ละครเฉลิมพระเกียรติสั้น พระบารมีปกเกล้า 2533
* มินิซีรีส์หัวใจทองคำ ตอน แก๊งลักเด็ก 2538

## รางวัล
* **[[รายชื่อนักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม รางวัลตุ๊กตาทอง|นักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม]]**
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2506 - *[[ดวงตาสวรรค์]]*
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2524 - *[[ค่าน้ำนม]]* (เข้าชิง)
** รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 1 ประจำปี พ.ศ. 2521 - *[[ไร้เสน่หา]]*

* **[[รายชื่อนักแสดงประกอบหญิงยอดเยี่ยม รางวัลตุ๊กตาทอง|นักแสดงประกอบหญิงยอดเยี่ยม]]**
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2526 - *[[เงิน เงิน เงิน]]*
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 23 ประจำปี พ.ศ. 2542 - *[[กำแพง]]*

* **[[รางวัลโทรทัศน์ทองคำ]] ครั้งที่ 15** รางวัลนักแสดงสนับสนุนหญิงดีเด่น จากละคร ไม้เมือง พ.ศ. 2543

* **[[รางวัลเมขลา]]** ครั้งที่ 14  ปี 2537 สาขานักแสดงประกอบหญิงดีเด่น จากละคร เรื่อง ปีกมาร

* **รางวัลสุพรรณเกียรติยศ** ในฐานะที่อุทิศตนให้กับวงการภาพยนตร์ไทยและสังคมสม่ำเสมอ บุคคลในวงการให้การยอมรับ และมีจิตวิญญาณรักวงการบันเทิง ในฐานะ **บุคคลเกียรติยศ** ในงานประกาศผลรางวัลสุพรรณหงส์ ประจำปี พ.ศ. 2550 วันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551

* **[[ศิลปินแห่งชาติ]]** สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละครโทรทัศน์-นักแสดง) ประจำปี พ.ศ. 2553

* **รางวัลพระราชทาน "บันเทิงเทิดธรรม" ** รางวัลไนน์เอ็นเตอร์เทน อวอร์ดส์ ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2553

* **[[รางวัลโทรทัศน์ทองคำ]] ครั้งที่ 25** รางวัลเกียรติยศคนทีวี ประจำปี พ.ศ. 2553

* **[[รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 22]]**รางวัลเกียรติยศแห่งความสำเร็จ (Lifetime Achievement Award) ประจำปี พ.ศ. 2556 

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
* พ.ศ. 2554 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้น จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)

## อ้างอิง

* หนึ่งเดียว, ประวัติการณ์ที่สุดหนังไทย, www.popcornmag.com, 2549, ISBN 974-94228-8-0
* ท่านขุน บุญราศรี, มิตร ชัยบัญชา พระเอกตลอดกาล, โกเมนเอก, 2548, ISBN 974-93603-9-7

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ประวัติของ พิศมัย วิไลศักดิ์
* งานในวงการบันเทิง 
* ศิลปินแห่งชาติศิลปะการแสดง 

หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน
หมวดหมู่:พุทธศาสนิกชนชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:บุคคลจากสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์
หมวดหมู่:นักแสดงหญิงชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงภาพยนตร์หญิงชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงละครโทรทัศน์หญิงชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้มีชื่อเสียงทางโทรทัศน์ชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงหญิงชาวไทยในศตวรรษที่ 20
หมวดหมู่:นักแสดงหญิงชาวไทยในศตวรรษที่ 21
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตพระนคร
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยมสุพรรณหงส์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลโทรทัศน์ทองคำ รางวัลเกียรติยศคนทีวี
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงประกอบหญิงยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี