การยอมจำนนของญี่ปุ่น

[thumb|upright=1.35|[มาโมรุ ชิเงมิตสึ รัฐมนตรีต่างประเทศของญี่ปุ่น ลงนามตราสารยอมจำนนของญี่ปุ่น บนเรือ ขณะที่พลเอก ริชาร์ด เค. ซูเธอร์แลนด์ มองจากฝั่งตรงข้าม]]
thumb|upright=1.35|ผู้แทนจักรวรรดิญี่ปุ่นบนเรือ ก่อนการลงนามตราสารยอมจำนน

สมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ ประกาศการยอมจำนนของจักรวรรดิญี่ปุ่นในสงครามโลกครั้งที่สองเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม และลงนามอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 1945 นำไปสู่การสิ้นสุดของความเป็นศัตรูระหว่างกันในสงคราม จวบจนถึงปลายเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1945 กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น หมดสมรรถภาพในการออกปฏิบัติการขนาดใหญ่ได้ และการรุกรานญี่ปุ่นของฝ่ายสัมพันธมิตรนั้นใกล้เข้ามามากยิ่งขึ้น สหรัฐพร้อมด้วยสหราชอาณาจักรและจีนได้เรียกร้องให้กองกำลังทหารญี่ปุ่นยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขในปฏิญญาพ็อทซ์ดัมเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม ค.ศ. 1945 หากญี่ปุ่นไม่ปฏิบัติตามอาจต้องเผชิญกับ "การทำลายล้างอย่างฉับพลันและเด็ดขาด" อย่างไรก็ตาม เหล่าผู้นำญี่ปุ่น (สภาบัญชาการสงครามสูงสุด หรือที่รู้จักกันในชื่อ "บิกซิกส์") ยืนยันเจตจำนงต่อสาธารณะว่าจะสู้รบต่อไปไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น ในเวลาเดียวกันได้ร้องขอสหภาพโซเวียตซึ่งวางตัวเป็นกลางให้เป็นผู้ไกล่เกลี่ยสันติภาพบนเงื่อนไขที่ญี่ปุ่นจะได้รับประโยชน์มากกว่า ขณะที่พยายามรักษาระดับความสัมพันธ์ทางการทูตกับญี่ปุ่นและเพื่อทำให้ญี่ปุ่นเชื่อว่าจะช่วยไกล่เกลี่ย สหภาพโซเวียตได้เตรียมโจมตีกองทัพญี่ปุ่นในแมนจูเรียและเกาหลี (นอกเหนือจากซาฮาลินตอนใต้และหมู่เกาะคูริล) ตามคำมั่นต่อสหรัฐและสหราชอาณาจักรที่ให้ไว้อย่างลับ ๆ ในการประชุมเตหะรานและยัลตา

วันที่ 6 สิงหาคม ค.ศ. 1945 เวลา 8:15 น. (ตามเวลาท้องถิ่น) สหรัฐทิ้งระเบิดปรมาณูที่เมืองฮิโรชิมะ 16 ชั่วโมงต่อมา ประธานาธิบดีสหรัฐ แฮร์รี เอส. ทรูแมน เรียกร้องให้ญี่ปุ่นยอมจำนนอีกครั้ง โดยเตือนว่า "ให้เตรียมรับมือกับความวิปโยคดั่งสายฝนที่ตกลงมาจากฟากฟ้าในแบบที่ไม่เคยเห็นมาก่อนบนโลกนี้" ช่วงเย็นของวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 1945 เพื่อให้เป็นไปตามความตกลงยัลตาแต่จะเป็นการละเมิดกติกาสัญญาความเป็นกลางโซเวียต–ญี่ปุ่น สหภาพโซเวียตประกาศสงครามต่อญี่ปุ่น และไม่นานหลังเที่ยงคืนของวันที่ 9 สิงหาคม ค.ศ. 1945 สหภาพโซเวียตรุกรานรัฐหุ่นเชิดแมนจูเรียของจักรวรรดิญี่ปุ่น และไม่กี่ชั่วโมงต่อมา สหรัฐทิ้งระเบิดปรมาณูลูกที่สองที่เมืองนางาซากิ จากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทั้งหมดนี้ จักรพรรดิฮิโรฮิโตะทรงเข้าแทรกแซงและมีพระบัญชาให้สภาบัญชาการสงครามยอมรับเงื่อนไขที่ฝ่ายสัมพันธมิตรเสนอในปฏิญญาพ็อทซ์ดัมเป็นการสิ้นสุดสงคราม หลังจากการเจรจาหลังฉากหลายวันและรัฐประหารที่ล้มเหลว จักรพรรดิฮิโรฮิโตะพระราชทานพระราชดำรัสทางวิทยุทั่วจักรวรรดิเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม ประกาศการยอมจำนนของญี่ปุ่นต่อฝ่ายสัมพันธมิตร

เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม การยึดครองญี่ปุ่นโดยผู้บัญชาการสูงสุดของฝ่ายสัมพันธมิตรเริ่มต้นขึ้น พิธียอมจำนนจัดขึ้นเมื่อวันที่ 2 กันยายนบนเรือรบของกองทัพเรือสหรัฐ  ที่ซึ่งรัฐบาลญี่ปุ่นลงนามตราสารยอมจำนนเป็นอันสิ้นสุดของความเป็นศัตรูระหว่างกัน พลเรือนและบุคลากรทหารของฝ่ายสัมพันธมิตรต่างร่วมเฉลิมฉลองวันชัยเหนือญี่ปุ่นซึ่งเป็นวันที่สงครามยุติลง อย่างไรก็ตาม ทหารและกำลังพลที่ถูกโดดเดี่ยวในพื้นที่ห่างไกลของจักรวรรดิญี่ปุ่นทั่วทวีปเอเชียและแปซิฟิกปฏิเสธที่จะยอมจำนนเป็นเวลาหลายเดือนและหลายปีหลังจากนั้น บางส่วนยังคงปฏิเสธอยู่จนถึงคริสต์ทศวรรษ 1970 บทบาทของการทิ้งระเบิดปรมาณูที่มีต่อการยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขของญี่ปุ่นและจริยธรรมของการโจมตีทั้งสองครั้งยังคงเป็นที่ถกเถียง สถานะสงครามสิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการเมื่อสนธิสัญญาซานฟรานซิสโกมีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 28 เมษายน ค.ศ. 1952 และเมื่อญี่ปุ่นและสหภาพโซเวียตลงนามปฏิญญาร่วมโซเวียต–ญี่ปุ่น ค.ศ. 1956 ซึ่งยุติสถานะสงครามระหว่างสองประเทศอย่างเป็นทางการอีกสี่ปีให้หลัง

## ภูมิหลัง

thumb|upright=1.6|การยกพลของฝ่ายสัมพันธมิตรในเขตสงครามยุทธการแปซิฟิก เดือนสิงหาคม ค.ศ. 1942 ถึงเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1945
จวบจนถึง ค.ศ. 1945 ญี่ปุ่นพ่ายแพ้ในปฏิบัติการทางทหารต่อเนื่องยาวนานเกือบสองปีในแปซิฟิกตะวันตกเฉียงใต้, อินเดีย, การทัพมาเรียนา และการทัพฟิลิปปินส์ ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1944 หลังการสูญเสียเกาะไซปัน พลเอก คูนิอากิ โคอิโซะ ซึ่งประกาศว่าฟิลิปปินส์จะต้องเป็นสมรภูมิรบชี้ขาด ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแทน พลเอก ฮิเดกิ โทโจ หลังจากญี่ปุ่นสูญเสียฟิลิปปินส์ไป พลเรือเอก คันตาโร ซูซูกิ ขึ้นแทนที่โคอิโซะ ฝ่ายสัมพันธมิตรยึดเกาะใกล้เคียงอย่างเกาะอิโวะจิมะและโอกินาวะในช่วงครึ่งปีแรกของ ค.ศ. 1945 มีการวางแผนให้โอกินาวะเป็นพื้นที่ระดมทรัพยากรทางทหาร (staging area) สำหรับปฏิบัติการดาวน์ฟอลซึ่งเป็นแผนการรุกรานเกาะแผ่นดินใหญ่โดยฝ่ายสัมพันธมิตร หลังความพ่ายแพ้ของเยอรมนี สหภาพโซเวียตเริ่มส่งกองกำลังรบที่เกรียงไกรอย่างเงียบ ๆ อีกครั้งจากเขตสงครามยุโรปไปยังตะวันออกไกลเพื่อสนับสนุนกองพลราว 40 กองที่ประจำอยู่ที่นั่นตั้งแต่ ค.ศ. 1941 เพื่อถ่วงดุลกองทัพกวันตงที่มีกำลังมหาศาล

การทัพเรือดำน้ำของฝ่ายสัมพันธมิตรและการวางทุ่นระเบิดใต้น้ำบนน่านน้ำชายฝั่งญี่ปุ่นส่งผลให้เรือพาณิชย์ญี่ปุ่นหลายลำถูกทำลาย ญี่ปุ่นซึ่งมีทรัพยากรธรรมชาติน้อย จึงต้องพึ่งพาวัตถุดิบโดยเฉพาะอย่างยิ่งน้ำมันจากการนำเข้าจากแมนจูเรียและส่วนอื่น ๆ ของเอเชียตะวันออกแผ่นดินใหญ่ และจากดินแดนที่พิชิตได้ในหมู่เกาะอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ เรือพาณิชย์ญี่ปุ่นที่ได้รับผลกระทบจากทุ่นระเบิดประกอบกับการทิ้งระเบิดเชิงยุทธศาสตร์ที่อุตสาหกรรมญี่ปุ่นสร้างความสูญเสียครั้งใหญ่ต่อเศรษฐกิจสงครามของญี่ปุ่น การผลิตถ่านหิน, เหล็ก, เหล็กกล้า, ยาง และวัสดุอื่น ๆ ที่สำคัญเป็นเพียงเศษเสี้ยวของความเสียหายทางเศรษฐกิจสงครามญี่ปุ่นก่อนหน้าสงครามเท่านั้น

[thumb|เรือลาดตระเวนประจัญบานสร้างใหม่ ''[เรือประจัญบานฮารูนะ|ฮารูนะ* อำปางลงที่ท่ายึดเรือในฐานทัพเรือเมือง[[คูเระ]]เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม หลัง[[การโจมตีที่คูเระและทะเลใน (กรกฎาคม ค.ศ. 1945)|การทิ้งระเบิดอย่างต่อเนื่อง]]]]

ผลพวงจากความสูญเสียที่เกิดขึ้น [[กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น]]ยุติความพยายามที่จะเป็นกองกำลังต่อสู้ที่แข็งแรง หลัง[[การโจมตีที่คูเระและทะเลใน (กรกฎาคม ค.ศ. 1945)|การโจมตีต่อเนื่อง]]ที่[[คลังสรรพาวุธทางทะเลคูเระ|อู่ต่อเรือญี่ปุ่นที่คูเระ]] เรือรบขนาดใหญ่ที่ยังคงสามารถพอใช้ออกปฏิบัติการได้มีเรือบรรทุกอากาศยาน 6 ลำ, เรือลาดตระเวน 4 ลำ และเรือประจัญบาน 1 ลำ ซึ่งส่วนใหญ่ได้รับความเสียหายอย่างหนักและไม่มีลำไหนที่สามารถเติมน้ำมันให้เต็มได้ อย่างไรก็ตาม เรือพิฆาต 19 ลำ และเรือดำน้ำ 38 ลำ ยังคงสามารถใช้การได้อย่างจำกัดด้วยเหตุน้ำมันไม่พอใช้

=== การเตรียมรับมือป้องกัน ===
โดยต้องเผชิญหน้ากับภัยการรุกรานเกาะแผ่นดินใหญ่ที่เริ่มจาก[[คีวชู]] และภัยการรุกรานแมนจูเรียซึ่งเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติของญี่ปุ่นแหล่งสุดท้ายโดยโซเวียต ใน ค.ศ. 1944 วารสารการสงครามของกองบัญชาการกลางจักรวรรดิสรุปไว้ว่า:



กองบัญชาการสูงสุดจักรวรรดิญี่ปุ่นวางแผนการป้องกันคีวชูอย่างสุดกำลังเพื่อเป็นความพยายามครั้งสุดท้ายในการยับยั้งการรุกคืบของฝ่ายสัมพันธมิตรโดยใช้รหัสชื่อ "[[ปฏิบัติการเค็ตสึโง]]" ปฏิบัติการดังกล่าวเป็นการพลิกเปลี่ยนการใช้ยุทธวิธี[[การตั้งรับทางลึก]] (defense-in-depth) ที่เคยใช้ในการรุกราน[[ยุทธการที่ปาเลลิว|ปาเลลิว]], [[ยุทธการที่อิโวะจิมะ|อิโวะจิมะ]] และ[[ยุทธการที่โอกินาวะ|โอกินาวะ]] และหันมามุ่งเน้นการยึดหัวหาด (beachhead) โดยจะมีการส่งเครื่องบินรบ[[คามิกาเซะ]]มากกว่า 3,000 ลำ ไปโจมตีการขนส่งสะเทินน้ำสะเทินบกก่อนที่กำลังทหารและสินค้าบรรทุกจะขึ้นฝั่งที่ชายหาด

หากแผนดังกล่าวไม่สามารถขับไล่ฝ่ายสัมพันธมิตรได้ กองบัญชาการวางแผนที่จะส่งเครื่องบินรบคามิกาเซะอีก 3,500 ลำ ร่วมด้วย[[เรือยนต์พลีชีพชั้นชินโย|เรือยนต์พลีชีพ*ชินโย*]] 5,000 ลำ อีกทั้งเรือพิฆาตและเรือดำน้ำที่คงเหลืออยู่ซึ่งเป็น "กองเรือสุดท้ายของกองทัพเรือที่ยังคงใช้ปฏิบัติการได้" ไปยังชายหาด หากฝ่ายสัมพันธมิตรสามารถต่อสู้จนผ่านและสามารถขึ้นฝั่งคีวชูได้ จะมีการส่งเครื่องบินรบ 3,000 ลำเพื่อป้องกันเกาะต่าง ๆ ที่ยังคงเหลืออยู่ ในขณะที่คีวชูจะคงมีการ "ปกป้องอย่างถึงที่สุด" ไม่ว่าจะด้วยเหตุใด ยุทธศาสตร์การรบจนตัวตาย (last stand) ที่คีวชูนั้นเกิดขึ้นจากความกังวลเรื่องการคงสถานะความเป็นกลางของโซเวียต

== สภาบัญชาการสงครามสูงสุด ==
การออกนโยบายของญี่ปุ่นมีศูนย์กลางอยู่ที่[[สภาบัญชาการสงครามสูงสุด]] (ก่อตั้งใน ค.ศ. 1944 โดยนายกรัฐมนตรีก่อนหน้า [[คูนิอากิ โคอิโซะ]]) ประกอบด้วยกลุ่มบุคคลที่เรียกกันว่า "บิกซิกส์" (Big Six) ได้แก่ [[นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น|นายกรัฐมนตรี]], [[รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (ญี่ปุ่น)|รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ]], [[กระทรวงการสงครามญี่ปุ่น|รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทหารบก]], [[กระทรวงทหารเรือ|รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทหารเรือ]], ผู้บัญชาการเสนาธิการ[[กองทัพบกจักรวรรดิญี่ปุ่น|ทหารบก]] และผู้บัญชาการเสนาธิการ[[กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น|ทหารเรือ]] ณ วันที่มีการแต่งตั้งรัฐบาลซูซูกิในเดือนเมษายน ค.ศ. 1945 สภามีสมาชิกดังต่อไปนี้:

[[ไฟล์:Kantaro Suzuki cabinet - June 9, 1945.jpg|thumb|คณะรัฐมนตรีซูซูกิในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1945]]
* นายกรัฐมนตรี: พลเรือเอก [[คันตาโร ซูซูกิ]]
* รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ: [[ชิเงโนริ โทโง]]
* รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทหารบก: พลเอก [[โคเรจิกะ อานามิ]]
* รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทหารเรือ: พลเรือเอก [[มิตสึมาซะ โยไน]]
* ผู้บัญชาการเสนาธิการทหารบก: พลเอก [[โยชิจิโร อูเมซุ]]
* ผู้บัญชาการเสนาธิการทหารเรือ: พลเรือเอก [[โคชิโร โออิกาวะ]] (ต่อมาแทนที่โดย พลเรือเอก [[โซเอมุ โทโยดะ]])

ขนบธรรมเนียมทางรัฐธรรมนูญที่เข้มงวด (ซึ่งยังคงปฏิบัติโดยพฤตินัยจนถึงปัจจุบัน) ทำให้นายกรัฐมนตรีที่คาดว่าจะได้ขึ้นดำรงตำแหน่ง รวมถึงนายกรัฐมนตรีที่ยังอยู่ในวาระ ไม่สามารถดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีได้หากมีตำแหน่งรัฐมนตรีเว้นว่างอยู่ ด้วยเหตุนี้ รัฐมนตรีทหารบก และรัฐมนตรีทหารเรือสามารถยับยั้งการจัดตั้งรัฐบาลที่ไม่พึงปรารถนา หรือโดยการลาออกจากตำแหน่งจะนำไปสู่การล่มของรัฐบาลปัจจุบันได้เช่นกัน

จักรพรรดิ[[ฮิโรฮิโตะ]]และ[[ผู้รักษาพระราชลัญจกรของญี่ปุ่น|ผู้รักษาพระราชลัญจกร]] [[โคอิจิ คิโดะ]] เข้าร่วมประชุมของสภาเป็นครั้งคราวตามพระราชประสงค์ของพระองค์ [[ไอริส แชง]] ได้รายงานว่า "ก่อนพลเอกแมกอาเธอร์จะมาถึง ญี่ปุ่นตั้งใจทำลาย ซ่อนเร้น หรือปลอมแปลงรายงานลับในช่วงสงครามส่วนใหญ่ให้เป็นเท็จ"

== ความแตกแยกของเหล่าผู้นำญี่ปุ่น ==
ส่วนใหญ่ตลอดสงครามนั้น คณะรัฐมนตรีของซูซูกิที่มีทหารเป็นใหญ่สนับสนุนให้ทำสงครามต่อ สำหรับชาวญี่ปุ่น การยอมแพ้เป็นสิ่งที่ไม่เคยคาดคิดมาก่อน เพราะไม่เคยมีผู้ใดสามารถรุกรานญี่ปุ่นได้สำเร็จ หรือญี่ปุ่นไม่เคยรบแพ้ในสงครามใดในประวัติศาสตร์ มีเพียงแต่ มิตสึมาซะ โยไน รัฐมนตรีทหารเรือ ต้องการให้สงครามสิ้นสุดลงเร็วขึ้น [[ริชาร์ด บี. แฟรงก์]] นักประวัติศาสตร์ ระบุว่า:



ภายหลังสงคราม ซูซูกิ และคนอื่น ๆ ในรัฐบาลของเขา รวมถึงผู้แก้ต่างอ้างว่าพวกเขาได้ทำงานอย่างลับ ๆ เพื่อสันติภาพ และไม่สามารถสนับสนุนการทำงานดังกล่าวได้อย่างเปิดเผย พวกเขากล่าวถึงแนวคิดแบบญี่ปุ่นที่เรียกว่า*ฮาราเง* "ศิลปะแห่งการซ้อนเร่นและกลวิธีที่มองไม่เห็น" เพื่ออ้างความชอบธรรมในความไม่สอดคล้องกันระหว่างการกระทำที่แสดงออกสู่สาธารณชน และการทำงานฉากหลังที่ถูกกล่าวหา อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์หลายคนปฏิเสธสิ่งนี้ [[รอเบิร์ต บูโทว์|รอเบิร์ต เจ. ซี. บูโทว์]] เขียนว่า:



เหล่าผู้นำญี่ปุ่นนึกถึงการเจรจายุติสงครามมาโดยตลอด การวางแผนช่วงก่อนสงครามคาดไว้ว่า ญี่ปุ่นจะแผ่ขยายอำนาจและแข็งแกร่งมากยิ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว จะเกิดความขัดแย้งกับสหรัฐในที่สุด แต่ยังสามารถระงับข้อพิพาทได้โดยที่ญี่ปุ่นจะยังครองดินแดนใหม่ ๆ ที่สามารถพิชิตมาได้เป็นอย่างน้อย จวบจนถึง ค.ศ. 1945 เหล่าผู้นำญี่ปุ่นตกลงว่าสงครามเป็นไปไม่สู้ดีนัก แต่พวกเขาไม่เห็นด้วยกับวิธีการพูดคุยเจรจาเพื่อยุติสงคราม เกิดการแบ่งออกเป็นสองฝ่าย: ฝ่ายที่เรียกกันว่า "สันติภาพ" สนับสนุนการริเริ่มทางการทูตเพื่อโน้มน้าว [[โจเซฟ สตาลิน]] ผู้นำแห่งสหภาพโซเวียต ให้เป็นผู้ไกล่เกลี่ยในการเจรจาระหว่างฝ่ายสัมพันธมิตรและญี่ปุ่น ขณะที่อีกฝ่ายคือผู้ที่ยึดมั่นในการต่อสู้ "ชี้ขาด" ที่สมรภูมิรบสุดท้ายอันจะก่อให้เกิดความเสียหายเป็นวงกว้างแก่ฝ่ายสัมพันธมิตรจนพวกเขาจะยื่นข้อเสนอที่ปรานีกว่านี้ให้ แนวทางทั้งสองเกิดจากประสบการณ์ในอดีตของญี่ปุ่นใน[[สงครามรัสเซีย–ญี่ปุ่น]]เมื่อ 40 ปีก่อน ซึ่งใช้งบประมาณมหาศาลแต่ส่วนใหญ่จบลงด้วยการรบที่ไม่ชี้ขาด ตามด้วยชัยชนะเด็ดขาดใน[[ยุทธนาวีที่ช่องแคบสึชิมะ]]

[[ไฟล์:Kantaro Suzuki suit.jpg|thumb|upright|left|พลเรือเอก [[คันตาโร ซูซูกิ]] เป็นผู้นำรัฐบาลญี่ปุ่นในฐานะนายกรัฐมนตรีในช่วงหลายเดือนสุดท้ายก่อนสงครามสิ้นสุดลง]]

ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1945 เจ้าชาย[[ฟูมิมาโระ โคโนเอะ]] ประทานบันทึกวิเคราะห์เหตุการณ์แด่จักรพรรดิฮิโรฮิโตะ และบอกพระองค์ว่าหากสงครามยังคงต่อเนื่องไป [[ราชวงศ์ญี่ปุ่น|ราชวงศ์]]จะตกอยู่ในภยันตรายจากการปฏิวัติภายในประเทศมากกว่าภยันตรายจากความปราชัยสงคราม สมุดบันทึกของ [[ฮิซาโนริ ฟูจิตะ]] [[จางวางแห่งญี่ปุ่น|จางวางหลวง]] ชี้ให้เห็นว่า จักรพรรดิฮิโรฮิโตะทรงแสดงพระราชประสงค์ที่จะให้เกิดสงครามชี้ขาด () โดยตอบกลับว่ายังเร็วเกินไปที่จะแสวงหาสันติภาพ "เว้นเสียแต่ว่าเราได้ชัยชนะในสงครามอีกครั้ง" นอกจากนี้ ในเดือนกุมภาพันธ์ กองสนธิสัญญาของญี่ปุ่นเขียนรายงานเกี่ยวกับนโยบายของฝ่ายสัมพันธมิตรต่อญี่ปุ่นว่าด้วยเรื่อง "การยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข, การยึดครอง, การปลดอาวุธ, การกำจัดซึ่งแสนยนิยม (militarism), การปฏิรูปประชาธิปไตย, การลงโทษอาชญากรสงคราม และพระราชฐานะของจักรพรรดิ" การที่ฝ่ายสัมพันธมิตรกำหนดให้มีการปลดอาวุธและการลงโทษอาชญากรสงครามญี่ปุ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการให้ยึดครองและการล้มล้างจักรพรรดินั้นเป็นสิ่งที่เหล่าผู้นำญี่ปุ่นไม่สามารถรับได้

เมื่อวันที่ 5 เมษายน สหภาพโซเวียตแจ้งว่าจะไม่ต่ออายุ[[กติกาสัญญาความเป็นกลางโซเวียต–ญี่ปุ่น]]ที่มีผลห้าปีล่วงหน้า 12 เดือน ตามที่กติกากำหนดไว้ (ซึ่งลงนามใน ค.ศ. 1941 หลัง[[ยุทธการที่ฮาลฮิน กอล|อุบัติการณ์โนมงฮัง]]) ที่[[การประชุมเตหะราน]]ในเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนธันวาคม ค.ศ. 1943 มีการตกลงโดยที่ญี่ปุ่นไม่รู้ว่าสหภาพโซเวียตจะเข้าร่วมสงครามต่อต้านญี่ปุ่นหากเยอรมนีพ่ายแพ้ ที่[[การประชุมยัลตา]]ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1945 สหรัฐได้ประนอมหลายสิ่งให้แก่โซเวียตเพื่อทำให้มั่นใจว่าพวกเขาปฏิบัติตามสัญญาว่าจะประกาศสงครามต่อญี่ปุ่นภายในระยะเวลาสามเดือนหลังการยอมจำนนของเยอรมนี แม้กติกาสัญญาความเป็นกลางห้าปีจะไม่หมดอายุจนกว่าจะถึงวันที่ 5 เมษายน ค.ศ. 1946 "การประกาศ" ของโซเวียตสร้างความกังวลแก่ญี่ปุ่นเป็นอย่างมาก เพราะญี่ปุ่นได้ระดมพลไปทางใต้เพื่อต้านทานการโจมตีของสหรัฐที่หลีกเลี่ยงไม่ได้แล้ว ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เกาะทางตอนเหนือของประเทศเกิดความเปราะบางต่อการรุกรานของโซเวียต รัฐมนตรีการต่างประเทศ [[วยาเชสลาฟ โมโลตอฟ]] ในมอสโก และ [[ยาคอฟ มาลิค]] เอกอัครราชทูตโซเวียตประจำโตเกียว ได้พยายามอย่างหนักเพื่อทำให้ญี่ปุ่นมั่นใจว่า "ระยะเวลาการใช้บังคับของกติกาสัญญายังไม่สิ้นสุด"

[[ไฟล์:Shigenori Togo.jpg|thumb|upright|รัฐมนตรีการต่างประเทศ [[ชิเงโนริ โทโง]]]]

ที่การประชุมระดับสูงติดต่อกันหลายครั้งในเดือนพฤษภาคม แม้ตอนแรกบิกซิกซ์หารือการยุติสงครามอย่างจริงจัง แต่ไม่มีเงื่อนไขใดที่ฝ่ายสัมพันธมิตรน่าจะยอมรับได้ เพราะบุคคลใดที่สนับสนุนการยอมจำนนของญี่ปุ่นอย่างเปิดเผยนั้นมีความเสี่ยงที่จะถูกลอบสังหารโดยเจ้าหน้าที่ทหารไฟแรง จึงประชุมกันแบบปิด แต่ยกเว้นให้จักรพรรดิและผู้รักษาพระราชลัญจกรสามารถเข้าร่วมการประชุมพร้อมกับบิกซิกซ์ได้ ขณะที่เจ้าหน้าที่ทหารระดับสองหรือสามไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าร่วม ในการประชุมเหล่านี้ แม้จะมีหนังสือมาจาก[[นาโอตาเกะ ซาโต|ซาโต]] เอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำมอสโก มีเพียงโทโง รัฐมนตรีการต่างประเทศที่ตระหนักได้ว่าทั้งโรสเวลต์และเชอร์ชิลอาจประนีประนอมสตาลินให้นำโซเวียตเข้าสู่สงครามต่อต้านญี่ปุ่น โทโงพูดอย่างตรงไปตรงมาโดยตลอดเกี่ยวกับการยุติสงครามอย่างรวดเร็ว ผลที่เกิดขึ้นจากการประชุมระดับสูงนี้ เขาได้รับอนุญาตให้เข้าพบสหภาพโซเวียตเพื่อขอให้พวกเขาคงสถานะความเป็นกลางไว้ หรือ (แม้จะมีความเป็นไปได้น้อยมาก) สร้างความสัมพันธ์ไมตรีระหว่างชาติทั้งสอง

เพื่อให้เป็นไปตามธรรมเนียมของรัฐบาลใหม่ที่จะประกาศหลักในการปกครองประเทศ ภายหลังการประชุมหลายครั้งในเดือนพฤษภาคม เสนาธิการทหารบกได้ออกหนังสือราชการเรื่อง "นโยบายขั้นพื้นฐานเกี่ยวกับการดำเนินการสงครามที่ต้องปฏิบัติตามสืบแต่นั้นไป" (The Fundamental Policy to Be Followed Henceforth in the Conduct of the War) ซึ่งระบุว่าชาวญี่ปุ่นจะต้องสู้จนสูญสิ้นดีกว่ายอมจำนนต่อศัตรู นโยบายนี้ถือกำเนิดขึ้นโดยมติของบิกซิกซ์เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน (โทโงคัดค้านขณะที่อีกห้าคนสนับสนุน) เอกสารที่ซูซูกินำส่งในการประชุมเดียวกันชี้ให้เห็นว่าญี่ปุ่นได้กำหนดแนวทางการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับโซเวียตดังนี้:



เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน [[โคอิจิ คิโดะ]] ที่ปรึกษาคนสนิทของจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ เขียน "ร่างแผนการควบคุมสถานการณ์ภาวะวิกฤต" เตือนว่า ภายในสิ้นปีนั้นความสามารถของญี่ปุ่นในการสู้รบสงครามสมัยใหม่จะสูญไป และรัฐบาลจะไม่สามารถควบคุมความไม่สงบของประชาชนได้ "... พวกเราไม่สามารถมั่นใจได้ว่าเราจะไม่เผชิญชะตากรรมเดียวกันกับเยอรมนี และลดระดับลงเป็นเหตุการณ์ตรงกันข้ามซึ่งเราจะไม่สามารถบรรลุเป้าหมายหลักสูงสุด นั่นคือการพิทักษ์ราชวงศ์และรักษาระบอบการปกครองของประเทศ" คิโดะเสนอให้จักรพรรดิฮิโรฮิโตะเป็นผู้ลงมือ โดยการยื่น "ข้อเสนอยุติสงครามที่นอบน้อมอย่างยิ่งยวด" เสนอให้ญี่ปุ่นถอนตัวออกจากอดีตอาณานิคมยุโรปที่ยึดครองมาได้ โดยให้เหตุผลว่าพวกเขาได้รับเอกราชแล้ว คิโดะยังเสนอให้ญี่ปุ่นยอมรับเอกราชของ[[สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ที่ 2|ฟิลิปปินส์]]ที่ญี่ปุ่นได้สูญเสียการควบคุมไปเกือบทั้งสิ้น ซึ่งเป็นที่รู้กันว่าสหรัฐได้เตรียมแผนการประกาศเอกราชให้ ท้ายที่สุด คิโดะเสนอให้ญี่ปุ่นปลดอาวุธตนเองภายใต้เงื่อนไขว่าจะต้องไม่เกิดการปลดอาวุธภายใต้การควบคุมของฝ่ายสัมพันธมิตรและญี่ปุ่นจะต้อง "มีการป้องกันที่น้อยที่สุด" ไปอีกช่วงระยะเวลาหนึ่ง ข้อเสนอของคิโดะไม่ได้ไตร่ตรองจนถึงการยึดครองญี่ปุ่นโดยฝ่ายสัมพันธมิตร การพิจารณาคดีอาชญากรสงคราม หรือการเปลี่ยนแปลงระบบรัฐบาลของญี่ปุ่นครั้งใหญ่ อีกทั้งข้อเสนอของคิโดะยังไม่ได้ชี้ให้เห็นว่าญี่ปุ่นอาจมีความตั้งใจที่จะพิจารณาสละดินแดนที่ได้มาก่อน ค.ศ. 1937 ประกอบด้วย[[ฟอร์โมซา]], [[จังหวัดคาราฟูโตะ|คาราฟูโตะ]], [[เกาหลีภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น|เกาหลี]], อดีตหมู่เกาะ[[จักรวรรดิเยอรมัน|เยอรมัน]]ในแปซิฟิก อีกทั้งรวมถึง[[ประเทศแมนจู|แมนจู]]ด้วย โดยอาศัยพระราชานุญาตจากจักรพรรดิ คิโดะเข้าพบสมาชิก[[สภาบัญชาการสงครามสูงสุด|สภาสูงสุด]] หรือ "บิกซิกซ์" หลายคน โทโงสนับสนุนเป็นอย่างมาก ซูซูกิและพลเอก [[มิตสึมาซะ โยไน]] [[กระทรวงทหารเรือญี่ปุ่น|รัฐมนตรีทหารเรือ]] สนับสนุนอย่างระแวดระวัง ทั้งสองสงสัยว่าคนอื่นจะคิดเช่นไร พลเอก [[โคเรจิกะ อานามิ]] [[กระทรวงการสงครามญี่ปุ่น|รัฐมนตรีทหารบก]] ให้ความเห็นไปในทิศทางทั้งเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย โดยยืนหยัดว่าการทูตจะต้องรอจนกว่า "สหรัฐจะได้รับความเสียหายครั้งใหญ่" ใน[[ปฏิบัติการเค็ตสึโง]]เสียก่อน

ในเดือนมิถุนายน จักรพรรดิฮิโรฮิโตะทรงสูญเสียความมั่นใจว่าจะได้รับชัยชนะด้วยการทหาร หลังญี่ปุ่นได้รับความปราชัยที่[[ยุทธการที่โอกินาวะ]] และทรงทราบถึงความอ่อนแอของกองทัพญี่ปุ่นในจีน, ของ[[กองทัพกวันตง]]ในแมนจูเรีย, ของกองทัพเรือ และของกองทัพบกที่กำลังปกป้องเกาะแผ่นดินใหญ่ พระองค์ได้รับรายงานจาก[[โมริฮิโระ ฮิงาชิกูนิ|เจ้าชายฮิงาชิกูนิ]]ซึ่งทรงสรุปว่า "มันไม่ใช่เพียงเรื่องของการป้องกันชายฝั่ง แต่กำลังพลที่สำรองไว้เพื่อเข้าร่วมสมรภูมิรบชี้ขาดเองต่างมีอาวุธไม่เพียงพอเช่นกัน" จักรพรรดิทรงตรัสว่า:



เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน จักรพรรดิฮิโรฮิโตะทรงให้บิกซิกซ์เข้าประชุม โดยผิดจากพิสัยเดิม พระองค์เป็นผู้ตรัสก่อนว่า: "เราปรารถนาให้มีการศึกษาแผนยุติสงครามที่ชัดเจนโดยที่ไม่ขัดต่อนโยบายปัจจุบันอย่างรวดเร็ว และให้มีความพยายามที่จะนำแผนนั้นไปใช้" มีการตกลงว่าจะเชื้อเชิญให้โซเวียตช่วยยุติสงคราม ส่วนชาติวางตัวเป็นกลางอื่น ๆ เช่น [[สวิตเซอร์แลนด์]], [[สวีเดน]] และ[[นครรัฐวาติกัน]] ซึ่งเป็นที่รู้กันว่าต้องการที่จะมีบทบาทในการสร้างสันติภาพ แต่มีขนาดเล็กเกินไปจนไม่สามารถทำอย่างอื่นได้นอกจากการช่วยนำส่งเงื่อนไขการยอมจำนนของฝ่ายสัมพันธมิตร และการยอมรับหรือการปฏิเสธของญี่ปุ่นมาให้ระหว่างกันเท่านั้น ชาวญี่ปุ่นหวังว่ารัฐบาลจะสามารถชักชวนสหภาพโซเวียตให้เป็นตัวกลางของญี่ปุ่นในการเจรจากับสหรัฐและสหราชอาณาจักรได้สำเร็จ

== โครงการแมนแฮตตัน ==


หลังการวิจัยศึกษาหลายปี ประธานาธิบดี [[แฟรงกลิน ดี. โรสเวลต์]] อนุมัติให้เริ่มโครงการสร้าง[[ระเบิดปรมาณู]]ขนาดมหึมาลับสุดยอดใน ค.ศ. 1942 [[โครงการแมนแฮตตัน]] โดยการกำกับดูแลของ พลตรี [[เลสลี อาร์. โกรฟส์ จูเนียร์]] ได้ทำให้เกิดการว่าจ้างงานชาวอเมริกันหลายแสนคนตามโรงงานลับต่าง ๆ ทั่วสหรัฐ และเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม ค.ศ. 1945 มีการทดลองใช้ระเบิดอาวุธต้นแบบแรกใน[[ทรินิตี|การทดสอบนิวเคลียร์ทรินิตี]]

เมื่อโครงการใกล้แล้วเสร็จ เหล่านักวางแผนอเมริกันเริ่มพิจารณาการใช้ระเบิด ในช่วงแรก มีการสันนิษฐานว่าจะจัดสรรอาวุธปรมาณูชุดแรกไปใช้ต่อต้านเยอรมนีและเพื่อให้เป็นไปตามยุทธศาสตร์ภาพใหญ่ของฝ่ายสัมพันธมิตรที่จะต้องคว้าชัยชนะในยุโรปก่อน อย่างไรก็ตาม มีความเป็นไปได้สูงว่าเยอรมนีอาจพ่ายแพ้ให้กับฝ่ายสัมพันธมิตรก่อนระเบิดจะพร้อมใช้ โกรฟส์ตั้งคณะกรรมการเพื่อจัดทำรายชื่อเป้าหมายขึ้นตามที่ได้ประชุมกันในเดือนเมษายนและเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1945 หนึ่งในหลักเกณฑ์หลักคือ เมืองเป้าหมายจะต้องไม่เคยได้รับความเสียหายจากระเบิดตามแบบ (conventional bombing) มาก่อน เพื่อให้การประเมินความเสียหายที่เกิดขึ้นจากระเบิดปรมาณูนั้นมีความแม่นยำ รายชื่อของคณะกรรมการประกอบด้วยเมืองญี่ปุ่น 18 เมือง โดย [[เกียวโต]], [[ฮิโรชิมะ]], [[โยโกฮามะ]], [[โคกูระ]] และ [[นีงาตะ (เมือง)|นีงาตะ]] เป็นเมืองที่คณะกรรมการให้ความสนใจ ท้ายที่สุด มีการนำเกียวโตออกจากรายชื่อตามคำยืนยันของ[[รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการสงครามสหรัฐ|รัฐมนตรีการสงคราม]] [[เฮนรี แอล. สติมสัน]] ซึ่งเคยเยือนเมืองนี้เมื่อครั้งไปดื่มน้ำผึ้งพระจันทร์และได้รู้ถึงความสำคัญทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของเกียวโต

แม้[[รองประธานาธิบดีสหรัฐ|รองประธานาธิบดี]]คนก่อน [[เฮนรี เอ. วอลลิซ]] มีส่วนเกี่ยวข้องกับโครงการแมนแฮตตันตั้งแต่แรก สติมสันไม่ได้สรุปภาพรวมโครงการโดยย่อให้ [[แฮร์รี เอส. ทรูแมน]] ผู้สืบทอดตำแหน่งของวอลลิซ จนถึงวันที่ 23 เมษายน ค.ศ. 1945 สิบเอ็ดวันให้หลังเขาขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแทนโรสเวลต์ที่ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 12 เมษายน ค.ศ. 1945 เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม ค.ศ. 1945 ทรูแมนอนุมัติการจัดตั้ง[[คณะกรรมการชั่วคราว]] (Interim Committee) ซึ่งเป็นกลุ่มผู้ให้คำแนะนำที่มีหน้าที่นำเสนอรายงานเกี่ยวกับระเบิดปรมาณู คณะกรรมการประกอบด้วย สติมสัน, [[เจมส์ เอฟ. เบินส์]], [[จอร์จ แอล. แฮร์ริสัน]], [[แวนนีวาร์ บุช]], [[เจมส์ ไบรอันต์ โคนันต์]], [[คาร์ล เทย์เลอร์ คอมป์ตัน]], [[วิลเลียม แอล. เคลย์ตัน]] และ [[แรล์ฟ ออสติน บาร์ด]] โดยคำแนะนำขององค์คณะวิทยาศาสตร์ประกอบด้วย [[เจ. รอเบิร์ต ออปเพนไฮเมอร์|รอเบิร์ต ออปเพนไฮเมอร์]], [[เอนรีโก แฟร์มี]], [[เออร์เนสต์ ลอว์เรนซ์]] และ [[อาร์เทอร์ คอมป์ตัน]] ในรายงานผลวันที่ 1 มิถุนายน คณะกรรมการสรุปว่าระเบิดควรนำมาใช้ให้เร็วที่สุด และทิ้งลงบนโรงงานอาวุธสงครามที่มีบ้านพักคนงานล้อมรอบ อีกทั้งไม่ควรให้คำเตือนล่วงหน้าหรือแสดงแสนยานุภาพก่อนการใช้ระเบิดจริง

อำนาจของคณะกรรมการนี้ไม่รวมถึงอำนาจสั่งการให้ใช้ระเบิด หากแต่เป็นการคาดไว้อยู่แล้วว่าเมื่อสร้างแล้วเสร็จจะให้มีการใช้ระเบิด หลังการประท้วงของนักวิทยาศาสตร์ที่มีส่วนร่วมในโครงการโดยยื่น[[รายงานของฟรังค์]]ให้แก่คณะกรรมการ จึงมีการพิจารณาการใช้ระเบิดใหม่อีกครั้งและขอรับคำแนะนำจากองค์คณะวิทยาศาสตร์ว่าควรมี "การแสดงแสนยานุภาพ" ของระเบิดก่อนการใช้จริงในสมรภูมิรบหรือไม่ ในการประชุมเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน องค์คณะวิทยาศาสตร์เห็นพ้องว่าไม่มีทางเลือกอื่น

ทรูแมนมีบทบาทเพียงเล็กน้อยในการหารือเหล่านี้ ที่เมืองพ็อทซ์ดัม เขาหลงใหลได้ปลื้มกับรายงานผลการทดสอบทรินิตีที่สำเร็จลุล่วง และผู้คนรอบข้างสังเกตว่าเขามีทัศนคติของเขาเปลี่ยนไปในทางบวก โดยเชื่อว่าระเบิดจะทำให้เขามีอำนาจเหนือญี่ปุ่นและสหภาพโซเวียต นอกเหนือการสนับสนุนท่าทีของสติมสันในการนำเกียวโตออกจากรายชื่อเป้าหมาย (ในขณะที่ทหารพยายามผลักดันให้คงเป็นเป้าหมายเช่นเดิม) เขาไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องในการตัดสินใจใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ระเบิด ซึ่งตรงกันข้ามกับเรื่องราวที่เล่าซ้ำไปมาในเวลาต่อมา (รวมถึงการแต่งเติมของทรูแมนเอง)

== การเสนอแผนการรุกราน ==


เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน ค.ศ. 1945 ทรูแมนพบกับเสนาธิการทหารบก พลเอก [[จอร์จ มาร์แชลล์]], พลอากาศเอก [[เฮนรี เอช. อาร์โนลด์|เฮนรี อาร์โนลด์]], เสนาธิการทหารเรือ พลเรือเอก [[วิลเลียม ดี. เลฮี|วิลเลียม เลฮี]] และ พลเรือเอก [[เออร์เนสต์ คิง]], เลขานุการกองทัพเรือ [[เจมส์ ฟอร์เรสตัล]], รัฐมนตรีการสงคราม เฮนรี สติมสัน และผู้ช่วยรัฐมนตรีการสงคราม [[จอห์น เจ. แม็กคลอย|จอห์น แม็กคลอย]] เพื่อหารือข้อสั่งการ "[[ปฏิบัติการดาวน์ฟอล|ปฏิบัติการโอลิมปิก]]" ซึ่งเป็นหนึ่งในแผนการรุกรานเกาะญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่  พลเอกมาร์แชลล์สนับสนุนการส่ง[[กองทัพแดง]]ร่วมรบ โดยเชื่อว่าหากทำเช่นนั้นจะทำให้ญี่ปุ่นยอมจำนน แม็กคลอยบอกกับสติมสันว่าไม่มีเมืองญี่ปุ่นอื่นนอกรายชื่อที่จะทิ้งระเบิดได้อีกและอยากหาทางเลือกอื่นที่จะทำให้ญี่ปุ่นยอมจำนน เขาเสนอทางออกด้วยกลไกทางการเมืองและถามเรื่องการให้คำเตือนถึงญี่ปุ่นว่าจะใช้ระเบิดปรมาณู เจมส์ เบินส์ ที่ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีการต่างประเทศในวันที่ 3 กรกฎาคม อยากให้ใช้ระเบิดอย่างรวดเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้โดยไม่มีการเตือนล่วงหน้าและไม่ให้โซเวียตรู้

== ความพยายามการเจรจาของสหภาพโซเวียต ==
[[ไฟล์:Naotake Sato.jpg|thumb|upright|[[นาโอตาเกะ ซาโต]]]]

ในปี ค.ศ. 1945 วันที่ 30 มิถุนายน โทโงบอกกับ [[นาโอตาเกะ ซาโต]] เอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำมอสโก ให้พยายามสถาปนา "ความสัมพันธ์ฉันมิตรที่แน่นแฟ้นและสถาวร" และให้หารือในเรื่องสถานะของแมนจูเรียและ "ประเด็นอื่นใดที่รัสเซียอยากจะพูดถึง" โซเวียตตระหนักถึงสถานการณ์โดยรวมและคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้กับฝ่ายสัมพันธมิตร จึงให้คำตอบล่าช้าโดยที่พยายามให้ญี่ปุ่นยังอยู่ในการเจรจาแต่ไม่ให้คำมั่นใด ๆ ในที่สุด ซาโตได้พบกับรัฐมนตรีการต่างประเทศโซเวียต [[วยาเชสลาฟ โมโลตอฟ]] เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม แต่ไม่ได้ผล ในวันที่ 12 กรกฎาคม โทโงให้ซาโตบอกกับโซเวียตว่า:



จักรพรรดิฮิโรฮิโตะทรงเสนอให้ส่งเจ้าชายโคโนเอะในฐานะผู้แทนพิเศษ แม้เขาจะไม่สามารถติดต่อกับโซเวียตได้ทันก่อน[[การประชุมพ็อทซ์ดัม]]

ซาโตแนะนำโทโงว่า ในความเป็นจริง ญี่ปุ่นควรเตรียมรับมือกับ "การยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขหรือข้อเสนอที่มีความใกล้เคียงเทียบเท่ากับการยอมจำนน" นอกจากนี้ เพื่อเป็นการตอบกลับคำขอของโมโลตอฟให้ญี่ปุ่นยื่นข้อเสนอที่ชัดเจน ซาโตชี้ให้เห็นว่าข้อความของโทโงนั้น "มีความไม่ชัดเจนว่ารัฐบาลและกองทัพมีมุมมองเรื่องการสิ้นสุดลงของสงครามอย่างไร" ด้วยเหตุนี้ จึงมีความแคลงใจว่าโครงสร้างทางอำนาจญี่ปุ่นมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจของโทโงหรือไม่

ในวันที่ 17 กรกฎาคม โทโงตอบกลับว่า:



ซาโตขยายความโดยการตอบกลับว่า:



ในวันที่ 21 กรกฎาคม โทโงในนามของคณะรัฐมนตรี เน้นย้ำว่า:



นักวิทยาการหัสลับชาวอเมริกันสามารถ[[แมจิก (วิทยาการรหัสลับ)|เข้ารหัส]]ของญี่ปุ่นได้เกือบทั้งหมด รวมถึง[[เพอร์เพิล (เครื่องเข้ารหัส)|รหัสเพอร์เพิล]]ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่นใช้เพื่อเข้ารหัสการติดต่อทางการทูตระดับสูง ทำให้ข้อความระหว่างส่วนกลางที่[[โตเกียว]]และสถานเอกอัครราชทูตของญี่ปุ่นในต่างประเทศ สามารถนำส่งไปถึงผู้วางนโยบายของฝ่ายสัมพันธมิตรภายอย่างรวดเร็วในระยะเวลาที่ใกล้เคียงกันกับที่ผู้รับญี่ปุ่นจะได้รับ โดยกังวลว่าจะได้รับความเสียหายหนัก ฝ่ายสัมพันธมิตรหวังให้โซเวียตเข้าร่วมรบใน[[สงครามแปซิฟิก]]ให้เร็วที่สุด
โรสเวลต์ได้ทำตามคำมั่นสัญญาของสตาลินที่[[ปฏิญญาไคโร ค.ศ. 1943|ไคโร]]ซึ่งได้รับการยืนยันอีกครั้งที่[[การประชุมยัลตา|ยัลตา]] จากผลลัพธ์ดังกล่าวสร้างความหวาดกลัวให้แก่ญี่ปุ่นเป็นอย่างมาก

=== เจตนาของโซเวียต ===


ความกังวลด้านความมั่นคงมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับตะวันออกไกลของโซเวียต ในบรรดานั้นที่กังวลมากที่สุดคือการเข้าถึงถึง[[มหาสมุทรแปซิฟิก]]ได้โดยไม่มีข้อจำกัด [[วลาดีวอสตอค]] พื้นที่ไร้น้ำแข็งตลอดปีแนวชายฝั่งแปซิฟิกของโซเวียต อาจถูกปิดล้อมทางอากาศและทางทะเลจาก[[เกาะซาฮาลิน]]และ[[หมู่เกาะคูริล]] การได้มาซึ่งดินแดนเหล่านี้จะเป็นการรับประกันการเข้าถึงโดยเสรีไปยัง[[ช่องแคบลาเปรูซ|ช่องแคบโซยะ]]เป็นเป้าหมายหลักของโซเวียต เป้าหมายรองคือการได้สัญญาเช่า[[การรถไฟตะวันออกจีน]], [[การรถไฟแมนจูเรียตอนใต้]], [[ต้าเหลียน]] และ[[Lüshunkou District|ท่าเรืออาเธอร์]]

เพื่อบรรลุเป้าประสงค์นี้ สตาลินและโมโลตอฟถ่วงเวลาการเจรจากับญี่ปุ่น โดยให้ความหวังที่ไม่เป็นจริงว่าโซเวียตจะเป็นผู้ไกล่เกลี่ยสันติภาพให้ ขณะเดียวกัน โซเวียตในการตกลงกับสหรัฐและสหราชอาณาจักร ยืนยันว่าจะยึดมั่นตามปฏิญญาไคโรดังที่ได้ยืนยันไว้ในการประชุมยัลตา ซึ่งระบุว่าฝ่ายสัมพันธมิตรจะไม่ยอมรับการแบ่งประเทศหรือการยุติสงครามด้วยเงื่อนไข หากแต่ญี่ปุ่นจะต้องยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขต่อฝ่ายสัมพันธมิตร เพื่อยืดระยะเวลาสงคราม โซเวียตคัดค้านความพยายามใด ๆ ที่จะทำให้เงื่อนไขนี้อ่อนแอลง การคัดค้านนี้จะเป็นการให้เวลาโซเวียตในการเคลื่อนกำลังพลจากแนวรบด้านตะวันตกไปตะวันออกไกลให้แล้วเสร็จ และพิชิต[[แมนจูเรีย]], [[เหมิ่งเจียง|มองโกเลียตอนใน]], [[เกาหลีภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น|เกาหลี]], [[จังหวัดคาราฟูโตะ|ซาฮาลินตอนใต้]], [[หมู่เกาะคูริล]] และอาจรวมถึง[[ฮกไกโด]]ด้วย (เริ่มต้นจากการยกพลขึ้นฝั่งที่[[รูโมอิ]])

== เหตุการณ์ที่พ็อทซ์ดัม ==

ผู้นำหลักของฝ่ายสัมพันธมิตรทรงอำนาจเดินทางมาพบกันที่[[การประชุมพ็อทซ์ดัม|พ็อทซ์ดัม]]ตั้งแต่วันที่ 16 กรกฎาคม ถึง 2 สิงหาคม ค.ศ. 1945 มีผู้เข้าร่วมการประชุม ได้แก่ [[สหภาพโซเวียต]], [[สหราชอาณาจักร]] และ[[สหรัฐ]] โดยสตาลิน, [[วินสตัน เชอร์ชิล]] (ต่อมารับช่วงแทนโดย [[เคลเมนต์ แอตต์ลี]]) และทรูแมน เป็นผู้แทนตามลำดับ

=== การเจรจา ===
แม้สาระสำคัญของการประชุมพ็อทซ์ดัมส่วนใหญ่เป็นเรื่องภายในยุโรป แต่ยังมีการพูดคุยเรื่องสงครามกับญี่ปุ่นในรายละเอียดด้วยเช่นกัน ทรูแมนรู้ถึงความสำเร็จของการทดสอบทรินิตีก่อนการประชุม จึงบอกข้อมูลนี้ให้คณะทูตสหราชอาณาจักร และทำให้คณะทูตสหรัฐพิจารณาไตร่ตรองถึงความจำเป็นของการให้โซเวียต ซึ่งตนได้วิ่งเต้นอย่างหนักที่[[การประชุมเตหะราน|เตหะราน]]และ[[การประชุมยัลตา|ยัลตา]] มีส่วนร่วมในเรื่องนี้ใหม่อีกครั้ง สหรัฐมีเป้าหมายของการร่นระยะเวลาสงครามและลดความสูญเสียของชาวอเมริกันเป็นสำคัญ และการแทรกแซงของโซเวียตนั้นเป็นไปได้ว่าจะช่วยให้สหรัฐสามารถบรรลุเป้าหมายดังกล่าวได้ แต่ขณะเดียวกัน จะเป็นการเปิดทางให้โซเวียตยึดครองดินแดนอื่นใดนอกเหนือจากที่ให้คำมั่นไว้แก่สหรัฐที่เตหะรานและยัลตา และอาจทำให้เกิดการแบ่งประเทศญี่ปุ่นภายหลังสงครามเหมือนที่[[เยอรมนีภายใต้การยึดครองของสัมพันธมิตร|เคยเกิดขึ้นกับเยอรมนี]]

ในการรับมือกับสตาลิน ทรูแมนตัดสินใจพูดเป็นนัยลาง ๆ แก่ผู้นำโซเวียตเกี่ยวกับการมีอยู่ของอาวุธใหม่ที่รุนแรงโดยไม่ได้ลงรายละเอียด อย่างไรก็ดี ฝ่ายสัมพันธมิตรชาติอื่น ๆ ไม่ได้ตระหนักว่าการข่าวของโซเวียตได้แทรกซึมเข้าไปในโครงการแมนแฮตตันตั้งแต่ช่วงต้น ด้วยเหตุนี้ สตาลินจึงรู้ว่ามีระเบิดปรมาณูอยู่แล้วแต่ไม่ได้แสดงปฏิกิริยาหุนหันโดยศักยภาพของระเบิด

=== ปฏิญญาพ็อทซ์ดัม ===
มีการตัดสินใจว่าจะออกข้อแถลงความ (statement) [[ปฏิญญาพ็อทซ์ดัม]] ระบุ "การยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข" และอธิบายพระราชฐานะของตำแหน่งจักรพรรดิและจักรพรรดิของฮิโรฮิโตะโดยส่วนพระองค์ ซึ่งทั้งรัฐบาลสหรัฐและสหราชอาณาจักรต่างมีข้อคิดเห็นไม่ตรงกันอย่างยิ่งในประเด็นนี้ สหรัฐต้องการที่จะล้มล้างระบอบราชาธิปไตย หรืออย่างน้อยต้องบังคับให้จักรพรรดิฮิโรฮิโตะลงจากราชบัลลังก์และพยายามนำพระองค์เข้ารับการพิจารณาคดีในฐานะอาชญากรสงคราม ขณะที่สหราชอาณาจักรต้องการที่จะคงไว้ซึ่งพระราชฐานะในราชวงศ์ หรือหากเป็นไปได้คือให้จักรพรรดิฮิโรฮิโตะคงครองราชสมบัติอยู่เช่นเดิม นอกจากนี้ ต้องมีการปรึกษากับรัฐบาลโซเวียตแม้ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของการร่างปฏิญญานี้แต่แรกเริ่ม เพราะมีการคาดหมายว่าปฏิญญาจะต้องได้รับเสียงสนับสนุนจากโซเวียตก่อนการเข้าร่วมสงคราม การรับประกันว่าจะสงวนตำแหน่งจักรพรรดิไว้จะทำให้นโยบายของฝ่ายสัมพันธมิตรที่จะให้ญี่ปุ่นยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขเปลี่ยนไป อีกทั้งทำให้จะต้องได้รับคำยินยอมจากสตาลิน อย่างไรก็ดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ เจมส์ เบินส์ อยากที่จะทำให้โซเวียตถอยห่างออกจากสงครามแปซิฟิกให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ และโน้มน้าวทรูแมนให้ถอนคำรับประกันนั้น ปฏิญญาพ็อทซ์ดัมผ่านการร่างหลายฉบับจนได้ฉบับที่เป็นที่ยอมรับของทุกฝ่ายในที่สุด

เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม สหรัฐ, สหราชอาณาจักร และจีน ประกาศปฏิญญาพ็อทซ์ดัมซึ่งกล่าวถึงเงื่อนไขให้ญี่ปุ่นยอมจำนน โดยเตือนว่า "เราจะยึดมั่นในเงื่อนไขนี้ ไม่มีทางเลือกอื่น เราจะไม่รอความชักช้า" เงื่อนไขแก่ญี่ปุ่นในปฏิญญาระบุ:
* การกำจัด "การให้อำนาจและอิทธิพลครอบงำอย่างถาวรแก่ผู้ที่หลอกลวงทำให้ชาวญี่ปุ่นหลงผิดเข้าร่วมการยึดครองโลก"
* การยึดครอง "พื้นที่ในดินแดนญี่ปุ่นนั้น ฝ่ายสัมพันธมิตรจะเป็นผู้กำหนด"
* ว่า "จะจำกัดอำนาจอธิปไตยญี่ปุ่นลงเหลือที่เกาะ[[ฮนชู]], [[ฮกไกโด]], [[คีวชู]], [[ชิโกกุ]] และเกาะเล็กอื่นที่กำหนด" ตามที่ได้ประกาศใน[[ปฏิญญาไคโร]] ค.ศ. 1943 ดินแดนของญี่ปุ่นต้องลดกลับไปเป็นเฉกเช่นดินแดนก่อน ค.ศ. 1894 และยึดจักรวรรดิก่อนสงครามทั้งหมด รวมถึง[[เกาหลีของญี่ปุ่น|เกาหลี]]และ[[ไต้หวันภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น|ไต้หวัน]] และดินแดนอื่นที่พิชิตมาได้ของญี่ปุ่นก่อนพยายามยึดครองโลก
* ว่า "หลังเสร็จสิ้นการปลดอาวุธ[[การทหาร|กองกำลังทหาร]]ญี่ปุ่นแล้ว เหล่าทหารสามารถกลับบ้านเพื่อเป็นผู้นำ (ของประชาชน) ในการมอบชีวิตที่สันติสุขและอุดมสมบูรณ์"
* ว่า "เราไม่มีความประสงค์ใดที่จะให้ชาวญี่ปุ่นถูกกดขี่ หรือทำให้ญี่ปุ่นถูกทำลายทั้งประเทศ หากเพียงแต่เป็นการนำตัว[[อาชญากรสงคราม]]มาลงโทษในกระบวนการยุติธรรมที่เข้มงวด รวมถึงผู้ที่ทำการทารุณต่อเชลยของเรา"

[[ไฟล์:Bundesarchiv Bild 183-R67561, Potsdamer Konferenz, Konferenztisch.jpg|thumb|[[การประชุมพ็อทซ์ดัม]] – ผู้ที่อยู่ในภาพ ได้แก่ [[เคลเมนต์ แอตต์ลี]], [[เออร์เนสต์ เบวิน]], [[วยาเชสลาฟ โมโลตอฟ]], [[โจเซฟ สตาลิน]], [[วิลเลียม ดี. เลฮี]], [[เจมส์ เอฟ. เบินส์]], และ [[แฮร์รี เอส. ทรูแมน]]]]

ในทางตรงกันข้าม ปฏิญญาระบุว่า:
* "รัฐบาลญี่ปุ่นต้องกำจัดอุปสรรคทั้งปวงใด ๆ ที่ขัดขวางการทำให้แข็งแกร่งขึ้นและการหวนคืนสู่ความเป็นประชาธิปไตย (democratic tendency) ในประชาชนชาวญี่ปุ่น อีกทั้งต้องมีการสถาปนา[[เสรีภาพในการพูด]], [[เสรีภาพทางศาสนา|ในศาสนา]] และ[[เสรีภาพทางความคิด|ในความคิด]] รวมถึงการเคารพซึ่ง[[สิทธิมนุษยชน]][[สิทธิพื้นฐาน|ขั้นพื้นฐาน]]"
* "อนุญาตให้ญี่ปุ่นเป็นเจ้าของอุตสาหกรรมที่จะช่วยพยุงเศรษฐกิจของประเทศ และให้มีการรีดชดใช้ค่าเสียหายอันเป็นธรรมหรือสิ่งอื่นในทำนองเดียวกัน แต่ไม่ใช่เป็นการเปิดทางให้มีอาวุธเพื่อทำสงคราม ด้วยเหตุนี้ จึงอนุญาตให้เข้าถึง แต่ไม่รวมถึงการเข้าควบคุมวัตถุดิบ ท้ายที่สุด อนุญาตให้ญี่ปุ่นมีส่วนร่วมในความสัมพันธ์การค้าโลก"
* "กองกำลังยึดครองของฝ่ายสัมพันธมิตรต้องถอนออกจากญี่ปุ่นเมื่อเป้าหมายเหล่านี้สำเร็จบรรลุผล และเมื่อสามารถจัดตั้งรัฐบาลที่มุ่งสันติภาพและมีความรับผิดชอบซึ่งเป็นไปตามเจตจำนงเสรีของประชาชนชาวญี่ปุ่น"

การใช้คำว่า "[[การยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข]]" พบเพียงที่ส่วนท้ายของปฏิญญาเท่านั้น:
* "เราเรียกร้องรัฐบาลแห่งญี่ปุ่นประกาศการยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขของกองกำลังญี่ปุ่นทั้งปวง และให้การรับประกันที่เหมาะสมและเพียงพอว่าจะปฏิบัติตามประกาศนั้น มิเช่นนั้นทางเลือกอื่นของญี่ปุ่น (หากไม่ยอมจำนน) จะเป็นการทำลายล้างที่ฉับพลันและเด็ดขาด"

ปฏิญญาไม่ได้กล่าวถึงจักรพรรดิฮิโรฮิโตะแต่อย่างใดซึ่งแตกต่างออกไปจากที่มุ่งหมายไว้ รักษาการรัฐมนตรีการต่างประเทศที่ดำรงตำแหน่งได้ไม่นาน [[โจเซฟ กรูว์]] ให้เสียงสนับสนุนการคงไว้ซึ่งตำแหน่งจักรพรรดิในฐานะกษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญ เขาหวังว่าการรักษาพระราชฐานะศูนย์รวมจิตใจของพระองค์จะช่วยอำนวยการยอมจำนนของกองกำลังญี่ปุ่นทุกท้องที่ในเขตสงครามแปซิฟิก หากไม่มีพระองค์อาจทำให้การยอมจำนนเป็นไปได้ยาก รัฐมนตรีทบวงทหารเรือ [[เจมส์ ฟอร์เรสตัล]] และเจ้าหน้าที่คนอื่น ๆ เห็นตรงกัน มีการตีความประโยค "การทำลายล้างที่ฉับพลันและเด็ดขาด" ว่าเป็นการบอกโดยนัยถึงการมีระเบิดปรมาณูอยู่ในครอบครองของสหรัฐ (ซึ่งทดสอบแล้วสำเร็จในวันแรกของการประชุม) 

=== ปฏิกิริยาของญี่ปุ่น ===
เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม ค.ศ. 1945 รัฐบาลญี่ปุ่นพิจารณาถึงคำตอบที่จะให้ต่อปฏิญญา สมาชิกทหารสี่คนของบิกซิกซ์อยากจะให้ตอบปฏิเสธ แต่โทโง โดยเข้าใจผิดว่ารัฐบาลโซเวียตยังไม่รู้ถึงเนื้อหาภายในของปฏิญญา โน้มน้าวคณะรัฐมนตรีว่าไม่ให้ทำเช่นนั้นจนกว่าโซเวียตจะแสดงท่าที คณะรัฐมนตรีเผยแพร่ข้อความในปฏิญญาสู่สาธารณชนโดยไม่กล่าวความเห็นใดพลางไปก่อน [[ชุนอิจิ คาเซะ]] เอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำสวิตเซอร์แลนด์ แสดงข้อสังเกตผ่านทางโทรเลขว่า "การยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข" จะมีผลเฉพาะแค่กองทัพ แต่ไม่ได้มีต่อรัฐบาลหรือประชาชน เขาร้องขอให้เข้าใจว่าการใช้ภาษาที่ระมัดระวังในปฏิญญาปรากฏให้เห็น "การผ่านการพิจารณาไตร่ตรองอย่างรอบคอบ" ของรัฐบาลผู้ลงนาม และกล่าวว่า "ดูเหมือนว่าพวกเขายอมรับผลกระทบเพื่อ[[หน้า (มโนทัศน์ทางสังคมวิทยา)|รักษาหน้า]]ให้กับเราในหลายจุด" ในวันถัดมา หนังสือพิมพ์ญี่ปุ่นรายงานว่ามีการปฏิเสธเงื่อนไขของปฏิญญาตามข้อความในใบปลิวที่โยนทิ้งลงมาจากอากาศสู่พื้นดินญี่ปุ่น นายกรัฐมนตรีซูซูกิพบกับสื่อมวลชนเพื่อพยายามจัดการความรู้สึกของสาธารณชนโดยกล่าวว่า:

<blockquote>ผมถือว่าคำประกาศร่วม (ปฏิญญาพ็อตซ์ดัม) เป็นเพียงการรื้อปฏิญญาไคโรมาเขียนใหม่ สำหรับรัฐบาลของเรา มันไม่มีคุณค่าสำคัญใด ๆ แม้แต่น้อย สิ่งเดียวที่สามารถทำได้คือการฆ่ามันด้วยความไร้เสียง (*โมกูซัตสึ*) เราจะไม่ทำอะไรเลยนอกจากการพยายามอย่างถึงที่สุดจนกว่าการสงครามจะได้รับความสำเร็จ</blockquote>

เลขาธิการคณะรัฐมนตรี [[ฮิซัตสึเนะ ซาโกมิซุ]] แนะนำให้ซูซูกิใช้คำว่า*โมกูซัตสึ* (黙殺, *mokusatsu*, แปลตรงตัว "ฆ่าด้วยความไร้เสียง") ซึ่งมีความหมายกำกวมและสื่อความหมายได้ตั้งแต่ "ปฏิเสธที่จะแสดงความเห็น" ไปจนถึง "เพิกเฉย (โดยการเงียบ)" สิ่งที่ซูซูกิต้องการสื่อสารจริง ๆ ยังคงเป็นที่ถกเถียง ต่อมาโทโงกล่าวว่าการแถลงดังกล่าวเป็นการละเมิดมติของคณะรัฐมนตรีที่ให้งดการออกความเห็นก่อน

เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม เอกอัครราชทูตซาโตเขียนว่าสตาลินอาจกำลังพูดคุยกับโรสเวลต์และเชอร์ชิลเกี่ยวกับวิธีการจัดการญี่ปุ่นของพวกเขา และเขียนว่า: "หากเราจะขัดขวางไม่ให้รัสเซียมีส่วนร่วมในสงคราม เราไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากให้ยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขทันที" เมื่อวันที่ 2 สิงหาคม โทโงเขียนถึงซาโตว่า: "มันคงไม่เป็นการยากสำหรับคุณในการตระหนักได้ว่า ... เวลาของเราในการดำเนินการต่าง ๆ เพื่อสิ้นสุดสงครามก่อนศัตรูจะยกพลขึ้นบกแผ่นดินใหญ่นั้นมีอยู่จำกัด ขณะเดียวกันที่ประเทศของเรา ยังเป็นการยากที่จะสามารถตกลงเงื่อนไขสันติภาพที่แน่นอนด้วยเช่นกัน"

== ฮิโรชิมะ แมนจูเรีย และนางาซากิ ==


=== 6 สิงหาคม: ฮิโรชิมะ ===


เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม เวลา 8:15 น. ตามเวลาท้องถิ่น *เอโนลาเกย์* เครื่องบิน[[โบอิง บี-29 ซูเปอร์ฟอร์เทรส]] ขับโดย พันเอก [[พอล ทิบบิตส์]] [[การทิ้งระเบิดปรมาณูที่ฮิโรชิมะและนางาซากิ|ทิ้งระเบิดปรมาณู]] (สหรัฐตั้งชื่อรหัสว่า [[ลิตเติลบอย]]) เหนือเมือง[[ฮิโรชิมะ]]ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฮนชู รายงานข่าวสร้างความสับสนอลหม่านได้แพร่สะพัดถึงโตเกียวตลอดทั้งวันว่า ฮิโรชิมะได้ตกเป็นเป้าของการโจมตีทางอากาศซึ่งทำให้ทั้งเมืองเต็มไปด้วย "แสงไฟแวบวาบและระเบิดรุนแรง" ไม่นานในวันเดียวกัน [[แฮร์รี เอส. ทรูแมน|ทรูแมน]] ประธานาธิบดีสหรัฐ ประกาศการใช้[[ระเบิดปรมาณู]]ครั้งแรก และสัญญาว่า:



กองทัพบกและกองทัพเรือญี่ปุ่นมี[[โครงการอาวุธนิวเคลียร์ญี่ปุ่น|โครงการระเบิดปรมาณูอิสระ]]เป็นของตนเอง ญี่ปุ่นจึงพอเข้าใจว่าการสร้างระเบิดนั้นยากเข็ญเช่นไร ด้วยเหตุนี้ ชาวญี่ปุ่นหลายคน โดยเฉพาะอย่างยิ่งรัฐมนตรีที่เป็นทหาร ปฏิเสธที่จะเชื่อว่าสหรัฐได้สร้างระเบิดปรมาณูจริง และกองทัพญี่ปุ่นสั่งให้มีการทดสอบอิสระเพื่อระบุสาเหตุที่ระเบิดทำให้ฮิโรชิมะเกิดความเสียหายอย่างหนัก พลเรือเอก [[โซเอมุ โทโยดะ]] ผู้บัญชาการเสนาธิการทหารเรือ โต้แย้งว่าถึงแม้สหรัฐจะสามารถสร้างระเบิดปรมาณูได้จริง คงมีอยู่ไม่มาก โดยรู้ว่าโทโยดะจะแสดงท่าทีเหมือนกับที่คาดไว้ นักยุทธศาสตร์อเมริกันวางแผนที่จะทิ้งระเบิดลูกที่สองไม่นานหลังลูกแรก เพื่อโน้มน้าวญี่ปุ่นว่าสหรัฐมีระเบิดปรมาณูอยู่เป็นจำนวนมาก

=== 9 สิงหาคม: การรุกรานของโซเวียตและนางาซากิ ===
[[ไฟล์:Nagasakibomb.jpg|thumb|left|upright|การทิ้งระเบิดปรมาณูที่[[นางาซากิ]]]]

เมื่อเวลา 04:00 น. ของวันที่ 9 สิงหาคม มีข่าวถึงโตเกียวว่าสหภาพโซเวียตได้ผิด[[กติกาสัญญาความเป็นกลางโซเวียต–ญี่ปุ่น|กติกาสัญญาความเป็นกลาง]] ประกาศ[[สงครามโซเวียต–ญี่ปุ่น|สงครามต่อญี่ปุ่น]] ลงนามในปฏิญญาพ็อทซ์ดัม และ[[การบุกครองแมนจูเรียของสหภาพโซเวียต|เริ่มบุกครองแมนจูเรีย]]



การทิ้งระเบิดปรมาณูสองลูกอันน่าสะพรึงที่ฮิโรชิมะและการรุกรานของโซเวียตส่งผลอย่างยิ่งยวดต่อนายกรัฐมนตรี คันตาโร ซูซูกิ และรัฐมนตรีการต่างประเทศ ชิเงโนริ โทโง ซึ่งทั้งสองต่างมีความเห็นตรงกันว่ารัฐบาลจะต้องยุติสงครามลงทันที อย่างไรก็ดี ผู้นำอาวุโสของ[[กองทัพบกจักรวรรดิญี่ปุ่น|กองทัพญี่ปุ่น]]ไม่ได้ตื่นตระหนกต่อการทิ้งระเบิดเพราะประเมินความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการโจมตีต่ำไป โดยเสียงสนับสนุนของรัฐมนตรีการสงคราม[[โคเรจิกะ อานามิ|อานามิ]] ทำให้ญี่ปุ่นเตรียมประกาศ[[กฎอัยการศึก]]ทั่วประเทศเพื่อห้ามไม่ให้ผู้ใดพยายามเรียกร้องให้เกิดสันติภาพขึ้น [[จักรพรรดิฮิโรฮิโตะ]]ทรงมีพระบัญชาต่อ[[โคอิจิ คิโดะ|คิโดะ]]ให้ "ให้เข้าควบคุมสถานการณ์โดยรวดเร็ว" เพราะ "ในวันนี้ สหภาพโซเวียตได้ประกาศสงครามและได้เริ่มความเป็นศัตรูต่อเรา"

สภาสูงสุดมาประชุมกันเมื่อเวลา 10:30 น. ซูซูกิผู้ซึ่งพึ่งเข้าเฝ้าฯ จักรพรรดิฮิโรฮิโตะมา บอกว่ามันเป็นไปไม่ได้ที่จะทำสงครามต่อ โทโงกล่าวว่าพวกเขาอาจจะยอมรับเงื่อนไขในปฏิญญาพ็อทซ์ดัม แต่ต้องมีการรับประกันตำแหน่งจักรพรรดิไว้ โยไน รัฐมนตรีทหารเรือ บอกว่าญี่ปุ่นต้องจัดทำข้อเสนอทางการทูต เพราะไม่สามารถรอและหวังให้สถานการณ์ดีขึ้นต่อไปได้อีกแล้ว

ในระหว่างการประชุม หลังเวลา 11:00 น. ไม่นาน มีข่าวถึงสภาสูงสุดว่า มีการทิ้งระเบิดปรมาณูลูกที่สอง (สหรัฐเรียกว่า "[[แฟตแมน]]") เหนือ[[นางาซากิ]]ซึ่งตั้งอยู่ทางชายฝั่งตะวันตกของคีวชู เมื่อการประชุมสิ้นสุดลง บิกซิกซ์แตกออกเป็น 2 ฝ่าย: ซูซูกิ, โทโง และพลเรือเอก โยไน สนับสนุนเงื่อนไขเพิ่มเติมอีกหนึ่งข้อที่โทโงเสนอต่อปฏิญญาพ็อทซ์ดัม ขณะที่ พลเอกอานามิ, พลเอก[[โยชิจิโร อูเมซุ|อูเมซุ]] และพลเรือเอกโทโยดะ ยืนหยัดให้มีการแก้ไขเงื่อนไข 3 ข้อในพ็อทซ์ดัม คือญี่ปุ่นจะเป็นผู้ดำเนินการการปลดอาวุธเอง, ญี่ปุ่นจะจัดการกับอาชญากรสงครามชาวญี่ปุ่นเอง และจะต้องไม่มีการเข้ายึดครองญี่ปุ่น

ภายหลังการทิ้งระเบิดที่นางาซากิ ทรูแมนออกแถลงการณ์อีกครั้ง:





== การหารือยอมจำนน ==
[[ไฟล์:Korechika Anami.jpg|thumb|upright|รัฐมนตรีการสงคราม [[โคเรจิกะ อานามิ]]]]

มีการประชุมคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่นเต็มคณะเมื่อเวลา 14:30 น. ของวันที่ 9 สิงหาคม และใช้เวลาเกือบทั้งวันถกเถียงเรื่องการยอมจำนน เสียงของคณะรัฐมนตรีแตกเหมือนบิกซิกซ์ที่ผ่านมา โดยทั้งจุดยืนของโทโงหรืออานามิต่างไม่ได้เสียงข้างมากในคณะรัฐมนตรี อานามิบอกรัฐมนตรีคนอื่น ๆ ว่านักบินเครื่องบินอเมริกัน พี-51 มัสแตงที่ถูกซ้อมทรมาน [[มาร์คัส แม็กดิลดา]] บอกกับเจ้าหน้าที่สอบสวนว่าสหรัฐมีระเบิดปรมาณูอยู่ในครอบครองกว่า 100 ลูก อีกทั้งยังบอกว่า โตเกียว และเกียวโตจะถูกทำลาย "ในอีกไม่กี่วันข้างหน้า"

ในความเป็นจริง สหรัฐจะมีระเบิดลูกที่ 3 พร้อมให้ใช้เมื่อถึงช่วงวันที่ 19 สิงหาคม และลูกที่ 4 ในเดือนกันยายน อย่างไรก็ดี ผู้นำญี่ปุ่นไม่มีทางรู้ถึงขนาดคลังแสงของสหรัฐ และกลัวว่าสหรัฐอาจมีความสามารถที่ไม่เพียงทำลายล้างแค่เมือง ๆ หนึ่ง แต่อาจฆ่าล้าง[[ชาวญี่ปุ่น]]ทั้งเชื้อชาติและทั้งประเทศ และแน่นอนว่าอานามิแสดงความปรารถนาที่จะให้เกิดผลลัพธ์นี้เสียมากกว่าการยอมจำนน โดยระบุว่ามัน "จะไม่น่าอัศจรรย์กว่าหรือ หากทั้งประเทศถูกทำลายดั่งดอกไม้ที่สวยงาม"

การประชุมคณะรัฐมนตรีที่ถูกเลื่อนมาเวลา 17:30 น. จบลงโดยไม่มีมติในที่ประชุม การประชุมครั้งที่สองตั้งแต่เวลา 18:00 น. ถึง 22:00 น. ได้ข้อสรุปว่าไม่มีฉันทามติเช่นกัน หลังการประชุมครั้งที่สองนี้ ซูซูกิและโทโงเข้าเฝ้าฯ จักรพรรดิฮิโรฮิโตะ และซูซูกิเสนอให้มีการเรียกประชุม[[โกเซ็งไคงิ|สันนิบาตจักรพรรดิ]] (*โกเซ็งไคงิ*) โดยด่วน ซึ่งเริ่มขึ้นก่อนเที่ยงคืนของคืนวันที่ 9–10 สิงหาคม ซูซูกิให้ข้อเสนอ 4 เงื่อนไขของอานามิเป็นฉันทามติของสภาสูงสุด สมาชิกคนอื่นของสภาสูงสุดกล่าวว่า เมื่อ [[ฮิรานูมะ คิอิจิโร|คิอิจิโร ฮิรานูมะ]] ประธานองคมนตรี ผู้สรุปว่าญี่ปุ่นสูญเสียความสามารถในการปกป้องตนเอง และระบุถึงปัญหาภายในประเทศของญี่ปุ่นอย่างสภาวะขาดแคลนอาหาร คณะรัฐมนตรีประชุมกันแต่ไม่ได้ข้อสรุป ท้ายสุดเมื่อเวลาประมาณ 02:00 น. (10 สิงหาคม) ซูซูกิกราบบังคมทูลจักรพรรดิฮิโรฮิโตะให้ทรงเลือกระหว่าง 2 จุดยืนดังกล่าว จักรพรรดิตรัสว่า:



พลเอก ซูมิฮิซะ อิเกดะ และ พลเรือเอก เซ็นชิโร โฮชินะ ระบุว่า หลังพระราชดำรัสของพระองค์สิ้นสุดลง ฮิรานูมะ ประธานองคมนตรี หันไปทางจักรพรรดิและถามพระองค์ว่า: "ขอเดชะฯ​ พระองค์เองทรงมีส่วนที่ต้องรับผิดชอบ () สำหรับความปราชัยนี้ ท่านจะมีคำขอโทษใดที่จะให้แก่องค์ปฐมจักรพรรดิผู้สถาปนาราชวงศ์ที่แสดงวีรกรรมอันกล้าหาญ และพระบรมอรรคราชบรรพบุรุษพระองค์อื่น ๆ"

เมื่อจักรพรรดิฮิโรฮิโตะเสด็จออก ซูซูกิผลักดันให้คณะรัฐมนตรีรับสั่งตามพระราชประสงค์ของจักรพรรดิเป็นผลสำเร็จ ช่วงเช้าของวันเดียวกัน (10 สิงหาคม) กระทรวงการต่างประเทศส่งข้อความทางโทรเลขแก่ฝ่ายสัมพันธมิตร (ผ่าน [[มัคส์ เกร็สลี]] ประจำ[[กระทรวงการต่างประเทศแห่งสมาพันธ์|กระทรวงการต่างประเทศสวิตเซอร์แลนด์]]) ประกาศว่าญี่ปุ่นจะยอมรับปฏิญญาพ็อทซ์ดัม แต่จะไม่ยอมรับเงื่อนไขสันติภาพใดที่จะเป็นการ "เดียดฉันท์พระราชอำนาจ" ของจักรพรรดิ ซึ่งหมายความว่าจะไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครองของญี่ปุ่น และจักรพรรดิของญี่ปุ่นจะยังคงเป็นผู้ทรงอำนาจที่แท้จริง

=== 12 สิงหาคม ===
คำตอบรับต่อการยอมรับปฏิญญาพ็อทซ์ดัมของญี่ปุ่นเขียนโดย [[เจมส์ เอฟ. เบินส์]] และอนุมัติโดยรัฐบาลสหราชอาณาจักร, จีน และโซเวียต อย่างไรก็ดี โซเวียตเห็นชอบอย่างไม่เต็มใจ ฝ่ายสัมพันธมิตรส่งคำตอบรับ (ผ่านกระทรวงการต่างประเทศสวิตเซอร์แลนด์) เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม โดยได้กล่าวถึงตำแหน่งของจักรพรรดิว่า:



ประธานาธิบดีทรูแมนออกคำสั่งไม่ให้มีการทิ้งอาวุธปรมาณูเหนือญี่ปุ่นอีกหากไม่มีคำสั่ง แต่อนุญาตให้มีปฏิบัติการทางทหาร (รวมถึงการทิ้งระเบิดปูพรมของเครื่องบินรบบี-29) ต่อไปจนกว่าญี่ปุ่นจะประกาศยอมจำนนอย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ดี สื่อมวลชนตีความความเห็นของ พลเอก [[คาร์ล สปาตซ์]] ผู้บังคับการ[[กองทัพอากาศทางยุทธศาสตร์สหรัฐในแปซิฟิก]] ผิดพลาดไปว่าบี-29 จะไม่ออกบินในวันที่ 11 สิงหาคม (เพราะสภาพอากาศแย่) เป็นถ้อยแถลงว่าการหยุดยิงยังอยู่ระหว่างใช้บังคับ เพื่อหลีกเลี่ยงการให้ญี่ปุ่นรู้สึกว่าฝ่ายสัมพันธมิตรได้ล้มเลิกความพยายามนำสันติภาพมาให้สำเร็จและเริ่มการทิ้งระเบิดอีกครั้ง ทรูแมนสั่งหยุดการทิ้งระเบิดเพิ่มเติมต่อจากนี้

คณะรัฐมนตรีญี่ปุ่นพิจารณาถึงคำตอบรับของฝ่ายสัมพันธมิตร และซูซูกิโต้ว่าต้องปฏิเสธและยืนหยัดว่าจะต้องมีการรับประกันอย่างหนักแน่นว่าจะคงระบบจักรพรรดิไว้ อานามิกล่าวย้อนกลับไปยังจุดยืนเดิมของตนว่าจะต้องไม่มีการบุกครองญี่ปุ่น หลังจากนั้น โทโงบอกกับซูซูกิว่าไม่มีความหวังที่ฝ่ายสัมพันธมิตรจะยื่นข้อเสนอที่ดีกว่านี้ได้ และคิโดะได้แสดงความปรารถนาของพระองค์ที่จะให้ญี่ปุ่นยอมจำนนแล้ว ในการประชุมกับจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ โยไนกล่าวถึงความกังวลเกี่ยวกับการก่อความไม่สงบที่กำลังเพิ่มขึ้น:



ในวันนั้น จักรพรรดิฮิโรฮิโตะแจ้งกับราชวงศ์ถึงการตัดสินใจยอมจำนน พระปิตุลา (ลุง) [[เจ้าชายยาซูฮิโกะ อาซากะ|เจ้าชายยาซูฮิโกะ]] ตรัสถามถึงความจำเป็นในการดำเนินสงครามต่อไป หากไม่สามารถรักษา*โคกูไต* (อำนาจสูงสุดแห่งองค์จักรพรรดิ) ไว้ได้ พระองค์ทรงตอบเพียงว่า "แน่นอน"

=== 13–14 สิงหาคม ===
เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม เครื่องบินบี-29 โปรยใบปลิวชวนเชื่อเหนือญี่ปุ่นตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญด้านการปฏิบัติการจิตวิทยาชาวอเมริกัน ระบุข้อเสนอของญี่ปุ่นให้ยอมจำนนและคำตอบกลับของฝ่ายสัมพันธมิตร ใบปลิวส่วนหนึ่งซึ่งตกลงที่พระราชวังหลวงซึ่งเป็นสถานที่ที่จักรพรรดิและองคมนตรีมาพบเพื่อหารือกัน มีผลอย่างยิ่งต่อกระบวนการตัดสินใจของญี่ปุ่น และเป็นที่แน่ชัดว่าการยอมรับเงื่อนไขของฝ่ายสัมพันธมิตรทุกประการและทั้งสิ้นแม้จะต้องยุบรัฐบาลที่เคยมีอยู่ เป็นหนทางเดียวที่จะทำให้เกิดสันติภาพได้ บิกซิกส์และคณะรัฐมนตรีถกเถียงวิธีการตอบรับฝ่ายสัมพันธมิตรจนถึงดึกแต่ไม่ได้ข้อสรุป ขณะที่ฝ่ายสัมพันธมิตรรอคำตอบจากญี่ปุ่นอย่างเคลือบแคลงใจ ญี่ปุ่นได้รับคำสั่งให้ส่งผ่านคำตอบรับโดยไม่มีเงื่อนไข[[ข้อความธรรมดา|ที่ชัดเจน]] แต่พวกเขาส่งข้อความเข้ารหัสในเรื่องที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเจรจายอมจำนนแทน ฝ่ายสัมพันธมิตรมองว่าคำตอบรับผ่านการเข้ารหัสนี้ไม่ใช่การยอมรับต่อเงื่อนไข

[[ไฟล์:B29 leaflet.jpg|thumb|ใบปลิวที่โปรยลงมาเหนือญี่ปุ่นหลังการทิ้งระเบิดที่ฮิโรชิมะ ใบปลิวระบุว่า: *ชาวญี่ปุ่นกำลังเผชิญกับฤดูใบไม้ผลิที่สำคัญอย่างยิ่งยวด ผู้นำทหารของคุณได้รับข้อเสนอการยอมจำนน 13 ข้อโดยฝ่ายสัมพันธมิตร 3 ประเทศ เพื่อสิ้นสุดสงครามที่ไม่ก่อผลดีนี้ลง ผู้นำกองทัพของพวกคุณเพิกเฉยต่อข้อเสนอนี้... สหรัฐได้พัฒนาระเบิดปรมาณู ซึ่งไม่เคยมีชาติไหนเคยทำมาก่อน และเราจะใช้ระเบิดที่น่าหวาดกลัวนี้ ระเบิดปรมาณู 1 ลูกมีพลังทำลายล้างเทียบเท่าเครื่องบินบี-29 2,000 ลำ*]]

ฝ่ายสัมพันธมิตรยังสามารถตรวจจับการดำเนินการด้านการทูตและการทหารที่เพิ่มขึ้นผ่านคลื่นสกัดกั้น[[อัลตรา]] ซึ่งใช้เป็นหลักฐานว่าญี่ปุ่นกำลังเตรียม "[[บันไซชาร์จ|การโจมตีบันไซ]]เต็มรูปแบบ" ประธานาธิบดีทรูแมนสั่งให้มีการโจมตีญี่ปุ่นอย่างสุดกำลังอีกครั้ง "เพื่อเป็นการส่งสัญญาณให้ญี่ปุ่นรู้ว่าพวกเราต้องการให้ยอมรับข้อเสนอสันติภาพอย่างจริงจังและเอาจริงโดยไม่ล่าช้า" ใน[[สงครามแปซิฟิก]]ซึ่งมีการโจมตีโฉบฉวบด้วยการทิ้งระเบิดที่ใหญ่ที่สุดและยาวนานที่สุด เครื่องบินรบบี-29 มากกว่า 400 ลำ โจมตีญี่ปุ่นในช่วงกลางวันของวันที่ 14 สิงหาคม และมากกว่า 300 ลำในช่วงกลางคืน เครื่องบินรบทั้งสิ้น 1,014 ลำ ออกปฏิบัติการโดยไม่มีลำใดสูญเสียไป เครื่องบินบี-29 จากกองบินทิ้งระเบิดที่ 315 บินที่ความสูง  เพื่อโจมตีบริษัทโรงกลั่นน้ำมันนิปปง ที่[[อากิตะ (เมือง)|สึจิซากิ]]ซึ่งตั้งอยู่จุดเหนือสุดของฮนชู โรงกลั่นน้ำมันนิปปงเป็นโรงกลั่นที่ยังคงทำงานอยู่โรงสุดท้ายบนเกาะแผ่นดินใหญ่ญี่ปุ่น โดยทำหน้าที่เป็นแหล่งผลิตน้ำมันร้อยละ 67 ของประเทศ การโจมตีต่อเนื่องไปจนกว่ามีการประกาศยอมจำนน และประปรายหลังประกาศยอมจำนน

ทรูแมนสั่งให้หยุดการทิ้งระเบิดปรมาณูเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม หลังได้ข่าวว่า[[แก่นปีศาจ|ระเบิดอีกลูก]]พร้อมให้ใช้กับญี่ปุ่นในอีกราวสัปดาห์ เขาบอกกับคณะรัฐมนตรีว่าเขาจะไม่สนับสนุนความคิดการฆ่า "เด็กพวกนั้น" อย่างไรก็ดี เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม ทรูแมนกล่าวด้วย "ความเศร้าโศก" กับเอกอัครราชทูตอังกฤษว่า "ตอนนี้เขาไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องสั่งให้ทิ้งระเบิดปรมาณูที่โตเกียว" ตามที่เหล่าทหารเสนาธิการได้ให้เสียงสนับสนุน

เมื่อเช้าของวันที่ 14 สิงหาคม เริ่มขึ้น ซูซูกิ คิโด และจักรพรรดิฮิโรฮิโตะตระหนักว่าวันนี้อาจจบลงด้วยไม่การยอมรับเงื่อนไขของอเมริกันหรือการรัฐประหาร พระองค์ทรงพบกับทหารบกและทหารเรือที่อาวุโสที่สุด ขณะที่หลายนายกล่าวสนับสนุนให้สู้ต่อไป จอมพล [[ชุนโรกุ ฮาตะ]] คัดค้าน ในฐานะผู้บัญชาการ[[กองพลที่ 2 (ญี่ปุ่น)|กองพลที่ 2]] ซึ่งเคยมีกองบัญชาการตั้งอยู่ที่ฮิโรชิมะ จอมพลฮาตะเป็นผู้บัญชาทุกหน่วยทหารที่ตั้งรับญี่ปุ่นตอนใต้ซึ่งเตรียมพร้อมที่จะต่อสู้ใน "สมรภูมิชี้ขาด" ฮาตะบอกว่าเขาไม่มีความมั่นใจในการสู้ศึกรุกรานนี้ และไม่ขัดข้องต่อการตัดสินพระราชหฤทัยของจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระองค์ทรงขอให้ผู้นำทหารอนุเคราะห์การสิ้นสุดสงครามร่วมกับพระองค์

ในการประชุมกับคณะรัฐมนตรีและที่ปรึกษาคนอื่น อานามิ, โทโยดะ และอูเมซุ ยังคงกล่าวสนับสนุนให้สู้ศึก โดยต่อมาจักรพรรดิฮิโรฮิโตะตรัสว่า:



คณะรัฐมนตรีได้รวมตัวกันโดยเร็วและรับสั่งตามพระราชประสงค์ของพระองค์โดยพร้อมใจ พวกเขายังตัดสินใจทำลายเอกสารจำนวนมากหลายฉบับที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมสงคราม และความรับผิดในสงครามของผู้นำประเทศสูงสุดหลายคน ทันทีหลังการประชุม กระทรวงการต่างประเทศส่งผ่านคำสั่งกับสถานเอกอัครราชทูตญี่ปุ่นในสวิตเซอร์แลนด์และสวีแดนให้ยอมรับเงื่อนไขยอมจำนนของฝ่ายสัมพันธมิตร สหรัฐได้รับคำสั่งเหล่านี้เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม เวลา 02:49 น.

พบความยากลำบากในการติดต่อกับผู้บัญชาการที่ตั้งอยู่แนวรบห่างไกล มีการส่งเจ้าชายที่ทรงปฏิบัติราชการทัพในวันที่ 14 สิงหาคม ไปยังแนวรบต่าง ๆ เพื่อส่งข่าวให้ด้วยพระองค์เอง [[เจ้าชายสึเนโยชิ ทาเกดะ]] เสด็จไปเกาหลีและแมนจูเรีย [[เจ้าชายยาซูฮิโกะ อาซากะ]] เสด็จไปกองกำลังรบนอกประเทศจีนและกองเรือจีน และ [[เจ้าชายคันอิง ฮารูฮิโตะ]] เสด็จไปเชี่ยงไฮ้, จีนตอนใต้, อินโดจีน และสิงคโปร์

เนื้อความของพระราชหัตถเลขายอมจำนนร่างแล้วเสร็จเมื่อเวลา 19:00 น. ของวันที่ 14 สิงหาคม คัดโดยอาลักษณ์หลวงพระราชสำนัก และนำส่งให้คณะรัฐมนตรีลงนาม เวลาประมาณ 23:00 น. จักรพรรดิฮิโรฮิโตะ โดยความช่วยเหลือจากทีมบันทึกเสียง[[เอ็นเอชเค]] จัดทำ[[แผ่นเสียง]]พระสุรเสียงของพระองค์ทรงอ่านข้อความในพระราชหัตถเลขา และส่งให้แก่จางวางหลวงพระราชสำนัก [[โยชิฮิโระ โทกูงาวะ]] ซึ่งได้ซ่อนแผ่นเสียงไว้ในห้องทำงานของราชเลขาธิการใน[[จักรพรรดินีโคจุง]]

== ความพยายามรัฐประหาร (12–15 สิงหาคม) ==

[[ไฟล์:Major Kenji Hatanaka.jpg|thumb|upright|[[เค็นจิ ฮาตานากะ]] ผู้นำการรัฐประหาร]]

กลางดึกของคืนวันที่ 12 สิงหาคม ค.ศ. 1945 พันตรี [[เค็นจิ ฮาตานากะ]] ร่วมด้วย พันโท [[มาซาตากะ อิดะ]], [[มาซาฮิโกะ ทาเกชิตะ]] (พี่เขยของอานามิ) และ [[อินาบะ มาซาโอะ]] และ พันเอก [[โอกิกัตสึ อาราโอะ]] ผู้บัญชาการฝ่ายกิจการทหาร พูดคุยกับ[[กระทรวงการสงครามญี่ปุ่น|รัฐมนตรีการสงคราม]] [[โคเรจิกะ อานามิ]] (รัฐมนตรีทหารบกและ "ผู้ทรงอำนาจที่สุดในญี่ปุ่นรองจากจักรพรรดิ") และร้องขอให้เขาทำทุกอย่างเท่าที่ทำได้เพื่อยับยั้งการยอมรับ[[ปฏิญญาพ็อทซ์ดัม]] พลเอกอานามิปฏิเสธที่จะพูดว่าจะให้ความช่วยเหลือแก่เหล่าทหารหนุ่มในการก่อกบฏ โดยคำนึงว่าการสนับสนุนของเขานั้นจำเป็นต่อการก่อ[[รัฐประหาร]] ฮาตานากะและผู้ก่อการคนอื่นไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากวางแผนและเตรียมการต่อไปด้วยตนเอง ฮาตานากะใช้เวลาเกือบทั้งวันของวันที่ 13 สิงหาคม และช่วงเช้าของวันที่ 14 สิงหาคมในการรวบรวมพันธมิตร แสวงหาเสียงสนับสนุนจากข้าราชการอาวุโสตามกระทรวงต่าง ๆ และทำให้แผนของเขาไร้ที่ติ

ไม่นานหลังการประชุมในคืนวันที่ 13–14 สิงหาคมซึ่งมีการตกลงว่าจะยอมจำนน กลุ่มของนายทหารชั้นยศสูง รวมถึงอานามิ มาพร้อมกันที่ห้องใกล้ ๆ กัน ทุกคนที่อยู่ที่นั่นกังวลถึงความเป็นไปได้ที่จะเกิดรัฐประหารเพื่อยับยั้งการยอมจำนน บางส่วนที่อยู่ในที่ประชุมถึงขั้นคิดจะก่อรัฐประหารด้วยตนเอง หลังเสียงเงียบ พลเอก [[โทราชิโร คาวาเบะ]] เสนอให้นายทหารอาวุโสที่อยู่ในที่ประชุมลงนามความตกลงในการรับพระราชกระแสของจักรพรรดิให้ยอมจำนน โดยระบุว่า "กองทัพจะปฏิบัติตามพระราชวินิจฉัยของพระองค์จนถึงที่สุด" นายทหารชั้นยศสูง ณ ที่ประชุมทุกนายลงนามในความตกลง รวมถึง [[โคเรจิกะ อานามิ|อานามิ]], [[ฮาจิเมะ ซูงิยามะ]], [[โยชิจิโร อูเมซุ]], [[เค็นจิ โดอิฮาระ]], [[โทราชิโร คาวาเบะ]], [[มาซากาซุ คาวาเบะ]] และ ทาดาอิจิ วากามัตสึ "ข้อตกลงลายลักษณ์อักษรนี้ที่นายทหารอาวุโสในกองทัพลงนาม ... เปรียบดั่งแนวกันไฟที่น่าเกรงขามต่อความพยายามใด ๆ ในการก่อรัฐประหารในโตเกียว"

[[ไฟล์:Tanaka Shizuichi.jpg|thumb|upright|left|[[ชิซูอิจิ ทานากะ]] โน้มน้าวให้นายทหารผู้ก่อกบฏยอมถอยกลับ ทานากะฆ่าตัวตายเก้าวันให้หลัง]]

เมื่อเวลาประมาณ 21:30 น. ของวันที่ 14 สิงหาคม ผู้ก่อการกบฏของฮาตานากะเริ่มปฏิบัติการตามแผน กรมทหารที่ 2 ทหารรักษาพระองค์ที่ 1 เข้าไปยังพื้นที่ของพระราชวัง ผนวกกำลังกับกองพันที่ประจำอยู่ที่นั่นแล้ว มีการสันนิษฐานว่าเป็นการเพิ่มความคุ้มกันให้แก่ผู้ก่อการกบฏของฮาตานากะ แต่ฮาตานากะร่วมด้วย พันโท [[จิโร ชีซากิ]] โน้มน้าว พันเอก โทโยจิโร ฮางะ ผู้บังคับการกรมทหารที่ 2 ทหารรักษาพระองค์ที่ 1 ถึงเหตุผลของตนเองโดยกล่าว (ความเท็จ) กับเขาว่า ทั้งพลเอกอานามิและอูเมซุ และผู้บัญชาการ[[กองทัพบกมณฆลตะวันออก]] และกองทหารรักษาพระองค์ เป็นส่วนหนึ่งของขบวนการนี้ด้วย ฮาตานากะยังไปที่สำนักงานของ [[ชิซูอิจิ ทานากะ]] ผู้บัญชาการกองทัพบกมณฆลตะวันออก เพื่อโน้มน้าวให้เขาเข้าร่วมการก่อรัฐประหาร ทานากะปฏิเสธ และสั่งให้ฮาตานากะยอมถอยกลับ แต่ฮาตานากะปฏิเสธคำสั่ง

โดยแต่เดิม ฮาตานากะหวังเพียงแค่ยึดพระราชวังเพื่อเป็นการแสดงถึงจุดเริ่มต้นของการกบฏซึ่งจะผลักดันให้กองทัพที่เหลือลุกฮือต่อต้านการยอมจำนน ความคิดนี้กินเวลาวันและชั่วโมงท้าย ๆ ของการก่อกบฏ และหลงผิดเดินหน้าแผนต่อแม้จะได้รับแรงสนับสนุนเพียงเล็กน้อยจากเจ้านายของเขา เมื่อทุกกลุ่มประจำอยู่ ณ จุดที่วางแผนไว้ ฮาตานากะและผู้สมรู้ร่วมคิดตัดสินใจให้ทหารรักษาพระองค์เข้ายึดพระราชวังตอน 02:00 น. โดยหลายชั่วโมงก่อนหน้านั้นเป็นความพยายามโน้มน้าวนายทหารอาวุโสของกองทัพให้เข้าร่วมการก่อรัฐประหารอย่างต่อเนื่อง ในเวลาใกล้เคียงกัน พลเอก อานามิกระทำ*เซ็ปปูกุ* ทิ้งข้อความลาว่า "ผม ด้วยการตายของผม ขอเดชะพระอาญาไม่พ้นเกล้าสมเด็จพระจักรพรรดิต่ออาชญากรรมอันยิ่งใหญ่ที่ได้กระทำ" ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าอาชญากรรมที่อานามิกล่าวถึง เป็นความพ่ายแพ้ต่อสงคราม หรือการก่อรัฐประหาร

หลังเวลา 01:00 น. ได้ไม่นาน ฮาตานากะและคนของเขาล้อมพระราชวัง ฮาตานากะ, ชีซากิ, อิดะ และเรืออากาศเอก ชิเงตาโร อูเอฮาระ (จากโรงเรียนนายเรืออากาศ) ไปยังสำนักงานของพลโท [[ทาเกชิ โมริ (ผู้บัญชาการ)|ทาเกชิ โมริ]] เพื่อขอให้เขาเข้าร่วมการก่อรัฐประหาร ณ ขณะนั้น โมริอยู่ในการประชุมกับ [[มิชิโนริ ชิราอิชิ]] น้องเขยของเขา ความร่วมมือของโมริในฐานะผู้บังคับการกองทหารรักษาพระองค์ที่ 1 นั้นจำเป็น เมื่อโมริปฏิเสธที่จะให้ความช่วยเหลือ ฮาตานากะฆ่าเขา โดยกังวลว่าโมริจะสั่งให้ทหารรักษาพระองค์หยุดการก่อกบฏ อูเอฮาระฆ่าชิราอิชิ การฆาตกรรมของทั้งสองเป็นการฆาตกรรมเดียวในคืนนั้น ต่อมาฮาตานากะใช้ตราประทับของพลเอกโมริในการอนุมัติคำสั่งยุทธศาสตร์กองทหารรักษาพระองค์ที่ 584 ซึ่งเป็นชุดของคำสั่งเท็จออกโดยผู้ร่วมสมรู้ร่วมคิดของฮาตานากะซึ่งจะเพิ่มกำลังพลในการยึด[[พระราชวังหลวงโตเกียว|พระราชวังหลวง]] และ[[สำนักพระราชวังหลวง (ญี่ปุ่น)|กระทรวงพระราชวัง]] และเป็นการถวาย "อารักขา" แด่จักรพรรดิฮิโรฮิโตะ

ตำรวจวังถูกยึดอาวุธและประตูทางเข้าทุกทางถูกกีดขวาง ตลอดทั้งคืน กบฏของฮาตานากะจับและกักขังคนได้ 18 คน รวมถึงข้าราชการกระทรวงและพนักงาน[[เอ็นเอชเค]]ที่มาทำหน้าที่บันทึกพระสุรเสียงยอมจำนน

กบฏภายใต้การนำของฮาตานากะใช้เวลาอีกหลายชั่วโมงต่อมาเพื่อตามหารัฐมนตรีว่าการกระทรวงพระราชวัง [[โซตาโร อิชิวาตะ]] ผู้รักษาพระราชลัญจกร [[โคอิจิ คิโด]] และแผ่นเสียงประกาศยอมจำนนอย่างไร้ซึ่งประโยชน์ ทั้งสองซ่อนตนอยู่ใน "ห้องนิรภัย" โถงขนาดใหญ่ใต้พระราชวัง การตามหายากขึ้นเพราะ[[การพรางไฟ]] (blackout) ด้วยการทิ้งระเบิดของฝ่ายสัมพันธมิตรและผังโครงสร้างที่โบราณของอาคารกระทรวงสำนักพระราชวัง ชื่อห้องหลายห้องไม่เป็นที่รู้จักของฝ่ายกบฏ แม้จะเป็นเช่นนั้น พวกเขาพบตัวจางวางหลวง [[โยชิฮิโระ โทกูงาวะ]] แม้ฮาตานากะขู่เข็ญว่าจะ[[การคว้านท้อง|คว้านท้อง]]เขาด้วย[[ดาบซามูไร]] โทกูงาวะโกหกว่าเขาไม่รู้ว่าแผ่นเสียงหรือบุคคลที่ตามหาอยู่ที่ใด

ในเวลาไล่เลี่ยกัน กบฏของฮาตานากะอีกกลุ่มนำโดย ร้อยเอก ทาเกโอะ ซาซากิ ไปยังสำนักนายกรัฐมนตรีซูซูกิหวังจะฆ่าเขา เมื่อถึงแล้วไม่พบใครอยู่จึงกราดยิงด้วยปืนกลใส่สำนักงานและวางเพลิง จากนั้นจึงออกไปตามหาที่บ้านพักของเขา [[ฮิซัตสึเนะ ซาโกมิซุ]] เลขาธิการคณะรัฐมนตรี เตือนซูซูกิ และสามารถหนีออกมาได้ทันเพียงไม่กี่นาทีก่อนจะกบฏของฮาตานากะจะมาถึง หลังวางเพลิงที่บ้านพักของซูซูกิ พวกเขาไปบ้านพักของ [[คิอิจิโร ฮิรานูมะ]] เพื่อจะลอบสังหารเขา ฮิรานูมะหนีผ่านประตูทางเข้าด้านข้างก่อนกบฏจะเผาบ้านเขาทิ้งเช่นกัน ซูซูกิใช้เวลาตลอดเดือนสิงหาคมที่เหลือภายใต้การอารักขาของเจ้าหน้าที่ตำรวจโดยย้ายที่หลบภัยไม่ซ้ำคืนกันทุกคืน

เวลาราว 03:00 น. พันโท [[มาซาตากะ อิดะ]] บอกกับฮาตานากะว่า [[กองทัพบกมณฆลตะวันออก]]กำลังเคลื่อนทัพมายังพระราชวังเพื่อหยุดเขาพร้อมให้ล้มเลิกการก่อรัฐประหาร ในที่สุด หลังเห็นแผนของเขาล่ม ฮาตานากะขอร้อง ทัตสึฮิโกะ ทากาชิมะ เสนาธิการกองทัพบกมณฑลตะวันออก ให้อนุญาตเขาประกาศผ่านทางวิทยุ[[เอ็นเอชเค]]อย่างน้อย 10 นาที เพื่ออธิบายประชาชนชาวญี่ปุ่นให้ทราบว่าเขากำลังพยายามทำอะไรและเพราะเหตุใด ทากาชิมะปฏิเสธ พันเอกฮางะ ผู้บังคับการกรมทหารที่ 2 ทหารรักษาพระองค์ที่ 1 พบว่ากองทัพไม่ได้สนับสนุนการก่อกบฏนี้ จึงสั่งให้ฮาตานากะออกจากพื้นที่โดยรอบพระราชวัง

ไม่นานก่อนเวลา 05:00 น. เมื่อกบฏเดินหน้าค้นหาแผ่นเสียงต่อ พันตรีฮาตานากะ บุกเข้าไปยังสตูดิโอเอ็นเอชเคด้วยปืนพก และพยายามกล่าวประกาศอธิบายการกระทำของเขาด้วยความหมดหวัง ราวหนึ่งชั่วโมงผ่านไป ฮาตานากะยอมแพ้หลังได้รับสายโทรศัพท์จากกองทัพบกมณฑลตะวันออก เขาเรียกรวมนายทหารของเขาและเดินออกจากสตูดิโอเอ็ชเอชเค

เมื่อรุ่งสาง ทานากะทราบว่าพระราชวังถูกบุกรุก เขารุดไปที่นั่นและเผชิญหน้ากับนายทหารกบฏ กล่าวโทษว่าพวกเขาว่ากระทำในสิ่งตรงกันข้ามกับจิตวิญญาณของกองทัพญี่ปุ่น และโน้มน้าวให้เดินทางกลับไปยังค่ายทหารของตน เวลา 08:00 น. กบฏสลายตัวอย่างสิ้นเชิง แม้จะสามารถยึดพระราชวังไว้ได้เกือบตลอดทั้งคืน แต่พลาดในการค้นหาแผ่นเสียงจนพบ

ฮาตานากะบนรถจักรยานยนต์ และชีซากิบนอานหลังม้า แล่นทั่วตามท้องถนนโดยโปรยใบปลิวอธิบายเหตุจูงใจและการกระทำของตน ภายในไม่กี่ชั่วโมงก่อนการประกาศของจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ เวลาราว 11:00 น. ของวันที่ 15 สิงหาคม ฮาตานากะนำปืนจ่อศีรษะและลั่นไกปืน ชีซากิแทงตนเองด้วยดาบสั้นและยิงตัวตาย ในกระเป๋าของฮาตานากะพบ[[บทกวีแห่งความตาย|บทกวีลาตาย]]ระบุ: "ผมไม่มีสิ่งใดที่ต้องเสียใจอีกเมื่อเมฆดำทะมึนได้พ้นไปจากรัชสมัยของพระองค์"

== การยอมจำนน ==
จักรพรรดิฮิโรฮิโตะพระราชทานหลายเหตุผลแก่สาธารณชนและฝ่ายทหารต่อการยอมจำนน โดยตรัสต่อสาธารณะว่า: "ศัตรูได้เริ่มใช้ระเบิดรูปแบบใหม่อันร้ายกาจที่สุด มีอำนาจทำลายล้างมหาศาลเกินคณานับ ... หากเรายังคงต่อสู้ต่อไป ไม่เพียงแค่ทำให้ชาติญี่ปุ่นเราต้องล่มสลายและหายไปจากหน้าประวัติศาสตร์ (obliteration) แต่จะเป็นการนำไปสู่การสูญสิ้นของอารยธรรมมนุษย์" และตรัสกับฝ่ายทหารโดยไม่ได้กล่าวถึง "ระเบิดรูปแบบใหม่อันร้ายกาจที่สุด" แต่ตรัสว่า "สหภาพโซเวียตได้เข้าร่วมสงครามต่อต้านเรา [และ] การเดินหน้าต่อสู้ ... จะ [เป็นภัยต่อ] สถาบันหลักของจักรวรรดิ"

=== 15 สิงหาคม ค.ศ. 1945: พระราชทานพระราชดำรัสยอมจำนนแก่สาธารณชนญี่ปุ่น ===




เมื่อเวลาเที่ยงตรงตาม[[เวลามาตรฐานญี่ปุ่น]]ของวันที่ 15 สิงหาคม [[เกียวกูองโฮโซ|บันทึกพระราชดำรัสต่อประเทศของจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ]]ทรงอ่านพระราชหัตถเลขาสิ้นสุดสงครามระบุว่า:



บันทึกที่มีคุณภาพต่ำประกอบกับ[[ภาษาญี่ปุ่นคลาสสิก]]ที่พระองค์ใช้ในพระราชหัตถเลขา ทำให้ผู้ฟังส่วนใหญ่เข้าใจได้ยาก นอกจากนี้ พระองค์ไม่ได้กล่าวถึงการยอมจำนนอย่างชัดเจนในพระราชดำรัส ด้วยเหตุนี้ เพื่อป้องกันความสับสนจึงมีการอธิบายตามมาว่าญี่ปุ่นได้ยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขต่อฝ่ายสัมพันธมิตรอย่างแน่นอนหลังสิ้นสุดการออกอากาศพระราชดำรัส

ปฏิกิริยาสาธารณะต่อพระราชดำรัสของจักรพรรดิฮิโรฮิโตะนั้นหลากหลาย ชาวญี่ปุ่นส่วนใหญ่เพียงฟังอย่างเรียบเฉยและใช้ชีวิตต่อไปให้ดีที่สุด ขณะที่นายทหารบกและเรือบางส่วนตัดสินใจฆ่าตัวตายเพราะการยอมจำนน มีการรวมตัวของกลุ่มคนขนาดเล็กด้านหน้าพระราชวังหลวงในโตเกียวและร้องไห้ จอห์น ดาวเวอร์ นักเขียน ระบุว่า น้ำตาที่หลั่งออกมา "สะท้อนให้เห็นถึงความรู้สึกที่หลากหลาย ... ตรอมใจ, เสียใจ, รู้สึกสูญเสีย และโมโห ที่ถูกลวงหลอก รู้สึกว่างเปล่าอย่างกะทันหัน และสูญเสียความหมายในชีวิตไป"

เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม [[เจ้าชายนารูฮิโกะ ฮิงาชิกูนิโนะมิยะ|เจ้าชายฮิงาชิกูนิ]] พระปิตุลา (ลุง) ของจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแทนซูซูกิ ซึ่งอาจเป็นการดักหน้าความพยายามรัฐประหารหรือการลอบปลงพระชนม์ที่อาจเกิดขึ้น

กองกำลังญี่ปุ่นยังคงต่อสู้กับโซเวียต รวมถึงจีนบนเอเชียแผ่นดินใหญ่ และการจัดการเพื่อให้มีการหยุดยิงและการให้เหล่าทหารยอมจำนนนั้นเป็นไปอย่างยากลำบาก วันที่ 18 สิงหาคม เป็นการโจมตีทางอากาศครั้งสุดท้ายโดยเครื่องบินรบญี่ปุ่นต่อเครื่องบินทิ้งระเบิดลาดตระเวณสอดแนมสหรัฐ สหภาพโซเวียตต่อสู้ต่อไปจนถึงต้นเดือนกันยายนโดย[[การบุกครองหมู่เกาะคูริล|พิชิตเกาะคูริลได้สำเร็จ]]

=== 17 สิงหาคม ค.ศ. 1945: พระราชทานพระราชดำรัสยอมจำนนแก่กองทัพญี่ปุ่น ===
สองวันให้หลังที่จักรพรรดิฮิโรฮิโตะพระราชทานพระราชดำรัสยอมจำนนแก่ประชาชน พระองค์ยังพระราชทานพระราชดำรัสที่มีความสั้นกว่า "แก่นายทหารแห่งกองทัพจักรวรรดิ" ระบุว่า "เป็นระยะเวลากว่าสามปีและแปดเดือน นับตั้งแต่ที่เราได้ประกาศสงครามต่อสหรัฐและสหราชอาณาจักร ทหารเหล่ากองทัพบกและกองทัพเรือผู้กล้าได้ต่อสู้อย่างอาจหาญและสละชีพของตน ... ซึ่งเรามีความปิติเป็นยิ่ง แต่เมื่อสหภาพโซเวียตได้เข้าร่วมสงครามต่อต้านเรา การจะดำเนินการทัพต่อไปภายใต้สภาวการณ์ทั้งในและนอกนั้น เป็นเพียงแต่จะทำให้สถาบันหลักของจักรวรรดิตกอยู่ในภยันตรายจากสงครามโดยไม่จำเป็น เมื่อตระหนักได้เช่นนั้น และแม้นจิตวิญญาณของกองทัพบกและกองทัพเรือแห่งจักรวรรดิที่แรงกล้าที่สุดอย่างไม่เคยมีมาก่อน และคำนึงถึงการธำรงรักษานโยบายแห่งชาติว่าเราจะสร้างสันติภาพร่วมกันกับสหรัฐ, สหราชอาณาจักร, สหภาพโซเวียต และ[[ฉงชิ่ง]] ... เราเชื่อในท่านทั้งหลายในฐานะนายทหารแห่งกองทัพจักรวรรดิ ว่าท่านจะปฏิบัติตามความปรารถนาของเรา ... ยอมทนในสิ่งที่ยากจะทนเพื่อให้สถาบันของชาติเราสืบต่อไปชั่วกัลปาวสานเทอญ"

=== การยึดครองและพิธียอมจำนน ===
[[ไฟล์:American military personnel gather in Paris to celebrate the Japanese surrender.jpg|thumb|ทหารฝ่ายสัมพันธมิตรเฉลิมฉลองการยอมจำนนของญี่ปุ่นใน[[ปารีส]]]]

มีการประกาศข่าวการยอมรับเงื่อนไขยอมจำนนของญี่ปุ่นแก่สาธารณชนชาวอเมริกันทางวิทยุเมื่อเวลา 19:00 น. ของวันที่ 14 สิงหาคม ทำให้ทั้งประชาชนและนายทหารทั่วทุกแห่งหนต่างเฉลิมฉลองและรื่นเริงที่ได้รับข่าวการสิ้นสุดลงของสงคราม ภาพถ่าย*วี-เจเดย์อินไทม์สแควร์* ปรากฏกะลาสีอเมริกันจุมพิตผู้หญิงคนหนึ่งในนิวยอร์ก และภาพยนตร์แนวข่าว *แดนซ์ซิงแมน* ในซิดนีย์ เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่ชัดเจนของการแสดงปฏิกิริยาเฉลิมฉลองทันทีเมื่อได้ทราบข่าว หลายประเทศฝ่ายสัมพันธมิตรมีการร่วมระลึกถึง[[วันชัยเหนือญี่ปุ่น]]ในวันที่ 14 และ 15 สิงหาคม

[[ไฟล์:Allied battleships in Sagami Bay 28 Aug 1945.jpg|thumb|เรือประจัญบานฝ่ายสัมพันธมิตรใน[[อ่าวซางามิ]] วันที่ 28 สิงหาคม ค.ศ. 1945]]

การยอมจำนนของญี่ปุ่นอย่างกะทันหันหลังการใช้อาวุธปรมาณูอย่างคาดไม่ถึงสร้างความตกใจให้รัฐบาลส่วนใหญ่นอกจากสหรัฐและสหราชอาณาจักร สหภาพโซเวียตมีความตั้งใจเล็กน้อยที่จะยึดครองฮกไกโด อย่างไรก็ดี แผนเหล่านี้ถูกปัดตกไปจากเสียงไม่เห็นด้วยของ[[แฮร์รี เอส. ทรูแมน|ประธานาธิบดีทรูแมน]] ไม่เหมือนกับ[[เขตยึดครองเยอรมนีของโซเวียต|การยึดครองเยอรมนีตะวันออกของโซเวียต]]และ[[การแบ่งเกาหลี|เกาหลีตอนเหนือ]]

หลังการประกาศยอมจำนนของญี่ปุ่น เครื่องบินทิ้งระเบิด[[Consolidated B-32 Dominator|บี-32 โดมิเนเตอร์]] ของสหรัฐซึ่งประจำอยู่ที่โอกินาวะเริ่มบินลาดตระเวนเหนือญี่ปุ่นเพื่อสังเกตการณ์ให้แน่ใจว่าญี่ปุ่นยังคงปฏิบัติตามคำสั่งหยุดยิง รวมถึงการรวบรวมข้อมูลเพื่อทำให้การยึดครองสามารถดำเนินไปได้ดีขึ้น และเพื่อทดสอบความซื่อสัตย์ของญี่ปุ่น เพราะกลัวว่าญี่ปุ่นอาจวางแผนซุ่มโจมตีกองกำลังยึดครองของฝ่ายสัมพันธมิตร แม้บี-32 จะถูกติดตามโดยเรดาร์ของญี่ปุ่น แต่สามารถสำเร็จภารกิจได้โดยไม่มีการขัดขวางใด ๆ ในวันที่ 18 สิงหาคม ฝูงเครื่องบินบี-32 สี่ลำบินเหนือโตเกียวถูกโจมตีโดยเครื่องบินนาวีขับไล่ (naval fighter aircraft) ของญี่ปุ่นขึ้นบินจาก[[สนามบินกองทัพเรืออัตสึงิ]] และ[[สนามบินกองทัพเรือโยโกซูกะ]] นักบินโจมตีโดยไม่ได้รับคำสั่งจากรัฐบาลญี่ปุ่น พวกเขาอาจจะไม่เห็นด้วยกับคำสั่งหยุดยิง หรือเชื่อว่าไม่ควรมีการล่วงล้ำน่านฟ้าจนกว่าจะมีการลงนามตราสารยอมจำนนอย่างเป็นทางการ พลปืนบนบี-32 ตอบโต้โดยไม่ให้เกิดความเสียหายหนักแก่เครื่องบินรบและทำให้ญี่ปุ่นต้องถอยกลับไป จากเหตุการณ์ดังกล่าวสร้างความตกใจแก่ผู้บัญชาการสหรัฐ และสั่งให้มีการลาดตระเวนทางอากาศเพิ่มอีกเพื่อสืบให้แน่ใจว่าการโจมตีดังกล่าวเป็นเพียงการโจมตีของนักบินหัวรั้นที่กระทำโดยเจตนารมณ์ของตนเอง หรือเป็นการแสดงออกของญี่ปุ่นว่าต้องการจะทำสงครามต่อ ในวันถัดมา บี-32 ระหว่างปฏิบัติภารกิจลาดตระเวนเหนือโตเกียวถูกโจมตีโดยเครื่องบินขับไล่ญี่ปุ่นใกล้กับสนามบินกองทัพเรือโยโกซูกะ นักบินเป็นผู้โจมตีเองโดยไม่มีคำสั่งอีกครั้ง สร้างความเสียหายแก่เครื่องบินทิ้งระเบิด 1 ลำ หนึ่งในทหารบนเครื่องบินทิ้งระเบิดเสียชีวิตและอีก 2 นายได้รับบาดเจ็บ การโจมตีครั้งนี้ถือเป็นการเผชิญหน้าทางอากาศครั้งสุดท้ายของสงคราม วันต่อมา ตามบทบัญญัติในความตกลงหยุดยิง มีการนำใบพัดออกจากเครื่องบินรบญี่ปุ่นทุกลำ และทำให้ไม่มีการต่อต้านเครื่องบินลาดตระเวนของฝ่ายสัมพันธมิตรเหนือญี่ปุ่นอีก

เจ้าหน้าที่ทางการของญี่ปุ่นเดินทางไปยัง[[มะนิลา]]เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม เพื่อพบกับ [[ดักลาส แมกอาร์เธอร์]] [[ผู้บัญชาการสูงสุดของฝ่ายสัมพันธมิตร]] และได้รับการสรุปแผนการยึดครองของเขา ในวันที่ 28 สิงหาคม เจ้าหน้าที่สหรัฐ 150 คน บินไปยังเมือง[[อัตสึงิ]] [[จังหวัดคานางาวะ]] จากนั้น[[การยึดครองญี่ปุ่น]]จึงเริ่มต้นขึ้น เรือ บรรทุกเรือของ[[กรมทหารเรือที่ 4]] ลงจอดที่ชายฝั่งทิศใต้ของจังหวัดคานางาวะ [[กองพลส่งทางอากาศที่ 11]] เดินทางจากโอกินาวะไปยัง[[สนามบินกองทัพเรืออัตสึงิ]] ห่างจาก[[โตเกียว]]  เจ้าหน้าที่ฝ่ายสัมพันธมิตรส่วนอื่นตามมาภายหลัง

แมกอาร์เธอร์ถึงโตเกียวเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม และผ่านกฎหมายหลายฉบับทันที: ห้ามไม่ให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายสัมพันธมิตรกระทำการอันเป็นการประทุษร้ายชาวญี่ปุ่น ห้ามไม่ให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายสัมพันธมิตรบริโภคอาหารญี่ปุ่นซึ่งอยู่ในภาวะขาดแคลน มีการห้ามไม่ให้เชิญ*ฮิโนมารุ* หรือ "[[ธงอาทิตย์อุทัย]]" อย่างเข้มงวด

[[ไฟล์:Japanese-surrender-mac-arthur-speaking-ac02716.jpg|thumb|upright|left|[[ดักลาส แมกอาร์เธอร์|แมกอาร์เธอร์]]ที่พิธียอมจำนน ธงที่[[แมทธิว ซี. เพร์รี|เพร์รี]]นำมาแสดงสามารถเห็นได้ในพื้นหลัง]]

พิธียอมจำนนจัดขึ้นเมื่อวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 1945 เวลาประมาณ 09:00 น. ตามเวลาที่โตเกียว เมื่อผู้แทนจาก[[จักรวรรดิญี่ปุ่น]]ลงนามใน[[ตราสารยอมจำนนของญี่ปุ่น]]ที่[[อ่าวโตเกียว]]บนเรือยูเอสเอส*มิสซูรี* มีการคัดเลือกผู้ทรงเกียรติหรือผู้แทนจากทั่วโลกที่จะสามารถขึ้นอยู่บนเรืออย่างระมัดระวัง ชิเงมิตสึ รัฐมนตรีการต่างประเทศญี่ปุ่น เป็นผู้แทนลงนามในฐานะรัฐบาลญี่ปุ่น ขณะที่[[:ไฟล์:JapaneseSurrender.jpg|พลเอกอูเมซุ ลงนาม]]ในฐานะผู้แทนของกองทัพญี่ปุ่น

มีการวางตำแหน่งที่นั่งของทหารบก ทหารเรือ และผู้แทนฝ่ายสัมพันธมิตรบนเรือยูเอสเอส*มิสซูรี* อย่างระมัดระวังเช่นกัน ผู้ลงนามต่างนั่งลงบนเก้าอี้ที่ตั้งไว้ด้านหน้าโต๊ะจากห้องกลาสีคลุมด้วยผ้าสักหลาดสีเขียว และลงนามในตราสารยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข 2 ฉบับ กองกำลังฝ่ายสัมพันธมิตรเก็บฉบับปกหนัง และญี่ปุ่นเก็บฉบับเข้ากรอบรูป [[จอร์จ เอฟ. คอสโก]] เป็นผู้[[ฟิล์มภาพยนตร์มีสี|ถ่ายฟิล์มสี]]ตลอดพิธี แต่เก็บไว้จนกว่าจะถึง ค.ศ. 2010 จึงเปิดเผยภาพสู่สาธารณะ

บนเรือ*มิสซูรี* ในวันนั้น มีธงสหรัฐผืนเดียวกันกับที่ พลเรือจัตวา [[แมทธิว ซี. เพร์รี]] เชิญไว้บนเรือ ใน ค.ศ. 1853 เมื่อได้นำคณะเดินทางสำรวจไปยังญี่ปุ่นเป็นครั้งแรก [[การเดินทางของเพร์รี]]ทำให้เกิด[[สนธิสัญญาคานางาวะ]]ซึ่งบังคับให้ญี่ปุ่นเปิดประเทศเพื่อทำการค้ากับสหรัฐ

หลังการยอมจำนนอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 2 กันยายน บนเรือ*มิสซูรี* มีการเริ่มต้นสืบสวน[[อาชญากรรมสงครามของญี่ปุ่น]]อย่างรวดเร็ว เจ้าชายหลายพระองค์ในจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ อาทิ พระเชษฐา (พี่ชาย) ของพระองค์ [[เจ้าชายยาซูฮิโตะ ชิจิบุโนะมิยะ|เจ้าชายชิจิบุ]] และ[[เจ้าชายโนบูฮิโตะ ทากามัตสึโนะมิยะ|เจ้าชายทากามัตสึ]] และพระอนุชา (น้องชาย) [[เจ้าชายทากาฮิโตะ มิกาซะโนะมิยะ|เจ้าชายมิกาซะ]] รวมถึง พระปิตุลา (ลุง) [[เจ้าชายนารูฮิโกะ ฮิงาชิกูนิโนะมิยะ|เจ้าชายฮิงาชิกูนิ]] กดดันให้พระองค์ทรงสละราชบัลลังก์เพื่อให้หนึ่งในเจ้าชายสำเร็จราชการแทนพระองค์จนกว่าเจ้าชาย[[อากิฮิโตะ]] มกุฎราชกุมาร จะทรงเจริญพระชนพรรษา อย่างไรก็ตาม ในการประชุมต่อมากับจักรพรรดิฮิโรฮิโตะในเดือนกันยายน พลเอกแมกอาร์เธอร์มั่นใจว่าเขาต้องการความช่วยเหลือจากพระองค์เพื่อช่วยปกครองญี่ปุ่น และด้วยเหตุนี้พระองค์จึงไม่ถูกไต่สวนพิจารณาคดี มีการออกหลักการทางกฎหมายสำหรับ[[ศาลทหารระหว่างประเทศสำหรับตะวันออกไกล]]เมื่อวันที่ 19 มกราคม ค.ศ. 1946 โดยไม่มีสมาชิกราชวงศ์พระองค์ใดถูกดำเนินคดี

นอกจากวันที่ 14 และ 15 สิงหาคมแล้ว วันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 1945 ยังถือว่าเป็น[[วันชัยเหนือญี่ปุ่น]]ด้วยเช่นกัน ประธานาธิบดีทรูแมนกำหนดให้วันที่ 2 กันยายนเป็นวันชัยเหนือญี่ปุ่น แต่ระบุว่า "ยังไม่ใช่วันประกาศสิ้นสุดสงครามอย่างเป็นทางการ และไม่ใช่การสิ้นสุดความเป็นศัตรูระหว่างกันเช่นกัน" ในญี่ปุ่น วันที่ 15 สิงหาคมมักเรียกว่า*ชูเซ็งคิเน็มบิ* (終戦記念日, *Shūsen-kinenbi*) ซึ่งแปลตรงตัวว่า "[[รัฐพิธีไว้อาลัยแก่ผู้เสียชีวิตจากสงคราม|วันระลึกถึงการสิ้นสุดสงคราม]]" แต่รัฐบาลตั้งชื่อวันดังกล่าว (ซึ่งไม่ถือว่าเป็นวันหยุดราชการ) ว่า*เซ็มบตสึชะโอะสึอิโตชิเฮวะโอะคิเน็งซูรุฮิ* (戦没者を追悼し平和を祈念する日, *Senbotsusha o tsuitō shi heiwa o kinen suru hi'', "วันไว้อาลัยแก่ผู้เสียชีวิตจากสงครามและภาวนาเพื่อสันติภาพ")

## การยอมจำนนและการต่อต้านเพิ่มเติม
พิธียอมจำนนที่เกิดขึ้นในเวลาเดียวกันไล่เลี่ยกันจัดเมื่อวันที่ 2 กันยายน บนเรือ ที่อะทอลล์ชูก ซึ่งพลเรือโท จอร์จ ดี. เมอร์รีย์ ยอมรับการยอมจำนนหมู่เกาะแคโรไลน์จากนายทหารญี่ปุ่นชั้นผู้ใหญ่และข้าราชการฝ่ายพลเรือน

ภายหลังการลงนามตราสารยอมจำนน มีการจัดพิธียอมจำนนตามสถานที่ต่าง ๆ ที่ญี่ปุ่นยึดครองเหลืออยู่ในแปซิฟิก กองกำลังญี่ปุ่นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยอมจำนนในวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 1945 ที่ปีนัง 10 กันยายนที่ลาบวน 11 กันยายนที่รัฐรายาซาราวัก และ 12 กันยายนที่สิงคโปร์ พรรคก๊กมินตั๋งยึดอำนาจปกครองไต้หวันเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม จนกว่าจะถึง ค.ศ. 1947 นักโทษทุกคนที่สหรัฐและสหราชอาณาจักรจับจะถูกส่งกลับประเทศ และจนถึง ค.ศ. 1949 จีนยังคงจับนักโทษชาวญี่ปุ่นกว่า 60,000 คน บางคน เช่น โชโซ โทมินางะ ไม่ได้รับการส่งกลับประเทศจนถึงช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1950

เกิดปัญหาการจัดสรรสวัสดิภาพของทหารผู้ยอมจำนนที่ยากจะจัดการ หลังการยอมจำนนของญี่ปุ่น ทหารบกญี่ปุ่นกว่า 5,400,000 นาย และทหารเรือญี่ปุ่น 1,800,000 นาย ถูกจับเป็นเชลยศึกโดยฝ่ายสัมพันธมิตร ความเสียหายที่เกิดขึ้นกับโครงสร้างพื้นฐานญี่ปุ่น ประกอบกับภาวะข้าวยากหมากแพงใน ค.ศ. 1946 ทำให้ฝ่ายสัมพันธมิตรประสบปัญหาการจัดการอาหารให้เชลยศึกและประชาชนชาวญี่ปุ่น

สถานะคู่สงครามระหว่างประเทศฝ่ายสัมพันธมิตรส่วนใหญ่และญี่ปุ่นสิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการเมื่อสนธิสัญญาซานฟรานซิสโกมีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 28 เมษายน ค.ศ. 1952 เป็นต้นมา ในวันเดียวกันที่สนธิสัญญานี้ใช้บังคับ ญี่ปุ่นได้ทำความตกลงสันติภาพอย่างเป็นทางการกับสาธารณรัฐจีนโดยลงนามในสนธิสัญญากรุงไทเป ญี่ปุ่นและสหภาพโซเวียตลงนามในปฏิญญาร่วมโซเวียต–ญี่ปุ่น ค.ศ. 1956 เป็นการสถาปนาสันติภาพระหว่างกันอย่างเป็นทางการสี่ปีให้หลัง

นายทหารญี่ปุ่น โดยเฉพาะที่ประจำอยู่บนเกาะเล็ก ๆ ในแปซิฟิกปฏิเสธที่จะยอมจำนนไม่ว่าอย่างไร (เพราะเชื่อว่าการประกาศยอมจำนนเป็นโฆษณาชวนเชื่อ หรือเชื่อว่าการยอมจำนนจะเป็นการขัดต่อหลักความเป็นทหารญี่ปุ่น) บางคนอาจไม่รู้ถึงการยอมจำนนเลย เทรูโอะ นากามูระ นายทหารคนสุดท้ายที่ไม่ยอมแพ้ โผล่ออกมาจากที่ซ่อนลับซึ่งต่อมากลายเป็นอินโดนีเซียที่ประกาศเอกราชได้สำเร็จในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1974 ขณะที่นายทหารญี่ปุ่นอีกสองนายที่เข้าร่วมกองโจรคอมมิวนิสต์เมื่อสงครามสิ้นสุดลงยังคงต่อสู้ในภาคใต้ของไทยจนถึง ค.ศ. 1991

## ดูเพิ่ม
* ความขัดแย้งทางการเมืองในจักรวรรดิญี่ปุ่น
* ความมหัศจรรย์ทางเศรษฐกิจหลังสงครามของญี่ปุ่น
* การยอมจำนนของเยอรมนี

## อ้างอิง
### เชิงอรรถ

### งานอ้างอิง

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (also Souvenir Press Ltd, London); Japanese edition (1965) as  by Bungei Shunju, Tokyo.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Extracts on-line)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## หนังสืออ่านเพิ่ม

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Japanese Instruments of Surrender
* 
* 
* Minutes of private talk between British Prime Minister Winston Churchill and Marshal Joseph Stalin at the Potsdam Conference on 17 July 1945
*  – Article ID 2501 – PDF 


หมวดหมู่:การยึดครองญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ญี่ปุ่นในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:ประเทศญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2488
หมวดหมู่:เหตุการณ์ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2488
หมวดหมู่:เหตุการณ์ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2488
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น–สหรัฐ
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น–สหภาพโซเวียต
หมวดหมู่:การสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:การยอมจำนน
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์การทหารในปี พ.ศ. 2488