พระครูปัญญาวุฒิสุนทร (คุน ปญฺญาวุฑฺโฒ)

**พระครูปัญญาวุฒิสุนทร (คุน ปญฺญาวุฑฺโฒ)**อดีตที่ปรึกษาเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์  อดีตเจ้าอาวาสวัดแสงบูรพา ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ และเป็นอดีตเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์-กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์ รูปสุดท้าย กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์ได้รับการยกฐานะให้เป็นอำเภอเขวาสินรินทร์ ก็มีการกำหนดเขตปกครองคณะสงฆ์ในระดับอำเภอใหม่ด้วย

## ประวัติ
**พระครูปัญญาวุฒิสุนทร** ชื่อเดิม  **คุน  พิชนารี**  เป็นบุตรของนายปลอด  และนางซิม  พิชนารี  เกิดเมื่อวันที่  1 เมษายน พ.ศ. 2472  ที่ หมู่ 6  ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

## บรรพชาอุปสมบท
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร (คุน ปญฺญาวุฑฺโฒ) บรรพชาเป็นสามเณร และอุปสมบทเป็นพระภิกษุ เมื่อวันที่  29  พฤษภาคม พ.ศ. 2493 ณ พัทธสีมาวัดแสงบูรพา  ตำบลสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์  จังหวัดสุรินทร์ โดยมี พระประภากรคณาจารย์ (เดื่อ ปภากโร) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระตรอก  เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระสิริ  อินทญาโน  เป็นพระอนุสาวนาจารย์    ได้รับฉายาว่า **ปญฺญาวุฑโฒ**

## การศึกษา/วิทยฐานะ
; แผนกนักธรรม-บาลี
[thumb|ภาพพัดยศ[สมณศักดิ์เปรียญธรรม  6 ประโยค ]]

* พ.ศ. 2493-2496 บวชและจำพรรษาที่วัดแสงบูรพา ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์  ศึกษาธรรม-บาลี  สอบได้นักธรรมชั้นตรี 

* พ.ศ. 2497 ศึกษานักธรรม-บาลี  ที่วัดชัยมงคล (ละเบิก) ที่อำเภอประโคนชัย  จังหวัดบุรีรัมย์ และสอบได้นักธรรมชั้นโท

* พ.ศ. 2498 ไปศึกษาที่วัดเทพธิดาราม  กรุงเทพมหานคร  สอบได้นักธรรมชั้นเอก   สอบได้เปรียญธรรม 3, 4, 5 ประโยค สำนักเรียนวัดเทพธิดาราม  กรุงเทพมหานคร  

* พ.ศ. 2516-2518 จำพรรษาที่วัดแสงบูรพา ตำบลสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์  ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดแสงบูรพา และสอบได้เปรียญธรรม  6 ประโยค  จากสำนักเรียนคณะจังหวัดสุรินทร์   

; แผนกสามัญ**
* พ.ศ. 2493-2496  ศึกษา[[ภาษาขอม]]  (เขมร)  ที่[[ประเทศกัมพูชา]]

* พ.ศ. 2498 สอบไล่ได้ชั้น[[ประถมศึกษา]]ปีที่ 7  

* สำเร็จการศึกษาวิชาการบัญชีชั้นสูง

* พ.ศ. 2545  [[พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช]] ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ [[สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร]] พระราชทานปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิตกิตติมศักดิ์  โปรแกรมวิชาการพัฒนาชุมชน แก่พระครูปัญญาวุฒิสุนทร จาก[[มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์]]  โดย[[มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์]] เป็นผู้ถวายเอง

* พ.ศ. 2554 สำเร็จการศึกษาระดับ [[ปริญญาตรี]]พุทธศาสตรบัณฑิต (พธ.บ.) จาก   สาขาวิชารัฐศาสตร์  วิชาเอกการจัดการเชิงพุทธ   [[มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตสุรินทร์]] เข้ารับประสาทปริญญา จากเจ้าประคุณ  [[สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์]] [[คณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช]]  ณ   [[มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย]]  ตำบลลำไทร [[ อำเภอวังน้อย]]  [[จังหวัดพระนครศรีอยุธยา]]  เมื่อวันที่ 1 เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2554

* พ.ศ. 2554 สำเร็จศึกษาระดับ[[ปริญญาโท]]  รัฐประศาสนศาสตร์มหาบัณฑิต  จาก [[วิทยาลัยเฉลิมกาญจนา]] ศูนย์สุรินทร์ และได้เข้ารับพระราชทานปริญญาบัตร จาก [[ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา  สิริวัฒนาพรรณวดี]]  ณ [[วิทยาลัยเฉลิมกาญจนา]] ศูนย์บุรีรัมย์ เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2554

* พ.ศ. 2556 สำเร็จการศึกษาระดับ[[ปริญญาโท]]พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพระพุทธศาสนา ณ บัณฑิตศึกษา [[มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  วิทยาเขตสุรินทร์]]

== งานปกครอง ==
* พ.ศ. 2517    ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็น[[เจ้าอาวาส]]วัดแสงบูรพา [[ ตำบลสวาย]]  [[อำเภอเมืองสุรินทร์]]  [[จังหวัดสุรินทร์]]
* พ.ศ. 2518    ได้รับแต่งตั้งให้เป็น[[พระธรรมทูต]]ประจำอำเภอเมืองสุรินทร์ และ ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นรอง[[เจ้าคณะอำเภอ]]เมืองสุรินทร์
* พ.ศ. 2521    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดป่าเจริญผล [[ตำบลสวาย]]  [[อำเภอเมืองสุรินทร์ ]] [[จังหวัดสุรินทร์]]
* พ.ศ. 2525    ได้รับแต่งตั้งให้เป็น[[พระอุปัชฌาย์]]
* พ.ศ. 2528    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดศิลาราม  [[ตำบลสวาย]]  [[อำเภอเมืองสุรินทร์]]  [[จังหวัดสุรินทร์]]
* พ.ศ. 2541    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดตาตอมจอมสวาย  [[ตำบลสวาย ]] [[อำเภอเมืองสุรินทร์]]  [[จังหวัดสุรินทร์]]
* พ.ศ. 2539-2544    ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นรอง[[เจ้าคณะอำเภอ]]เมืองสุรินทร์-กิ่ง[[อำเภอเขวาสินรินทร์]]
* พ.ศ. 2544-2550    ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็น[[เจ้าคณะอำเภอ]]เมืองสุรินทร์-กิ่ง[[อำเภอเขวาสินรินทร์]]
* พ.ศ. 2550-2554    ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็น[[เจ้าคณะอำเภอ]]เมืองสุรินทร์
* พ.ศ. 2554    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นที่ปรึกษา[[เจ้าคณะอำเภอ]]เมืองสุรินทร์

== งานการศึกษา ==
* พ.ศ. 2503 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นครูสอนพระปริยัติธรรม สำนักเรียน[[วัดเทพธิดาราม]][[กรุงเทพมหานคร]]
* พ.ศ. 2504 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นครูสอนบาลี สำนักเรียนวัดเทพธิดาราม  [[กรุงเทพมหานคร]]
* พ.ศ. 2505 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมตรวจ[[ธรรมสนามหลวง]]
* พ.ศ. 2511 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นครูผู้ช่วยสอน[[โรงเรียน]][[เทศบาล]][[วัดมหรรณพาราม]] [[กรุงเทพมหานคร]]
* พ.ศ. 2511-2515 กลับไปสอนที่โรงเรียนศึกษาผู้ใหญ่ ที่[[วัดกลางสุรินทร์]],วัดคุ้มเหนือ(วัดเทพสุรินทร์ในปัจจุบัน) และวัดสุวรรณาราม(วัดหลักวอ)

== ผลงานทางวิชาการ ==
* พ.ศ. 2556 [http://www.mcu.ac.th/site/thesiscontent_desc.php?ct=1&t_id=1158 | ศึกษาอิทธิพลของพระพุทธศาสนาที่มีต่อการประกอบพิธีกรรมในศาลเจ้า ศาลพระภูมิ และศาลเพียงตา เขตอำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์]    วิทยานิพนธ์บัณฑิตวิทยาลัย   [[มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย]]

== สมณศักดิ์ ==
* ได้รับพระราชทานทรงตั้ง[[เปรียญธรรม 6 ประโยค]] มี[[สมณศักดิ์]][[พัดยศ]]ทาง[[วิชาการ]][[เปรียญธรรม]] ที่ **พระมหาคุน ปญญาวุฑฺโฒ**
ในการนี้ [[พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร]] เสด็จพระราชดำเนิน พระราชทานทรงตั้ง[[เปรียญธรรม 9 ประโยค]] และ[[เปรียญธรรม 6 ประโยค]] ณ [[พระอุโบสถ]][[วัดพระศรีรัตนศาสดาราม]] ใน[[พระบรมมหาราชวัง]] [[กรุงเทพมหานคร]]
* พ.ศ. 2523 มีพระบรมราชโองการโปรดพระราชทาน[[สมณศักดิ์]][[พระครูสัญญาบัตร]] ใน[[ราชทินนาม]]ที่ **พระครูปัญญาวุฒิสุนทร** 
ในการนี้[[พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร]] เสด็จพระราชดำเนินพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ ณ [[พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย]] [[พระบรมมหาราชวัง]] [[กรุงเทพมหานคร]]


* พ.ศ. 2550 ได้รับพระบัญชา[[สมเด็จพระสังฆราช]] (โดย[[พระบรมราชานุญาต]]) [[มหาเถรสมาคม]] มีมติให้เลื่อนชั้น[[สมณศักดิ์]] เป็น[[พระครูสัญญาบัตร]][[เจ้าคณะอำเภอ]]ชั้นพิเศษ ใน[[ราชทินนาม]]เดิมที่ **พระครูปัญญาวุฒิสุนทร'''

* ราชกิจจานุเบกษา,แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์,เล่ม 97,ตอนที่ 188, 5 ธันวาคม 2523,ฉบับพิเศษ หน้า 6. พระมหาคุณ 5 ประโยค วัดแสงบูรพา จังหวัดสุรินทร์ เป็น พระครูปัญญาวุฒิสุนทร

## งานการเผยแผ่-การศึกษาดูงาน
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร ได้รับนิมนต์ให้เดินทางไปศึกษาและแลกเปลี่ยนความรู้ทางพุทธศาสนากับประเทศต่างๆ ทั้งในเอเซียและยุโรป  ดังนี้ 
# ประเทศอินเดีย                                                
# ประเทศญี่ปุ่น
# ประเทศจีน                                                       
# ประเทศอียิปต์
# ประเทศตุรกี                                                     
# ประเทศกรีก
# ประเทศมาเลเซีย                                             
# ประเทศกัมพูชา
# ประเทศลาว                                                     
# ประเทศเวียดนาม
# ประเทศสวีเดน                                           
# ประเทศนอร์เวย์
# ประเทศเดนมาร์ก                                    
# ประเทศฟินแลนด์
นอกจากการแลกเปลี่ยนเกี่ยวกับพุทธศาสนาแล้ว ท่านยังศึกษาดูงานเกี่ยวกับการทำการเกษตรของประเทศต่างๆ  และนำความรู้ต่างๆเกี่ยวกับการเกษตรไปทดลองประยุกต์ใช้ในพื้นที่แปลงเกษตรและพื้นที่ได้รับบริจาคและ ซื้อเพิ่มเติม โดยเฉพาะการปลูกป่าชุมชน การทำเกษตรอินทรีย์ เป็นต้น 
ผลงานดีเด่นตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน

## การทำคุณประโยชน์แก่สังคม
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร ได้เป็นผู้นำในการนำพาชาวบ้าน ประพฤติปฏิบัติธรรม ให้รู้จักการเสียสละ มุ่งพัฒนาและช่วยเหลือส่วนรวม  ดังมีรายละเอียดต่างๆ ดังนี้
* การสนับสนุนด้านการเกษตร และการส่งเสริมด้านอาชีพ 
* สนับสนุนกิจกรรมการศึกษา วัสดุ อุปกรณ์  ครุภัณฑ์การศึกษา แก่โรงเรียนในชุมชน
* จัดตั้งกองทุนการศึกษาในโรงเรียนบ้านสวาย โรงเรียนสวายวิทยาคาร ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านสวาย และโรงเรียนบ้านโคกเมืองของตำบลสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์
* ได้ริเริ่มจัดตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านสวาย และศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัดศิลาราม ตำบลสวาย 
* การส่งเสริมการทำการเกษตรตามโครงการพระราชดำริ การนำพื้นที่ที่ได้รับบริจาคและซื้อเพิ่มเติม เพื่อให้ผู้ยากไร้ ไม่มีที่ทำกิน และสร้างบ้านเอื้ออาทรเพื่อให้เป็นที่พักอาศัย และทำการเกษตรแบบพอเพียง อีกทั้งยังได้สนับสนุนการประกอบอาชีพต่างๆ ได้แก่ การเพาะเห็ด การเลี้ยงไก่  เลี้ยงกบ เลี้ยงปลา เลี้ยงสุกร ฯลฯ นอกจากนี้ 
* ได้ริเริ่มพัฒนาระบบการเกษตรแบบผสมผสานโดยทำการเกษตรอินทรีย์ 
* การอนุรักษ์ธรรมชาติ ได้แก่ การปลูกป่าชุมชนประจำตำบล โดยนำพื้นที่จากการบริจาคและการซื้อเพิ่มเติมเพื่อปลูกต้นไม้ นานาชนิด เพื่ออนุรักษ์ไว้ให้ชนรุ่นหลัง และเป็นสมบัติของชาติสืบต่อไป ซึ่งเกิดจากแนวคิดที่ ได้ไปศึกษาดูงานจากประเทศต่างๆ 
* ส่งเสริมอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น  มีการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับดนตรีไทย จากผู้สูงอายุสู่นักเรียนในโรงเรียน เพื่อให้เห็นความคุณค่าของภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ  การส่งเสริมอนุรักษ์ประเพณีต่างๆ ของท้องถิ่น
* ได้ริเริ่มการก่อตั้งพิพิธภัณฑ์บ้านสวายร่วมกับประชาชนในชุมชน เพื่อให้เป็นสมบัติของชุมชนต่อไป
ทั้งนี้ยังได้สนับสนุน กิจกรรมต่างๆ  ได้แก่ กิจกรรมผู้สูงอายุชุมชน กิจกรรมผู้พิการ  มอบทุนการศึกษาสำหรับผู้ด้อยโอกาสในชุมชน  กิจกรรมเกษตรชุมชนพึ่งตนเอง  การส่งเสริมการทำห้องสมุดตามสถานที่ต่างๆ และการส่งเสริมการเรียนหนังสือของผู้ด้อยโอกาส พระภิกษุ สามเณร ได้ริเริ่มการจัดตั้งมูลนิธิต่าง ๆ เพื่อช่วยเหลือชุมชน ได้แก่
# มูลนิธิแสงบูรพา    สถานที่ติดต่อ   วัดแสงบูรพา ตำบลสวาย  อำเภอเมือง  จังหวัดสุรินทร์
# มูลนิธิปัญญาวุฒิสุนทร  สถานที่ติดต่อ  266 หมู่ที่ 6  อาคารพิพิธภัณฑ์บ้านสวาย  อ.เมืองสุรินทร์
# มูลนิธิตาตอมจอมสวาย   สถานที่ติดต่อ  วัดตาตอมจอมสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์

## ถึงแก่มรณภาพ
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร ท่านได้มรณภาพลงอย่างสงบด้วยโรคชรา ณ โรงพยาบาลสุรินทร์   วันที่15 เดือนธันวาคม พ.ศ. 2559 เวลา 11.59 น.

## อ้างอิง

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองสุรินทร์
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
หมวดหมู่:พระครูสัญญาบัตร
หมวดหมู่:เจ้าคณะอำเภอ
หมวดหมู่:เจ้าอาวาส
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 6 ประโยค
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดสุรินทร์