วัคซีนโควิด-19 ของโมเดอร์นา

**วัคซีนโควิด-19 ของโมเดอร์นา** ( มีชื่อระหว่างประเทศที่ไม่มีเจ้าของว่า **elasomeran**) 
อันมีชื่อรหัสว่า **mRNA-1273** 
และมีตราสินค้าว่า **Spikevax**
เป็นวัคซีนโควิด-19 ชนิดที่บริษัท, สถาบันภูมิแพ้และโรคติดต่อแห่งชาติสหรัฐ (National Institute of Allergy and Infectious Diseases, NIAID) และสำนักงานวิจัยและพัฒนาชีวเวชภัณฑ์ชั้นสูงสหรัฐ (Biomedical Advanced Research and Development Authority, BARDA) เป็นผู้พัฒนาขึ้นโดยได้รับทุนบางส่วนจากเซพี (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations, CEPI)
วัคซีนได้ขึ้นทะเบียนให้ใช้กับผู้มีอายุ 12ปีหรือยิ่งกว่าในเขตปกครองบางเขต และกับผู้มีอายุ 18ปีหรือยิ่งกว่าในเขตอื่นๆ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ
วัคซีนใช้ฉีดเข้ากล้ามเนื้อสองโดส โดสละ  โดยห่างกัน 

วัคซีนนี้มีสารออกฤทธิ์เป็นเอ็มอาร์เอ็นเอที่ดัดแปลงนิวคลีโอไซด์ () ซึ่งเข้ารหัสโปรตีนหนาม (spike protein) ของไวรัสโควิด-19 ที่มีอยู่โดยธรรมชาติ โดยเอ็มอาร์เอ็นเอจะหุ้มไว้ในอนุภาคนาโนที่เป็นลิพิด (lipid nanoparticle) 
เมื่อเข้าไปในเซลล์แล้ว เซลล์ก็จะผลิตโปรตีนหนามโดยอาศัยเอ็มอาร์เอ็นเอจากวัคซีนแล้วกระตุ้นให้ภูมิคุ้มกันเรียนรู้เพื่อตอบสนองต่อโปรตีนนั้นๆ ดังนั้น เมื่อติดเชื้อไวรัสจริงๆ ในอนาคต ก็จะทำให้ภูมิคุ้มกันตอบสนองได้เร็ว จึงบรรเทาอาการการติดเชื้อ ซึ่งในบางคนอาจจะไม่ปรากฏอาการเลย

วัคซีนนี้ได้อนุมัติให้ใช้แล้วโดยมีเงื่อนไขต่างๆ ในประเทศหลายประเทศรวมทั้งสหรัฐ แคนาดา สหภาพยุโรป (ซึ่งมีผลต่อประเทศ )  อิสราเอล และสิงคโปร์
โดยองค์การอนามัยโลกก็จัดอยู่ในรายการให้ใช้เป็นการฉุกเฉิน

สำหรับประเทศไทย ในกลางเดือนพฤษภาคม 2021 คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ได้ขึ้นทะเบียนวัคซีนนี้
รัฐบาลเบื้องต้นมุ่งหมายให้ใช้เป็นวัคซีนทางเลือกโดย รพ. เอกชนสามารถสั่งซื้อผ่านองค์การเภสัชกรรม (อภ.) เพื่อนำไปกระจายฉีดให้แก่ประชาชน
ในปลายเดือนมิถุนายน อภ. เผยว่าจะขายวัคซีนให้แก่เอกชนโดสละ 1,100บาทซึ่งรวมรวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ค่าขนส่ง และค่าประกันภัยรายบุคคล
ในปลายเดือนกรกฎาคม อภ. ได้เซ็นสัญญาซื้อขายเพื่อให้ส่งวัคซีน 
โดยจะนำเข้าในระหว่างไตรมาสที่4 ปลายปีนี้กับไตรมาสที่1 ต้นปีหน้า
สภากาชาดไทยได้รับจัดสรร ซึ่งส่วนหนึ่งจะเปิดให้องค์การบริหารส่วนจังหวัดซื้อไปฉีดให้แก่ประชาชนเปราะบางกลุ่มต่างๆ ฟรี
รพ. เอกชน 277แห่งทั่วประเทศได้รับการจัดสรร ซึ่งประชาชนสามารถจองได้โดยมีค่าใช้จ่าย 
ส่วน รพ. รามาธิบดีกับ รพ. ศิริราชได้รับ 100,000โดสที่เหลือ
ในปลายเดือนสิงหาคม บริษัทผู้แทนจำหน่ายวัคซีนในประเทศไทยได้ระบุว่า จะทะยอยส่งวัคซีน 1,958,400โดสในที่4 ของปีนี้ และ 3,110,400โดสในไตรมาสแรกของปีต่อไป

โมเดอร์นาระบุว่าจะสามารถผลิตวัคซีนได้ระหว่าง ในปี2021 และ ในปี2022
แต่ตามที่มหาวิทยาลัยดุ๊ก จนถึงวันที่21 มิถุนายน 2021 วัคซีนนี้ก็มีการสั่งจองล่วงหน้าแล้วเกิน โดยรวมวัคซีนที่ประเทศไทยสั่งแล้ว 

ในเดือนมกราคม 2021 บริษัทเริ่มพัฒนาวัคซีนรูปแบบใหม่ ซึ่งมีชื่อรหัสว่า **mRNA-1273.351** ที่สามารถใช้ฉีดเพิ่มเพื่อป้องกันไวรัสโควิด-19 ที่พบแรกสุดในแอฟริกาใต้
และเริ่มทดสอบด้วยว่า ถ้าให้วัคซีนดั้งเดิมเป็นโดสที่สาม จะสามารถป้องกันไวรัสโควิด-19 สายพันธุ์ต่างๆ ได้หรือไม่
จนถึงกลางเดือนมีนาคมบริษัทได้เริ่มการทดลองกับเด็กอายุ และอายุ แล้ว
ในเดือนเดียวกัน บริษัทได้เริ่มการทดลองทางคลินิกระยะที่1 กับวัคซีนโควิด-19 รุ่นต่อไปซึ่งมีชื่อรหัสว่า **mRNA-1283** โดยเป็นวัคซีนที่สามารถจัดเก็บและขนส่งในอุณหภูมิตู้เย็นเก็บยาธรรมดาได้

## การแพทย์
วัคซีนของโมเดอร์นาใช้สำหรับป้องกันการติดเชื้อไวรัส SARS-CoV-2 เพื่อไม่ให้เป็นโรคโควิด-19
โดยฉีดเข้ากล้ามเนื้อเดลทอยด์ 2เข็ม
องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ฉีดห่างกัน 28วัน
ข้อมูลแสดงว่า ประสิทธิศักย์ของวัคซีนโดสแรกคงยืนได้ถึง 
ดังนั้น เพื่อลดการเสียชีวิตเมื่อวัคซีนมีจำกัด องค์การอนามัยโลกจึงแนะนำให้ยืดการฉีดโดสที่สองออกไปถึง เพื่อให้ฉีดโดสแรกแก่บุคคลเสี่ยงได้จำนวนมากที่สุด
ยังมีบางประเทศซึ่งฉีดวัคซีนโดสที่3 ให้แก่ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่องหลังฉีดโดสที่สองไปแล้ว 28วันด้วย

## ประสิทธิศักย์
left|400px|thumb|เส้นโค้งอัตราการเกิดโรคสะสม (Cumulative Incidence Curves) ของที่ได้วัคซีนนี้ '''(สีแดง)''' เทียบกับผู้ที่ไม่ได้วัคซีน '''(สีน้ำเงิน)'''
หลักฐานทางการทดลองแสดงว่า ประสิทธิศักย์ของวัคซีนปรากฏราวๆ หลังจากฉีดโดสแรก
โดย หลังจากฉีดโดสที่สอง ประสิทธิศักย์จะอยู่ที่ 
งานศึกษาที่สหรัฐใช้อนุมัติวัคซีนเป็นการฉุกเฉินพบว่า ในกลุ่มที่ได้วัคซีน 15,181คน อาสาสมัคร 11คนติดโควิด เทียบกับกลุ่มที่ได้ยาหลอก 15,170คนที่ ติดโควิด
อนึ่ง ในกลุ่มที่ได้วัคซีน ไม่มีกรณีที่มีอาการรุนแรงเลย เทียบกับ 11คนในกลุ่มยาหลอก
สำหรับของวัคซีนโรคทางเดินหายใจเหตุไวรัส อัตราเช่นนี้มีคนเรียกว่า "น่าอัศจรรย์"
และ "เฉียดทำประวัติศาสตร์"
โดยอยู่ในระดับเดียวกับวัคซีนโควิด-19 ของไฟเซอร์-ไบออนเทค

ค่าประสิทธิศักย์คล้ายๆ กันตลอดทุกชั่วอายุ ตลอดทั้งสองเพศ ตลอดกลุ่มเชื้อชาติและชาติพันธุ์ต่างๆ ตลอดจนคนที่มีโรคประจำตัวต่างๆ ซึ่งเสี่ยงติดโควิดอย่างรุนแรง
แม้จะสำหรับคนอายุ 18ปีและยิ่งกว่าเท่านั้น
ในวันที่16 มีนาคม 2021 บริษัทได้เริ่มการทดลองกับเด็กอายุ  (โครงการ KidCOVE) และอายุ  (TeenCOVE) แล้ว

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐได้ทำการศึกษาระหว่างเดือนธันวาคม 2020 จนถึงมีนาคม 2021 กับบุคลากรทางแพทย์ เจ้าหน้าที่ฉุกเฉิน และเจ้าหน้าที่ด่านหน้าสำคัญอื่นๆ เกือบ 4,000คน งานที่ตีพิมพ์ในเดือนเมษายน 2021 สรุปว่า 
ในสถานการณ์จริง ประสิทธิภาพการป้องกันการติดเชื้อของวัคซีนนี้ไม่ว่าจะมีอาการหรือไม่ 14วันหลังจากโดสที่สองอยู่ที่ 
และประสิทธิภาพหลังจากได้โดสแรก 14วันแต่ก่อนจะได้โดสที่สองอยู่ที่

จนถึงเดือนเมษายน 2021 ระยะการเกิดภูมิคุ้มกันโรคเพราะวัคซีนยังไม่ชัดเจน
แต่ก็ได้เริ่มการศึกษาโดยติดตามผู้ได้วัคซีนเป็นระยะ 2ปีแล้ว

ผลงานเบื้องต้นจากการทดลองทางคลินิกระยะที่3 แสดงว่า ประสิทธิศักย์ของวัคซีนคงยืน คือยังอยู่ที่93% หลังจากได้โดสที่สองไปแล้ว 6เดือน

### ประสิทธิภาพ/ประสิทธิผล
ทั่วไปแล้ว วัคซีนจัดว่ามีประสิทธิภาพถ้ามีค่าประเมิน ≥50% และมีค่าล่างของช่วงความเชื่อมั่น () แบบ 95% ที่ >30%

ข้อมูลเบื้องต้นจากงานศึกษาในรัฐมินนิโซตา (สหรัฐ) แสดงนัยว่า วัคซีนยังคงประสิทธิภาพป้องกันการติดเชื้อเดลต้าทั้งแบบต้องเข้า รพ. และแบบไม่แสดงอาการ
สายพันธุ์หลักในมินนิโซตาเปลี่ยนจากอัลฟาซึ่งมีความชุก 85% ในเดือนมกราคมไปเป็นเดลตาซึ่งมีความชุก 70% ในเดือนกรกฎาคม
ประสิทธิภาพของวัคซีนในการป้องกันการเข้า รพ. รวมทุกๆ สายพันธุ์ลดลงเล็กน้อย คือจาก  สำหรับระยะเวลาที่ว่าทั้งหมด โดยเหลือ  ในเดือนกรกฎาคม
ประสิทธิภาพป้องกันการติดเชื้อแบบไม่แสดงอาการสำหรับทุกสายพันธุ์ตกลงเพียงเล็กน้อย คือจาก  ตลอดระยะเวลาที่ว่า โดยคงเหลือ  ในเดือนกรกฎาคม
ให้เปรียบเทียบกับวัคซีนของไฟเซอร์ ซึ่งมีประสิทธิภาพป้องกันการติดเชื้อสำหรับทุกสายพันธุ์ที่ตกลงมากกว่า คือ จาก  ตลอดระยะเวลาที่ว่า โดยเหลือ  ในเดือนกรกฎาคม

### กลุ่มประชากรโดยเฉพาะๆ
มีข้อมูลจำกัดเกี่ยวกับการใช้วัคซีนนี้กับหญิงมีครรภ์
เพราะงานศึกษาเบื้องต้นไม่รับอาสาสมัครที่ตั้งครรภ์และถ้าพบว่าตั้งครรภ์ระหว่างงานศึกษาก็คัดอาสาสมัครออก
แต่งานศึกษาในสัตว์ไม่พบปัญหาทางความปลอดภัย และก็เริ่มการทดลองทางคลินิกแล้วเพื่อตรวจสอบความปลอดภัยและประสิทธิศักย์ของวัคซีนกับหญิงมีครรภ์
โปรแกรมติดตามความปลอดภัยในสถานการณ์จริงของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐ (CDC) ยังไม่พบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ที่ผิดปกติ
และอาศัยผลเบื้องต้นในงานศึกษาที่ตีพิมพ์ในเดือนเมษายน 2021 CDC จึงแนะนำให้หญิงมีครรภ์ฉีดวัคซีนนี้
## ผลไม่พึงประสงค์

thumb|upright|
ปฏิกิริยาแพ้ที่ผิวซึ่งจัดว่าไม่รุนแรง ~7วันหลังจากฉีดวัคซีนนี้
องค์การอนามัยโลกระบุว่า ข้อมูลแสดงว่าวัคซีนปลอดภัยดี และการเกิดผลไม่พึงประสงค์แสดงว่า ไม่มีอะไรโดยเฉพาะที่น่าเป็นห่วงเกี่ยวกับความปลอดภัย
ผลไม่พึงประสงค์ที่สามัญสุดรวมการเจ็บปวดที่จุดฉีด ล้า ปวดหัว ปวดกล้ามเนื้อ และปวดข้อ
ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐรายงานอาการแพ้รุนแรง (แอนาฟิแล็กซิส) ในอัตรา ใน ที่ฉีด จึงแนะนำให้รอสังเกตอาการเป็นเวลา หลังฉีด
ปฏิกิริยาทางผิวหนังที่จุดฉีดที่เกิดหลังจากนั้น โดยปรากฏเป็นผิวหนังแดงเหมือนผื่นก็พบในกรณีที่มีน้อย แต่ไม่จัดว่ารุนแรง หรือเป็นข้อห้ามใช้ไม่ให้ฉีดโดสต่อไป

อัตราการเกิดผิวหนังแดงเหมือนผื่นใกล้ๆ จุดฉีดอยู่% และในกรณีที่เกิด 1.9% อาจใหญ่ถึง  หรือยิ่งกว่า
ในวันที่23 มิถุนายน ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐได้ยืนยันว่ากล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ (myocarditis) หรือเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ (pericarditis) อาจเกิดในเยาวชน  โดยมากเป็นผู้ชายอายุเกิน 16ปีผู้ได้รับวัคซีนโมเดอร์นาหรือไฟเซอร์
และโดยมากก็ฟื้นตัวอย่างรวดเร็วเมื่อได้การรักษาและการพักผ่อนที่เพียงพอ

## เภสัชวิทยา
เทคโนโลยีเป็นสารประกอบเอ็มอาร์เอ็นเอที่ดัดแปลงนิวคลีโอไซด์ (nucleoside-modified messenger RNA, modRNA) และหุ้มไว้ในอนุภาคนาโนที่เป็นลิพิด (lipid nanoparticle) 
เอ็มอาร์เอ็นเอสร้างภูมิคุ้มกันต่อไวรัสโดยเข้ารหัสโปรตีนหนาม (spike protein) ซึ่งมีอยู่ที่อนุภาคไวรัสโควิด-19 โดยธรรมชาติ
เมื่อสารประกอบเข้าไปในเซลล์มนุษย์แล้ว mRNA ก็จะเข้าไปที่ร่างแหเอนโดพลาซึม () ของเซลล์
เอ็มอาร์เอ็นเอมีรหัสพันธุกรรมที่จะกระตุ้นให้เซลล์ผลิตโปรตีนหนามของไวรัสโควิด-19 โดยใช้กลไกตามธรรมชาติของเซลล์
โปรตีนหนามที่ใช้นี้มีชื่อว่า 2P เป็นการเปลี่ยนกรดอะมิโนดั้งเดิมที่สองตำแหน่งด้วย proline เป็นการดัดแปลงซึ่งนักวิจัยที่สถาบันภูมิแพ้และโรคติดเชื้อแห่งชาติสหรัฐ (National Institute of Allergy and Infectious Diseases, NIAID) ทำขึ้นโดยร่วมมือกับสถาบันอื่นๆ รวมทั้งมหาวิทยาลัยเท็กซัส ออสติน

เมื่อโปรตีนออกมาจากเซลล์แล้ว ก็จะกระตุ้นให้ภูมิคุ้มกันเรียนรู้เพื่อตอบสนองต่อโปรตีนหนามนั้นๆ ดังนั้น เมื่อติดเชื้อไวรัสจริงๆ ในอนาคต ก็จะทำให้ภูมิคุ้มกันตอบสนองได้เร็ว จึงบรรเทาอาการการติดเชื้อ ซึ่งในบางคนอาจจะไม่ปรากฏอาการเลย

กลไกการส่งยาของวัคซีนอาศัยอนุภาคนาโนที่เป็นลิพิดซึ่งผ่านกระบวนการ PEGylation (PEGylated lipid nanoparticle [LNP] drug delivery system) 
โดย **PEGylation** เป็นกระบวนการที่เป็น polyethylene glycol เข้ากับโมเลกุลหรือโครงสร้างที่ใหญ่กว่าอื่นๆ เช่น ยา โปรตีนที่ใช้รักษา เป็นต้น แล้วกลายเป็นวัตถุที่เรียกว่า PEGylated แล้ว

## เคมี
วัคซีนมีตัวยาออกฤทธิ์เป็นเอ็มอาร์เอ็นเอที่ดัดแปลงนิวคลีโอไซด์ () ซึ่งมีนิวคลีโอไทด์ 4,101ตัวและเข้ารหัสโปรตีนหนาม (spike glycoprotein) ของไวรัสโควิด-19 โดยดัดแปลงให้แสดงออกโปรตีนในรูปแบบก่อนจะเชื่อมเข้ากับเซลล์ (prefusion configuration) คือมีการกลายพันธุ์แบบ K986P V987P และปรับปรุงลำดับให้ดียิ่งขึ้นดังนี้
* uridine (U) ได้แทนที่ด้วย N1-methylpseudouridine (U → m1Ψ)
* ขนาบข้างด้วย 5′ untranslated region (UTR) และ 3' UTR อันเป็นลำดับยีนอนุพัทธ์ของยีน "Hemoglobin, alpha 1" ในมนุษย์
* เพิ่ม stop codon อีกสองตัว
* ยุติลำดับด้วย 3' poly (A) tail

เอ็มอาร์เอ็นเอจะหุ้มไว้ในอนุภาคนาโนที่เป็นลิพิดซึ่งทำให้เอ็มอาร์เอ็นเอเสถียร และอำนวยให้เอ็มอาร์เอ็นเอเข้าไปในเซลล์ได้ โดยผลิตจากลิพิดดังต่อไปนี้
* 1,2-distearoyl-sn-glycero-3-phosphocholine (DSPC)
* คอเลสเตอรอล
* polyethylene glycol (PEG) 2000-dimyristoyl glycerol (DMG)
* SM-102 หรือ "heptadecan-9-yl 8-((2-hydroxyethyl) (6-oxo-6-(undecyloxy) hexyl) amino) octanoate" เป็นลิพิดที่ไอออนไนซ์ได้

วัคซีนละลายอยู่ในสารบัฟเฟอร์ในสถานะของเหลวซึ่งมีองค์ประกอบดังนี้
* tromethamine
* tromethamine hydrochloride
* กรดน้ำส้ม
* sodium acetate
* ซูโครส

มีลำดับอาร์เอ็นเอจากวัคซีนที่ได้ตีพิมพ์ทางอินเทอร์เน็ตสำหรับนักวิทยาไวรัส ซึ่งอ้างว่าทำโดยถอดลำดับโดยตรงจากวัคซีนที่เหลือในขวด

## การผลิต
โมเดอร์นาต้องอาศัยบริษัทรับจ้างผลิตเพื่อให้ผลิตวัคซีนได้เป็นจำนวนมากๆ
ขั้นตอนแรกของการผลิตคือการสังเคราะห์พลาสมิดดีเอ็นเอเพื่อใช้เป็นแบบสร้างเอ็มอาร์เอ็นเอ ขั้นตอนนี้มีบริษัท Aldevron ในเมืองฟาร์โก้ รัฐนอร์ทดาโคตา (สหรัฐ) เป็นผู้ผลิต
ขั้นตอนที่เหลือบริษัททำสัญญากับล็อนซ่ากรุ๊ป (Lonza Group) เพื่อการผลิตในรัฐนิวแฮมป์เชียร์ (สหรัฐ) และในเมือง Visp  โดยซื้อลิพิดที่เป็นส่วนเติมเนื้อยา (excipient) จากบริษัท CordenPharma
อนึ่ง บริษัทยังผลิตวัคซีนเองที่โรงงานในเมืองนอร์วูด รัฐแมสซาชูเซตส์ (สหรัฐ)

เพื่อบรรจุวัคซีนใส่ขวดและปิดป้าย บริษัทได้ว่าจ้างบริษัท Catalent ในสหรัฐ และ Laboratorios Farmacéuticos Rovi ในสเปน
ในเดือนเมษายน 2021 บริษัทได้ขยายสัญญาที่ทำกับ Catalent เพื่อเพิ่มผลิตวัคซีน
โดย Catalent จะผลิตวัคซีนเพิ่มขึ้น ต่อปี
ในปลายเดือนเดียวกัน บริษัทประกาศว่าจะลงทุนเป็นเพื่อเพิ่มผลิตวัคซีน โดยอาจผลิตได้ถึง ในปี2022 และผลิตได้ระหว่าง ในปี2021
การปรับปรุงวิธีการผลิตจะให้ผลเพิ่มผลิตบางส่วน

## การเก็บ
 
ข่าวความสำเร็จของวัคซีนนี้ได้ตีพิมพ์หลังจากข่าวเกี่ยวกับผลเบื้องต้นของวัคซีนโควิด-19 ของไฟเซอร์-ไบออนเทค โดยวัคซีนของโมเดอร์นามีประสิทธิศักย์คล้ายๆ กัน แต่เก็บได้ในอุณหภูมิตู้เย็นเก็บยาปกติคือในระหว่าง เป็นเวลา 30วัน
หรือเก็บที่อุณหภูมิ ได้ถึง 4เดือน
เทียบกับวัคซีนของไฟเซอร์-ไบออนเทคที่ต้องเก็บแช่แข็งเย็นจัดระหว่าง 
ประเทศรายได้น้อยปกติมีสมรรถภาพขนส่งและเก็บแช่เย็น (cold chain) ในระดับตู้เย็นแช่ยาธรรมดา ไม่ใช่ในระดับเย็นจัดref>

ในเดือนกุมภาพันธ์ 2021 องค์การอาหารและยาสหรัฐได้ผ่อนข้อจำกัดในการเก็บวัคซีนของไฟเซอร์โดยอนุญาตให้ส่งและเก็บขวดวัคซีนแช่แข็งที่ยังไม่ได้ทำให้เจือจางในอุณหภูมิระหว่าง เป็นเวลา ก่อนใช้

วัคซีนของโมเดอร์นาไม่ควรเก็บไว้ในอุณหภูมิต่ำกว่า 

ในเดือนพฤศจิกายน 2020 วารสารวิทยาศาสตร์*[[เนเจอร์ (วารสาร)|เนเจอร์]]*ก็รายงานว่า "แม้จะเป็นไปได้ว่า ความแตกต่างของสูตรอนุภาคนาโนลิพิดหรือโครงสร้างทุติยภูมิของเอ็มอาร์เอ็นเอ อาจอธิบายความต่างของความเสถียรที่อุณหภูมิต่างๆ (ของวัคซีนบริษัทโมเดอร์นาและไฟเซอร์-ไบออนเทค) แต่ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากก็คาดว่า ผลิตภัณฑ์วัคซีนทั้งสองในที่สุดก็จะปรากฏว่า มีข้อกำหนดในการเก็บและมีอายุผลิตภัณฑ์คล้ายๆ กันที่อุณหภูมิต่างๆ"





## ประวัติ
ในเดือนมกราคม 2020 โมเดอร์นาประกาศการพัฒนาวัคซีนอาร์เอ็นเอที่มีชื่อรหัสว่า mRNA-1273 เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันต่อไวรัสโควิด-19 (SARS-CoV-2)

บริษัทได้รับเงินทุน  (ประมาณ ) จากสำนักงานวิจัยและพัฒนาชีวเวชภัณฑ์ชั้นสูงสหรัฐ () ซึ่งเป็นส่วนของกระทรวงสุขภาพและบริการมนุษย์สหรัฐ
คือสำนักงานเท่ากับให้ค่าใช้จ่ายทั้งหมดในการพัฒนาวัคซีนจนได้รับขึ้นทะเบียนจากองค์การอาหารและยาสหรัฐ
แต่รวมๆ แล้ว รัฐบาลกลางสหรัฐก็ได้ให้ทุนบริษัททั้งหมด  (ประมาณ ) ในการพัฒนาและผลิตวัคซีนนี้

ผู้บริจาคนอกภาครัฐอื่นๆ รวมทั้งเซพี (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations, CEPI)
และนักร้อง ดอลลี พาร์ตันก็ได้ให้เงินทุนเพื่อพัฒนาวัคซีนนี้ด้วย

### การทดลองทางคลินิก
#### ระยะ
ในเดือนมีนาคม 2020 การทดลองทางคลินิกในมนุษย์ระยะที่1 ของวัคซีนได้เริ่มขึ้นโดยบริษัทร่วมทำกับกับสถาบันภูมิแพ้และโรคติดต่อแห่งชาติสหรัฐ ()
ในเดือนเมษายน สำนักงานวิจัยและพัฒนาชีวเวชภัณฑ์ชั้นสูงสหรัฐ () ได้จัดงบประมาณถึง 483 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ ) สำหรับการพัฒนาวัคซีนของบริษัท
ในเดือนพฤษภาคม องค์การอาหารและยาสหรัฐอนุมัติแผนการทดลองทางคลินิกระยะที่2 เพื่อตรวจสอบขนาดยาและประสิทธิศักย์
ในเดือนเดียวกัน โมเดอร์นาเซ็นสัญญากับบริษัคผลิตวัคซีนสวิสคือ (Lonza Group)
เพื่อให้ผลิตวัคซีน ต่อปี

ในวันที่25 พฤษภาคม 2020 บริษัทได้เริ่มการทดลองทางคลินิกระยะ 2a โดยรับอาสาสมัครผู้ใหญ่ 600คนเพื่อประเมินความปลอดภัยและการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันต่อการได้วัคซีน 2โดส การทดลองจะเสร็จสิ้นในปี2021
ในเดือนมิถุนายน บริษัทร่วมมือกับบริษัทอเมริกันคือ Catalent ผู้จะบรรจุและปิดป้ายขวดวัคซีน
โดยเป็นผู้เก็บและแจกจำหน่ายวัคซีนด้วย

วันที่9 กรกฎาคม โมเดอร์นาประกาศร่วมมือการผลิตกับ Laboratorios Farmacéuticos Rovi (สเปน) ถ้าวัคซีนได้รับอนุมัติ
ในวันที่14 ต่อมา นักวิทยาศาสตร์ของบริษัทได้ตีพิมพ์ผลการทดลองทางคลินิกระยะที่1 ซึ่งได้ทดลองแบบเพิ่มขนาดยา (dose escalation) โดยพบว่า เกิดสารภูมิต้านทานแบบกำจัดฤทธิ์ (neutralizing antibodies) ต่อโปรตีน S1/S2 ของไวรัสโควิดเริ่มตั้งแต่วันที่15 หลังฉีดยา
ยาทุกขนาดก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ในระดับตั้งแต่เบาจนถึงปานกลางแต่จะสามัญยิ่งขึ้นเมื่อเพิ่มขนาดยา ผลไม่พึงประสงค์รวมทั้งเป็นไข้ ล้า  ปวดกล้ามเนื้อ และเจ็บปวดที่จุดฉีด
วัคซีนในขนาดน้อยๆ จึงพิจารณาว่าปลอดภัยและมีประสิทธิภาพพอให้เริ่มทำการทดลองทางคลินิกระยะต่อๆ ไปโดยจะให้วัคซีนขนาด  2ครั้งห่างกัน 29วัน
ขนาดยาที่ให้มากๆ ก็จะไม่ทดลองต่อไป

#### ระยะที่3
ในวันที่27 กรกฎาคม บริษัทและสถาบันภูมิแพ้และโรคติดต่อแห่งชาติสหรัฐ () ได้เริ่มการทดลองทางคลินิกระยะที่3 ในสหรัฐและมีแผนจะรับอาสาสมัคร 30,000คนโดยจัดเข้ากลุ่ม 2กลุ่ม กลุ่มแรกได้รับวัคซีนขนาด  2โดส และอีกกลุ่มได้รับยาหลอกเป็นโซเดียมคลอไรด์0.9%

ในเดือนกันยายน 2020 บริษัทได้ตีพิมพ์แผนการทดลองนี้อย่างละเอียด
ในวันที่30 กันยายน ประธานบริหารบริษัทกล่าวว่า ถ้าทดลองได้สำเร็จ วัคซีนอาจเริ่มมีใช้ตั้งแต่ปลายเดือนมีนาคมหรือต้นเดือนเมษายน 2021
ในเดือนตุลาคม 2020 บริษัทก็ได้อาสาสมัคร 30,000คนที่จำเป็นในการทดลองระยะที่3 แล้ว

ในวันที่15 พฤศจิกายน 2020 สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐ (US National Institutes of Health, NIH) ประกาศว่า การทดลองได้ผลดีโดยทั่วๆ ไป
ต่อมาวันที่16 บริษัทจึงประกาศผลเบื้องต้นที่ได้ในการทดลองทางคลินิกระยะที่3 ซึ่งระบุว่าวัคซีนมีประสิทธิศักย์ (efficacy)  ในการป้องกันโรค

ข่าวนี้ออกหลังข่าววัคซีนของบริษัทไฟเซอร์-ไบออนเทค และแสดงว่า วัคซีนของโมเดอร์นามีประสิทธิศักย์คล้ายกัน แต่สามารถเก็บไว้ในอุณหภูมิของตู้เย็นแช่ยาธรรมดาระหว่าง เป็นเวลา 30วันหรือ จนอาจถึง 4เดือน เทียบกับวัคซีนของไฟเซอร์ที่ต้องเก็บไว้ในตู้แช่แข็งอุณหภูมิต่ำพิเศษระหว่าง 
แต่ในเดือนพฤศจิกายน 2020 วารสารวิทยาศาสตร์*[[เนเจอร์ (วารสาร)|เนเจอร์]]*ก็รายงานว่า "แม้จะเป็นไปได้ว่า ความแตกต่างของสูตรอนุภาคนาโนลิพิดหรือโครงสร้างทุติยภูมิของเอ็มอาร์เอ็นเอ อาจอธิบายความต่างของความเสถียรที่อุณหภูมิต่างๆ (ของวัคซีนบริษัทโมเดอร์นาและไฟเซอร์-ไบออนเทค) แต่ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากก็คาดว่า ผลิตภัณฑ์วัคซีนทั้งสองในที่สุดก็จะปรากฏว่า มีข้อกำหนดในการเก็บและมีอายุผลิตภัณฑ์คล้ายๆ กันที่อุณหภูมิต่างๆ"

ในวันที่18 ธันวาคม องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) อนุมัติให้ใช้วัคซีนนี้เป็นการฉุกเฉิน

ตั้งแต่เดือนกันยายน 2020 โมเดอร์นาได้ใช้ชุดตรวจโควิดของ Roche Diagnostics (แผนกหนึ่งของฮอฟฟ์แมน-ลา โรช) ที่องค์การอาหารและยาสหรัฐได้อนุมัติให้ใช้เป็นการฉุกเฉินในวันที่25 พฤศจิกายน 2020
และตามผู้จำหน่ายเครื่องมืออณูชีววิทยาต่างหากผู้หนึ่ง "นี่จะอำนวยการวัดสารภูมิต้านทาน SARS-CoV แล้วช่วยระบุสหสัมพันธ์ระหว่างการป้องกันที่วัคซีนช่วยสร้างขึ้นกับระดับสารภูมิต้านทานแบบ anti-receptor binding domain"
ความร่วมมือกันเช่นนี้ได้ประกาศเมื่อวันที่9 ธันวาคม 2020 ต่อมา

ในเดือนธันวาคม 2020 องค์การอาหารและยาสหรัฐตรวจพิจารณาข้อมูลที่ตีพิมพ์ในระหว่างการทดลองทางคลินิกระยะที่3 ของวัคซีนนี้ซึ่งแสดงว่า วัคซีนปลอดภัยและมีประสิทธิภาพป้องกันการติดโรค ดังนั้น องค์การจึงขึ้นทะเบียนให้ใช้วัคซีนเป็นการฉุกเฉินต่อมา

ในวันที่4 กุมภาพันธ์ 2021 ผลงานทดลองทางคลินิกระยะที่3 ได้ตีพิมพ์อย่างเป็นทางการใน*[[วารสารการแพทย์นิวอิงแลนด์]]* ซึ่งแสดงว่า วัคซีนมีประสิทธิศักย์ป้องกันโรค
ผลข้างเคียงรวมอาการคล้ายหวัด เช่น เจ็บปวดที่จุดฉีด ล้า ปวดกล้ามเนื้อ  เป็นต้น
แต่การทดลองจะไม่สิ้นสุดจนถึนปลายปี2022

### การอนุมัติ
ดูเพิ่มที่ ''รายการขึ้นทะเบียนในประเทศต่างๆ (ภาษาอังกฤษ)''




#### อย่างเร่งด่วน
ในเดือนธันวาคม 2021 เขตปกครองต่างๆ รวมทั้งสหราชอาณาจักร สหภาพยุโรป แคนาดา และสหรัฐ ต่างก็กำลังประเมินวัคซีนเพื่ออนุมัติให้ใช้เป็นการฉุกเฉิน (emergency use authorization, EUA) เพื่อให้สามารถฉีดวัคซีนแก่ประชาชนได้อย่างรวดเร็ว

ในวันที่18 ธันวาคม องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) อนุมัติให้ใช้วัคซีนนี้เป็นการฉุกเฉิน
เป็นผลิตภัณฑ์แรกของโมเดอร์นาที่ได้รับอนุมัติจาก FDA
ต่อมาวันที่23 ธันวาคม กระทรวงสาธารณสุขแคนาดา (Health Canada) จึงอนุมัติให้ใช้วัคซีนเช่นกัน

ในวันที่5 มกราคม กระทรวงสาธารณสุขของอิสราเอลก็ได้อนุมัติให้ใช้วัคซีนนี้

ในวันที่3 กุมภาพันธ์ 2021 กระทรวงสาธารณสุขของสิงคโปร์ก็อนุมัติให้ใช้วัคซีนนี้
โดยวัคซีนได้ส่งมาถึงเริ่มตั้งแต่วันที่17 กุมภาพันธ์

ในวันที่31 เมษายน 2021 องค์การอนามัยโลกได้อนุมัติวัคซีนให้อยู่ในรายการใช้เป็นการฉุกเฉิน

วันที่5 พฤษภาคม 2021 องค์การอาหารและยาของฟิลิปปินส์ได้อนุมัติให้ใช้วัคซีนนี้
ในวันที่13 เดือนเดียวกัน คณะกรรมการอาหารและยาแห่งประเทศไทย (อย.) ก็ได้ขึ้นทะเบียนวัคซีนนี้
ในวันที่21 ต่อมา ญี่ปุ่นก็ได้ขึ้นทะเบียนให้ใช้วัคซีนนี้เป็นการฉุกเฉิน

ในวันที่29 มิถุนายน 2021 อินเดียได้ขึ้นทะเบียนวัคซีนนี้
และในวันเดียวกัน กระทรวงสาธารณสุขของเวียดนามก็ได้ขึ้นทะเบียนให้ใช้เป็นการฉุกเฉินเช่นกัน

ในวันที่5 สิงหาคม 2021 มาเลเซียได้ขึ้นทะเบียนให้ใช้เป็นการฉุกเฉินอย่างมีข้อแม้
ในวันที่9 ต่อมา ออสเตรเลียก็ได้ขึ้นทะเบียนวัคซีนอย่างมีข้อแม้เพื่อให้ใช้กับบุคคลอายุ 18ปีหรือยิ่งกว่า

#### แบบปกติ
ในวันที่6 มกราคม 2021 สำนักงานการแพทย์ยุโรป (European Medicines Agency, EMA) ได้แนะนำให้อนุมัติให้วัคซีนวางตลาดได้อย่างมีเงื่อนไข
โดยคณะกรรมาธิการยุโรปก็ได้อนุมัติในวันเดียวกัน
ในวันที่6 มิถุนายน 2021 สำนักงานการแพทย์ยุโรปได้เริ่มตรวจพิจารณาการขยายใช้วัคซีนนี้กับเด็กอายุระหว่าง 

ในวันที่12 มกราคม 2021 สำนักงานเวชภัณฑ์สวิตเซอร์แลนด์ (Swissmedic) ได้อนุมัติให้ใช้วัคซีนนี้อย่างชั่วคราวในประเทศ

ในต้นเดือนเมษายน 2021 หน่วยงานกำกับดูแลยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ (Medicines and Healthcare products Regulatory Agency, MHRA) แห่งสหราชอาณาจักรได้อนุมัติอย่างสมบูรณ์ให้วางตลาดขายวัคซีนในสหราชอาณาจักร

### พัฒนาการต่อๆ มา
thumb|
ทหารสหรัฐฉีดวัคซีนของโมเดอร์นาในเดือนธันวาคม 2020
ยังไม่ชัดเจนว่า วัคซีนมีผลป้องกันโรคตลอดชีวิตหรือจะต้องฉีดวัคซีนเพิ่มเป็นระยะๆ
เมื่ออนุมัติให้ใช้ การให้วัคซีนแก่หญิงมีครรภ์และหญิงเลี้ยงลูกด้วยนมก็ยังไม่ได้ทดลอง
แม้คาดว่าจะทดลองกับคนกลุ่มนี้ในปี2021

ในเดือนมกราคม 2021 บริษัทเสนอให้วัคซีนโดสที่สามแก่อาสาสมัครที่ได้ฉีดวัคซีนสองครั้งในการทดลองระยะที่1 ของบริษัท
โดยจะให้ในระหว่าง หลังจากได้โดสที่สอง
บริษัทยังอาจให้วัคซีนโดสที่สามแก่อาสาสมัครในการทดลองระยะที่3 ด้วย ถ้าข้อมูลความคงยืนของสารภูมิต้านทานแสดงว่าควรให้

ในวันที่21 มกราคม 2021 บริษัทตกลงร่วมมือผลิตวัคซีนกับบริษัทยาญี่ปุ่นคือ Takeda Pharmaceutical Company
โดยจะเรียกวัคซีนที่ญี่ปุ่นผลิตว่า COVID-19 Vaccine Moderna Intramuscular Injection

ในวันที่25 มกราคมต่อมา บริษัทเริ่มพัฒนาวัคซีนรูปแบบใหม่ ซึ่งมีชื่อรหัสว่า **mRNA-1273.351** ที่สามารถใช้ฉีดเพิ่มเพื่อป้องกันไวรัสโควิด-19 ที่พบแรกสุดในแอฟริกาใต้
และเริ่มทดสอบด้วยว่า ถ้าให้วัคซีนดั้งเดิมเป็นโดสที่สาม จะสามารถป้องกันไวรัสสายพันธุ์ต่างๆ ได้หรือไม่
ในวันที่24 กุมภาพันธ์ บริษัทประกาศว่าได้ผลิตและส่งวัคซีนใหม่นี้ไปให้สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐ () เป็นจำนวนเพียงพอแล้วเพื่อการทดลองระยะที่1
จนถึงวันที่16 มีนาคม 2021 บริษัทได้เริ่มการทดลองกับเด็กอายุ  (โครงการ KidCOVE) และอายุ  (TeenCOVE) แล้ว

ในเดือนมิถุนายน 2021 บริษัทกำลังตรวจสอบวัคซีนต่อต้านเชื้อไวรัสโควิด-19 หลายสายพันธุ์ซึ่งมีรหัสว่า mRNA-1273.211 และรวมวัคซีน mRNA-1273 กับ mRNA-1273.351 อย่างละครึ่งๆ

#### การฉีดบูสต์ด้วยวัคซีนชนิดเดียวกัน

ในกลางเดือนสิงหาคม 2021 องค์การอาหารและยาสหรัฐและศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐได้อนุญาตให้ฉีดวัคซีนเป็นโดสที่สามแก่ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง

## ประเทศไทย

ในวันที่13 พฤษภาคม 2021 คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ได้ขึ้นทะเบียนวัคซีนนี้ในประเทศไทย
รัฐบาลเบื้องต้นมุ่งหมายให้ใช้วัคซีนนี้เป็นวัคซีนทางเลือกซึ่งรัฐเองไม่ได้ฉีดให้แก่ประชาชนโดย รพ. เอกชนสามารถสั่งซื้อผ่านองค์การเภสัชกรรม (อภ.) เพื่อนำไปกระจายฉีดให้แก่ประชาชน
รพ. เอกชนคาดว่า จะสามารถนำเข้าวัคซีนได้ภายในเดือนตุลาคม
สื่อรายงานว่า ของวัคซีนที่นำเข้าผ่าน อภ. จะอยู่ที่  (ประมาณ ) โดย รพ. จะให้บริการฉีดวัคซีน 2โดสในราคาประมาณ ซึ่งรวมค่าประกันผลข้างเคียง

ในวันที่15 กรกฎาคม สภากาชาดไทยประกาศว่า จะจัดซื้อวัคซีน ผ่าน อภ. เพื่อนำฉีดให้แก่ประชาชนฟรี
สภากาชาดจะเปิดให้องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ต่างๆ ส่งยอดจองวัคซีนโดย อบจ. ต้องสนับสนุนค่าวัคซีนโดสละ 1,300บาท (ประมาณ ) และสภากาชาดจัดทะยอยส่งวัคซีนให้เริ่มในเดือนตุลาคม
ส่วน อบจ. ต้องนำวัคซีนไปฉีดให้แก่บุคคลต่างๆ 5กลุ่มฟรีรวมทั้ง
# คนพิการ ผู้ป่วยติดเตียง หญิงตั้งครรภ์
# ผู้สูงอายุ 70ปีขึ้นไป
# บุคลากรทางการแพทย์และพยาบาลในถิ่นทุรกันดาร 
# ผู้ที่ทำงานในศูนย์เด็กเล็ก ครู รร. อนุบาล ครู/อาจารย์
# บุคลากรที่ต้องปฏิบัติงานสัมผัสประชาชน

ในวันที่23 กค. ต่อมา อภ. ลงนามสัญญาซื้อขายกับบริษัทซิลลิคฟาร์มาเพื่อนำเข้าวัคซีน  ข่าวระบุว่า เพราะบริษัทโมเดอร์นามีข้อกำหนดว่าจะขายวัคซีนให้แก่หน่วยงานของรัฐเท่านั้น ดังนั้น อภ. จึงต้องเป็นผู้เซ็นสัญญา วัคซีนจะนำเข้าระหว่างที่4 ปี2021 จนถึงไตรมาสที่ 1ปีต่อไปโดยเป็นวัคซีนทางเลือก การเซ็นสัญญานี้เกิดหลังจากที่ รพ. เอกชนต่างๆ และสภากาชาดไทยได้ชำระเงินค่าวัคซีนอย่างครบถ้วนให้แก่ อภ. แล้วโดย อภ. ก็จะชำระเงินจำนวนนี้ให้แก่บริษัทซิลลิคฯ ต่อไป ในวัคซีนจำนวนนี้ จะส่งให้ รพ. เอกชน 277แห่งทั่วประเทศ อีก ที่เหลือจะส่งให้สภากาชาดไทย  และ รพ. ศิริราช ประชาชนที่จองวัคซีนกับ รพ. เอกชนจะเสียค่าใช้จ่าย  หรือ  ส่วนของที่สภากาชาดไทยเป็นผู้จัดสรรนั้น ประชาชนจะได้รับวัคซีนฟรี

ในวันที่30 สิงหาคม บริษัทซิลลิคฯ ได้ส่งหนังสือมายัง อภ. ว่า จะทะยอยส่งวัคซีน 1,958,400โดสในที่4 ของปีนี้ และ 3,110,400โดสในไตรมาสแรกของปีต่อไป

## สังคมและวัฒนธรรม
### ชื่อสินค้า
**mRNA-1273** เป็นชื่อรหัสของวัคซีนที่ใช้เมื่อกำลังพัฒนาและทดลอง
ส่วน **elasomeran** เป็นชื่อระหว่างประเทศที่ไม่มีเจ้าของซึ่งได้เสนอ
และ **Spikevax** เป็นชื่อตราสินค้า

### การสั่งจอง
[thumb|
[รองประธานาธิบดีสหรัฐ กมลา แฮร์ริส ฉีดวัคซีนโมเดอร์นาเป็นโดสที่สองในเดือนมกราคม 2021
]]

จนถึงวันที่22 สิงหาคม 2021  (Duke Global Health Innovation Center) แห่งมหาวิทยาลัยดุ๊กได้รายงานว่า วัคซีนนี้มีการสั่งจองล่วงหน้าแล้วเกิน โดยรวมวัคซีนที่ประเทศไทยสั่งแล้ว 

ในเดือนมิถุนายน 2020 สิงคโปร์สั่งจองวัคซีนล่วงหน้าจากบริษัท โดยมีรายงานว่าได้จ่ายราคาแพงเป็นพิเศษเพื่อให้ได้วัคซีนที่ผลิตได้ต้นๆ แม้รัฐบาลจะไม่ยอมเปิดเผยราคาหรือจำนวน โดยอ้างข้อสัญญาการซื้อขาย

ในเดือนสิงหาคม 2020รัฐบาลกลางสหรัฐสั่งจองวัคซีน 

ในเดือนพฤศจิกายน 2020 บริษัทกล่าวว่าจะคิดค่าวัคซีนกับรัฐบาลต่างๆ ในราคาระหว่าง
 (ประมาณ )

ในเดือนธันวาคม 2020 สหภาพยุโรปสั่งจองวัคซีนล่วงหน้า  และแคนาดา 
ในวันที่17 ธันวาคม ข้อความทวิตเตอร์จากรัฐมนตรีเบลเยียมเปิดเผยว่า สหภาพยุโรปจะจ่าย ต่อโดส (564บาท) ในขณะที่หนังสือพิมพ์*[[เดอะนิวยอร์กไทมส์]]*รายงานว่า สหรัฐจะจ่าย ต่อโดส (470บาท)

ในวันที่17 กุมภาพันธ์ 2021 วัคซีนล็อตแรกได้ส่งถึงสิงคโปร์
ในปลายเดือนเดียวกัน บริษัทคาดว่า จะขายวัคซีนในปีนี้ได้  (ประมาณ )

### ปัญหา
ในเดือนพฤษภาคม 2020 หลังจากได้ประกาศให้ตลาดหุ้นรู้ถึงผลบางส่วนที่ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยผู้รู้เสมอกันในอาสาสมัคร 8คนจาก 45คนก่อนการทดลองระยะที่1 ในมนุษย์ ประธานบริหารบริษัทได้ประกาศผ่านสำนักข่าวว่าจะขายหุ้นมีมูลค่า  () จากหุ้นทั้งหมดที่ประเมินว่ามีมูลค่า  ()
โดยที่เว็บไซต์ข่าว *Stat* ได้ระบุว่า "ผู้เชี่ยวชาญทางวัคซีนกล่าวว่า โมเดอร์นาไม่ได้ให้ข้อมูลที่จำเป็นในการตรวจประเมินวัคซีน"

ในวันที่7 กรกฎาคม มีการเปิดโปงข้อขัดแย้งระหว่างบริษัทกับนักวิทยาศาสตร์ของสหรัฐเกี่ยวกับการไม่ยอมแชร์ข้อมูลของการทดลองทางคลินิก

บริษัทยังถูกวิจารณ์เพราะไม่รับอาสาสมัครผู้มีชาติพันธุ์ต่างๆ ในการทดลองทางคลินิก

### การฟ้องคดีสิทธิบัตร
บริษัทโมเดอร์นากำลังสู้คดีทางสิทธิบัตรกับบริษัทแคนาดาคือ Arbutus Biopharma ที่โมเดอร์นาเคยได้ใบอนุญาตให้ใช้ระบบการส่งยาเข้าไปในเซลล์แบบ PEGylated lipid nanoparticle drug delivery system
ในวันที่4 กันยายน 2020 วารสารวิทยาศาสตร์คือ *Nature Biotechnology* รายงานว่าข้อคัดค้านโจทก์อันสำคัญอย่างหนึ่งของโมเดอร์นาถูกศาลตัดสินยกให้อีกฝ่ายในคดีนี้ชนะ

## ดูเพิ่ม
* วัคซีนโควิด-19 ของไฟเซอร์-ไบออนเทค

## อ้างอิง

หมวดหมู่:การทดลองทางคลินิก
หมวดหมู่:วัคซีนโควิด-19
หมวดหมู่:วัคซีนกรดนิวคลีอิก