อุดมการณ์ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน

พรรคคอมมิวนิสต์จีนกำหนดกรอบอุดมการณ์ของตนว่าเป็นลัทธิมากซ์–เลนินที่ปรับให้เข้ากับบริบททางประวัติศาสตร์ของจีน โดยมักแสดงออกว่าเป็นสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน การมีส่วนร่วมทางอุดมการณ์ที่สำคัญของผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนถูกมองว่าเป็น "ความคิด (thought)" หรือ "ทฤษฎี (theory)" โดยที่ "ความคิด" มีน้ำหนักมากกว่า แนวคิดที่มีอิทธิพลเหล่านี้ได้แก่ ความคิดของเหมา เจ๋อตง, ทฤษฎีเติ้ง เสี่ยวผิง และความคิดของสี จิ้นผิง ส่วนแนวคิดสำคัญอื่น ๆ ได้แก่ เศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยม, แนวคิดสามตัวแทนของเจียง เจ๋อหมิน และทัศนะวิทยาศาสตร์ว่าด้วยการพัฒนาของหู จิ่นเทา

## นิยาม
ในช่วงต้นของพรรคคอมมิวนิสต์จีน แนวคิดชาตินิยมและประชานิยมที่แพร่หลายในจีนช่วงทศวรรษ 1910 มีบทบาทสำคัญในอุดมการณ์ของคอมมิวนิสต์ยุคแรก เช่น หลี่ ต้าเจาและเหมา เจ๋อตง ในด้านหนึ่ง ลัทธิมากซ์เป็นเหมือนยูโทเปียทางจิตวิญญาณสำหรับคอมมิวนิสต์ยุคแรก ในขณะที่อีกด้านหนึ่ง พวกเขาได้ปรับปรุงหรือ "ทำให้เป็นจีน" (Sinicization) บางลัทธิของอุดมการณ์คอมมิวนิสต์ด้วยวิธีการที่เป็นจริงและเป็นชาตินิยมเพื่อสนับสนุนการปฏิวัติในประเทศจีน ในกระบวนการของการก่อตั้ง การปฏิรูปที่ดิน และการรวมกลุ่ม การสังเคราะห์ทางอุดมการณ์เหล่านี้นำไปสู่การเกิดขึ้นของขบวนการที่มีชื่อเสียงอย่างการก้าวกระโดดไกลไปข้างหน้าและการปฏิวัติวัฒนธรรม

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีการโต้แย้ง ส่วนใหญ่มาจากนักวิจารณ์ชาวต่างชาติ ว่าพรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่มีอุดมการณ์ และองค์กรของพรรคเป็นไปในลักษณะปฏิบัตินิยมและสนใจเฉพาะสิ่งที่ "ใช้ได้ผล" เท่านั้น พรรคคอมมิวนิสต์จีนกล่าวอ้างเป็นอย่างอื่น ตัวอย่างเช่น หู จิ่นเทา เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีน ได้กล่าวใน ค.ศ. 2012 ว่าโลกตะวันตก "กำลังคุกคามที่จะแบ่งแยกเรา" และ "วัฒนธรรมระหว่างประเทศของตะวันตกแข็งแกร่ง ในขณะที่เราอ่อนแอ ... ด้านอุดมการณ์และวัฒนธรรมคือเป้าหมายหลักของเรา"

พรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่ได้ทุ่มเทความพยายามอย่างมากในโรงเรียนพรรคและการสร้างสาระสำคัญทางอุดมการณ์ ก่อนหน้าการรณรวค์ "การปฏิบัติเป็นเกณฑ์เดียวสำหรับความจริง" ความสัมพันธ์ระหว่างอุดมการณ์กับการตัดสินใจเป็นแบบ นิรนัย กล่าวคือการกำหนดนโยบายได้มาจากการสรุปความรู้ทางอุดมการณ์ ภายใต้การนำของ เติ้ง ความสัมพันธ์นี้ได้ถูกพลิกกลับ โดยที่การตัดสินใจเป็นสิ่งที่ให้เหตุผลแก่อุดมการณ์ ไม่ใช่ในทางกลับกัน ประการสุดท้าย ผู้กำหนดนโยบายของจีนเชื่อว่าสาเหตุหนึ่งของการล่มสลายของสหภาพโซเวียตคืออุดมการณ์ของพรรคที่หยุดนิ่ง ด้วยเหตุนี้ พวกเขาจึงเชื่อว่าอุดมการณ์ของพรรคจะต้องมีความพลวัตเพื่อปกป้องการปกครองของพรรค ต่างจากพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต ที่อุดมการณ์กลายเป็น "แข็งกระด้าง ขาดจินตนาการ ถูกทำให้กลายเป็นซาก และตัดขาดจากความเป็นจริง"

กรอบอุดมการณ์ของพรรคคอมมิวนิสต์จีนแยกแยะการคิดการเมืองที่อธิบายว่าเป็น "ความคิด" (เช่น ความคิดของเหมา เจ๋อตง) หรือเป็น "ทฤษฎี" (เช่น ทฤษฎีเติ้ง เสี่ยวผิง) ความคิดมีน้ำหนักมากกว่าทฤษฎีและสื่อถึงความสำคัญที่มากกว่าของอิทธิพลทางอุดมการณ์และประวัติศาสตร์ของผู้นำ กระบวนการของการทำให้การคิดการเมืองของผู้นำเป็นทางการในธรรมเนียมของลัทธิมากซ์นั้นมีความสำคัญในการสร้างความชอบธรรมทางอุดมการณ์ของผู้นำ

## อุดมคติและความเชื่อมั่น
ในบทความ "อุดมคติแห่งการปฏิวัตินั้นสูงกว่าสวรรค์ - ศึกษา" (ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 2013) ผู้เขียนภายใต้นามปากกา "ชิว ฉือ" ได้สนับสนุนนโยบายของเลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีน สี จิ้นผิง ในการเสริมสร้างความเชื่อมั่นทางอุดมการณ์ของแกนนำพรรค เนื่องจาก (ตามคำขวัญของเลนิน) ความสามัคคีทางอุดมการณ์นำไปสู่ความสามัคคีของพรรค ผู้เขียนอ้างว่า "อุดมคติและความเชื่อมั่นเป็นธงทางจิตวิญญาณสำหรับการต่อสู้อย่างเป็นอันหนึ่งอันเดียวของประเทศ ชาติ และพรรค การสั่นคลอนของอุดมคติและความเชื่อมั่นคือการสั่นคลอนในรูปแบบที่อันตรายที่สุด" การยึดมั่นในอุดมคติและความเชื่อมั่นของพรรคจะสร้างความเชื่อมโยงระหว่างพรรคกับมวลชน และจะทำให้พรรค "ได้รับชัยไม่ว่าจะไปที่ใด" นับตั้งแต่การล่มสลายของสหภาพโซเวียต คุณค่าทางจิตวิญญาณหลักของสมาชิกมีความสำคัญมากกว่าที่เคย โดยพิจารณาจากตำแหน่งที่แข็งแกร่งขึ้นของทุนนิยมโลก สี จิ้นผิง เชื่อว่าการสั่นคลอนของความเชื่อมั่นในอุดมคติของพรรคนำไปสู่การเพิ่มขึ้นของการทุจริตและพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ มีสมาชิกที่เป็นแบบอย่างเคยมีมาก่อน เช่น เซี่ย หมิงฮั่น ซึ่งกล่าวว่า "อย่ากลัวการถูกตัดหัว ตราบใดที่ 'ลัทธิ' ของตนเป็นความจริง", คำกล่าวของหยาง เฉาที่ว่า "ฟ้าเต็มไปด้วยฝน ลม และความกังวล เพื่อการปฏิวัติ จึงไม่จำเป็นต้องกลัวการเสียหัว" และคำกล่าวของฟาง จื๋อหมินที่ว่า "ศัตรูสามารถตัดได้เพียงหัวของเรา แต่ไม่อาจสั่นคลอนความเชื่อของเราได้!" ผู้เขียนแนะนำว่าคนเหล่านี้ไม่สามารถทุจริตได้เพราะพวกเขายึดมั่นในอุดมคติและความเชื่อมั่นของพรรค ผู้เขียนชี้ว่าการล่มสลายของสหภาพโซเวียตมีสาเหตุหลักมาจากการสั่นคลอนทางอุดมการณ์ของเจ้าหน้าที่ โดยอ้างว่าแม้แต่มีฮาอิล กอร์บาชอฟ ผู้นำโซเวียตคนสุดท้าย ก็ยอมรับเป็นการส่วนตัวว่าอุดมคติคอมมิวนิสต์ได้กลายเป็นสิ่งล้าสมัยสำหรับเขา ผู้เขียนระบุว่าการแตกแยกในเวทีอุดมการณ์สามารถนำไปสู่ความล้มเหลวในส่วนอื่น ๆ ของปราคารพรรค เป็นการปูทางไปสู่การล่มสลายของพรรค

ใน ค.ศ. 2006 ในการประชุมเต็มคณะของคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีนชุดที่ 16 ผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนภายใต้เลขาธิการใหญ่หู จิ่นเทาได้แสดงความจำเป็นในการสร้างระบบคุณค่าชุดใหม่ ซึ่งถูกเรียกว่าคุณค่าสังคมนิยมหลัก ในสุนทรพจน์ของเขา ชื่อว่า "มติว่าด้วยประเด็นสำคัญเกี่ยวกับการสร้างสังคมสังคมนิยมประสานกลมกลืน" ต่อที่ประชุมเต็มคณะครั้งที่ 16 หู จิ่นเทากล่าวว่า;อุดมการณ์ชี้นำของลัทธิมากซ์ อุดมคติร่วมกันของสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน จิตวิญญาณแห่งชาติที่มีความรักชาติเป็นแกนหลัก จิตวิญญาณแห่งยุคสมัยที่มีการปฏิรูปและนวัตกรรมเป็นแกนหลัก และแนวคิดเกียรติยศและความอัปยศสังคมนิยมประกอบเป็นเนื้อหาพื้นฐานของระบบคุณค่าสังคมนิยมหลัก เราควรยึดมั่นในการผนวกเอาระบบคุณค่าสังคมนิยมหลักเข้ากับกระบวนการทั้งหมดของการศึกษาของชาติและการสร้างอารยธรรมทางจิตวิญญาณ และให้คุณค่าเหล่านี้ดำเนินไปตลอดในด้านต่าง ๆ ของการขับเคลื่อนความทันสมัย

## ลัทธิมากซ์–เลนินและความคิดของเหมา เจ๋อตง

ลัทธิมากซ์–เลนินเป็นอุดมการณ์อย่างเป็นทางการแรกของพรรคคอมมิวนิสต์จีน และเป็นการผสมผสานระหว่างลัทธิมากซ์ดั้งเดิม (ผลงานของคาร์ล มาคส์ และฟรีดริช เอ็งเงิลส์) และลัทธิเลนิน (ความคิดของวลาดิมีร์ เลนิน) ตามที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนระบุไว้ "ลัทธิมากซ์–เลนินเปิดเผยถึงกฎสากลที่ควบคุมการพัฒนาประวัติศาสตร์ของสังคมมนุษย์" สำหรับพรรคคอมมิวนิสต์จีนแล้ว ลัทธิมากซ์–เลนินให้มุมมองเกี่ยวกับความขัดแย้งในสังคมทุนนิยมและความเป็นไปได้ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ของสังคมสังคมนิยมและคอมมิวนิสต์ในอนาคต มาคส์และเอ็งเงิลส์เป็นผู้ริเริ่มสร้างทฤษฎีเบื้องหลังการสร้างพรรคมาร์กซิสต์ ส่วนเลนินได้พัฒนามันในทางปฏิบัติทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการปฏิวัติรัสเซียใน ค.ศ. 1917 ความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเลนินมาในด้านการสร้างพรรค ผ่านแนวคิดต่าง ๆ เช่น พรรคแนวหน้า (vanguard party) ของชนกรรมาชีพและประชาธิปไตยรวมศูนย์ (democratic centralism)

การประชุมกู่เถียน ค.ศ. 1929 มีความสำคัญในการสร้างหลักการพรรคคุมกองทัพ ซึ่งยังคงเป็นหลักการสำคัญของอุดมการณ์ของพรรคมาจนถึงปัจจุบัน ในระยะสั้น แนวคิดนี้ได้รับการพัฒนาเพิ่มเติมในโครงการสำหรับกองทัพแดงที่สี่ในทุกระดับ เดือนมิถุนายน ค.ศ. 1930 และระเบียบชั่วคราวว่าด้วยงานการเมืองของกองทัพกรรมกรและชาวนาจีน (ฉบับร่าง) ฤดูหนาว ค.ศ. 1930 ซึ่งสถาปนาความเป็นผู้นำของพรรคเหนือกองทัพอย่างเป็นทางการ

ความคิดของเหมา เจ๋อตง คือลัทธิมากซ์–เลนินที่ปรับให้เข้ากับบริบททางประวัติศาสตร์ของจีน โดยเฉพาะสังคมที่มีลักษณะเป็นสังคมเกษตรกรรมเป็นส่วนใหญ่ ความคิดของเหมา เจ๋อตงไม่ได้ถูกคิดค้นขึ้นโดยประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีน เหมา เจ๋อตง เพียงคนเดียว แต่โดยเจ้าหน้าที่ชั้นนำของพรรค เอกสารที่เป็นรากฐานของแนวคิดนี้รวมถึงบทความของเหมาใน ค.ศ. 1937 ว่าด้วยความขัดแย้ง ปัจจุบัน พรรคคอมมิวนิสต์จีนตีความสาระสำคัญของความคิดของเหมา เจ๋อตงว่าคือการ "แสวงหาความจริงจากข้อเท็จจริง": "เราต้องเริ่มต้นจากความเป็นจริงและนำทฤษฎีไปสู่การปฏิบัติในทุกสิ่ง หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง เราต้องผสมผสานทฤษฎีสากลของลัทธิมากซ์–เลนินเข้ากับเงื่อนไขเฉพาะของจีน"

ขณะที่นักวิเคราะห์โดยทั่วไปเห็นพ้องกันว่าพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้ปฏิเสธลัทธิมากซ์–เลนินดั้งเดิมและความคิดของเหมา เจ๋อตง (หรืออย่างน้อยก็ความคิดพื้นฐานในแนวคิดดั้งเดิม) แต่พรรคคอมมิวนิสต์จีนเองกลับไม่เห็นด้วย นักวิจารณ์ชาวตะวันตกบางคนยังพูดถึง "วิกฤตทางอุดมการณ์" ภายในพรรค พวกเขาเชื่อว่าพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้ปฏิเสธลัทธิคอมมิวนิสต์ไปแล้ว หวัง เสฺวตง ผู้อำนวยการสถาบันสังคมนิยมโลก กล่าวตอบโต้ว่า "เรารู้ว่ามีคนในต่างประเทศที่คิดว่าเรามี 'วิกฤตทางอุดมการณ์' แต่เราไม่เห็นด้วย" ตามที่อดีตเลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีน เจียง เจ๋อหมิน กล่าวไว้ พรรคฯ "จะต้องไม่ทิ้งลัทธิมากซ์–เลนินและความคิดของเหมา เจ๋อตงเป็นอันขาด" เขากล่าวว่า "ถ้าเราทำเช่นนั้น เราจะเสียรากฐานของเราไป" เขายังตั้งข้อสังเกตเพิ่มเติมว่าลัทธิมากซ์โดยทั่วไป "ก็เหมือนวิทยาศาสตร์แขนงอื่นที่ต้องเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาและสถานการณ์ที่ก้าวหน้า" บางกลุ่มโต้แย้งว่าเจียง เจ๋อหมินยุติพันธะสัญญาอย่างเป็นทางการของพรรคต่อลัทธิมากซ์ด้วยการนำเสนอทฤษฎีอุดมการณ์ สามตัวแทน เหลิ่ง หรง นักทฤษฎีพรรค ไม่เห็นด้วย: "ประธานาธิบดีเจียงได้ขจัดอุปสรรคทางอุดมการณ์ของพรรคที่มีต่อรูปแบบกรรมสิทธิ์ที่แตกต่างกัน [...] เขาไม่ได้ทิ้งลัทธิมากซ์หรือสังคมนิยม เขาสร้างความเข้มแข็งให้พรรคด้วยการให้ความเข้าใจที่ทันสมัยเกี่ยวกับลัทธิมากซ์และสังคมนิยม—ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมเราจึงพูดถึง 'เศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยม' ที่มีอัตลักษณ์จีน" แก่นแท้ของลัทธิมากซ์ ตามความเห็นของเจียง เจ๋อหมินคือวิธีวิทยา (methodology) และเป้าหมายของสังคมไร้ชนชั้นในอนาคต ไม่ใช่การวิเคราะห์เรื่องชนชั้นและความขัดแย้งระหว่างชนชั้นต่าง ๆ

คาร์ล มาคส์ให้เหตุผลว่าสังคมผ่านขั้นตอนการพัฒนาที่แตกต่างกัน และเชื่อว่าวิถีการผลิตแบบทุนนิยมเป็นขั้นที่สี่ ขั้นตอนต่าง ๆ ได้แก่ คอมมิวนิสต์ดั้งเดิม, ทาส, ศักดินา, ทุนนิยม, สังคมนิยม และวิถีการผลิตแบบคอมมิวนิสต์ การบรรลุ "ลัทธิคอมมิวนิสต์" ที่แท้จริงถูกอธิบายว่าเป็น "เป้าหมายสูงสุด" ของพรรคคอมมิวนิสต์จีนและของประเทศจีน ในขณะที่พรรคฯ อ้างว่าจีนอยู่ในขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยม (primary stage of socialism) นักทฤษฎีพรรคแย้งว่าขั้นตอนการพัฒนาในปัจจุบัน "ดูคล้ายทุนนิยมอย่างมาก" ในทางกลับกัน นักทฤษฎีบางคนแย้งว่า "ทุนนิยมคือขั้นต้นหรือขั้นแรกของคอมมิวนิสต์" ในประกาศอย่างเป็นทางการ คาดการณ์ว่าขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยมจะใช้เวลาประมาณ 100 ปี หลังจากนั้นจีนจะไปถึงขั้นตอนการพัฒนาอีกขั้นหนึ่ง บางคนมองข้ามแนวคิดเรื่องขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยมว่าเป็นเพียงการมองโลกในแง่ร้ายทางปัญญา ตามที่รอเบิร์ต ลอว์เรนซ์ คูห์น นักวิเคราะห์จีน กล่าวว่า "ตอนที่ผมได้ยินเหตุผลนี้ครั้งแรก ผมคิดว่ามันตลกมากกว่าฉลาด—เป็นการล้อเลียนอย่างประชดประชันของนักโฆษณาชวนเชื่อที่ไร้ฝีมือซึ่งหลุดออกมาจากนักคิดที่มองโลกในแง่ร้าย แต่กรอบเวลา 100 ปีนี้มาจากนักทฤษฎีการเมืองที่จริงจัง"

### ความขัดแย้ง
แนวคิดเรื่องความขัดแย้งในลัทธิมากซ์เป็นคุณลักษณะสำคัญของวาทกรรมทางอุดมการณ์ของจีน ภายในลัทธิมากซ์ ความขัดแย้งคือความสัมพันธ์ที่พลังสองอย่างขัดแย้งกัน นำไปสู่การพัฒนาร่วมกัน การระบุความขัดแย้งหลักในสถานที่และเวลาที่กำหนดมีความสำคัญยิ่งต่อการวิเคราะห์ทางการเมืองและอุดมการณ์ ในสมัยของเหมา เจ๋อตง ความขัดแย้งหลักของจีนถูกอธิบายว่าคือการต่อสู้ทางชนชั้นระหว่างชนกรรมาชีพและชนชั้นกระฎุมพี เมื่อจีนเริ่มปฏิรูปและเปิดประเทศ เติ้ง เสี่ยวผิงระบุความขัดแย้งหลักว่าเป็นความขัดแย้งระหว่างความต้องการทางวัตถุและวัฒนธรรมที่เพิ่มขึ้นของประชาชนกับการผลิตทางสังคมที่ล้าหลัง ในมุมมองนี้ การพัฒนาเศรษฐกิจได้เข้ามาแทนที่การต่อสู้ทางชนชั้นในฐานะภารกิจหลักของพรรค สี จิ้นผิงนิยามความขัดแย้งหลักของจีนว่าเป็นการพัฒนาอย่างไม่สมดุลและไม่เพียงพอกับความต้องการของประชาชนเพื่อชีวิตที่ดีขึ้น

## การปฏิรูป

แม้จะมีการโต้แย้งว่าการปฏิรูปที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนนำมาใช้ภายใต้การนำของเติ้งนั้นเป็นการปฏิเสธมรดกและอุดมการณ์มาร์กซิสต์ของพรรค แต่พรรคฯ เองกลับไม่ได้มองเช่นนั้น เหตุผลเบื้องหลังการปฏิรูปคือพลังการผลิตของจีนนั้นล้าหลังกว่าวัฒนธรรมและอุดมการณ์ที่ก้าวหน้าที่พัฒขึ้นโดยรัฐ-พรรค ใน ค.ศ. 1986 เพื่อแก้ไขข้อบกพร่องนี้ พรรคฯ ข้อสรุปว่าความขัดแย้งหลักในสังคมจีนคือความขัดแย้งระหว่างพลังการผลิตที่ล้าหลังกับวัฒนธรรมและอุดมการณ์ที่ก้าวหน้าของจีน การทำเช่นนี้เป็นการลดความสำคัญของการต่อสู้ทางชนชั้น ซึ่งขัดแย้งกับทั้งเหมาและคาร์ล มาคส์ ที่ต่างก็มองว่าการต่อสู้ทางชนชั้นเป็นจุดสนใจหลักของขบวนการคอมมิวนิสต์ ตามตรรกะนี้ การขัดขวางเป้าหมายของพรรคฯ ในการพัฒนาพลังการผลิตให้ก้าวหน้าจึงมีความหมายเดียวกับการต่อสู้ทางชนชั้น เติ้งประกาศว่าเป้าหมายดั้งเดิมของการต่อสู้ทางชนชั้นได้บรรลุผลแล้วใน ค.ศ. 1976 แม้เหมาจะเคยเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการพัฒนาพลังการผลิตเช่นกัน แต่ในยุคของเติ้ง สิ่งนี้ได้กลายเป็นเรื่องสำคัญที่สุด

บางคนเปรียบเทียบจุดยืนของพรรคฯ ภายใต้การนำของเติ้งกับจุดยืนของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียตภายใต้การนำของโจเซฟ สตาลินเมื่อเขานำระบบเศรษฐกิจแบบวางแผนมาใช้ เอเดรียน ชาน ผู้เขียนหนังสือ *Chinese Marxism* คัดค้านมุมมองนี้ โดยกล่าวว่า: "สำหรับสตาลิน การพัฒนาพลังการผลิตเป็นเงื่อนไขเบื้องต้นเพื่อให้สหภาพโซเวียตกลายเป็นคอมมิวนิสต์" เขายังโต้แย้งต่อไปว่ามุมมองดังกล่าวไม่สมเหตุสมผลเมื่อพิจารณาจากสถานการณ์ที่แตกต่างกัน สตาลินเน้นการผลิตเพราะความล้าหลังของสหภาพโซเวียตในทุกด้าน ในขณะที่ในจีน การปฏิรูปถูกมองว่าเป็นหนทางหนึ่งในการพัฒนาพลังการผลิตให้ก้าวหน้าขึ้น การตีความเหล่านี้ แม้จะไม่สอดคล้องกัน แต่ก็ชี้ให้เห็นข้อเท็จจริงที่ว่าสังคมนิยมจีนได้เปลี่ยนแปลงไปในสมัยของเติ้ง ใน ค.ศ. 1987 นิตยสาร *[[Beijing Review]]* ระบุว่าความสำเร็จของสังคมนิยมนั้น "ถูกประเมินตามระดับพลังการผลิต"

หู เฉียวมู่ นักทฤษฎีพรรคฯ และอดีตสมาชิกกรมการเมือง ในวิทยานิพนธ์ของเขา "สังเกตกฎเศรษฐกิจ เร่งรัดสี่ทันสมัย" ซึ่งตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1978 ได้โต้แย้งว่ากฎเศรษฐกิจนั้นเป็นสิ่งที่เป็นภาวะวิสัยเทียบเท่ากับกฎธรรมชาติ เขายืนยันว่ากฎเศรษฐกิจไม่สามารถต่อรองได้ "ไม่ต่างจากกฎแรงโน้มถ่วง" ข้อสรุปของหูคือพรรคฯ มีหน้าที่รับผิดชอบการทำให้เศรษฐกิจสังคมนิยมดำเนินไปตามกฎเศรษฐกิจเหล่านี้ เขาเชื่อว่ามีเพียงเศรษฐกิจที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของปัจเจกบุคคลเท่านั้นที่จะตอบสนองกฎเกณฑ์เหล่านี้ได้เพราะ "เศรษฐกิจเช่นนั้นจะสอดคล้องกับพลังการผลิต" พรรคฯ ได้ดำเนินตามแนวทางของเขา และในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 12 ธรรมนูญพรรคได้ถูกแก้ไข โดยระบุว่าเศรษฐกิจภาคเอกชนเป็น "ส่วนเสริมที่จำเป็นต่อเศรษฐกิจสังคมนิยม" ความคิดนี้ได้รับการสนับสนุนจากเซฺว มู่เฉียวที่กล่าวว่า "การปฏิบัติแสดงให้เห็นว่าสังคมนิยมไม่จำเป็นต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของการเป็นเจ้าของโดยสาธารณะที่เป็นหนึ่งเดียวโดยสังคมทั้งหมด"

ในช่วงการปฏิรูปและเปิดประเทศ เติ้งวิพากษ์วิจารณ์ผู้ที่เขาถือว่าเป็นนักอุดมการณ์ของการปฏิวัติวัฒนธรรมว่าแสวงหา "สังคมนิยมที่ยากจน" และ "คอมมิวนิสต์ที่ยากจน" และเชื่อว่าคอมมิวนิสต์เป็น "สิ่งที่เป็นนามธรรม" ใน ค.ศ. 1979 เติ้งกล่าวว่า "สังคมนิยมจะคงอยู่ไม่ได้ถ้ายังคงยากจน ถ้าเราต้องการยึดมั่นในลัทธิมากซ์และสังคมนิยมในการต่อสู้ทางชนชั้นระหว่างประเทศ เราต้องแสดงให้เห็นว่าระบบความคิดแบบมากซิสต์นั้นเหนือกว่าระบบอื่นทั้งหมด และระบบสังคมนิยมนั้นเหนือกว่าทุนนิยม"

แถลงการณ์อย่างเป็นทางการของการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 3 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 11 มีข้อความว่า: "บูรณาการหลักการสากลของลัทธิมากซ์–เลนิน–ความคิดของเหมา เจ๋อตงเข้ากับการปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมของการสร้างความทันสมัยแบบสังคมนิยมและพัฒนามันภายใต้เงื่อนไขทางประวัติศาสตร์ใหม่" ด้วยคำว่า "เงื่อนไขทางประวัติศาสตร์ใหม่" พรรคฯ ได้เปิดทางให้มองว่าอุดมการณ์เหมาอิสต์ดั้งเดิมนั้นล้าสมัยไปแล้ว (หรืออย่างน้อยก็หลักการบางข้อ) เพื่อที่จะตัดสินว่านโยบายใดล้าสมัยหรือไม่ พรรคฯ ต้อง "แสวงหาความจริงจากข้อเท็จจริง" และปฏิบัติตามคำขวัญที่ว่า "การปฏิบัติเป็นเกณฑ์เดียวของความจริง" ในการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 6 ของคณะกรรมการกลางพรรคชุดที่ 11 ได้มีการรับรอง "มติว่าด้วยบางประเด็นในประวัติศาสตร์พรรคเรานับตั้งแต่การก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน" มติดังกล่าวได้ แยกตัวเหมาออกจากความคิดของเหมา เจ๋อตง โดยอ้างว่าเหมาได้ละเมิดความคิดของเหมา เจ๋อตงในระหว่างการปกครองของเขา แม้เอกสารจะวิพากษ์วิจารณ์เหมา แต่ก็ระบุอย่างชัดเจนว่าเขาเป็น "นักปฏิวัติชนกรรมาชีพ" (กล่าวคือ ไม่ใช่มุมมองทั้งหมดของเขาจะผิด) และหากไม่มีเหมา ก็จะไม่มีจีนใหม่ ซู เช่าจือ นักทฤษฎีพรรคและหัวหน้าสถาบันลัทธิมากซ์–เลนิน–ความคิดของเหมา เจ๋อตง โต้แย้งว่าพรรคฯ ต้องประเมินนโยบายเศรษฐกิจใหม่ที่นำโดยวลาดิมีร์ เลนินและสิ้นสุดลงโดยสตาลินขึ้นมาใหม่ รวมถึงนโยบายอุตสาหกรรมของสตาลินและบทบาทที่โดดเด่นที่เขามอบให้แก่การต่อสู้ทางชนชั้น ซูอ้างว่า "ชนชั้นผู้ขูดรีดในจีนได้ถูกกำจัดไปแล้ว" ต่ง ฟู่เหริน รองผู้อำนวยการสถาบันเศรษฐศาสตร์ เห็นด้วยกับวาทกรรมการปฏิรูป โดยเริ่มจากการวิจารณ์มุมมองของมาคส์และฟรีดริช เอ็งเงิลส์ที่ว่าสังคมสังคมนิยมต้องยกเลิกทรัพย์สินส่วนบุคคล และประการที่สอง กล่าวหามาคส์และเอ็งเงิลส์ว่ามีความคลุมเครือเกี่ยวกับรูปแบบการเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตที่จำเป็นในสังคมสังคมนิยม แม้ทั้งซูและต่งจะเห็นพ้องกันว่าการรวมกลุ่มการเกษตรและการตั้งคอมมูนประชาชนได้ยุติการขูดรีดในชนบท แต่ก็ไม่มีใครต้องการกลับไปสู่การเกษตรแบบรวมกลุ่ม

ใน ค.ศ. 1983 แนวคิดเรื่องการกำจัดมลพิษทางจิตวิญญาณกลายเป็นสิ่งสำคัญในวาทกรรมพรรค และถูกหยิบยกขึ้นมาผ่านการรณรงค์ต่อต้านมลพิษทางจิตวิญญาณ ใน ค.ศ. 1986 จุดสนใจได้เปลี่ยนไปที่การกำจัด "การเปิดเสรีชนชั้นกระฎุมพี" คำว่า "มลพิษจิตวิญญาณ" และ "การเปิดเสรีชนชั้นกระฎุมพี" ไม่ได้มีนิยามอย่างเป็นเอกฉันท์ และกลุ่มต่าง ๆ ในพรรคได้ใช้คำเหล่านี้ในรูปแบบที่ต่างกันเพื่อจำแนกลักษณะพฤติกรรมที่พวกเขาเห็นว่าไม่เป็นที่ยอมรับทางอุดมการณ์

### เศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยม

คำว่า "สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน" ถูกเพิ่มเข้าไปในธรรมนูญของพรรคฯ ในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 12 โดยไม่มีนิยามของคำนี้ ในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 13 ซึ่งจัดขึ้นใน ค.ศ. 1987 จ้าว จื่อหยาง เลขาธิการใหญ่พรรคฯ อ้างว่าสังคมนิยมอัตลักษณ์จีนคือ "การบูรณาการหลักการพื้นฐานของลัทธิมากซ์เข้ากับการขับเคลื่อนสู่ความทันสมัยในจีน" และเป็น "สังคมนิยมเชิงวิทยาศาสตร์ที่หยั่งรากในความเป็นจริงของจีนในปัจจุบัน" ในเวลานั้นพรรคฯ เชื่อว่าจีนอยู่ใน ขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยม และดังนั้นจึงต้องการความสัมพันธ์ทางตลาดเพื่อพัฒนาไปสู่สังคมสังคมนิยม สองปีก่อนหน้านั้น ซูได้พยายามทำให้คำว่า "ขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยม" เป็นสากลโดยอ้างว่าสังคมนิยมประกอบด้วยสามช่วงการผลิตที่แตกต่างกัน ปัจจุบันจีนอยู่ในช่วงแรก ในขณะที่สหภาพโซเวียตและประเทศกลุ่มตะวันออกที่เหลืออยู่ในช่วงที่สอง เนื่องจากจีนอยู่ในขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยม จ้าวจึงโต้แย้งว่า "ใน [จีน] เป็นเวลายาวนานต่อจากนี้ เราจะพัฒนาเศรษฐกิจในภาคส่วนต่าง ๆ โดยให้ความสำคัญกับภาคมหาชนเป็นหลักเสมอ" นอกจากนี้ คนบางกลุ่มควรได้รับอนุญาตให้ร่ำรวยขึ้นได้ "ก่อนที่เป้าหมายแห่งความเจริญรุ่งเรืองร่วมกัน [คอมมิวนิสต์บริสุทธิ์] จะบรรลุผลสำเร็จ" ประการสุดท้าย ในช่วงขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยม การวางแผนจะไม่เป็นวิธีการหลักในการจัดระเบียบเศรษฐกิจอีกต่อไป เมื่อได้ยินคำกล่าวนี้ เฉิน ยฺหวิน นักปฏิรูปที่ระมัดระวังและนักการเมืองที่ทรงอิทธิพลเป็นอันดับสองของจีน ได้เดินออกจากที่ประชุม

ทั้งเฉิน ยฺหวินและเติ้งต่างก็สนับสนุนการตั้งตลาดเอกชน ในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 8 เฉินเสนอเศรษฐกิจที่ภาคสังคมนิยมจะมีบทบาทนำ โดยมีเศรษฐกิจภาคเอกชนเป็นบทบาทรอง เขาเชื่อว่าโดยการปฏิบัติตาม "สิบความสัมพันธ์หลัก" ซึ่งเป็นบทความของเหมาว่าด้วยการดำเนินงานก่อสร้างสังคมนิยม พรรคฯ จะสามารถอยู่บนเส้นทางสังคมนิยมได้ในขณะที่ยังคงสนับสนุนทรัพย์สินส่วนบุคคล เฉิน ยฺหวินได้คิดค้น ทฤษฎีกรงนก โดยที่นกเป็นตัวแทนของตลาดเสรีและกรงเป็นตัวแทนของแผนจากส่วนกลาง เฉินเสนอว่าควรหาสมดุลระหว่าง "การปล่อยนกเป็นอิสระ" กับการบีบคอนกด้วยแผนจากส่วนกลางที่เข้มงวดเกินไป

ระหว่างช่วงเวลาของการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 13 และการประท้วงและการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989 เส้นแบ่งระหว่างฝ่ายขวาและฝ่ายซ้ายภายในพรรคก็ชัดเจนขึ้น ความแตกแยกเริ่มปรากฏให้เห็นในช่วงก่อนการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 7 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 13 (ใน ค.ศ. 1990) เมื่อเกิดปัญหาเกี่ยวกับ แผนพัฒนาห้าปีฉบับที่ 8 ของจีน ร่างแผนพัฒนาห้าปีฉบับที่ 8 ซึ่งดูแลโดยนายกรัฐมนตรีหลี่ เผิงและรองนายกรัฐมนตรีเหยา อีหลิน ได้สนับสนุนมุมมองทางเศรษฐกิจของเฉิน ยฺหวินอย่างเปิดเผยว่าการวางแผนควรเป็นหลัก ควบคู่ไปกับการเติบโตที่ช้าและสมดุล หลี่ไปไกลกว่านั้นและขัดแย้งกับเติ้งโดยตรง โดยกล่าวว่า "การปฏิรูปและเปิดประเทศไม่ควรถูกยึดเป็นหลักการชี้นำ แต่ควรยึดการพัฒนาที่ยั่งยืน มั่นคง และประสานกันเป็นหลักการชี้นำแทน" เติ้งตอบโต้โดยการปฏิเสธร่างแผนพัฒนาห้าปีฉบับที่ 8 โดยอ้างว่าทศวรรษ 1990 เป็น "เวลาที่ดีที่สุด" สำหรับการดำเนินการปฏิรูปและเปิดประเทศต่อไป หลี่และเหยาถึงกับพยายามยกเลิกมติสำคัญสองฉบับที่ผ่านโดยการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 13 ได้แก่ ทฤษฎีอารยธรรมทางการเมืองสังคมนิยม และมติที่ว่าการวางแผนจากส่วนกลางและตลาดมีความเท่าเทียมกัน เติ้งปฏิเสธความคิดที่จะเปิดการอภิปรายในเรื่องเหล่านี้อีกครั้งและย้ำว่าการปฏิรูปมีความสำคัญต่ออนาคตของพรรคฯ  เมื่อไม่ยอมรับจุดยืนของเติ้ง นักทฤษฎีพรรค เติ้ง ลี่ฉฺวิน พร้อมกับคนอื่นๆ เริ่มส่งเสริม "ความคิดของเฉิน ยฺหวิน" หลังการหารือกับนายพล หวัง เจิ้น ผู้สนับสนุนเฉิน ยฺหวิน เติ้งกล่าวว่าเขาจะเสนอให้ยุบคณะกรรมาธิการที่ปรึกษากลาง (CAC) เฉิน ยฺหวินตอบโต้โดยเสนอชื่อปั๋ว อีปัว ให้ดำรงตำแหน่งประธาน CAC ต่อจากเขา ในความเป็นจริง เมื่อการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 7 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 13 จัดขึ้น ก็ไม่มีอะไรโดดเด่นเกิดขึ้น โดยทั้งสองฝ่ายพยายามไม่ขยายช่องว่างทางอุดมการณ์ให้กว้างขึ้นไปอีก มติของการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 7 มีภาษาทางอุดมการณ์อยู่มาก ("ยึดมั่นในหนทางแห่งสังคมนิยมอัตลักษณ์จีนอย่างแน่วแน่") แต่ไม่มีการกำหนดนโยบายใหม่อย่างชัดเจน
ความคิดและนโยบายของเฉิน ยฺหวินครอบงำวาทกรรมพรรคฯ ตั้งแต่ ค.ศ. 1989 จนกระทั่งการเดินทางลงใต้ของเติ้งใน ค.ศ. 1992 เติ้งเริ่มรณรงค์นโยบายปฏิรูปของเขาใน ค.ศ. 1991 และสามารถตีพิมพ์บทความสนับสนุนการปฏิรูปในหนังสือพิมพ์ *[[พีเพิลส์เดลี|People's Daily]]* และ *[[People's Liberation Army Daily]]* ในช่วงเวลานี้ได้ บทความเหล่านี้วิพากษ์วิจารณ์คอมมิวนิสต์ที่เชื่อว่าเศรษฐกิจแบบวางแผนจากส่วนกลางและเศรษฐกิจตลาดเป็นขั้วตรงข้ามกัน แต่กลับย้ำมนต์ของเติ้งที่ว่าการวางแผนและตลาดเป็นเพียงสองวิธีที่ต่างกันในการควบคุมกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ในเวลานั้น พรรคได้เริ่มเตรียมการสำหรับการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 14 เติ้งขู่ว่าจะถอนการสนับสนุนการเลือกเจียง เจ๋อหมินเป็นเลขาธิการใหญ่พรรคฯ อีกครั้งถ้าเจียงไม่ยอมรับนโยบายปฏิรูป ในการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 8 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 13 ใน ค.ศ. 1991 ฝ่ายอนุรักษนิยมยังคงมีอำนาจเหนือกว่าในหมู่ผู้นำพรรค

เพื่อย้ำวาระทางเศรษฐกิจของเขาอีกครั้ง ในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1992 เติ้งได้เดินทางลงใต้ที่มีชื่อเสียงของเขา โดยไปเยือนกว่างโจว เชินเจิ้น และจูไห่ และใช้เวลาช่วงปีใหม่ในเซี่ยงไฮ้ เขาใช้การเดินทางครั้งนี้เพื่อย้ำแนวคิดนโยบายเศรษฐกิจของเขาอีกครั้งหลังพ้นจากตำแหน่งแล้ว ในระหว่างการเดินทาง เติ้งกล่าวสุนทรพจน์หลายครั้งและได้รับการสนับสนุนอย่างมากในระดับท้องถิ่นสำหรับเวทีการปฏิรูปของเขา เขาเน้นย้ำถึงความสำคัญของการปฏิรูปเศรษฐกิจในจีน และวิพากษ์วิจารณ์ผู้ที่ต่อต้านการปฏิรูปและเปิดประเทศต่อไป การเดินทางครั้งนี้พิสูจน์ให้เห็นว่าในบรรดาองค์กรระดับรากหญ้าของพรรค การสนับสนุนการปฏิรูปและเปิดประเทศนั้นมั่นคง ด้วยเหตุนี้ สมาชิกชั้นนำของผู้นำพรรคส่วนกลางจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ จึงเปลี่ยนมาสนับสนุนจุดยืนของเติ้ง รวมถึงเจียง เจ๋อหมิน ในสุนทรพจน์ของเขา "ทำความเข้าใจและนำจิตวิญญาณที่สำคัญของสหายเติ้ง เสี่ยวผิงไปปฏิบัติอย่างลึกซึ้ง ทำให้การก่อสร้างเศรษฐกิจ การปฏิรูป และการเปิดประเทศเร็วขึ้นและดีขึ้น" ที่โรงเรียนส่วนกลางพรรค เจียงกล่าวว่าไม่สำคัญว่ากลไกบางอย่างจะเป็นทุนนิยมหรือสังคมนิยม คำถามสำคัญคือมันได้ผลหรือไม่ สุนทรพจน์ของเจียงมีความสำคัญเนื่องจากเป็นการนำเสนอคำว่าเศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยม ซึ่งมาแทนที่คำว่า "เศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยมที่มีการวางแผน" ของเฉิน ยฺหวิน ในการประชุมกรมการเมืองในเวลาต่อมา สมาชิกได้ลงคะแนนอย่างเป็นเอกฉันท์ตามธรรมเนียมคอมมิวนิสต์เก่า เพื่อดำเนินการปฏิรูปและเปิดประเทศต่อไป เมื่อรู้ว่าตนแพ้แล้ว เฉิน ยฺหวินก็ยอมแพ้ และอ้างว่าเพราะเงื่อนไขใหม่ เทคนิคเก่าของเศรษฐกิจแบบวางแผนจึงล้าสมัยไปแล้ว

ในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 14 ความคิดของเติ้ง เสี่ยวผิงได้รับการขนานนามอย่างเป็นทางการว่าทฤษฎีเติ้ง เสี่ยวผิง ซึ่งถูกอธิบายว่าเป็นพัฒนาการของลัทธิมากซ์และความคิดของเหมา เจ๋อตง แนวคิดเรื่อง "สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน" และ "ขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยม" ได้รับการยกย่องว่าเป็นผลงานของเติ้ง ในที่ประชุม เจียงย้ำมุมมองของเติ้งว่าไม่จำเป็นต้องถามว่าสิ่งใดเป็นสังคมนิยมหรือทุนนิยม เพราะปัจจัยสำคัญคือมันได้ผลหรือไม่ เทคนิคทุนนิยมหลายอย่างได้ถูกนำมาใช้ ในขณะที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจะกลายเป็นพลังการผลิตหลัก

## สามตัวแทน

คำว่า "สามตัวแทน" ถูกใช้เป็นครั้งแรกใน ค.ศ. 2000 โดยเจียง เจ๋อหมินในระหว่างการเดินทางเยือนมณฑลกวางตุ้ง นับจากนั้นจนกระทั่งมีการบรรจุเข้าไปในธรรมนูญของพรรคในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 16 สามตัวแทนได้กลายเป็นประเด็นหลักที่เจียง เจ๋อหมินกล่าวถึงอย่างต่อเนื่อง ในสุนทรพจน์เนื่องในวันครบรอบการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน เจียง เจ๋อหมินกล่าวว่า "[พรรคคอมมิวนิสต์จีน] ต้องเป็นตัวแทนของแนวโน้มการพัฒนาของพลังการผลิตขั้นสูงของจีนอยู่เสมอ เป็นตัวแทนของทิศทางของวัฒนธรรมขั้นสูงของจีน และเป็นตัวแทนของผลประโยชน์พื้นฐานของคนส่วนใหญ่ในประเทศจีน" มาถึงจุดนี้ เจียงและพรรคฯ ได้ข้อสรุปว่าการบรรลุวิถีการผลิตแบบคอมมิวนิสต์ ตามที่คอมมิวนิสต์รุ่นก่อนหน้าเคยกำหนดไว้นั้น มีความซับซ้อนกว่าที่ตระหนัก และมันไม่มีประโยชน์ที่จะพยายามบังคับให้เกิดการเปลี่ยนแปลงวิถีการผลิต เนื่องจากมันต้องพัฒนาไปตามธรรมชาติ โดยปฏิบัติตามวัตถุนิยมทางประวัติศาสตร์ ในขณะที่บางส่วนภายในพรรคฯ วิพากษ์วิจารณ์สามตัวแทนว่าไม่เป็นมาร์กซิสต์และเป็นการทรยศต่อค่านิยมพื้นฐานของลัทธิมากซ์ แต่ผู้สนับสนุนมองว่านี่คือพัฒนาการเพิ่มเติมของสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน ทฤษฎีนี้มีความโดดเด่นที่สุดในเรื่องการอนุญาตให้นายทุน ซึ่งถูกเรียกอย่างเป็นทางการว่า "ชนชั้นทางสังคมใหม่" สามารถเข้าร่วมเป็นสมาชิกพรรคได้ โดยมีเหตุผลว่าพวกเขา "ใช้แรงงานและทำงานอย่างสุจริต" และมีส่วนร่วมในการ "สร้างสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน" ผ่านแรงงานของพวกเขา เจียงแย้งว่านายทุนควรได้รับอนุญาตให้เข้าร่วมพรรคได้ด้วยเหตุผลที่ว่า;
ไม่ควรตัดสินแนวคิดทางการเมืองของบุคคลเพียงแค่ว่าเขาเป็นเจ้าของทรัพย์สินหรือไม่ หรือเป็นเจ้าของทรัพย์สินมากน้อยเพียงใด [...] แต่เราควรตัดสินเขาเป็นหลักจาก ความตระหนักรู้ทางการเมือง ความซื่อสัตย์ทางศีลธรรมและผลการปฏิบัติงาน โดยพิจารณาว่าเขาได้ทรัพย์สินมาอย่างไร จัดการและใช้มันอย่างไร และการมีส่วนร่วมที่แท้จริงของเขาต่อภารกิจการสร้างสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน

## ทัศนะวิทยาศาสตร์ว่าด้วยการพัฒนา

การประชุมเต็มคณะครั้งที่ 3 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 16 ได้คิดและกำหนดแนวคิดทางอุดมการณ์ของทัศนะวิทยาศาสตร์ว่าด้วยการพัฒนาขึ้นมา โดยทั่วไปแล้วแนวคิดนี้ถือเป็นผลงานของหู จิ่นเทาที่มีส่วนร่วมในวาทกรรมทางอุดมการณ์อย่างเป็นทางการ และถูกพิจารณาว่าเป็นความต่อเนื่องและพัฒนาการอย่างสร้างสรรค์ของอุดมการณ์ที่ผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนคนก่อน ๆ นำเสนอไว้ เพื่อนำทัศนะวิทยาศาสตร์ว่าด้วยการพัฒนามาปรับใช้กับประเทศจีน พรรคฯ จะต้องยึดมั่นในการสร้างสังคมสังคมนิยมประสานกลมกลืน ตามที่หู จิ่นเทากล่าว แนวคิดนี้เป็นอุดมการณ์ย่อยของสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน ซึ่งเป็นการปรับลัทธิมากซ์ให้เข้ากับเงื่อนไขเฉพาะของจีนเพิ่มเติม และเป็นแนวคิดที่เปิดรับการเปลี่ยนแปลง

## ความคิดของสี จิ้นผิง

ความคิดของสี จิ้นผิงว่าด้วยสังคมนิยมอัตลักษณ์จีนสำหรับสมัยใหม่ ถูกสรุปไว้ในบทยืนยันสิบข้อ พันธสัญญาที่สิบสี่ และขอบเขตความสำเร็จสิบสามด้าน:
# ประกันการนำของพรรคคอมมิวนิสต์จีนเหนือรูปแบบการทำงานทั้งหมดในประเทศจีน
# พรรคคอมมิวนิสต์จีนควรถือแนวทางที่ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลางเพื่อผลประโยชน์มหาชน
# ดำเนินการ "ปฏิรูปเชิงลึกอย่างรอบด้าน" อย่างต่อเนื่อง
# นำแนวคิดการพัฒนาใหม่ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์และเพื่อ "นวัตกรรม การประสานงาน ความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การเปิดกว้าง และการพัฒนาร่วมกัน"
# ดำเนินตาม "สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน" โดยมี "ประชาชนเป็นเจ้าของประเทศ"
# ปกครองประเทศจีนด้วยนิติธรรม
# "ปฏิบัติคุณค่าหลักของสังคมนิยม" รวมถึงลัทธิมากซ์–เลนิน ลัทธิคอมมิวนิสต์ และสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน
# "การปรับปรุงคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชนเป็นเป้าหมายหลักของการพัฒนา"
# อยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างดีด้วยนโยบาย "อนุรักษ์พลังงานและการปกป้องสิ่งแวดล้อม" และ "มีส่วนร่วมในความปลอดภัยทางนิเวศวิทยาของโลก"
# เสริมสร้างความมั่นคงแห่งชาติ
# พรรคคอมมิวนิสต์จีนควรมี "ความเป็นผู้นำอย่างเด็ดขาดเหนือ" กองทัพปลดปล่อยประชาชนของจีน
# ส่งเสริมระบบหนึ่งประเทศ สองระบบสำหรับฮ่องกงและมาเก๊าโดยมีอนาคตของ "การรวมชาติอย่างสมบูรณ์" และปฏิบัติตามนโยบายจีนเดียวและฉันทามติ ค.ศ. 1992 สำหรับไต้หวัน
# สถาปนาชะตากรรมร่วมระหว่างชาวจีนกับผู้คนอื่น ๆ ทั่วโลกด้วย "สภาพแวดล้อมระหว่างประเทศที่สันติ"
# ปรับปรุงวินัยของพรรคภายในพรรคคอมมิวนิสต์จีน
ความคิดของสี จิ้นผิงมุ่งหมายที่จะฟื้นฟูแนวทางมวลชน ในวงกว้างขึ้น การมีส่วนร่วมทางอุดมการณ์ของสีต่ออุดมการณ์ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน (รวมถึงการอัญเชิญค่านิยมดั้งเดิมและประวัติศาสตร์จีนมาเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการฟื้นฟูชาติ) บางครั้งถูกอธิบายว่าเป็นการทำให้ลัทธิมากซ์เป็นจีนครั้งที่สาม

ในสุนทรพจน์ที่กล่าวต่อคณะกรรมการกลางที่ได้รับเลือกตั้งใหม่เมื่อวันที่ 5 มกราคม ค.ศ. 2013 ภายใต้หัวข้อ "ธำรงไว้และพัฒนาสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน" สีเรียกร้องให้สมาชิกพรรคคงไว้ซึ่ง "ศรัทธา" อันแรงกล้าต่อชัยในท้ายที่สุดของสังคมนิยม โดยเตือนว่าแกนนำที่ขาดความเชื่อมั่นในวัตถุนิยมทางประวัติศาสตร์อาจกระทำอย่าง "สุขนิยม", "ให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ส่วนตน" หรือมีส่วนร่วมใน "สุญนิยมทางประวัติศาสตร์" (นั่นคือการตีความประวัติศาสตร์พรรคในแง่ลบซึ่งขัดต่อเรื่องเล่าอย่างเป็นทางการ)

## มุมมองต่อทุนนิยม

พรรคฯ ไม่เชื่อว่าตนได้ละทิ้งลัทธิมากซ์ พรรคมองว่าโลกจัดระเบียบออกเป็นสองค่ายที่ตรงข้ามกัน คือสังคมนิยมและทุนนิยม มุมมองของพรรคคือสังคมนิยม บนพื้นฐานของวัตถุนิยมทางประวัติศาสตร์ จะได้รับชัยเหนือทุนนิยมในที่สุด ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เมื่อพรรคฯ ถูกขอให้อธิบายถึงโลกาภิวัตน์แบบทุนนิยมที่กำลังเกิดขึ้น พรรคได้กลับไปอ้างถึงงานเขียนของคาร์ล มาคส์ มาคส์เขียนไว้ว่านายทุนในการแสวงหากำไรจะเดินทางไปทั่วโลกเพื่อพยายามสร้างตลาดระหว่างประเทศใหม่ – ดังนั้น โดยทั่วไปจึงสันนิษฐานได้ว่ามาคส์คาดการณ์ถึงโลกาภิวัตน์ไว้แล้ว งานเขียนของเขาเกี่ยวกับเรื่องนี้ถูกนำมาใช้เพื่อให้เหตุผลในการปฏิรูปตลาดของพรรคฯ เนื่องจากประเทศต่าง ๆ ตามความเห็นของมาคส์มีทางเลือกน้อยในการเข้าร่วมหรือไม่เข้าร่วม (โลกาภิวัตน์) การเลือกที่จะไม่เข้าร่วมในโลกาภิวัตน์แบบทุนนิยมหมายถึงการสูญเสียโอกาสในการพัฒนาเศรษฐกิจ การพัฒนาเทคโนโลยี การลงทุนจากต่างประเทศ และการค้าโลก มุมมองนี้ได้รับการเสริมความแข็งแกร่งโดยความล้มเหลวทางเศรษฐกิจของสหภาพโซเวียตและของจีนภายใต้เหมา

แม้จะยอมรับว่าโลกาภิวัตน์พัฒนาขึ้นผ่านระบบทุนนิยม แต่ผู้นำและนักทฤษฎีของพรรคคอมมิวนิสต์จีนก็โต้แย้งว่าโลกาภิวัตน์ไม่ได้มีลักษณะเป็นทุนนิยมโดยเนื้อแท้ เหตุผลคือหากโลกาภิวัตน์เป็นทุนนิยมอย่างแท้จริง ก็จะไม่มีรูปแบบความทันสมัยแบบสังคมนิยมทางเลือก ดังนั้น ตามความเห็นของพรรค โลกาภิวัตน์ เช่นเดียวกับเศรษฐกิจตลาด จึงไม่มีลักษณะทางชนชั้นที่เฉพาะเจาะจง (ไม่ว่าจะเป็นสังคมนิยมหรือทุนนิยม) การยืนยันว่าโลกาภิวัตน์ไม่ได้มีลักษณะคงที่ตามธรรมชาติ มาจากความเชื่อมั่นของเติ้ง เสี่ยวผิงที่ว่าจีนสามารถดำเนินการสร้างความทันสมัยแบบสังคมนิยมได้โดยการนำองค์ประกอบของทุนนิยมมาใช้ ด้วยเหตุนี้จึงมีความเชื่อมั่นอย่างมากภายในพรรคฯ ว่าแม้ว่าโลกาภิวัตน์ในปัจจุบันจะอยู่ภายใต้การครอบงำของทุนนิยม แต่โลกาภิวัตน์สามารถเปลี่ยนให้เป็นเครื่องมือที่สนับสนุนสังคมนิยมได้ เหตุการณ์นี้จะเกิดขึ้นผ่านความขัดแย้งภายในของทุนนิยมเอง ตามที่เยฺว่ อี้ นักทฤษฎีพรรคจากสถาบันสังคมศาสตร์ กล่าวถึงความขัดแย้งเหล่านี้ ได้แก่: "ความขัดแย้งระหว่างการเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตโดยเอกชนกับการผลิตทางสังคม ความขัดแย้งนี้ได้ปรากฏให้เห็นในระดับโลกในฐานะความขัดแย้งดังต่อไปนี้: ความขัดแย้งระหว่างเศรษฐกิจของชาติที่มีการวางแผนและควบคุมกับเศรษฐกิจโลกที่ขาดการวางแผนและควบคุม; ความขัดแย้งระหว่างบรรษัทข้ามชาติ (TNC) ที่มีการจัดระเบียบและจัดการทางวิทยาศาสตร์อย่างดีกับตลาดโลกที่ขยายตัวอย่างมืดบอดและไร้ระเบียบ; ความขัดแย้งระหว่างการเพิ่มขึ้นอย่างไม่จำกัดของกำลังการผลิตกับตลาดโลกที่มีจำกัด; และความขัดแย้งระหว่างรัฐอธิปไตยกับบรรษัทข้ามชาติ" เยว่ อี้โต้แย้งว่าความขัดแย้งเหล่านี้เองที่นำไปสู่ภาวะฟองสบู่ดอตคอมในทศวรรษ 1990 ที่ก่อให้เกิดการพัฒนาที่ไม่สมดุลและการเกิดขั้ว และขยายช่องว่างระหว่างคนรวยและคนจน ความขัดแย้งเหล่านี้จะนำไปสู่ความล่มสลายที่ไม่อาจเลี่ยงได้ของทุนนิยมและการครอบงำของสังคมนิยมในที่สุด

## แนวคิดต่าง ๆ
### เผด็จการประชาธิปไตยของปวงชน

ใน ค.ศ. 2007 หู จิ่นเทากล่าวในสุนทรพจน์ว่า "ประชาธิปไตยของปวงชนคือหัวใจของสังคมนิยม ... ถ้าไม่มีประชาธิปไตยก็จะไม่มีสังคมนิยม และจะไม่มีความทันสมัยแบบสังคมนิยม" อย่างไรก็ดี ประชาธิปไตยในความเข้าใจของพรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่ได้หมายถึงประชาธิปไตยตามที่ปฏิบัติในประชาธิปไตยเสรีนิยม แต่หมายถึงการสร้างสังคมที่สมดุลและเท่าเทียมกันมากขึ้น "โดยมีสังคมนิยมนำมาซึ่งความยุติธรรมทางสังคม" พรรคฯ ยังคงเชื่อว่าตนนำพาประเทศผ่านความสามัคคีของชนชั้นกรรมกรและชนชั้นแรงงาน และเห็นว่าความมั่นคงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการพัฒนาประชาธิปไตยและสังคมนิยมต่อไป

หยาง เสี่ยวชิง ให้เหตุผลในบทความ "การศึกษาเปรียบเทียบการปกครองตามรัฐธรรมนูญและระบอบประชาธิปไตยของปวงชน" ซึ่งตีพิมพ์ในวารสารเชิงทฤษฎี *[[Qiushi]]* ของพรรคฯ ใน ค.ศ. 2013 ว่าประชาธิปไตยแบบเผด็จการของปวงชนและการปกครองระบอบรัฐธรรมนูญแบบตะวันตกนั้นเป็นสิ่งที่ไม่สามารถอยู่ร่วมกันได้ เธอตั้งข้อสังเกตว่าตามทฤษฎีมาร์กซิสต์ดั้งเดิมแล้ว โดยทั่วไปรัฐธรรมนูญนิยมเหมาะกับวิถีการผลิตแบบทุนนิยมและประชาธิปไตยของกระฎุมพี และไม่เข้ากันกับระบบสังคมนิยมแบบเผด็จการของปวงชนของจีน การปกครองระบอบรัฐธรรมนูญมีเศรษฐกิจตลาดที่ทรัพย์สินส่วนบุคคลมีบทบาทเด่นเป็นพื้นฐาน ต่างจากเศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยมของจีนที่การเป็นเจ้าของโดยมหาชนเป็นพื้นฐาน เธอกล่าวว่าคำขวัญของการปฏิวัติเสรีนิยมในศตวรรษที่ 17 และ 18 คือ "ทรัพย์สินส่วนตัวเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์และมิอาจละเมิดได้" และการปกครองระบอบรัฐธรรมนูญก็ก่อตั้งขึ้นจากหลักการนี้ แม้สิ่งต่าง ๆ จะเปลี่ยนไปนับตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 และ 18 หลักการพื้นฐานยังคงเหมือนเดิมในสังคมตะวันตก นั่นคือรัฐบาลขนาดเล็กที่ปกป้องผลประโยชน์ของทรัพย์สินส่วนบุคคล

#### ประชาธิปไตยของปวงชนกับประชาธิปไตยรัฐสภา

หยางกล่าวว่าประชาธิปไตยของปวงชนต่างจากประชาธิปไตยรัฐสภา ตรงที่มันตระหนักถึงหลักการของ "อำนาจอธิปไตยของปวงชน" พื้นฐานสำหรับข้อโต้แย้งนี้คือ ในระบอบประชาธิปไตยรัฐสภา ซึ่งเป็นระบบที่คนทั่วไปสามารถลงคะแนนเสียงให้พรรคต่าง ๆ ได้ แต่พรรคเหล่านั้นอยู่ในมือของชนชั้นกระฎุมพี หยางอ้างว่าพรรคการเมืองจะชนะได้ก็ต่อเมื่อมีทุนเพียงพอ และเมื่อพรรคมีทุน พวกเขาก็ได้รับมาจากชนชั้นกระฎุมพี ความสัมพันธ์นี้ทำให้พรรคการเมืองที่ลงแข่งขันในการเลือกตั้งกลายเป็นเครื่องมือที่รับใช้ชนชั้นกระฎุมพี และทำให้พวกเขาปกครองโดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของชนชั้นนั้น แม้ว่าระบบที่มีการเลือกตั้งหลายพรรค การหมุนเวียนรัฐบาล และรัฐสภาจะดูเป็นประชาธิปไตยมากกว่า แต่ในความเป็นจริงแล้วมันอยู่ภายใต้ผลประโยชน์ของชนชั้นกระฎุมพี ไม่ใช่ประชาชน ตรงกันข้าม ระบบประชาธิปไตยของปวงชนที่มีสภาประชาชนตระหนักถึงอำนาจอธิปไตยของปวงชนผ่านการผสมผสานระหว่างประชาธิปไตยแบบเลือกตั้งและการปรึกษาหารือ หยางกล่าวเสริมว่าต่างจากระบอบประชาธิปไตยรัฐสภา ผู้สมัครรับเลือกตั้งที่นั่งในสภาประชาชนได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐ ทำให้ผู้สมัครทุกคนมีโอกาสเท่าเทียมกันในการได้รับเลือก หยางอ้างว่า;ทุกพรรคการเมือง [ในจีน] แบกรับความไว้วางใจของประชาชน ทุกพรรคปฏิบัติตามหน้าที่ตามกฎหมาย ภายใต้การนำของพรรคคอมมิวนิสต์ และรับใช้ประชาชน

ในระบอบประชาธิปไตยรัฐสภา วิธีเดียวที่พรรคการเมืองจะได้รับความชอบธรรมคือผ่านการเลือกตั้ง แต่ด้วยการมีส่วนร่วมของชนชั้นกระฎุมพีในกระบวนการเลือกตั้ง ความชอบธรรมนี้จึงไม่ถือว่าเป็นของแท้ หยางยืนยันว่าพรรคฯ ได้รับความชอบธรรมผ่านชัยใน "การปฏิวัติประชาธิปไตยจีน" หยางอ้างว่าการนำรัฐธรรมนูญนิยมมาใช้ในรูปแบบใดก็ตามจะนำไปสู่การล่มสลายของพรรคฯ และยังอ้างว่ารัฐธรรมนูญนิยมแบบสังคมนิยมของสหภาพโซเวียตและรัฐสังคมนิยมในอดีตเป็นปัจจัยหลักที่นำไปสู่การล่มสลายของประเทศเหล่านั้น

ขณะที่ไม่ได้เขียนถึงระบบการตรวจสอบและถ่วงดุลที่มีอยู่ในสหรัฐในเชิงลบ หยางอ้างว่าระบบสภาประชาชนแบบ "หนึ่งรัฐบาลและสองศาล" (สถาบันศาลประชาชน และอัยการประชาชน) เหมาะสมที่สุดสำหรับสภาพการณ์ของจีน เพราะเป็น "รูปแบบที่ดีที่สุดที่สะท้อนถึงแก่นแท้ของชาติเรา" ในระบบประชาธิปไตยของปวงชน ศาลมีหน้าที่รับผิดชอบและถูกกำกับดูแลโดยสภาประชาชน หยางกล่าวเสริมว่าในระบบนี้ ฝ่ายตุลาการอยู่ภายใต้การควบคุมของสภาประชาชนแห่งชาติ (NPC) และคณะกรรมาธิการสามัญประจำสภา (SC) NPC (หรือ SC) มีหน้าที่กำกับดูแลการบังคับใช้รัฐธรรมนูญ และองค์กรตุลาการได้รับอิสระในการพิจารณาพิพากษาคดี (ผ่านสภาประชาชนในระดับของตน) ศาลเหล่านี้ไม่อยู่ภายใต้การแทรกแซงของกลุ่มหรือบุคคลใด และรับผิดชอบต่อสภาประชาชนในระดับของตนเท่านั้น ดังที่หยางกล่าวไว้;ดังนั้น องค์กรตุลาการของประเทศเรา ทั้งองค์กรพิจารณาคดีและองค์กรอัยการ จะต้องใช้อำนาจของตนอย่างอิสระตามบทบัญญัติของกฎหมาย แต่ในแง่การเมือง อุดมการณ์ และองค์กร พวกเขาจะต้องอยู่ภายใต้การนำของพรรคคอมมิวนิสต์จีน แนวคิดนิติธรรมแบบสังคมนิยมคือการยึดมั่นใน 'การปกครองประเทศตามกฎหมาย ตุลาการเพื่อประชาชน ความยุติธรรมและเที่ยงธรรม การรับใช้ภาพรวมที่ใหญ่ขึ้น และการนำของพรรค'

ในทำนองเดียวกัน หยางปฏิเสธแนวคิดตามรัฐธรรมนูญที่ว่ากองทัพจะต้องเป็นกลางและถูกทำให้เป็นของชาติภายใต้การควบคุมของนักการเมืองพลเรือน เนื่องจากกองทัพปลดปล่อยประชาชน (PLA) ก่อตั้งโดยพรรคฯ และบทบาทของมันในชัยชนะเหนือก๊กมินตั๋ง กองทัพนี้จึงมีความเป็นเอกลักษณ์และควรได้รับการปฏิบัติเช่นนั้น

#### ประชาธิปไตยสังคมนิยม
ในบทความ "ลัทธิมากซ์คือสัจธรรมสากล ไม่ใช่ 'ค่านิยมสากล'" (ตีพิมพ์ใน *Party Building* ใน ค.ศ. 2013) หวัง หนิงโหย่ว กล่าวว่าประชาธิปไตยไม่ใช่ค่านิยมสากลเพราะความหมายของประชาธิปไตย (และวิธีการทำงานของมัน) เปลี่ยนไปตามมุมมองของชนชั้นที่แตกต่างกัน เขาอ้างว่า ประชาธิปไตยหลักสองรูปแบบคือประชาธิปไตยสังคมนิยม (ประชาธิปไตยของชนกรรมาชีพ) และ ประชาธิปไตยทุนนิยม (ประชาธิปไตยของกระฎุมพี) เป็นสิ่งตรงกันข้ามกันอย่างสิ้นเชิง โดยประชาธิปไตยสังคมนิยมอนุญาตให้ประชาชนสามารถเป็นเจ้าของการกิจการของตนเองได้ ในขณะที่หวังโต้แย้งว่าประชาธิปไตยทุนนิยม "รับประกันอิสรภาพของทุนในการแสวงหาผลประโยชน์และปราบปราม [มวลชน/ชนชั้นกรรมาชีพ]" หวังโต้แย้งว่าการใช้คำคุณศัพท์นำหน้าคำว่าประชาธิปไตยมีความสำคัญเพื่อเน้นย้ำลักษณะชนชั้นของประชาธิปไตยในรูปแบบต่าง ๆ และสรุปว่า "ประชาธิปไตยบริสุทธิ์ ประชาธิปไตยทั่วไป หรือ 'ประชาธิปไตยสากล' ที่มนุษย์ทุกคนยอมรับไม่เคยมีอยู่จริงในสังคมมนุษย์"

ภายใต้การนำของสี จิ้นผิง พรรคคอมมิวนิสต์จีนได้กำหนดรูปแบบตัวเองเป็นประชาธิปไตยสังคมนิยม

#### การต่อต้านรัฐธรรมนูญนิยม
หยางปฏิเสธความคิดที่ว่ารัฐธรรมนูญนิยม "เป็นคำที่ดี" และปฏิเสธการนำคำว่า "การปกครองระบอบรัฐธรรมนูญแบบสังคมนิยม" (หรือถ้อยคำอื่น ๆ ที่คล้ายกัน) เข้ามาในวาทกรรมทางอุดมการณ์ของจีน หยางเชื่อว่ารัฐธรรมนูญนิยมมีอำนาจในการครอบงำทางวาทกรรมเนื่องจากได้รับการสนับสนุนจากชนชั้นกระฎุมพี คล้ายกับข้อสรุปของเอ็งเงิลส์และวลาดิมีร์ เลนิน (และคนอื่น ๆ) หยางสรุปว่าระบบรัฐธรรมนูญถูกปกครองโดยความสัมพันธ์ด้านทรัพย์สินซึ่งทำให้ชนชั้นกระฎุมพีมีการควบคุมอย่างมาก ในงานเขียนสถานะของชนชั้นแรงงานในอังกฤษ เอ็งเงิลส์กล่าวไว้ (ซึ่งเป็นจุดยืนที่พรรคฯ ยังคงรับรอง) ว่า;การแข่งขันเสรีจะไม่อดทนต่อข้อจำกัดใด ๆ ไม่มีการกำกับดูแลของรัฐ รัฐทั้งหมดเป็นเพียงภาระแก่การแข่งขันเสรี มันจะบรรลุความสมบูรณ์สูงสุดในสังคมอนาธิปไตยที่ไม่มีการควบคุมโดยสิ้นเชิง ที่ซึ่งแต่ละคนอาจแสวงหาผลประโยชน์จากผู้อื่นได้อย่างเต็มที่ตามใจปรารถนา [...] อย่างไรก็ดี ชนชั้นกระฎุมพีก็ไม่สามารถทำได้โดยปราศจากรัฐบาล แต่จำเป็นต้องมีรัฐบาลเพื่อควบคุมชนกรรมาชีพที่ขาดไม่ได้พอ ๆ กัน ดังนั้นจึงหันอำนาจของรัฐบาลมาต่อต้านชนกรรมาชีพและเลี่ยงการเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับรัฐบาลให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

หยางให้เหตุผลว่ารัฐธรรมนูญนิยมและประชาธิปไตยเสรีนิยมโดยทั่วไป (ซึ่งถูกอ้างถึงอย่างต่อเนื่องว่าเป็น "เผด็จการของกระฎุมพี" ในบทความ) สามารถพิจารณาได้ว่าเป็น "ผิวเผิน" เนื่องจากชนชั้นกระฎุมพีเป็นเพียงกลุ่มเดียวที่สามารถเข้าถึงเสรีภาพและประชาธิปไตยที่แท้จริง หยางตั้งข้อสังเกตว่า "การปกครองระบอบรัฐธรรมนูญยืนยันว่าอำนาจอยู่ที่ประชาชน และใช้ระบบการเมืองแบบประชาธิปไตยรัฐสภา แต่การดำเนินงานที่แท้จริงของประชาธิปไตยรัฐสภาถูกควบคุมไว้อย่างสมบูรณ์ในมือของชนชั้นกระฎุมพี" สมาชิกรัฐสภา (หรือเจ้าหน้าที่โดยทั่วไป) สามารถลงสมัครรับเลือกตั้ง (และชนะ) ได้ก็ต่อเมื่อได้รับการสนับสนุนจากชนชั้นกระฎุมพี เขาอ้างต่อไปว่าเจ้าหน้าที่ที่ได้รับเลือกตั้งของรัฐประชาธิปไตยหลอกลวงประชาชน พวกเขาแสร้งทำเป็นรับใช้ประชาชน "แต่ในความเป็นจริงแล้ว พวกเขาครอบงำและปล้นประชาชน" หยางเห็นด้วยกับความรู้สึกของคาร์ล มาคส์ที่ว่าประชาธิปไตยเสรีนิยม "อนุญาตให้ผู้ถูกกดขี่ตัดสินใจได้เพียงครั้งเดียวในทุกสองสามปีว่าบุคคลใดจากชนชั้นผู้กดขี่จะได้รับเลือกเป็นตัวแทนในรัฐสภาเพื่อกดขี่พวกเขา!" ระบบของจีนมีพื้นฐานมาจากงานเขียนของมาคส์เอง ซึ่งเขียนไว้ใน *[[The Civil War in France]]* ว่า "คอมมูนจะต้องไม่มีรูปแบบรัฐสภา และจะต้องเป็นองค์กรที่รวมงานบริหารและนิติบัญญัติไว้ในเวลาเดียวกัน" จุดประสงค์ทั้งหมดของการประชุมที่มาจากการเลือกตั้งเหล่านี้คือการให้บุคคลที่ได้รับเลือกเข้าสู่การประชุมมีหน้าที่รับผิดชอบการบังคับใช้และกำกับดูแลกฎหมาย

หวังโต้แย้งว่าลักษณะชนชั้นที่แน่นอนของรัฐธรรมนูญนิยมคือชนชั้นกระฎุมพี แม้จะมีบางคนพยายามแยกความแตกต่างระหว่างรัฐธรรมนูญนิยมออกจากระบบทุนนิยมตะวันตก หวังให้เหตุผลว่าการทำเช่นนั้นเป็นการปกป้องสิทธิของชนชั้นกระฎุมพีและ "ค่านิยมสากล" ของพวกเขาเท่านั้น ตามความเห็นของหวัง รัฐธรรมนูญนิยมถูกใช้เป็นเครื่องมือโดยชนชั้นปกครอง (ชนชั้นกระฎุมพี) เพื่อกดขี่มวลชนผู้ใช้แรงงาน (ชนกรรมาชีพ) หวังย้ำจุดยืนของเหมาที่ว่า "รัฐธรรมนูญนินม หรือสิ่งที่เรียกว่าการเมืองแบบประชาธิปไตย ในความเป็นจริงแล้วเป็นการเมืองที่กินคน" หวังสรุปข้อสังเกตเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญนิยมโดยอ้างว่า "มีความจำเป็น [...] ที่จะกวาด [แนวคิด] นี้ลงถังขยะประวัติศาสตร์"

#### การส่งเสริมอุดมการณ์
แอน แอปเปิลบอม จาก *[[The Atlantic]]* เขียนว่า ณ ค.ศ. 2024 การส่งเสริมกฎเกณฑ์และอุดมการณ์ของพรรคฯ (ส่วนสำคัญของการปกครองแบบคอมมิวนิสต์) ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างเห็นได้ชัดจากศตวรรษที่ 20 ในตอนแรก การโฆษณาชวนเชื่อมีพื้นฐานมาจากการปฏิบัติของโจเซฟ สตาลินในสหภาพโซเวียตและได้รับการออกแบบมาเพื่อฉายภาพ "ที่ดูสดใสและเป็นอุดมคติ" ของอนาคตของจีน สร้าง "ความกระตือรือร้น แรงบันดาลใจ และความหวัง" ในหมู่ประชาชนด้วยการสวนสนามทางทหารขนาดใหญ่และภาพของ "โรงงานที่สะอาด ผลผลิตที่อุดมสมบูรณ์ และคนขับรถแทรกเตอร์ที่มีสุขภาพดีพร้อมกล้ามเนื้อใหญ่และกรามเหลี่ยม" การณรงค์เหล่านี้มีข้อเสียคือทำให้สาธารณชนสามารถเปรียบเทียบสิ่งที่พวกเขาเห็นในโปสเตอร์และภาพยนตร์กับความเป็นจริงที่ไม่เป็นไปตามอุดมคติได้ ในศตวรรษที่ 21 อุดมคตินิยมและเป้าหมายของยูโทเปียคอมมิวนิสต์ถูกแทนที่ในการโฆษณาชวนเชื่อของรัฐด้วยการมุ่งเน้นที่การบ่อนทำลายคู่แข่งทางอุดมการณ์แบบทุนนิยม/ประชาธิปไตย และการโน้มน้าวให้สาธารณชนชาวจีนเชื่อว่า "ไม่มีทางเลือกแบบประชาธิปไตย" แทนการปกครองแบบเผด็จการ ซึ่งเป็นความกังวลพิเศษของพรรคหลังการประท้วงและการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989 มันส่งเสริมความเย้ยหยันและพยายามโน้มน้าวให้สาธารณชน "อยู่ห่างจากการเมือง" แอปเปิลบอมให้เหตุผลว่า อุดมคตินิยมแบบคอมมิวนิสต์ถูกแทนที่ในการโฆษณาชวนเชื่อเชิงบวกด้วยความภาคภูมิใจในชาติใน (ความเป็นจริงของ) การพัฒนาเศรษฐกิจ ของจีน และเปรียบเทียบ "รูปแบบการพัฒนาบนพื้นฐานของเผด็จการและ 'ระเบียบ'" กับสิ่งที่ถูกกล่าวหาว่าเป็น "ความวุ่นวายและความรุนแรง" ของโลกประชาธิปไตย

### อารยธรรมสังคมนิยม
คำว่า "อารยธรรม" (文明; *เหวินหมิง*) กลายเป็นคำสำคัญในช่วงทศวรรษ 1990 โดยสรุปคือการรณรงค์ทางอุดมการณ์พยายามจะประสานความสัมพันธ์ระหว่าง "สองอารยธรรม" ในประเทศจีน นั่นคือ "อารยธรรมทางวัตถุ" และ "อารยธรรมทางจิตวิญญาณ" แนวคิดนี้พัฒนาขึ้นครั้งแรกในต้นทศวรรษ 1980 จากความคิดมาร์กซิสต์ดั้งเดิม พรรคฯ ใช้แนวคิดนี้เพื่อเรียกร้องให้มี "การพัฒนาอย่างสมดุล" "อารยธรรมทางวัตถุ" มีความหมายเดียวกับการพัฒนาทางเศรษฐกิจ ส่วน "อารยธรรมทางจิตวิญญาณ" ที่มักถูกเรียกว่า "อารยธรรมทางจิตวิญญาณสังคมนิยม" พยายามจะเผยแพร่ศีลธรรมอันดีงามแบบสังคมนิยมในสังคมจีน ในสมัยของเติ้ง พรรคฯ เน้นย้ำที่อารยธรรมทางวัตถุ แต่ในสมัยของเจียง การเน้นย้ำได้เปลี่ยนไปอยู่ที่อารยธรรมทางจิตวิญญาณ ซึ่งเป็นสิ่งที่นิยามได้ยากกว่า "อารยธรรมทางจิตวิญญาณ" ได้เปลี่ยนจากแนวคิดที่ส่วนใหญ่ถูกนิยามด้วยศัพท์ทางสังคมนิยมในสมัยของมาเป็นเครื่องมือสำหรับชาตินิยมทางวัฒนธรรมในสมัยของเจียง ทฤษฎีนี้มีความซับซ้อนมากขึ้นตามกาลเวลา ในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 16 เจียงนำเสนอแนวคิดอารยธรรมประเภทที่สาม "อารยธรรมทางการเมือง" ซึ่งมุ่งเน้นไปที่พรรคฯ และการปฏิรูปการเมืองโดยเฉพาะ 

เติ้งใช้คำนี้เป็นครั้งแรกใน ค.ศ. 1979 เพื่อแสดงถึงความจำเป็นในการพัฒนาอารยธรรมทางวัตถุควบคู่ไปกับอารยธรรมทางจิตวิญญาณ "อารยธรรมสังคมนิยม" ถูกนำมาใช้แทนที่การต่อสู้ทางชนชั้นในฐานะกลไกหลักของความก้าวหน้า โลกทัศน์ที่ถูกมองว่ามีความสมานฉันท์และร่วมมือกันมากกว่า "อารยธรรมทางจิตวิญญาณสังคมนิยม" ริเริ่มขึ้นในต้นทศวรรษ 1980 เพื่อปกป้องพรรคจากอิทธิพลต่างชาติที่เสื่อมทราม แต่ก็เพื่อปกป้องนโยบายการปฏิรูปและเปิดประเทศของพรรคฯ ด้วย แม้สองคำนี้ อารยธรรม "ทางวัตถุ" และ "ทางจิตวิญญาณ" จะถูกเพิ่มเข้าไปในธรรมนูญพรรคในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 12 แต่ศัพท์และความหมายของมันก็ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอย่างเผ็ดร้อน ตัวอย่างเช่น จ้าว อี้หยา บรรณาธิการบริหารของสำนักพิมพ์ *Liberation Army Press* ได้วิพากษ์วิจารณ์สุนทรพจน์ของหู เย่าปังต่อที่ประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 12 โดยสังเกตว่าทั้งองค์ประกอบทางวัตถุและทางจิตวิญญาณต่างก็มี "ลักษณะทางชนชั้น" เช่นเดียวกับองค์ประกอบทางวัฒนธรรม อารยธรรมทางวัตถุเป็นเรื่องที่มีการโต้แย้งน้อยกว่า และยังคงมีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับมุมมองมาร์กซิสต์ในเรื่องการพัฒนาทางเศรษฐกิจและวิถีการผลิต รวมถึงมุมมองที่ว่าวัตถุเป็นพื้นฐานของโครงสร้างส่วนบน ในเรื่องนี้ เติ้งเป็นมาร์กซิสต์ดั้งเดิมที่เชื่อว่าวัตถุทำหน้าที่เป็นพื้นฐาน "เมื่อความมั่งคั่งทางวัตถุของผู้คนก้าวหน้า ด้านวัฒนธรรมของพวกเขาก็จะสูงขึ้นเช่นกัน [และ] ด้านจิตวิญญาณของพวกเขาก็จะเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก" ภายใต้ร่มธงของอารยธรรมทางจิตวิญญาณ พรรคฯ จะส่งเสริมจิตวิญญาณแห่งความรักประเทศชาติ คติรวมหมู่ และสี่ประการที่ต้องมี ในช่วงกลางทศวรรษ 1980 เติ้งเริ่มกังวลว่าอารยธรรมทางวัตถุได้รับความสนใจมากกว่าอารยธรรมทางจิตวิญญาณ เขากล่าวว่า "อย่างหนึ่งแข็ง [อารยธรรมทางวัตถุ] อย่างหนึ่งอ่อน [อารยธรรมทางจิตวิญญาณ]" การประชุมเต็มคณะครั้งที่ 6 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 12 มีมติรับรอง "มติว่าด้วยหลักการชี้นำสำหรับการพัฒนาอารยธรรมทางจิตวิญญาณสังคมนิยม" ภายใต้คำขวัญ "ในการจับด้วยสองมือ ทั้งสองมือต้องมั่นคง" อารยธรรมทางจิตวิญญาณของเติ้งยังคงใช้ศัพท์และคำขวัญแบบเหมาอิสต์เก่า ๆ เป็นจำนวนมาก เช่น "ห้าเน้น สี่ดี สามรัก", "เรียนรู้จากเหลย์ เฟิง" และ "รับใช้ประชาชน" ในการเปลี่ยนแปลงอย่างสิ้นเชิงจากอดีต เติ้งได้ยุติการเน้นย้ำเรื่อง ความเป็นปฏิปักษ์และความขัดแย้งในความคิดสังคมนิยมของจีนแบบเหมาอิสต์

ในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 16 เจียงนำเสนออารยธรรมประเภทที่สาม อารยธรรมทางการเมือง ควบคู่ไปกับสามตัวแทน ตามที่รอเบิร์ต ลอว์เรนซ์ คูห์น อดีตที่ปรึกษารัฐบาลจีนกล่าว แนวคิดนี้คือ "วัตถุประสงค์ที่เกี่ยวข้องกันสามประการ—อารยธรรมทางวัตถุ อารยธรรมทางจิตวิญญาณ และอารยธรรมทางการเมือง และกลไกที่รวมหนึ่งเดียวคือสามตัวแทน สามอารยธรรมคือเป้าหมายที่ตั้งใจไว้ และความคิดที่สำคัญของสามตัวแทนคือวิธีการที่ถูกเลือก" เคยมีการพูดถึงการนำเสนออารยธรรมประเภทที่สี่ แต่ยังไม่มีอะไรเกิดขึ้น อารยธรรมประเภทที่สี่ที่ถูกเสนอขึ้นคือ อารยธรรมทางสังคม ซึ่งเชื่อมโยงกับแนวคิด สังคมนิยมประสานกลมกลืนของหู ตามที่เลี่ย จงเจี๋ย รองผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยกลางกล่าว "ผลลัพธ์ของการสร้าง 'สังคม' ในความหมายทั่วไป... คือ 'อารยธรรมทางสังคม'... มันคืออารยธรรมทางสังคมในความหมายกว้าง ซึ่งอยู่เหนือกว่า [อีก] สามอารยธรรม" อารยธรรมทางสังคมยังไม่ได้รับการยกระดับให้อยู่ในระดับเดียวกับอารยธรรมอีกสามประเภท ในประเทศจีนมีผู้เสนอแนวคิด "อารยธรรมเชิงนิเวศ " อยู่จำนวนหนึ่ง "ซึ่งเป็นพัฒนาการที่ไม่น่าแปลกใจเมื่อพิจารณาถึงความตระหนักที่เพิ่มขึ้นและการยอมรับอย่างเป็นทางการต่อปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เร่งด่วนของจีน"

### การสร้างความทันสมัยแบบสังคมนิยม

ตลอดศตวรรษที่ 20 อุดมการณ์ทำหน้าที่สองประการ: ประการแรก เพื่อบรรลุการสร้างความทันสมัยของจีน และประการที่สอง เพื่อสร้างเอกภาพในที่ซึ่งมีการแบ่งแยกและการต่อสู้ ความคิดที่เชื่อมโยงกับความทันสมัยมากที่สุดในจีนยุคแรกคือลัทธิมากซ์ ซึ่งวิเคราะห์โครงสร้างและความสัมพันธ์ทางสังคมที่แตกต่างกัน เหมาคิดค้นลัทธิมากซ์ในแบบฉบับของจีนขึ้นมา ซึ่งการปฏิวัติของชนกรรมาชีพได้ถูกปรับเปลี่ยนเป็นการปฏิวัติที่นำโดยชาวนา การเปลี่ยนแปลงนี้ได้สร้างแรงผลักดันให้กับมุมมองความทันสมัยแบบอุดมคติและนำไปสู่การปฏิวัติคอมมิวนิสต์จีนใน ค.ศ. 1949 ฉันทามติที่เกิดขึ้นทันทีหลัง ค.ศ. 1949 มีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับแนวคิด "ความทันสมัยทางเลือกที่ก้าวข้ามความทันสมัยแบบทุนนิยมและข้อสันนิษฐานที่ยึดยุโรปเป็นศูนย์กลางในเรื่องเป้าหมายปลายทางเชิงประวัติศาสตร์และนิยัตินิยมทางเศรษฐศาสตร์" ผลกระทบของสิ่งนี้อยู่ในสองประเด็นหลักคือ: การนำศัพท์ของลัทธิมากซ์มาใช้ เช่น กรรมาชีพ กระฎุมพี กระฎุมพีน้อย นายทุนเพื่อระบุชนชั้น สำหรับการเน้นย้ำของเหมาในเรื่อง การต่อสู้ทางชนชั้นในสังคมจีน และการสร้างรัฐ-พรรค

วิสัยทัศน์ความทันสมัยแบบเหมาไม่เคย "มีอำนาจนำอย่างสมบูรณ์" ภายในพรรค และถูกท้าทายอยู่เสมอแม้ในช่วงที่เหมามีอำนาจสูงสุด การริเริ่มสี่ทันสมัยของโจว เอินไหลใน ค.ศ. 1965 (และอีกครั้งใน ค.ศ. 1975) เป็นตัวอย่างของเรื่องนี้ เมื่อเหมาถึงแก่อสัญกรรม สี่ทันสมัยได้เข้ามาแทนที่การต่อสู้ทางชนชั้นในฐานะวัตถุประสงค์หลักของพรรค ในที่สุดวิสัยทัศน์นี้ได้นำไปสู่การให้สิทธิแก่เศรษฐกิจตลาดภาคเอกชนและการตั้งสถาบันใหม่ ๆ และกลายเป็น "สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน" ของเติ้ง เสี่ยวผิง ซึ่งในทางกลับกันก็นำไปสู่การยอมรับวิสัยทัศน์ความทันสมัยทางเลือกที่ได้รับความนิยมในโลกตะวันตก การเปลี่ยนแปลงทางอุดมการณ์นำไปสู่ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มต่าง ๆ โดยมีสมาชิกชั้นนำของพรรคจำนวนมากเรียกร้องให้กลับไปสู่รูปแบบการพัฒนาสังคมนิยมแบบดั้งเดิม จากมุมมองของโลกภายนอก การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจดูแปลกประหลาด: สังคมที่ดูเหมือนทุนนิยมมากขึ้นทุกวันยังคงถูกปกครองโดยพรรคที่อ้างว่า "ภักดีต่อสังคมนิยม" ยังมี "ความเข้าใจน้อยกว่าว่าสิ่งนี้ดูเป็นอย่างไรจากภายใน" การตัดขาดจากหลักการพื้นฐานของความคิดเหมาอิสต์เกิดขึ้นในทศวรรษ 1990 เมื่อเจียง เจ๋อหมินพูดถึงความจำเป็นที่จะต้องให้ผู้ประกอบการเอกชนเข้าร่วมพรรค การตัดสินใจนี้มีความเชื่อมโยงกับการเมืองเชิงปฏิบัติ (realpolitik) มากกว่าความเชื่อมั่นทางอุดมการณ์ เมื่อถึงการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 16 ภาคเอกชนได้กลายเป็นหนึ่งในพลังที่โดดเด่นที่สุดในสังคม ซึ่งเป็นฐานเสียงที่พรรคไม่สามารถเพิกเฉยได้หากต้องการรักษาอำนาจไว้

ในวาทกรรมอย่างเป็นทางการ พรรคมีความเชื่อมโยงโดยตรงกับความทันสมัย ตัวอย่างเช่น ในสุนทรพจน์ของหูเพื่อรำลึกถึงวันครบรอบ 85 ปีการก่อตั้งพรรคคอมมิวนิสต์จีน เขากล่าวว่า "มีเพียงพรรคของเราเท่านั้นที่สามารถกลายเป็นแกนกลางแห่งอำนาจเพื่อนำการปฏิวัติ การสร้างชาติ และการปฏิรูปของจีนได้ มีเพียงพรรคเท่านั้นที่สามารถแบกรับความไว้วางใจอันยิ่งใหญ่ของประชาชนชาวจีนและประชาชาติจีนได้... ในช่วง 85 ปีที่ผ่านมา พรรคของเราได้รักษาและพัฒนาแนวทางสร้างสรรค์ที่ก้าวหน้า" ตามความเห็นของพรรคฯ "ประชาชนคือพลังในการสร้างประวัติศาสตร์" และเพื่อให้พรรคบรรลุภารกิจในการสร้างความทันสมัย พรรคจึงไม่สามารถแปลกแยกออกจากประชาชนได้ พรรคจะต้องปรับใช้ทฤษฎีอย่างสร้างสรรค์และดำเนินนโยบายเชิงกลยุทธ์ที่ถูกต้อง ดังนั้น การมีความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับลัทธิมากซ์และการพัฒนาในประเทศจีนจึงเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง หูตั้งข้อสังเกตว่าความก้าวหน้า "คือสาระสำคัญของการสร้างพรรคแบบมาร์กซิสต์" และเป็น "บริการพื้นฐานและแก่นแท้นิรันดร์" ของลัทธิมากซ์

### ความรักประเทศชาติแบบสังคมนิยม

ความรักประเทศชาติแบบสังคมนิยม เป็นแนวคิดที่คิดค้นโดยวลาดิมีร์ เลนิน ผู้นำอย่างไม่เป็นทางการของพรรคบอลเชวิครัสเซีย แนวคิดนี้ผูกมัดให้ผู้คนอุทิศตนเพื่อประเทศของตนในรูปแบบที่ไม่ใช่ชาตินิยม ตามนิยมมาตรฐานโซเวียต หมายถึง "ความรักอันไร้ขอบเขตต่อปิตุภูมิสังคมนิยม ความมุ่งมั่นต่อการเปลี่ยนแปลงสังคมเชิงปฏิวัติ [และ] อุดมการณ์คอมมิวนิสต์" เพื่อให้แน่ใจว่าความรักประเทศชาติแบบสังคมนิยมจะไม่พัฒนาไปเป็นรูปแบบหนึ่งของชาตินิยม (ซึ่งถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นอุดมการณ์ของชนชั้นกระฎุมพี) ประชาชนจะต้องยึดมั่นใน ลัทธิอยู่ร่วมกันระหว่างประเทศของชนกรรมาชีพ พรรคฯ ไม่นานหลังยึดอำนาจ ได้กำหนดระดับของความรักประเทศชาติแบบสังคมนิยมไว้สามระดับ: "ในระดับแรก ปัจเจกบุคคลควรให้ผลประโยชน์ส่วนตนอยู่ภายใต้ผลประโยชน์ของรัฐ ในระดับที่สอง ปัจเจกบุคคลควรให้ชะตากรรมส่วนตนอยู่ภายใต้ชะตากรรมของระบบสังคมนิยมของเรา และในระดับที่สาม ปัจเจกบุคคลควรให้อนาคตส่วนตนอยู่ภายใต้ภายใต้อนาคตแห่งอุดมการณ์คอมมิวนิสต์ของเรา" ชาตินิยมของเหมาไม่ได้ครอบคลุมทุกคนและผู้คนจากบางชนชั้นถูกมองว่าไม่รักชาติตั้งแต่แรก ชาตินิยมจีนภายใต้การนำของเหมา ถูกนิยามในหลักการว่าเป็น "การต่อต้านจักรวรรดินิยม" และ "การต่อต้านระบบศักดินา" เขามองว่าชาตินิยมมีความสำคัญรองลงมาจากเป้าหมายหลักของเขา นั่นคือการขยายขอบเขตของการปฏิวัติโลกให้กว้างไกลออกไป

ภายใต้เติ้ง แนวคิดนี้ได้ถูกขยายความเพิ่มเติม ด้วยความเชื่อที่ว่าแนวคิดคอมมิวนิสต์ที่บริสุทธิ์กว่า เช่น การต่อสู้ทางชนชั้นและแนวคิดทำนองเดียวกัน ไม่สามารถรวมใจผู้คนได้เหมือนในสมัยของเหมา รัฐบาลของเขาจึงให้บทบาทแก่ความรักประเทศชาติมากขึ้น ในช่วงต้น ค.ศ. 1982 พรรคฯ ได้ริเริ่มการณรงค์ "สามรัก" ภายใต้คำขวัญ "รักพรรค รักสังคมนิยม และรักมาตุภูมิ"  หนึ่งปีต่อมา กรมโฆษณาชวนเชื่อกลางและสำนักงานการวิจัยกลางได้จัดทำแผนอย่างครอบคลุมเพื่อใช้ประโยชน์จากความรู้สึกชาตินิยมโดยการสร้างภาพยนตร์และรายการโทรทัศน์เกี่ยวกับการต่อสู้อย่างวีรบุรุษของจีนต่อจักรวรรดินิยมตะวันตกและญี่ปุ่น "กิจกรรมประเทศรักชาติ" ถูกเพิ่มเข้าไปในกิจกรรมนอกหลักสูตรของระบบโรงเรียน โดยมีการกำหนดให้เชิญธงชาติขึ้นสู่ยอดเสาทุกวันและนักเรียนจะต้องร้องและเรียนรู้เพลงชาติ ภายใน ค.ศ. 1983 พรรคฯ ได้ข้อสรุปว่า "ในบรรดาความรักประเทศชาติ คติรวมหมู่ สังคมนิยม และคอมมิวนิสต์นั้น ความรักประเทศรักชาติมีคุณลักษณะและหน้าที่ที่พิเศษ [...] ความรักประเทศรักชาติคือธงที่ดึงดูดใจได้มากที่สุด" แม้บทบาทจะกว้างขึ้น แต่ความรักประเทศชาติยังคงมีความสำคัญรองจากสังคมนิยม ดังที่เติ้งกล่าวไว้ว่า "บางคนกล่าวว่าการไม่รักสังคมนิยมนั้นไม่เหมือนกับการไม่รักมาตุภูมิของตน มาตุภูมิเป็นสิ่งนามธรรมหรือ? หากคุณไม่รักประเทศจีนใหม่ที่นำโดยพรรคคอมมิวนิสต์แล้ว คุณจะรักมาตุภูมิใดเล่า?" ตามประกาศอย่างเป็นทางการ พรรคฯ คือตัวแทนที่ดีที่สุดของชาติ คอมมิวนิสต์คือผู้รักชาติที่อุทิศตนที่สุด และสังคมนิยมคือหนทางเดียวที่เป็นไปได้สำหรับจีนในการก้าวขึ้นเป็น "ชาติที่ยิ่งใหญ่" ในทำนองเดียวกัน เติ้ง ลี่ฉฺวิน กล่าวว่า "เราไม่สามารถแสดงให้เห็นว่าเรารักมาตุภูมิได้ ถ้าเราไม่แสดงความรักอย่างลึกซึ้งต่อระบบสังคมนิยมและพรรคคอมมิวนิสต์ กล่าวโดยสรุป ในสมัยของเรา การรักพรรคคอมมิวนิสต์จีนคือที่สุดแห่งการแสดงความรักประเทศชาติแบบจีน"

## เศรษฐศาสตร์

### พลังการผลิตกับโครงสร้างส่วนบน
ตามความเห็นของมาเรีย เซีย ชาง นักวิชาการด้านจีนศึกษา เติ้ง เสี่ยวผิงเป็น "นักทฤษฎีมาร์กซิสต์ที่ดีกว่าเหมา เจ๋อตงอย่างแท้จริง" เติ้งได้ศึกษาลัทธิมากซ์ในสหภาพโซเวียตช่วงทศวรรษ 1920 ที่มหาวิทยาลัยซุนยัตเซ็นแห่งมอสโก ซึ่งต่างจากเหมาที่ไม่เคยศึกษาลัทธิมากซ์อย่างลึกซึ้งก่อนทศวรรษ 1930 โดยลงทะเบียนเรียนในหลักสูตรวัตถุนิยมทางประวัติศาสตร์และเศรษฐศาสตร์มาร์กซิสต์ เช่นเดียวกับเหมา เติ้งไม่ค่อยอ้างถึงลัทธิมากซ์เมื่อกำหนดนโยบายใหม่ แต่เมื่อเขาทำ เขาแสดงให้เห็นความเข้าใจในลัทธิมากซ์ที่ก้าวหน้ากว่าเหมา ตัวอย่างหนึ่ง ใน ค.ศ. 1975 ในบทความ "ว่าด้วยแผนงานทั่วไปของงานของทั้งพรรคและประเทศ" เติ้งเขียนไว้ว่า;ลัทธิมากซ์ถือว่าภายในความขัดแย้งระหว่างพลังการผลิตและความสัมพันธ์การผลิต ระหว่างการปฏิบัติกับทฤษฎี และระหว่างฐานเศรษฐกิจกับโครงสร้างส่วนบนนั้น พลังการผลิต ... และฐานเศรษฐกิจโดยทั่วไปมีบทบาทหลักและชี้ขาด ... ใครก็ตามที่ปฏิเสธสิ่งนี้ไม่ใช่วัตถุนิยม
จุดยืนนี้ แม้จะตั้งอยู่บนพื้นฐานของลัทธิมากซ์ แต่ก็ถูกเหมาอิสต์ในขณะนั้นวิจารณ์ว่าเป็น "ทฤษฎีแก้ของพลังการผลิต" ด้วยการแยกตัวออกจากลัทธิมากซ์ดั้งเดิม เหมาโต้แย้งว่าโครงสร้างส่วนบนควรมีบทบาทนำในการปฏิวัติ นั่นคือระบบการเมืองและปัจเจกบุคคล ไม่ใช่พลังวัตถุนิยม ซึ่งเหมาถือว่าเป็นรอง อุดมการณ์นี้ทำหน้าที่เป็นฐานสำคัญสำหรับการผลักดันสู่คอมมิวนิสต์และการปรับปรุงชีวิตของชนชั้นแรงงาน  นี่ไม่ใช่ประเด็นทางอุดมการณ์เล็กน้อย และเป็นหัวใจสำคัญของการถกเถียงเชิงทฤษฎีของลัทธิมากซ์ตั้งแต่สมัยวลาดีมีร์ เลนิน เลนินเคยโต้แย้งว่าการปฏิวัติสังคมนิยมสามารถเกิดขึ้นได้ในบริเวณรอบนอกของทุนนิยม นั่นคือประเทศที่ยังไม่มีความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจเพียงพอจะพัฒนาสังคมนิยมตามคำกล่าวของคาร์ล มาคส์ เพราะประเทศเหล่านี้สามารถกระตุ้นคลื่นปฏิวัติในประเทศที่ก้าวหน้ากว่า มาคส์ ใน *[[The Poverty of Philosophy]]* ระบุว่า "ในการได้มาซึ่งพลังการผลิตใหม่ มนุษย์จะเปลี่ยนวิถีการผลิตของพวกเขา; และในการเปลี่ยนวิถีการผลิตของพวกเขา ในการเปลี่ยนวิธีการหาเลี้ยงชีพ พวกเขาจะเปลี่ยนความสัมพันธ์ทางสังคมทั้งหมดของพวกเขา" เพื่ออธิบาย มาคส์เชื่อว่าเมื่อพลังการผลิต ซึ่งก็คือพลังเศรษฐกิจตามตัวอักษร เปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ทางสังคมก็จะเปลี่ยนไป และเมื่อความสัมพันธ์ทางสังคมเปลี่ยนไป สิ่งใหม่จะพัฒนา กล่าวโดยย่อ ผู้ก่อตั้งลัทธิมากซ์โต้แย้งว่าวืถีการผลิตแบบสังคมนิยมจะพัฒนาได้ก็ต่อเมื่อมาจากเศรษฐกิจทุนนิยมที่พัฒนาแล้วเท่านั้น และไม่ใช่จากเศรษฐกิจที่ล้าหลัง การพัฒนาสิ่งนี้ในพื้นที่ที่ล้าหลังถือเป็น "ความเพ้อฝันทางความเชื่อเกี่ยวกับสวรรค์" ตามความเห็นของมาคส์ หลังความล้มเหลวของคลื่นปฏิวัติในปลายทศวรรษ 1910 และต้นทศวรรษ 1920 เลนินได้ริเริ่มนโยบายเศรษฐกิจใหม่ ชุดนโยบายที่นำเศรษฐศาสตร์ทุนนิยมกลับมาใช้ในประเทศอีกครั้งเพื่อพยายามพัฒนาระบบสังคมนิยมในรัสเซียแม้จะมีความล้าหลัง ตามความเห็นของมาเรีย เซีย ชาง เหมาไม่เคยเข้าใจความสำคัญหลักของ พลังการผลิตในการพัฒนาสังคมนิยม และเขายืนยันจนถึงที่สุดว่าสังคมนิยมสามารถสร้างขึ้นได้ผ่าน โครงสร้างส่วนบนเท่านั้นด้วย "ความมุ่งมั่นในการปฏิวัติ ความไม่ประนีประนอมทางการเมือง การเสียสละส่วนบุคคล และการอุทิศตน [เพื่อการปฏิวัติ] โดยไม่เห็นแก่ตัว" กลับกัน เติ้งยังคงยึดมั่นในลัทธิมากซ์ดั้งเดิม โดยโต้แย้งจนกระทั่งเสียชีวิตว่า พลังการผลิตมีบทบาทสำคัญ

ความขัดแย้งพื้นฐานระหว่างเหมาอิสต์และเติ้งอิสต์คือจีนหลัง ค.ศ. 1949 ได้บรรลุสังคมนิยมแล้วหรือไม่ และมันจะหมายความถึงอะไร หลังการก้าวกระโดดไกลไปข้างหน้าและความแตกแยกระหว่างจีน–โซเวียต เหมาเองก็ไม่แน่ใจว่าจีนได้บรรลุวิถีการผลิตแบบสังคมนิยมหรือไม่ ใน ค.ศ. 1962 เขาสรุปว่าจีนแม้จะได้โอนปัจจัยการผลิตให้เป็นของรัฐแล้ว แต่ก็ยังไม่บรรลุวิถีการผลิตแบบสังคมนิยมในรูปแบบที่สมบูรณ์ โดยอ้างว่าความขัดแย้งหลักที่มีอยู่ในจีนคือระหว่างชนกรรมาชีพกับ "องค์ประกอบชนชั้นกระฎุมพีใหม่" ซึ่งมีการผลิตซ้ำอย่างต่อเนื่อง และศัตรูอื่นของการปฏิวัติ ทัศนคตินี้นำเหมาไปสู่การริเริ่มการปฏิวัติวัฒนธรรม ต่างจากเหมาที่ให้ความสำคัญกับองค์ประกอบของโครงสร้างส่วนบน เติ้งโต้แย้งใน ค.ศ. 1956 ใน "รายงานว่าด้วยการแก้ไขธรรมนูญพรรคคอมมิวนิสต์จีน" ว่าสังคมนิยมได้หยั่งรากในสังคมนิยมแล้ว เนื่องจากการยกเลิกกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคล เพราะการโอนเป็นของรัฐ เติ้งโต้แย้ง (อีกครั้งตามหลักการพื้นฐานของลัทธิมากซ์ดั้งเดิม) ว่าเป็นการกำจัดรากฐานของการผลิตซ้ำของชนชั้นอื่น ๆ โดยระบุว่า;แรงงานรับจ้างและแรงงานเกษตรได้หายไปแล้ว ชาวนาที่ยากจนและชนชั้นกลางทั้งหมดได้กลายเป็นสมาชิกของสหกรณ์ผู้ผลิตทางการเกษตร และในไม่ช้าความแตกต่างระหว่างพวกเขาจะกลายเป็นเพียงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจ ... ปัญญาชนส่วนใหญ่ของเราได้หันมาอยู่ข้างชนชั้นแรงงานแล้ว ... สภาพการณ์ที่คนจนในเมืองและผู้ประกอบอาชีพเคยเป็นชนชั้นทางสังคมที่เป็นอิสระนั้นแทบจะไม่มีอยู่อีกต่อไป ... แต่การควบคุมและระเบียบของรัฐบาลยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
 
ตรงกันข้ามกับเหมา เติ้งโต้แย้งว่าความขัดแย้งหลักในสังคมจีนคือความล้าหลังของพลังการผลิตและกล่าวเพิ่มเติมว่า "ภารกิจหลัก" ของพรรคในช่วงหลายปีข้างหน้าคือการพัฒนาพลังเหล่านั้น นอกจากนี้ เขายังเชื่อว่านับตั้งแต่ ค.ศ. 1957 จีนไม่สามารถ "คิดออกว่าสังคมนิยมคืออะไรและจะสร้างมันขึ้นมาได้อย่างไร" เขาตำหนินโยบายของเหมา โดยเฉพาะนโยบายหลัง ค.ศ. 1957 โดยโต้แย้งว่าพรรคฯ "เสียเวลาไปยี่สิบปี"

### ขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยม

แนวคิดเรื่องขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยมได้รับการพัฒนาโดยหลักโดยเซฺว มู่เฉียวและซู เช่าจือ แนวคิดนี้เริ่มพัฒนาเติ้งเริ่มตั้งคำถามต่อคำยืนยันของเหมาที่ว่า "การต่อสู้ทางชนชั้นคือแกนหลักสำคัญ" ซู ซึ่งเป็นผู้ร่วมเขียนกับเฟิง หลางรุ่ย ได้ตีพิมพ์บทความในงานวิจัยเศรษฐศาสตร์ () ใน ค.ศ. 1979 ซึ่งตั้งคำถามต่อโครงการสังคมนิยมของจีนโดยใช้วิธีวิทยาของลัทธิมากซ์ บทความนี้วิเคราะห์พื้นฐานของสังคมนิยมจีนโดยดูจากงานเขียนของคาร์ล มาคส์; มาคส์แยกแยะความแตกต่างระหว่างคอมมิวนิสต์ขั้นต่ำ (โดยทั่วไปเรียกว่าวิถีการผลิตแบบสังคมนิยม) และคอมมิวนิสต์ขั้นสูง (มักเรียกว่า คอมมิวนิสต์) บทความของซูและเฟิงแบ่งย่อยวิถีการผลิตแบบสังคมนิยมออกเป็นสามขั้น: ขั้นแรกคือการเปลี่ยนผ่านจากวิถีการผลิตแบบทุนนิยมไปสู่แบบสังคมนิยม ซึ่งเป็น (ก) ขั้นที่ชนกรรมาชีพยึดอำนาจและตั้งการปกครองแบบเผด็จการของชนกรรมาชีพ และ (ข) ขั้นที่สร้างสังคมนิยมที่ยังไม่พัฒนา ขั้นที่สองคือสังคมนิยมขั้นสูง (สังคมนิยมที่มาคส์เขียนถึง) พวกเขาโต้แย้งว่าจีนเป็นชาติสังคมนิยมที่ยังไม่พัฒนาเนื่องจาก;

ลักษณะของสังคมนิยมที่ยังไม่พัฒนาคือรูปแบบของการเป็นเจ้าของโดยมหาชนสองรูปแบบ การผลิตโภคภัณฑ์และการแลกเปลี่ยนโภคภัณฑ์ นายทุนถูกกำจัดไปแล้วโดยพื้นฐานในฐานะชนชั้นแต่ก็ยังคงมีเศษเสี้ยวของทุนนิยมและชนชั้นกระฎุมพี แม้กระทั่งเศษเสี้ยวของศักดินา นอกจากนี้ยังมีผู้ผลิตรายย่อยจำนวนไม่น้อย ความแตกต่างทางชนชั้นในหมู่แรงงานและชาวนา ... และแรงผลักดันจากความเคยชินของผู้ผลิตรายย่อย พลังการผลิตยังไม่พัฒนาในระดับสูง และยังไม่มีผลิตภัณฑ์มากมาย ... ดังนั้น การเปลี่ยนผ่านสู่สังคมนิยมจึงยังไม่สมบูรณ์

แนวคิดขั้นปฐมภูมิของสังคมนิยมนำไปสู่การนิยามความสัมพันธ์ระหว่างทุนนิยมและสังคมนิยมในแง่ของขั้วตรงข้ามที่แตกต่างกันโดยตรง ก่อนหน้านี้ พรรคฯ ได้ประกาศว่าการสนับสนุนทุนนิยมหมายถึงการสนับสนุนการถอยหลังทางประวัติศาสตร์ ประการที่สอง ทุนนิยมถูกมองว่าเป็นขั้วตรงข้ามโดยสิ้นเชิงของสังคมนิยม และความสัมพันธ์ของพวกมันก็ถูกมองว่าเป็นปรปักษ์และเข้ากันไม่ได้ การนิยามศัพท์ทั้งสองใหม่อย่างเป็นทางการได้รับการอนุมัติในรายงานทางการเมืองต่อสภาแห่งชาติครั้งที่ 13 ก่อนความพยายามในการปฏิรูป ทุนนิยมและสังคมนิยมเชื่อกันว่าเป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์แบบลำดับขั้น โดยที่สังคมนิยมจะพัฒนามาจากทุนนิยม มุมมองที่ไม่เป็นไปตามแบบแผนน้อยกว่าคือทุนนิยมได้พิสูจน์แล้วว่ามี "ศักยภาพยิ่งใหญ่กว่าในการสร้างอารยธรรมมนุษย์" มากกว่าที่มาคส์คาดไว้ ซึ่งโดยอ้อมหมายความว่าสังคมนิยมสามารถเรียนรู้จากทุนนิยมได้ อีกเครื่องหมายหนึ่งของความต่อเนื่องคือระบบทั้งสองอยู่คู่กันไป

### บทบาทของตลาด

เติ้งไม่เชื่อว่าความแตกต่างพื้นฐานระหว่างวิถีการผลิตแบบทุนนิยมและแบบสังคมนิยมคือการวางแผนจากส่วนกลางกับตลาดเสรี เขากล่าวว่า: "เศรษฐกิจที่มีการวางแผนไม่ใช่นิยามของสังคมนิยม เพราะมีการวางแผนภายใต้ทุนนิยม; เศรษฐกิจตลาดก็เกิดขึ้นภายใต้สังคมนิยมเช่นกัน ทั้งการวางแผนและกลไกตลาดต่างเป็นวิธีการควบคุมกิจกรรมทางเศรษฐกิจ" ในมุมมองของเขา ทั้งการวางแผนโดยรัฐและกลไกตลาดเป็นเครื่องมือในการปลดปล่อยผลผลิต และในขณะที่เศรษฐกิจตลาดแบบทุนนิยมถูกครอบงำโดยปัจเจกนิยม เศรษฐกิจตลาดสังคมนิยมจะนำไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองร่วมกัน

เจียง เจ๋อหมิน สนับสนุนความคิดของเติ้ง และกล่าวในการประชุมพรรคว่าไม่สำคัญว่ากลไกบางอย่างจะเป็นทุนนิยมหรือสังคมนิยม เพราะสิ่งเดียวที่สำคัญคือมันใช้ได้ผลหรือไม่ ในการประชุมนี้เองที่เจียง เจ๋อหมินได้แนะนำคำว่าเศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยม ซึ่งมาแทนที่ "เศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยมที่มีการวางแผน" ของเฉิน ยฺหวิน ในรายงานของเขาต่อสภาแห่งชาติครั้งที่ 14 เจียง เจ๋อหมินบอกกับผู้แทนว่ารัฐสังคมนิยมจะ "ปล่อยให้กลไกตลาดมีบทบาทพื้นฐานในการจัดสรรทรัพยากร" ในสภาแห่งชาติครั้งที่ 15 แนวทางของพรรคได้เปลี่ยนเป็น "ทำให้กลไกตลาดมีบทบาทในการจัดสรรทรัพยากรมากขึ้น" (แนวทางนี้ดำเนินต่อไปจนถึงการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 3 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 18) เมื่อมีการแก้ไขเป็น "ปล่อยให้กลไกตลาดมีบทบาทชี้ขาดในการจัดสรรทรัพยากร" แม้จะเป็นเช่นนี้ การประชุมเต็มคณะครั้งที่ 3 ของคณะกรรมการกลางชุดที่ 18 ก็ยังคงยึดมั่นในหลักการ "รักษาความโดดเด่นของภาครัฐและเสริมสร้างความมีชีวิตชีวาทางเศรษฐกิจของเศรษฐกิจที่รัฐเป็นเจ้าของ"

### พัฒนาการนิยม
ในสมัยของเติ้ง มีการเน้นย้ำถึงคำขวัญที่ว่า "การพัฒนา [คือ] ความจริงที่มั่นคงเพียงหนึ่งเดียว ตั้งแต่ ค.ศ. 1998 พรรคฯ เริ่มเปลี่ยนจากการมุ่งเน้นที่พัฒนาการนิยมบริสุทธิ์ไปสู่พัฒนาการนิยมเชิงนิเวศ เพื่อตอบสนองทั้งหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและแรงกดดันจากสาธารณะที่เพิ่มขึ้น พรรคจึงเริ่มกำหนดอุดมการณ์ใหม่เพื่อตระหนักว่าแนวทางการพัฒนาในช่วงการปฏิรูปและเปิดประเทศนั้นไม่ยั่งยืน พรรคฯ เริ่มใช้นิยามศัพท์วัฒนธรรมสิ่งแวดล้อม (หฺวานจิ้งเหวินฮฺว่า) และอารยธรรมเชิงนิเวศ อุทกภัย ค.ศ. 1998 เป็นปัจจัยสำคัญในการเปลี่ยนแปลงจุดเน้นนี้
## มุมมองด้านวัฒนธรรมและสังคม

### จุดยืนต่อศาสนา

พรรคฯ ในฐานะสถาบันที่เป็นทางการว่าไม่เชื่อในพระเจ้า ได้สั่งห้ามสมาชิกพรรคเป็นผู้นับถือศาสนา ถึงแม้จะมีการห้ามการนับถือศาสนาสำหรับสมาชิกพรรค แต่ความเชื่อส่วนบุคคลก็ไม่ถือเป็นความผิด องค์กรศาสนาทั้งหมดอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐและไม่มีความเป็นอิสระ ความสัมพันธ์กับสถาบันศาสนาในต่างประเทศแย่ลงเมื่อใน ค.ศ. 1947 และอีกครั้งใน ค.ศ. 1949 วาติกันห้ามไม่ให้ชาวคาทอลิกสนับสนุนพรรคคอมมิวนิสต์ ในประเด็นด้านศาสนา เติ้งเปิดกว้างกว่าเหมา แต่ปัญหานี้ก็ยังไม่ได้รับการแก้ไขในระหว่างการนำของเขา ตามคำกล่าวของเย่ เสี่ยวเหวิน อดีตผู้อำนวยการสำนักงานบริหารกิจการศาสนาแห่งรัฐ: "ในวัยเยาว์ ขบวนการสังคมนิยมได้วิพากษ์วิจารณ์ศาสนา ในมุมมองของมาคส์ เทววิทยาได้กลายเป็นปราการที่ปกป้องชนชั้นปกครองแบบศักดินาในเยอรมนี ดังนั้น การปฏิวัติการเมืองจึงต้องเริ่มต้นด้วยการวิพากษ์วิจารณ์ศาสนา มาคส์กล่าวว่า 'ศาสนาคือฝิ่นของประชาชน' ก็มาจากมุมมองนี้" ด้วยงานเขียนของมาคส์นี้เองที่ทำให้พรรคฯ ริเริ่มนโยบายต่อต้านศาสนาภายใต้เหมาและเติ้ง ความนิยมของฝ่าหลุนกง และการห้ามในเวลาต่อมาโดยหน่วยงานรัฐ นำไปสู่การจัดประชุมงานแห่งชาติว่าด้วยกิจการศาสนาเป็นเวลาสามวันใน ค.ศ. 1999 ซึ่งเป็นการรวมตัวระดับสูงสุดเกี่ยวกับกิจการศาสนาในประวัติศาสตร์ของพรรค เจียง เจ๋อหมิน ซึ่งเคยเชื่อในมุมมองของลัทธิมากซ์ดั้งเดิมที่ว่าศาสนาจะเสื่อมสลายไป ถูกบังคับให้เปลี่ยนความคิดเมื่อเขาทราบว่าศาสนาในจีนกำลังเติบโต ไม่ได้ลดลง ในสุนทรพจน์ปิดประชุมงานแห่งชาติ เจียงขอให้ผู้เข้าร่วมหาทางที่จะทำให้ "สังคมนิยมและศาสนาปรับตัวเข้าหากัน" เขาเสริมว่า "การขอให้ศาสนาปรับตัวเข้ากับสังคมนิยมไม่ได้หมายความว่าเราต้องการให้ผู้ศรัทธาสละศรัทธาของตน" เจียงสั่งให้เย่ เสี่ยวเหวิน ศึกษาผลงานลัทธิมากซ์ดั้งเดิมอย่างลึกซึ้งเพื่อหาข้ออ้างในการเปิดเสรีนโยบายของพรรคฯ เกี่ยวกับศาสนา มีการค้นพบว่าฟรีดริช เอ็งเงิลส์ได้เขียนไว้ว่าศาสนาจะคงอยู่ตราบเท่าที่ยังมีปัญหาอยู่ ด้วยเหตุผลนี้ องค์กรศาสนาจึงได้รับความเป็นอิสระมากขึ้น

อย่างไรก็ดี การนับถือศาสนาปรากฏอยู่ในพรรคฯ ในระดับหนึ่ง โดยงานวิจัยชิ้นหนึ่งแสดงให้เห็นว่า 6% ของสมาชิกพรรคระบุว่าตนเองนับถือศาสนา

### จุดยืนต่อประเพณีจีน
ในอดีต พรรคฯ มีชื่อเสียงในทางไม่ดีจากการพยายามทำลายแง่มุมต่าง ๆ ของวัฒนธรรมจีน โดยหลักคือลัทธิขงจื๊อในรูปแบบของสี่สิ่งเก่าภายใต้เหมา ทัศนคตินี้เปลี่ยนแปลงไปภายใต้ผู้นำรุ่นหลัง โดยมีการกล่าวอ้างถึง "ประวัติศาสตร์ 5,000 ปี" อย่างแพร่หลาย ซึ่งมาถึงจุดสูงสุดในการเปิดรับลัทธิขงจื๊ออย่างเปิดเผยของสี จิ้นผิงว่าเป็น "ดินแดนทางวัฒนธรรมที่หล่อเลี้ยงชาวจีน" และการเพิ่ม "ความมั่นใจทางวัฒนธรรม" เข้าไปในลัทธิความมั่นใจ ภายใต้สี จิ้นผิง แนวคิดของพรรคฯ เช่น "การผสมผสานสองประการ และ "จิตวิญญาณและรากเหง้า" มุ่งหวังที่จะหลอมรวมลัทธิมากซ์เข้ากับแง่มุมต่าง ๆ ของปรัชญาจีนดั้งเดิม

ในทางกลับกัน การแพทย์แผนจีนดั้งเดิมได้รับการรับรองมาโดยตลอดจากพรรคฯ ขณะที่เหมาให้คุณค่ากับการใช้การแพทย์แผนจีนเป็นวิธีที่ต้นทุนต่ำในการปรับปรุงสุขภาพในชนบท แต่ความนิยมชมชอบของสี จิ้นผิงมีพื้นฐานมาจากความกังวลทางวัฒนธรรมมากกว่า

## ดูเพิ่ม
* อุดมการณ์ของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต
* ลัทธิคอมมิวนิสต์
* ทุนนิยมรัฐ
** ทุนนิยมพรรค-รัฐ
* การปฏิรูปเศรษฐกิจจีน
* ชาตินิยมจีน
* ลัทธิอำนาจนิยมใหม่ (จีน)
* ลัทธิขงจื๊อใหม่
* ฝ่ายซ้ายใหม่จีน
* เสรีนิยมในประเทศจีน
* หวัง ฮู่หนิง (นักทฤษฎีชั้นนำของพรรคคอมมิวนิสต์จีน)

## อ้างอิง

### แหล่งข้อมูล
#### บทความและวารสาร

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### หนังสือ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


หมวดหมู่:พรรคคอมมิวนิสต์จีน
พรรคคอมมิวนิสต์จีน
จีน