อำเภอศีขรภูมิ

**ศีขรภูมิ** [สี-ขอ-ระ-พูม] เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์ โดยเป็น 1 ใน 3 อำเภอของจังหวัดที่มีทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือผ่าน และมีสถานีรถไฟศีขรภูมิเป็นสถานีประจำอำเภอ ซึ่งรถไฟทุกขบวนหยุดรับ–ส่งผู้โดยสารที่สถานีนี้ นอกจากนี้ยังเป็นที่ตั้งของโบราณสถานสำคัญอย่างปราสาทศีขรภูมิ

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอศีขรภูมิมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอจอมพระและอำเภอสนม
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอสำโรงทาบ และอำเภอปรางค์กู่ (จังหวัดศรีสะเกษ)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอศรีณรงค์และอำเภอลำดวน
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเมืองสุรินทร์และอำเภอเขวาสินรินทร์
thumb|295x295px|ปราสาทศีขรภูมิ
thumb|295x295px|ปราสาทศีขรภูมิ
[thumb|295x295px|[ปราสาทช่างปี่ เป็นอโรคยศาล หรืออโรคยศาลา หรือโรงพยาบาล หนึ่งในจำนวน 102 แห่ง ที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรขอมโบราณ โปรดให้สร้างขึ้น]]

## ประวัติ
  อำเภอศีขรภูมิ เริ่มก่อตั้งบ้านเมืองมาตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2295 ในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย  โดยมี "เชียงไชย" เป็นหัวหน้าผู้ปกครอง ซึ่งต่อมาภายหลังได้ประกอบความดีความชอบในการปกครองราษฎรให้ได้อยู่เย็นเป็นสุข จึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "ขุนไชยสุริยง" กองนอก และได้รับเลื่อนเป็น "หลวงไชยสุริยง" กองนอก ตามลำดับ ชาวอำเภอศีขรภูมิจึงถือว่า "หลวงไชยสุริยง" (เชียงไชย) เป็นเจ้าเมืองศีขรภูมิคนแรก และเป็นผู้คุณูปการต่อการวางรากฐานการปกครองและการพัฒนาในด้านต่างๆ เพื่อประโยชน์สุขของชาวอำเภอศีขรภูมิจวบมาจนปัจจุบัน 

ต้นสมัยรัฐกาลที่ 5 ขึ้นครองราชสมบัติ ประมาณ พ.ศ. 2412 เจ้าเมืองสังขะได้กราบบังคมทูลขอยกบ้านกุดไผท หรือบ้านจารพัตขึ้นเป็นเมือง (ตำบลจารพัฒในปัจจุบัน) โปรดเกล้าให้เป็นเมือง "ศีขรภูมิพิสัย" ให้หลวงไชยสุริยง "พระศีขรมานุรักษ์" เป็นเจ้าเมือง ต่อมาได้ย้ายที่ทำการมาตั้งที่บ้านโคกตะเคียนริมทางหลวงแผ่นดินที่ตัดใหม่ในท้องที่บ้านปราสาท ตำบลยางในขณะนั้น สร้างเป็นที่ทำการอำเภอชั่วคราว ครั้งถึงฤดูฝนปรากฏว่าน้ำจากทุ่งกุดไผทท่วมถึงจึงพิจารณาย้ายที่ทำการไปตั้งที่โคกอนันต์ (บ้านอนันต์ ตำบลยาง ตรงโรงเรียนบ้านอนันต์ ในปัจจุบัน) ตั้งที่ว่าการอำเภอถาวรตรงนั้นตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2454 ซึ่งเป็นสมัยแรกของการปกครองท้องที่

จนถึง ปี พ.ศ. 2475 จึงย้ายมาตั้งที่บ้านระแงงที่มีการคมนาคมสะดวกมีรถไฟวิ่งผ่าน จึงเป็นที่ตั้งอำเภอศีขรภูมิในปัจจุบันนี้ ชื่อกุดไผท ศีขรภูมิพิสัย จึงค่อย ๆ เลือนหายไปจากความทรงจำของผู้คน กระทั่งกรมสามัญศึกษาได้มาตั้งโรงเรียนมัธยมศึกษาที่อำเภอศีขรภูมิ จึงได้ตั้งชื่อโรงเรียนว่า "ศีขรภูมิพิสัย"และชื่อของกุดไผทก็นำมาใช้เป็นชื่อของโรงเรียน "กุดไผทประชาสรรค์" ในตำบลกุดหวาย อำเภอศีขรภูมิ ในปัจจุบัน ต่อมาคำว่า "พิสัย" หายไปคงเหลือแต่คำว่า "อำเภอศีขรภูมิ" ซึ่งหมายถึงเมืองที่เป็นที่ราบสูงหรือภูเขา

* วันที่ 28 กรกฎาคม 2455 ยกเลิกอำเภอสุรพินท์ มารวมเข้ากับอำเภอศีขรภูมิ
* วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2481 แยกพื้นที่หมู่ 4,9,11,20 ตำบลยาง และหมู่ 5 ตำบลจารพัต ตั้งเป็น ตำบลระแงง
* วันที่ 3 เมษายน 2482  โอนพื้นที่หมู่ 8,12 (ในขณะนั้น) ของตำบลสำโรง อำเภอเมืองสุรินทร์ และพื้นที่หมู่ 5 (ในขณะนั้น) ของตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ มาขึ้นกับตำบลจารพัต อำเภอศีขรภูมิ
* วันที่ 10 กรกฎาคม 2482 โอนพื้นที่หมู่ 20,21 บ้านอายอง (ในตอนนั้น) ตำบลบุแกรง อำเภอท่าตูม มาขึ้นตำบลแตล อำเภอศีขรภูมิ
* วันที่ 5 สิงหาคม 2484 โอนพื้นที่หมู่ 5,6 (ในขณะนั้น) ของตำบลยาง ไปขึ้นกับตำบลระแงง
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลกระออม แยกออกจากตำบลหนองฮะ ตั้งตำบลศรีสุข แยกออกจากตำบลหนองฮะ และตำบลสำโรงทาบ ตั้งตำบลคาละแมะ แยกออกจากตำบลขวาวใหญ่ และตำบลหนองฮะ ตั้งตำบลช่างปี่ แยกออกจากตำบลจารพัต ตำบลระแงง และตำบลแตล
* วันที่ 2 ธันวาคม 2490 โอนพื้นที่หมู่ 19 บ้านท่าเรือ, หมู่ 20 บ้านราม (ในขณะนั้น) ของตำบลจารพัต อำเภอศีขรภูมิ ไปขึ้นกับตำบลสำโรง อำเภอเมืองสุรินทร์ ท้องที่จังหวัดเดียวกัน
* วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลระแงง ในท้องที่บางส่วนของตำบลระแงง
* วันที่ 17 ธันวาคม 2500 ตั้งตำบลหนองเหล็ก แยกออกจากตำบลจารพัต ตั้งตำบลหนองไผ่ล้อม แยกออกจากตำบลสำโรงทาบ ตั้งตำบลหนองขวาว แยกออกจากตำบลระแงง
* วันที่ 23 กันยายน 2501 แยกพื้นที่ตำบลสำโรงทาบ ตำบลศรีสุข ตำบลกระออม และตำบลหนองฮะ อำเภอศีขรภูมิ ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอสำโรงทาบ** ขึ้นการปกครองกับอำเภอศีขรภูมิ
* วันที่ 30 กันยายน 2501 โอนพื้นที่ตำบลหนองไผ่ล้อม อำเภอศีขรภูมิ ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอสำโรงทาบ อำเภอศีขรภูมิ
* วันที่ 16 ธันวาคม 2501 ตั้งตำบลหนองบัว แยกออกจากตำบลขวาวใหญ่
* วันที่ 10 ธันวาคม 2502 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสำโรงทาบ อำเภอศีขรภูมิ เป็น **อำเภอสำโรงทาบ**
* วันที่ 19 พฤศจิกายน 2508 โอนพื้นที่หมู่ 9 (ในขณะนั้น) ของตำบลแตล อำเภอศีขรภูมิ ไปขึ้นกับตำบลบุแกรง อำเภอจอมพระ
* วันที่ 22 กันยายน 2513 ตั้งตำบลกุดหวาย แยกออกจากตำบลยาง
* วันที่ 4 สิงหาคม 2520 โอนพื้นที่หมู่ 9 บ้านจังเกา (ในขณะนั้น) ของตำบลตรึม อำเภอศีขรภูมิ ไปขึ้นกับตำบลหนองไผ่ล้อม อำเภอสำโรงทาบ
* วันที่ 31 มีนาคม 2524 ตั้งตำบลนารุ่ง แยกออกจากตำบลตรึม
* วันที่ 16 มีนาคม 2526 โอนพื้นที่หมู่ 15 บ้านอังกัน (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเหล็ก อำเภอศีขรภูมิ ไปขึ้นกับตำบลสำโรง อำเภอเมืองสุรินทร์
* วันที่ 3 พฤศจิกายน 2526 โอนพื้นที่หมู่ 10 บ้านโนนลี, หมู่ 17 บ้านโสนน้อย (ในขณะนั้น) ของตำบลตรึม อำเภอศีขรภูมิ ไปขึ้นกับตำบลหนองไผ่ล้อม อำเภอสำโรงทาบ
* วันที่ 23 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลตรมไพร แยกออกจากตำบลจารพัต
* วันที่ 15 มกราคม 2536 ตั้งตำบลผักไหม แยกออกจากตำบลระแงง
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลระแงง เป็นเทศบาลตำบลระแงง ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 2 ธันวาคม 2554 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลตำบลระแงง อำเภอศีขรภูมิ เป็น เทศบาลตำบลศีขรภูมิ

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอศีขรภูมิแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 15 ตำบล 228 หมู่บ้าน

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอศีขรภูมิประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลศีขรภูมิ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลระแงง
* **เทศบาลตำบลผักไหม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผักไหมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลระแงง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลระแงง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลศีขรภูมิ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตรึม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตรึมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลจารพัต** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจารพัตทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแตล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแตลทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคาละแมะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคาละแมะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเหล็ก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเหล็กทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองขวาว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองขวาวทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลช่างปี่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช่างปี่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกุดหวาย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดหวายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลขวาวใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขวาวใหญ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนารุ่ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนารุ่งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตรมไพร** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตรมไพรทั้งตำบล
## บุคคลที่มีชื่อเสียง
### พระภิกษุสงฆ์
* พระราชวิมลโมลี (มานพ ปิยสีโล) นามสกุล เจื่อจันทร์ ป.ธ.9 อดีตเจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์
* พระมหาเจริญสุข คุณวีโร นามสกุล วงเวียน ป.ธ.9 รองเจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์
* พระครูสิทธิญาณโสภณ (เดช สจฺจญาโณ) นามสกุล ดวงใจ รองเจ้าคณะอำเภอประโคนชัย,เจ้าอาวาสวัดแสลงโทน จังหวัดบุรีรัมย์

### ข้าราชการ,นักการเมือง
* ฟาริดา สุไลมาน พรรคไทยสร้างไทย
* พันเอกสุธี สุขสากล ข้าราชการทหารบก กระทรวงกลาโหม
* วัลลภ ตังคณานุรักษ์ เลขาธิการมูลนิธิสร้างสรรค์เด็ก ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และยังเป็นคณะกรรมการเกี่ยวกับเด็กอีกมากมาย

### นักกีฬา
* ปวีณา ทองสุก นักกีฬายกน้ำหนัก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* วิทยาลัยการอาชีพศีขรภูมิ
* เทศบาลตำบลศีขรภูมิ 
* องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเหล็ก 


ศีขรภูมิ