บิชเคก

**บิชเคก** (, Bişkek, بىشکەک, ) เป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศคีร์กีซสถาน และยังเป็นศูนย์กลางการปกครองของจังหวัดชึยที่อยู่รอบเมือง แม้ว่าเมืองจะไม่ได้อยู่ในฐานะจังหวัดแต่มีฐานะเท่าจังหวัด บิชเคกตั้งอยู่ที่  มีแม่น้ำชึยไหลผ่าน บิชเคกยังอยู่ในเส้นทางรถไฟสายเตอร์กีสถาน-ไซบีเรีย

## ประวัติศาสตร์
### การปกครองโดยข่านแห่งโกกันด์
เดิมทีเป็นบริเวณจุดพักกองคาราวาน (อาจตั้งขึ้นโดยชาวซอกเดีย) บนเส้นทางสายหนึ่งของเส้นทางสายไหมผ่านเทือกเขาเทียนชาน ได้มีการก่อสร้างป้อมปราการขึ้นในปี พ.ศ. 2368 โดยข่านแห่งโกกันด์ ซึ่งลักษณะป้อมก่อสร้างด้วยโคลน ในช่วงสุดท้ายของการปกครองของโกกันด์ ป้อมปราการพิชเพก (Пишпек; *Pishpek*) อยู่ในอำนาจของผู้นำเผ่า (Атабек; *Atabeg*) ซึ่งมีสมญานาม ดัตกา ()

### สมัยการปกครองโดยซาร์
ในปี พ.ศ. 2403 จักรวรรดิรัสเซียได้เข้าผนวกพื้นที่ กองกำลังทหารของพันเอก อพอลลอน เอร์เนสโตวิช ซิมเมอร์มาน () เข้ายึดและรื้อป้อมปราการ พันเอกซิมเมอร์มาน สร้างเมืองขึ้นใหม่บนป้อมที่ถูกทำลายและแต่งตั้งนายพันติตอฟ เป็นหัวหน้ากองทหารรักษาการณ์ รัฐบาลจักรวรรดิรัสเซียได้พัฒนาพื้นที่ใหม่ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2420 เป็นต้นมา ส่งเสริมการตั้งถิ่นฐานของชาวนารัสเซียโดยให้ที่ดินที่อุดมสมบูรณ์เพื่อทำการเกษตร

### ยุคสหภาพโซเวียต
thumb|upright|right|อนุสาวรีย์ฟรุนเซบริเวณใกล้กับสถานีรถไฟ
ในปี พ.ศ. 2469 เมืองนี้ได้สถาปนาเป็นเมืองหลวงของสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตปกครองตนเองคีร์กีซซึ่งตั้งขึ้นใหม่ และเปลี่ยนชื่อเป็น "ฟรุนเซ (Фрунзе)" หลังจากมีฮาอิล ฟรุนเซ ผู้ร่วมงานใกล้ชิดของเลนินที่เกิดในบิชเคกและมีบทบาทสำคัญในระหว่างการปฏิวัติในปี พ.ศ. 2448 และ 2460 และในช่วงสงครามกลางเมืองรัสเซียช่วงต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1920

### ยุคเอกราช
ช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1990 สถานการณ์เป็นไปด้วยความวุ่นวาย ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2533 มีการประกาศภาวะฉุกเฉินหลังจากการจลาจลทางชาติพันธุ์อย่างรุนแรงทางตอนใต้ของคีร์กีซสถานซึ่งคุกคามว่าจะแพร่ลามไปยังเมืองหลวง เมืองนี้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นบิชเคกเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534 และคีร์กีซสถานได้รับเอกราชในปีต่อมาในช่วงการล่มสลายของสหภาพโซเวียต ก่อนที่จะได้รับเอกราช ประชากรส่วนใหญ่ของบิชเคกเป็นคนเชื้อชาติรัสเซีย ในปี พ.ศ. 2547 ชาวรัสเซียมีประมาณ 20% ของประชากรในเมือง และมีประมาณ 7–8% ในปี 2554

ปัจจุบันบิชเคกเป็นเมืองยุคใหม่ที่มีร้านอาหารและร้านกาแฟมากมาย มีรถจากยุโรปและญี่ปุ่นมือสองและรถมินิบัสมือสองจำนวนมากที่จอดอยู่บนถนน อย่างไรก็ตามถนนและทางเท้าตกอยู่ในสภาพทรุดโทรมไม่ได้รับการบูรณะตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1990 ในขณะเดียวกันบิชเคกยังคงรักษาความรู้สึกแบบอดีตโซเวียตไว้ด้วยอาคารและสวนสมัยโซเวียตที่มีจำนวนมากกว่าสิ่งก่อสร้างสมัยใหม่

บิชเคกยังเป็นศูนย์กลางทางการเงินของประเทศโดยมีธนาคารพาณิชย์ที่มีสำนักงานใหญ่อยู่ในเมืองนี้ทั้งหมด 21 แห่ง ในช่วงยุคโซเวียตเมืองนี้เป็นที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมาก แต่ส่วนใหญ่ปิดตัวลงตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 หรือปัจจุบันดำเนินการในระดับที่ลดลงมาก แหล่งการจ้างงานที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของบิชเคกในปัจจุบันคือตลาดเปิดดอร์ดอยบาซาร์ () ซึ่งมีการขายสินค้าจีนจำนวนมากที่มีการนำเข้ามายังกลุ่มประเทศเครือรัฐเอกราช (CIS)

## ภูมิอากาศ

## ประชากร
บิชเคกเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในคีร์กีซสถาน ประชากรโดยประมาณในปี ค.ศ. 2019 คือ 1,012,500 คน จากช่วงเวลาการก่อตั้งเมืองจนถึงกลางคริสต์ทศวรรษที่ 1990 ชาวรัสเซียและชนชาติอื่น ๆ ที่มีเชื้อสายยุโรป (ชาวยูเครน, ชาวเยอรมัน) เป็นประชากรส่วนใหญ่ของเมือง จากการสำรวจสำมะโนประชากรปี พ.ศ. 2513 กลุ่มชาติพันธุ์คีร์กีซมีเพียง 12.3% ในขณะที่ชาวยุโรปเป็นประชากรมากกว่า 80% ของเมืองฟรุนเซ ตอนนี้บิชเคกเป็นเมืองที่มีชาวคีร์กีซอาศัยอยู่เป็นส่วนใหญ่โดยมีชาวคีร์กีซประมาณ 66% ของประชากรในขณะที่ชาวยุโรปคิดเป็นสัดส่วนไม่ถึง 20% ของประชากร อย่างไรก็ตามยังมีการใช้ภาษารัสเซียเป็นภาษาหลักในขณะที่ภาษาคีร์กีซมีผู้ใช้ลดลงโดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่

## สิ่งแวดล้อม
### คุณภาพอากาศ
การปล่อยมลพิษทางอากาศของบิชเคก มีค่าประมาณ 14,400 ตัน ซึ่งมากกว่าเมืองอื่น ๆ ในประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตใจกลางเมือง

## เศรษฐกิจ
[thumb|left|200px|[ตลาดดอร์ดอยบาซาร์]]
บิชเคก ใช้สกุลเงินคีร์กีซสถาน มีชื่อเรียกว่า ซอมคีร์กีซสถาน 47 ซอม เท่ากับ 1 ดอลลาร์สหรัฐ เศรษฐกิจของบิชเคก ยังต้องพึ่งพาเกษตรกรรม ถนนในบิชเคกมักจะมีตลาดเรียงรายอยู่เสมอ ในใจกลางเมืองเป็นแหล่งของธนาคาร ร้านค้า ตลาด และศูนย์การค้า

## กีฬา
บิชเคก เป็นที่ตั้งของสปาร์ตัก สเตเดียม ซึ่งเป็นสนามฟุตบอลที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ  

## การศึกษา
[thumb|200px|[มหาวิทยาลัยจัดการและออกแบบพลาโต]]
* มหาวิทยาลัยอเมริกันแห่งเอเชียกลาง
* มหาวิทยาลัยแห่งชาติคีร์กีซ อะราแบฟ
* มหาวิทยาลัยมนุษยศาสตร์บิชเคก
* มหาวิทยาลัยนานาชาติอะตาเติร์ก-อะลาโต
* มหาวิทยาลัยนานาชาติคีร์กีซสถาน
* มหาวิทยาลัยคีร์กีซ-รัสเซีย-สโลวานิก
* สถาบันการศึกษาทางการแพทย์แห่งชาติคีร์กีซสถาน
* มหาวิทยาลัยแห่งชาติคีร์กีซสถาน
* มหาวิทยาลัยเทคนิคคีร์กีซสถาน
* มหาวิทยาลัยคีร์กีซ-รัสเซีย
* มหาวิทยาลัยคีร์กีซ-ตุรกี
* มหาวิทยาลัยคีร์กีซ-อุซเบก
* มหาวิทยาลัยจัดการและออกแบบพลาโต

## การคมนาคม
thumb|ยานพาหนะบนถนนในกรุงบิชเคก
thumb|ตารางเดินรถของสถานีรถไฟบิชเคก
thumb|สถานีรถไฟบิชเคก

### ระบบขนส่งสาธารณะ
ระบบขนส่งสาธารณะในบิชเคก ประกอบไปด้วย รถโดยสารประจำทาง รถบัสไฟฟ้า รถตู้ และ รถแท็กซี่ ซึ่งพบเห็นได้ทั่วเมือง

ระบบขนส่งสาธารณะในบิชเคกนั้น ไม่มีรถไฟฟ้าใต้ดิน

### รถโดยสารระยะไกล
มีสถานีขนส่งแห่งหลักอยู่ 2 แห่ง สถานีขนส่งตะวันออก ซึ่งเล็กและเก่าแก่กว่า มีจุดหมายปลายทางดังนี้ คานต์, โทกมัก, คีเมน, อิสสิก อะตา และ คอร์เดย์

สถานีขนส่งตะวันตก ซึ่งใหญ่และทันสมัยกว่า มีจุดหมายปลายทางดังนี้ อัลมาเตอ และ คัชการ์

### รถไฟ
ใน ค.ศ. 2007 มีรถไฟผ่านแต่ละวันค่อนข้างน้อย รถไฟที่นิยมนั่งกันคือสายบิชเคก-มอสโก ใช้เวลาเดินทาง 3 วัน

นอกจากนี้ยังมีทางรถไฟสายไกลไปยังไซบีเรีย ผ่านอัลมาเตอและอัสตานา ปลายทางที่เมืองเยกาเทรินเบิร์ก การเดินทางค่อนข้างนาน (ใช้เวลา 2 วัน) เนื่องจากต้องใช้เวลาจอดรับที่สถานีชายแดนมาก และเป็นทางอ้อม (ทางรถไฟต้องอ้อมไปทางตะวันตกกว่า  ก่อนที่จะเข้าเส้นทางสายหลัก)

### อากาศยาน
ตัวเมืองเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานนานาชาติมานัส (FRU) ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ  มีแท็กซี่บริการในปี 2024 มีเที่ยวบินจากท่าอากาศยานนานาชาติมานัสมายังท่าอากาศยานสุวรรณภูมิสองเที่ยวบิน

## บุคคลที่มีชื่อเสียง
* โรซา อิซาคอฟนา โอตันบาเยยา (23 สิงหาคม ค.ศ. 1950 -) ประธานาธิบดีคีร์กีซสถานคนที่ 3

## เมืองพี่น้อง
บิชเคกมีข้อตกลงเมืองพี่น้องกับ:

* อัลมาเตอ, คาซัคสถาน (1994)
* อังการา, ตุรกี (1992)
* อาชกาบัต, เติร์กเมนิสถาน (2018)
* โคโลราโดสปริงส์, รัฐโคโลราโด, สหรัฐ (1994)
* โดฮา, กาตาร์ (2014)
* คูมิ, เกาหลีใต้ (1991)
* อิสเมียร์, ตุรกี (1994)
* เคียฟ, ยูเครน (1997)
* เหลียนหฺยวินกั่ง, จีน (2015)
*  เมอริเดน, รัฐคอนเนทิคัต, สหรัฐ (2005)
*  มินสค์, เบลารุส (2008)
* อัสตานา, คาซัคสถาน (2011)
* กอซวีน, อิหร่าน (2003)
* ซัมซุน, ตุรกี
* เชินเจิ้น, จีน (2016)
* ทาชเคนต์, อุซเบกิสถาน
* เตหะราน, อิหร่าน (1994)
* ทรับซอน, ตุรกี (2014)
* อูฟา, รัสเซีย (2017)
* อุรุมชี, จีน (1993)
* อู่ฮั่น, จีน (2016)
* อิ๋นชวน, จีน (2000)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The Spektator – Society, culture and travel articles on Kyrgyzstan as well as a guide to Bishkek 

หมวดหมู่:เมืองหลวงในทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:เมืองในประเทศคีร์กีซสถาน