ภาษาอีโด

**ภาษาอีโด** (Ido, ) เป็นภาษาประดิษฐ์ สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นภาษาสากลในการช่วยสื่อสารระหว่างผู้คนเชื้อชาติต่าง ๆ โดยได้สร้างให้มีรูปแบบไวยากรณ์ที่ง่ายและเป็นไปตามกฎโดยไม่มีข้อยกเว้น ซึ่งแตกต่างจากภาษาอื่น ๆ และไม่ให้คล้ายกับภาษาธรรมชาติภาษาใดมากเกินไปเพื่อไม่ให้เกิดความได้เปรียบในการเรียนรู้ภาษาอีโด ชื่อของภาษาสืบต้นตอจากศัพท์ภาษาเอสเปรันโตว่า *ido* หมายถึง "ลูกหลาน"

ภาษาอีโดได้เริ่มมีการพัฒนาในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1900 ดัดแปลงมาจากภาษาเอสเปรันโต โดยมีการปรับปรุงข้อบกพร่องต่าง ๆ ของภาษาเอสเปรันโตให้ดีขึ้น และได้นำออกมาใช้งานใน พ.ศ. 2450 โดยองค์การภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ และได้รับการสนับสนุนจากผู้พูดภาษาเอสเปรันโตราว 20%

ภาษาอีโดใช้อักษรละติน 26 ตัวเช่นเดียวกับภาษาอังกฤษ ไม่มีเครื่องหมายเสริมสัทอักษร โดยนำคำศัพท์จากภาษาอังกฤษ, ฝรั่งเศส, เยอรมัน, อิตาลี, ละติน, รัสเซีย, สเปน และโปรตุเกส และผู้เรียนภาษาเอสเปรันโตสามารถเข้าใจภาษานี้ได้มาก

มีวรรณกรรมหลายเรื่องที่แปลเป็นภาษาอีโด เช่น *[[เจ้าชายน้อย]]*, หนังสือเพลงสดุดี และพระวรสารนักบุญลูกา ใน ค.ศ. 2000 มีผู้พูดภาษาอีโดเป็นภาษาแม่ประมาณ 100–200 คนทั่วโลก ถึงแม้ว่าจะมีการประมาณการแบบใหม่จะสูงถึง 1,000–5,000 คนก็ตาม ใน ค.ศ. 2022 มีผู้พูดภาษาอีโดเป็นภาษาแม่ในประเทศฟินแลนด์ 26 คน

## ประวัติ
[thumb|300px|left|ภาพสภาภาษาอีโดนานาชาติในเมือง[เดสเซา ประเทศเยอรมนีใน พ.ศ. 2465]]
แนวคิดในการสร้างภาษาประดิษฐ์มีมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 12 โดยฮิลเดการ์ดแห่งบินเกน ได้สร้างภาษาอิกนอตาขึ้นมา แต่ไม่ได้รับความนิยมจากคนส่วนใหญ่ จนกระทั่งในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ได้มีการสร้างภาษาโวลาปุกขึ้น โดย โจฮานน์ มาร์ติน สเกลเยอร์

## สัทวิทยา
ภาษาอีโดมีหน่วยเสียงสระ 5 ตัว ได้แก่ a, e, i, o และ u เช่นเดียวกับภาษาเอสเปรันโต และมีพยัญชนะส่วนใหญ่เหมือนกับภาษาเอสเปรันโต สระ  กับ  สามารถใช้แทนกันได้ตามที่มาของผู้พูด เช่นเดียวกันกับสระ  กับ  รูปผสม /au/ กับ /eu/ ถ้าเป็นรากศัพท์จะกลายเป็นสระประสม แต่ถ้าดป็นหน่วยคำเติมจะไม่ปรากฏรูปสระนี้

## อักขรวิธี
ภาษาอีโดใช้ตัวอักษร 26 ตัวเหมือนกับชุดตัวอักษรอังกฤษและชุดตัวอักษรละตินพื้นฐานของไอเอสโอกับทวิอักษรสามตัวและไม่มีตัวแฝดหรือเครื่องหมายเสริมสัทอักษร ในตารางข้างล่างบางช่องมีรูปสะกดสองแบบ ซึ่งสามารถใช้ได้ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง

ทวิอักษรมีดังนี้:

## ไวยากรณ์
คำศัพท์ในภาษาอีโดส่วนมากสร้างขึ้นจากรากศัพท์ และไวยากรณ์ก็ได้ดัดแปลงมาจากภาษาเอสเปรันโต ไวยากรณ์ในภาษาอีโดไม่มีข้อยกเว้น ซึ่งแตกต่างจากภาษาธรรมชาติ

เปรียบเทียบไวยากรณ์ระหว่างภาษาอีโด ภาษาเอสเปรันโตและภาษาอังกฤษ

### โครงสร้างประโยค
ลำดับโครงสร้างประโยคในภาษาอีโดเป็นเช่นเดียวกับในภาษาอังกฤษ เช่น ในประโยค "ฉันมีหนังสือสีน้ำเงิน" ใช้คำว่า "Me havas la blua libro" ซึ่งมีความหมายตรงกับในภาษาอังกฤษว่า "I have the blue book" ตามลำดับคำต่อคำ อย่างไรก็ตาม โครงสร้างประโยคในภาษาอีโดมีข้อแตกต่างจากในภาษาอังกฤษดังนี้
* คำคุณศัพท์สามารถเขียนไว้ก่อนคำนามตามแบบภาษาอังกฤษ หรือหลังคำนามตามแบบภาษาฝรั่งเศสก็ได้ เช่น สามารถเขียนได้ทั้ง "Me havas la blua libro" และ "Me havas la libro blua"
* สามารถเติม *n* หลังกรรมในประโยคที่ขึ้นต้นด้วยกรรมได้เพื่อให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้น ในกรณีที่ประโยคมีความหมายไม่ชัดเจนว่าคำนามคำใดเป็นกรรมของประโยค เช่น "La blua libron me havas "

การสร้างประโยคปฏิเสธสามารถสร้างได้โดยการเติมคำว่า **ne** ไว้ข้างหน้ากริยา เช่น "**Me ne havas libro**" แปลว่า "ฉันไม่มีหนังสือ"

การสร้างประโยคคำถามสามารถสร้างได้โดยการเติมคำว่า **ka** ไว้ข้างหน้าประโยค เช่น "**Ka me havas libro?**" แปลว่า "ฉันมีหนังสือหรือไม่?" และยังสามารถเติมคำว่า **ka** ไว้หน้าคำนามเพื่อสร้างเป็นประโยคคำถามได้ เช่น "**Ka Mark?**" อาจหมายความว่า "คุณคือมาร์กใช่ไหม?" หรือ "นั่นคือมาร์กใช้ไหม?" หรือ "หมายความว่ามาร์กใช่ไหม?" ก็ได้

### สรรพนาม

## คำศัพท์
คำศัพท์ในภาษาอีโดได้ดัดแปลงมาจากรากศัพท์ซึ่งเป็นคำศัพท์ในภาษาต่าง ๆ โดยได้เลือกนำรากศัพท์มาจากภาษาที่ให้ความสะดวกต่อผู้พูดมากที่สุด จากการสำรวจพบว่า คำศัพท์พื้นฐานในภาษาอีโดจำนวน 5,371 คำ ได้นำมาจากคำศัพท์ในภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส สเปน เยอรมัน รัสเซีย และอิตาลี ดังนี้

* ภาษาฝรั่งเศส 4,880 คำ (91%)
* ภาษาอิตาลี 4,454 คำ (83%)
* ภาษาสเปน 4,237 คำ (79%)
* ภาษาอังกฤษ 4,219 คำ (79%)
* ภาษาเยอรมัน 3,302 คำ (61%)
* ภาษารัสเซีย 2,821 คำ (52%)

โดยบางคำอาจมาจากรากศัพท์ของคำในหลายภาษา ดังนี้
* 2,024 คำ (38%) นำมาจากรากศัพท์ของ 6 ภาษา
* 942 คำ (17%) นำมาจากรากศัพท์ของ 5 ภาษา
* 1,111 คำ (21%) นำมาจากรากศัพท์ของ 4 ภาษา
* 585 คำ (11%) นำมาจากรากศัพท์ของ 3 ภาษา
* 454 คำ (8%) นำมาจากรากศัพท์ของ 2 ภาษา
* 255 คำ (5%) นำมาจากรากศัพท์ของ 1 ภาษา

## การประชุมภาษาอีโดนานาชาติ
ULI จัดงานประชุมภาษาอีโดทุกปี และมักผสมระหว่างการท่องเที่ยวและการทำงาน

* 2023: คัสเซิล ประเทศเยอรมนี
* 2022: Dessau ประเทศเยอรมนี
* 2019: เบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี มีผู้เข้าร่วม 15 คนจาก 2 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2018: พรอแว็ง ประเทศฝรั่งเศส มีผู้เข้าร่วม 11 คนจาก 5 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2017: เชสเกบุดเยยอวีตเซ ประเทศเช็กเกีย มีผู้เข้าร่วม 8 คนจาก 5 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2016: บาเลนเซีย ประเทศสเปน มีผู้เข้าร่วม 10 คนจาก 7 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2015: เบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี มีผู้เข้าร่วม 14 คน (ข้อมูล)
* 2014: ปารีส ประเทศฝรั่งเศส (ข้อมูล)
* 2013: Ouroux-en-Morvan ประเทศฝรั่งเศส มีผู้เข้าร่วม 13 คนจาก 4 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2012: Dessau ประเทศเยอรมนี มีผู้เข้าร่วม 12 คน (ข้อมูล)
* 2011: Echternach ประเทศลักเซมเบิร์ก (ข้อมูล) มีผู้เข้าร่วม 24 คนจาก 11 ประเทศ
* 2010: ทือบิงเงิน ประเทศเยอรมนี (ข้อมูล)
* 2009: รีกา ประเทศลัตเวีย และทาลลินน์ ประเทศเอสโตเนีย มีผู้เข้าร่วม 14 คนจาก 7 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2008: วุพเพอร์ทาล-Neviges ประเทศเยอรมนี มีผู้เข้าร่วม 18 คนจาก 5 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2007: ปารีส ประเทศฝรั่งเศส มีผู้เข้าร่วม14 participants from 9 countries (ข้อมูล,  Photos)
* 2006: เบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี มีผู้เข้าร่วมประมาณ 25 participants from 10 countries (ข้อมูล)
* 2005: ตูลูซ ประเทศฝรั่งเศส มีผู้เข้าร่วม 13 คนจาก 4 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2004: เคียฟ ประเทศยูเครน มีผู้เข้าร่วม 17 คนจาก 9 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2003: Großbothen, ประเทศเยอรมนี มีผู้เข้าร่วมจาก 6 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2002: กรากุฟ ประเทศโปแลนด์ มีผู้เข้าร่วม 14 คนจาก 6 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2001: เนือร์นแบร์ค ประเทศเยอรมนี มีผู้เข้าร่วม 14 คนจาก 5 ประเทศ (ข้อมูล)
* 2000: เนือร์นแบร์ค ประเทศเยอรมนี
* 1999: Waldkappel ประเทศเยอรมนี
* 1998: Białobrzegi ประเทศโปแลนด์ มีผู้เข้าร่วม 15 คนจาก 6 ประเทศ
* 1997: Bakkum ประเทศเนเธอร์แลนด์ มีผู้เข้าร่วม 19 คนจาก 7 ประเทศ
* 1995: Elsnigk ประเทศเยอรมนี
* 1991: Ostend ประเทศเบลเยียม มีผู้เข้าร่วม 21 คน
* 1990: Waldkappel, ประเทศเยอรมนี
* 1989: ซือริช-Thalwil ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
* 1987: Eschwege ประเทศเยอรมนี
* 1985: แอนต์เวิร์ป ประเทศเบลเยียม
* 1983: ยอร์ก ประเทศอังกฤษ
* 1981: Jongny ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
* 1980: นามูร์ ประเทศเบลเยียม มีผู้เข้าร่วม 35 คน
* 1979: อุปซอลา ประเทศสวีเดน
* 1978: เคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ
* 1977: เบอร์ลิน-เทเกิล ประเทศเยอรมนี
* 1976: แซ็ง-นาแซร์ ประเทศฝรั่งเศส
* 1975: Thun ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
* 1974: เคียฟ ประเทศยูเครน
* 1973: คาร์ดิฟฟ์ ประเทศเวลส์
* 1972: ลาโช-เดอ-ฟง ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
* 1971: ตรอลเฮตตัน ประเทศสวีเดน
* 1970: นครลักเซมเบิร์ก ประเทศลักเซมเบิร์ก
* 1969: ซือริช ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
* 1968: เบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี
* 1967: บูร์ฌ ประเทศฝรั่งเศส
* 1966: Biella ประเทศอิตาลี
* 1965: Lons-le-Saunier ประเทศฝรั่งเศส
* 1964: คีล ประเทศเยอรมนี
* 1963: บาร์เซโลนา ประเทศสเปน
* 1962: Thun ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
* 1961: ซือริช ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ มีผู้เข้าร่วม คน
* 1960: กอลมาร์ ประเทศฝรั่งเศส
* 1959: ไฟรบวร์คอิมไบรส์เกา ประเทศเยอรมนี
* 1957: นครลักเซมเบิร์ก ประเทศลักเซมเบิร์ก
* 1952: เบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี
* 1951: โตรีโน ประเทศอิตาลี
* 1950: กอลมาร์ ประเทศฝรั่งเศส
* 1939: ซังคท์กัลเลิน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
* 1937: ปารีส ประเทศฝรั่งเศส
* 1936: โซมบ็อตแฮย์ ประเทศฮังการี
* 1935: Fredericia ประเทศเดนมาร์ก
* 1934: Oostduinkerke ประเทศเบลเยียม
* 1933: Mondorf ประเทศลักเซมเบิร์ก
* 1931: เลาเอินบวร์ค ประเทศเยอรมนี
* 1930: Sopron ประเทศฮังการี
* 1929: ไฟรบวร์คอิมไบรส์เกา ประเทศเยอรมนี
* 1928: ซือริช ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
* 1927: ปารีส ประเทศฝรั่งเศส
* 1926: ปราก ประเทศเชโกสโลวาเกีย
* 1925: โตรีโน ประเทศอิตาลี
* 1924: นครลักเซมเบิร์ก ประเทศลักเซมเบิร์ก
* 1923: คัสเซิล ประเทศเยอรมนี
* 1922: Dessau ประเทศเยอรมนี
* 1921: เวียนนา ประเทศออสเตรีย

## อ้างอิง

**ข้อมูลเพิ่มเติม**

#  

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ภาษาสากลอีโด
* Union for the International Language Ido (ในภาษาอีโด)
* Ido : a Modern Language
* The IDO foundation for language research in memory of Hellmut Röhnish 
*  ประวัติของภาษาอีโดโดย Otto Jespersen
*  ประวัติของภาษาอีโดโดย Henry Jacob
* Ido for all – English course for learning Ido
* Online Ido library (ในภาษาอีโด)
* Examples of Ido Phrases

อีโด