สถานีสามยอด

**สถานีสามยอด** () เป็นสถานีรถไฟฟ้าใต้ดิน ในเส้นทางรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล และส่วนต่อขยายของรถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรัชธรรมที่อยู่ระหว่างการก่อสร้าง โดยเป็นสถานีในระบบใต้ดินที่อยู่ภายในอาณาบริเวณเกาะรัตนโกสินทร์รอบนอก ในแนวถนนเจริญกรุง (สายสีน้ำเงิน) และถนนมหาไชย (สายสีม่วง) ในพื้นที่แขวงวังบูรพาภิรมย์และแขวงสำราญราษฎร์ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

## ที่ตั้ง
สถานีของสายเฉลิมรัชมงคล ตั้งอยู่ใต้ถนนเจริญกรุง ตั้งแต่บริเวณแยกสามยอด (จุดตัดกับถนนมหาไชย) จนถึงแยกอุณากรรณ (จุดตัดกับถนนอุณากรรณ และถนนบูรพา) ส่วนสถานีของสายฉลองรัชธรรม ตั้งอยู่ใต้ถนนมหาไชย หน้าสวนรมณีนาถ ในพื้นที่แขวงวังบูรพาภิรมย์และแขวงสำราญราษฎร์ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

สถานีสามยอดเป็นหนึ่งในสองสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินสายเฉลิมรัชมงคล ที่มีเขตที่ตั้งอยู่ในอาณาบริเวณเกาะรัตนโกสินทร์ โดยตั้งอยู่ภายใต้บริเวณเกาะรัตนโกสินทร์รอบนอก (อีกสถานีหนึ่งคือ สถานีสนามไชย ที่ตั้งอยู่ในบริเวณเกาะรัตนโกสินทร์ชั้นใน) การก่อสร้างสถานีจึงได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการกรุงรัตนโกสินทร์อย่างหนักโดยเกรงว่าการก่อสร้างสถานีรถไฟฟ้าจะทำให้ทัศนียภาพของบริเวณเกาะรัตนโกสินทร์รอบนอกเปลี่ยนไป แต่ทั้งนี้การก่อสร้างสถานีดังกล่าว การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย ได้มีการระบุขอบเขตของงานเอาไว้ภายในสัญญาการก่อสร้างฉบับที่ 1 (โครงสร้างใต้ดินช่วงหัวลำโพง - สนามไชย) ว่าการก่อสร้างจะต้องเป็นการก่อสร้างแบบออกแบบแล้วดำเนินการก่อสร้าง โดยคำนึงถึงสถาปัตยกรรมของพื้นที่โดยรอบของสถานีเป็นหลัก

ในแผนงานเบื้องต้น สถานีนี้เคยใช้ชื่อว่า **สถานีวังบูรพา** เพื่อสื่อถึงย่านวังบูรพา อันเคยเป็นที่ตั้งของวังบูรพาภิรมย์ มาก่อน แต่เมื่อพิจารณาถึงที่ตั้งสถานีพบว่าตัวสถานีอยู่ไกลจากย่านวังบูรพาพอสมควร จึงมีการเปลี่ยนชื่อสถานีเป็น **สถานีสามยอด** ตามแยกสามยอดจะสามารถสื่อถึงได้ง่ายกว่า

## การออกแบบ
สถานีสามยอดเป็นสถานีร่วมกับโครงการรถไฟฟ้าสายสีม่วง เมื่อเริ่มก่อสร้างได้รื้อถอนอาคารพาณิชย์บางส่วนด้านทิศเหนือของถนนเพื่อก่อสร้างสถานี เมื่อดำเนินการก่อสร้างได้ขุดค้นทางโบราณคดีเมื่อ พ.ศ. 2554 พบหลักฐานสำคัญ คือ แนวทางรถรางที่อยู่ใต้ถนนชั้นปัจจุบัน จึงได้วางแนวก่อสร้างให้ส่งผลกระทบต่อเส้นทางการเดินรถให้น้อยที่สุด

การออกแบบทั้งภายนอกและภายใน ได้รับการออกแบบจากคณะกรรมการกรุงรัตนโกสินทร์ ที่ต้องการให้คงความเป็นย่านวังบูรพาเอาไว้ ด้วยการใช้สถาปัตยกรรมสมัยรัชกาลที่ 5 ควบคู่กับสถาปัตยกรรมจีน-โปรตุเกส หรือชิโนโปรตุกีส ด้วยการสร้างอาคารทางเข้าสถานีจำนวนสามหลัง โดยทั้งสามหลังได้รับการออกแบบให้มีความโอ่โถงและโปร่งโล่ง เพื่อเปิดรับลมจากภายนอกอย่างเต็มที่ บริเวณทางเข้าสถานี และผนังโดยรอบได้มีการขึ้นปูนเป็นประตูบานเฟี้ยมซึ่งเป็นรูปแบบของประตูในสมัยเก่ามาปรับใช้ ส่วนบริเวณเสาสถานีและพื้นที่จำหน่ายบัตรโดยสารได้มีการนำรูปทรงและลักษณะของซุ้มประตูสามยอดมาตกแต่งเพื่อสื่อถึงประวัติศาสตร์ของพื้นที่ และภายในสถานียังได้มีการติดรูปภาพสมัยเก่าเพื่อเล่าเรื่องถึงประวัติศาสตร์และที่มาของพื้นที่ให้ผู้โดยสารได้รับทราบและรับรู้

ทั้งนี้การออกแบบพื้นที่ภายในสถานีจะใช้สีโทนเหลืองอ่อนเป็นหลักเพื่อให้สอดคล้องกับสถาปัตยกรรมโดยรวมของตัวสถานี แต่ยกเว้นเฉพาะพื้นที่เชื่อมต่อสายฉลองรัชธรรม ที่จะแซมการออกแบบด้วยโทนสีม่วง ตั้งแต่ผนัง เพดาน และสภาพแสงไฟโดยรวมของพื้นที่ เพื่อสื่อให้ทราบว่าพื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่ของสายฉลองรัชธรรม โดยจะเชื่อมต่อกับรถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรัชธรรมที่ชั้น B3


ไฟล์:MRT Sam Yot train station (Platform with sign and old-day tram images for decoration).jpg|ชานชาลาที่ 2 มุ่งหน้าสถานีท่าพระ (ผ่านสถานีบางซื่อ) และภาพรถรางในอดีตตกแต่งสถานี
ไฟล์:Transfer hall at Sam Yot Station.jpg|บริเวณพื้นที่เชื่อมต่อสายฉลองรัชธรรมในอนาคต บริเวณปลายชานชาลาหมายเลข 2 มุ่งหน้าสถานีท่าพระ (ผ่านสถานีบางซื่อ)
ไฟล์:Lower Platform Sam Yot station.jpg|ชานชาลา 1 มุ่งหน้าสถานีหลักสอง
ไฟล์:MRT Sam Yot platform Phranakorn side.jpg|ชานชาลา 2 มุ่งหน้าสถานีท่าพระ (ผ่านสถานีบางซื่อ)


## แผนผังสถานี

## รายละเอียดสถานี
### สัญลักษณ์ของสถานี
สัญลักษณ์ของสถานีเป็นซุ้มประตูสามยอด เพื่อสื่อถึงกายภาพของประตูสามยอดที่ถือเป็นประตูเมืองเก่า และอาคารราชการบริเวณแยกสามยอด โดยการออกแบบเสาและเครื่องจำหน่ายบัตรโดยสารจะใช้รูปแบบของซุ้มประตูสามยอดทั้งหมด ในส่วนของสีประจำสถานีได้เลือกใช้สีน้ำตาลแทนการใช้สีน้ำเงินเพื่อสื่อถึงความเป็นสถานีเชื่อมต่อ เพื่อให้สอดคล้องกับลักษณะของประตูสามยอดในสมัยก่อนที่ใช้ไม้ทำประตู

### รูปแบบของสถานี
สำหรับเส้นทางรถไฟฟ้าสายเฉลิมรัชมงคลเป็นชานชาลาต่างระดับ (Station with Stack Platform) เนื่องมาจากแนวถนนเจริญกรุงมีพื้นที่คับแคบ ทำให้ต้องสร้างอุโมงค์ซ้อนกัน แต่สำหรับเส้นทางสายฉลองรัชธรรม ซึ่งมีเส้นทางเดินรถตามแนวถนนมหาไชย จะเป็นชานชาลาแบบกลาง (Station with Central Platform) ในแนวตัดขวางกับถนนเจริญกรุง

### ทางเข้า-ออกสถานี
#### สายสีน้ำเงิน
ทางเข้า-ออกสถานีของสายสีน้ำเงิน มีทั้งหมดสามจุดโดยเป็นอาคารที่สร้างเหนือพื้นดินตามแนวถนนเจริญกรุง โดยทั้งสามอาคารตั้งอยู่บริเวณพื้นที่ระหว่างถนนเจริญกรุงและซอยสามยอด และคั่นกลางระหว่างอาคารด้วยซอยเจริญกรุง 5 และซอยเจริญกรุง 7 ทั้งนี้อาคารดังกล่าวทำหน้าที่เป็นชั้นขายบัตรโดยสารไปในตัว โดยผู้โดยสารจะต้องชำระค่าโดยสารและเข้าสู่พื้นที่ตรวจบัตรโดยสารตั้งแต่ชั้นนี้ก่อนลงไปยังตัวสถานีที่อยู่ใต้ดิน
* **อาคาร 1** ถนนมหาไชย, แยกสามยอด, พิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์, สวนรมณีนาถ, โรงแรมมิราม่า, เมก้า พลาซ่า สะพานเหล็ก, ศูนย์การค้าไชน่าเวิลด์,  สามยอด (บันไดเลื่อน)
* **อาคาร 2** ซอยเจริญกรุง 5 และซอยเจริญกรุง 7 (เฉพาะลิฟต์)
* **อาคาร 3** ถนนบูรพา, ถนนอุณากรรณ, วัดสุทัศน์เทพวรารามราชวรมหาวิหาร, ดิโอลด์สยามพลาซ่า (บันไดเลื่อน)


ไฟล์:MRT Sam Yot train station (placeholder buildings).jpg|อาคารสถานีรถไฟฟ้า MRT สามยอด
ไฟล์:MRT Sam yot Exit 1.jpg|อาคารทางออก 1
ไฟล์:MRT Sam Yot exit 2.jpg|อาคารทางออก 2
ไฟล์:MRT Sam Yot train station (Entrance 3).jpg|อาคารทางออก 3


#### สายสีม่วง
* **1** ถนนหลวง, โรงแรมวิลลา เดอ พระนคร
* **2** สวนสามยอด, สะพานดำรงสถิต, ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา (ลิฟต์); เวิ้งนครเกษม (ทางเชื่อม)
* **3** ซอยศิริชัย, สวนรมณีนาถ
* **4**  สามยอด, ป้ายรถประจำทางไปป้อมมหากาฬ (ลิฟต์)

### การจัดพื้นที่ในตัวสถานี
แบ่งเป็น 6 ชั้น โดยเป็นอาคารเหนือพื้นดิน 2 ชั้น และชั้นใต้ดิน 4 ชั้น ประกอบด้วย
* **2** ชั้นสำนักงาน ห้องควบคุมสถานี และห้องเครื่อง
* **1** ชั้นระดับถนน และชั้นออกบัตรโดยสาร เหรียญโดยสาร และห้องประชาสัมพันธ์ (Concourse level)
* **B1** ชั้นคั่นกลางระหว่างชั้นจำหน่ายบัตรโดยสารและชานชาลา
* **B2** ชั้นชานชาลาหมายเลข 2 รถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน มุ่งหน้าสถานีท่าพระ (ผ่านสถานีบางซื่อ)
* **B3** ชานชาลารถไฟฟ้าสายสีม่วง  ชานชาลา 3 มุ่งหน้าสถานีครุใน และชานชาลา 4 มุ่งหน้าสถานีคลองบางไผ่
* **B4** ชั้นชานชาลาหมายเลข 1 รถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน มุ่งหน้าสถานีหลักสอง

## เวลาให้บริการ

## รถโดยสารประจำทาง
### ถนนเจริญกรุง
*  เส้นทางที่มีรถรองรับวีลแชร์
#### องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ

{| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align:centre; border:1px solid black"
|-
! สายที่
! จุดเริ่มต้น
! จุดสิ้นสุด
! ประเภทของรถที่ให้บริการ
!ผู้ให้บริการ
! หมายเหตุ
|-
| style="background-color: orangered;color:white;text-align:center;font-weight:bold"  | 1 (2)
| ถนนตก
| ท่าเตียน
|rowspan="2"| 1.รถโดยสารประจำทางสีครีม-แดง
|rowspan="25"| ขสมก.
| 
|-
| style="background-color: Saddlebrown;color:white;text-align:center;font-weight:bold"  | 5 (1)
| อู่กำแพงเพชร
| สะพานพระพุทธยอดฟ้า
|
|-
| style="background-color: HotPink;color:white;text-align:center;font-weight:bold"  | 15 (4-2) (2)
| วงกลม:  BRT ราชพฤกษ์
| สยาม
|1.รถโดยสารประจำทางสีครีม-แดง
2.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีส้ม (ยูโรทู)
|
|-
| style="background-color: red;color:white;text-align:center;font-weight:bold" | 25 (3-7E) (3)
|  อู่แพรกษาบ่อดิน
| ท่าช้างวังหลวง/ท่ารถคลองคูเมืองเดิม
|1.รถโดยสารประจำทางสีครีม-แดง
2.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีส้ม (ยูโรทู)
|
|-
| style="background-color: gold;color:white;text-align:center;font-weight:bold"  | 53 (2-9) (2)
|วงกลม: สนามหลวง
|เทเวศร์
|1.รถโดยสารประจำทางสีครีม-แดง
|วิ่งวนซ้าย (คลองถม-โบ๊เบ๊-วัดโสมนัสฯ-เทเวศร์)
|-
| style="background-color: SaddleBrown;color:white;text-align:center;font-weight:bold"  | 73 (2-45) (3)
| หมู่บ้านเอื้ออาทรบึงกุ่ม
| สะพานพระพุทธยอดฟ้า
|1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีส้ม (ยูโรทู)
|
|-
{|

### ถนนมหาไชย
*  เส้นทางที่มีรถรองรับวีลแชร์
#### องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ

{| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align:centre; border:1px solid black"
|-
! สายที่
! จุดเริ่มต้น
! จุดสิ้นสุด
! ประเภทของรถที่ให้บริการ
!ผู้ให้บริการ
! หมายเหตุ
|-
| style="background-color: orangered;color:white;text-align:center;font-weight:bold"  | 1 (2)
| ถนนตก
| ท่าเตียน
| 1.รถโดยสารประจำทางสีครีม-แดง
|rowspan="25"| ขสมก.
| 
|-
| style="background-color: red;color:white;text-align:center;font-weight:bold" | 25 (3)
|  อู่แพรกษาบ่อดิน
| ท่าช้างวังหลวง/ท่ารถคลองคูเมืองเดิม
|1.รถโดยสารประจำทางสีครีม-แดง
2.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีส้ม (ยูโรทู)
|
|-
| style="background-color: red;color:white;text-align:center;font-weight:bold"  | 508 (2)
|  อู่ฟาร์มจระเข้สมุทรปราการ
|  ท่าราชวรดิษฐ์/ท่ารถคลองคูเมืองเดิม
| 1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีส้ม (ยูโรทู)
|-
{|

* **ถนนเจริญกรุง** สาย 1 8 25 (ขสมก.) 35 (ไปพระประแดง) 48 53 (วนซ้าย) 73 507 508 (ไปท่าราชวรดิฐ)
* **ถนนมหาไชย** สาย 4 7 21 37 40 56 85 529
* **ถนนอุณากรรณ บริเวณสวนรมณีนาถ** สาย 42

## อุบัติเหตุ
* วันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 เวลา 10:00 น. เกิดเหตุต้นไม้ล้มทับเสาไฟฟ้าหักโค่น บริเวณอาคารทางออกที่ 1 สถานีสามยอด ส่งผลให้โครงสร้างสถาปัตยกรรม หลังคา และกล้องวงจรปิดของสถานีได้รับความเสียหาย รฟม. จึงดำเนินการแจ้งให้ ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ ปิดทางออกที่ 1 เป็นการชั่วคราว และแจ้งให้การไฟฟ้านครหลวงเข้ามาดำเนินการรื้อถอนเสาไฟฟ้าและต้นไม้ที่หักทับโครงสร้างสถานีออก ทั้งนี้ เหตุการณ์นี้ไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บ และรถไฟฟ้ายังคงเปิดให้บริการตามปกติ ไม่ได้ส่งผลกระทบต่อการเดินรถแต่อย่างใด

## สถานที่สำคัญใกล้เคียง
* วิทยาลัยเพาะช่าง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์
* โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย
* โรงเรียนเบญจมราชาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
* วัดราชบุรณราชวรวิหาร
* สมาคมฮินดูสมาช (วัดเทพมณเฑียร และโรงเรียนภารตวิทยาลัย)
* การไฟฟ้านครหลวง เขตวัดเลียบ
** พิพิธภัณฑ์การไฟฟ้าไทย
* สวนรมณีนาถ
* ศาลาเฉลิมกรุง
* ดิโอลด์สยามพลาซ่า
* ห้างไนติงเกล
* เมก้า พลาซ่า สะพานเหล็ก
* ไชน่าเวิลด์
* ย่านการค้าพาหุรัด
* เวิ้งนครเกษม

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* แผนที่จากเว็บไซต์บีอีเอ็ม 

สามยอด
สามยอด
สามยอด
สามยอด