ศูนย์การทหารปืนใหญ่

**ศูนย์การทหารปืนใหญ่ **มีศูนย์บัญชาการตั้งอยู่ ณ ค่ายพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สังกัดกองทัพบกไทย ตั้งอยู่ที่ ตำบลเขาพระงาม อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี วันที่ 1 ตุลาคม 2568 พลตรี สมศักดิ์ นุตพันธุ์  เป็นผู้อำนวยการ

## ประวัติศูนย์การทหารปืนใหญ่
**ศูนย์การทหารปืนใหญ่** ซึ่งเป็นหัวหน้าเหล่าและสายวิทยาการปืนใหญ่สนามและการต่อสู้ป้องกันภัย ทางอากาศของ ทบ. ในปัจจุบันนี้นั้น ถือกำเนิดมาจาก จเรทัพบก ซึ่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะดำรงพระราชอิสริยยศเป็น พลเอก สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ฯ สยามกุฏราชกุมาร ทรงดำรงตำแหน่งเป็นจเรทัพบกและมีนายพันเอกพระประสิทธิ์ราชศักดิ์ เป็นผู้ช่วยจเรทัพบก เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2446 โดยให้ขึ้นตรงต่อกรมยุทธนาธิการ (ทบ.) สาเหตุที่โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งจเรทัพบกขึ้นก็เพราะเริ่มมีหน่วยทหารประจำหัวเมืองต่าง ๆ หลายหัวเมือง จำเป็นต้องมีผู้ตรวจการทหารบกทำการตรวจตราต่างพระเนตรพระกรรณ
# ต่อมาในปี 2448 เปลี่ยนชื่อจากจเรทัพบกเป็นกรมจเรทัพบก คงมีเจ้าหน้าที่เพียง 2 ตำแหน่ง ดังเดิม.
# ครั้นปี 2449 ได้เพิ่มเจ้าหน้าที่ให้อีก 2 ตำแหน่ง คือ ผู้ช่วยจเรทหารราบ และผู้ช่วยจเรทหารปืนใหญ่ พระยาภักดีภูธร (ชื่น ภักดีกุล) ในขณะนั้นมียศ นายพันตรี หลวงสุรยุทธโยธาหาญ เป็นผู้ช่วยจเรทหารราบ และนายพันตรี หลวงศัลวิธานนิเทศ เป็นผู้ช่วยจเรทหารปืนใหญ่.
# ในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2541 โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งจเรทหารปืนใหญ่, จเรทหารช่างและจเรพัสดุขึ้น 3 ตำแหน่ง

ครั้นถึงวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2451 กรมยุทธนาธิการ ได้ปรับปรุงกิจการจเร ใหม่โดยจัด ตั้งจเรเหล่า และ กำหนด หน้าที่จเรไว้เป็นข้อบังคับจเรทหารบก แบ่งเป็นจเรทัพบก, จเรทหารราบ, จเรทหารม้า, จเรทหารปืนใหญ่, จเรทหารช่าง และจเรพัสดุ สำนักงานจเรต่าง ๆ เป็นส่วนรวมว่าจเรทหารบกแผนกจเรทหารปืนใหญ่ ซึ่งกลายเป็นศูนย์การทหารปืนใหญ่ ในปัจจุบัน โดยสมบูรณ์ เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2451

ในตอนปลายรัชกาล (2453) มีการขยายกำลังกองทัพครั้งใหญ่ คือมีกำลัง 10 กองพล หน่วยส่วนกลาง มีถึง 12 หน่วย สำหรับแผนกจเรทหารปืนใหญ่ของกรมยุทธนาธิการนั้นมี พลตรี กรมหมื่นกำแพงเพชรอรรคโยธิน ผู้บัญชาการกองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ทรงรั้งตำแหน่งจเรทหาร ปืนใหญ่และจเรทหารช่างด้วย เมื่อปืนใหญ่มีระยะยิงไกลขึ้นและกระสุนมีอำนาจมากขึ้น จะเป็นทีจะต้องหา สนามยิงปืน ที่เหมาะสม และมีความปลอดภัยเพียงพอ กองทัพบกจึงตกลงใจให้สร้างสนามยิงปืนใหญ่ขึ้นที่ตำบล โคกกระเทียม อำเภอเมือง ลพบุรี ในปี 2457 คือที่ตั้งศูนย์การทหารปืนใหญ่ปัจจุบันนี้ โดยมี **พลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช** ครั้งดำรงตำแหน่งเป็นผู้ช่วยเสนาบดีกระทรวงกลาโหม จเรการปืนใหญ่ ทหารบกและรักษาการ ผู้บังคับการ **โรงเรียน** ทหารปืนใหญ่เป็นแม่กองงานท่านแรก วันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2481 แผนกที่ 3 กรมจเรทหารบก (บก.ศป.) ได้ย้ายมารวมกับ กองโรงเรียนทหาร ปืนใหญ่ที่โคกกระเทียม และแปรสภาพ เป็นแผนกปืนใหญ่กรมเสนาธิการทหารบก เมื่อ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2484
# พ.ศ. 2488 แผนกปืนใหญ่กรมเสนาธิการทหารบกได้แปรสภาพเป็นกรมจเรทหารปืนใหญ่
# วันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2495 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสนามยิงปืนใหญ่ โคกกระเทียม ซึ่งเป็นที่ตั้งกรมจเรทหารปืนใหญ่ว่า **ค่ายพหลโยธิน**
# 6 สิงหาคม พ.ศ. 2495 กรมจเรทหารปืนใหญ่ แปรสภาพเป็น กรมการทหารปืนใหญ่ขึ้นตรงต่อกรมยุทธศึกษาทหารบก
# ปี พ.ศ. 2497 กรมทหารปืนใหญ่ได้แปรสภาพเป็นศูนย์การทหารปืนใหญ่ลง 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 จึงอาจกล่าวได้ว่า และในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 คือวันเกิดของศูนย์การทหารปืนใหญ่อีกด้วย

# 29 ธันวาคม พ.ศ. 2562 ค่ายพหลโยธินได้เปลี่ยนนามค่ายเป็น ค่ายพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร หรือเรียกสั้น ๆ ว่า *ค่ายภูมิพล*

## หน่วยขึ้นตรง

* โรงเรียนทหารปืนใหญ่ ศูนย์การทหารปืนใหญ่
* กองพันทหารปืนใหญ่ ศูนย์การทหารปืนใหญ่
* กองบริการ ศูนย์การทหารปืนใหญ่
* หน่วยตรวจโรค ศูนย์การทหารปืนใหญ่

## รายพระนามและชื่อผู้บัญชาการศูนย์การทหารปืนใหญ่
# พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (กิ่ม พหลโยธิน) (พ.ศ. 2435 - 2447)
# พลตรี พระยาสีหราชเดโชชัย (พ.ศ. 2447 - 2458)
# พลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช (พ.ศ. 2458 - 2463)
# พลตรี พระอมรวิสัยสรเดช (พ.ศ. 2463 - 2469)
# พันเอก หม่อมเจ้านิลประภัศร เกษมศรี (พ.ศ. 2469 - 2473)
# พันเอก พระศรายุทธสรสิทธิ์ (พจน์ พหลโยธิน) (พ.ศ. 2473 - 2475)
# พันเอก พระยาฤทธิอัคเนย์ (สละ เอมะศิริ) (พ.ศ. 2475 - 2475)
# พันตรี หลวงสินาดโยธารักษ์ (ชิต มั่นศิลป์) (พ.ศ. 2476 - 2476)
# พันตรี หลวงเกรียงศักดิ์พิชิต (พ.ศ. 2476 - 2481)
# พันตรี หลวงสวัสดิ์สรยุทธ (พ.ศ. 2480 - 2484)
# พันเอก อุทัย วงศ์วีรเดช (พ.ศ. 2486 - 2494)
# พันเอก ประสิทธิ์ อะดุงเดชจรูญ (พ.ศ. 2486 - 2487)
# พลจัตวา หลวงประเสริฐศัตราวุธ (พ.ศ. 2487 - 2487)
# พันเอก หลวงจุลยุทธยรรยง (ดล บุนนาค) (พ.ศ. 2489 - 2491)
# พลตรี ชาญ วุฒิรณประมวลธน (พ.ศ. 2494 - 2495)
# พลตรี เฉลิม พงษ์สวัสดิ์ (พ.ศ. 2495 - 2500)
# พลตรี สาธร กาญจนรักษ์ (พ.ศ. 2500 - 2507)
# พลตรี วรวิทย์ เศรษฐบุตร (พ.ศ. 2507 - 2517)
# พลตรี สัมผัส พาสนยงภิญโญ (พ.ศ. 2517 - 2522)
# พลตรี อัมพร สมบูรณ์ยิ่ง (พ.ศ. 2522 - 2525)
# พลตรี อรรคพล สมรูป (พ.ศ. 2525 - 2526)
# พลตรี ศิรินทร์ ธูปกล่ำ (พ.ศ. 2526 - 2530)
# พลตรี อำพน บุตรเมฆ (พ.ศ. 2530-2533)
# พลตรี วิศาล กังวาลไกล (พ.ศ. 2533 - 2535)
# พลตรี พิชัย ฉินนะโสต (พ.ศ. 2535 - 2538)
# พลตรี ไพบูลย์ กาญจนพิบูลย์ (พ.ศ. 2538 - 2542)
# พลตรี ประเสริฐ กาสุวรรณ (พ.ศ. 2542 - 2544)
# พลตรี วิบูลย์ ปิยะพิสุทธิ์ (พ.ศ. 2544 - 2546)
# พลตรี สายชล ทับพุ่ม (พ.ศ. 2550 - 2552)
# พลตรี วีระพันธ์ เกตุรัตน์   (พ.ศ. 2552 - 2553
# พลตรี เฉลิมเกียรติ เมฆทรัพย์ (พ.ศ. 2553 - 2555)
# พลตรี บุญธรรม โอริส (พ.ศ. 2555 - 2557)
# พลตรี สุรศักดิ์ แพน้อย (พ.ศ. 2557 - 2559)
# พลตรี ณรงค์ศักดิ์ อัมรานนท์ (พ.ศ. 2559 - 2560)
# พลตรี ไกรเวทย์ พูลอำไภย์ (พ.ศ. 2560 - 2561)
# พลตรี เฉลิมเกียรติ พิมพ์ทนต์ (พ.ศ. 2561 - 2562)
#พลตรี วิสันติ สระศรีดา (พ.ศ. 2562 - 2563)
#พลตรี ทวนชัย นัดนะรา (พ.ศ. 2563 - 2564)
#พลตรี นพสิทธิ์ คงชินศาสตร์ธิติ (พ.ศ. 2564 - 2566)
#พลตรี พิศิษฐ ปัญญานะ ​ (พ.ศ. 2566 - 2568)
#พลตรี สมศักดิ์ นุตพันธุ์ (พ.ศ. 2568 - ปัจจุบัน) 
ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งและในวงเล็บเป็นระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง

## สถานที่สำคัญภายในค่าย
ในปัจจุบันมีการเปิดค่ายทหารให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว ในค่ายทหารต่าง ๆ ของจังหวัดลพบุรี เช่นเดียวกับศูนย์การทหารปืนใหญ่ฯ แห่งนี้ การเที่ยวชมแหล่งท่องเที่ยวในเขตทหาร ที่เดี๋ยวนี้มีค่ายทหารหลายแห่ง เปิดประตูให้คนทั่วไปเข้ามาท่องเที่ยว อย่างที่ "ศูนย์การทหารปืนใหญ่" ค่ายพหลโยธิน อ.เมืองลพบุรี จ.ลพบุรี ซึ่งมีสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ ดังนี้
# **กองบัญชาการเขาน้ำโจน (ตึกชาโต้)**  จัดสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2487 ตั้งอยู่บนเขาน้ำโจน เป็นศิลปกรรมแบบฝรั่งเศส สร้างด้วยหินทั้งหลัง ออกแบบให้มีลักษณะของป้อมปราการที่แข็งแกร่งดุจหินผา มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ในห้วงสงครามมหาเอเชียบูรพา โดย ฯพณฯ จอมพล ป.พิบูลสงคราม ได้ใช้ตึกนี้เป็นตึกบัญชาการวางแผนยุทธศาสตร์
# **พิพิธภัณฑ์พลเอกพระยาพหลพลพยุหเสนา**  พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ ได้จัดที่บ้านพักของท่าน ซึ่งเคยเป็นผู้อำนวยการแผนกโรงเรียนทหารปืนใหญ่โคกกระเทียมลพบุรี จัดเป็นห้องต่างๆ ได้แก่ ห้องรับแขก ห้องส่วนตัว มีตู้ของใช้เสื้อผ้า และห้องเก็บของ
# **ตึกพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ 111 ปี** ฯพณฯ พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)  ภายในพิพิธภัณฑ์ ส่วนใหญ่จะเป็นภาพของที่ระลึก เหรียญตราและชุดเครื่องแบบ
# **พิพิธภัณฑ์อาวุธทหารปืนใหญ่** เป็นที่เก็บรวบรวมปืน และอาวุธยุทโธปกรณ์ของทหารปืนใหญ่ อาทิเช่น ปืนใหญ่โบราณ ปืนใหญ่มหาชัย ปืนใหญ่มหาฤกษ์ ปืนใหญ่โบราณเนื้อทองเหลือง ปืนใหญ่ภูเขาเบอร์ 51 เป็นต้น
# **อนุสรณ์สถาน จอมพล ป.พิบูลสงคราม** ปรับปรุงจากบ้านพักนายทหารสัญญาบัตร หมายเลข 59 สร้างในปี พ.ศ. 2481 ซึ่งเป็นบ้านพักของ **ฯพณฯ จอมพล ป.พิบูลสงคราม** ในขณะที่ ฯพณฯ ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีสมัยแรก
# **อนุสาวรีย์ จอมพล ป.พิบูลสงคราม** จัดสร้างขึ้นเมื่อพ.ศ. 2522 เพื่อเป็นอนุสรณ์ระลึกถึงคุณงามความดีของ ฯพณฯ ที่มีต่อประเทศชาตินานัปการ
# **อนุสาวรีย์ พลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา** ที่จัดสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2503 เพื่อเป็นอนุสรณ์ระลึกถึงคุณงามความดีของ ฯพณฯ ผู้ซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็น "เชษฐบุรุษ"ของไทย
# **หลวงพ่อเขาน้ำโจน เป็นพระพุทธรูป** หินทรายปางนาคปรก สมัยลพบุรี เป็นที่เคารพสักการบูชาของชาวค่ายพหลโยธินและบริเวณใกล้เคียง เป็นพระพุทธรูปที่มีความเก่าแก่และงดงามอย่างยิ่ง

## พระบรมราชานุสาวรีย์

**พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร** เป็นพระบรมราชานุสาวรีย์ที่เป็นหัวใจ จุดหลักสำคัญ และศูนย์กลางของศูนย์การทหารปืนใหญ่ ค่ายภูมิพล

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ศูนย์การทหารปืนใหญ่ ค่ายพหลโยธิน 

หมวดหมู่:ค่ายทหารในจังหวัดลพบุรี
หมวดหมู่:กองทัพบกไทย
หมวดหมู่:ก่อตั้งในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2497