ประมวลกฎหมาย

**ประมวลกฎหมาย** () คือกฎหมายซึ่งรวมบทกฎหมายต่าง ๆ ในเรื่องเดียวกันเข้าไว้ด้วยกัน และได้จัดให้มีการบัญญัติอย่างเป็นระบบ มีการจัดสรรให้เป็นหมวดหมู่อย่างเรียบร้อย และมีข้อความเท้าถึงซึ่งกันและกัน โดยประมวลกฎหมายมีลำดับศักดิ์ของกฎหมายเท่ากับพระราชบัญญัติเนื่องจากเป็นกฎหมายที่ออกโดยฝ่ายนิติบัญญัติ

## ประวัติ
### ประมวลกฎหมายโบราณ
การประมวลกฎหมายเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในหลายอารยธรรมทั่วโลก โดยหนึ่งในหลักฐานที่เก่าแก่และสมบูรณ์มากที่สุดคือประมวลกฎหมายฮัมมูราบีจากศิลาจารึกที่สลักไว้ราว 1,750 ปีก่อนคริสตกาล ประมวลกฎหมายนี้ประกอบด้วยคำพิพากษา 282 ฉบับที่ตราขึ้นโดยฮัมมูราบี ซึ่งจัดเรียงเป็นบทต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับด้านต่าง ๆ ของสังคมในช่วงต้นสหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล เช่น ครอบครัว ทรัพย์สิน การค้าและแรงงาน ถือเป็นหนึ่งในประมวลกฎหมายโบราณที่มีชื่อเสียงมากที่สุด

ในสาธารณรัฐโรมันก็มีการประมวลกฎหมาย เช่น กฎหมายสิบสองโต๊ะจากราว 450 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งเป็นการนำจารีตโรมันมาประมวลให้เป็นกฎหมายลายลักษณ์อักษร มีการพยายามเขียนให้ครอบคลุมชีวิตของชาวโรมันให้ครบถ้วนที่สุด มีการมอบสิทธิที่เท่าเทียมต่อกันมากขึ้น และเป็นรากฐานไปสู่ประมวลกฎหมายจัสติเนียน ซึ่งเป็นการประมวลกฎหมายโรมันที่เป็นรากฐานให้แก่ระบบซีวิลลอว์ในปัจจุบัน

ในจีนโบราณก็มีการประมวลกฎหมายเช่นกัน โดยประมวลกฎหมายที่มีชื่อเสียงที่สุดคือประมวลกฎหมายถัง ซึ่งถูกตราขึ้นในราชวงศ์ถัง มีเนื้อหาครอบคลุมกฎหมายอาญา การปกครอง การคลัง ฯลฯ ประมวลกฎหมายนี้มีคำอธิบายประกอบที่ให้เหตุผลทางกฎหมายและปรัชญาตามหลักขงจื๊ออย่างละเอียด ถือเป็นแม่แบบให้ระบบกฎหมายในเอเชียตะวันออกที่ทรงอิทธิพลสูงสุด

### ประมวลกฎหมายสมัยใหม่
การประมวลกฎหมายแบบสมัยใหม่เริ่มต้นจากยุโรปโดยกลุ่มนักกฎหมายสายมนุษยนิยม ซึ่งวิพากษ์วิจารณ์ระบบกฎหมายยุโรปในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 ว่าขาดความชัดเจนและความสอดคล้องกัน ทำให้กฎหมายซับซ้อนเกินไปและถูกลดความสำคัญลง ทำให้ธรรมเนียมปฏิบัติระดับท้องถิ่นและระดับภูมิภาคจำนวนนับไม่ถ้วนกลายเป็นกฎหมายหลักแทนกฎหมายลายลักษณ์อักษรไป ทำให้เกิดความซ้ำซ้อนและล่าช้าในการพิจารณาคดีความ ทำให้พวกเขามองว่าทางออกนั้นอยู่ที่การออกกฎหมายใหม่ของรัฐที่ชัดเจนและปรับให้เข้ากับความต้องการของยุคสมัย

แนวคิดเรื่องการประมวลกฎหมายก็ได้รับการส่งเสริมอย่างมากจากยุคเรืองปัญญาด้วยแนวคิดอย่างกฎธรรมชาติและทฤษฎีใหม่เกี่ยวกับรัฐและสังคมจากนักปรัชญาหลายคน เช่น จอห์น ล็อก วอลแตร์ ฌ็อง-ฌัก รูโซ เพื่อปลดปล่อยปัจเจกชนจากพันธนาการในยุคกลางและอำนาจแบบดั้งเดิมด้วยประมวลกฎหมายที่จัดเรียงบทกฎหมายในลำดับที่สมเหตุสมผลโดยอาศัยการอนุมานเชิงตรรกะและคณิตศาสตร์อย่างเข้มงวด มีเนื้อหาที่ชัดเจนและเข้าใจได้ทั่วไป และสามารถคุ้มครองสิทธิธรรมชาติและสิทธิทางกฎหมายของปัจเจกบุคคลได้

ประมวลกฎหมายสมัยใหม่ที่ทรงอิทธิพลมีหลายฉบับ เช่น ประมวลกฎหมายนโปเลียนของประเทศฝรั่งเศสและเบือร์แกร์ลีเชสเกเซทซ์บุคของประเทศเยอรมนี ซึ่งเป็นต้นแบบให้แก่ประเทศต่าง ๆ ในการจัดทำประมวลกฎหมายแพ่งของตนเอง

## ในประเทศไทย
ประมวลกฎหมายฉบับแรกของประเทศไทย ก็คือ กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ. 127 ซึ่งนับได้ว่าเป็นประมวลกฎหมายอาญาที่ทันสมัยมากในขณะนั้น เพราะได้นำหลักกฎหมายอาญาอันเป็นที่นิยมอยู่ในประเทศต่าง ๆ มาพิจารณาดัดแปลงให้เข้ากับสภาพแวดล้อมของไทยอันเป็นการยกระดับประเทศขึ้นสู่ระดับอารยประเทศ

ในปัจจุบัน ประเทศไทยมีประมวลกฎหมายอยู่ทั้งสิ้น 8 ฉบับ ได้แก่
#ประมวลกฎหมายอาญาทหาร
#ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
#ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
#ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
#ประมวลรัษฎากร
#ประมวลกฎหมายที่ดิน
#ประมวลกฎหมายอาญา
#ประมวลกฎหมายยาเสพติด

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*ประมวลกฎหมายของประเทศไทย จาก สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

หมวดหมู่:บ่อเกิดของกฎหมาย
หมวดหมู่:ประมวลกฎหมาย