การประท้วงในประเทศอิหร่าน พ.ศ. 2568–2569

ตั้งแต่วันที่ 28 ธันวาคม ค.ศ. 2025 เกิดการประท้วงครั้งใหญ่ทั่วประเทศอิหร่าน ท่ามกลางวิกฤตเศรษฐกิจที่ลุกลามและความไม่พอใจต่อรัฐบาลสาธารณรัฐอิสลาม เหตุการณ์ดังกล่าวถูกอธิบายว่าเป็นการลุกฮือครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่การประท้วงในประเทศอิหร่าน พ.ศ. 2565–2566 และอาจเป็นการลุกฮือครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่การปฏิวัติอิสลามในปี ค.ศ. 1979

การประท้วงเริ่มต้นจากความไม่พอใจต่อภาวะเงินเฟ้อสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ราคาสินค้าอาหารที่เพิ่มขึ้น และค่าเงินที่อ่อนตัว ก่อนจะขยายตัวกลายเป็นขบวนการเรียกร้องให้ยุติการบริหารของรัฐบาลชุดปัจจุบัน การชุมนุมเริ่มจากพ่อค้าและแม่ค้าในตลาดแกรนด์บาซาร์กรุงเตหะราน และนักศึกษามหาวิทยาลัย ก่อนจะขยายไปยังเมืองใหญ่และชุมชนขนาดเล็ก โดยมีการตะโกนคำขวัญต่อต้านรัฐบาล รวมถึงการทำลายสัญลักษณ์ที่เกี่ยวข้องกับรัฐบาลและกองพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) รัฐบาลอิหร่านกล่าวหาอิสราเอลและสหรัฐอเมริกาว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่อยู่เบื้องหลังการประท้วง แม้ว่าการประท้วงจะขาดแกนนำที่ชัดเจน แต่สถานการณ์ได้ทวีความรุนแรงขึ้นเมื่อวันที่ 8 มกราคม ภายหลังการเรียกร้องจากเจ้าชายเรซา ปาห์ลาวี มกุฎราชกุมารแห่งอิหร่าน ขณะที่การตัดสัญญาณอินเทอร์เน็ตและบริการโทรศัพท์ของรัฐบาลแทบไม่สามารถยับยั้งการจัดการชุมนุมของผู้ประท้วงได้ ผู้ประท้วงจำนวนมากได้เรียกร้องให้เจ้าชายเรซา ปาห์ลาวีกลับมายังอิหร่าน ซึ่งเขาได้เรียกร้องให้มีการเปลี่ยนผ่านอย่างสันติและให้มีการลงประชามติเพื่อให้ประชาชนเป็นผู้ตัดสินใจเลือกระบบการเมืองในอนาคตของประเทศ

ณ วันที่ 9 มกราคม การประท้วงที่เกิดขึ้นทั่วทั้ง 31 จังหวัดส่งผลให้มีประชาชนหลายล้านคนออกมาชุมนุมบนท้องถนน ภายในวันที่ 10 มกราคม ค.ศ. 2026 สำนักข่าวอิหร่านอินเตอร์เนชันแนลรายงานว่ามีผู้ประท้วงอย่างน้อย 2,000 คนถูกสังหารทั่วประเทศในช่วง 48 ชั่วโมงก่อนหน้า ท่ามกลางการปิดกั้นอินเทอร์เน็ต โดยกองกำลังความมั่นคงของอิหร่านได้ยกระดับการใช้กระสุนจริงต่อผู้ชุมนุม มีรายงานว่า โรงพยาบาลในกรุงเตหะรานและเมืองชีรอซเต็มไปด้วยผู้ประท้วงที่ได้รับบาดเจ็บ นอกจากนี้ ยังมีผู้ถูกจับกุมหลายพันคนในช่วงการปราบปรามอย่างรุนแรง แม้จะมีการตัดสัญญาณสื่อสาร แต่เมื่อวันที่ 10 มกราคม ค.ศ. 2026 หนังสือพิมพ์เดอะการ์เดียนรายงานหลายกรณีที่เจ้าหน้าที่ความมั่นคงยิงใส่ผู้ประท้วง โดยมีพยานคนหนึ่งระบุว่าเห็น "ร่างผู้เสียชีวิตหลายร้อยศพ" ทั่วกรุงเตหะราน กลุ่มนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญที่พำนักอยู่ในต่างแดนได้ประเมินจำนวนผู้เสียชีวิตไว้ที่ราว 6,000 ราย โดยอ้างอิงจากรายงานของโรงพยาบาล และยังไม่ได้นับรวมศพที่ถูกนำส่งไปยังห้องเก็บศพโดยตรงโดยไม่ผ่านโรงพยาบาล ภายในวันที่ 13 มกราคม สำนักข่าวอิหร่านอินเตอร์เนชันแนลรายงานว่า มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 12,000 คน ในเหตุการณ์ที่ถือเป็นการสังหารหมู่ครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์อิหร่านยุคใหม่

## เบื้องหลัง
### วิกฤตเศรษฐกิจในอิหร่าน
left|thumb|อัตราเงินเฟ้อในอิหร่านตั้งแต่ปี ค.ศ. 2016
ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2024 เป็นต้นมา เศรษฐกิจของอิหร่านเผชิญกับภาวะเงินเฟ้ออย่างรุนแรง ค่าเงินอ่อนค่าลง และภาวะขาดแคลนพลังงาน ซึ่งนำไปสู่การเกิดเหตุไฟฟ้าและก๊าซขัดข้องซ้ำแล้วซ้ำเล่า รวมถึงการออกแถลงขอโทษต่อสาธารณชนของประธานาธิบดีแมสอูด เพเซชคียอน นอกจากนี้ อิทธิพลของอิหร่านในเวทีโลกถดถอยลงอย่างมีนัยสำคัญ ดังเห็นได้จากการล่มสลายของระบอบอัสซาด ซึ่งเป็นพันธมิตรสำคัญ ในช่วงเดือนสุดท้ายของปี ค.ศ. 2025 เศรษฐกิจของอิหร่านประสบกับความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน โดยเงินเรียลอิหร่านอ่อนค่าลงอย่างรุนแรง จนค่าเงินดอลลาร์สหรัฐปรับตัวขึ้นมาอยู่ที่ประมาณ 145,000 โตมันอิหร่าน นอกจากนี้ สำนักงานสถิติแห่งรัฐรายงานว่า อัตราเงินเฟ้ออยู่ที่ร้อยละ 42.2 ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2025 เพิ่มขึ้นร้อยละ 1.8 เมื่อเทียบกับเดือนพฤศจิกายน ราคาสินค้าอาหารเพิ่มขึ้นร้อยละ 72 ในขณะที่สินค้าสุขภาพและการแพทย์ปรับตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 50 เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อน

## ดูเพิ่ม
* รัฐประหารในอิหร่าน พ.ศ. 2496
* การปฏิวัติอิสลาม ค.ศ. 1979
* การลอบสังหารแอลี ฆอเมเนอี
* การโจมตีอิหร่านโดยอิสราเอล–สหรัฐ ค.ศ. 2026

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

หมวดหมู่:การประท้วงในประเทศอิหร่าน
หมวดหมู่:CS1 แหล่งที่มาภาษาเปอร์เซีย (fa)
หมวดหมู่:Interlanguage link template existing link
หมวดหมู่:บทความทั้งหมดที่ขาดแหล่งอ้างอิงเฉพาะส่วน
หมวดหมู่:การประท้วงในปี พ.ศ. 2568
หมวดหมู่:การประท้วงในปี พ.ศ. 2569
หมวดหมู่:แอลี ฆอเมเนอี