ไฟไหม้ขณะบิน

[thumb|สภาพหลังเหตุเพลิงไหม้บนเครื่องบิน [เที่ยวบินที่ 797 ของแอร์แคนาดา]]

ในวงการการบิน **ไฟไหม้ขณะบิน** (in-flight fire) เป็นหนึ่งในประเภทของอุบัติเหตุทางอากาศที่เกิดจากการที่เครื่องบินเกิดเพลิงไหม้ระหว่างอยู่กลางอากาศ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในอันตรายที่ร้ายแรงที่สุดในการบิน รายงานจากสำนักงานการบินพลเรือนแห่งสหราชอาณาจักร (Civil Aviation Authority) ระบุว่า เมื่อเกิดไฟไหม้บนเครื่องบิน ลูกเรือมีเวลาเฉลี่ยเพียง 17 นาทีในการนำเครื่องลงจอดก่อนที่เครื่องจะไม่สามารถควบคุมได้อีกต่อไป

ในช่วงปี ค.ศ. 1981 ถึง 1990 ประมาณ 20% ของผู้เสียชีวิตทั้งหมดจากสายการบินในสหรัฐอเมริกาเกิดจากไฟไหม้ขณะบิน

## ประเภท

*ไฟไหม้ในห้องโดยสาร – เพลิงไหม้ที่เกิดขึ้นในห้องโดยสารผู้โดยสารของเครื่องบิน
– รวมถึงพื้นที่ที่เกี่ยวข้อง เช่น ห้องน้ำ, ห้องครัว, ช่องเก็บสัมภาระเหนือศีรษะ และสิ่งของของผู้โดยสาร

*ไฟไหม้ในห้องบรรทุกสัมภาระ – เพลิงไหม้ที่เกิดขึ้นภายในห้องบรรทุกสัมภาระของเครื่องบิน

*ไฟไหม้ในห้องนักบิน – เพลิงไหม้ที่เกิดขึ้นในห้องนักบิน

*ไฟไหม้จากระบบไฟฟ้า – เพลิงไหม้ที่เกิดจากสายไฟฟ้าหรือระบบไฟฟ้าอื่น ๆ ภายในเครื่องบิน

*ไฟไหม้เครื่องยนต์ – เพลิงไหม้ที่เกิดขึ้นภายในเครื่องยนต์ของเครื่องบิน

## สาเหตุและการแพร่กระจาย
 เพลิงไหม้จากระบบไฟฟ้ามักเกิดจากสะเก็ดไฟหรือความร้อนสูงเกินไปของชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ หากมีวัสดุที่ติดไฟได้อยู่ใกล้จุดกำเนิดไฟ เพลิงสามารถลุกลามได้อย่างรวดเร็ว ไฟในห้องนักบินมักเกี่ยวข้องกับไฟฟ้า เนื่องจากมีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์จำนวนมากที่สามารถเกิดประกายไฟได้ หากไม่สามารถดับไฟในห้องนักบินได้ทันเวลา ควันและไฟที่ลามไปยังพื้นผิวควบคุมอาจทำให้การควบคุมเครื่องบินเป็นไปได้ยาก

ไฟไหม้ในห้องโดยสารอาจเกิดจากสิ่งของที่ผู้โดยสารนำขึ้นเครื่อง เช่น อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ส่วนตัว, แบตเตอรี่ลิเทียมไอออน, บุหรี่ หรือจากการจัดการขยะที่ไม่เหมาะสม เพลิงไหม้จากไฟฟ้ายังสามารถเกิดในห้องโดยสารจากสายไฟ เช่นสายของระบบความบันเทิงบนเครื่องบิน

ไฟไหม้ในห้องเก็บสัมภาระอาจลุกลามได้อย่างรวดเร็ว ขึ้นอยู่กับสิ่งที่บรรทุกไว้ เช่น แบตเตอรี่ลิเทียมสามารถเข้าสู่กระบวนการที่เรียกว่า การหลุดร้อนแบบลูกโซ่ (thermal runaway) ซึ่งแบตเตอรี่จะกลายเป็นทั้งแหล่งความร้อน เชื้อเพลิง และสารออกซิไดซ์ในตัวเอง สินค้าอันตรายอื่น ๆ เช่น ขวดออกซิเจน หรือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดก็สามารถเป็นสารออกซิไดซ์ได้เช่นกัน

ความล้มเหลวของเครื่องยนต์ โดยเฉพาะจากการสูญเสียน้ำมันหล่อลื่นหรือการแตกของเครื่องยนต์ มักเป็นสาเหตุของไฟไหม้เครื่องยนต์ ในกรณีเช่นนี้ ความร้อนส่วนเกินอาจจุดระเบิดน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินหรือไอเชื้อเพลิงภายในเครื่องยนต์ได้

หากไฟไหม้ดำเนินไปเป็นเวลานาน อาจเกิดเหตุการณ์ที่เรียกว่า แฟลชโอเวอร์ (flashover) ซึ่งคือการลุกไหม้พร้อมกันของวัสดุที่ติดไฟได้ทั้งหมดในพื้นที่ปิด เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้นและมีการปล่อยก๊าซติดไฟมากขึ้น อุณหภูมิจะถึงจุดจุดวาบไฟอัตโนมัติ ทำให้สิ่งของทั้งหมดในพื้นที่นั้นลุกไหม้พร้อมกัน อุณหภูมิของแฟลชโอเวอร์สามารถสูงถึง  ซึ่งไม่สามารถเอาชีวิตรอดได้นานเกินไม่กี่วินาที

### การป้องกัน

ตั้งแต่ปี 1985 สำนักงานบริหารการบินแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (FAA) ได้กำหนดให้ใช้วัสดุที่ทนไฟมากขึ้นในเครื่องบิน เพื่อยืดระยะเวลาก่อนเกิดแฟลชโอเวอร์
มีการใช้การทดสอบเผาด้วยเตาเผาเครโรซีนกับที่นั่งบนเครื่องบินเพื่อประเมินความต้านทานต่อไฟประเภทเชื้อเพลิงทั่วไป และมีการพัฒนาโฟมทนไฟและชั้นกันไฟที่สามารถเพิ่มเวลาให้ผู้โดยสารหลบหนีได้อีก 40–60 วินาที ตั้งแต่ปี 1986 ห้องเก็บสัมภาระบนเครื่องบินต้องใช้วัสดุป้องกันไฟ และในปี 1998 ต้องติดตั้งระบบตรวจจับและดับไฟ

เครื่องดับเพลิงฮาลอนที่ใช้ฮาลอน 1301ถูกใช้กันอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมการบินเนื่องจากประสิทธิภาพสูงเมื่อเทียบกับน้ำหนัก อย่างไรก็ตาม เนื่องจากฮาลอนเป็นสารที่ก่อให้เกิดการทำลายชั้นโอโซน การใช้งานในระบบดับเพลิงของอุตสาหกรรมการบินจึงเป็นหนึ่งในไม่กี่กรณีที่ยังได้รับอนุญาตอยู่ในปัจจุบัน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*List of in-flight fire accidents on the Aviation Safety Network

หมวดหมู่:ประเภทของไฟไหม้
หมวดหมู่:อุบัติเหตุและเหตุการณ์ทางการบิน
หมวดหมู่:ความเสี่ยงทางการบิน
หมวดหมู่:ไฟไหม้เครื่องบิน
หมวดหมู่:อุบัติเหตุและเหตุการณ์บนเครื่องบินที่เกิดจากไฟไหม้บนเครื่องบิน