ไปรษณีย์ไทย (บริษัท)

thumb|160px|ตราสัญลักษณ์บริษัทไปรษณีย์ไทยเดิม

**บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด** (ปณท) เป็นหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ ในสังกัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม รับผิดชอบเกี่ยวกับกิจการไปรษณีย์ของประเทศไทย ซึ่งแปรรูปมาจากการสื่อสารแห่งประเทศไทย (ก.ส.ท.)

## ประวัติ
### ยุคเริ่มก่อตั้ง
thumb|ที่ทำการไปรษณีย์แห่งแรกในกรุงเทพฯ สร้างเมื่อปี 2426
ระบบไปรษณีย์ของประเทศไทย เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยหน่วยงานที่รับผิดชอบกิจการไปรษณีย์ในสมัยแรกคือ **[[กรมไปรษณีย์โทรเลข|กรมไปรษณีย์]]** เปิดให้บริการเป็นครั้งแรก ณ วันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2426 มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่ไปรษณียาคาร ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาใกล้ปากคลองโอ่งอ่าง ปัจจุบันรื้อทิ้งเพื่อสร้างสะพานพระปกเกล้า

ในระยะแรกที่ให้บริการ ครอบคลุมเฉพาะกรุงเทพเท่านั้น เมื่อ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2428 จึงเริ่มขยายไปต่างจังหวัดโดยเปิดที่ทำการไปรษณีย์ที่สมุทรปราการและนครเขื่อนขันธ์ (พระประแดงในปัจจุบัน) และขยายต่อจนถึงเชียงใหม่ในเดือนตุลาคมของปีเดียวกัน ส่วนบริการไปรษณีย์ระหว่างประเทศ เริ่มเมื่อ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2428 หลังประเทศไทยเข้าเป็นสมาชิกสหภาพไปรษณีย์สากล

thumb|บุรุษไปรณีย์สยามของกรมไปรษณีย์ เปิดให้บริการเป็นครั้งแรก
ในปี พ.ศ. 2441 กรมไปรษณีย์ได้เปลี่ยนชื่อเป็น **[[กรมไปรษณีย์โทรเลข]]** หลังจากมีการควบรวมกรมไปรษณีย์เข้ากับ**กรมโทรเลข** ซึ่งดูแลงานด้านโทรเลข เมื่อ พ.ศ. 2483 ได้มีการเปิด **[[อาคารไปรษณีย์กลาง|ที่ทำการไปรษณีย์กลาง]]** ขึ้นบนถนนเจริญกรุง เขตบางรัก และใช้เป็นที่ทำการของกรมไปรษณีย์โทรเลข

### ยุครัฐวิสาหกิจ
เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2520 ได้แยกงานบางส่วนออกจากกรมไปรษณีย์โทรเลข และจัดตั้งมาเป็นรัฐวิสาหกิจ ใช้ชื่อว่า **[[กสท โทรคมนาคม|การสื่อสารแห่งประเทศไทย]]** (กสท)

และเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2546 มีการปรับโครงสร้างอีกครั้งตามนโยบายแปรรูปรัฐวิสาหกิจ โดยแยกการสื่อสารแห่งประเทศไทย ออกเป็น **บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด** (ปณท) และ**[[กสท โทรคมนาคม|บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)]] **โดยไปรษณีย์ไทยดูแลบริการด้านไปรษณีย์ทั้งหมด รวมถึงรับจ้างให้บริการโทรเลขจาก กสท โทรคมนาคม จนถึงวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2551

## สินค้าและบริการ ของ บริษัทไปรษณีย์ไทย
* บริการไปรษณีย์ เช่น  ไปรษณีย์ในประเทศ และ ไปรษณีย์ระหว่างประเทศ
* บริการขนส่ง  เช่น  ไปรษณีย์ด่วนพิเศษ  โลจิสโพสต์  พัสดุไปรษณีย์  ไปรษณีย์ครบวงจร และ บริการกล่องเหมาจ่าย
* บริการการเงิน เช่น ธนาณัติออนไลน์ บริการชำระเงินผ่านบริการไปรษณีย์ ฯลฯ
* บริการค้าปลีก เช่น อร่อยทั่วไทย สั่งได้ที่ไปรษณีย์ 
* สินค้าไปรษณีย์ เช่น กล่อง ซอง ของที่ระลึก 
* ตราไปรษณียากรและสิ่งสะสม (แสตมป์)
* น้ำดื่มไปร (Prai Water)

## ที่ทำการไปรษณีย์
[150px|thumb|ปณฝ.[ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ]]
ที่ทำการไปรษณีย์เคยมีการให้บริการด้านโทรเลขด้วย ดังนั้นในอดีตจึงใช้คำว่า **ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข** แทน แต่หลังจากที่งานด้านโทรเลขแยกไปอยู่กับ กสท โทรคมนาคม จึงเปลี่ยนมาใช้ชื่อว่า **ที่ทำการไปรษณีย์** ที่ทำการไปรษณีย์มีหลายประเภท ขึ้นอยู่กับหน้าที่และบริการของแต่ละแห่ง ตัวอย่างเช่น
* **ศูนย์ไปรษณีย์ (ศป., mail centre)** มีหน้าที่หลักคือ รวบรวมจดหมาย และพัสดุจากที่ทำการไปรษณีย์ต่าง&nbsp;ๆ มาคัดแยก และ**ส่งต่อ** หมายถึงส่งไปที่ทำการปลายทาง หรือส่งต่อไปภูมิภาคอื่น&nbsp;ๆ ทางรถยนต์ รถไฟ หรือ เครื่องบิน ตัวอย่างเช่น *ศูนย์ไปรษณีย์กรุงเทพ* ตั้งอยู่ใกล้สถานีรถไฟหัวลำโพง เป็นต้น
* **ศูนย์รับฝากไปรษณีย์จำนวนมาก (ศฝ., bulk mail centre)** คือไปรษณีย์ที่เน้นรับจดหมายจากหน่วยงานต่าง&nbsp;ๆ ที่มีไปรษณีย์ภัณฑ์จำนวนมากแล้วส่งต่อไปยังศูนย์ไปรษณีย์
* **ที่ทำการไปรษณีย์ศูนย์กลางจ่าย (ปณศ., delivery post office)** หรือ **ที่ทำการไปรษณีย์รับจ่าย (ปณจ.)** มีหน้าที่ **รับฝาก** คือ รวบรวมจดหมายจากตู้ไปรษณีย์และจากประชาชนที่มาฝากส่งที่ไปรษณีย์แล้ว **ส่งต่อ** ไปยังศูนย์ไปรษณีย์ และ **นำจ่าย** คือรับจดหมายที่มีปลายทางในเขตที่รับผิดชอบจากศูนย์ไปรษณีย์ให้บุรุษไปรษณีย์ไปส่งตามที่อยู่ ที่ทำการลักษณะนี้มักมีรหัสไปรษณีย์ที่ลงท้ายด้วยเลขศูนย์
* **ที่ทำการไปรษณีย์รับฝาก (ปณฝ., non-delivery post office)** มีหน้าที่ **รับฝาก** คือ รับจดหมายจากประชาชนที่มาใช้บริการที่ไปรษณีย์หรือจากตู้ไปรษณีย์เท่านั้น มักมีรหัสไปรษณีย์ที่ลงท้ายด้วยเลขอื่นที่ไม่ใช้ศูนย์
* **ที่ทำการไปรษณีย์สาขา (ปณส., branch post office)** หน้าที่คล้าย ปณฝ. แต่ขึ้นกับ ปณจ. แทนที่จะทำงานเป็นเอกเทศ จดหมายที่รวบรวมได้ทั้งหมดจะส่งต่อไปยัง ปณจ. ต้นสังกัดอีกทีหนึ่ง ไม่มีรหัสไปรษณีย์ของตัวเอง (ใช้รหัสของ ปณจ. ต้นสังกัด) และไม่เปิดให้บริการบางประเภท เช่น บริการรับชำระเงิน เป็นต้น
* **ที่ทำการไปรษณีย์อนุญาต (ปณอ., licensed post office)** มีทั้งประเภท **รับจ่าย** (หน้าที่เหมือน ปณจ.) และ **รับฝาก** (เหมือน ปณฝ.) แต่บริหารโดยหน่วยงานอื่นของรัฐ หรือ เอกชน ตัวอย่าง เช่น ไปรษณีย์ของชุมชนที่อยู่บนเกาะต่าง&nbsp;ๆ ไปรษณีย์ในสถานศึกษา หน่วยงานราชการ หน่วยงานทหาร บางแห่ง เป็นต้น ไปรษณีย์ดังกล่าวจะใช้ชื่อ ปณจ. ในท้องที่ ตามด้วยตัวเลขสามหลัก เริ่มนับจาก 101 ตัวอย่างเช่น ไปรษณีย์รองเมือง 102 ตั้งอยู่ภายในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ เขตปทุมวัน ซึ่งมี ปณจ. รองเมือง รับผิดชอบนำจ่ายไปรษณีย์ภัณฑ์ในท้องที่ สำหรับ ปณอ. รับจ่าย จะมีรหัสไปรษณีย์ของตัวเอง ส่วน ปณอ. รับฝาก จะใช้รหัสไปรษณีย์ของ ปณจ. ที่รับผิดชอบ
* **ที่ทำการไปรษณีย์ชั่วคราว (ปณค., temporary post office)** เป็นที่ทำการที่เปิดขึ้นชั่วคราวตามงานต่าง&nbsp;ๆ เช่น งานกาชาด งานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ฯลฯ ให้บริการรับฝากไปรษณีย์ภัณฑ์ นิยมใช้รหัสไปรษณีย์ชอง ปณจ. ท้องที่
* **ที่ทำการไปรษณีย์รถยนต์ (ปณย., mobile post office)** เป็นที่ทำการที่อยู่บนรถบัสขนาดเล็ก ออกวิ่งไปจอดให้บริการตามจุดต่าง&nbsp;ๆ ซึ่งในแต่ละวันสามารถออกให้บริการได้หลายจุด ให้บริการรับฝากไปรษณีย์ภัณฑ์

ในอดีตประเทศไทยยังเคยมีที่ทำการไปรษณีย์รถไฟด้วย แต่ปัจจุบันยกเลิกแล้ว
สำหรับบริษัทเอกชนที่ให้บริการรับฝากไปรษณีย์แต่ไม่เป็นสถานะที่ทำการไปรษณีย์อนุญาต จะเรียกว่า **ผู้รวบรวมไปรษณีย์** ซึ่งต้องมีการจดทะเบียนอย่างถูกต้องกับ ปณท.

ในอดีตสมัยที่เป็น กรมไปรษณีย์โทรเลข และการสื่อสารแห่งประเทศไทย ชื่อประเภทของที่ทำการไปรษณีย์ข้างบนใช้ชื่อว่า *ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข* แทน *ที่ทำการไปรษณีย์* เช่น ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลขรับจ่าย (ปทจ.) ยกเว้นที่ทำการไปรษณีย์รถยนต์ ในอดีตเรียก ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลขเคลื่อนที่ (ปทค.) ส่วนที่ทำการไปรษณีย์โทรเลขชั่วคราวใช้ชื่อย่อเป็น ปทช.

## การเช็คพัสดุ EMS ผ่านระบบออนไลน์
ปัจจุบันการขนส่งได้รับความนิยมโดยมีปัจจัยหลักมาจากธุรกิจการซื้อขายของออนไลน์ แน่นอนว่าไปรษณีย์ไทยได้พัฒนาระบบการตรวจสอบพัสดุธรรมดา และแบบส่งด่วน ให้ลูกค้าได้ทำการเช็คสถานะสิ่งของจัดส่ง ซึ่งเป็นระบบที่ได้รับความนิยม ช่วยยกระดับความเชื่อมั่นในการขนส่งได้เป็นอย่างดี

## ศูนย์ไปรษณีย์ไทย
[300px|thumb|right|[อาคารไปรษณีย์กลาง บางรัก]]
300px|thumb|right|ศูนย์ไปรษณีย์กรุงเทพ ด้านข้าง
300px|thumb|right|ศูนย์ไปรษณีย์กรุงเทพ ด้านหน้า
นอกจากบริษัทไปรษณีย์ไทยแล้ว ทางบริษัทได้จัดตั้งศูนย์กระจายไปรษณีย์ 20 แห่งดังนี้

* กรุงเทพมหานคร - ปริมณฑล :
** ศูนย์หลักสี่
** ศูนย์กรุงเทพ
** ศูนย์ด่วนพิเศษ
** ศูนย์สุวรรณภูมิ
* ภาคกลาง - ภาคตะวันออก :
** ศูนย์ศรีราชา
** ศูนย์ราชบุรี
** ศูนย์อยุธยา
** ศูนย์กบินทร์บุรี

* ภาคเหนือ :
** ศูนย์เด่นชัย
** ศูนย์ลำพูน
** ศูนย์พิษณุโลก
** ศูนย์นครสวรรค์
* ภาคอีสาน :
** ศูนย์อุดรธานี
** ศูนย์ขอนแก่น
** ศูนย์นครราชสีมา
** ศูนย์อุบลราชธานี
** ศูนย์สกลนคร
* ภาคใต้ :
** ศูนย์หาดใหญ่
** ศูนย์ทุ่งสง
** ศูนย์ชุมพร

## รางวัล

## ดูเพิ่ม
* ไปรษณีย์
* ที่ทำการไปรษณีย์
* โรงเรียนการไปรษณีย์
* ไปรษณียาคาร
* อาคารไปรษณีย์กลาง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 

หมวดหมู่:การสื่อสารในประเทศไทย
หมวดหมู่:หน่วยงานของรัฐบาลไทยในเขตหลักสี่
หมวดหมู่:ไปรษณีย์
หมวดหมู่:กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
หมวดหมู่:รัฐวิสาหกิจไทย
หมวดหมู่:บริษัทของไทย
หมวดหมู่:ธุรกิจการสื่อสารในประเทศไทย
หมวดหมู่:บริษัทไทยที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2546