ฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง

**ฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง** () เป็นชุดข้อมูลที่ใหญ่ที่สุดในโลกเกี่ยวกับพื้นที่คุ้มครองทางบกและทางทะเล ซึ่งประกอบด้วยพื้นที่คุ้มครองมากกว่า 260,000 แห่ง ณ เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2563 โดยมีบันทึกครอบคลุม 245 ประเทศและดินแดนทั่วโลก ฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครองเป็นโครงการร่วมทุนระหว่างศูนย์กำกับติดตามการอนุรักษ์โลก โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP-WCMC) และคณะกรรมาธิการโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WCPA) ขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN)

ข้อมูลสำหรับฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) รวบรวมจากสำนักงานเลขาธิการอนุสัญญาระหว่างประเทศ รัฐบาล และองค์การนอกภาครัฐที่ร่วมมือ แต่บทบาทของผู้ดูแลจะถูกจัดสรรให้กับโครงการพื้นที่คุ้มครองของ UNEP-WCMC ซึ่งตั้งอยู่ในเคมบริดจ์ สหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นเจ้าภาพฐานข้อมูลนี้มาตั้งแต่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2524 ฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครองส่งมอบข้อมูลอันล้ำค่าให้กับผู้มีอำนาจตัดสินใจทั่วโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของการวัดขอบเขตและประสิทธิภาพของพื้นที่คุ้มครองในฐานะตัวบ่งชี้สำหรับการบรรลุเป้าหมายความหลากหลายทางชีวภาพระดับโลก ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2553 UNEP-WCMC ได้เปิดตัวเว็บไซต์บนโซเชียลมีเดียชื่อ  ซึ่งช่วยให้ผู้ใช้สามารถโต้ตอบและปรับปรุงข้อมูลที่บันทึกไว้ในฐานข้อมูลโลกเกี่ยวกับพื้นที่คุ้มครองในปัจจุบันได้

รายงาน  จะถูกเผยแพร่โดย UNEP-WCMC ทุก ๆ สองปี รายงานนี้จัดทำขึ้นเพื่อประเมินสถานะของพื้นที่คุ้มครองของโลกอย่างครอบคลุม และเสนอคำแนะนำเชิงกลยุทธ์เพื่อบรรลุเป้าหมายการอนุรักษ์ระดับนานาชาติthumb|right|แนวปะการังใกล้เกาะเอนเดอร์เบอรี เขตคุ้มครองหมู่เกาะฟีนิกซ์ พื้นที่คุ้มครองทางทะเลที่ใหญ่ที่สุดใน WDPA

## เนื้อหา
ฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) ใช้คำจำกัดความขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) เกี่ยวกับพื้นที่คุ้มครองเป็นเกณฑ์หลักในการรวมรายการในฐานข้อมูล ฐานข้อมูลมีข้อมูลที่ครอบคลุมเกี่ยวกับพื้นที่คุ้มครองประเภทต่าง ๆ ตั้งแต่พื้นที่คุ้มครองอย่างเคร่งครัดเพื่อวัตถุประสงค์ในการอนุรักษ์ไปจนถึงพื้นที่ที่อนุญาตให้ใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน และรวมถึงพื้นที่ของรัฐ พื้นที่ร่วมบริหารจัดการ พื้นที่เอกชน และพื้นที่ที่ชุมชนบริหารจัดการคณะกรรมาธิการโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WCPA) ขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ให้คำแนะนำระดับนานาชาติเกี่ยวกับการแบ่งประเภทพื้นที่คุ้มครองผ่านประเภทการจัดการพื้นที่คุ้มครอง ประเภทเหล่านี้ได้รับการยอมรับทั่วโลกและอำนวยความสะดวกให้กับระบบระดับโลกในการกำหนดและบันทึกพื้นที่คุ้มครอง ภายในฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WPDA) ประเภทการจัดการขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติของพื้นที่คุ้มครองจะถูกระบุ (หากมีการกำหนด/รายงาน) เป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลเกี่ยวกับพื้นที่คุ้มครอง

thumb|left|แผนที่พื้นที่คุ้มครองของสาธารณรัฐไนเจอร์โดยใช้ข้อมูลรูปหลายเหลี่ยมจาก WDPA

ข้อมูลที่เก็บไว้ในฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) ประกอบด้วยข้อมูลทั้ง "คุณลักษณะ" และ "เชิงพื้นที่" ข้อมูลคุณลักษณะหมายถึงลักษณะของพื้นที่คุ้มครอง เช่น ชื่อ พื้นที่ที่รายงาน และประเภทการกำหนด ข้อมูลเชิงพื้นที่จัดทำขึ้นในรูปแบบของแผนที่อิเล็กทรอนิกส์ของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) ซึ่งมักเรียกว่าไฟล์รูปร่าง ไฟล์เหล่านี้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับตำแหน่ง (ละติจูดและลองจิจูด) และขอบเขตเชิงพื้นที่ของพื้นที่คุ้มครอง โดยอาจเป็นตำแหน่งกึ่งกลางหรือรูปหลายเหลี่ยมที่แสดงขอบเขตของพื้นที่คุ้มครอง ซึ่งจะให้ข้อบ่งชี้ขนาดและรูปร่างของพื้นที่ นี่คือรูปแบบที่ข้อมูลมีอยู่ใน  ซึ่งข้อมูลใน WDPA พร้อมใช้งานสำหรับสาธารณะทั่วโลก ทีมพัฒนา WDPA ของ UNEP-WCMC มีข้อตกลงอย่างเป็นทางการกับระบบคลังข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพทั่วโลก (GBIF) เพื่อบูรณาการข้อมูลการเกิดขึ้นของสปีชีส์ในเครือข่ายกับไฟล์รูปร่างของพื้นที่คุ้มครองบน ​​WDPA ซึ่งช่วยให้องค์การของรัฐ องค์การนอกภาครัฐ และองค์กรเอกชนสามารถมองเห็นความหนาแน่นของสปีชีส์ภายในพื้นที่คุ้มครองได้

พื้นที่คุ้มครองภายใต้ฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) ถูกกำหนดให้มีการกำหนดระดับประเทศหรือระดับนานาชาติ พื้นที่คุ้มครองหลายแห่งจัดอยู่ในประเภทที่ได้รับการกำหนดระดับประเทศ โดยพื้นที่ดังกล่าวได้รับการกำหนดภายในอาณาเขตประเทศ (รวมถึงเขตเศรษฐกิจทางทะเลพิเศษ) โดยใช้กฎหมายหรือข้อตกลงที่เหมาะสม พื้นที่ที่ได้รับการกำหนดระดับนานาชาติส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าทางสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม หรือธรรมชาติที่สำคัญ ซึ่งควรได้รับการคุ้มครองโดยไม่คำนึงถึงอาณาเขตที่พื้นที่ดังกล่าวตั้งอยู่ พื้นที่เหล่านี้มักได้รับการยอมรับ อนุรักษ์ และคุ้มครองภายใต้สนธิสัญญาหรืออนุสัญญาต่างประเทศ ในบางกรณี พื้นที่ที่ได้รับการรับรองระดับนานาชาติอาจได้รับการกำหนดระดับประเทศด้วยเช่นกัน

อนุสัญญาต่างประเทศที่ใช้กำหนดพื้นที่คุ้มครองทั่วไป ได้แก่:

;องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) แหล่งมรดกโลก;
ยูเนสโกมุ่งมั่นที่จะส่งเสริมการระบุ ปกป้อง และรักษามรดกทางวัฒนธรรมและธรรมชาติทั่วโลกที่ถือว่ามีคุณค่าต่อมนุษยชาติ ซึ่งเป็นไปตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศที่เรียกว่าอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองมรดกโลกทางวัฒนธรรมและทางธรรมชาติ ซึ่งยูเนสโกรับรองในปี พ.ศ. 2515

thumb|right|แนเรอฟยอร์ด มรดกโลกขององค์การยูเนสโก

;องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) โครงการมนุษย์และชีวมณฑล (MAB)
โครงการมนุษย์และชีวมณฑล (), เสนอแผนงานการวิจัยแบบสหวิทยาการและเป้าหมายการสร้างศักยภาพเพื่อปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับสิ่งแวดล้อมทั่วโลก ตั้งแต่เปิดตัวในปี พ.ศ. 2513 โครงการมนุษย์และชีวมณฑล (MAB) มุ่งเน้นไปที่การพัฒนาเครือข่ายพื้นที่สงวนชีวมณฑลโลก (WNBR) แนวคิดเขตสงวนชีวมณฑลได้รับการพัฒนาครั้งแรกในปี พ.ศ. 2517 และได้รับการแก้ไขอย่างมีนัยสำคัญในปี พ.ศ. 2538 โดยได้รับการรับรองโดยการประชุมใหญ่ของยูเนสโกเกี่ยวกับกรอบงานตามกฎหมายและกลยุทธ์เซบียาสำหรับเขตสงวนชีวมณฑล

;อนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญในระดับนานาชาติ (อนุสัญญาแรมซาร์)
อนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ เป็นสนธิสัญญาระหว่างรัฐบาลที่ได้รับการรับรองเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2514 ในเมืองแรมซาร์ของอิหร่าน บนชายฝั่งทางใต้ของทะเลแคสเปียน อนุสัญญาดังกล่าวมีผลบังคับใช้ในปี พ.ศ. 2518 และพันธกิจของอนุสัญญาซึ่งได้รับการรับรองโดยภาคีในปี พ.ศ. 2542 และปรับปรุงในปี พ.ศ. 2545 คือ “การอนุรักษ์และการใช้พื้นที่ชุ่มน้ำอย่างชาญฉลาดผ่านการดำเนินการในระดับท้องถิ่น ระดับภูมิภาค และระดับชาติ รวมถึงความร่วมมือระหว่างประเทศ เพื่อมีส่วนสนับสนุนในการบรรลุการพัฒนาอย่างยั่งยืนทั่วโลก”

## การใช้งาน
เนื่องจากเป็นรายการพื้นที่คุ้มครองทั่วโลกที่ครอบคลุมเพียงรายการเดียว ฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) จึงเป็นทรัพยากรสำคัญสำหรับการจัดการและวิจัยพื้นที่คุ้มครองเพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรที่มีชีวิตของโลก

ข้อมูลในฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) เปิดเผยต่อสาธารณะในรูปแบบต่าง ๆ ผ่านทาง  และไม่เพียงแต่ใช้ในชุมชนวิทยาศาสตร์ชีวภาพเท่านั้น แต่ยังใช้กับบุคคลทั่วไป หน่วยงานของรัฐ องค์กรไม่แสวงหากำไร และธุรกิจภาคเอกชนด้วย ฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครองถูกใช้เป็นหลักเพื่อวัตถุประสงค์ต่อไปนี้:

;ศูนย์กำกับติดตามการอนุรักษ์โลก โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP-WCMC)
* เพื่อรวมข้อมูลสายพันธุ์จากระบบคลังข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพทั่วโลก (GBIF) เข้ากับการวิเคราะห์เชิงพื้นที่ของ WDPA เพื่อติดตามการเกิดขึ้นของสายพันธุ์ต่าง ๆ ภายในพื้นที่คุ้มครอง เพื่อกำหนดพื้นที่ความหลากหลายทางชีวภาพที่สำคัญและสถานะใกล้สูญพันธุ์ของสายพันธุ์บางชนิด
* เพื่อรายงานความคืบหน้าเกี่ยวกับเป้าหมายการพัฒนาระดับสหัสวรรษและเป้าหมายความหลากหลายทางชีวภาพของอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ
* เพื่อดำเนินการประเมิน เช่น รายงานสถานการณ์ความหลากหลายทางชีวภาพของโลก () และ ความร่วมมือด้านตัวชี้วัดความหลากหลายทางชีวภาพ () พ.ศ. 2553
* การประมาณขอบเขตและปริมาณของคาร์บอนที่ได้รับการคุ้มครองโดยอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC)

;องค์การภาครัฐและองค์การนอกภาครัฐ
* การสนับสนุนและติดตามความก้าวหน้าของโลกและระดับภูมิภาคเพื่อบรรลุเป้าหมาย คำสั่ง และการประเมินระดับนานาชาติจำนวนหนึ่ง
* รองรับการตัดสินใจเมื่อใช้ร่วมกับการสังเกตการณ์โลกเพื่อประเมินแรงกดดันต่อพื้นที่คุ้มครอง เช่น ในหอสังเกตการณ์ดิจิทัลสำหรับพื้นที่คุ้มครอง () ที่พัฒนาโดยศูนย์วิจัยร่วมของคณะกรรมาธิการยุโรป
* การวิเคราะห์ช่องว่างของพื้นที่คุ้มครอง: ประเทศและภูมิภาคต่าง ๆ จำนวนมากกำลังดำเนินงานนี้เพื่อระบุขอบเขตของการปกป้องไบโอม ถิ่นที่อยู่ และสายพันธุ์ ซึ่งช่วยในการกำหนดลำดับความสำคัญของการจัดตั้งพื้นที่คุ้มครอง
* การวางแผนพื้นที่คุ้มครองใหม่: เครื่องมือประเมินความหลากหลายทางชีวภาพแบบบูรณาการ IBAT ทำให้ข้อมูลพื้นที่คุ้มครองจาก WDPA พร้อมใช้สำหรับการวิจัยและการวางแผนการอนุรักษ์

;ภาคเอกชน
* เพื่อปฏิบัติตามนโยบายการปกป้องสิ่งแวดล้อมของรัฐบาลหลายแห่ง กลุ่มอุตสาหกรรม เช่น สภาการขุดและโลหะระหว่างประเทศ (ICMM) และธนาคารเพื่อการพัฒนาและการลงทุน
* ดำเนินการประเมินความเสี่ยงและประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม อุตสาหกรรมต่าง ๆ ใช้ข้อมูลฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) เพื่อวางแผนกิจกรรมต่าง ๆ ของตนนอกพื้นที่อนุรักษ์ที่สำคัญ เพื่อให้ได้สมดุลระหว่างการพัฒนาและการอนุรักษ์ โดยมี IBAT ทางธุรกิจแยกต่างหากที่ช่วยให้ธุรกิจสามารถเข้าถึงและวิเคราะห์ข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพที่สำคัญได้

;อื่น ๆ
* นอกเหนือจากการใช้ประโยชน์อื่น ๆ มากมายสำหรับชุมชนวิทยาศาสตร์แล้วฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) ยังใช้เพื่อการวิจัยขอบเขต ตำแหน่ง และประสิทธิภาพของพื้นที่คุ้มครองอีกด้วย
* ใช้โดย *[[เนชั่นแนลจีโอกราฟิก]]* เพื่อระบุรายละเอียดตำแหน่งของพื้นที่คุ้มครองในการผลิตแผนที่
* การบูรณาการชั้นพื้นที่คุ้มครองทางทะเลจากฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) ลงใน กูเกิล เอิร์ธ

## Protected Planet
 ได้รับการพัฒนาให้เป็นพอร์ทัลฐานข้อมูลอินเทอร์เน็ตสำหรับฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) โดยตั้งใจให้เป็นมิตรต่อผู้ใช้มากขึ้น และช่วยให้ผู้ใช้สามารถมองเห็น สำรวจ และวัดพื้นที่คุ้มครองได้ผ่านแผนที่แบบโต้ตอบและเครื่องมือสถิติสรุป เป้าหมายของการพัฒนาดังกล่าวคือเพื่อลดภาระในการรวบรวมข้อมูลและทำให้การรวบรวมพื้นที่คุ้มครองมีประสิทธิภาพมากขึ้น ในขณะที่ WDPA ก่อนหน้านี้ต้องพึ่งพาความช่วยเหลือจากหน่วยงานระดับชาติจำนวนมาก และประสบปัญหาจากข้อมูลที่ไม่ครบถ้วนเกี่ยวกับพื้นที่คุ้มครอง และความจำเป็นในการอัปเดตอย่างต่อเนื่อง

 เปิดตัวที่การประชุมภาคีครั้งที่ 10 ของอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพในนาโกย่า ประเทศญี่ปุ่นในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2553 และได้รับทุนส่วนใหญ่จากการลงทุนจากภาคเอกชน โดยทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานยุคใหม่สำหรับการดาวน์โหลดข้อมูลพื้นที่คุ้มครองโดยผู้ใช้ที่ลงทะเบียน โดยจะโฮสต์บนเซิร์ฟเวอร์หลายเครื่องทั่วโลก และผู้ให้บริการข้อมูลที่ลงทะเบียนอาจเป็นบุคคลเดียวหรือองค์กรระดับโลกขนาดใหญ่ก็ได้

เทคโนโลยีเว็บกำลังถูกนำมาใช้เพื่อปรับปรุงตัวเลือกการค้นหาและการแสดงผลการค้นหา เพื่อสร้างการดาวน์โหลดข้อมูลที่ดีขึ้น และเพื่อสร้างรูปแบบมาตรฐานผ่านช่องข้อมูลขั้นต่ำที่ต้องกรอกข้อมูลให้ครบถ้วน ความจริงที่ว่า  เปิดกว้างสำหรับนักวิชาการ นักวิทยาศาสตร์ นักศึกษา นักวิจัย ผู้จัดการอุทยาน และชุมชนท้องถิ่น ทำให้สามารถใช้เครื่องมือออนไลน์เพื่อสร้างสถิติล่าสุดเกี่ยวกับพื้นที่คุ้มครอง และใช้คำติชมจากผู้ใช้เพื่อปรับปรุงเพิ่มเติม

ด้วยการใช้เครื่องมือเครือข่ายโซเชียล Protected Planet ทำให้สามารถแสดงฐานข้อมูลโลกว่าด้วยพื้นที่คุ้มครอง (WDPA) ร่วมกับทรัพยากรเพิ่มเติม เช่น รูปถ่าย จุดที่น่าสนใจ และพื้นที่คุ้มครองใกล้เคียง พร้อมทั้งสามารถทำงานร่วมกันและค้นพบข้อมูลจากวิกิพีเดีย และระบบคลังข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพทั่วโลก (GBIF) ได้

## ดูเพิ่ม
* ศูนย์กำกับติดตามการอนุรักษ์โลก โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ — UNEP-WCMC
* ประเภทพื้นที่คุ้มครองของไอยูซีเอ็น

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* WDPA
* Protected Planet
* UNEP World Conservation Monitoring Centre
* IUCN World Commission on Protected Areas
* GBIF Collaboration with WDPA 

หมวดหมู่:ก่อตั้งในประเทศอังกฤษในปี พ.ศ. 2524
หมวดหมู่:ฐานข้อมูลในสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:องค์การในเคมบริดจ์
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2524
หมวดหมู่:พื้นที่คุ้มครอง
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในเคมบริดจ์เชอร์ 
หมวดหมู่:ฐานข้อมูลวิทยาศาสตร์