ฮัวโต๋

**ฮัวโต๋** (ราว ค.ศ. 140-208) หรือชื่อภาษาจีนกลางว่า **ฮฺว่า ถัว** () เป็นแพทย์ชาวจีนที่มีชีวิตอยู่ในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก บันทึกประวัติศาสตร์*[[จดหมายเหตุสามก๊ก]]*และ*[[พงศาวดารฮั่นยุคหลัง]]*บันทึกว่าฮัวโต๋เป็นคนแรกในประเทศจีนที่ใช้ยาชาในระหว่างการผ่าตัด โดยใช้ยาชาที่ทำจากสุราผสมกับยาสมุนไพรต้มที่เรียกว่า*หมาเฟ่ยซ่าน* (麻沸散) นอกจากฮัวโต๋จะได้รับการยกย่องในเรื่องความเชี่ยวชาญในการผ่าตัดและการใช้ยาชาแล้ว ฮัวโต๋ยังมีชื่อเสียงในด้านความสามารถในการฝังเข็ม การรมยา การใช้ยาสมุนไพร และกายบริหารทางการแพทย์แบบเต๋าอิ่น ฮัวโต๋ยังพัฒนา*อู่ฉินซี่* (五禽戲;  "กายบริหารของสัตวห้าชนิด") จากการศึกษาการเคลื่อนไหวของเสือ กวาง หมี ลิง และนกกระเรียน

## ประวัติ

## ในนวนิยาย''สามก๊ก''
[thumb|150px|left|[กวนอูให้หมอฮัวโต๋ผ่าตัดที่แขนเพื่อขูดพิษเกาฑัณฑ์ออกจากกระดูก ศิลปะญี่ปุ่นยุคเอะโดะ ผลงานของอูตางาวะ คูนิโยชิ]]
ฮัวโต๋เป็นหมอที่มีจรรยาแพทย์ รักษาคนโดยไม่หวังตอบแทนตั้งแต่ชาวบ้านจนถึงคนใหญ่คนโต เป็นที่เลื่องลือไปทั่วแผ่นดินจีน ในสมัยที่ซุนเซ็กครองแคว้นกังตั๋ง จิวท่าย ทหารเอกของซุนเซ็กช่วยซุนกวนฝ่าวงล้อมของกลุ่มโจรป่า จิวท่ายพาซุนกวนฝ่าวงล้อมไปได้ แต่ตนเองต้องอาวุธโจรนับสิบกว่าแผล งีห้วนแนะนำฮัวโต๋ให้มารักษาจิวท่าย ซุนเซ็กจึงได้เชิญตัวมารักษา ใช้เวลาแค่ 3 เดือน บาดแผลก็หายสนิท

ครั้งหนึ่งกวนอูได้ยกทัพมาตีเมืองอ้วนเซียที่มีโจหยิน ทหารเอกโจโฉรักษาไว้อยู่ กวนอูถูกลูกเกาทัณฑ์อาบยาพิษของข้าศึกที่ไหล่ขวาจึงต้องถอนทัพกลับค่าย กวนเป๋งเป็นผู้ไปตามตัวฮัวโต๋มาช่วยรักษา โดยการผ่าเนื้อที่ไหล่แล้วเอายาใส่และเย็บเนื้อให้เป็นเหมือนเดิม โดยที่กวนอูไม่แสดงอาการเจ็บปวดให้เห็น กวนอูได้สรรเสริญว่าฮัวโต๋เป็นหมอเทวดา ฝ่ายฮัวโต๋ได้ชื่นชมกวนอูว่า เป็นคนไข้ที่อดทนต่อความเจ็บปวดได้ดี เมื่อโจโฉป่วยเป็นโรคประสาทมีอาการปวดศีรษะอย่างรุนแรง ได้เชิญฮัวโต๋มารักษา ซึ่งบอกกับโจโฉว่าต้องผ่าศีรษะรักษาจึงจะหาย โจโฉโกรธหาว่าฮัวโต๋สมรู้ร่วมคิดกับกวนอูคิดฆ่าตน จึงให้นำตัวไปขังไว้จนเสียชีวิตในคุก

ฮัวโต๋ได้แต่งตำราแพทย์ไว้เล่มหนึ่ง ชื่อว่า **ชิงหนั่ง** เผื่อว่าเมื่อตนสิ้นบุญ จะได้มีผู้สืบทอดวิชาการแพทย์ เมื่อฮัวโต๋ถูกโจโฉจับขังคุก มีผู้คุมชื่อ หงออาย ได้ส่งข้าวปลาอาหารให้ฮัวโต๋มิได้ขาด ฮัวโต๋รู้คุณหงออาย จึงเขียนจดหมายให้หงออายเอาไปให้ภรรยาของฮัวโต๋ ให้นางภรรยาฮัวโต๋นำตำราแพทย์นั้นให้หงออาย ฮัวโต๋ก็ได้สอนวิชาแพทย์ให้หงออายในคุก แล้วมอบตำรานั้นให้หงออาย ต่อมา ฮัวโต๋เสียชีวิตในคุก ภรรยาของหงออายเห็นว่าตำราแพทย์นั้นไร้ค่า จึงเผาทิ้งเสีย หงออายกลับบ้านมาเห็นเข้า ฉวยมาได้สองสามแผ่น เป็นแต่ตำราตอนเป็ดตอนไก่ ที่เหลือสูญไปสิ้น หงออายโกรธจึงร้องด่าภรรยาว่า *"เหตุใดมึงจึงเอาตำราไปเผาไฟเสีย"* ภรรยาหงออายว่า *"ฮัวโต๋ครูของท่านที่นับว่าดีนักก็ตายในคุก ท่านจะเอาตำราไว้ต้องการอะไร"* หงออายจึงได้แต่นั่งถอนหายใจแล้วคิดว่า *"ตำราเอกฝ่ายแพทย์อย่างนี้ แต่นี้ไปเบื้องหน้าหามีไม่แล้ว"*

อย่างไรก็ดี หมอฮัวโต๋มีลูกศิษย์อยู่ 2 คน คนแรกนั้นชื่อ โงโพ้ คนที่สองนั้นชื่อ ฮ่วมอา

## อ้างอิง

* Chen Jinhua 陈金华. 2007. *Philosopher, Practitioner, Politician: The Many Lives of Fazang (643-712)*.  Brill.
* Chen Yinke 陈寅恪. 1977. "*Sanguozhi* Cao Chong Hua Tuo zhuan yu fojiao gushi" (Biographies of Cao Chong and Hua Tuo in the *Sanguozhi* and their relationship with Buddhist legends), *Chen Yinque xiansheng quan ji* (Collected works of Chen Yinque), Jiushi chuban. 
* DeWoskin, Kenneth J. 1983. *Doctors, Diviners and Magicians of Ancient China: Biographies of Fang-Shih*. Columbia University Press.
* Fan, Ka Wai. 2004. "On Hua Tuo's Position in the History of Chinese Medicine," *The American Journal of Chinese Medicine*, 32.2:313-320.  
* Giles, Herbert A. 1897. ''A Chinese Biographical Dictionary''. Kelly & Walsh.
* Giles, Lionel. 1912. ''Taoist Teachings from the Book of Lieh-Tzŭ''. Wisdom of the East.
* Giles, Lionel. 1948. ''A Gallery of Chinese Immortals''. J. Murray.
* Li Hui-Lin. 1973. "The Origin and Use of Cannabis in Eastern Asia: Linguistic-Cultural Implications", *Economic Botany* 28.3:293-301.
* Lu Gwei-Djen and Joseph Needham. 2002. ''Celestial Lancets: A History and Rationale of Acupuncture and Moxa''. Routledge.
* Mair, Victor H., tr. 1994. "The Biography of Hua-t'o from the ''History of the Three Kingdoms'', in *The Columbia Anthology of Traditional Chinese Literature*, ed. by Victor H. Mair. Columbia University Press. 688-696.
* Salguero, C. Pierce. 2009. "The Buddhist medicine king in literary context: reconsidering an early medieval example of Indian influence on Chinese medicine and surgery", *History of Religions* 48.3:183-210.
* Schuessler, Axel. 2007. ''An Etymological Dictionary of Old Chinese''. University of Hawaii Press. 
* Smith, Frederick P. 1871. ''Contributions towards the Materia Medica and Natural History of China''. Trubner & Co. 
* Veith, Ilza. 1966. *Huang Ti Nei Ching Su Wen; The Yellow Emperor's Classic of Internal Medicine*. University of California Press.
* Wang Zhenguo and Ping Chen. 1999. ''History and Development of Traditional Chinese Medicine''. IOS Press.

## แหล่งข้อมูลอื่น
* “ตำราห้าสัตว์หวูชิงซี” (五禽戲, Wu Qin Xi) 
* Hua Tuo, Subhuti Dharmananda
* Hua Tuo: A miraculous healer in ancient China , Association for Asian Research
* Hua Tuo (Yuanhua), *Sanguozhi* biography, tr. Giao Chau
* A Brief Biography of Hua Tuo, John Chen

หมวดหมู่:บุคคลในยุคสามก๊ก
หมวดหมู่:แพทย์ชาวจีน
หมวดหมู่:เทพเจ้าแห่งสุขภาพ
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกประหารชีวิตโดยราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์ฮั่นที่ถูกประหารชีวิต