ซัดดัม ฮุสเซน

**ซัดดัม ฮุสเซน** () หรือ **ศ็อดดาม ฮุซัยน์ อับดุลมะญีด อัตติกรีตี** (อาหรับ: صَدَّام حُسَيْن عَبْد الْمَجِيد التِّكْرِيتِيّ; ละติน: Ṣaddām Ḥusayn ʿAbd al-Majīd al-Tikrītī; 28 เมษายน พ.ศ. 2480 – 30 ธันวาคม พ.ศ. 2549) เป็นนักการเมืองและนักปฏิวัติชาวอิรัก ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีคนที่ 5 ของสาธารณรัฐอิรัก ตั้งแต่ พ.ศ. 2522 จนกระทั่งถูกโค่นอำนาจใน พ.ศ. 2546 ระหว่างการบุกครองอิรัก พ.ศ. 2546 โดยกองกำลังนานาชาตินำโดยสหรัฐอเมริกา ก่อนหน้านั้นเขาเคยดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีตั้งแต่ พ.ศ. 2511 ถึง พ.ศ. 2522 และดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีตั้งแต่ พ.ศ. 2522 ถึง พ.ศ. 2534 และ ตั้งแต่ พ.ศ. 2537 ถึง พ.ศ. 2546 ซัดดัมเป็นสมาชิกคนสำคัญของพรรคอาหรับสังคมนิยม (พรรคบะอษ์) และเป็นผู้สนับสนุนลัทธิบะอษ์ซึ่งเป็นการผสมผสานระหว่างอุดมการณ์ชาตินิยมอาหรับและสังคมนิยมอาหรับ นโยบายและอุดมการณ์ที่เขาส่งเสริมโดยรวมมักถูกเรียกว่า “ซัดดัมมิสม์ (Saddamism)” ซึ่งถือเป็นรูปแบบหนึ่งของบาธิสม์ที่มีลักษณะเอนเอียงไปทางฝ่ายขวา

ซัดดัมเกิดใกล้เมืองติกรีตในครอบครัวชาวมุสลิมซุนนี เขาเข้าร่วมพรรคบะอษ์ที่มีแนวคิดปฏิวัติใน พ.ศ. 2500 และมีบทบาทสำคัญในการปฏิวัติ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2511 ซึ่งทำให้พรรคบะอษ์ขึ้นสู่อำนาจในอิรัก และทำให้เขาได้เป็นรองประธานาธิบดีภายใต้การนำของ อาห์เหม็ด ฮัสซัน อัล-บักร์ ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดี ซัดดัมได้ดำเนินนโยบายสำคัญหลายประการ เช่น การโอนกิจการของบริษัทน้ำมันอิรักมาเป็นของรัฐ (nationalization), การกระจายโครงสร้างเศรษฐกิจ, การจัดบริการสาธารณสุขและการศึกษาฟรี และการสนับสนุนสิทธิสตรี นอกจากนี้ เขายังมีบทบาทในการปราบปรามการก่อกบฏของชาวเคิร์ดในสงครามอิรัก–เคิร์ดครั้งที่สอง และลงนามในข้อตกลงแอลเจียร์กับอิหร่านในปี 2518 เพื่อยุติข้อพิพาทด้านพรมแดนระหว่างสองประเทศ ภายหลังการลาออกของอัล-บักร์ในปี 2522 ซัดดัมจึงขึ้นสู่อำนาจอย่างเป็นทางการ ในฐานะประธานาธิบดี ซัดดัมได้พัฒนาลัทธินิยมตัวผู้นำอย่างเปิดเผย และปกครองรัฐบาลด้วยรูปแบบเผด็จการ ตำแหน่งสำคัญทางการเมืองและการทหารส่วนใหญ่ถูกมอบให้กับชาวซุนนี แม้จะเป็นประชากรส่วนน้อยของประชากรอิรักทั้งหมด

หลังขึ้นสู่อำนาจในปี 2522 ซัดดัมได้กวาดล้างคู่แข่งทางการเมืองภายในพรรคของตน ต่อมาในปี 2523 เขาได้สั่งบุกอิหร่าน โดยอ้างเหตุผลว่าต้องการยึดครองจังหวัดฆูเซสถาน ซึ่งมีชาวอาหรับเป็นประชากรส่วนใหญ่ และเพื่อยุติความพยายามของอิหร่านในการเผยแพร่การปฏิวัติอิสลามไปยังโลกอาหรับ ในปี 2531 เมื่อสงครามกับอิหร่านสิ้นสุดลงโดยไม่มีฝ่ายใดได้รับชัยชนะอย่างเด็ดขาด ซัดดัมได้สั่งดำเนินการทัพอัลอันฟาล ต่อกลุ่มกบฏชาวเคิร์ดที่เข้าข้างอิหร่าน ต่อมาเขาได้กล่าวหาคูเวตซึ่งเคยเป็นพันธมิตรว่าเจาะบ่อน้ำมันล้ำเข้าไปในแหล่งน้ำมันของอิรัก ก่อนจะลุกลามกลายเป็นการบุกครองคูเวตในปี 2533 ซึ่งเหตุการณ์นี้นำไปสู่สงครามอ่าวในปีต่อมา และจบลงด้วยความพ่ายแพ้ของอิรักต่อกองกำลังพันธมิตรที่นำโดยสหรัฐอเมริกา ภายหลังสงคราม กองกำลังของซัดดัมได้ปราบปรามการลุกฮือในอิรัก พ.ศ. 2534 ซึ่งชนวนเหตุเกิดจากชาวเคิร์ดและชาวชีอะห์ที่ต้องการโค่นล้มรัฐบาล รวมถึงการลุกฮืออื่น ๆ ในปี 2542 หลังจากสามารถรักษาอำนาจไว้ได้ ซัดดัมได้ดำเนินนโยบายที่เน้นศาสนาอิสลามมากขึ้นผ่านโครงการที่เรียกว่า Faith Campaign ในปี 2546 กองกำลังพันธมิตรที่นำโดยสหรัฐฯ ได้บุกครองอิรัก โดยกล่าวหาว่าซัดดัมและอิรักว่าลักลอบพัฒนาอาวุธทำลายล้างสูง และมีความเกี่ยวข้องกับกลุ่มอัลกออิดะฮ์ กองกำลังพันธมิตรได้โค่นล้มรัฐบาลของเขาและจับกุมตัวเขาได้เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2546 ภายหลังการพิจารณาคดี ซัดดัมถูกศาลพิเศษของอิรักตัดสินว่ามีความผิดฐานอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ ในคดีสังหารหมู่ชาวชีอะห์ 148 คน เมื่อ พ.ศ. 2525 และถูกพิพากษาประหารชีวิตด้วยการแขวนคอ เขาถูกประหารชีวิตเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2549

ซัดดัมเป็นบุคคลที่ก่อให้เกิดความเห็นแตกแยกอย่างมาก และครอบงำการเมืองอิรักยาวนานถึง 35 ปี พร้อมกับการสร้างลัทธิบูชาบุคคลรอบตัวเขา ชาวอาหรับจำนวนหนึ่งมองว่าเขาเป็นผู้นำที่แข็งกร้าวซึ่งท้าทายจักรวรรดินิยมอเมริกา ต่อต้านการยึดครองปาเลสไตน์ของอิสราเอล และต่อต้านการแทรกแซงจากต่างชาติในภูมิภาค ในทางกลับกัน ชาวอิรักจำนวนมากโดยเฉพาะชาวชีอะห์และชาวเคิร์ด มองเขาเป็นเผด็จการที่รับผิดชอบต่อการปราบปรามอย่างรุนแรง การสังหารหมู่ และความอยุติธรรมหลายประการ ฮิวแมนไรตส์วอตช์ ประเมินว่าระบอบการปกครองของซัดดัมมีส่วนรับผิดชอบต่อการเสียชีวิตหรือการสูญหายของชาวอิรักประมาณ 250,000 ถึง 290,000 คน รัฐบาลของซัดดัมถูกนักวิเคราะห์หลายคนอธิบายว่าเป็นระบอบอำนาจนิยมและระบบรวบอำนาจเบ็ดเสร็จ และบางคนก็เปรียบเทียบกับลัทธิฟาสซิสต์ แม้ว่าการใช้คำจำกัดความเหล่านี้ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอยู่

## วัยเยาว์
ซัดดัม ฮุสเซนเกิดที่เมืองเอาญะห์ ห่างจากเมืองติกรีต 13 กิโลเมตร ในครอบครัวของคนเลี้ยงแกะ แม่ชื่อศุบฮะห์ ตุลฟะห์ ตั้งชื่อให้ว่า "ศ็อดดาม" ซึ่งแปลว่า "ชนแหลก" ในภาษาอาหรับ ฮุเซน อับดุลมาญิด พ่อของซัดดัม หายตัวไปก่อนที่ซัดดัมเกิด 6 เดือน หลังจากนั้นไม่นาน พี่ชายวัยสิบสามขวบของซัดดัมก็เสียชีวิตด้วยโรคมะเร็ง แม่ของซัดดัมเศร้าโศกเสียใจเป็นอันมาก และปฏิเสธที่จะเลี้ยงดูซัดดัมเมื่อแรกเกิด ซัดดัมถูกส่งไปอยู่กับค่อยรุลลอห์ ตุลฟะห์ พี่ชายของแม่จนกระทั่งอายุสามปี แม่ของซัดดัมแต่งงานใหม่ และมีลูกอีกสามคน พ่อเลี้ยงของซัดดัมปฏิบัติต่อซัดดัมแย่มากหลังจากที่ซัดดัมกลับไปอยู่ด้วย เมื่อซัดดัมอายุราว 10 ปี เขาก็ย้ายกลับไปอยู่กับลุงอีกครั้ง
ค่อยรุลลอห์ ตุลฟะห์ เป็นชาวมุสลิมนิกายสุหนี่ที่เคร่งศาสนา และเคยผ่านสงครามระหว่างอิรักและสหราชอาณาจักรใน พ.ศ. 2484 บุคคลผู้นี้ภายหลังกลายเป็นที่ปรึกษาที่ใกล้ชิดกับซัดดัมมาก ซัดดัมเข้าเรียนระดับมัธยมศึกษาในแบกแดดตามคำแนะนำของลุง ซัดดัมเข้าศึกษานิติศาสตร์อยู่สามปี ในปีพ.ศ. 2500 ก่อนจะออกจากวิทยาลัยไปเข้าร่วมพรรคบะอษ์ซึ่งลุงของเขาสนับสนุน

หนึ่งปีหลังจากซัดดัมเข้าร่วมพรรคบะอษ์ กลุ่มทหารซึ่งนำโดยนายพลอิบด์ อัล-คะริม กอซิม ได้ยึดอำนาจจากกษัตริย์ฟัยศ็อลที่ 2 พรรคบะอษ์ต่อต้านรัฐบาลใหม่ ใน พ.ศ. 2502 ซัดดัมเข้าร่วมในการสังหารนายกรัฐมนตรีกอซิม แต่ไม่สำเร็จ ซัดดัมได้รับบาดเจ็บและหนีไปซ่อนตัวอยู่ในซีเรียและอียิปต์ โดยซัดดัมถูกลงโทษประหารชีวิต

## ขึ้นสู่อำนาจ
พ.ศ. 2506 กอซิมถูกยึดอำนาจจากการก่อรัฐประหารซึ่งพรรคบะอษ์ร่วมสนับสนุน อับดุล ซาลัม อาริฟ ขึ้นเป็นประธานาธิบดีและพรรคบะอษ์ได้ร่วมคณะรัฐมนตรี ในช่วงนี้ซัดดัมแต่งงานกับซาญิดะห์ ตุลฟะห์ ลูกของลุง ต่อมาอารีฟขัดแย้งกับพรรคบะอัธ และขับออกจากรัฐบาล ซัดดัมถูกจับใน พ.ศ. 2507

พรรคบะอษ์ขึ้นมามีอำนาจใน พ.ศ. 2511 หลังจากที่ก่อรัฐประหารยึดอำนาจจากอาริฟ อะฮ์มัด อัลบะกัร ขึ้นเป็นประธานาธิบดี และซัดดัมได้รับตำแหน่งรองประธานาธิบดี ใน พ.ศ. 2519 ซัดดัมได้รับตำแหน่งนายพลในกองทัพอิรัก ซัดดัมเริ่มมีอิทธิพลในรัฐบาลสูงขึ้นเรื่อย ๆ ซัดดัมเป็นผู้วางแผนนโยบาลการต่างประเทศ และเป็นตัวแทนในพิธีทางการทูตต่าง ๆ หลังจากที่กุมอำนาจอยู่เบื้องหลังมาสิบเอ็ดปี ซัดดัมขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีในวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2522 หลังจากนั้นไม่นาน สมาชิกพรรคบะอษ์ 22 คนถูกสั่งประหารชีวิตในข้อหากบฏ

ซัดดัมพัฒนาประเทศให้ทันสมัย โดยมีการให้เสรีภาพสตรีที่เพิ่มขึ้น และให้งานตำแหน่งสูง ๆ ในรัฐบาลและอุตสาหกรรม ซัดดัมยังสร้างระบบกฎหมายแบบตะวันตก ทำให้อิรักเป็นประเทศเดียวในอ่าวเปอร์เซียที่ไม่ได้ปกครองด้วยกฎหมายอิสลาม (ชะรีอะฮ์) ซัดดัมสร้างลัทธิชาตินิยมอิรัก บ่อยครั้งที่เขาเอ่ยถึงยุคสมัยอับบาซียะฮ์ ซึ่งแบกแดดเป็นศูนย์กลางทางด้านการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของโลกอาหรับ เขายังเน้นบทบาทของอิรักในยุคก่อนศาสนาอิสลามในฐานะเมโสโปเตเมีย ซึ่งเป็นอารยธรรมเก่าแก่สมัยโบราณ โดยกล่าวโดยอ้อมไปถึงผู้นำสมัยโบราณอย่างพระเจ้าเนบูคัดเนสซาร์ที่ 2 และพระเจ้าฮัมมูราบี ซัดดัมทุ่มเททรัพยากรให้กับการค้นคว้าทางโบราณคดี เขายังได้พยายามรวมลัทธิแพนอาหรับกับชาตินิยมอิรัก ด้วยการสนับสนุนภาพของโลกอาหรับที่รวมเป็นหนึ่งเดียวภายใต้การนำของอิรัก ความนิยมตัวผู้นำซัดดัมกระจายทั่วสังคมอิรัก ภาพของซัดดัมปรากฏทั่วไปทั้งบนอาคาร โรงเรียน สนามบิน ร้านค้าต่าง ๆ เช่นเดียวกับบนเงินตราของอิรัก

## การไต่สวน

วันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2547 ซัดดัมและสมาชิกระดับสูงของพรรคบะอษ์อีก 11 คน ซึ่งในขณะนั้นอยู่ในความควบคุมของกองทัพสหรัฐฯ ได้ถูกส่งมอบทางอำนาจทางกฎหมายให้กับรัฐบาลชั่วคราวของอิรัก เพื่อนำตัวเข้ารับการไต่สวนในข้อหาก่ออาชญากรรมสงคราม อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ และฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ซัดดัมถูกตั้งข้อหาโดยศาลพิเศษ ในการก่ออาชญากรรมต่อชาวเมืองดูเญล ใน พ.ศ. 2525 ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากความพยายามสังหารซัดดัมที่เมืองนั้นไม่สำเร็จ ข้อกล่าวหาประกอบไปด้วยการฆาตกรรมคน 148 คน การทรมานผู้หญิงและเด็ก และการจับกุม 399 คนอย่างไม่ถูกกฎหมาย ในวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 ซัดดัม ฮุสเซนถูกตัดสินว่ามีความผิด และถูกตัดสินประหารชีวิตโดยการแขวนคอ ซัดดัมถูกประหารชีวิตโดยการแขวนคอในวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2549

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ซัดดัม ฮุสเซน นักปฏิวัติแห่งพรรคบาธ ผู้นำอิรัก ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ
* ประวัติซัดดัม ฮุสเซน โดย บีบีซีนิวส์ 
* [Saddam Hussein Biography](http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+iq0023)) 
* The Saddam Hussein Sourcebook  จาก *[[National Security Archive]]* 
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตผู้ว่าการเศาะลาฮุดดีน

หมวดหมู่:ผู้นำสูงสุด
หมวดหมู่:ประธานาธิบดีอิรัก
หมวดหมู่:รองประธานาธิบดีอิรัก
หมวดหมู่:นายกรัฐมนตรีอิรัก
หมวดหมู่:ผู้นำในสงครามเย็น
หมวดหมู่:ผู้ถูกประหารชีวิตโดยการแขวนคอ
หมวดหมู่:ผู้รอดชีวิตจากการลอบสังหาร
หมวดหมู่:อาชญากรสงคราม
หมวดหมู่:ศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยไคโร
หมวดหมู่:มุสลิมนิกายซุนนีชาวอิรัก