อำเภอเมืองหนองคาย

**เมืองหนองคาย** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดหนองคาย โดยถือเป็นศูนย์กลางทางราชการ เศรษฐกิจ การศึกษา สาธารณสุข และการคมนาคมของจังหวัด

## ประวัติ

* วันที่ 29 มีนาคม 2450 โอนพื้นที่ตำบลน้ำโมง และตำบลโพนสา อำเภอหนองคาย ไปขึ้นกับ อำเภอท่าบ่อ
* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย มณฑลอุดร เป็น **อำเภอมีชัย**
* วันที่ 25 มกราคม 2464 ยุบตำบลบ้านเดื่อใต้ ไปรวมกับตำบลหินโงม
* วันที่ 13 มิถุนายน 2469 ยุบตำบลเมืองบาง และแบ่งหมู่บ้านไปขึ้นกับตำบลวัดธาตุ ตำบลนาฮี
* วันที่ 25 มีนาคม 2478 ยกฐานะชุมชนที่ตั้งศาลาว่าการจังหวัดหนองคาย มาจัดตั้งเป็น เทศบาลเมืองหนองคาย
* วันที่ 24 พฤษภาคม 2479 โอนพื้นที่หมู่ 7,8,9 (ในขณะนั้น) ของตำบลนาฮี ไปขึ้นกับตำบลโพธิ์ชัย
*วันที่ 24 เมษายน 2482 ตั้งตำบลบ้านฝาง แยกออกจากตำบลสระใคร
*วันที่ 28 มกราคม 2484 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในอำเภอเมืองหนองคาย (1,2,3)
**(1) แยกพื้นที่หมู่ 1-6 (ในขณะนั้น) ของตำบลโพธิ์ชัย (ที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองหนองคาย) พื้นที่หมู่ 1-4,7 (ในขณะนั้น) ของตำบลมีชัย (ที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองหนองคาย) และพื้นที่หมู่ 3-5,7-9 (ในขณะนั้น) ของตำบลวัดธาตุ (ที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองหนองคาย) จัดตั้งเป็น ตำบลในเมือง
**(2) โอนพื้นที่หมู่ 7-8,11-13 (ในขณะนั้น) ของตำบลโพธิ์ชัย ไปขึ้นกับตำบลวัดธาตุ
**(3) โอนพื้นที่หมู่ 9,10 (ในขณะนั้น) ของตำบลโพธิ์ชัย ไปขึ้นกับตำบลมีชัย และให้ยุบตำบลโพธิ์ชัย
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลวัดธาตุ แยกออกจากตำบลมีชัย ตั้งตำบลกวนวัน แยกออกจากตำบลเวียงคุก ตั้งตำบลนาฮี แยกออกจากตำบลสระใคร และตั้งตำบลบ้านฝาง แยกออกจากตำบลดอนหมู
*วันที่ 27 เมษายน 2491 โอนพื้นที่หมู่ 2 (ในขณะนั้น) ของตำบลเวียงคุก ไปขึ้นกับตำบลท่าบ่อ อำเภอท่าบ่อ
* วันที่ 14 เมษายน 2496 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลนาฮี อำเภอเมืองหนองคาย เป็น ตำบลค่ายบกหวาน
* วันที่ 11 เมษายน 2504 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลดอนหมู อำเภอเมืองหนองคาย เป็น ตำบลพระธาตุบังพวน
* วันที่ 22 มกราคม 2506 ตั้งตำบลบ้านเดื่อ แยกออกจากตำบลหินโงม
* วันที่ 4 สิงหาคม 2513 ตั้งตำบลโพธิ์ชัย แยกออกจากตำบลมีชัย ตั้งตำบลหาดคำ แยกออกจากตำบลวัดธาตุ ตั้งตำบลสองห้อง แยกออกจากตำบลค่ายบกหวาน
* วันที่ 13 พฤศจิกายน 2522 ตั้งตำบลคอกช้าง แยกออกจากตำบลสระใคร
* วันที่ 16 มิถุนายน 2524 ตั้งตำบลหนองกอมเกาะ แยกออกจากตำบลมีชัย ตั้งตำบลปะโค แยกออกจากตำบลเวียงคุก
* วันที่ 18 พฤษภาคม 2525 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองสองห้อง ในท้องที่บางส่วนของตำบลค่ายบกหวาน
* วันที่ 7 กันยายน 2525 ตั้งตำบลเมืองหมี แยกออกจากตำบลกวนวัน ตั้งตำบลสีกาย แยกออกจากตำบลหินโงม
* วันที่ 23 สิงหาคม 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลเวียงคุก ในท้องที่บางส่วนของตำบลเวียงคุก
* วันที่ 26 พฤษภาคม 2537 แยกพื้นที่ตำบลสระใคร ตำบลคอกช้าง และตำบลบ้านฝาง อำเภอเมืองหนองคาย มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอสระใคร** ขึ้นกับอำเภอเมืองหนองคาย
* วันที่ 8 สิงหาคม 2538 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองหนองคาย ให้ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมีชัยทั้งตำบล รวมทั้งยังขยายเข้าไปในเขตตำบลหนองกอมเกาะ ตำบลเมืองหมี ตำบลกวนวัน ตำบลโพธิ์ชัย และตำบลหาดคำ
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลหนองสองห้อง และสุขาภิบาลเวียงคุก เป็นเทศบาลตำบลหนองสองห้อง และเทศบาลตำบลเวียงคุก ตามลำดับ
* วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงคุก รวมกับเทศบาลตำบลเวียงคุก
* วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสระใคร อำเภอเมืองหนองคาย เป็น **อำเภอสระใคร**
* วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2553 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลสองห้อง อำเภอเมืองหนองคาย เป็น ตำบลโพนสว่าง เนื่องจากมีชื่อพ้องกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ ทำให้เกิดความสับสนในการติดต่อราชการ และขอเปลี่ยนแปลงเพื่อให้สอดคล้องกับชื่อหมู่บ้านที่เป็นที่ตั้งขององค์การบริหารส่วนตำบลสองห้อง คือ บ้านโพนสว่าง

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเมืองหนองคายมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับนครหลวงเวียงจันทน์ (ประเทศลาว)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอโพนพิสัย และอำเภอเพ็ญ (จังหวัดอุดรธานี) 
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเพ็ญ (จังหวัดอุดรธานี) และอำเภอสระใคร
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอท่าบ่อ

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเมืองหนองคายแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 16 ตำบล 180 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอเมืองหนองคายประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวน 16 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองหนองคาย]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมืองและตำบลมีชัยทั้งตำบล รวมทั้งบางส่วนของตำบลโพธิ์ชัย ตำบลกวนวัน ตำบลหาดคำ ตำบลหนองกอมเกาะ และตำบลเมืองหมี
* **[[เทศบาลตำบลหนองสองห้อง (จังหวัดหนองคาย)|เทศบาลตำบลหนองสองห้อง]] ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลค่ายบกหวาน
* **เทศบาลตำบลเวียงคุก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงคุกทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลหาดคำ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหาดคำ (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)
* **[[เทศบาลตำบลโพธิ์ชัย (จังหวัดหนองคาย)|เทศบาลตำบลโพธิ์ชัย]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์ชัย (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)
* **[[เทศบาลตำบลกวนวัน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกวนวัน (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)
* **เทศบาลตำบลวัดธาตุ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดธาตุทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลปะโค** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปะโคทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบ้านเดื่อ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเดื่อทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหินโงม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินโงมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลค่ายบกหวาน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลค่ายบกหวาน (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองสองห้อง)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโพนสว่าง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนสว่าง (สองห้องเดิม) ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพระธาตุบังพวน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระธาตุบังพวนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกอมเกาะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกอมเกาะ (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองหมี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองหมี (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสีกาย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสีกายทั้งตำบล

## การศึกษา
;ระดับมหาวิทยาลัย
* มหาวิทยาลัยขอนแก่น วิทยาเขตหนองคาย
* มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย
* มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์หนองคาย
* มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ศูนย์หนองคาย
* มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ศูนย์หนองคาย (วิทยาลัยเทคนิคหนองคาย)

;ระดับวิทยาลัย
* วิทยาลัยเทคนิคหนองคาย
* วิทยาลัยเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมการต่อเรือหนองคาย
* วิทยาลัยอาชีวศึกษาหนองคาย
* วิทยาลัยเทคโนโลยีอาเซียน

;ระดับมัธยมศึกษา
* โรงเรียนปทุมเทพวิทยา 2
* โรงเรียนค่ายบกหวานวิทยา
* โรงเรียนปทุมเทพวิทยาคาร เป็นโรงเรียนหัวหน้าคณะสหวิทยาเขตปทุมเทวาภิบาล
* โรงเรียนพระธาตุบังพวนวิทยา
* โรงเรียนเวียงคำวิทยาคาร
* โรงเรียนหนองคายวิทยาคาร เป็นโรงเรียนหัวหน้าคณะสหวิทยาเขตหนองคาย
* โรงเรียนหินโงมพิทยาคม

## สาธารณสุข
* โรงพยาบาลหนองคาย
* โรงพยาบาลหนองคาย 2
* โรงพยาบาลรวมแพทย์หนองคาย (เอกชน)
* โรงพยาบาลหนองคายวัฒนา (เอกชน)

## การขนส่ง
### ทางถนน
;รถยนต์
จากกรุงเทพมหานคร ใช้ถนนพหลโยธินจนถึงจังหวัดสระบุรี บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 107 แล้วแยกขวาเข้าถนนมิตรภาพ ผ่านจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดขอนแก่น และจังหวัดอุดรธานี จนไปถึงตัวจังหวัดหนองคาย

;รถโดยสารประจำทาง
สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดหนองคาย มีบริการรถโดยสารประจำทางทั้งรถโดยสารธรรมดาและปรับอากาศ ทั้งรถที่มาจากกรุงเทพฯ และจากหนองคายไปยังจังหวัดต่างๆ ผู้ให้บริการรถโดยสารที่สำคัญ อาทิ ชาญทัวร์, แอร์อุดร, เชิดชัยทัวร์, 407 พัฒนา, บุษราคัมทัวร์, รุ่งประเสริฐทัวร์, ชัยภูมิจงเจริญขนส่ง และนครชัยแอร์ นอกจากนี้ บริษัท ขนส่ง จำกัด ยังให้บริการรถโดยสารระหว่างประเทศอยู่สองเส้นทาง ดังนี้
* **สายที่ 1 หนองคาย - [[เวียงจันทน์]]**
* **สายที่ 9 อุดรธานี - หนองคาย - [[วังเวียง]]**

ในปัจจุบัน อำเภอเมืองหนองคายมีสถานีขนส่งผู้โดยสารเทศบาลเมืองหนองคาย ซึ่งตั้งอยู่ที่ถนนประจักษ์ศิลปาคม ตำบลในเมือง ส่วนการขนส่งในตัวอำเภอ ประกอบไปด้วย รถสองแถวกับรถสามล้อเครื่อง (รถเหมา) ซึ่งคิดค่าโดยสารตามระยะทาง และแท็กซี่ ซึ่งคิดค่าโดยสารตามระยะทางบนมิเตอร์

### ทางราง
การรถไฟแห่งประเทศไทยให้บริการขบวนรถไฟจากกรุงเทพฯ มายังสถานีรถไฟหนองคายทุกวัน โดยขบวนรถไฟที่มีศักย์สูงที่สุดคือรถด่วนพิเศษอีสานมรรคา ซึ่งเป็นรถไฟกลางคืนที่ให้บริการมาตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2559 นอกจากนี้ยังมีขบวนรถไฟพิเศษข้ามประเทศ หนองคาย–ท่านาแล้ง

## สถานที่สำคัญ
* อนุสาวรีย์ปราบฮ่อ
* หลวงพ่อพระใส วัดโพธิ์ชัยพระอารามหลวง
* สะพานมิตรภาพไทย-ลาว
* ตลาดท่าเสด็จ
* ถนนคนเดินหนองคาย (ตลาดแคมของ)
*  พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำจังหวัดหนองคาย ตั้งอยู่ในมหาวิทยาลัยขอนแก่น (วิทยาเขตหนองคาย)
* วัดพระธาตุบังพวน
* ศาลาแก้วกู่
* หาดจอมมณี (เฉพาะเดือน มีนาคม-เมษายน ของทุกปี)

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์เทศบาลเมืองหนองคาย 
* เว็บไซต์เทศบาลตำบลเวียงคุก 

## อ้างอิง


เมืองหนองคาย
หนองคาย
หมวดหมู่:เขตแดนไทย–ลาว