เครื่องปั้นดินเผา

[thumb|300x300px|[การปั้นโอ่งด้วยมือ]]
**เครื่องปั้นดินเผา** () เป็นกระบวนการและผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากนำดินเหนียวและวัตถุดิบอื่น ๆ มาขึ้นรูปเป็นภาชนะหรือวัตถุต่าง ๆ จากนั้นจึงนำไปเผาด้วยอุณหภูมิสูงเพื่อให้ได้รูปทรงที่แข็งแรงและทนทาน สถานที่ที่ช่างปั้นใช้ผลิตผลงานเหล่านี้จะเรียกว่า "โรงปั้น" (พหูพจน์เรียกว่า "โรงปั้นหลายแห่ง") นิยามของ *เครื่องปั้นดินเผา* ที่ใช้โดย ASTM International คือ "ผลิตภัณฑ์เซรามิกที่ผ่านการเผาทุกชนิดที่มีส่วนประกอบของดินเหนียวในขณะขึ้นรูป ยกเว้นผลิตภัณฑ์เชิงเทคนิค โครงสร้าง และวัสดุทนไฟ" การใช้งานขั้นสุดท้ายรวมถึงเครื่องบนโต๊ะอาหาร, เครื่องตกแต่ง, สุขภัณฑ์ และในด้านเทคโนโลยีและอุตสาหกรรม เช่น ฉนวนไฟฟ้า และเครื่องมือในห้องปฏิบัติการ ในทางประวัติศาสตร์ศิลป์และโบราณคดี โดยเฉพาะในยุคโบราณและยุคก่อนประวัติศาสตร์ เครื่องปั้นดินเผามักหมายถึงเพียงภาชนะเท่านั้น และรูปปั้นที่ทำจากวัสดุชนิดเดียวกันจะเรียกว่า เทอร์ราคอตตา (terracottas) 
thumb|right|ชุดเครื่องพอร์ซเลนส่งออกของจีนในคริสต์ศตวรรษที่ 18 สำหรับตลาดอเมริกา

เครื่องปั้นดินเผาเป็นหนึ่งในสิ่งประดิษฐ์ที่เก่าแก่ที่สุดของมนุษย์ โดยมีต้นกำเนิดมาก่อนยุคหินใหม่ ด้วยวัตถุเซรามิกเช่นรูปปั้น วีนัสแห่งโดลนี เวสตอนนีซ (Venus of Dolní Věstonice) จากวัฒนธรรมกราเวตเทียนที่ค้นพบในสาธารณรัฐเช็ก ซึ่งมีอายุย้อนไปถึง 29,000–25,000 ปีก่อนคริสตกาล อย่างไรก็ตาม ภาชนะเครื่องปั้นดินเผาที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่รู้จักถูกค้นพบในเจียงซี ประเทศจีน ซึ่งมีอายุย้อนไปถึง 18,000 ปีก่อนคริสตกาล โบราณวัตถุเครื่องปั้นดินเผายุคก่อนหินใหม่และยุคหินใหม่อื่น ๆ ถูกค้นพบในยุคโจมง ประเทศญี่ปุ่น (10,500 ปีก่อนคริสตกาล), ภูมิภาคตะวันออกไกลของรัสเซีย (14,000 ปีก่อนคริสตกาล), ภูมิภาคแอฟริกาใต้สะฮารา (9,400 ปีก่อนคริสตกาล), อเมริกาใต้ (ช่วง 9,000–7,000 ปีก่อนคริสตกาล), และตะวันออกกลาง (ช่วง 7,000–6,000 ปีก่อนคริสตกาล)

เครื่องปั้นดินเผาทำขึ้นโดยการขึ้นรูปเนื้อดินให้เป็นวัตถุตามรูปร่างที่ต้องการและนำไปให้ความร้อนสูง (600–1,400 °C) ในกองไฟ หลุมเผา หรือเตาเผา ซึ่งจะกระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงอย่างถาวร รวมถึงการเพิ่มความแข็งแรงและการแข็งเกร็งของวัตถุ เครื่องปั้นดินเผาส่วนใหญ่ผลิตขึ้นเพื่อการใช้งานทั่วไป แต่บางส่วนก็สามารถถือเป็นศิลปะเซรามิกได้ ชิ้นงานสามารถทำการตกแต่งได้ทั้งก่อนหรือหลังการเผา

เครื่องปั้นดินเผาถูกแบ่งตามประเพณีออกเป็นสามประเภท: เอิร์ทเทนแวร์, สโตนแวร์ และพอร์ซเลน ทั้งสามประเภทอาจจะมีการเคลือบผิวหรือไม่เคลือบก็ได้ และทั้งหมดอาจตกแต่งด้วยเทคนิคต่าง ๆ ในหลายกรณีกลุ่มที่ชิ้นงานสังกัดอยู่จะสามารถเห็นได้อย่างชัดเจนในทันที แต่มันก็ไม่เป็นเช่นนั้นเสมอไป ตัวอย่างเช่น ฟริตแวร์ (fritware) ซึ่งใช้ดินเหนียวน้อยมากหรือแทบไม่มีเลย จึงอยู่นอกเหนือจากกลุ่มเหล่านี้ เครื่องปั้นดินเผาในประวัติศาสตร์ของประเภทเหล่านี้มักถูกจัดกลุ่มเป็นเครื่องปั้นดินเผา "ชั้นดี" ซึ่งมีราคาแพงและทำอย่างประณีตตามรสนิยมทางสุนทรียภาพของวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้อง หรืออีกทางหนึ่งคือเครื่องปั้นดินเผา "หยาบ", "ยอดนิยม", "พื้นบ้าน" หรือ "หมู่บ้าน" ซึ่งส่วนใหญ่ไม่มีการตกแต่ง, หรือ, และมักจะทำอย่างประณีตน้อยกว่า

การปรุงอาหารในเครื่องปั้นดินเผาได้รับความนิยมน้อยลงเมื่อมีภาชนะโลหะเข้ามาใช้งาน, แต่ยังคงใช้สำหรับเมนูอาหารที่ได้รับประโยชน์จากคุณสมบัติของการปรุงด้วยเครื่องปั้นดินเผา โดยเฉพาะการปรุงอย่างช้า ๆ ในเตาอบ เช่น บิรยานี (biryani), กัสซูเล (cassoulet), โดบ (daube), ตัฌญีน (tagine), ข้าวจอลลอฟ (jollof rice), เกดเจนู (kedjenou), คาซูเอลา (cazuela) และประเภทของถ้วยอบถั่ว (baked beans)

## ดูเพิ่ม
* เครื่องเคลือบดินเผา
* โอ่งมังกร

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม
* ASTM Standard C 242-01 *Standard Terminology of Ceramic Whitewares and Related Products*
* Ashmore, Wendy & Sharer, Robert J., (2000). *Discovering Our Past: A Brief Introduction to Archaeology Third Edition*. Mountain View, CA: Mayfield Publishing Company. 
* Barnett, William & Hoopes, John (Eds.) (1995). *The Emergence of Pottery*. Washington: Smithsonian Institution Press. 
* Childe, V.G., (1951). *Man Makes Himself*. London: Watts & Co.
* Freestone, Ian, Gaimster, David R.M., *Pottery in the Making: World Ceramic Traditions*, 1997, British Museum Publications, 
* Rice, Prudence M. (1987). *Pottery Analysis – A Sourcebook*. Chicago: University of Chicago Press. .
* Savage, George, *Pottery Through the Ages*, Penguin, 1959, 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Pottery manufacture in recent past
* Stoke-on-Trent Museums – Ceramics Collections Online
* UK Pottery Resource
* Ceramics everywhere

หมวดหมู่:ทัศนศิลป์