จักรพรรดินีจิโต

**จักรพรรดินีจิโต** (; ค.ศ. 645 – 13 มกราคม ค.ศ. 703) เป็นพระมหากษัตริย์ญี่ปุ่นองค์ที่ 41 ตามการสืบราชสันตติวงศ์แบบดั้งเดิม

รัชสมัยของจิโตอยู่ในช่วง ค.ศ. 686 ถึง 697

ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น จักรพรรดินีจิโตเป็นสตรีองค์ที่สามในแปดพระองค์ที่มีบทบาทในฐานะสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถ จักรพรรดินีนาถ 2 พระองค์ก่อนรัชสมัยของพระนางคือ ซูอิโกะและโคเงียวกุ/ไซเม จักรพรรดินีนาถอีก 5 พระองค์หลังรัชสมัยของพระนางได้แก่เก็มเม, เก็นโช, โคเก็ง/โชโตกุ, เมโช และโกะ-ซากูรามาจิ

## เรื่องราวแบบดั้งเดิม

จักรพรรดินีจิโตเป็นพระราชธิดาในจักรพรรดิเท็นจิ พระราชมารดามีพระนามว่าโอจิ-โนะ-อิรัตสึเมะ ธิดาในขุนนางโอ-โอมิ โซงะ โนะ ยามาดะ-โนะ อิชิกาวะ มาโระ พระนางเป็นพระมเหสีในจักรพรรดิเท็มมุ ผู้เป็นพระอนุชาในจักรพรรดิเท็นจิ พระบิดาของพระนาง หรือในทางเดียวกัน พระนางอภิเษกสมรสกับพระปิตุลาแท้ๆและทรงสืบราชสมบัติต่อจากพระสวามี

พระนามเดิมของจักรพรรดินีจิโตคือ อูโนโนซาราระ หรือ อูโนโนซาซาระ () หรืออีกแบบว่า อูโนะ

### เหตุการณ์ในรัชสมัยของจักรพรรดินีจิโต
จักรพรรดินีจิโตต้องรับผิดชอบในการบริหารราชกิจทั้งหมดหลังจากการสวรรคตของจักรพรรดิเท็มมุ พระสวามี และมีศักดิ์เป็นพระปิตุลาของพระนางด้วย พระนางครองราชบัลลังก์ใน ค.ศ. 687 เพื่อที่จะแน่นอนพระทัยในสิทธิการสืบราชสมบัติของเจ้าชายคูซากาเบะ พระโอรส ตลอดรัชสมัยนี้ จักรพรรดินีจิโตว่าราชการจากพระราชวังฟูจิวาระในยามาโตะ

เจ้าชายคุซะคะเบะได้รับการสถาปนาเป็นมกุฎราชกุมารเพื่อครองราชบัลลังก์สืบต่อจากจักรพรรดินีจิโต แต่เจ้าชายกลับสิ้นพระชนม์ขณะมีพระชนมายุ 28 พรรษา เจ้าชายคารุ-โนะ-โอะ พระโอรสของเจ้าชายคุซะคะเบะได้รับการสถาปนาให้เป็นรัชทายาทสืบต่อจากจักรพรรดินีจิโต ผู้เป็นพระอัยยิกา และต่อมาเจ้าชายครองราชสมบัติเป็นจักรพรรดิมมมุ

จักรพรรดินีจิโตครองราชย์เป็นระยะเวลา 11 ปี ถึงแม้ว่ามีจักรพรรดินีนาถพระองค์อื่น 7 พระองค์ รัชทายาทของแต่ละพระองค์มักเลือกจากสายสันตติวงศ์ที่เป็นบุรุษ ที่ซึ่งยังเป็นที่ถกเถียงจากนักปราชญ์สายอนุรักษนิยมเกี่ยวกับสิทธิของสตรีในการสืบราชสันตติวงศ์ และที่ซึ่งประเพณีในการสืบสันตติวงศ์ต้องเป็นบุรุษเท่านั้นยังคงมีการรักษาไว้ดังเดิมในศตวรรษที่ 21 จักรพรรดินีเก็มเม ผู้ซึ่งทรงให้พระราชธิดาครองราชสมบัติสืบต่อในพระนามว่า จักรพรรดินีเก็นโช ยังคงเป็นที่ยกเว้นจากการถกเถียงเรื่องสิทธิของสตรีนี้ 

ใน ค.ศ. 697 จักรพรรดินีจิโตสละราชสมบัติแก่เจ้าชายคารุ-โนะ-โอะ พระนัดดาองค์โปรด ให้ครองราชย์เป็นจักรพรรดิมมมุ และพระนางดำรงพระยศไดโจเท็นโน (มหาจักรพรรดิ) มีพระราชอำนาจในราชสำนักเหนือองค์จักรพรรดิ หลังจากเหตุการณ์ครั้งนี้ จักรพรรดิพระองค์ต่อ ๆ มาทรงกระทำเช่นเดียวกับพระนาง และดำรงพระอิศริยยศนี้หลังสละราชบัลลังก์

ปัจจุบันสถานที่ฝังพระบรมศพของจักรพรรดินีจิโตเป็นที่รู้จัก พระนางทรงได้รับการเคารพตามโบราณราชประเพณีที่ศาลเจ้าชินโตในเมืองนะระ

สำนักพระราชวังอิมพีเรียลได้จดทะเบียนสถานที่ฝังพระบรมศพของจักรพรรดินีนาถจิโต และได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า *โอจิ-โนะ-โอกาโนเอะ โนะ มิซาซางิ*

## ดูเพิ่ม
* จักรพรรดิญี่ปุ่น
* รายพระนามสมเด็จพระจักรพรรดินีแห่งญี่ปุ่น
* รายพระนามจักรพรรดิญี่ปุ่น

## อ้างอิง

## ข้อมูล
* Aston, William George. (1896).  ''Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697''. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. 
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979).  ''Gukanshō: The Future and the Past''. Berkeley: University of California Press. ; 
* MacCauley, Clay. (1900). "*[[Hyakunin-Isshu]]*: Single Songs of a Hundred Poets" in *Transactions of the Asia Society of Japan*. Tokyo: Asia Society of Japan. ...Click link for digitized, full-text copy (in English)
* __________. (1901). *Kokka taikan*. Tokyo: Teikoku Toshokan, Meiji 30–34 [1897–1901]. [reprinted *Shinten kokka taikan* (新編国歌大観), 10 vols. + 10 index vols., Kadokawa Shoten, Tokyo, 1983–1992. 
* Nippon Gakujutsu Shinkōkai. (1940). *Man'yōshū*. Tokyo: Iwanami shoten. [reprinted by Columbia University Press, New York, 1965. . Rprinted by Dover Publications, New York, 2005. 
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959).  ''The Imperial House of Japan''. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. 
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[Nihon Ōdai Ichiran]]*; ou,  ''Annales des empereurs du Japon''.  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. 
* Varley, H. Paul. (1980).  ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns''. New York: Columbia University Press. ; 

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Asuka Historical National Government Park:  image of Mausoleum Emperor Tenmu and Empress Jitō , exterior view

จิโต
จิโต
หมวดหมู่:สมเด็จพระจักรพรรดินีนาถ
หมวดหมู่:ราชวงศ์ญี่ปุ่น
จิโต