ซุนกวน

**ซุนกวน** ( ค.ศ. 183 – 21 พฤษภาคม ค.ศ. 252) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **ซุน เฉฺวียน** () ชื่อรอง **จ้งโหมว** () หรือรู้จักกันในสมัญญานามว่า **มหาจักรพรรดิอู๋** () เป็นจักรพรรดิผู้ก่อตั้งรัฐง่อก๊กซึ่งเป็นหนึ่งรัฐในยุคสามก๊กของจีน ซุนกวนสืบทอดระบอบการปกครองที่ถูกก่อตั้งโดยซุนเซ็กพี่ชายในปี ค.ศ. 200 ประกาศเอกราชอย่างเป็นทางการและปกครองตั้งแต่ปี ค.ศ. 222 ถึง ค.ศ. 229 ในฐานะเงาอ๋อง (อ๋องแห่งง่อ) และ ค.ศ. 229 ถึง ค.ศ. 252 ในฐานะจักรพรรดิแห่งง่อก๊ก แตกต่างจากคู่แข่งอย่างโจโฉและเล่าปี่ ซุนกวนมีอายุที่น้อยกว่าพวกเขามากและปกครองรัฐของตนเองโดยแบ่งแยกการเมืองและอุดมการณ์ส่วนใหญ่ บางครั้งซุนกวนถูกมองว่าวางตัวเป็นกลางเมื่อพิจารณาว่าใช้นโยบายระหว่างต่างประเทศที่ยืดหยุ่นระหว่างคู่แข่งสองฝ่ายโดยมีเป้าหมายเพื่อแสวงหาผลประโยชน์สูงสุดสำหรับรัฐ

ซุนกวนเกิดในขณะที่ซุนเกี๋ยนผู้บิดาทำงานเป็นปลัดเมืองแห้ฝือ ภายหลังจากที่ซุนเกี๋ยนเสียชีวิตในช่วงต้นทศวรรษที่ 190 ซุนกวนและครอบครัวอาศัยอยู่ในเมืองต่าง ๆ ทางตอนล่างของแม่น้ำแยงซี จนกระทั่งซุนเซ็กผู้เป็นพี่ชายแยกตัวออกจากอ้วนสุด จัดตั้งระบอบขุนศึกขึ้นในภูมิภาคกังตั๋งในปี ค.ศ. 194 โดยการสนับสนุนจากผู้ติดตามและกลุ่มตระกูลในท้องถิ่นผู้จงรักภักดีจำนวนหนึ่ง เมื่อซุนเซ็กถูกลอบสังหารโดยผู้ติดตามของเค้าก๋อง (許貢) ในปี ค.ศ. 200 ซุนกวนขณะอายุ 18 ปีได้รับมรดกที่ดินทางตะวันออกเฉียงใต้ของแม่น้ำแยงซีจากพี่ชาย การปกครองของซุนกวนค่อนข้างมั่นคงในช่วงปีแรก ๆ โดยขุนนางอาวุโสส่วนใหญ่ของซุนเกี๋ยนและซุนเซ็ก เช่น จิวยี่ เตียวเจียว เตียวเหียน และเทียเภาสนับสนุนการสืบทอดตำแหน่ง ดังนั้นตลอดช่วงทศวรรษที่ 200 ซุนกวนภายใต้การดูแลของที่ปรึกษาที่มีความสามารถของพระองค์ยังคงสร้างความแข็งแกร่งไปตามแม่น้ำแยงซี  ในต้นปี ค.ศ. 207 ในที่สุดกองกำลังของพระองค์ก็ได้รับชัยชนะอย่างสมบูรณ์เหนือหองจอ เจ้าเมืองกังแฮผู้นำทางทหารภายใต้เล่าเปียวเจ้ามณฑลเกงจิ๋ว ซึ่งครองอำนาจทางตอนกลางของแม่น้ำแยงซี หองจอถูกสังหารในสนามรบ

ในช่วงฤดูหนาวของปีนั้น โจโฉนำกองทัพประมาณ 220,000 นายมุ่งหน้าลงใต้เพื่อรวมชาติให้สำเร็จ  สองกลุ่มที่แตกต่างกันได้ปรากฏตัวขึ้นที่ราชสำนักของพระองค์เพื่อจัดการกับสถานการณ์นี้อย่างไร ฝ่ายหนึ่งนำโดยเตียวเจียว เรียกร้องให้ยอมจำนน ในขณะที่อีกฝ่ายนำโดยจิวยี่และโลซกคัดค้านการยอมจำนน ในที่สุด ซุนกวนก็ตัดสินใจต่อต้านโจโฉในตอนกลางของแม่น้ำแยงซีด้วยกองกำลังทางแม่น้ำที่เหนือกว่า เป็นพันธมิตรกับเล่าปี่ และใช้กลยุทธ์ร่วมกันของจิวยี่และอุยกายพวกเขาเอาชนะโจโฉอย่างเด็ดขาดในยุทธนาวีที่ผาแดง

ในปี ค.ศ. 220 หลังจากการเสียชีวิตของโจโฉ โจผีบุตรชายและผู้สืบทอดของโจโฉได้ยึดราชบัลลังก์และปลดพระเจ้าเหี้ยนเต้ ประกาศตนเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ สิ้นสุดการปกครองในนามของราชวงศ์ฮั่น ในตอนแรก ซุนกวนดำรงตำแหน่งขุนนางของวุยก๊กด้วยตำแหน่งเงาอ๋องที่มอบให้โดยวุยก๊ก แต่หลังจากที่โจผีเรียกร้องให้ส่งซุนเต๋งบุตรชายไปเป็นตัวประกันที่เมืองหลวงของวุยก๊กคือลกเอี๋ยง แต่ซุนกวนปฏิเสธ ในปี ค.ศ. 222 ซุนกวนประกาศเอกราชโดยเปลี่ยนชื่อศักราช แต่ยังไม่ประกาศตนเป็นจักรพรรดิ จนกระทั่งเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 229 จึงสถาปนาตนเป็นจักรพรรดิแห่งง่อก๊ก

ภายหลังจากการสิ้นพระชนม์ของซุนเต๋ง องค์รัชทายาทองค์แรก สองฝ่ายคู่ขัดแย้งที่สนับสนุนทายาทที่มีศักยภาพต่างกันก็ค่อย ๆ ปรากฏตัวขึ้น เมื่อซุนโฮ ซึ่งสืบทอดตำแหน่งในฐานะองค์รัชทายาทองค์ใหม่ พระองค์ได้รับการสนับสนุนจากลกซุนและจูกัดเก๊ก ในขณะที่คู่แข่งของพระองค์อย่างซุน ป้า (孫霸) ได้รับการสนับสนุนจากจวนจ๋องและเปาจิด และตระกูลของพวกเขา จากการแย่งชิงอำนาจภายในที่ยืดเยื้อ ข้าราชการจำนวนมากถูกประหารชีวิต และซุนกวนได้ตัดสินพระทัยเพื่อยุติความขัดแย้งระหว่างสองฝ่ายอย่างรุนแรงด้วยการปลดซุนโฮออกจากตำแหน่งองค์รัชทายาทและเนรเทศ และบีบบังคับให้ซุน ป้ากระทำอัตวินิบาตกรรม ซุนกวนสวรรคตในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 795 เมื่อมีพระชนมพรรษา 70 พรรษา(ตามการคำนวณของเอเชียตะวันออก) พระองค์ทรงครองราชย์ได้ยาวนานที่สุดในบรรดาผู้ก่อตั้งสามก๊ก และซุนเหลียง พระราชโอรสองค์เล็กของพระองค์ได้ขึ้นครองราชย์ต่อจากพระองค์

จดหมายเหตุสามก๊ก (*ซานกั๋วจื้อ*) ได้กล่าวถึงซุนกวนว่า เป็นบุรษร่างสูงที่มีตาประกายเจิดจ้า และใบหน้ารูปคางเหลี่ยม ป็นที่รู้จักกันในฐานะคนฉลาดและเข้ากับคนง่าย ชื่นชอบเล่นมุกตลกและเล่นกล เนื่องจากทักษะของเขาในการประเมินความแข็งแกร่งของผู้ใต้บังคับบัญชาและหลีกเลี่ยงข้อบกพร่อง เช่นเดียวกับการปฏิบัติต่อพวกเขาประดุจดังครอบครัว ซุนกวนจึงสามารถมอบอำนาจให้กับบุคคลที่มีความสามารถได้ จุดแข็งเบื้องต้นนี้ได้ให้ประโยชน์เป็นอย่างดีในการได้รับสนับสนุนจากบุคคลทั่วไปและล้อมรอบตัวพระองค์เต็มไปด้วยขุนพลที่มีความสามารถ

## พระชนม์ชีพช่วงต้น
จดหมายเหตุสามก๊กกล่าวว่าซุนเกี๋ยนเป็นลูกหลานของซุนวู (เป็นที่รู้จักกันดีในชื่อว่า ซุนจื่อ) นักการทหารในช่วงยุควสันตสารทและผู้เขียนตำราพิชัยสงครามซุนจื่อ (ซุนจื่อปิงฝ่า - 孙子兵法) ซุนกวนเกิดใน พ.ศ. 725 ในขณะที่ซุนเกี๋ยน บิดาของเขายังเป็นข้าราชการระดับล่างของราชวงศ์ฮั่น เขาเป็นบุตรชายคนที่สองของซุนเกี๋ยนกับงอฮูหยิน ซุนกวนมีพี่น้องสามคนคือ ซุนเซ็ก ซุนเซียง และซุนของ และน้องสาวคนสุดท้อง(ตัวตนของนางไม่ได้ถูกบันทึก)

ใน พ.ศ. 727 สองปีหลังจากซุนกวนเกิด เกิดเหตุการณ์กบฎโพกผ้าเหลืองที่นำโดยจางเจวี๋ยซึ่งลุกลามไปทั่วทั้งแผ่นดิน ซุนเกี๋ยนได้เข้าร่วมกับขุนพลนามว่า จูฮี เพื่อปราบกบฎและพาครอบครัวของเขาให้อยู่ในเมืองซิ่วซุน เมื่อซุนเซ็ก พี่ชายของซุนกวนได้พบกับจิวยี่ ใน พ.ศ. 732 ซุนเซ็กได้ตัดสินใจพางอฮูหยิน ผู้เป็นมารดาและเหล่าน้องชายไปยังอำเภอฉู่ บ้านเกิดของจิวยี่ ที่นั่น ครอบครัวตระกูลซุนจึงมีความคุ้นเคยกับจิวยี่

ภายหลังซุนเกี๋ยนเสียชีวิตใน พ.ศ. 734 ครอบครัวตระกูลซุนได้ย้ายไปยังเจียงตูอีกครั้งเพื่อไว้ทุกข์ให้กับเขา สองปีต่อมา ซุนเซ็กได้ตัดสินใจเข้าร่วมกองทัพของอ้วนสุด ดังนั้นเขาจึงสั่งให้ลิห้อมพาสมาชิกในครอบครัวของเขาไปที่บ้านของงอเก๋ง ผู้เป็นน้าญาติฝ่ายมารดาในตันหยาง อย่างไรก็ตาม เล่าอิ้ว ผู้ว่าราชการมณฑลแห่งหยางโจวรู้สึกโกรธเคือง เมื่อซุนเซ็กและอ้วนสุดสามารถเอาชนะลิกอง ผู้ว่าราชการจังหวัดแห่งลูเจียง ใน พ.ศ. 737 เขารู้สึกกังวลว่าพวกเขาจะโจมตีตนมากขึ้นเรื่อย ๆ เขาจึงขับไล่งอเก๋งออกจากเมืองตันหยาง เนื่องจากซุนกวนและมารดาของเขายังอยู่ในดินแดนของเล่าอิ้ว จูตีจึงส่งคนไปช่วยเหลือพวกเขา ซุนกวนและมารดาของเขาได้ย้ายไปยังฟู่หลิงในภายหลัง

เมื่อซุนเซ็กสามารถเอาชนะเล่าอิ้ว ใน พ.ศ. 738 เขาจึงสั่งให้ Chen Bao ไปพาครอบครัวกลับมาที่ตันหยาง เมื่อซุนกวนเติบโต เขาได้รับใช้พี่ชายของเขาในช่วงการพิชิตดินแดนทางตอนใต้ของแม่น้ำแยงซี เขาได้รับตำแหน่งเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองของอำเภอหยางเซียนใน พ.ศ. 739 เมื่อมีพระชนม์พรรษาได้ 14 พรรษา และได้เลื่อนตำแหน่งขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากพี่ชายของเขาได้มอบหมายงานที่สำคัญมากขึ้น ๆ เนื่องจากเขาได้หลงใหลในการรวบรวมผู้ติดตามอย่างพัวเจี้ยงและจิวท่าย ชื่อเสียงของเขาเกือบจะเทียบเท่ากับบิดาและพี่ชายของพระเขาในไม่ช้า จูเหียนและหูซง เป็นบุรุษที่เขาได้พบกันในสมัยเรียนหนังสือด้วยกัน ต่อมาได้เป็นรัฐมนตรีของอู๋ตะวันออก เขาเป็นที่โปรดปรานของซุนเซ็ก พี่ชายของตนผู้ซึ่งกล่าวว่าเขาจะส่งมอบคนของเขาให้ไปอยู่ภายใต้การบริหารของซุนกวนในอนาคต ใน พ.ศ. 742 ซุนกวนได้รับเลื่อนยศเป็นนายทหารระดับพันเอก(校尉) และติดตามพี่ชายในการพิชิตลู่เจียงและหยูจาง ในขณะที่โจโฉพยายามที่จะเสริมสร้างความเป็นพันธมิตรกับซุนเซ็ก ทั้งซุนกวนและซุนเซียง น้องชายคนเล็กของเขาได้รับเชิญให้มาเป็นข้าราชการในซูชาง แต่พวกเขากลับปฏิเสธ

## สืบทอดตำแหน่งต่อจากซุนเซ็ก
ซุนเซ็กถูกลอบสังหารใน พ.ศ. 743 ระหว่างการล่าสัตว์ ในขณะที่ใกล้จะสิ้นใจ เขาตระหนักดีว่าบุตรชายของตนเองยังเด็กเกินไปที่จะได้รับการพิจารณาให้เป็นทายาทที่แท้จริง ดังนั้นเขาจึงมอบความไว้วางใจแก่ซุนกวนในวัย 18 ปีกับลูกน้องที่ซื่อสัตย์ของเขาในช่วงแรก ซุนกวนรู้สึกโศกเศร้าอาลัยถึงการตายของพี่ชายจนไม่สามารถหยุดร้องไห้ไว้ได้ แต่ด้วยคำสั่งของเตียวเจียว เขาจึงสวมชุดเกราะทหารและออกเดินตรวจเยี่ยมเหล่าผู้บัญชาการที่อยู่ภายใต้การควบคุมของพี่ชาย ผู้ใต้บังคับบัญชาของซุนเซ็กหลายคนต่างคิดว่า ซุนกวนดูยังเด็กเกินไปที่จะรักษาดินแดนแคว้นของซุนเซ็กไว้ได้และต้องการจะตีจากไป โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Li Shu ผู้ว่าราชการจังหวัดแห่งลู่เจียง ได้แปรพักตร์ให้กับโจโฉ ซุนกวนได้เขียนสารไปถึงโจโฉเพื่อแจ้งการก่ออาชญากรรมของ Li Shu จากนั้นนำกองทัพไปปราบ Li Shu และยึดลู่เจียงคืน

เตียวเจียวและจิวยี่ได้มองเห็นคุณสมบัติในตัวชายหนุ่มและเลือกที่จะอยู่รับใช้ซุนกวน เตียวเหียนซึ่งก่อนหน้านี้ ซุนเซ็กได้ส่งไปเป็นผู้คอยประสานงานกับขุนศึกโจโฉ ยังเดินทางกลับมาจากดินแดนแคว้นของโจเพื่อช่วยเหลือแก่ซุนกวน ตามคำร้องของเตียวเหียน โจโฉในนามของพระเจ้าเหี้ยนเต้ซึ่งถูกควบคุมโดยโจโฉในเวลานั้น ได้แต่งตั้งให้ซุนกวนเป็นขุนพลโจมตีชนเผ่า(討虜將軍) ซึ่งเป็นชื่อที่เขาคงจะรู้จักมาเนิ่นนาน เขาตั้งใจฟังคำพูดให้กำลังใจของงอฮูหยิน ผู้เป็นมารดา และไว้วางใจแก่เตียวเจียวและเตียวเหียนอย่างมากในด้านกิจการภายใน และจิวยี่ เทียเภา และลิห้อมในด้านการทหาร ซุนกวนยังค้นหาบุรุษที่มีความสามารถเพื่อทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาส่วนตัวของเขา และในช่วงเวลานี้เองที่เขาได้ผูกมิตรกับโลซกและจูกัดกิ๋น ซึ่งต่อมาจะมีบทบาทที่สำคัญในการบริหารของเขา นอกจากนี้ทั้งลกซุน เปาจิด โกะหยง Shi Yi เหยียมจุ้น ชีเซ่ง และจูหวนก็กลายเป็นลูกน้องของเขาเช่นกัน ตลอดช่วงเวลานี้และอีกหลายทศวรรษที่จะมาถึง ความเป็นผู้นำของซุนกวนจะมีลักษณะพิเศษคือความสามารถในการค้นหาบุคคลที่มีลักษณะนิสัยและมอบไว้วางใจในเรื่องที่สำคัญให้กับเขา และความสามารถในการตอบสนองต่อเหตุการณ์อย่างรวดเร็ว

ในอีกหลายปีข้างหน้า ซุนกวนมีความสนใจอย่างมากที่จะขยายอำนาจต่อต้านชนเผ่าซานเยว่ ซึ่วเป็นชาวเขาที่ควบคุมทางตอนใต้สุดของจีน และอยู่นอกขอบเขตของรัฐบาลฮั่น เพื่อรับประกันดินแดนแคว้นของเขา วุนกวนได้เปิดฉากการทัพต่อต้านชนเผ่าซานเยว่ ใน พ.ศ. 749  เขาสามารถพิชิตป้อมปราการของชนเผ่าซานเยว่ใน Matun และ Baodun และจับกุมเชลยศึกได้มากกว่า 10,000 นาย นอกจากนี้เขาได้ค่อย ๆ พยายามคอยรังควานและทำให้ผู้ใต้บังคับบัญชาที่สำคัญของเล่าเปียวนามว่า หองจอ (ผู้ควบคุมพื้นที่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของดินแดนแคว้นของเล่าเปียว) อ่อนแอลง - โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากหองจอได้สังหารบิดาในการรบ เขาทำสงครามกับหองจอถึงสองครั้งใน พ.ศ. 746 และ พ.ศ. 750 ใน พ.ศ. 751 ในที่สุด เขาก็สามารถเอาชนะและสังหารหองจอในการสู้รบได้ และเป็นผลให้เขาได้รับดินแดนส่วนใหญ่ของกังแฮ ภายหลังจากนั้นไม่นาน เล่าเปียวได้ถึงแก่อสัญกรรม ในขณะที่โจโฉกำลังเตรียมการทัพครั้งใหญ่เพื่อปราบปรามทั้งเล่าเปียวและซุนกวนภายใต้การควบคุมของเขา ทำให้เกิดการเผชิญหน้าครั้งใหญ่

## ยุทธการที่เซ็กเพ็ก
[thumb|300x300px|ภาพจิตรกรรมฝาผนังแสดงให้เห็นถึงรถม้าศึกและทหารม้าจากสุสานต้าหูถิง() ของช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (ค.ศ. 25–220), ตั้งอยู่ใน[เจิ้งโจว, มณฑลเหอหนาน]]

ในช่วงปลาย พ.ศ. 751 ภายหลังจากเล่าเปียวถึงแก่อสัญกรรม เกิดศึกแย่งชิงตำแหน่งผู้ครองแคว้นเกงจิ๋วระหว่างเล่ากี๋ บุตรชายที่เกิดจากภรรยาคนแรกกับเล่าจ๋อง บุตรชายคนเล็กที่เกิดจากภรรยาคนที่สองนามว่า ซัวฮูหยิน ที่เล่าเปียวโปรดปราน ภายหลังการเสียชีวิตของหองจอ เล่ากี๋จึงได้รับตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองกังแฮแทนหองจอ เล่ากี๋จึงสืบทอดตำแหน่งผู้ครองแคว้นเกงจิ๋วต่อจากบิดาหลังถึงแก่อสัญกรรมด้วยการสนับสนุนของซัวฮูหยินผู้เป็นมารดาและซัวมอ ผู้เป็นน้องชายของซัวฮูหยินและลุงของเล่าจ๋อง เมื่อเล๋ากี๋ทราบเข้าก็ไม่พอใจและคิดที่จะเข้าโจมตีน้องชายของตนเพื่อแย่งชิงตำแหน่ง แต่ก็ต้องล้มเลิกไป อย่างไรก็ตาม เล่าจ๋องเกรงกลัวที่จะต้องต่อสู้รบกับทั้งโจโฉและพี่ชายของตนในศึกสองด้าน จึงตัดสินใจยอมสวามิภักดิ์ต่อโจโฉโดยไม่ฟังคำแนะนำของเล่าปี่ พันธมิตรคนสำคัญของเล่าเปียว เล่าปี่ไม่เต็มใจที่จะยอมสวามิภักดิ์ต่อโจโฉจึงหนีไปทางใต้ โจโฉไล่ติดตามและบดขยี้กองกำลังของเล่าปี่ แต่เล่าปี่รอดชีวิตมาได้ เขาหนีไปยังตันหยาง โจโฉเข้ายึดครองพื้นที่ส่วนใหญ่ของเกงจิ๋ว และดูเหมือนใกล้จะรวมแผ่นดินให้เป็นหนึ่งเดียวในที่สุด

ซุนกวนรับรู้ถึงความตั้งใจของโจโฉเป็น เขาจึงจับมือเป็นพันธมิตรกับเล่าปี่และเล๋ากี๋เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการต้านทานโจมตีของโจโฉ โจโฉได้เขียนสารถึงซุนกวนโดยตั้งใจที่จะข่มขู่ และเผชิญหน้ากองกำลังอันมหาศาลของโจโฉ (ประเมินว่ามีกำลังพลโดยประมาณ 220,000 นาย แม้ว่าโจโฉได้กล่าวอ้างว่ามีประมาณ 800,000 นาย ปะทะกับกองทัพของซุนกวน 30,000 นาย และกองทัพเล่าปี่จำนวน 10,000 นายที่ผสมรวมกัน) เหล่าผู้ใต้บังคับบัญชาหลายคนของซุนกวน รวมทั้งเตียวเจียวได้สนับสนุนให้ยอมสวามิภักดิ์ ซุนกวนได้ปฏิเสธภายใต้คำแนะนำของจิวยี่และโลซกว่าโจโฉจะไม่ยินยอมให้เขายอมสวามิภักดิ์อย่างแน่นอน

ซุนกวนได้มอบหมายให้จิวยี่คุมกองกำลังทหารจำนวน 30,000 นาย ซึ่งส่วนใหญ่ประจำการอยู่บนเรือรบ และจิวยี่ได้เข้าประจำตำแหน่งป้องกันร่วมกับเล่าปี่ซึ่งกองทัพของเขาตั้งมั่นอยู่บนบก ในช่วงเวลานี้ เกิดโดรคระบาดในกองทัพโจโฉซึ่งทำให้อ่อนแอลงอย่างมาก จิวยี่ได้วางแผนกลอุบายโดยเสแสร้งลงโทษอุยกาย ผู้ใต้บังคับบัญชาของเขา และอุยกายแสร้งทำเป็นว่าจะยอมสวามิภักดิ์จนโจโฉหลงเชื่อสนิท จากนั้นจิวยี่ได้ส่งเรือบรรทุกกองฟางซึ่งเป็นเชื้อเพลิงภายใต้คำสั่งของอุยกายให้แล่นเรือไปยังกองเรือของโจโฉโดยแสร้งว่า อุยกายจะส่งมอบเสบียงอาหารให้แก่โจโฉเพื่อเป็นการแสดงถึงการยอมสวามิภักดิ์ เมื่อเรือบรรทุกกองฟางของอุยกายเข้าใกล้กองเรือของโจโฉ พวกเขาจุดไฟเผาและแล่นเรือพุ่งชนกองเรือของโจโฉจนไฟลุกลามไปทั่ว ทำให้กองเรือของโจโฉถูกทำลายอย่างย่อยยับ โจโฉต้องนำกองกำลังส่วนหนึ่งหนีไปทางบก แต่กองกำลังส่วนใหญ่ถูกทำลายโดยกองกำลังทางบกของซุนกวนและเล่าปี่

## การเป็นพันธมิตรอันขมขื่นกับเล่าปี่
right|thumb|333x333px|รูปปั้นซุนกวน
ทันทีที่โจโฉล่าถอยกลับไปแล้ว ซุนกวนก็เข้ายึดพื้นที่ตอนเหนือครึ่งหนึ่งของแคว้นเกงจิ๋ว ส่วนเล่าปี่เดินทางลงใต้และเข้ายึดพื้นที่ทางตอนใต้ครึ่งหนึ่ง พันธมิตรระหว่างซุน-เล่าได้กระชับแน่นแฟ้นมากขึ้นโดยการวิวาห์สมรสระหว่างเล่าปี่กับซุนฮูหยิน ผู้เป็นน้องสาวคนเล็กของซุนกวน อย่างไรก็ตาม จิวยี่เคลือบแคลงสงสัยในความตั้งใจของเล่าปี่และแนะนำให้ซุนกวนจับเล่าปี่และกักบริเวณภายในตำหนัก (แม้ว่าจะได้รับการปฏิบัติอย่างดี) และกองกำลังของเขาจะถูกรวมเข้ากับกองทัพของซุนกวน ซุนกวนเชื่อว่า กองกำลังของเล่าปี่จะก่อการกบฎ หากเขาทำเช่นนั้นจึงปฏิเสธ ซุนกวนเห็นด้วยกับแผนการของจิวยี่ ที่จะเข้าโจมตีเล่าเจี้ยงและเตียวฬ่อ (ที่ควบคุมพื้นที่มณฑลฉ่านซีในปัจจุบัน) เพื่อหมายจะพยายามยึดครองดินแดนของพวกเขา แต่ภายหลังจากจิวยี่ถึงแก่กรรมใน พ.ศ. 753 แผนการดังกล่าวได้ถูกยกเลิก อย่างไรก็ตาม ซุนกวนสามารถเกลี้ยมกล่อมขุนศึกในแคว้นเกียวจิ๋วยอมสวามิภักดิ์ต่อเขาได้ และพวกเขาก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนแคว้นของเขา จากนั้นเขาได้มอบพื้นที่บางส่วนทางตอนเหนือของเกงจิ๋วให้กับเล่าปี่เช่นกัน โดยเห็นพ้องกับเล่าปี่ว่า ทางใต้คงจะไม่เพียงพอที่จะจัดหากองกำลังทหารของเขาได้ ในเวลาเดียวกัน ซุนกวนได้แต่งตั้งผู้ใต้บังคับบัญชานามว่า เปาจิด เป็นผู้ตรวจการ(刺史)แห่งเกียวจิ๋วแทนล่ายกง ซื่อเซี่ยได้นำผู้ติดตามของตนเข้ามายอมสวามิภักดิ์ต่ออำนาจปกครองของเปาจิด

ใน พ.ศ. 754 ซุนกวนได้ย้ายกองบัญชาการจาก Dantu ไปยังเมืองโม่หลิง และในปีถัดมา เขาได้สร้างกำแพงขึ้นมาใหม่และเปลี่ยนชื่อเมืองว่า เกี๋ยนเงียบ(เจี้ยนเยี่ย) พื้นที่แห่งใหม่นี้ทำให้เขาสามารถควบคุมแม่น้ำแยงซีได้ดีและสื่อสารกับผู้บัญชาการทหารคนอื่น ๆ ได้ดีขึ้น เขายังสร้างป้อมปราการที่ปากน้ำยี่สู(Ruxu) เนื่องจากลิบองคาดการณ์ว่าโจโฉจะเข้ารุกรานจากที่นั่น

การรุกรานที่ลิบองคาดการณ์ว่าจะเกิดขึ้น เมื่อต้นปี พ.ศ. 756 ซุนกวนนำกองทัพไปที่นั่นเป็นการส่วนตัวเพื่อต้านทางโจโฉ และอาศัยป้อมปราการอันแข็งแกร่งที่ลิบองสร้างขึ้นเพื่อให้ทหารของเขามีตำแหน่งในการป้องกันที่แข็งแกร่ง มีอยู่ช่วงหนึ่ง โจโฉพยายามส่งกองทัพเรือข้ามแม่น้ำเพื่อทำลายแนวรบของซุนกวน แต่กองเรือของซุนกวนเองได้ทำการล้อมและทำลายพวกเขา ซุนกวนขึ้นเรือใหญ่แล่นเรือเข้าใกล้ค่ายทหารของโจโฉที่อยู่อีกฝั่งของแม่น้ำแยงซีเพื่อสังเกตการณ์ของศัตรู โจโฉรู้สึกประทับใจในระเบียบวินัยของทหารฝ่ายตรงข้ามอย่างมาก จึงกล่าวว่า มีบุตรชาย ต้องให้ได้อย่างซุนกวนและไม่ได้เปิดฉากการโจมตีในครั้งนี้ ซุนกวนได้สั่งให้มีการเล่นดนตรีบนเรือและแล่นเรือกลับไปยังค่ายของตนอย่างปลอดภัย ในที่สุด การปกป้องของลิบองยังคงยืนหยัดและซุนกวนเขียนสารไปถึงโจโฉเพื่อเตือนว่า น้ำหลากในช่วงฝนตกในฤดูใบไม้ผลิกำลังจะมาในอีกหนึ่งเดือนต่อมา โจโฉจำเป็นต้องรับฟังคำแนะนำและล่าถอยกลับไป

ภายหลังจากโจโฉพ่ายแพ้ที่ปากน้ำยี่สู ราษฏรจำนวนมากตามแม่น้ำแยงซีได้หนีลงใต้เพื่อเข้าร่วมกับซุนกวน ยกเว้นอำเภอฮวนเสียและพื้นที่ใกล้เคียง พื้นที่นี้จึงถูกทิ้งร้าง ใน พ.ศ. 757 โจโฉได้ส่งบุคคลหนึ่งนามว่า จูกวง(จูก๋ง) ด้วยคำสั่งให้ฟื้นฟูภูมิภาคและให้มาอยู่ภายใต้การควบคุมของโจโฉ จูกวงริเริ่มโครงการเกษตรกรรมอย่างกว้างขวาง และเขายังปลุกระดมกลุ่มโจรและประชาชนที่ไม่พอใจให้ก่อการกำเริบในดินแดนซุนกวน ลิบองเกรงกลัวว่าหากโครงการของจูกวงประสบความสำเร็จ จะทำให้ข้าศึกทวีความแข็งแกร่งมากขึ้นเรื่อย ๆ ยากเกินกว่าจะต้านทาน และเร่งเร้าให้โจมตีผลักดันออกไปโดยเร็ว ซุนกวนจึงทำตามแผนการของลิบองและใช้น้ำท่วมตามฤดูกาลเพื่อเดินทางเข้าเมืองด้วยทางเรือ  ซึ่งทำให้พวกเขาสามารถโจมตีโดยไม่ทันตั้งตัว แทนที่จะทำการปิดล้อมเป็นเวลายาวนาน ลิบอง กำเหลง และเล่งทองนำเข้าโจมตีอย่างรวดเร็วและบุกทะลวงแนวป้องกันของจูกวงและยึดเมืองไว้ได้

ภายหลังเล่าปี่พิชิตแคว้นเอ๊กจิ๋ว เขาสามารถจัดหากองกำลังของเขาด้วยตัวเองได้ ดังนั้นซุนกวนจึงส่งโลกซกเป็นทูตเพื่อทวงคืนเกงจิ๋ว แต่เล่าปี่ได้ปฏิเสธ ซุนกวนจึงส่งลิบองและเล่งทองนำกองกำลัง 20,000 นาย เข้าโจมตีเกงจิ๋วทางตอนใต้ และพวกเขาเข้ายึดสามเมือง ได้แก่ เตียงสา(Changsha) กุยเอี๋ยง(Guiyang) และเลงเหลง(Lingling) ได้สำเร็จ ในขณะที่โลซกและกำเหลงได้เข้ารุกสู่อี้หยาง (益陽) ด้วยกองกำลัง 10,000 นาย (เพื่อสกัดกั้นกวนอู) และเข้าควบคุมกองทัพที่ด่านลกเค้า(陸口) เล่าปี่ได้ไปที่อำเภอกังอั๋น และกวนอูนำกองกำลัง 30,000 นาย ไปยังอี้หยาง เมื่อสงครามทั้งหมดใกล้จะปะทุ เล่าปี่ได้รับรู้ข่าวว่าโจโฉวางแผนที่จะเข้าโจมตีฮั่นตงและเรียกร้องทำสนธิสัญญาชายแดนกับซุนกวน ในขณะที่เขามีความกังวลว่าโจโฉจะเข้ายึดฮั่นตงได้ เล่าปี่ขอให้ซุนกวนคืนเมืองเลงเหลงมาให้กับตนและให้นำกองทัพเข้าโจมตีหับป๋า(เหอเฝย์) เพื่อทำให้โจโฉไขว้เขว เล่าปี่ได้ทำการยกเมืองเตียงสาและกุยเอี๋ยงให้กับซุนกวน โดยตั้งเขตชายแดนใหม่ตามแนวแม่น้ำเซียง การโจมตีหับป๋าของซุนกวนกลายเป็นหายนะ เขาเกือบที่จะถูกจับกุมในคราวเดียว ถ้าไม่ได้เล่งทองช่วยชีวิตเอาไว้

ใน พ.ศ. 760  โจโฉนำกองทัพใหญ่เข้าโจมตีที่ปากแม่น้ำยี่สูอีกครั้ง ซุนกวนนำกองกำลัง 70,000 นายเพื่อป้องกันเมืองด้วยตนเอง แม้ว่าเขาจะมอบอำนาจสั่งการบัญชาการรบที่แท้จริงให้กับลิบองก็ตาม เป็นการทัพที่ดุเดือด และภายหลังหลายสัปดาห์ของการสู้รบอันทรหด การป้องกันของลิบองยังคงยืนหยัด และน้ำหลากในฤดูใบไม้ผลิทำให้โจโฉต้องล่าถอยกลับอีกครั้ง

ถึงกระนั้น นี่ไม่ใช่ชัยชนะที่สมบูรณ์ กองทัพส่วนใหญ่ของโจโฉยังคงอยู่ และเขามีกองกำลังขนาดใหญ่ภายใต้การนำของแฮหัวตุ้น ตั้งอยู่ทางเหนือของตำแหน่งของซุนกวน สิ่งนี้ส่งผลทำให้เกิดสถานการณ์ที่เข้าจนมุม ซึ่งตราบใดที่ซุนกวนยังให้กองทัพรักษาการณ์ที่ปากแม่น้ำยี่สู แฮหัวตุ้นก็ไม่สามารถบุกทะลวงเข้ามาได้ แต่เมื่อไหร่ที่ซุนกวนดึงกำลังทหารออกจากปากแม่น้ำยี่สู แฮหัวตุ้นก็จะสามารถบุกทะลวงเข้ามาได้เมื่อนั้น นอกจากนี้กองกำลังของแฮหัวตุ้นมีขนาดใหญ่มากมายและมีฐานที่มั่นที่ดีเกินไปเกินกว่าจะขับไล่ออกไปได้ ซุนกวนจึงไม่มีทางเลือกสำหรับทางทหาร ดังนั้นเขาจึงตัดสินใจโดยใช้วิธีทางการทูต ใน พ.ศ. 760 ซุนกวนได้จับมือเป็นพันธมิตรกับโจโฉ โดยยอมรับว่าเขาเป็นตัวแทนโดยชอบธรรมของรัฐบาลส่วนกลางของราชวงศ์ฮั่น แม้ว่านี่จะเป็นการยอมสวามิภักดิ์อย่างเป็นทางการ แต่โจโฉรู้ดีว่า ซุนกวนคงจะไม่พอใจที่จะต้องถูกปฏิบัติเยี่ยงลูกน้อง ดังนั้นเขาได้รับรองตำแหน่งยศฐาบรรดาศักดิ์ทั้งหมดที่ซุนกวนอ้างสิทธิในตนเองและควบคุมดินแดนที่เขาถือครองอย่างเป็นทางการ ซุนกวนได้รับอนุญาตให้ปกครองตนเองต่อไป แต่ปัจจุบันยังคงเป็นผู้ใต้บังคับบัญชาคนหนึ่งของโจโฉอย่างเป็นทางการ

## การแตกหักของการเป็นพันธมิตรกับเล่าปี่
ใน พ.ศ. 762 กวนอูเข้ารุกขึ้นเหนือ โจมตีเมืองอ้วนเสีย(ฝานเฉิง) สามารถเอาชนะต่อโจหยินมาได้ ใขณะที่เมืองอ้วนเสียยังไม่ถูกตีแตกในเวลานี้ กวนอูได้ทำการปิดล้อมและสถานการณ์กลับดูเลวร้ายมากพอที่โจโฉคิดที่จะย้ายเมืองหลวงออกจากนครฮูโต๋ อย่างไรก็ตาม ซุนกวนซึ่งไม่พอใจต่อกวนอูที่คอยตั้งตนเป็นศัตรูกับตนอย่างต่อเนื่องก่อนหน้านี้(รวมทั้งยังยึดเสบียงอาหารของซุนกวนเพื่อใช้ในการทัพขึ้นเหนือ) จึงใช้โอกาสนี้เข้าโจมตีตลบหลังกวนอู และกองกำลังของกวนอูถูกทำลายจนย่อยยับ กวนอูถูกจับกุมโดยลิบองและเจียวขิม กวนอูถูกประหารชีวิต แคว้นเกงจิ๋วอยู่ภายใต้การควบคุมของซุนกวน และการเป็นพันธมิตรระหว่างเล่า-ซุนได้สิ้นสุดลง

ภายหลังการถึงแก่อสัญกรรมของโจโฉใน พ.ศ. 763 โจผี ทายาทของโจโฉบีบบังคับให้พระเจ้าเหี้ยนสละราชบังลังก์และมอบให้แก่เขา เป็นสิ้นสุดของราชวงศ์ฮั่นและก่อตั้งรัฐเฉาเว่ย์(วุยก๊ก) ซุนกวนไม่ได้ยอมสวามิภักดิ์ต่อรัฐเฉาเว่ย์หรือประกาศเป็นเอกราชทันทีภายหลังจากการขึ้นครองราชย์ของพระเจ้าโจผี แต่คอยดูท่าที่ไปก่อน ในทางตรงกันข้าม ในช่วงต้นปี พ.ศ. 764 เล่าปี่ได้ประกาศตั้งตนเป็นพระจักรพรรดิโดยก่อต้งรัฐฉู่ฮ่น(จ๊กก๊ก) ไม่นานนัก พระเจ้าเล่าปี่ได้วางแผนการทัพโจมตีซุนกวนเพื่อล้างแค้นให้กับกวนอู ด้วยความพยายามที่จะทำข้อตกลงสงบศึกและไม่ได้รับการตอบรับที่ดีจากพระเจ้าเล่าปี่ ด้วยความกลัวว่าจะถูกโจมตีจากสองฝ่าย ซุนกวนจึงกลายเป็นข้าราชบริพานของรัฐเฉาเว่ย์ เล่าหัว นักวางแผนยุทธศาสตร์ของพระเจ้าโจผีได้เสนอว่า พระเจ้าโจผีควรปฏิเสธ และในความเป็นจริง การโจมตีซุนกวนในแนวรบที่สอง เป็นการแบ่งดินแดนแคว้นของซุนกับรัฐฉู่ฮ่น และต้องการที่จะทำลายรัฐฉู่ฮั่นในที่สุดเช่นกัน พระเจ้าโจผีได้ปฏิเสธในทางเลือกระหว่างความเป็นความตายที่นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่เชื่อว่า ดินแดนอาณาจักรของเขาถึงวาระที่จะปกครองเฉพาะทางเหนือและภาคกลางของจีน และโอกาศนี้จะไม่มีอีกแล้ว ตามคำแนะนำของเล่าหัวในวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 764 พระองค์ได้แต่งตั้งให้ซุนกวนเป็นกษัตริย์แห่งอู๋และมอบสิทธิ์เก้าประการแก่เขา

ใน พ.ศ. 765 ในศึกอิเหลง ขุนพลของซุนกวนนามว่า ลกซุน สามารถเอาชนะพระเจ้าเล่าปี่จนพ่ายแพ้อย่างย่อยยับจนล่าถอยกลับไป ฉู่ฮั่นไม่เป็นภัยคุกคามต่อซุนกวนอีกต่อไปนับจากนั้นเป็นต้นมา ต่อมาในปีนั้น พระเจ้าโจผีได้เรียกร้องให้ส่งซุนเต๋งไปยังลั่วหยาง เมืองหลวงของรัฐเฉาเว่ย์ในฐานะองค์ประกัน ซุนกวนได้ปฏิเสธและประกาศเอกราช(โดยเปลี่ยนนามศักราช) จึงก่อตั้งรัฐอู๋ตะวันออกเป็นรัฐอิสระ โจผีเปิดฉากการโจมตีครั้งใหญ่ต่ออู๋ แต่ภายหลังจากเฉาเว่ย์พ่ายแพ้ในช่วง ต้นปี พ.ศ. 776 ได้ปรากฎเห็นชัดว่า รัฐอู๋ยังปลอดภัย ภายหลังจากการสวรรคตของพระเจ้าเล่าปี่ ในปีต่อมา จูกัดเหลียง น้องชายของจูกัดกิ๋น ซึ่งเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของพระเจ้าเล่าเสี้ยน พระราชโอรสของพระเจ้าเล่าปี่ ได้จับมือเป็นพันธมิตรกับซุนกวนอีกครั้ง และทั้งสองรัฐยังคงเป็นพันธมิตรกันจนกระทั่งรัฐฉู่ฮ่นถูกทำลายในที่สุด ใน พ.ศ. 806

## รัชสมัยช่วงต้น
thumb|261x261px|''ภาพเหมือนของซุนกวนจาก'' ''ซันไช่ ตูหุย''
ในช่วงต้นรัชสมัยของซุนกวน การบริหารราชการของรัฐอู่ขึ้นชื่อเรื่องประสิทธิภาพ เนื่องจากซุนกวนมีความสามารถในการรับฟังคำแนะนำที่ถูกต้องและมอบอำนาจให้แก่บุคคลที่เหมาะสม ตัวอย่างเช่น เขาไว้วางใจต่อความซื่อสัตย์ของลกซุนและจูเก๋อจิ่น(จูกัดกิ้น)อย่างแน่วแน่ถึงขนาดที่พระองค์ทำตราประทับจักรพรรดิสำเนาและฝากไว้กับลู่ซุน เมื่อใดก็ตามที่เขาติดต่อกับจักรพรรดิหลิว ช่าน(เล่าเสี้ยน)แห่งรัฐฉู่ฮั่น(จ๊กก๊ก)หรือผู้สำเร็จราชการ จูกัดเหลียง เขาจะส่งจดหมายให้ลู่ซุนก่อน (เนื่องจากจวนของลู่ซุนอยู่ใกล้ชายแดนฉู่ฮั่น) และหากลู่ซุนเห็นว่าจำเป็นต้องแก้ไข เขาจะแก้ไขจดหมายแล้วประทับตราจักรพรรดิของซุนกวนอีกครั้ง นอกจากนี้ ลู่ซุนและจูกัดจินได้รับอนุญาตให้ประสานงานกับฉู่โดยไม่ต้องขออนุมัติจากจักรพรรดิก่อน ซุนกวนปฏิบัติต่อข้าราชการระดับสูงของเขาเหมือนมิตรและเรียกพวกเขาด้วยคำสุภาพ (ด้วยนามที่สุภาพ) และพวกเขาก็ทุ่มเทความพยายามทั้งหมดเพื่อรักษารัฐอู่ไว้ เขายังรู้ด้วยว่าบทบาทที่เหมาะสมของข้าราชการที่เขาไว้วางใจคืออะไร ตัวอย่างเช่น ในปี ค.ศ. 225 เมื่อถึงเวลาเลือกอัครมหาเสนาบดี แม้ว่าขุนนางชั้นสูงทุกคนจะเคารพนับถือจางจ้าว(เตียวเจียว)อย่างมากและต้องการให้เขาเป็นอัครมหาเสนาบดี แต่ซุนกวนกลับปฏิเสธ โดยให้เหตุผลว่าถึงแม้เขาจะเคารพนับถือจางจ้าวอย่างมาก แต่อัครมหาเสนาบดีจำเป็นต้องดูแลกิจการของรัฐทั้งหมด และจางจ้าวถึงแม้จะมีความสามารถ แต่ก็มีความคิดเห็นที่แข็งกร้าวมากจนอาจขัดแย้งกับซุนกวนและขุนนางคนอื่นๆ อยู่เสมอ นอกจากนี้ เขายังเลื่อนตำแหน่งให้ลู่ฟาน(ลิห้อม)ซ้ำแล้วซ้ำเล่า แม้ว่าในสมัยที่ซุนกวนยังหนุ่ม ลู่ฟานเคยแจ้งเรื่องการใช้จ่ายที่ไม่เหมาะสมของตนให้ซุนเซ่ทราบแล้วก็ตาม ซุนกวนเข้าใจว่าลู่ฟานทำเช่นนั้นเพราะความจงรักภักดีต่อซุนเซ่(ซุนเซ็ก)เท่านั้น
ในปี ค.ศ. 224 และ 225 เฉาผี(โจผี)ได้โจมตีแคว้นอู๋อีกครั้ง แต่ทุกครั้งกองทัพอู๋ก็สามารถขับไล่กองทัพเว่ยได้อย่างง่ายดาย จนกระทั่งเฉาผีกล่าวว่า "สวรรค์สร้างแม่น้ำแยงซีเพื่อแบ่งเหนือและใต้" อย่างไรก็ตาม ซุนกวนเองก็ไม่ประสบความสำเร็จในการโจมตีเว่ยครั้งใหญ่เช่นกัน ตัวอย่างเช่น หลังจากเฉาผีเสียชีวิตในปี ค.ศ. 226 ซุนกวนได้โจมตีบุกเมืองกังแฮ(เจียงเซี้ย)ของเว่ย แต่ถูกบังคับให้ถอนทัพทันทีที่กองกำลังเสริมของเว่ยมาถึง อย่างไรก็ตาม ในช่วงปลายปีนั้น เขาสามารถเพิ่มอำนาจควบคุมมณฑลเกียวจิ๋ว(เจียวโจว)ไว้ได้ เมื่อแม่ทัพลิต้าย(หลู่ต้าย)ของเขาเอาชนะขุนศึกที่มีนามว่า ซื่อฮุย (士徽) และยุติความเป็นอิสระของตระกูลซื่อได้ นอกจากนี้ อาณาจักรอิสระต่าง ๆ ใต้ลงไป เช่น เวียดนามตอนใต้ ลาว และขอม ก็กลายเป็นรัฐบริวารของอู๋ด้วยเช่นกัน
left|thumb|160x160px|กระจกแห่งเซียนและสัตว์ในตำนาน หล่อขึ้นใน ค.ศ. 229 ซึ่งเป็นปีที่ซุนกวนประกาศตนเป็นจักรพรรดิ
บันทึกตำราที่มีชื่อว่า **เหลียงชู** ได้บันทึกว่า การมาถึงของพ่อค้าจากจักรวรรดิโรมัน (ต้าฉิน) ที่เจียวจือ (เวียดนามเหนือที่อยู่ภายใต้การปกครองของจีน) เจ้าเมืองเจียวโจวได้ส่งเขาไปยังราชสำนักจองซุนกวนในหนานจิง ซุนกวนได้ขอให้เขาส่งรายงานเกี่ยวกับภูมิประเทศและประชาชนของเขา มีการจัดคณะสำรวจเพื่อนำพ่อค้ากลับไปพร้อมกับ "คนแคระผิวดำ" หญิงสาว 10 คน และชาย 10 คน ที่เขาขอมาเพื่อเป็นของแปลก และข้าราชการชาวจีนคนหนึ่งได้เสียชีวิตระหว่างทางอย่างน่าเวทนา
ชัยชนะครั้งสำคัญครั้งเดียวที่รัฐอู๋มีเหนือเฉาเว่ยในช่วงเวลานั้น เกิดขึ้นในปี ค.ศ. 228 เมื่อแม่ทัพจิวหอง(โจวฝาง) ได้แกล้งทำเป็นยอมจำนนสวามิภักดิ์ต่อเฉาเว่ย หลังจากที่โดนซุนกวนลงโทษหลายต่อหลายครั้ง แผนลวงนี้ทำให้โจฮิว(เฉาซิว)หลงเชื่อสนิทใจโดยนำทัพลงใต้เพื่อช่วยเหลือจิวหอง แล้วเดินเข้าสู่กับดักที่วางไว้โดยจิวหองและลกซุนจึงได้รับความเสียหายอย่างหนัก แต่ก็รอดพ้นมาได้เพราะกากุ๋ย(เจี่ยขุย)เข้ามาช่วย

ในปี ค.ศ. 229 ซุนกวนได้ประกาศตนเป็นจักรพรรดิ ซึ่งเกือบจะทำลายพันธมิตรกับรัฐฉู่ เพราะข้าราชการฉู่หลายคนมองว่านี่เป็นสัญญาณของการทรยศต่อราชวงศ์ฮั่น ซึ่งรัฐฉู่กล่าวอ้างว่าเป็นผู้สืทอดราชบัลลังก์โดยชอบธรรม อย่างไรก็ตาม จูกัดเหลียงได้คัดค้านการยุติพันธมิตร และในความเป็นจริงได้ยืนยันพันธมิตรนี้ด้วยสนธิสัญญาอย่างเป็นทางการในปลายปีนั้น โดยทั้งสองรัฐให้คำมั่นว่าจะสนับสนุนซึ่งกันและกันและแบ่งรัฐเว่ยอย่างเท่าเทียมกันหากสามารถพิชิตได้ ต่อมาในปีนั้น ซุนกวนย้ายเมืองหลวงจากอู่ฉางไปยังเกียนเงียบ(เจี้ยนเย่) โดยให้องค์ชายซุนเต๋ง(ซุนเติ้ง)เป็นรัชทายาท และลกซุนเป็นผู้ช่วยดูแลดินแดนทางตะวันตกของรัฐอู่ตะวันออก

## รัชสมัยช่วงกลาง
thumb|ภาพวาดเหมือนของซุนกวนในปี ค.ศ. 1900 ซึ่งจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะฟิลาเดลเฟีย
อย่างไรก็ตาม ในปี ค.ศ. 230 สัญญาณแรกของความเสื่อมถอยในแผ่นดินซุนกวนก็ได้ปรากฏขึ้น ในปีนั้น เมื่อเขาได้ส่งแม่ทัพนามว่า เว่ยเหวิน(衛溫) และจูกัดจือ(諸葛直) พร้อมกับกองทัพเรือจำนวนหนึ่งหมื่นนาย ออกเดินทางไปยังทะเลจีนตะวันออกเพื่อค้นหาเกาะในตำนานอย่างอี้โจว(夷洲)และต่านโจว(亶洲) เพื่อหวังจะยึดครอง แม้จะได้รับการคัดค้านอย่างหนักจากลกซุนและจวนจ๋อง(ฉวนฉง) กองทัพเรือไม่สามารถค้นพบเกาะต่านโจว แต่พบเกาะอี้โจว และเดินทางกลับใน ค.ศ. 231 หลังจากได้จับกุมผู้คนมาได้หลายพันคน แต่กว่า 80-90% ของกองทัพเรือก็ได้เสียชีวิตจากโรคภัยไข้เจ็บ แทนที่จะสำนึกยอมรับผิดของตน ซุนกวนกลับสั่งประหารเว่ยเหวินและจูกัดจือเสียอย่างนั้น อาจจะเป็นเพราะการขาดวิจารณญานที่ถูกต้องของซุนกวน ซุนเต๋งได้มอบหมายให้ลกซุนดูแลจักรวรรดิตะวันตกใน ค.ศ. 232 และเดินทางกลับไปยังเกียนเงียบ และพำนักอยู่ที่นั้นจนกระทั่งเสียชีวิตใน ค.ศ. 241

ใน ค.ศ. 232 ซุนกวนได้ประสบความผิดพลาดอีกครั้งเกี่ยวกับกองทัพเรือของเขา โดยเขาได้ส่งแม่ทัพเรือนามว่า โจวเฮ่อ(周賀) และเผยเฉียน(裴濳) ไปซื้อม้าจากกองซุนเอี๋ยน(กงซุนหยวน) ที่ปกครองเมืองเลียวตั๋ง(เหลียวตง) ที่เป็นเมืองขึ้นของเฉาเว่ย โดยไม่ฟังคำเตือนของยีหวน(หยูฟาน) ทั้งยังเนรเทศยีหวนไปยังเมืองชางอู๋ มณฑลเกียวจิ๋ว(เจียวโจว) ที่เป็นดินแดนรกร้างเพื่อเป็นการลงโทษ และก็เป็นไปตามดังที่ยีหวนคาดการณ์ไว้ ภารกิจครั้งนี้ได้ล้มเหลว ทั้งโจวเฮ่อและเผยเฉียนถูกกองทัพเฉาเว่ยเข้าโจมตีและสังหารในระหว่างเดินทางกลับ ซุนกวนได้เสียใจในการตัดสินใจของตน พยายามเรียกตัวยีหวนกลับจากอำเภอเกียนเงียบ แต่ก็พบว่าเขาได้เสียชีวิตในระหว่างที่ถูกเนรเทศเสียแล้ว

อย่างไรก็ตาม ในปีต่อมา ซุนกวนก็ต้องประสบกับความโชคร้ายอีกครั้ง เมื่อกองซุนเอี๋ยนได้ส่งทูตมาพบซุนกวนเพื่อขอสวามิภักดิ์เป็นเมืองขึ้น ซุนกวนดีใจมาก แต่งตั้งให้เป็นจ้าวเอี๋ยนอ๋อง(เหยียนหวัง) และพระราชทานเครื่องยศทั้งเก้า(จิ่วซี) ทั้งยังส่งกองทหารจำนวน 10,000 นาย เดินทางขึ้นเหนือไปทางทะเลเพื่อช่วยสู้รบกับเฉาเว่ย แม้ว่าขุนนางระดับสูงของซุนกวนเกือบทั้งหมด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เตียวเจียวจะคัดค้านก็ตาม เมื่อกองทัพของซุนกวนเดินทางไปถึง กองซุนเอี๋ยนได้ทรยศหักหลังโดยจับกุมจางหมี(張彌)และสู่เยี่ยน(許晏) ขุนนางที่ซุนกวนส่งไปเป็นผู้แทนเพื่อมอบพระราชทานเครื่องยศทั้งเก้าไปประหาร และยึดเอาทหารไปเป็นของตน ซุนกวนโกรธจัดมากต้องการนำกองทัพเรือขึ้นเหนือบุกเข้าโจมตีกองซุนเอี๋ยนด้วยตนเอง ตอนแรกก็ไม่มีขุนนางคนไหน รวมทั้งลกซุนจะห้ามปรามได้ แต่ต่อมาซุนกวนก็ได้สงบจิตใจและไม่ดึงดันอีกต่อไป ครั้งนี้ซุนกวนได้ลดทิฐฐิลงโดยเดินทางไปขอโทษเตียวเจียวถึงจวนด้วยตัวเอง แม้ว่าซุนกวนจะเลอะเลื่อนไปมากขึ้นเรื่อย แค่การตัดสินใจบางอย่างยังคงชัดเจนดีในบางครั้ง เช่น ในปี ค.ศ. 235 พระเจ้าโจยอย(เฉารุ่ย) จักรพรรดิเฉาเว่ยได้เสนอแลกเปลี่ยนม้ากับไข่มุก หยก และกระดองเต่าไปในทำนองดูหมิ่นเหยียดหยาม ซุนกวนไม่สนใจในนัยยะของการดูถูกนี้และยอมแลกเปลี่ยน โดยให้เหตุผลว่าอาณาจักรของพระองค์ต้องการม้ามากกว่าไข่มุก หยก และเปลือกหอยเหล่านั้นมากนัก

ใน ค.ศ. 234 ในช่วงการรุกทางเหนือครั้งสุดท้ายของจูกัดเหลียงเพื่อโค่นล้มเฉาเว่ย์ ซุนกวนได้นำทัพด้วยตนเองเข้าโจมตีอำเภอหับป๋า(เหอเฝย) เมืองชายแดนของเฉาเว่ย์ ในขณะที่ลกซุนและจูกัดกิ๋นได้เข้าโจมตีอำเภอซงหยง(เซียงหยาง) เมืองลำหยง(หนานหยาง) ด้วยยุทธวิธีที่ต้องการให้วุยก๊กส่งทัพเสริมออกมาแล้วทำลายเสีย อย่างไรก็ตามแม่ทัพฝ่ายวุยก๊ก เข้าใจสถานการณ์เป็นอย่างดี และอ่านแผนการออก จึงยอมให้ซุนกวนยึดเอาอำเภอหับป๋าไป และเมื่อรอให้เสบียงอาหารของซุนกวนร่อยหรอลง พระเจ้าโจยอยก็ได้นำทัพด้วยตัวเองลงมาเสริม ทัพของทั้งซุนกวน ลกซุน และจูกัดกิ๋นต้องถอยทัพกลับ

ใน ค.ศ. 238 เมื่อกองซุนเอี๋ยนถูกโจมตีโดยแม่ทัพเฉาเว่ย์นามว่า สุมาอี้(ซือหม่าอี้) แม้ว่าซุนกวนจะโกรธแค้นกองซุนเอี๋ยนมากมาก่อน แต่ก็ประเมินสถานการณ์ว่าอาจจะเป็นประโยชน์แก่ฝ่ายตน หากสุมาอี้ไม่ประสบผลสำเร็จ จึงมิได้รีบปฏิเสธการขอความช่วยเหลือของกองซุนเอี๋ยนในทันที แต่ผลปรากฎว่าสุมาอี้สามารถพิชิตกองซุนเอี๋ยนได้ในเวลาอันรวดเร็ว ซุนกวนจึงไม่มีโอกาสบุกโจมตีวุยก๊กตามที่หวังไว้หากสุมาอี้รบติดพันเป็นเวลานาน ในปีนั้น ซุนกวนพบว่า หลู่อี้ ราชเลขาธิการของตนกล่าวโทษขุนนางคนอื่นๆ อย่างไม่ถูกต้อง จึงสั่งให้นำตัวไปประหาร และเขียนหนังสือส่วนตัวส่งไปให้ขุนนางทั้งหลาย รวมทั้งจูกัดกิ๋น โปจิด(ปู้จื้อ) จูเหียน(จูหรัน) และลิต้าย(หลู่ต้าย) ยืนยันว่ามีความเชื่อมั่นไว้วางใจอยู่เสมอ ตำหนิตนเองที่สร้างปัญหาในการบริหารราชการแผ่นดิน และขอให้ขุนนางเหล่านั้นวิจารณ์อย่างซื่อสัตย์และเป็นอิสระหากเห็นว่าตนออกนอกลู่นอกทาง

ใน ค.ศ. 241 ได้เดินทัพใหญ่ครั้งสุดท้ายไปโจมตีเฉาเว่ย์หลังจากพระเจ้าโจยอยสวรรคตใน ค.ศ. 239 แต่เนื่องจากไม่เห็นด้วยกับแผนยุทธศาสตร์ของยินจ๋า(殷札) ที่เสนอให้ร่วมมือกับฉู่ฮั่นเข้าตีพร้อมกันทั้งสี่ด้าน จึงล้มเหลวลงอีกครั้ง

## รัชสมัยช่วงปลาย
ต่อมาใน ค.ศ. 241 องค์ชายซุนเต๋ง ผู้เป็นองค์รัชทายาทได้สิ้นพระชนม์ เป็นเหตุการณ์ที่ทำให้เกิดปัญหาเรื่องผู้สืบทอดราชบัลลังก์ และเป็นจุดเริ่มแห่งความเสื่อมของสุขภาพจิตของซุนกวน ใน ค.ศ. 242 เขาได้แต่งตั้งซุนโฮ(ซุนเหอ) บุตรชายของเขาซึ่งเกิดจากฮองฮูหยิน (王夫人 หวางฟูเหริน) สนมคนหนึ่งของซุนกวน มาเป็นองค์รัชทายาท อย่างไรก็ตาม เขายังโปรดปรานซุนป้า บุตรชายอีกคนหนึ่งที่เกิดจากพระสนมอีกคนหนึ่ง และอนุญาตให้ซุนป้ามีตำแหน่งเทียบเท่ากับองค์รัชทายาท ซึ่งการกระทำนี้ได้ถูกคัดค้านโดยข้าราชการหลายคน โดยมองว่าเป็นการส่งเสริมให้ซุนป้าแข่งขันกับซุนโฮ แต่ซุนกวนไม่ฟังพวกเขา หลังจากปี ค.ศ. 245 เมื่อซุนโฮและซุนป้าได้แยกออกไปมีวังเป็นของตนเอง ความสัมพันธ์ของพวกเขาก็ยิ่งแย่ลง และซุนป้าได้เริ่มวางแผนที่จะแย่งชิงตำแหน่งรัชทายาทจากซุนโฮ ซุนกวนถูกยุยงด้วยข่าวลือจากซุนลู่ปาน บุตรธิดาของเขา และกล่าวโทษตำหนิมารดาของซุนโฮในเรื่องนี้ และมารดาของซุนโฮก็สิ้นพระชนม์ด้วยความหวาดกลัว นอกจากนี้ เขายังตัดขาดการติดต่อระหว่างซุนโฮและซุนป้ากับข้าราชการที่สนับสนุนพวกเขา โดยหวังว่าจะได้รับความช่วยเหลือในอนาคต แต่สิ่งนี้ก็ไม่สามารถหยุดยั้งแผนการของซุนป้าได้ ที่จริงแล้ว เมื่อลกซุนได้พยายามเข้ามาแทรกแซงเพื่อปกป้องซุนโฮ ซุนป้าได้กล่าวหาลกซุนอย่างไม่เป็นธรรมว่ากระทำความผิดหลายกระทง ทำให้ซุนกวนโกรธมากและต่อว่าลกซุนซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนในที่สุดลกซุนก็ได้เสียชีวิตด้วยความคับแค้นใจ

ในปี ค.ศ. 250 ด้วยความเบื่อหน่ายกับการโจมตีอย่างต่อเนื่องของซุนป้าต่อซุนโฮ ซุนกวนจึงกระทำการที่ไม่อาจอธิบายได้ เขาบังคับให้ซุนป้าฆ่าตัวตาย ในขณะเดียวกันก็ปลดซุนโฮ (ซึ่งไม่มีหลักฐานว่ากระทำความผิดใด ๆ) ออกจากตำแหน่งองค์รัชทายาท และแต่งตั้งซุนเหลียง บุตรชายคนเล็กของตน ให้ขึ้นเป็นองค์รัชทายาทแทน การกระทำนี้ถูกคัดค้านโดยจู จฺวี้ ราชบุตรเขยของเขา (สามีของซุน หลู่-ยฺวี่ บุตรสาวของซุนกวน) แต่คำขอร้องของจูจูไม่เพียงแต่ไม่ช่วยซุนโฮเท่านั้น แต่ยังส่งผลให้เขาเองต้องตายเช่นกัน เพราะซุนกวนบังคับให้เขาฆ่าตัวตาย ข้าราชการคนอื่นๆ อีกหลายคนที่คัดค้านการกระทำนี้ รวมถึงข้าราชการที่สนับสนุนซุนป้า ก็ถูกประหารชีวิตเช่นกัน

ในช่วงเวลานี้ ซุนกวนได้สั่งให้แม่ทัพของตนทำลายเขื่อนกั้นน้ำจำนวนมากบริเวณชายแดนติดกับวุยก๊ก ทำให้เกิดน้ำท่วมเป็นแนวกว้างเพื่อขวางกั้นการโจมตีจากเฉาเว่ย์

ในปี ค.ศ. 251 ซุนกวนได้แต่งตั้งพระสนมพัวฮูหยิน(พานหวงโฮ่ว) มารดาของซุนเหลียง(ซุนเลี่ยง) ขึ้นเป็นพระมเหสีหรือฮองเฮาองค์แรกในรัชกาล แต่ก่อนหน้านี้ซุนกวนมีนางสนมหลายคนมาก แต่ไม่เคยแต่งตั้งคนใดขึ้นเป็นพระมเหสีมาก่อน ต่อมาซุนกวนรู้ว่าซุนโฮนั้นบริสุทธิ์จึงต้องการเรียกตัวกลับจากการเนรเทศ แต่ถูกซุนหลู่ปาน บุตรสาวและซุนจุ๋น(ซุนจุ้น) ที่สนับสนุนให้ซุนเหลียงขึ้นครองราชย์ต่อ ชักจูงไม่ให้ซุนกวนทำเช่นนั้น ซุนกวนรู้ตัวว่าแก่ตัวลงมาก จึงทำตามคำแนะนำของซุนจุ๋นแต่งตั้งให้จูกัดเก๊ก(จูเก่อเค่อ) บุตรชายของจูกัดกิ๋น เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินของซุนเหลียงแม้ว่าจะหวั่นใจอยู่ก่อนแล้วในความโอหังเย่อหยิ่งของจูกัดเก๊กที่มีความเชื่อมั่นในความสามารถของตนอย่างเกินความเป็นจริง เพราะว่าทั้งแผ่นดินกำลังชื่นชมในผลงาน

ในปี ค.ศ. 252  เมื่อซุนกวนใกล้จะเสียชีวิต พัวฮูหยินได้ถูกลอบสังหาร แต่ว่าถูกลอบสังหารอย่างไรยังไม่ทราบอย่างแน่ชัด ขุนนางของอู๋ตะวันออกได้บอกว่าถูกคนรับใช้ที่ทนต่ออารมณ์ของพระนางไม่ไหวจึงใช้มีดแทงในขณะที่กำลังบรรทมอยู่ ในขณะที่นักประวัติศาสตร์จำนวนหนึ่งรวมทั้งหูซานสิ่ง ผู้เขียนวิจารณ์เพิ่มเติมในหนังสือกระจกส่องการปกครอง(จือจื้อทงเจี้ยน)ของซือหม่า กวาง เชื่อว่าขุนนางชั้นสูงของอู๋ตะวันออกได้สมรู้ร่วมคิด เพราะกลัวว่าพระนางจะยึดครองอำนาจเมื่อได้เป็นไทเฮาหลังซุนกวนตายแล้ว ต่อมาในปีนั้นซุนกวนก็ได้เสียชีวิตเมื่อมีอายุได้ 70 ปี ซุนเหลียได้ขึ้นครองราชย์สืบต่อมา ศพของซุนกวนถูกฝังไว้ที่สุสานเตียวเหลงบนภูเขาจึซ์จินซานในเมืองนานกิงในปัจจุบัน

## ศรัทธาและจิตวิญญาณ
เดิมทีซุนกวนได้นับถือลัทธิเต๋าและติดต่อสื่อสารกับนักบวชลัทธิเต๋าหลายท่าน เช่น เกอซวน เหยากวง และเจี๋ยเซียง อยู่บ่อยครั้ง อย่างไรก็ตาม ในปี ค.ศ. 247 เมื่อคังเซิงฮุย พระภิกษุจากเจียวจือ (เวียดนามตอนเหนือในปัจจุบัน) ได้เดินทางมาถึงรัฐอู่ ซุนกวนได้สนทนากับท่านและในที่สุดก็เลือกเปลี่ยนมานับถือพระพุทธศาสนา ด้วยการสนับสนุนของซุนกวน วัดพุทธนามว่า เจียนจูซี (建初寺) จึงถูกสร้างขึ้นในเขตเจียงหนาน

## เหล่าภรรยาและทายาท

[thumb|300x300px|ภาพวาด[ราชวงศ์ชิง|สมัยราชวงศ์ชิง ของพานหวงโฮ่ว(พัวฮูหยิน) ผู้ซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งใน 100 หญิงงามที่สุดในประวัติศาสตร์จีน]]
* พัวฮูหยิน(พานหวงโฮ่ว) จากตระกูลพัว (潘氏, สวรรคต ค.ศ. 252) มีพระนามว่า พัวซู
** ซุนเหลียง อ๋องแห่งห้อยเข (會稽王 *ไคว่จีหวาง* *ค.ศ. 245–260) บุตรชายคนที่ 7*

* จักรพรรดินีจิ้งหฺวาย จากตะกูลหวาง () แต่เดิมมีพระนามว่า ฮองฮูหยิน(หวางฟูเหริน) แห่งลำหยง(หนานหยาง) มีพระนามหลังมรณกรรมว่า จิ้งหวยหวงโฮ่ว
** ซุนฮิว, จักรพรรดิแห่งอู๋ตะวันออก  ( 孫休, ค.ศ. 235–264), *บุตรชายคนที่ 6*
* ต้าอี้หวงโฮ่ว(พระนามหลังมรณกรรม), จากตะกูลหวาง (大懿皇后 王氏) แต่เดิมมีพระนามว่า ฮองฮูหยิน(หวางฟูเหริน) แห่งฮองหลิม(หลางเย๋)
** ซุนโฮ, อ๋องแห่งลำหยง (หนานหยางหวาง) ( 孫和, ค.ศ. 224–253), *บุตรชายคนที่ 3*
* '''ปู้ฮูหยิน''' , จากตะกูลปู้ (), มีพระนามว่า เลี่ยนชื่อ ()
** เฉฺวียนจู่ (/, 229–258), พระนามเดิมว่า ลู่ปาน (魯班), บุตรสาวคนที่ 1
*** สมรสกับ จิวซุน (周循 *โจว สฺวิน*), บุตรชายของจิวยี่
*** สมรสกับ จวนจ๋อง เฉียนถางโหว(錢塘侯), ใน ค.ศ. 229, บุตรชายของเฉฺวียน โหรว (全柔) และมีบุตรชายสองคน
** จูกงจู่ (朱公主) (/), พระนามเดิมว่า หลู่-ยฺวี่ (魯育), บุตรสาวคนที่ 3
*** สมรสกับ จู จฺวี้, ยฺหวินหยางโหว (雲陽侯) ใน ค.ศ. 229 และมีบุตรสาว 1 คน
*** สมรสกับ หลิว จฺว่าน () ใน ค.ศ. 250
* จงฟูเหริน, จากตระกูลจง ()
** ซุน เฟิ่น, อ๋องแห่งเจ๋  ( 孫奮, เสียชีวิต ค.ศ. 270), *บุตรชายคนที่ 5*
* เซี่ยเฟย(พระสนมเซี่ย), จากตระกูลเซี่ย ( ) มีพระนามเดิมว่า เซี่ยจี่
** ซุนป้า, อ๋องแห่งโลก๊ก(หลู่กั๋วหวาง) (; เสียชีวิต ค.ศ. 250),  *บุตรชายคนที่ 4*
* เซี่ยฟูเหริน จากตระกูลเซี่ย(謝夫人 谢氏)
* สฺวีฟูเหริน จากตระกูลสฺวี(謝夫人 谢氏) 
* *ฟูเหริน*, จากตระกูลอ้วน ( 袁氏) บุตรสาวของอ้วนสุด
* *ฟูเหริน*, จากตระกูลจ้าว  ( )
* ไม่ระบุ
** ซุนเต๋ง, รัชทายาทเซฺวียน (*เซฺวียนไท่จื่อ*) ( 孫登, ค.ศ. 209–241), บุตรชายคนที่ 1
** องค์หญิงหลิว (刘公主), บุตรสาวคนที่สอง
*** สมรสกับ หลิว จ้วน (劉纂)
** ซุน ลฺวี่, เจี้ยงชางโหว ( 孫慮, ค.ศ. 213–232), บุตรชายคนที่ 2

## ชื่อปีรัชศก

* *หวงอู่* () ค.ศ. 222–229
* *หวงหลง* () ค.ศ. 229–231
* *เจียเหอ* () ค.ศ. 232–238
* *ชื่ออู* () ค.ศ. 238–251
* *ไท่หยวน* () ค.ศ. 251–252
* *เสิ่นเฟิ่ง* () ค.ศ. 252

## วัฒนธรรมสมัยนิยม

### ภาพยนตร์
เรื่อง สามก๊ก โจโฉแตกทัพเรือ(Red Cliff) ทั้งสองภาค ซึ่งเล่าถึงศึกเซ็กเพ็กหรือศึกผาแดง ผู้ที่รับบทแสดงเป็นซุนกวนคือ ฉางเฉิน

### ละครโทรทัศน์
ละครเรื่องสามก๊กในปี 1994 นักแสดงผู้รับบทเป็นซุนกวนคือ อู๋ เสี่ยวตง

ละครเรื่องสามก๊กในปี 2010 นักแสดงผู้รับบทเป็นซุนกวนคือ จาง ป๋อ เปิน

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

* Chen Shou (3rd century). *[[Records of the Three Kingdoms]]* (*Sanguozhi*).
* 
* 
* Luo Guanzhong (14th century). *[[Romance of the Three Kingdoms]]* (*Sanguo Yanyi*).
* Pei Songzhi (5th century). *[[Annotations to Records of the Three Kingdoms]]* (*Sanguozhi zhu*).
* Sima Guang (1084). *[[Zizhi Tongjian]]*.
* Xu Song ( 8th century). *Jiankang Shilu* ().

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:บุคคลในคริสต์ศตวรรษที่ 3
หมวดหมู่:จักรพรรดิแห่งง่อก๊ก
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ผู้ทรงก่อตั้ง
หมวดหมู่:ครอบครัวของซุนกวน