ราชวงศ์ญี่ปุ่น

**ราชวงศ์ญี่ปุ่น** (ญี่ปุ่น: 皇室; โรมาจิ: *Kōshitsu*; ทับศัพท์: โคชิตสึ; อังกฤษ: Imperial House of Japan) เป็นหนึ่งในราชวงศ์ที่มีอายุยืนยาวนานมากที่สุดในโลก และเป็นราชวงศ์ที่มีการสืบสันตติวงศ์มากที่สุดในโลก โดยนับตั้งแต่การขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิจิมมุ เมื่อ 11 กุมภาพันธ์ 660 ปีก่อนคริสตกาล (116 ปีก่อนพุทธศักราช) จนถึงปัจจุบัน ซึ่งเป็นการครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ รวมเป็นระยะเวลากว่า  ปี โดยมีจักรพรรดิ/จักรพรรดินีที่ปกครองรวมทั้งหมด 126 รัชกาล 

จักรพรรดิจิมมุและจักรพรรดิในยุคแรกๆ จะถือว่าเป็นจักรพรรดิในยุคตำนาน ซึ่งไม่ได้มีบันทึกทางประวัติศาสตร์ที่ชัดเจน มีแต่การเล่าขานเป็นส่วนใหญ่ จึงยังเป็นข้อถกเถียงกันว่าควรนับจุดเริ่มต้นของราชวงศ์ญี่ปุ่นจากจักรพรรดิจิมมุหรือไม่ นักวิชาการบางส่วนระบุว่ามีหลักฐานมากพอที่จะนับจุดเริ่มต้นของราชวงศ์ญี่ปุ่นจากจักรพรรดิจิมมุ แต่นักวิชาการบางส่วนก็ระบุว่าควรเริ่มนับจากจักรพรรดิคิมเมมากกว่า ซึ่งพระองค์ครองราชย์เมื่อ พ.ศ. 1052 เนื่องจากมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สามารถพิสูจน์ได้ ถ้าหากนับตามทฤษฎีหลัง ราชวงศ์ญี่ปุ่นในปัจจุบันจะมีอายุ  ปี และมีจักรพรรดิ/จักรพรรดินีที่ปกครองรวมทั้งหมด 98 รัชกาล สัญลักษณ์ประจำราชวงศ์ญี่ปุ่น คือ ตราราชวงศ์ดอกเบญจมาศ (ญี่ปุ่น: 菊花紋章; โรมาจิ: *Kiku-Ka-Mon-Shou*) ซึ่งเป็นหนึ่งในตราดอกเบญจมาศ (ญี่ปุ่น: 菊花紋; โรมาจิ: *Kiku-Ka-Mon*) สำหรับราชวงศ์ญี่ปุ่นนั้น จะมีการออกแบบตราดอกเบญจมาศออกเป็น 2 ลักษณะ ได้แก่  

# ตราดอกเบญมาศกลีบซ้อน 16 กลีบ จะใช้เป็นสัญลักษณ์ประจำพระองค์ของจักรพรรดิ หรือที่เรียกว่า "พระราชลัญจกรดอกเบญจมาศ"
# ตราดอกเบญจมาศกลีบเดี่ยว 14 กลีบ จะใช้เป็นสัญลักษณ์ประจำพระองค์ของพระบรมวงศานุวงศ์ เช่น ตราประจำมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา)

## นิยามและขอบเขต
**"โคชิตสึ" (ราชวงศ์ญี่ปุ่น)** โดยคำนิยามหมายถึง "จักรพรรดิและพระบรมวงศานุวงศ์" ซึ่งในอดีตเคยใช้เป็นคำว่า "คิวชิตสึ" (宮室) และ "เทชิตสึ" (帝室) มาก่อน

ขอบเขตของ "โคชิตสึ" (ราชวงศ์ญี่ปุ่น) จะมีความแตกต่างกันในแต่ละยุคสมัย สำหรับยุคปัจจุบันนั้น หลังจากที่จักรวรรดิญี่ปุ่นพ้ายแพ้ในสงครามโลกครั้งที่ 2 สหรัฐอเมริกาในฐานะผู้ชนะสงคราม ได้ทำการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้กับญี่ปุ่น โดยประกาศใช้เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2489 และมีผลบังคับใช้เป็นรัฐธรรมนูญในวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2490 เป็นต้นมา 

ซึ่งในมาตรา 2 และ มาตรา 5 ของรัฐธรรมนูญได้มีการระบุถึงกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น จึงทำให้ทางสภานิติบัญญัติแห่งจักรวรรดิญี่ปุ่น (帝国議会) ทำการร่างกฎมณเฑียรบาลขึ้นมาแทนฉบับเดิม โดยประกาศใช้เมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2490 และเป็นกฎหมายต้นฉบับที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน

กฎมณเฑียรบาลบัญญัติว่า *"มาตรา 5 พระบรมวงศานุวงศ์ ได้แก่ จักรพรรดินี, จักรพรรดินีอัยยิกาเจ้า, จักรพรรดินีพันปีหลวง, ชินโน, ชินโนฮิ, ไนชินโน, โอ, โอฮิ และโจโอ"* นอกจากการประกาศใช้รัฐธรรมนูญแล้ว ผลกระทบของการแพ้สงครามยังทำให้พระบรมวงศานุวงศ์จำนวน 51 พระองค์ (เป็นฝ่ายชาย 26 พระองค์ และฝ่ายหญิง 25 พระองค์) ของราชวงศ์สาขา จำนวน 11 สาขา ถูกลดฐานันดรศักดิ์ไปเป็นสามัญชน โดยให้เหลือเพียงแค่ทายาทที่สืบจากจักรพรรดิไทโชเท่านั้น จึงทำให้จำนวนพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นในปัจจุบันลดลงเป็นอย่างมาก

## จักรพรรดิ
*บทความหลัก: [[จักรพรรดิญี่ปุ่น]]*
**จักรพรรดิ** (ญี่ปุ่น: 天皇; โรมาจิ: *Tennō;* ทับศัพท์: เท็นโน; อังกฤษ: Emperor) ทรงเป็นผู้นำราชวงศ์ญี่ปุ่นและประมุขแห่งรัฐของญี่ปุ่น โดยรัฐธรรมนูญญี่ปุ่น พ.ศ. 2490 มาตรา 1 บัญญัติไว้ว่า "จักรพรรดิทรงเป็นสัญลักษณ์แห่งญี่ปุ่นและสัญลักษณ์แห่งความสมัครสมานของชนชาวญี่ปุ่น ตำแหน่งนี้ย่อมขึ้นอยู่กับความยินยอมของชนชาวญี่ปุ่นผู้ทรงไว้ซึ่งอำนาจอธิปไตย อีกทั้งจะทรงกระทำเฉพาะกิจการของรัฐตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญเท่านั้น และจะทรงไม่มีพระราชอำนาจที่เกี่ยวข้องกับการปกครอง"

ปัจจุบัน ญี่ปุ่นเป็นประเทศเดียวในโลกที่ยังคงเรียกประมุขแห่งรัฐว่า "จักรพรรดิ" 

จักรพรรดิพระองค์ปัจจุบัน คือ สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ ซึ่งเป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 126 ของราชวงศ์ญี่ปุ่น โดยเสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

### ลำดับการสืบสันตติวงศ์
*บทความหลัก: [[ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ญี่ปุ่น]]*

ลำดับการสืบสันตติวงศ์จะเป็นไปตามที่บัญญัติไว้ใน กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) หมวดที่ 1

## พระบรมวงศานุวงศ์

### พงศาวลีของราชวงศ์ญี่ปุ่น
พงศาวลีของราชวงศ์ญี่ปุ่น โดยพระองค์ที่มีพระบรมฉายาลักษณ์/พระฉายาลักษณ์ คือพระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบัน

### [[ไฟล์:Japanese Imperial Family Tree January 2026.jpg|650x650px|Japanese Imperial Family Tree December 2024]]
### รายพระนามพระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบัน
ปัจจุบันราชวงศ์ญี่ปุ่นมีพระบรมวงศานุวงศ์อยู่ทั้งหมด 16 พระองค์ ดังนี้

### อดีตพระบรมวงศานุวงศ์
อดีตพระบรมวงศานุวงศ์ที่ยังมีชีวิตอยู่ โดยนับตั้งแต่หลังยุคสงครามเป็นต้นมา มีดังนี้

## <span id="ฐานันดรศักดิ์"> อิสริยยศและฐานันดร </span>
กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ลงวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2562 ได้ระบุว่า มาตรา 5 พระบรมวงศานุวงศ์ ได้แก่

* โคโง (จักรพรรดินี)
* ไทโคไตโง (จักรพรรดินีอัยยิกาเจ้า)
* โคไตโง (จักรพรรดินีพันปีหลวง)
* ชินโน (เจ้าชายชั้นเอก)
* ชินโนฮิ (พระชายาในเจ้าชายชั้นเอก)
* ไนชินโน (เจ้าหญิงชั้นเอก)
* โอ (เจ้าชายชั้นรอง)
* โอฮิ (พระชายาในเจ้าชายชั้นรอง)
* โจโอ (เจ้าหญิงชั้นรอง)
นอกจากนี้ ตามกฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 มีการสถาปนาอิสริยยศเพิ่มเติม ได้แก่

* โจโก (จักรพรรดิพระเจ้าหลวง)
* โจโกโง (จักรพรรดินีพระพันปีหลวง)

### จักรพรรดินี
*บทความหลัก: [[จักรพรรดินีญี่ปุ่น]]*

**จักรพรรดินี** (ญี่ปุ่น: 皇后; โรมาจิ: *Kōgō*; ทับศัพท์: โคโง; อังกฤษ: Empress Consort) เป็นอิสริยยศสำหรับพระอัครมเหสีในจักรพรรดิ 

จักรพรรดินีพระองค์ปัจจุบันคือ สมเด็จพระจักรพรรดินีมาซาโกะ ทรงดำรงพระอิสริยยศนี้เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 หลังจากพระราชสวามี สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ ขึ้นครองราชย์

จักรพรรดินีในอีกความหมายหนึ่งคือ "สตรีผู้เป็นประมุขของจักรวรรดิ" โดยญี่ปุ่นจะใช้ศัพท์อีกคำว่า "โจเซเท็นโน" (ญี่ปุ่น: 女性天皇; โรมาจิ: *Josei* *Tennō;* อังกฤษ*:* Empress Regnent) ซึ่งกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่นในปัจจุบัน ไม่อนุญาตให้สตรีขึ้นครองราชย์เป็นประมุข อย่างไรก็ตามในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่น เคยมีสตรีผู้ที่เคยครองราชย์จำนวน 8 พระองค์

### <span id="โจโก"> โจโก </span>
**โจโก** (ญี่ปุ่น: 上皇; โรมาจิ: *Jōkō*; อังกฤษ: Emperor Emeritus) เป็นอิสริยยศสำหรับอดีตจักรพรรดิที่สละราชสมบัติ โดยสื่อไทยมีการระบุอิสริยยศ "โจโก" ว่าเป็น "จักรพรรดิพระเจ้าหลวง"

ตามกฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ได้ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ **"โจโก"** ดังนี้

* มาตรา 1: กฎหมายพิเศษนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดมาตรการที่จำเป็นอันเนื่องมาจากการสละราชสมบัติของจักรพรรดิ การขึ้นครองราชย์ของรัชทายาทในกรณีพิเศษ ที่ถือว่ามาตรา 4 ในกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น เป็นข้อยกเว้น (รัชทายาทจะครองราชย์ก็ต่อเมื่อจักรพรรดิสวรรคต) รวมถึงพระอิสริยยศของจักรพรรดิภายหลังการสละราชสมบัติ
* มาตรา 3: 
** วรรค 1: จักรพรรดิที่สละราชสมบัติ ให้เรียกว่า **"โจโก"**
** วรรค 2: เคโช (敬称) หรือคำยกย่องพระเกียรติ ให้ใช้คำว่า "เฮกะ" (陛下)
** วรรค 3: การขึ้นทะเบียนต่าง ๆ, ข้อกำหนดพระราชพิธีบรมศพ, และข้อกำหนดเกี่ยวกับสุสานหลวง ให้ปฏิบัติตามธรรมเนียมเหมือนกับจักรพรรดิ
** วรรค 4: นอกจากที่กล่าวไปในวรรค 1 - 3 แล้ว ให้ปฏิบัติตามที่ระบุในกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น เหมือนกับพระบรมวงศานุวงศ์อื่น ๆ  (ยกเว้นมาตรา 2, มาตรา 28 วรรค 2 และ 3, และมาตรา 30 วรรค 2)
พระบรมวงศานุวงศ์ในราชวงศ์ญี่ปุ่นที่ดำรงพระอิสริยยศ "โจโก" มีดังนี้
ในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่นเคยมีจักรพรรดิที่สละราชสมบัติถึง 58 พระองค์ โดยพระองค์ล่าสุดคือ จักรพรรดิโคกากุ เมื่อ พ.ศ. 2360 ซึ่งในอดีต จักรพรรดิที่สละราชสมบัติจะดำรงพระอิสริยยศ "ไดโจเท็นโน" (ญี่ปุ่น: 太上天皇; โรมาจิ: *Daijō Tennō*) อย่างไรก็ตาม สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ ถือว่าเป็นจักรพรรดิพระองค์แรกที่สละราชสมบัติภายใต้รัฐธรรมนูญญี่ปุ่น และดำรงพระอิสริยยศ "โจโก"

### ไทโคไตโง
**ไทโคไตโง** (ญี่ปุ่น: 太皇太后; โรมาจิ: *Tai-Kōtaigō;* อังกฤษ: Grand Empress Dowager) เป็นอิสริยยศสำหรับพระราชอัยยิกา (ย่า) ในจักรพรรดิ ซึ่งตั้งแต่กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่นฉบับยุคหลังสงครามถูกประกาศใช้มา ยังไม่เคยมีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงพระอิสริยยศนี้

### <span id ="โคไตโง"> โคไตโง </span>
**โคไตโง** (ญี่ปุ่น: 皇太后; โรมาจิ: *Kōtaigō*; อังกฤษ: Empress Dowager) เป็นอิสริยยศสำหรับอดีตจักรพรรดินีในจักรพรรดิที่สวรรคตแล้ว  ซึ่งในปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงอิสริยยศนี้ 

พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงพระอิสริยยศ "โคไตโง" โดยนับตั้งแต่ยุคหลังสงครามเป็นต้นมา มีดังนี้

หลังจากที่สวรรคต จะมีการถวายพระสมัญญานามให้กับพระองค์ ควบคู่กับการใช้พระอิสริยยศว่า "โคโง" (จักรพรรดินี) เนื่องจากเป็นพระอิสริยยศสูงสุดที่พระองค์เคยได้รับ เช่น หลังการสวรรคตของสมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะ พระพันปีหลวง ได้มีการถวายพระสมัญญานามของพระองค์เป็น "โคจุงโคโง" (香淳皇后) หรือ จักรพรรดินีโคจุง

ในยุคก่อนสงคราม เคยมีราชวงศ์หญิงที่ดำรงอิสริยยศนี้ โดยที่พระองค์ไม่เคยดำรงพระอิสริยยศ จักรพรรดินี มาก่อน ซึ่งในกรณีนี้จะเป็นการแต่งตั้งโดยจักรพรรดิ เช่น

* พระสนมที่เป็นพระราชมารดาในจักรพรรดิ เช่น จักรพรรดินีโคโนเอะ พระพันปีหลวง (พระราชมารดาในจักรพรรดิโคกากุ)
* พระสนมที่เป็นพระราชมารดาบุญธรรมในจักรพรรดิ เช่น จักรพรรดินีเอโช พระพันปีหลวง (พระราชมารดาบุญธรรมในจักรพรรดิเมจิ)

### โจโกโง
**โจโกโง** (ญี่ปุ่น: 上皇后; โรมาจิ: *Jōkogō*; อังกฤษ: Empress Emerita) เป็นอิสริยยศสำหรับพระอัครมเหสีในอดีตจักรพรรดิที่สละราชสมบัติ โดยสื่อไทยได้มีการระบุอิสริยยศ "โจโกโง" ว่าเป็น "จักรพรรดินีพระพันปีหลวง"

ตามกฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ได้ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ **"โจโกโง"** ดังนี้

* มาตรา 4
** วรรค 1: พระอัครมเหสีใน โจโก (จักรพรรดิที่สละราชสมบัติ) จะดำรงอิสริยยศ **"โจโกโง"**
** วรรค 2: สิ่งที่กำหนดไว้ในกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่นสำหรับ **"โจโกโง"** ให้ปฏิบัติตามอิสริยยศ โคไตโง
พระบรมวงศานุวงศ์ในราชวงศ์ญี่ปุ่นที่ดำรงพระอิสริยยศ "โจโกโง" มีดังนี้

ราชวงศ์ญี่ปุ่นไม่เคยมีพระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงอิสริยยศนี้มาก่อน โดยสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะ ทรงดำรงพระอิสริยยศ "โจโกโง" เป็นพระองค์แรกในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่น และพระองค์ยังคงทรงดำรงพระอิสริยยศนี้ในปัจจุบัน

### <span id="ชินโน"> ชินโน </span>
**ชินโน** (ญี่ปุ่น: 親王; โรมาจิ: *Shinnō*; อังกฤษ: Prince) เป็นฐานันดรสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ชายชั้นสูง (เจ้าชายชั้นเอก) ซึ่งทรงได้รับตั้งแต่แรกประสูติ อันได้แก่ พระราชโอรส และพระราชนัดดา (ชาย) ในจักรพรรดิ เมื่อ "ชินโน" บรรลุนิติภาวะ จะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์เกียรติคุณและราชมิตราภรณ์อันสูงส่งยิ่งดอกเบญจมาศ ชั้นมหาปรมาภรณ์

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับฐานันดร "ชินโน" ดังนี้

* มาตรา 6: พระราชโอรสที่ถูกต้องตามกฎหมายในจักรพรรดิ รวมถึงพระราชนัดดา (ชาย) ที่สืบเชื้อสายจากพระราชโอรสในจักรพรรดิและถูกต้องตามกฎหมาย หากเป็นชายจะดำรงฐานันดร **"ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก)** ส่วนพระราชทายาทลำดับที่ 3 เป็นต้นไปในจักรพรรดิ หากเป็นชายจะดำรงฐานันดร "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง)

* มาตรา 7: หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ พระอนุชาของพระองค์จะได้รับการสถาปนาอิสริยยศเป็น **"ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก)**

* มาตรา 11 วรรค 2: **"ชินโน"** (ยกเว้นรัชทายาท) สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ หากมีเหตุผลสำคัญ และต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
* มาตรา 13: หาก **"ชินโน"** สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของพระองค์ (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

#### "ชินโน" ในปัจจุบัน
พระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่ยังคงดำรงฐานันดร "ชินโน" มีดังนี้

#### "ชินโน" ในอดีต
พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงฐานันดร "ชินโน" (โดยนับตั้งแต่ยุคเมจิเป็นต้นมา) มีดังนี้

### <span id="ชินโนฮิ"> ชินโนฮิ </span>
**ชินโนฮิ** (ญี่ปุ่น: 親王妃; โรมาจิ: *Shinnō-Hi*; อังกฤษ: Princess) เป็นอิสริยยศสำหรับพระชายาใน "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) ซึ่งจะได้รับการสถาปนาเมื่ออภิเษกสมรส และจะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนมงกุฎ ชั้นประถมาภรณ์ (มงกุฎดอกพอโลเนีย)

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ "ชินโนฮิ" ดังนี้

* มาตรา 13: หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น **"ชินโนฮิ" (พระชายา)**, พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของเจ้าชาย (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
* มาตรา 14:
*# หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) สิ้นพระชนม์แล้วนั้น **"ชินโนฮิ" (พระชายา)** สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์
*# นอกเหนือจากกรณีในวรรค 1 หากมีเหตุผลสำคัญที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ **"ชินโนฮิ" (พระชายา)** สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ แต่ต้องได้รับการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
*# หาก **"ชินโนฮิ" (พระชายา)** หย่าร้างกับพระสวามี จะต้องสละฐานันดรศักดิ์
*# วรรค 1 และ วรรค 3 สามารถอนุโลมใช้ได้กับ **"ชินโนฮิ" (พระชายา)** ในสมาชิกราชวงศ์สาขาอื่นๆ

#### "ชินโนฮิ" ในปัจจุบัน
พระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่ยังดำรงอิสริยยศ "ชินโนฮิ" มีดังนี้

#### "ชินโนฮิ" ในอดีต
พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงอิสริยยศ "ชินโนฮิ" (โดยนับตั้งแต่ยุคเมจิเป็นต้นมา) มีดังนี้

### <span id="ไนชินโน"> ไนชินโน </span>
**ไนชินโน** (ญี่ปุ่น: 内親王; โรมาจิ: *Nai-Shinnō*; อังกฤษ: Princess) เป็นฐานันดรสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์หญิงชั้นสูง (เจ้าหญิงชั้นเอก) ซึ่งทรงได้รับตั้งแต่แรกประสูติ อันได้แก่ พระราชธิดา และพระราชนัดดา (หญิง) ในจักรพรรดิ เมื่อ "ไนชินโน" บรรลุนิติภาวะ จะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนมงกุฎ ชั้นประถมาภรณ์ (มงกุฎดอกพอโลเนีย)

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับฐานันดร "ไนชินโน" ดังนี้

* มาตรา 6: พระราชธิดาที่ถูกต้องตามกฎหมายในจักรพรรดิ รวมถึงพระราชนัดดา (หญิง) ที่สืบเชื้อสายจากพระราชโอรสในจักรพรรดิและถูกต้องตามกฎหมาย หากเป็นหญิงจะดำรงฐานันดร **"ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก)** ส่วนพระราชทายาทลำดับที่ 3 เป็นต้นไปในจักรพรรดิ หากเป็นหญิงจะดำรงฐานันดร "โจโอ" (เจ้าหญิงชั้นรอง)

* มาตรา 7: หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ พระเชษฐภคณี/พระขณิษฐาของพระองค์ จะได้รับการสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็น **"ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก)**

* มาตรา 11
** วรรค 1: **"ไนชินโน"** ที่พระชนมายุ 15 ชันษาขึ้นไป สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์ แต่ต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
** วรรค 2: นอกจากกรณีในวรรคแรกแล้วนั้น **"ไนชินโน"** สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ หากมีเหตุผลสำคัญซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ และต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

* มาตรา 12: หากพระบรมวงศานุวงศ์หญิงเสกสมรสกับบุคคลอื่นที่ไม่ใช่จักรพรรดิหรือพระบรมวงศานุวงศ์ชาย พระองค์จะต้องลาออกจากฐานันดรศักดิ์
* มาตรา 13: หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของพระองค์ (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

#### "ไนชินโน" ในปัจจุบัน
พระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่ยังคงดำรงฐานันดร "ไนชินโน" มีดังนี้

#### "ไนชินโน" ในอดีต
พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงฐานันดร "ไนชินโน" (โดยนับตั้งแต่ยุคเมจิเป็นต้นมา) มีดังนี้

### <span id="โอ"> โอ </span>
**โอ** (ญี่ปุ่น: 王; โรมาจิ: *Ō*; อังกฤษ: Prince) เป็นฐานันดรสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ชาย ที่สืบเชื้อสายจากจักรพรรดิในลำดับที่ 3 เป็นต้นไป ซึ่งทรงได้รับตั้งแต่แรกประสูติ เมื่อ "โอ" บรรลุนิติภาวะ จะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ดอกคิริ ชั้นมหาปรมาภรณ์

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับฐานันดรศักดิ์ "โอ" ดังนี้
* มาตรา 6: พระราชโอรสที่ถูกต้องตามกฎหมายในจักรพรรดิ รวมถึงพระราชนัดดา (ชาย) ที่สืบเชื้อสายจากพระราชโอรสในจักรพรรดิและถูกต้องตามกฎหมาย หากเป็นชายจะดำรงฐานันดร "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) ส่วนพระราชทายาทลำดับที่ 3 เป็นต้นไปในจักรพรรดิ หากเป็นชายจะดำรงฐานันดร **"โอ" (เจ้าชายชั้นรอง)** 

* มาตรา 7: หาก **"โอ" (เจ้าชายชั้นรอง)** ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ จะทำให้พระอนุชาของพระองค์ ได้รับการสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็น "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) รวมถึงพระเชษฐภคณี/พระขณิษฐาของพระองค์ ก็จะได้รับการสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็น "ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก)

* มาตรา 11
** วรรค 1: **"โอ"** ที่พระชนมายุ 15 ชันษาขึ้นไป สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์ แต่ต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
** วรรค 2: นอกจากกรณีในวรรคแรกแล้วนั้น **"โอ"** สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ หากมีเหตุผลสำคัญซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ และต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

* มาตรา 13: หาก **"โอ"** สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "โอฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของพระองค์ (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงพระฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

จากเหตุการณ์การลดจำนวนพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2490 จึงทำให้ไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงฐานันดร "โอ" อยู่เลยจนถึงปัจจุบัน

### <span id="โอฮิ"> โอฮิ </span>
**โอฮิ** (ญี่ปุ่น: 王妃; โรมาจิ: *Ō-Hi*; อังกฤษ: Princess) เป็นอิสริยยศสำหรับพระชายาใน "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ซึ่งจะได้รับการสถาปนาเมื่ออภิเษกสมรส

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ "โอฮิ" ดังนี้

* มาตรา 13: หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) / "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" / **"โอฮิ"** **(พระชายา)**, พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของเจ้าชาย (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
* มาตรา 14:
*# หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) สิ้นพระชนม์แล้วนั้น **"โอฮิ"** **(พระชายา)** สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์
*# นอกเหนือจากกรณีในวรรค 1 หากมีเหตุผลสำคัญที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ **"โอฮิ"** สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ แต่ต้องได้รับการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
*# หาก **"โอฮิ"** หย่าร้างกับพระสวามี จะต้องสละฐานันดรศักดิ์
*# วรรค 1 และ วรรค 3 สามารถอนุโลมใช้ได้กับ **"โอฮิ"** ในสมาชิกราชวงศ์สาขาอื่นๆ
จากเหตุการณ์การลดจำนวนพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2490 จึงทำให้ไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงฐานันดร "โอฮิ" อยู่เลยจนถึงปัจจุบัน

### <span id="โจโอ"> โจโอ </span>
**โจโอ** (ญี่ปุ่น: 女王; โรมาจิ: *Jo-Ō*; อังกฤษ: Princess) เป็นฐานันดรสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์หญิง ที่สืบเชื้อสายจากจักรพรรดิในลำดับที่ 3 เป็นต้นไป ซึ่งทรงได้รับตั้งแต่แรกประสูติ เมื่อ "โจโอ" บรรลุนิติภาวะ จะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนมงกุฎ ชั้นทวีติยาภรณ์ (มงกุฎดอกโบตั๋น)

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับฐานันดร "โจโอ" ดังนี้

* มาตรา 6: พระราชธิดาที่ถูกต้องตามกฎหมายในจักรพรรดิ รวมถึงพระราชนัดดา (หญิง) ที่สืบเชื้อสายจากพระราชโอรสในจักรพรรดิและถูกต้องตามกฎหมาย หากเป็นหญิงจะดำรงฐานันดร "ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก) ส่วนพระราชทายาทลำดับที่ 3 เป็นต้นไปในจักรพรรดิ หากเป็นหญิงจะดำรงฐานันดร **"โจโอ" (เจ้าหญิงชั้นรอง)** 

* มาตรา 7: หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ จะทำให้พระเชษฐภคณี/พระขณิษฐาของพระองค์ ได้รับการสถาปนาพระอิสริยยศขึ้นเป็น "ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก)

* มาตรา 11
** วรรค 1: **"โจโอ"** ที่พระชนมายุ 15 ชันษาขึ้นไป สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์ แต่ต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
** วรรค 2: นอกจากกรณีในวรรคแรกแล้วนั้น **"โจโอ"** สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ หากมีเหตุผลสำคัญซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ และต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

* มาตรา 12: หากพระบรมวงศานุวงศ์หญิงเสกสมรสกับบุคคลอื่นที่ไม่ใช่จักรพรรดิหรือพระบรมวงศานุวงศ์ชาย พระองค์จะต้องลาออกจากฐานันดรศักดิ์

* มาตรา 13: หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) / "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" / "โอฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของพระองค์ (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
จากเหตุการณ์การลดจำนวนพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2490 จึงทำให้ไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงฐานันดร "โจโอ" อยู่เลยเป็นเวลา 34 ปี จนกระทั่งการประสูติของเจ้าหญิงอากิโกะ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2524

#### "โจโอ" ในปัจจุบัน
พระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่ยังดำรงฐานันดร "โจโอ" มีดังนี้

#### "โจโอ" ในอดีต
พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงฐานันดรศักดิ์ "โจโอ" โดยนับตั้งแต่ภายหลังยุคสงครามเป็นต้นมา มีดังนี้

## รัชทายาท
**โคชิ** (ญี่ปุ่น: 皇嗣; โรมาจิ: *Kōshi*) หมายถึง ผู้มีสิทธิ์สืบราชสันตติวงศ์ในลำดับแรก

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับโคชิ ดังนี้

* มาตรา 3: หากโคชิ (รัชทายาท) มีอาการป่วยทางจิตหรือทางร่างกายที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ สภาราชวงศ์ญี่ปุ่นสามารถพิจารณาให้มีการเปลี่ยนแปลงการสืบราชสันตติวงศ์ ตามลำดับในมาตรา 2
* มาตรา 4: หากจักรพรรดิสวรรคต โคชิ (รัชทายาท) จะขึ้นครองราชสมบัติทันที
* มาตรา 8: พระราชโอรสที่มีสถานะเป็นโคชิ (รัชทายาท) ให้เรียกว่า "โคไตชิ" ในกรณีที่ไม่มีโคไตชิ พระราชนัดดาที่มีสถานะเป็นโคชิ (รัชทายาท) ให้เรียกว่า "โคไตซน"

ดังนั้น "โคชิ" จึงเป็นคำนิยามที่ใช้เรียกรัชทายาทของจักรพรรดิ ส่วน "โคไตชิ" และ "โคไตซน" เป็นคำที่ใช้เพื่อระบุว่ารัชทายาทนั้นเป็นพระราชโอรสหรือพระราชนัดดาในจักรพรรดิ ตามมาตรา 8 ในกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น 

### โคไตชิ/โคไตชิฮิ
*บทความหลัก: [[โคไตชิ]] และ [[โคไตชิฮิ]]*

**โคไตชิ** (ญี่ปุ่น: 皇太子; อังกฤษ: Crown Prince) เป็นอิสริยยศสำหรับพระราชโอรสในจักรพรรดิที่มีสถานะเป็นรัชทายาท (โคชิ) ตามกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น มาตรา 8 โดยสำนักพระราชวังระบุอิสริยยศนี้ในภาษาอังกฤษว่า "Crown Prince" ซึ่งศัพท์บัญญัติ คือ "มกุฎราชกุมาร"

ปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงอิสริยยศนี้ โดยผู้ที่ดำรงอิสริยยศนี้ล่าสุดคือ มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ ซึ่งพระองค์ได้ขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ จักรพรรดิพระองค์ที่ 126 ของราชวงศ์ญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

**โคไตชิฮิ** (ญี่ปุ่น: 皇太子妃; อังกฤษ: Crown Princess) เป็นอิสริยยศสำหรับพระชายาในโคไตชิ โดยสำนักพระราชวังระบุอิสริยยศนี้ในภาษาอังกฤษว่า "Crown Princess" ซึ่งศัพท์บัญญัติ คือ "มกุฎราชกุมารี"

ปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงอิสริยยศนี้ ผู้ที่ดำรงอิสริยยศนี้ล่าสุดคือ มกุฎราชกุมารีมาซาโกะ ซึ่งปัจจุบันพระองค์ดำรงอิสริยยศเป็นจักรพรรดินี หลังจากที่พระราชสวามีของพระองค์ขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

### โคไตซน
**โคไตซน** (皇太孫) เป็นอิสริยยศสำหรับพระราชนัดดาในจักรพรรดิที่มีสถานะเป็นรัชทายาท (โคชิ) ตามกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น มาตรา 8 

ปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงอิสริยยศนี้ และในอดีตก็ไม่ปรากฏการใช้อิสริยยศ "โคไตซน" เช่นเดียวกัน 

อย่างไรก็ตามในประวัติศาสตร์มีกรณีที่ใกล้เคียง เช่น เจ้าชายโยชิโยริ (慶頼王) ซึ่งเป็นพระราชนัดดาในจักรพรรดิไดโงะ (จักรพรรดิพระองค์ที่ 60) พระองค์ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นรัชทายาท (แหล่งอ้างอิงใช้คำว่า "โคไตชิ") เมื่อวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 1466 หลังจากเจ้าชายยาซูอากิระ (保明親王) พระบิดา (พระราชโอรสพระองค์โตในจักรพรรดิไดโงะ) สิ้นพระชนม์ อย่างไรก็ตาม เจ้าชายโยชิโยริ (慶頼王) ไม่ได้เสด็จขึ้นครองราชย์ขึ้นเป็นจักรพรรดิ เนื่องจากพระองค์สิ้นพระชนม์ในอีก 2 ปีต่อมาหลังจากการสถาปนา

### โคชิ/โคชิฮิ

**โคชิ** (ญี่ปุ่น: 皇嗣; อังกฤษ: Crown Prince) นอกจากเป็นคำนิยามที่ใช้เรียกรัชทายาทของจักรพรรดิแล้วนั้น ปัจจุบันมีการใช้คำว่า "โคชิ" เป็นอิสริยยศสำหรับรัชทายาทอีกด้วย โดยสำนักพระราชวังระบุอิสริยยศนี้ในภาษาอังกฤษว่า "Crown Prince" ซึ่งศัพท์บัญญัติ คือ "มกุฎราชกุมาร" 

ตามกฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ได้ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ "โคชิ" ในมาตรา 5 ว่า สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ที่มีสถานะเป็น **"โคชิ"** (รัชทายาท) ตามลำดับการสืบสันตติวงศ์ในมาตรา 2 ของกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น ให้ปฏิบัติตามแบบอย่างของอิสริยยศ "โคไตชิ"

ปัจจุบันผู้ที่ดำรงอิสริยยศนี้คือ "秋篠宮皇嗣殿下" (*Akishino-no-Miya *'Koshi** Denka'') หรือ[[เจ้าชายฟูมิฮิโตะ อากิชิโนะโนะมิยะ|มกุฎราชกุมารอากิชิโนะ]] ซึ่งทรงได้รับการสถาปนาอิสริยยศ "โคชิ" อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563

**โคชิฮิ** ([[ภาษาญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]: 皇嗣妃; [[ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ]]: Crown Princess) เป็นอิสริยยศสำหรับของพระชายาในโคชิ โดยสำนักพระราชวังระบุอิสริยยศนี้ในภาษาอังกฤษว่า "Crown Princess" ซึ่งศัพท์บัญญัติ คือ "มกุฎราชกุมารี"

ปัจจุบันผู้ที่ดำรงอิสริยยศนี้คือ "秋篠宮皇嗣妃殿下" (''Akishino-no-Miya **Koshi-Hi** Denka'') หรือ[[เจ้าหญิงคิโกะ พระชายาในเจ้าชายฟูมิฮิโตะ|มกุฎราชกุมารีอากิชิโนะ]] ซึ่งทรงได้รับการสถาปนาอิสริยยศ "โคชิฮิ" ตามพระราชสวามี เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563

== <span id="มิยาเกะ"> มิยาเกะ</span> ==
**มิยาเกะ** ([[ภาษาญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]: 宮家; [[โรมาจิ]]: ''Miya-Ke'') เป็นตระกูลหรือราชวงศ์ที่ก่อตั้งขึ้นใหม่โดยพระบรมวงศานุวงศ์ในราชวงศ์ญี่ปุ่น ราชวงศ์ใหม่นี้ถือว่าอยู่ภายใต้ราชวงศ์หลักหรือเรียกได้ว่าเป็นราชวงศ์สาขาที่แตกออกมาจากราชวงศ์ญี่ปุ่น 

**มิยาโง** ([[ภาษาญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]: 宮号; [[โรมาจิ]]: ''Miya-Gou'') เป็นพระนามพระราชทานจาก[[จักรพรรดิญี่ปุ่น|จักรพรรดิ]] เพื่อใช้เป็นพระนามของมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) ใหม่ที่ก่อตั้งโดยเจ้าชาย อย่างไรก็ตามมิยาเกะที่ก่อตั้งขึ้นใหม่ไม่จำเป็นต้องได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงเสมอไป 

=== การก่อตั้ง ===

==== มิยาเกะที่ก่อตั้งโดยเจ้าชาย ====
การก่อตั้งมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) โดยส่วนใหญ่นั้นจะก่อตั้งโดยเจ้าชายในราชวงศ์ญี่ปุ่นและจะก่อตั้งขึนหลังการอภิเษกสมรส อย่างไรก็ตามการก่อตั้งนั้นจะมีกรณีที่แตกต่างกันออกไปรวมถึงกรณีการได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงเช่นกัน โดยมีกรณีดังต่อไปนี้

# เจ้าชายผู้ที่เป็นทายาทสายตรงของจักรพรรดิ (มกุฎราชกุมาร, เจ้าชายพระองค์โตในมกุฎราชกุมาร) จะไม่ได้ก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เอง เนื่องจากทรงมีสถานะเป็นรัชทายาทของจักรพรรดิ เช่น [[สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ|เจ้าชายฮิโระ (นารูฮิโตะ)]] ทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์โตใน[[สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ]] หลังจากที่พระราชบิดาขึ้นครองราชย์เป็น[[จักรพรรดิญี่ปุ่น|จักรพรรดิ]] พระองค์ก็ได้รับการสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็นมกุฎราชกุมาร ซึ่งจะไม่ได้ก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้น
# เจ้าชายพระองค์รองในจักรพรรดิ จะทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้นและได้รับพระราชทานมิยาโง เช่น [[เจ้าชายฟูมิฮิโตะ อากิชิโนะโนะมิยะ|เจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ)]] ทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์รองใน[[สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ]] หลังจากที่พระองค์อภิเษกสมรสแล้ว พระองค์ทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์ขึ้น และได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงจาก[[สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ]]ว่า "ราชวงศ์สาขาอากิชิโนะ"
# เจ้าชายผู้ที่เป็นทายาทสายตรงในเจ้าชาย (พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาพระองค์โต) จะทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้น แต่จะไม่ได้รับพระราชทานพระนามมิยาโง เนื่องจากทรงมีสถานะเป็นทายาทในการสืบทอดมิยาโงต่อจากพระบิดา เช่น [[เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ]] ทรงเป็นพระโอรสพระองค์โตใน[[เจ้าชายทากาฮิโตะ มิกาซะโนะมิยะ|เจ้าชายทากาฮิโตะ]]หรือเจ้าชายมิกาซะ หลังจากที่พระองค์อภิเษกสมรสแล้ว ทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์ขึ้นแต่ไม่ได้รับพระราชทานพระนามมิยาโง โดยมิยาเกะของพระองค์มีการใช้ชื่อว่า "ราชวงศ์สาขาเจ้าชายโทโมฮิโตะ" (寛仁親王家) ซึ่งถ้าหากพระบิดาของพระองค์สิ้นพระชนม์ [[เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ]]จะทำการสืบทอดมิยาโงเป็นเจ้าชายมิกาซะพระองค์ถัดไป อย่างไรก็ตามกรณีการสืบทอดมิยาโงไม่ได้เกิดขึ้นเนื่องจากพระองค์สิ้นพระชนม์ก่อนพระบิดา
# เจ้าชายพระองค์รองในเจ้าชาย จะทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้นและได้รับพระราชทานมิยาโง เช่น [[เจ้าชายโนริฮิโตะ ทากามาโดะโนะมิยะ|เจ้าชายโนริฮิโตะ]] ทรงเป็นพระโอรสพระองค์เล็กใน[[เจ้าชายทากาฮิโตะ มิกาซะโนะมิยะ|เจ้าชายทากาฮิโตะ]] (เจ้าชายมิกาซะ) หลังจากที่พระองค์อภิเษกสมรสแล้ว พระองค์ทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์ขึ้น และได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงจาก[[จักรพรรดิโชวะ]]ว่า "ราชวงศ์สาขาทากามาโดะ", [[เจ้าชายโยชิฮิโตะ คัตสึระโนะมิยะ|เจ้าชายโยชิฮิโตะ]] ทรงเป็นพระโอรสพระองค์รองใน[[เจ้าชายทากาฮิโตะ มิกาซะโนะมิยะ|เจ้าชายทากาฮิโตะ]] (เจ้าชายมิกาซะ) พระองค์ไม่ได้อภิเษกสมรสแต่ทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้นและได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงจาก[[จักรพรรดิโชวะ]]ว่า "ราชวงศ์สาขาคัตสึระ"

==== มิยาเกะที่ก่อตั้งโดยพระบรมวงศานุวงศ์ที่ไม่ใช่เจ้าชาย ====
นอกจากนี้ยังมีกรณีที่มิยาเกะ  (ราชวงศ์สาขา) ไม่ได้ถูกก่อตั้งโดยเจ้าชายเช่นเดียวกัน ได้แก่ "ราชวงศ์สาขาพระชายาในเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ" ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2568 โดยมี[[เจ้าหญิงโนบูโกะ พระชายาในเจ้าชายโทโมฮิโตะ|เจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ]]เป็นผู้ก่อตั้งและเป็นผู้นำมิยาเกะนี้ ซึ่งถือเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่นที่มิยาเกะถูกก่อตั้งโดยพระบรมวงศานุวงศ์ที่ไม่ใช่เจ้าชาย อย่างไรก็ตามกรณีนี้ไม่ได้รับพระราชทานพระนามมิยาโง

=== การออกพระนามในภาษาอังกฤษ ===

==== เจ้าชายผู้ก่อตั้ง ====

* สำหรับเจ้าชายที่ทรงก่อตั้งมิยาเกะและได้รับพระนามมิยาโง สำนักพระราชวังจะออกพระนามในภาษาอังกฤษโดยใช้มิยาโงแทนการออกพระนามจริง ด้วยรูปแบบว่า "Prince ○○"  เช่น Prince Akishino ([[เจ้าชายฟูมิฮิโตะ อากิชิโนะโนะมิยะ|เจ้าชายอากิชิโนะ]]), Prince Hitachi ([[เจ้าชายมาซาฮิโตะ ฮิตาจิโนะมิยะ|เจ้าชายฮิตาจิ]])

* สำหรับเจ้าชายที่ทรงก่อตั้งมิยาเกะแต่ไม่ได้รับพระนามมิยาโง สำนักพระราชวังจะออกพระนามในภาษาอังกฤษโดยใช้พระนามจริงและมีการระบุมิยาโงที่จะสืบทอดควบคู่ด้วย ในรูปแบบว่า "Prince xx of ○○" เช่น เจ้าชายโทโมฮิโตะทรงมีสถานะเป็นผู้สืบทอดมิยาโง "มิกาซะ" ต่อจากพระบิดา ([[เจ้าชายทากาฮิโตะ มิกาซะโนะมิยะ|เจ้าชายมิกาซะ]]) จึงมีการออกพระนามเป็น "Prince Tomohito of Mikasa" ([[เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ]])

==== พระชายา ====

* สำนักพระราชวังจะออกพระนามของพระชายาในภาษาอังกฤษตามพระสวามีแทนการออกพระนามจริง ด้วยรูปแบบว่า "Princess ○○"  เช่น Princess Akishino ([[เจ้าหญิงคิโกะ พระชายาในเจ้าชายฟูมิฮิโตะ|เจ้าหญิงอากิชิโนะ]]), Princess Hitachi ([[เจ้าหญิงฮานาโกะ พระชายาในเจ้าชายมาซาฮิโตะ|เจ้าหญิงฮิตาจิ]]), "Princess Tomohito of Mikasa" ([[เจ้าหญิงโนบูโกะ พระชายาในเจ้าชายโทโมฮิโตะ|เจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ]])

==== สมาชิก ====
สำหรับเจ้าชาย/เจ้าหญิง ผู้ที่เป็นสมาชิกในมิยาเกะ สำนักพระราชวังจะออกพระนามในภาษาอังกฤษโดยใช้เพียงแค่พระนามจริง โดยไม่ระบุว่าพระองค์อยู่ในมิยาเกะ ใด เช่น "Princess Kako" ([[เจ้าหญิงคาโกะแห่งอากิชิโนะ|เจ้าหญิงคาโกะ]]), "Prince Hisahito" ([[เจ้าชายฮิซาฮิโตะแห่งอากิชิโนะ|เจ้าชายฮิซาฮิโตะ]]), "Princess Akiko" ([[เจ้าหญิงอากิโกะแห่งมิกาซะ|เจ้าหญิงอากิโกะ]])

=== การใช้ "มิยาโง" แทนนามสกุล ===
เนื่องด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ไม่มีนามสกุลเหมือนประชาชนทั่วไปในญี่ปุ่น จึงทำให้มีการใช้พระนามมิยาโงแทนนามสกุล ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้ในบริบททางวิชาการ เช่น Fumihito Akishinonomiya, Hisahito Akishinonomiya

=== การสืบทอดและการสิ้นสุดของมิยาเกะ ===
หากเจ้าชายผู้ก่อตั้งมิยาเกะสิ้นพระชนม์ ปกติแล้วตำแหน่งผู้นำมิยาเกะจะตกแก่พระโอรสพระองค์โตและพระองค์จะสืบทอดมิยาโงต่อจากพระบิดาด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตามในยุคหลังสงครามเป็นต้นมา ยังไม่มีกรณีการสืบทอดมิยาโง โดยมีกรณีใกล้เคียง คือกรณีของ[[เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ]] แต่พระองค์สิ้นพระชนม์ก่อนพระบิดา ([[เจ้าชายทากาฮิโตะ มิกาซะโนะมิยะ|เจ้าชายมิกาซะ]]) จึงยังไม่เกิดการสืบทอดมิยาโง "มิกาซะ" เกิดขึ้น

แต่ถ้าหากมิยาเกะใด ไม่มีพระโอรสผู้เป็นทายาทให้สืบต่อแล้ว ตามธรรมเนียมแล้วตำแหน่งผู้นำของมิยาเกะจะตกเป็นของพระชายาก่อน แล้วค่อยตามด้วยสมาชิกพระองค์อื่น ๆ ที่เหลืออยู่ แต่จะไม่มีการสืบทอดมิยาโงเกิดขึ้น ซึ่งในปัจจุบันการสืบทอดเหล่านี้เป็นเพียงแค่ธรรมเนียม ไม่ได้มีกฎหมายฉบับใดที่ระบุว่าตำแหน่งของผู้นำคนถัดไปจะต้องเป็นพระองค์ใด แต่ตำแหน่งผู้นำจะต้องผ่านการรับรองจากคณะกรรมการเศรษฐกิจราชวงศ์เสมอ 

หากสมาชิกในมิยาเกะทุกพระองค์สิ้นพระชนม์แล้ว จึงจะถือว่ามิยาเกะนั้นสิ้นสุดลง

=== มิยาเกะในปัจจุบัน ===
รายชื่อมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) ที่ยังคงอยู่ในปัจจุบัน มีดังนี้


=== มิยาเกะในอดีต ===
รายชื่อมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) ที่ไม่โดนปลดฐานันดรศักดิ์หลังจากที่[[จักรวรรดิญี่ปุ่น]]แพ้[[สงครามโลกครั้งที่สอง|สงครามโลกครั้งที่ 2]] หรือมิยาเกะที่ก่อตั้งใหม่ในยุคหลังสงคราม แต่สิ้นสุดไปแล้วในปัจจุบัน มีดังนี้ 

รายชื่อมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) จำนวน 11 ราชวงศ์ ที่โดนปลดฐานันดรศักดิ์หลังจากที่[[จักรวรรดิญี่ปุ่น]]แพ้[[สงครามโลกครั้งที่สอง|สงครามโลกครั้งที่ 2]] มีดังนี้ 


== ธรรมเนียมพระยศ ==

=== <span id="เคโช"> เคโช</span> ===
**เคโช** ([[ภาษาญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]: 敬称; [[โรมาจิ]]: ''Kei-Shō''; [[ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ]]: Title of Honor) เป็นคำเรียกชื่อ หรือต่อท้ายชื่อเพื่อเป็นการให้เกียรติ อย่างคำว่า 様 (ซามะ) หรือ さん (ซัง) เช่น "โยโกะซามะ" (瑶子様) แปลว่า "ท่านโยโกะ" หรือ "โคมูโระซัง" (小室さん) แปลว่า "คุณโคมูโระ" เป็นต้น

[[กฎราชวงศ์|กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น]] (皇室典範) มาตรา 23 ได้ระบุเกี่ยว "เคโช" ดังนี้

* วรรค 1: สำหรับ [[จักรพรรดิญี่ปุ่น|จักรพรรดิ]], [[จักรพรรดินีญี่ปุ่น|จักรพรรดินี]], ไทโคไตโง (พระราชอัยยิกา), โคไตโง (จักรพรรดินีพระพันปีหลวง) ให้ใช้ **"เคโช"** ว่า "เฮกะ" ([[ภาษาญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]: 陛下; [[โรมาจิ]]: ''Heka'')
* วรรค 2: พระบรมวงศานุวงศ์ที่นอกเหนือจากการระบุในวรรค 1 ให้ใช้ **"เคโช"** ว่า "เด็งกะ" ([[ภาษาญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]: 殿下; [[โรมาจิ]]: ''Denka'')

==== **ตัวอย่างการใช้งาน** ====
# ใช้ต่อท้ายพระนามหรือพระอิสริยยศ เช่น
#* "เท็นโน<u>เฮกะ</u>" (天皇**陛下**) หมายถึง[[จักรพรรดิญี่ปุ่น|สมเด็จพระจักรพรรดิ]], "โคโง<u>เฮกะ</u>" (皇后**陛下**) หมายถึง[[จักรพรรดินีญี่ปุ่น|สมเด็จพระจักรพรรดินี]], "โจโก<u>เฮกะ</u>" (上皇**陛下**) หมายถึง[[สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ|สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวง]], "โจโกโง<u>เฮกะ</u>" (上皇后**陛下**) หมายถึง[[สมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ|สมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวง]]
#* "คาโกะ ไนชินโน <u>เด็งกะ</u>" (佳子内親王**殿下**)หมายถึง[[เจ้าหญิงคาโกะแห่งอากิชิโนะ|เจ้าหญิงคาโกะ]], "อากิโกะ โจโอ <u>เด็งกะ</u>" (彬子女王**殿下**) หมายถึง[[เจ้าหญิงอากิโกะแห่งมิกาซะ|เจ้าหญิงอากิโกะ]]
# ประชาชนใช้ขานเรียกแทนพระนามเต็มของพระองค์ เช่น ประชาชนที่เข้าเฝ้ารับเสด็จจะพูดคำว่า "เฮกะ" ขณะที่จักรพรรดิเสด็จผ่าน
# ใช้เป็นสรรพนามแทนพระองค์ในบทความ เปรียบได้กับคำว่า "ฝ่าพระบาท", "ฝ่าบาท" หรือ "พระองค์ท่าน"


=== โอชีรูชิ ===
**โอชีรูชิ** ([[ภาษาญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]: お印; [[โรมาจิ]]: ''Ō-Shi-ru-shi'') เป็นสัญลักษณ์ประจำพระองค์ของพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งในอดีตจะใช้ประทับบนสิ่งของส่วนพระองค์ เนื่องจากข้าราชบริพารไม่สามารถเขียนพระนามของพระองค์โดยตรงลงไปบนสิ่งของได้ จึงมีการใช้สัญลักษณ์ประจำพระองค์ประทับลงบนสิ่งของแทน

แต่ในปัจจุบันการกำหนดสัญลักษณ์ประจำพระองค์นั้นเป็นเพียงธรรมเนียมปฏิบัติที่สืบทอดกันมาเท่านั้น ไม่ได้มีการระบุเป็นกฎหมายของราชวงศ์ว่าทุกพระองค์ต้องมีแต่อย่างใด ทั้งนี้การใช้งานที่เห็นได้ชัดในปัจจุบัน มีตัวอย่างเช่น

* หลังจากอภิเษกสมรสของเจ้าชาย จะมีการนำสัญลักษณ์ประจำพระองค์ของเจ้าชายผู้ก่อตั้งไปออกแบบเป็นส่วนหนึ่งของตราประจำ[[#มิยาเกะ|มิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา)]] เช่น [[เจ้าชายฟูมิฮิโตะ อากิชิโนะโนะมิยะ|เจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ)]] ทรงมีสัญลักษณ์ประจำพระองค์ คือ "ต้นสนสึงะ" () หลังจากที่พระองค์อภิเษกสมรสแล้ว พระองค์ทรงเป็นผู้ก่อตั้ง[[#มิยาเกะ|มิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา)]] "อากิชิโนะ" ดังนั้น ตราประจำ[[#มิยาเกะ|มิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา)]] "อากิชิโนะ" คือ ดอกเบญจมาศกลีบเดี่ยว 14 กลีบ ที่ล้อมรอบด้วยต้นสนสึงะ
* ใช้ประทับในกล่องของชำร่วยที่เรียกว่า Bonbonnière (บง-บง-นิแอร์) เช่น ของชำร่วยในงานเฉลิมฉลองวันครบรอบ 25 ปีการอภิเษกสมรสของ[[สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ|สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ]]และ[[สมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ|สมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะ]], ของชำร่วยในงานอภิเษกสมรสของ[[ซายาโกะ คูโรดะ|เจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ)]] เป็นต้น

==== **สัญลักษณ์ประจำพระองค์ของพระบรมวงศานุวงศ์** ====


=== <span = id"โกโชโง"> โกโชโง </span> ===
**โกโชโง** ([[ภาษาญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]: 御称号; [[โรมาจิ]]: ''Gō-Shogō''; [[ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ]]: Personal Title) เป็นพระนามส่วนพระองค์ ที่[[จักรพรรดิญี่ปุ่น|จักพรรดิ]]ทรงพระราชทานให้กับพระบรมวงศานุวงศ์ที่เป็นทายาทสายตรงของพระองค์ ได้แก่ พระราชโอรส, พระราชธิดา, รวมถึงพระโอรส/พระธิดาในมกุฎราชกุมาร 

**"โกโชโง"** จะถูกตั้งเป็นตัวอักษร[[คันจิ]]ที่อ่านออกเสียงเป็น 2 พยางค์ ในรูปแบบ "○○โนะ มิยะ" (○○宮) ซึ่งจะแตกต่างกับ[[#มิยาเกะ|มิยาโง]] ซึ่งมีคำลงท้ายว่า "○○○โนะ มิยะ" (○○○宮) เช่นเดียวกัน แต่จำนวนพยางค์จะมากกว่า โดยสำนักพระราชวังมีการระบุรูปแบบของ **"โกโชโง"** ในภาษาอังกฤษว่า "Prince ○○" หรือ "Princess ○○" เช่น Prince Hiro (เจ้าชายฮิโระ), Prince Aya (เจ้าชายอายะ), Princess Toshi (เจ้าหญิงโทชิ)

**"โกโชโง"** มักจะถูกใช้ในช่วงวัยพระเยาว์ หากเป็นเจ้าชาย พระองค์จะได้รับ[[#มิยาเกะ|มิยาโง]]แทนหลังการอภิเษกสมรส ส่วนเจ้าหญิงจะลาออกจากฐานันดร และใช้นามสกุลของสามีแทนหลังการอภิเษกสมรส

เนื่องจากพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นไม่มีนามสกุล ดังนั้นพระองค์อาจจะใช้ **"โกโชโง"** แทนนามสกุล โดยเฉพาะในบริบทที่เกี่ยวข้องกับงานวิชาการ เช่น ในเรียงความของ[[เจ้าหญิงไอโกะ โทชิโนะมิยะ|เจ้าหญิงไอโกะ]] พระองค์ทรงใช้พระนามว่า "敬宮愛子" (Toshinomiya Aiko), ผลงานทางวิชาการของ[[เจ้าชายฟูมิฮิโตะ อากิชิโนะโนะมิยะ|เจ้าชายอากิชิโนะ]]ก่อนที่จะทรงอภิเษกสมรส พระองค์ทรงใช้พระนามว่า "Ayanomiya Fumihito"

รายชื่อพระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่เคยได้รับพระราชทาน **"โกโชโง"''' มีดังนี้

### ธงประจำพระองค์

ไฟล์:Flag of the Japanese Emperor.svg|จักรพรรดิ
ไฟล์:Flag of the Japanese Emperor Emeritus.svg|จักรพรรดิพระเจ้าหลวง
ไฟล์:Japan Kou(tai)gou Flag.svg|จักรพรรดินี, ไทโคไตโง (พระอัยยิกา), และจักรพรรดินีพันปีหลวง
ไฟล์:Flag of the Japanese Crown Prince.svg|มกุฎราชกุมารหรือรัชทายาท (โคชิ)


ไฟล์:Japan Sessyo Flag.svg|ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
ไฟล์:Japan Koutaisi(son) Flag.svg|มกุฎราชกุมาร (โคไตชิ และ โคไตซน)
ไฟล์:Japan Koutaisi(son)hi Flag.svg|มกุฎราชกุมารี (โคไตชิฮิ)
ไฟล์:Japan Kouzoku Flag 16ben.svg|พระบรมวงศานุวงศ์


## ดูเพิ่ม
* จักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น
* จักรพรรดินีแห่งญี่ปุ่น
* โคไตชิ (มกุฎราชกุมาร)
* โคไตชิฮิ (มกุฎราชกุมารี)
* โคชิ (มกุฎราชกุมาร)
* ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ญี่ปุ่น
* ตราแผ่นดินของญี่ปุ่น
* รัฐธรรมนูญญี่ปุ่น
* กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น
* สภาขุนนางญี่ปุ่น
* ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Japan Zone | The Imperial Family
* The Imperial Family of Japan (unofficial site)

* เว็บไซต์สำนักพระราชวังอิมพีเรียล (Imperial Household Agency) ภาษาอังกฤษ https://www.kunaicho.go.jp/eindex.html
* เว็บไซต์สำนักพระราชวังอิมพีเรียล (Imperial Household Agency) ภาษาญี่ปุ่น https://www.kunaicho.go.jp/
* ประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาเยอรมัน สเปน ญี่ปุ่น และมลายู ลงวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2561