ฟาโรห์เนเฮซี

**เนเฮซี อาเซห์เร (เนเฮซิ)** เป็นผู้ปกครองของอียิปต์ตอนล่างในช่วงสมัยระหว่างกลางที่สอง นักวิชาการส่วนใหญ่ได้จักให้พระองค์อยู่ในช่วงต้นราชวงศ์ที่สิบสี่ในฐานะฟาโรห์พระองค์ที่สองหรือที่หกของราชวงศ์ดังกล่าว เช่นนี้ถือว่าพระองค์ทรงครองราชย์อยู่ชั่วระยะเวลาสั้นๆ ประมาณ 1705 ปีก่อนคริสตกาล และจะทรงปกครองบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ฝั่งตะวันออกจากเมืองอวาริส หลักฐานชิ้นล่าสุดทำให้เป็นไปได้ว่าบุคคลที่สองที่ทรงใช้พระนามนี้ ซึ่งเป็นพระราชโอรสของกษัตริย์ฮิกซอส ซึ่งทรงพระชนม์ชีพอยู่ในเวลาต่อมาเล็กน้อยในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบห้า ประมาณ 1580 ปีก่อนคริสตกาล และเป็นไปได้ว่าสิ่งของส่วนใหญ่ที่เป็นของฟาโรห์เนเฮซีที่กล่าวถึงในบันทึกพระนามแห่งตูริน อันที่จริงแล้วเป็นของเจ้าชายฮิกซอสพระองค์ดังกล่าว

## พระราชประวัติ
ในการทบทวนเกี่ยวกับยุคสมัยระหว่างกลางที่สอง นักไอยคุปต์วิทยา คิม ไรโฮลต์ ได้เสนอว่า ฟาโรห์เนเฮซีเป็นพระราชโอรสและผู้สืบราชบัลลังก์ของฟาโรห์เชชิ ซึ่งพระราชมารดาของฟาโรห์เนเฮซีเป็นสตรีชาวนิวเบียมีพระนามว่า ทาติ นักไอยคุปต์วิทยา ดาร์เรล เบเกอร์ ซึ่งเห็นด้วยกับข้อคิดเห็นดังกล่าว และยังเสนออีกว่าพระนางทาติน่าจะทรงเป็นชาวนิวเบียหรือทรงมีเชื้อสายชาวนิวเบีย ดังนั้นพระนาม "เนเฮซี" จึงมีความหมายว่า "ชาวนิวเบีย" นอกจากนี้ เนื่องจากพระองค์ทรงมีความเกี่ยวข้องกับฟาโรห์เชชี ซึ่งเชื่อกันว่าพระองค์ทรงมีพระชาติกำเนิดจากคานาอัน จึงทำให้เชื่อว่าฟาโรห์เนเฮซีทรงมีเชื้อสายคานาอันด้วยเช่นกัน

ตราประทับสคารับที่ค้นพบจำนวน 4 ชิ้น รวมถึงชิ้นหนึ่งจากเซมนาในนิวเบีย และอีกสามชิ้นที่ไม่ทราบแหล่งที่มา ชี้ให้เห็นถึงการครองราชย์ร่วมกันชั่วคราวกับพระราชบิดาของพระองค์ นอกจากนี้ ตราประทับสคารับชิ้นหนึ่งระบุว่าฟาโรห์เนเฮซีเป็น "พระราชโอรสแห่งกษัตริย์" และตราประทับอีก 22 ชิ้นระบุว่าเป็น "พระราชโอรสพระองค์โตแห่งกษัตริย์" ดังนั้น ไรโฮลต์และเบเกอร์จึงมีความเห็นว่า ฟาโรห์เนเฮซีทรงได้เป็นรัชทายาทหลังจากการสิ้นพระชนม์ของพระเชษฐา คือ เจ้าชายอิปกู

มันเฟรด บีตัก และเยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธ เชื่อว่าฟาโรห์เนเฮซีเป็นผู้ปกครองพระองค์ที่สองของราชวงศ์ที่สิบสี่ โดยบีตักยังเสนอเพิ่มเติมว่าพระราชบิดาของพระองค์อาจทรงเป็นนายทหารหรือผู้ปกครองชาวอียิปต์ ซึ่งได้สถาปนาอาณาจักรอิสระที่มีศูนย์กลางอยู่ที่อวาริส อาณาจักรดังกล่าวควบคุมบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ทางตะวันออกเฉียงเหนือ โดยอยู่ในช่วงเวลาเดียวกับราชวงศ์ที่สิบสาม

## รัชสมัย
ตามความเห็นของนักไอยคุปต์วิทยาชาวออสเตรีย มันเฟรด บีตัก อาณาจักรของราชวงศ์ที่สิบสี่ของฟาโรห์เนเฮซีถูกสถาปนาขึ้นในช่วงปลายสมัยราชวงศ์ที่สิบสาม ประมาณหรือหลังจากปี 1710 ก่อนคริสตกาลเล็กน้อย เนื่องจากการเสื่อมอำนาจอย่างช้า ๆ ของราชวงศ์ที่สิบสาม หลังจากเหตุการณ์ดังกล่าว จึง "ไม่มีผู้ปกครองเพียงพระองค์เดียวที่สามารถควบคุมอียิปต์ทั้งหมดได้" จนกระทั่งฟาโรห์อาห์โมสที่ 1 ทรงสามารถยึดครองเมืองอวาริสได้ ในอีกความเห็นหนึ่ง ไรโฮลต์เชื่อว่าราชวงศ์ที่ถูกสถาปนาขึ้นก่อนหน้ารัชสมัยของฟาโรห์เนเฮซีประมาณหนึ่งศตวรรษ คือราวปี 1805 ก่อนคริสตกาล ในสมัยของฟาโรห์โซเบคเนเฟรู เนื่องจากราชวงศ์ที่สิบสามปกครองต่อเนื่องโดยตรงจากราชวงศ์ที่สิบสอง เขาจึงเสนอว่าการสถาปนาของราชวงศ์ที่สิบสี่เป็นจุดเริ่มต้นของการแบ่งชราชวงศ์ที่สิบสองและสิบสามในประวัติศาสตร์อียิปต์โบราณ

พระราชอำนาจของฟาโรห์เนเฮซีอาจ "ครอบคลุมบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ฝั่งตะวันออก ตั้งแต่ตัลลุลมิกดามไปจนถึงตัลฮะบูวะฮ์ (ซึ่งปรากฏพระนามของพระองค์ในพื้นที่บริเวณดังกล่าว)" อย่างไรก็ตาม การนำอนุสาวรีย์เก่ามาใช้ซ้ำและการขุดหินจากสิ่งก่อสร้างเดิมทำให้หลักฐานต่าง ๆ ดูซับซ้อน เมื่อพิจารณาว่าหลักฐานที่พบในตำแหน่งดั้งเดิมจริง ๆ มีเพียงจากตัลฮะบูวะฮ์และตุลลุฎฎ็อบอะฮ์ อาณาจักรของพระอาจมีขนาดเล็กกว่าที่คาดไว้มาก

หลังจากการสวรรคตของฟาโรห์เนเฮซี ราชวงศ์ที่สิบสี่ก็ยังคงปกครองบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ของอียิปต์ล่าง โดยมีผู้ปกครองหลายพระองค์ที่ครองราชย์ช่วงระยะเวลาสั้น ๆ จนกระทั่งประมาณปี 1650 ก่อนคริสตกาล เมื่อราชวงศ์ที่สิบห้าของชาวฮิกซอสเข้ายึดครองพื้นที่ดังกล่าว ดูเหมือนว่าฟาโรห์เนเฮซีจะยังคงเป็นที่จดจำหลังจากสวรรคตไปแล้วเป็นเวลานาน เนื่องจากมีสถานที่หลายแห่งในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ฝั่งตะวันออกที่ใช้ชื่อ เช่น "คฤหาสน์ของพีเนห์ซี" และ "สถานที่ของพีเนห์ซีชาวเอเชีย" โดยพีเนห์ซีเป็นรูปแบบการออกเสียงพระนามเนเฮซีในภาษาอียิปต์ยุคหลัง

## หลักฐานทางโบราณคดี

แม้ว่าฟาโรห์เนเฮซีจะทรงครองราชย์เป็นระยะเวลาสั้นมาก เพียงประมาณหนึ่งปี แต่พระองค์กลับทรงเป็นผู้ปกครองของราชวงศ์ที่สิบสี่ที่ปรากฏหลักฐานยืนยันมากที่สุด พระนาม "เนเฮซี" ปรากฏพร้อมตำแหน่งหลายตำแหน่ง เช่น "พระราชโอรสแห่งกษัตริย์" "พระราชโอรสพระองค์โต/ผู้อาวุโสแห่งกษัตริย์" หรือ "กษัตริย์" นอกจากนี้ พระนามเนเฮซียังสามารถเขียนได้หลายรูปแบบ ทำให้อนุสาวรีย์ต่าง ๆ อาจเป็นของบุคคลเดียวกัน หรืออาจเป็นของบุคคลถึงสามคนที่ต่างกันก็ได้ โดยหลักฐานส่วนใหญ่ถูกพบในบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ในอียิปต์ล่าง

### อียิปต์ล่าง
ปรากฏหลักฐานของฟาโรห์เนเฮซีเป็นโบราณวัตถุร่วมสมัยจำนวนมาก โดยเฉพาะตราประทับสคารับ นอกจากนี้ ยังมีส่วนของเสาโอเบลิสก์จากวิหารของเทพเซธที่ราอาฮู ซึ่งปรากฏพระนามของพระองค์พร้อมข้อความว่า พระราชโอรสพระองค์โตแห่งกษัตริย์

#### ตุลลุฎฎ็อบอะฮ์ (อวาริส)
ยังพบหลักฐานของฟาโรห์เนเฮซี ซึ่งเป็นชิ้นส่วนภาพสลักนูนต่ำสองชิ้นที่จารึกพระนามของกษัตริย์ ซึ่งถูกขุดพบที่ตุลลุฎฎ็อบอะฮ์ในช่วงกลางทศวรรษ 1980

#### ตัลฮะบูวะฮ์ (ทจารู)
มีการค้นพบจารึกหินอีกสองชิ้นจากตัลฮะบูวะฮ์ (หรือเมืองทจารูโบราณ) โดยชิ้นหนึ่งขารึกพระนามประสูติของฟาโรห์เนเฮซี และอีกชิ้นจารึกพระนามครองราชย์ "อาเซห์เร" การค้นพบดังกล่าวทำให้สามารถเชื่อมโยงพระนาม "เนเฮซี" กับพระนามครองราชย์ "อาเซห์เร" (ˁ3-sḥ-Rˁ)” ได้ ก่อนหน้านี้ "อาเซห์เร" เคยถูกเข้าใจว่าเป็นพระนามของผู้ปกครองชาวฮิกซอส

ในปี ค.ศ. 2005 มีการค้นพบจารึกหินอีกชิ้นหนึ่งของฟาโรห์เนเฮซีในเมืองป้อมปราการทจารู ซึ่งเคยเป็นจุดเริ่มต้นของ "เส้นทางแห่งฮอรัส" ถนนสายดังกล่าวเป็นถนนสายสำคัญที่เชื่อมอียิปต์ออกไปสู่คานาอัน จารึกหินนี้แสดงภาพ "พระราชโอรสแห่งกษัตริย์ เนเฮซี" ทรงกำลังถวายเครื่องบูชา (น้ำมัน) แด่เทพบาเนบดเจเดต และยังมีจารึกกล่าวถึง "ทานี" ซึ่งมีพระยศเป็นพระขนิษฐาแห่งกษัตริย์อีกด้วย สตรีที่มีชื่อและตำแหน่งดังกล่าวยังปรากฏในแหล่งข้อมูลอื่น ๆ ในช่วงสมัยของผู้ปกครองชาวฮิกซอสพระนามว่า อะโพฟิส (เมื่อราว 1580 ปีก่อนคริสตกาล) ดาฟนา เบน-ทอร์ ผู้ศึกษาตราประทับสคารับของฟาโรห์เนเฮซี สรุปว่าตราที่กล่าวถึง "พระราชโอรสแห่งกษัตริย์ เนเฮซี" มีรูปแบบแตกต่างจากตราที่กล่าวถึงเนเฮซีที่เป็นฟาโรห์ ดังนั้นจึงมีความเป็นไปได้ว่า "เนเฮซี พระราชโอรสแห่งกษัตริย์" อาจเป็นบุคคลคนละบุคคลกับฟาโรห์เนเฮซีที่รู้จักกันดี ในกรณีนี้ เนเฮซีผู้เป็นฟาโรห์ยังคงเป็นผู้ปกครองช่วงต้นสมัยราชวงศ์ที่สิบสี่ แต่หลักฐานบางส่วนที่เคยเชื่อว่าเป็นของพระองค์ แท้จริแล้วงอาจเป็นของเจ้าชายชาวฮิกซอส

#### ตัลลุลมิกดาม
ที่ตัลลุลมิกดาม พบรูปสลักในอิริยาบถนั่ง (ในบริบททางโบราณคดีแบบทุติยภูมิ) ซึ่งอาจเป็นของฟาโรห์เนเฮซี และจารึกข้อความไว้ว่า "เทพเซธ เจ้าแห่งอวาริส" บ่งชี้ถึงที่ตั้งดั้งเดิมของรูปสลักดังกล่าว ต่อมารูปสลักถูกยึดไปใช้ใหม่โดยฟาโรห์เมอร์เนพทาห์จากราชวงศ์ที่สิบเก้า และอาจถูกย้ายไปยังเมืองทานิสในสมัยราชวงศ์ที่ยี่สิบเอ็ด เมื่อมีการเคลื่อนย้ายอนุสาวรีย์จากเมืองพี-แรเมซีส (อวาริส)

### หลักฐานทางโบราณคดีที่ไม่ร่วมสมัย

#### บันทึกพระนามแห่งตูริน
ใน**บันทึกพระนามแห่งตูริน (คอลัมน์ที่ 9 บรรทัดที่ 1)** บันทึกไว้ว่า "**กษัตริย์แห่งสองแผ่นดิน เนเฮซี ครองราชย์ 0 ปี x เดือน 3 วัน**" โดยไม่ได้เริ่มต้นคอลัมน์ด้วยราชวงศ์ใหม่ และมีผู้สืบทอดพระราชบัลลังก์ ซึ่งปรากฏพระนามที่ไม่แน่ชัดว่า "คาติรา" (คอลัมน์ที่ 9 บรรทัดที่ 2) ซึ่งเชื่อว่าอาจเป็นการสะกดพระนามผิดจากพระนาม "คาเครูรา" ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม บันทึกพระนามดังกล่าวชี้ให้เห็นว่าฟาโรห์เนเฮซีทรงครองราชย์เป็นระยะเวลาไม่ถึงหนึ่งปี และตามการตีความบันทึกพระนามแห่งตูรินครั้งล่าสุดของไรโฮลต์ พระนามของฟาโรห์เนเฮซีปรากฏอยู่ในคอลัมน์ที่ 9 เป็นลำดับแรก (การอ่านบันทึกพระนามของการ์ดิเนอร์ คอลัมน์ที่ 8 บรรทัดที่ 1) และเป็นฟาโรห์พระองค์แรกของราชวงศ์ที่สิบสี่ที่ยังคงหลงเหลือพระนามอยู่ในบันทึกพระนามนี้

## ดูเพิ่ม

* รายพระนามฟาโรห์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์ที่สิบสี่