ตันผวน

**ตันผวน** (คริสต์ทศวรรษ 90 - 25 ตุลาคม ค.ศ. 168) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **เฉิน ฝาน** () ชื่อรอง  **จ้งจฺวี่** () เป็นขุนนางในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ตันผวนรับราชการเป็นขุนนางในตำแหน่งเสนาบดีกลาโหม (太尉 *ไท่เว่ย์*) ในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 *ฮั่นหฺวานตี้*) ภายหลังได้รับตำแหน่งเป็นราชครู (太傅 *ไท่ฟู่*) ในปีแรกของรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 *ฮั่นหลิงตี้*) ตันผวนและเตาบู (竇武 *โต้ว อู่*) ผู้เป็นบิดาของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยว (竇妙) ร่วมกันวางแผนจะกำจัดกลุ่มขันที แต่แผนการรั่วไหล ตันผวนจึงถูกจับตัวไปประหารชีวิต ส่วนเตาบูฆ่าตัวตาย ตันผวนร่วมกับเตาบูและหลิว ชู (劉淑) ได้รับการฉายาว่า "สามขุนนาง" (三君 *ซานจฺวิน*)

## ประวัติช่วงต้น
ตันผวนเป็นชาวอำเภอผิง-ยฺหวี (平舆縣 *ผิง-ยฺหวีเซี่ยน*) เมืองยีหลำ (汝南郡 *หรู่หนานจฺวิ้น*) ซึ่งปัจจุบันคือตำบลกู่เฉิงจื่อ (古城子) อำเภอหลินเฉฺวียน (臨泉縣 *หลินเฉฺวียนเซี่ยน*) มณฑลเหอหนาน (汝南) ปู่ของตันผวนดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าเมือง (太守 *ไท่โฉ่ว*) ของเมืองฮอตั๋ง (河東郡 *เหอตงจฺวิ้น*; อยู่บริเวณอำเภอเซี่ย มณฑลชานซีในปัจจุบัน)  

ขณะที่ตันผวนมีอายุ 15 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) เคยใช้เวลาอยู่ตัวคนเดียวในห้องที่มีหญ้าขึ้นรก เซฺว ฉิน (薛勤) ผู้เป็นสหายของบิดาตันผวนและเป็นชาวเมืองยีหลำด้วยกันได้มาเยี่ยมตันผวนและถามว่า "เหตุใดเจ้าไม่ปัดกวาดทำความสะอาดเพื่อต้อนรับแขกเล่า" ตันผวนตอบว่า "ลูกผู้ชายตัวจริงควรปัดกวาดทั้งใต้ฟ้า ไม่ใช่เพียงห้องแค่ห้องเดียว" เซฺว ฉินเห็นว่าตันผวนมีปณิธานแน่วแน่ที่จะทำให้แผ่นดินสงบสุขจึงรู้สึกประทับใจตันผวนเป็นอย่างมาก  

ตันผวนเริ่มรับราชการเป็นเจ้าพนักงานของเมืองยีหลำ ต่อมาได้รับการเสนอชื่อเป็นเซี่ยวเหลียน (孝廉; ผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้ารับราชการ)  ได้ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าหน้าที่มหาดเล็กกลาง (郎中 *หลางจง*) และผู้ช่วยข้าหลวงมณฑล (別駕從事 *เปี๋ยเจี้ยฉงชื่อ*) ของโจว จิ่ง (周景) ผู้เป็นข้าหลวงมณฑล (刺史 *ชื่อฉื่อ*) ของมณฑลอิจิ๋ว (豫州 *ยฺวี่โจว*)

## การรับราชการในรัชสมัยจักรพรรดิ[[จักรพรรดิฮั่นชง|ฮั่นชงตี้]]/[[จักรพรรดิฮั่นจื้อ|ฮั่นจื้อตี้]]
ในช่วงระหว่างเดือนกันยายน ค.ศ. 144 และเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 146 หลี่ กู้ (李固) ผู้เป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 *ไท่เว่ย์*) เสนอชื่อให้แต่งตั้งตันผวนเป็นขุนนางที่ปรึกษา (議郎 *อี้หลาง*) ต่อมาตันผวนได้ย้ายไปดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองของเมืองเล่ออาน (樂安郡 *เล่ออานจฺวิ้น*) ในมณฑลเฉงจิ๋ว (青州 *ชิงโจว*) ในช่วงเวลาที่ตันผวนดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองเล่ออาน หลี่ อิง (李膺) ได้รับการแต่งตั้งเป็นข้าหลวงมณฑลของมณฑลเฉงจิ๋ว หลี่ อิงมีชื่อเสียงในเรื่องความเข้มงวด ทำให้ข้าราชการของเมืองต่าง ๆ ในมณฑลเฉงจิ๋วต่างขอลาออกจากตำแหน่ง แต่ตันผวนยังคงอยู่ในตำแหน่งเนื่องจากปกครองอย่างซื่อสัตย์สุจริต

## การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้
ต่อมาตันผวนได้เลื่อนตำแหน่งเป็นราชเลขาธิการ (尚書 *ช่างชู*) แต่เนื่องจากตันผวนคัดค้านการใช้กำลังทหารปราบปรามโจรภูเขาในเขตเมืองเลงเหลง (零陵郡 *หลิงหลิงจฺวิ้น*; อยู่บริเวณนครหย่งโจว มณฑลหูหนานในปัจจุบัน) และฮุยเอี๋ยง (桂陽郡 *กุ้ยหยางจฺวิ้น*; ปัจจุบันอยู่บริเวณนครเชินโจว มณฑลหูหนาน) แล้วเสนอให้สืบสวนหาตัวข้าราชการทุจริตที่บีบให้ราษฎรผันตัวไปเป็นโจรและข้าราชการที่ปกครองด้วยวิธีที่ไม่เหมาะสม เรื่องนี้สร้างความไม่พอใจให้ข้าราชการคนอื่น ๆ เป็นเหตุทำให้ตันผวนถูกลดตำแหน่งมาเป็นเจ้าเมืองของเมืองอิเจี๋ยง (豫章郡 *ยฺวี่จางจฺวิ้น*; อยู่บริเวณนครหนานชาง มณฑลเจียงซีในปัจจุบัน)

ต่อมาตันผวนได้กลับมารับราชการในราชสำนักในหลายตำแหน่ง ได้แก่ หัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ (尚書令 *ช่างชูลิ่ง*), เสนาบดีปฏิคม (大鴻臚 *ต้าหงหลู*) และเสนาบดีกรมวัง (光祿勳 *กวางลู่ซฺวิน*) ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งเสนาบดีกรมวัง ตันผวนเคยทูลแนะนำพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 *ฮั่นหฺวานตี้*) ไม่ให้ทรงแต่งตั้งตำแหน่งแก่ขุนนางด้วยเหตุผลอันไม่สมควร ให้ทรงลดจำนวนนางกำนัลในพระราชวัง และไม่ให้ทรงหมกมุ่นกับการล่าสัตว์ ระหว่างที่ดำรงตำแหน่งเสนาบดีกรมวัง ตันผวนร่วมกับอุยอ๋วน (黃琬 *หฺวาง หว่าน*) ผู้เป็นขุนพลราชองครักษ์ห้าสำนัก (五官中郎將 *อู่กวานจงหลางเจี้ยง*) ในการคัดเลือกขุนนาง แต่เนื่องจากตันผวนทำหน้าที่ด้วยความยุติธรรม ไม่ประจบผู้มีอำนาจและคนรวย เป็นเหตุทำให้ตันผวนถูกใส่ร้ายจนถูกปลดออกจากตำแหน่ง แต่ตันผวนก็ได้กลับมารับราชการในราชสำนักอีกครั้ง ดำรงตำแหน่งเป็นรองราชเลขาธิการ (尚書僕射 *ช่างชูผูเช่อ*) และที่ปรึกษาหลวง (太中大夫 *ไท่จงต้าฟู*)

ในเดือนกรกฎาคมหรือสิงหาคม ค.ศ. 165 ตันผวนได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 *ไท่เว่ย์*) แทนที่หยาง ปิ่ง (楊秉)

### วิบัติการกีดกันพลพรรค
หลังที่ตันผวนได้รับตำแหน่งเสนาบดีกลาโหม ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มขันทีและกลุ่มขุนนางบัณฑิตในราชสำนักก็ทวีความรุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ ตันผวนได้ถวายฎีกาหลายครั้งเพื่อขอนิรโทษกรรมให้เหล่าขุนนางที่ถูกขันทีใส่ร้าย แต่พระเจ้าหวนเต้ไม่ทรงยอมรับคำร้อง กลุ่มขันทียิ่งไม่พอใจตันผวน แต่เนื่องจากตันผวนเป็นขุนนางคนสำคัญในเวลานั้น เหล่าขันทีจึงยังไม่กล้าทำอันตรายต่อตันผวน แต่กลับไปตอบโต้ขุนนางบัณฑิตคนอื่น ๆ แทน

ในปีถัดมาเมื่อ ค.ศ. 166 เกิดเหตุการณ์วิบัติการกีดกันพลพรรคครั้งที่หนึ่ง หลี่ อิงและคนอื่น ๆ ถูกกลุ่มขันทีใส่ร้าย พระเจ้าหวนเต้จึงทรงมีพระราชโองการให้จับกุมหลี่ อิงและคนอื่น ๆ มาไต่สวน แต่เมื่อพระราชโองการผ่านมาถึงสำนักของสามเสนาบดีระดับซานกง (三公) ตันผวนปฏิเสธที่จะลงนามรับรองพระราชโองการโดยให้เหตุผลว่า "ข้อกล่าวหาไม่ชัดเจน" พระเจ้าหวนเต้กริ้วมาก จึงมีรับสั่งโดยตรงให้จับกุมหลี่ อิงและคนอื่น ๆ ไปขังคุกที่เรือนจำเป่ย์ซื่อประจำสำนักประตูเหลือง (黃門北寺獄 *หฺวางเหมินเป่ย์ชื่อ-ยฺวี่*) ในช่วงเวลานั้น ตันผวนทูลทัดทานรับสั่งของพระเจ้าหวนเต้ แต่เพราะคำทูลของตันผวนตรงไปตรงมาเกินไป พระเจ้าหวนเต้จึงทรงปลดตันผวนออกจากตำแหน่งเสนาบดีกลาโหมเมื่อประมาณเดือนสิงหาคม ค.ศ. 166 โดยทรงอ้างเหตุผลว่าเหล่าข้าราชการที่ตันผวนเสนอชื่อแนะนำไม่เหมาะสมกับตำแหน่ง

## การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้
พระเจ้าหวนเต้สวรรคตโดยไม่มีรัชทายาทในเดือนมกราคม ค.ศ. 168 จักรพรรดินีโต้ว เมี่ยว (竇妙) พระมเหสีของพระเจ้าหวนเต้ทรงขึ้นเป็นไทเฮา (太后 *ไท่โฮ่ว*) หรือจักรพรรดินีพันปีหลวง และมีฐานะเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ พระองค์ทรงรำลึกว่าก่อนหน้านี้ตันผวนเคยทูลสนับสนุนให้พระเจ้าหวนเต้ตั้งพระองค์เป็นจักรพรรดินี ดังนั้นในวันที่ 30 มกราคมปีนั้น จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวจึงทรงมีพระราชเสาวนีย์แต่งตั้งให้ตันผวนเป็นราชครู (太傅 *ไท่ฟู่*) ควบตำแหน่งผู้จัดการราชการของสำนักราชเลขาธิการ (錄尚書事 *ลู่ช่างชูชื่อ*)  ในวันเดียวกันนั้น เตาบู (竇武 *โต้ว อู่*) บิดาของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวได้รับการแต่งตั้งเป็นมหาขุนพล (大將軍 *ต้าเจียงจฺวิน*)

เดือนกุมภาพันธ์ปีนั้น ภายหลังจากที่จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงปรึกษากับเตาบูผู้บิดาและตันผวนแล้ว จึงทรงเลือกให้เล่าเหี้ยน (劉宏 *หลิว หง*)  ผู้มีฐานันดรศักดิ์เป็นเตงเฮาแห่งเจี่ยตู๋ (解瀆亭侯 *เจี่ยตู๋ถิงโหว*) ในเวลานั้นให้ขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ถัดไป ซึ่งภายหลังเป็นที่รู้จักในพระสมัญญานามว่าพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 *ฮั่นหลิงตี้*) 

หลังพระเจ้าเลนเต้ขึ้นครองราชย์ จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงมีพระราชเสาวนีย์อีกครั้งเพื่อแต่งตั้งให้ตันผวนมีบรรดาศักดิ์เป็นเซียงโหวแห่งเกาหยาง (高陽鄉侯 *เกาหยางเซียงโหว*) แต่ตันผวนทูลปฏิเสธอย่างหนักแน่นไม่ขอรับบรรดาศักดิ์ ตันผวนร่วมกับเตาบูในการบริหารราชการแผ่นดิน ทั้งสองเรียกตัวบัณฑิตผู้มีชื่อเสียงและความสามารถมารับราชการในตำแหน่งต่าง ๆ ปัญญาชนทั่วแผ่นต่างมีความหวังถึงยุคที่สงบสุข

### วางแผนกำจัดขันที
ในช่วงเวลานั้น ตันผวนเห็นว่าเหล่าขันทีตำแหน่งผู้ถวายงานกลาง (中常侍 *จงฉางชื่อ*) อันได้แก่เทาเจียด (曹節 *เฉา เจี๋ย*), หวาง ฝู่ (王甫) และคนอื่น ๆ ร่วมกับเจ้า เหรา (趙嬈)  แม่นมของพระเจ้าเลนเต้ในการประจบสอพลอจนเป็นที่ไว้วางพระทัยของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวจนขึ้นมามีอำนาจ และปล่อยให้คนในตระกูลกระทำการชั่วร้าย ตันผวนจึงคิดการจะกำจัดเหล่าขันที เตาบูก็มีความเห็นพ้องต้องกันกับตันผวน ทั้งสองจึงร่วมมือกันเตรียมกันจะกวาดล้างเหล่าขันที

ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 168 เตาบูเคยทูลเสนอกับจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวที่เป็นบุตรสาวให้กำจัดขันทีทั้งหมด แต่จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงไม่เห็นด้วย แม้ภายหลังจากที่มีการประหารชีวิตขันทีกว่าน ป้า (管霸) และซู คาง (蘇康) แต่หลังจากนั้นเมื่อเตาบูทูลเสนอให้ประหารชีวิตเทาเจียดและคนอื่น ๆ อีกหลายครั้ง จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวก็ยังทรงลังเล ด้านตันผวนก็เคยถวายฎีกาทูลเสนอจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวให้ประหารชีวิตขันทีเหาลำ (侯覽 *โหว หล่าน*) และเทาเจียด แต่พระองค์ทรงไม่ยอมรับคำร้อง ทำให้แผนการยังไม่ถูกดำเนินการ

### ล่มจมและเสียชีวิต
วันที่ 25 ตุลาคม ค.ศ. 168 ฎีกาของเตาบูที่ทูลเสนอให้กวาดล้างเหล่าขันทีถูกขโมยไป แผนการลับจึงถูกเปิดเผย ขันทีเทาเจียดใช้มีดข่มขู่เจ้าพนักงานในสำนักราชเลขาธิการให้ร่างพระราชโองการเพื่อจะกำจัดเตาบู ด้านตันผวนรู้ว่าแผนการรั่วไหลและเทาเจียดเริ่มดำเนินการตอบโต้ ตันผวนจึงนำพรรคพวกขุนนางและลูกศิยย์รวมมากกว่า 80 คนชักดาบมุ่งไปยังประตูเฉิงหมิง (承明門 *เฉิงหมิงเหมิน*) พร้อมตะโกนว่า "มหาขุนพล (เตาบู) ภักดีปกป้องแผ่นดิน พวกขันทีต่างหากที่เป็นกบฏ เหตุใดมากล่าวหาว่าตระกูลเตา (竇 *โต้ว*) ไร้คุณธรรมเล่า" เวลานั้นขันทีหวาง ฝู่ได้เผชิญหน้ากับตันผวนจึงพูดตอบโต้ว่า "จักรพรรดิองค์ก่อนเพิ่งสวรรคตไปไม่นาน จักรพรรดิองค์ใหม่เพิ่งขึ้นเสวยราชย์ แล้วเตาบูมีคุณงามความดีอะไรเล่าถึงทำให้พี่น้องพ่อลูกได้รับบรรดาศักดิ์เฮา (侯 *โหว*) ถึงสามคน อีกทั้งยังยักยอกทรัพย์สมบัติในวังไปใช้สอย ใชจ่ายไปหลายร้อยล้าน*เฉียน* (钱; หน่วยน้ำหนัก) ในเวลาเพียงสิบเดือน เสนาบดีเยี่ยงนี้เรียกว่ามีคุณธรรมได้หรือ ท่านเป็นเสาหลักของแผ่นดิน กลับไปฝักใฝ่พวกพลพรรค ยังจะไปถามหากบฏที่ไหนอีกเล่า" จากนั้นหวาง ฝู่จึงออกคำสั่งให้จับกุมตันผวน

ในเวลานั้น ตันผวนชักกระบี่ออกและตะคอกใส่หวาง ฝู่ ทำให้ทหารใต้บังคับบัญชาของหวาง ฝู่ไม่กล้าเข้าใกล้ตันผวน หวาง ฝู่จึงสั่งให้เสริมกำลังทหารล้อมตันผวนและพรรคพวกไว้หลายสิบชั้น ในที่สุดก็จับกุมตันผวนได้และส่งตัวไปยังเรือนจำเป่ย์ซื่อประจำสำนักประตูเหลือง ตันผวนถูกประหารชีวิตในวันเดียวกันนั้นเอง สมาชิกในครอบครัวของตันผวนถูกเนรเทศไปยังปี๋จิ่ง (比景) ส่วนญาติร่วมตระกูล ลูกศิษย์ และอดีตผู้ใต้บังคับบัญชาของตันผวนต่างก็ถูกปลดจากตำแหน่งและถูกขังคุก

## เกร็ดประวัติ
### คำวิจารณ์ของเขาเฉียว
ในคริสต์ทศวรรษ 160 เมื่อเขาเฉียว (許劭 *สฺวี่ เช่า*) ซึ่งเวลานั้นอยู่ในช่วงวัยรุ่นเดินทางไปเมืองเองฉวน (潁川郡 *อิ่งชฺวานจฺวิ้น*; ครอบคลุมพื้นที่ตอนใต้และตอนกลางของมณฑลเหอหนานในปัจจุบัน) ได้เยี่ยมและพบปะกับบุคคลที่มีชื่อเสียงหลายคนในพื้นที่ยกเว้นเพียงเฉิน ฉือ (陳寔) ภายหลังเมื่อภรรยาของตันผวนเสียชีวิต มีผู้คนจำนวนมากมาร่วมงานศพ แต่เขาเฉียวไม่ไปร่วมงาน เมื่อเขาเฉียวถูกถามเกี่ยวกับสองเรื่องนี้จึงตอบว่า "ไท่ชิว (太丘) เป็นคนกว้างขวางเกินไป กว้างขวางก็ยากจะให้ทั่วถึง จ้งจฺวี่ (ชื่อรองของตันผวน) วางตัวสูงส่งเกินไป สูงส่งก็ยากจะเข้าถึง ด้วยเหตุนี้จึงไม่ไปเยี่ยม"

## ดูเพิ่ม
* เตาบู

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[โฮ่วฮั่นชู]]*.
* ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). *[[สามก๊ก]]* (*ซานกั๋วเหยี่ยนอี้*).

หมวดหมู่:ข้าราชการของราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์ฮั่นที่ถูกประหารชีวิต
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกประหารชีวิตโดยราชวงศ์ฮั่น