หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร วิจิตรวาทการ)

พลตรี **หลวงวิจิตรวาทการ** (**วิจิตร วิจิตรวาทการ**, ชื่อเดิม **กิมเหลียง วัฒนปฤดา** ()) เป็นราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ นักปราชญ์ นักประวัติศาสตร์ นักการเมือง นักปาถกฐา นักประพันธ์ คนสำคัญของประเทศไทย

## ประวัติ
หลวงวิจิตรวาทการเป็นผู้ต้นคิดและริเริ่มในการเปลี่ยนแปลงชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย เป็นบุตรคนหนึ่งใน 8 คน ของนายอินและนางคล้าย บุตรีของหลวงสกลรักษา นายอำเภอ เกิดเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2441 เวลา 4.00 น. ย่ามรุ่ง ที่อำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานี บิดามารดามีอาชีพค้าขาย แต่มารดาเสียก่อนเมื่อยังเล็ก เมื่ออายุ 8 ขวบเข้าเรียนที่โรงเรียนวัดขวิด ตำบลสะแกกรัง เมื่อจบประถมศึกษา บิดาได้นำไปฝากให้บวชสามเณรอยู่กับพระมหาชุ้ย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร

เมื่ออายุ 13 ปี ในปี พ.ศ. 2453 ได้ศึกษานักธรรมและบาลีจนจบนักธรรมเอกและเปรียญ 5 ประโยค โดยสอบได้เปรียญ 5 ประโยคใน พ.ศ. 2459 เมื่ออายุ 19 ปี สอบได้เป็นที่ 1 ในประเทศ ได้รับประกาศนียบัตรหมายเลข 1 จากพระหัตถ์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้รับความไว้วางใจจากพระศรีวิสุทธิวงศ์ (เฮง เขมจารี) ให้เป็นครูสอนภาษาบาลีอีกด้วย 
       
หลวงวิจิตรวาทการเป็นคนใฝ่รู้อย่างยิ่ง นอกจากเรียนนักธรรมและบาลีแล้วยังแอบเรียนภาษาอังกฤษและฝรั่งเศส เพราะเขาไม่ให้เรียนวิชาอื่นจนมีความรู้ในภาษาทั้งสองดี ได้แปลพงศาวดารเยอรมันเป็นไทยโดยใช้นามปากกาว่า "แสงธรรม"

หลวงวิจิตรวาทการถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2505 เวลา 6.40 น. ที่บ้านพักซอยเกษม ถนนสุขุมวิท 24 กรุงเทพมหานคร ด้วยภาวะหัวใจล้มเหลว สิริอายุ 63 ปี พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินพระราชทานเพลิงศพ พลตรี หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร) ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2505 โดยบรรจุศพหลวงวิจิตรวาทการด้วยพระโกศไม้สิบสอง และประดับเฟื้องเป็นเกียรติยศ

## ครอบครัว
หลวงวิจิตรวาทการ สมรสกับคุณหญิง ประภาพรรณ วิจิตรวาทการ มีบุตร-ธิดาด้วยกัน 7 คน ได้แก่

# ดร.วิญญู วิจิตรวาทการ 
# วิวิทย์ วิจิตรวาทการ 
# วิจิตรา รังสิยานนท์ 
# นพ. วิบูล วิจิตรวาทการ 
# วิภาจ วิจิตรวาทการ 
# วิชรัตน์ วิจิตรวาทการ 
# วิวัฒนวงศ์ วิจิตรวาทการ

## การทำงาน
เมื่ออายุ 20 ปี ได้อุปสมบทเป็นภิกษุ อยู่ในภิกขุภาวะได้เพียงเดือนเดียวก็ลาสิกขาออกมารับราชการที่กองการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ทำงานอยู่เป็นเวลา 2 ปี 3 เดือน ก็ได้มีโอกาสไปรับตำแหน่งผู้ช่วยเลขานุการ ประจำสถานอัครราชทูตสยาม ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส รับราชการได้ 6 ปีเต็ม แล้วได้ย้ายไปประจำการในสถานอัครราชทูตสยาม ณ กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร เมื่อครั้งยังรับราชการอยู่ที่กรุงปารีส หลวงวิจิตรวาทการ ร่วมประชุมกับผู้ก่อตั้งคณะราษฎร แต่มิได้เข้าร่วมคณะราษฎร เพราะไม่เห็นด้วยกับปรัชญาและแนวโน้มด้านลัทธิคอมมิวนิสต์ของปรีดี พนมยงค์ และต้องการปกป้องยึดมั่นสถาบันพระมหากษัตริย์ไว้ภายใต้รัฐธรรมนูญ หลวงวิจิตรวาทการจึงก่อตั้ง "คณะชาติ" ขึ้นมาเพื่อหมายจะเปรียบเทียบกับคณะราษฎร แต่ไม่ประสบความสำเร็จเท่าเทียมคณะราษฎร หลังจากรับราชการต่อที่กรุงลอนดอน หลวงวิจิตรวาทการ จึงกลับมาร่วมงานวางแผนปฏิวัติกับคณะราษฎรที่ประเทศสยาม ร่วมก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครองโดยมิได้เอาชื่อเข้าคณะผู้ก่อการอย่างเป็นทางการ

### ตำแหน่งราชการ
หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร) มีตำแหน่งราชการ ดังนี้

* พ.ศ. 2461 เสมียนกองการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
* พ.ศ. 2463 ผู้ช่วยเลขานุการ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส
* พ.ศ. 2467 เลขานุการ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส
* พ.ศ. 2469 เลขานุการ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร
* พ.ศ. 2472 หัวหน้ากองการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
* พ.ศ. 2473 หัวหน้ากองการทูต กระทรวงการต่างประเทศ
* พ.ศ. 2474 หัวหน้ากองการเมือง กระทรวงการต่างประเทศ และเลขานุการ คณะข้าหลวงใหญ่ปักปันเขตแดนแม่น้ำโขง
* พ.ศ. 2475 ผู้ช่วยอธิบดีกรมการเมือง กระทรวงการต่างประเทศ และอาจารย์ผู้สอนประวัติศาสตร์สากล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พ.ศ. 2476 อธิบดีกรมพิธีการทูต กระทรวงการต่างประเทศ
* พ.ศ. 2477 อธิบดีกรมศิลปากร เลขาธิการราชบัณฑิตสถานและอาจารย์ผู้สอนประวัติศาสตร์การปกครอง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
* พ.ศ. 2480 อธิบดีกรมศิลปากร และรัฐมนตรี
* พ.ศ. 2484 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และรัฐมนตรีสั่งราชการแทน กระทรวงศึกษาธิการ
* พ.ศ. 2485 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ 
* พ.ศ. 2486 เอกอัครราชทูตประจำประเทศญี่ปุ่น
* พ.ศ. 2493 ผู้ประศาสน์การ (รักษาการตำแหน่งอธิบดี) และอาจารย์ผู้สอนประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไทย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
* พ.ศ. 2494 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
* พ.ศ. 2495 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ และเอกอัครราชทูตประจำประเทศอินเดีย
* พ.ศ. 2496 เอกอัครราชทูตประจำประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ออสเตรีย และยูโกสลาเวีย
* พ.ศ. 2501 รองผู้อำนวยการฝ่ายผลเรือน กองบัญชาการปฏิวัติ
* พ.ศ. 2502 ปลัดบัญชาการสำนักนายกรัฐมนตรี สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ กรรมการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจแห่งชาติ กรรมการสร้างเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลใหม่ (ราชมิตราภรณ์) และประธานคณะที่ปรึกษาองค์การของรัฐ
* พ.ศ. 2503 กรรมการบริหารสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เลขาธิการสภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และมหาวิทยาลัยศิลปากร และผู้สั่งและปฎิบัติราชการแทนนายกรัฐมนตรี

## บทบาททางการเมือง
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง หลวงวิจิตรวาทการ ซึ่งขณะนั้นมียศเป็น อำมาตย์โท และดำรงตำแหน่งผู้ช่วยอธิบดีกรมการเมือง กระทรวงการต่างประเทศ ได้ถูกปลดออกจากราชการเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2475 แต่ในภายหลังได้กลับเข้ารับราชการโดยได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็น เจ้ากรมกองประกาศิต เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม ปี พ.ศ. 2476 ต่อมาได้โอนมารับราชการที่ กระทรวงธรรมการ ก่อนจะมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นผู้รั้งตำแหน่งอธิบดีกรมศิลปากรเมื่อวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2477 ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศแทนจอมพล แปลก พิบูลสงคราม เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2485เมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศญี่ปุ่นได้ทำลายประเทศจีนและประเทศอื่น ๆ ในทวีปเอเชียและเข้าประชิดเตรียมรุกรานประเทศไทย หลวงวิจิตรวาทการปรึกษากับนายกรัฐมนตรี จอมพล แปลก พิบูลสงคราม ทั้งสองตัดสินว่า เพื่อป้องกันประเทศไทย มิให้ถูกทำลายโดยกองทัพญี่ปุ่น ประเทศไทยควรยินยอมให้ประเทศญี่ปุ่นเดินทัพผ่านไปสู่แหลมมลายู และให้ดำรงอิสรภาพของประเทศไทยเป็นการตอบแทน หลวงวิจิตรวาทการ สละตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศ ไปเป็นเอกอัครราชทูตประจำกรุงโตเกียวที่ประเทศญี่ปุ่นแทนนาย ดิเรก ชัยนาม เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2486ในระยะสงครามโลกครั้งที่สองนี้ ประเทศญี่ปุ่นได้ตอบแทนมิตรภาพของประเทศไทย โดยช่วยเหลือให้ประเทศไทยรบยึดคืนแผ่นดินที่ได้สูญเสียแก่ประเทศอังกฤษและฝรั่งเศสในประวัติศาสตร์ 

เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง ด้วยความพ่ายแพ้ของประเทศญี่ปุ่น หลวงวิจิตรวาทการ เอกอัครราชทูตไทยประจำประเทศญี่ปุ่น รวมทั้งเอกอัครราชทูตเยอรมันและเอกอัครราชทูตอิตาลี จึงถูกแม่ทัพสหรัฐนายพล ดักลาส แมคอาเธอร์ สั่งจับเข้าที่คุมขัง คุณหญิงวิจิตรวาทการได้เข้าอธิบายต่อนายพลแมคอาเธอร์ว่าประเทศไทยนั้น จำเป็นต้องดำเนินนโยบายเพื่อดำรงอิสรภาพ และปกป้องคุ้มกันประเทศมิให้ญี่ปุ่นทำลาย นายพลแมคอาเธอร์เข้าใจและรับคำอธิบายของคุณหญิงวิจิตรวาทการ สั่งปลดปล่อยหลวงวิจิตรวาทการออกจากที่คุมขัง รวมทั้งจัดการมอบเครื่องบินอเมริกัน นำหลวงวิจิตรวาทการและข้าราชการประจำสถานทูตกลับเมืองไทย แต่เมื่อกลับมาถึงประเทศ รัฐบาลไทยภายใต้นายกรัฐมนตรีควง อภัยวงศ์ และความควบคุมของพันธมิตรอังกฤษ ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกา จึงจับกุมหลวงวิจิตรวาทการเข้าที่คุมขังในฐานอาชญากรสงคราม

หลวงวิจิตรวาทการและจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ถูกกล่าวหาเป็นอาชญากรสงคราม ฝ่ายอังกฤษและฝรั่งเศสต้องการให้ประหารชีวิตทั้งสองท่าน แต่สหรัฐอเมริกา ยืนยันว่าต้องดำเนินการขึ้นศาลตัดสินความก่อน ศาลไทยตัดสินความโดยยกเลิกข้อฟ้องทั้งหมดในพระราชบัญญัติอาชญากรสงคราม และปลดปล่อยจอมพล แปลก พิบูลสงคราม หลวงวิจิตรวาทการ และนักโทษการเมืองอื่น ๆ ออกจากที่คุมขัง กลับสู่อิสรภาพ

หลวงวิจิตรวาทการกลับมาใช้ชีวิตเป็นนักประพันธ์ แต่งสารคดีและนวนิยาย ประสบความสำเร็จเจริญรุ่งเรืองในชีวิตนอกการเมือง จนสามปีต่อมา จอมพล แปลก พิบูลสงคราม และหลวงวิจิตรวาทการ ร่วมปรึกษาวางแผนรัฐประหารยึดอำนาจกลับคืนสำเร็จ

หลวงวิจิตรวาทการจึงกลับสู่สภาวะนักการเมือง ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคลัง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ในรัฐบาลของจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ภายหลังเป็นเอกอัครราชทูตประจำประเทศอินเดีย ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และยูโกสลาเวีย (เซอร์เบีย) และต่อมาได้ดำรงตำแหน่ง ปลัดบัญชาการสำนักนายกรัฐมนตรี (เทียบเท่ารัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี) ในรัฐบาลของ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์

## แนวคิดเปลี่ยนแปลงชาตินิยม
บทบาทสำคัญที่สุดของหลวงวิจิตรวาทการ ในฐานะนักการเมืองและนักชาตินิยม คือเป็นต้นความคิด ในการเปลี่ยนแปลงชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย หลวงวิจิตรวาทการเป็นนักประวัติศาสตร์ ที่ศึกษาค้นคว้าประวัติของชนชาติไทย โดยอ้างว่าแรกตั้งรากฐานอยู่ที่ทะเลแคสเปียนใกล้ประเทศรัสเซีย และอพยพเข้าสู่เขตยูนนานก่อนชนชาติจีน ถูกชนชาติจีนบุกรุกผลักดันลงสู่ทิศใต้ จนถึงแดนสุวรรณภูมิ มีจำนวนชนชาวไทยทั้งหมดในขณะนั้น ประมาณ 30 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ในประเทศสยาม จึงนำเรื่องขึ้นเสนอต่อจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ว่าสมควรเปลี่ยนชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย จอมพล แปลก พิบูลสงคราม จึงแต่งตั้งหลวงวิจิตรวาทการให้เป็นประธานคณะกรรมการ นำเรื่องเปลี่ยนชื่อประเทศขึ้นสู่สภาผู้แทน และสภาผู้แทนแห่งประเทศสยาม จึงลงมติเปลี่ยนชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย

## ผลงาน
หลวงวิจิตรวาทการ เป็นผู้แต่งหนังสือ

**ประเภทวิชาการและศาสนา**

* ดวงประทีป หนังสือประเภทวิชาการแบบรายทศ ใช้นามปากกาว่า "เวทิก"
* หนังสือแผ่นปลิว วัดมหาธาตุ ใช้นามปากกว่า  "องคต"
* ประวัติศาสตร์สากล ซึ่งมีอยู่ด้วยกัน 5 เล่ม โดยใช้นามปากกาว่า "วิเทศกรณีย์"
* ประชุมพงศาวดารฉบับความสำคัญ จำนวน 8 เล่ม
* จารึกพ่อขุนรามคำแหงกับคำอธิบาย
* ศาสนาสากล จำนวน 5 เล่ม
* วิชชาแปดประการ
* มหาบุรุษ
* มันสมอง
* ความฝัน
* พุทธานุภาพ
* กุศโลบาย
* กำลังใจ
* กำลังความคิด
* ดวงหน้าในอดีต
* ของดีในอินเดีย
* ลัทธิโยคี
* การเมืองการปกครองของกรุงสยาม
* คณะการเมือง
* ชีวิตแห่งละคร
* ไปพม่า
* จิตวิทยา
* จิตตานุภาพ
* การเมือง
* วิธีทำงานและสร้างอนาคต
* ทางสู้ในชีวิต
* วิชาการครองเรือนครองรัก
* กุศโลบายสร้างความยิ่งใหญ่
* มหัศจรรย์ทางจิต
* งานค้นคว้าเรื่องชนชาติไทย

**ประเภทบทความและสารคดี**
* ความขบขัน 
* ความหมายการศึกษา 
* วิถีนักเขียน
* กำเนิดธนบัตร
* มุสโสลินี
* แม่ศรี-คู่สร้าง

**ประเภทบทละครประวัติศาสตร์**

* นเรศวรประกาศอิสรภาพ (พ.ศ. 2477)
* พ่อขุนผาเมือง
* ดาบแสนเมือง
* เจ้าหญิงกรรณิการ์
* ลานเลือด-ลานรัก
* เลือดสุพรรณ (พ.ศ. 2479) (สร้างเป็นละครโทรทัศน์ 2 ครั้ง 2533 และ 2562)
* ราชมนู
* ศึกถลาง (พ.ศ. 2480)
* พระเจ้ากรุงธนบุรี (พ.ศ. 2480)
* มหาเทวี
* น่านเจ้า
* เจ้าหญิงแสนหวี
* เบญจเพศ
* ชนะมาร
* สีหราชเดโช
* ตายดาบหน้า
* เพ็ชรัตน์-พัชรา
* ลูกพระคเณศวร์
* ครุฑดำ
* โชคชีวิต
* อนุภาพพ่อรามคำแหง
* อนุภาพแห่งความเสียสละ
* อนุภาพแห่งความรัก
* อนุภาพแห่งศีลสัตย์
* ราชธิดาพระร่วง
* บทละครหลังฉาก
* สองคนพ่อลูก
* ในน้ำมีปลา-ในนามีข้าว
* หลานเขยของคุณป้า
* ความรักของแม่
* สละชีพเพื่องาน
* น้ำใจแม่ (สร้างเป็นละครโทรทัสน์ 2540 ช่อง 7)
* ฝั่งโขง
* ภริยาสมาชิกสภา
* สายเสียแล้ว
* ผีการพนัน
* เหลือกลั้น
* แม่สายบัว
* ขายม้า-หาคู่
* เทพธิดากาชาด
* เสียท่า

**ประเภทนวนิยายและนวนิยายอิงประวัติศาสตร์**

* ห้วงรักเหวลึก
* พานทองรองเลือด
* ดอกฟ้าจำปาศักดิ์
* ฟากฟ้าสาละวิน
* สวรรค์ยังไม่ทอดทิ้งข้าพเจ้า
* ยอดเศวตฉัตร
* ผจญชีวิต
* ครุฑดำ
* เสน่ห์นาง
* กรุงแตก
* ใครฆ่าพระเจ้ากรุงธน
* เจ้าแม่จามรี (ใช้นามปากกาว่า "แสงธรรม")
* เจ้าแม่สาริกา
* บ่มรัก
* บุรุษอาธรรม์
* สมร
* ลูกเมียเก่า
* อนาคตของชาติ (ใช้นามปากกาว่า "ดาวพฤหัส")
* เพ็ชรพระนารายณ์

* บัลลังก์เชียงรุ้ง
* สละชีพเพื่อชู้
* กุหลาบเมาะลำเลิง
* ทุ่งร้างทางรัก
* อาทิตย์อัสดง
* คืนสวรรค์-วันสวาท
* กรรณิการ์เทวี
* มรสุมแห่งชีวิต
* มนต์เรียกผัว
* เหล็กล้างแค้น
* เมื่อข้าพเจ้าหนีเมีย
* ของรักตกตม
* เลือดล้างเคราะห์
* คลุมถุงชน
* หลุมฝังรัก
* รักสวยรักศิลป์
* เสน่ห์นาง
* ผัวหาย
* กุญแจทอง
* สมร
* ความรักครั้งหลัง
* เจ้าแม่จามรี
* บุรุษอาธรรม์
* บ่มรำ
* เจ้าแม่สาลิกา
* บทเรียนสร้างชีวิต
* แปดปีภายหลัง
* เมื่อไทยเป็นทาส
* ความรักในกรงขัง
* เพลงเก่า-เพลงกรรม
* เลือดก้อนหนึ่ง
* ชั่วดีพี่สะไภ้
* หวานใจเจ้าอนุ
* กลัวจนหายกลัว
* ผู้ชนะเลิศ
* สองชีวิต
* น้ำตาของแม่
* ขวัญตา-ขวัญใจ
* นางเอกของข้าพเจ้า
* เนื้อคู่สู่สม
* ยอดมิ่ง-ยอดมิตร
* ผัวแท้-ผัวเทียม
* กลับบ้านดีกว่า
* นักเขียนราคาแพง
* ชีวิตคือการต่อสู้
* เพื่อมาตุภูมิ
* ตายสองครั้ง
* ลูกชายของแม่
* ศิลปะสมัยใหม่
* หนามบ่งหนาม
* โชคหลายชั้น
* บูชารัก
* รู้ตัวเมื่อจะตาย
* เพลินพิศ
* ลูกทาสในเรือนเบี้ย
* เล่ห์ทำลายรัก
* กองร้อยมรณะ
* คืนร้างคืนรัก
* แฟนหัวใจ
* เพื่อนเก่าเมียรัก
* ง่ายนิดเดียว
* หลังฉากมรณะ
* ประทุมมาลย์
* ไม่กลัวตาย
* เข็มเล่มเดียว
* ผิดสัญญา
* อย่าเล่นกับคำสาบาน
* ปีศาจการพนัน
* เมื่อข้าพเจ้าฆ่าตัวตาย
* สมรสที่เดีเลิศ
* ชื่นเพราะชู้ - สู้เพราะรัก
* กรีเซลดา
* ราตรีโชค

**ปาฐกถา สุนทรพจน์ และการบรรยาย**

* ความฝัน
* กำเนิดของหนังสือพิมพ์
* การแต่งงาน
* การศิลปากร
* ความยุ่งยากในปลายบูรพทิศ
* วัฒนธรรมสุโขทัย
* สุนทรพจน์วันสถาปนา สมเด็จพระวันรัต เขมจารี วัดมหาธาตุ
* การเสียดินแดนไทยให้แก่ฝรั่งเศส
* ความสัมพันธ์ทางเชื้อชาติระหว่างไทยกับเขมร
* ชาติไทยจะชนะ
* ข้อเท็จจริงบางประการ
* อารยะธรรม
* ของดีในภาคอีสาน
* ความรัก
* ชีวิตของนักประพันธ์
* ความเจริญ
* ความเชื่อในศาสนา
* ธรรมวิภาค
* ลักษณะของคน
* ปัญหาการเงินของเยอรมันนีในสงครามโลกครั้งที่ 2
* มนุสสปฏิวัติ
* ตะวันออกกลาง
* การประหยัด
* ผลของลัทธินิยมเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
* กัลยาณการี
* เงินได้ของสรรพากร
* นโยบายชาตินิยม
* การทูตของประเทศไทย
* งานของสำนักนายกรัฐมนตรี
* ชาติกับศาสนา
* โลกปัจจุบันในแง่ประวัติศาสตร์
* สภาความมั่นคงแห่งชาติ
* การคลังยามสงคราม
* ความปลอดภัยของประเทศไทย

หลวงวิจิตรวาทการยังเป็นผู้ประพันธ์คำร้องและทำนองเพลงปลุกใจให้รักชาติประกอบเรื่องในละครประวัติศาสตร์ เช่น **เพลงตื่นเถิดชาวไทย** **เพลงต้นตระกูลไทย** **เพลงรักเมืองไทย** **เพลงเลือดสุพรรณ** **เพลงแหลมทอง** และ**เพลงกราวถลาง**เป็นต้น นอกจากนั้นท่านยังแต่งบทละครอิงประวัติศาสตร์ และเพลงประกอบละครเหล่านั้น ไว้หลายเรื่องและหลายเพลง ท่านเป็นผู้หนึ่งที่มีบทบาทสำคัญในการปลุกเร้าความรู้สึกชาตินิยมในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี

## เกียรติยศ

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์
พลตรี  ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้

#### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

#### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
*  :
** พ.ศ. 2472 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 5 เชอวาลีเย (ถูกเรียกคืนเนื่องจากกรณีพิพาทอินโดจีน)
*  : 
** พ.ศ. 2486 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 1
*  : 
** พ.ศ. 2486 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์อินทรีเยอรมัน ชั้นที่ 1
*  : 
** พ.ศ. 2486 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อินทรีโรมัน ชั้นที่ 1
*  : 
** พ.ศ. 2504 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์ดวงอาทิตย์แห่งพฤษภาคม ชั้นที่ 1

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ละครหลวงวิจิตรวาทการ. *บ้านรำไทย*.
* สายชล สัตยานุรักษ์. (2545). *ความเปลี่ยนแปลงในการสร้าง “ชาติไทย” และ “ความเป็นไทย” โดยหลวงวิจิตรวาทการ*. กรุงเทพฯ: มติชน. .
* Barmé, Scot. (1993). *Luang Wichit Wathakan and the Creation of Thai Identity*. Singapore: Institute of Southeast Asia Studies. .

หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีไทยที่ไม่ได้ประจำกระทรวง
หมวดหมู่:สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยแบบแต่งตั้ง
หมวดหมู่:อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:อธิบดีกรมประชาสัมพันธ์
หมวดหมู่:เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ
หมวดหมู่:ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีไทย
วิจิตรวาทการ
วิจิตรวาทการ
วิจิตรวาทการ
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 5 ประโยค
หมวดหมู่:ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:ทหารชาวไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:นักลัทธิฟาสซิสต์
หมวดหมู่:อาชญากรสงครามชาวไทย
หมวดหมู่:นักพูด
หมวดหมู่:นักแต่งเพลงชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอหนองขาหย่าง
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ว.ป.ร.2
หมวดหมู่:เอกอัครราชทูตไทยประจำญี่ปุ่น
หมวดหมู่:เอกอัครราชทูตไทยประจำยูโกสลาเวีย
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:ชาตินิยมไทย
หมวดหมู่:อุดมการณ์รวมกลุ่มไทย
หมวดหมู่:เอกอัครราชทูตไทยประจำอินเดีย
หมวดหมู่:บูรพศิลปินสาขาวรรณศิลป์