ปูต๋าชือหลี่

**พระนางปูต๋าซือหลี่** หรือพระนามอื่นว่า **พระนางบูดาชิริ , พระนางพูดาชิรี** และ **พระนางพุทธศิริ** ( มองโกเลีย : ᠪᠤᠳᠢᠰᠢᠷᠢ, , Sinicized) (จีน:) (ประมาณ ค.ศ. 1307 – ประมาณ ค.ศ. 1340) เป็นจักรพรรดินีจีนแห่งราชวงศ์หยวนและเป็นพระอัครมเหสีในซายาท ข่าน พระนางทนงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์เป็นเวลาหนึ่ง และทรงอำนาจมาก ในระหว่างปี ค.ศ. 1332 ถึง 1339 พระนางทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ หลังจากพระราชสวามีเสด็จสวรรคต และมีการเลือกข่านพระองค์ใหม่ ในช่วงปีค.ศ. 1332-1333

พระนางประสูติในสกุลฮองีรัด พระราชบิดาคือเจ้าชายทิวาบาลา ลู่ ส่วนพระราชมารดาคือเจ้าหญิงเซงเง ลากี ลู่

## จักรพรรดินี
ไม่ปรากฏว่าพระนางทรงอภิเษกสมรสกับซายาท ข่านเมื่อใด จนปี ค.ศ. 1328 ซายาท ข่านเสด็จขึ้นครองราชย์ พระนางจึงได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดินี 

ในช่วงต้นปี ค.ศ. 1329 พระนางจึงได้รับตราพระราชลัญจกร

ในรัชสมัยของซายาทข่าน พระนางทรงได้รับมอบหมายให้ทรงเนรเทศทอกอนโทโมร์ ข่าน ไปยัง อาณาจักรโครยอและจากย้ายไปยังมณฑลเหอหนานในที่สุด 

โดยก่อนการเนรเทศ พระนางทรงยัดข้อหาไว้ว่า พระองค์ไม่ใช่พระราชโอรสใน โคทักท์ ข่าน (จักรพรรดิหยวนหมิงจง) 

ในระหว่างที่ทอกอนโทโมร์ ข่าน  ถูกเนรเทศพระนางจึงทรงสั่ง สำเร็จโทษพระนางพูดาซ่า โดยกล่าวหาว่าพระนางพูดาซ่าจะทรงก่อรัฐประหาร
## ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
ในปี ค.ศ. 1332 พระนางทรงดำรงตำแหน่งเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ด้วยพระราชสวามีของพระนางมิได้เลือกรัชทายาท กล่าวกันว่าพระราชสวามีของพระนาง ทรงมีพระราชประสงค์ให้ พระราชบุตรของพระเชษฐาสืบพระราชบัลลังก์ต่อ จึงทำให้พระนางมิได้เลือกพระราชโอรสของพระนางเองเป็นจักรพรรดิ แต่ทรงเลือกรินชิมบัล ข่าน ซึ่งมีพระชนมายุได้ 6 พรรษา ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิในวันที่ที่ 13 ตุลาคม ค.ศ. 1332 แทน 

แท้จริงนั้นมาจากการที่พระนางทรงถูกกดดันโดยที่ปรึกษา เอล เตมูร์ จึงทำให้พระนางมิทรงเลือกพระราชบุตร หนึ่งเดือนหลังจากที่พระนางทรงสถาปนจักรพรรดิหยวนหนิงจง (รินชิมบัล ข่าน)แล้ว พระนางจึงดำรงพระยศเป็นพระพันปีหลวง (ฮองไทเฮา) และได้ทรงสำเร็จราชการแทนพระองค์ จะถึงกระนั้น เพียงสองเดือน(ห้าสิบสามวัน) จักรพรรดิก็เสด็จสวรรคต

ด้านเอล เตมูร์จึงยืนกรานให้พระนางสถาปนาเอล เตกุสขึ้นครองบัลลังก์ แต่พระนางทรงปฏิเสธ โดยทรงยืนยันว่าพระนางยังคงเคารพพระราชประสงค์ของพระราชสวามี ทั้งนี้ เอล เตกุสยังเยาว์เกินไปที่จะครองราชย์ 

จึงทำให้พระนาง เชิญทอกอนโทโมร์ ข่าน พระชันษาได้ 13 ปี กลับมาจากเหอหนาน และสถาปนาทอกอนโทโมร์ ข่านเป็นจักรพรรดิในปี ค.ศ. 1333 จนในปี ค.ศ. 1336 พระนางจึงดำรงพระยศเป็นพระอัยยิกาเจ้า (ไทฮองไทเฮา)

พระนางพูดาชิรีทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์เป็นเวลาเจ็ดปี ตลอดจักรวรรดิมา จนในปี ค.ศ. 1340 เมื่อจักรพรรดิทรงเจริญพระชันษาขึ้น พระองค์จึงเริ่มสงสัยเกี่ยวกับความอยุติธรรมที่พระราชบิดา, พระมารดา, และ พระวิมาดา ที่สิ้นพระชนม์ไปแล้วของพระองค์ต้องประสบ 

พระองค์ทรงชี้ถึงความผิดต่าง ๆ ที่พระนางทรงกระทำต่อพระองค์ ส่งผลให้ในช่วงกลางปี ค.ศ. 1340 จักรพรรดิจึงทรงมีพระบรมราชโองการ ให้ถอนพระอิสริยยศพระนางพูดาชิรี และสั่งให้เนรเทศพระนางไปยังเมืองตงอัน (ปัจจุบันคือเมืองหล่างฟาง ใน มณฑลเหอเป่ย ) พระนางถูกสำเร็จโทษในที่สุด ทอกอนโทโมร์ ข่านยังทรงสั่งประหารชีวิตเอล เตกุสอีกด้วย พระนางพูดาชิรีจึงเสด็จสิ้นพระชนม์เมื่อมีพระชันษาได้ 33 ปี

## พระบรมวงศานุวงศ์
สันนิษฐานว่าพระนางให้การประสูติพระราชโอรส 3 พระองค์คือ

# อารัดนาดารา (  22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 1331)

# กุนาดารา หรือ เอล เตกุส ( )
# เป่าหนิง ต่อมาเปลี่ยนพระนามเป็น ไท่ปิงน่า (สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ทรงพระเยาว์)

และไม่ปรากฏพระราชธิดา

## อ้างอิง

หมวดหมู่:จักรพรรดินีจีน
หมวดหมู่:จักรพรรดินีราชวงศ์หยวน
หมวดหมู่:สมเด็จพระอัยยิกาเจ้า