เจ้าพระยามุขมนตรี (อวบ เปาโรหิตย์)

**มหาอำมาตย์โท เจ้าพระยามุขมนตรี** นามเดิม **อวบ** ผู้ได้รับพระราชทานนามสกุล "**เปาโรหิตย์**" (Paurohitya) เป็นขุนนางชาวสยาม ได้ดำรงตำแหน่งสำคัญ เช่น ปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย สมุหพระนครบาล องคมนตรี 

## ประวัติ
เจ้าพระยามุขมนตรี มีนามเดิมว่า**อวบ** เป็นบุตรขุนศรีธรรมราช (สมบุญ) กับท่านน้อย ซึ่งเป็นเชื้อสายของพระมหาราชครูปุโรหิตาจารย์ (บุญรอด) เกิดเมื่อวันศุกร์ แรม 10 ค่ำ เดือน 7 ปีชวด ตรงกับวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2419 ได้เข้าเรียนหนังสือที่วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหารและที่พระตำหนักสวนกุหลาบ จนจบประโยค 2 โดยสอบไล่ได้รับรางวัลที่ 1 และได้รับประกาศนียบัตรชั้นเปรียญพิเศษของคณะศึกษาการปกครอง มณฑลอยุธยาและปราจีน ในปี พ.ศ. 2450

พ.ศ. 2435 เริ่มเข้ารับราชการเป็นเสมียนในกระทรวงยุติธรรม ถึงปี พ.ศ. 2439 ได้อุปสมบท ณ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร โดยมีสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นพระอุปัชฌาย์ หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตร เป็นพระกรรมวาจาจารย์ อุปสมบทอยู่ 10 เดือนจึงลาสิกขา 

พ.ศ. 2439 เข้ารับราชการเป็นเสมียนจัตวาในกระทรวงมหาดไทย วันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2440 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น*หลวงพัฒนกิจวิจารณ์* ตำแหน่ง ผู้ตรวจการกองเทศาภิบาลมณฑลกรุงเก่า ถือศักดินา 400 แล้วเลื่อนเป็น *พระวิเศษไชยชาญ* ผู้ว่าราชการเมืองอ่างทอง ถือศักดินา 3000 เมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2443 และ *พระยาอินทรวิชิต* เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2444 ต่อมาในวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2447 ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น *พระยาจ่าแสนบดีศรีบริบาล* เจ้ากรมมหาดไทยฝ่ายพลำพัง คงถือศักดินา 3,000

วันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2454 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าพระราชทานสัญญาบัตรให้เป็น *พระยากำแหงสงคราม รามราชภักดีพิริยพาห* ตำแหน่งข้าหลวงเทศาภิบาลสำเร็จราชการมณฑลนครราชสีมา ถือศักดินา 10,000 ถึงวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2456 ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น *พระยาราชนกูล วิบูลยภักดีพิริยพาห* ปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย คงถือศักดินา 10,000 และทรงตั้งเป็นองคมนตรีเมื่อวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2458 ได้ทำหน้าที่เป็นพระยายืนชิงช้าในพระราชพิธีตรียัมพวาย ตรีปวาย(พระราชพิธีโล้เสาชิงช้า)ในปี พ.ศ. 2458

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงตั้งท่านเป็นผู้แทนรัฐบาลสยาม ณ คณะข้าหลวงใหญ่ฝรั่งเศส-สยามประจำแม่น้ำโขงตั้งแต่วันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2470 ท่านก็ได้ปฏิบัติราชการได้โดยเรียบร้อยตามพระราชประสงค์ วันศุกร์ที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472 จึงทรงโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็นเจ้าพระยา มีราชทินนามว่า*เจ้าพระยามุขมนตรี ศรีสมุหนครบาล ราชบทมาลยมหาสวามิภักดิ์ บริรักษ์เทพธานีนิกรเกษม เปรมเปาโรหิตยาภิชาต ไตรโลกยนาถสรณธาดา มหามาตยาธิบดี อภัยพีริยบรากรมพาหุ* ถือศักดินา 10,000

เจ้าพระยามุขมนตรี ปฏิบัติราชการจนกระทั่งเกษียณอายุและรับพระราชทานบำนาญในปี พ.ศ. 2475

เจ้าพระยามุขมนตรี ป่วยเป็นฝีผักบัวและปอดบวม ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2476 สิริอายุได้ 58 ปี ได้รับพระราชทานโกศแปดเหลี่ยม ชั้นรอง 2 ชั้น ฉัตรเบญจา 4 คัน ผ้าไตร 3 ไตร เป็นเกียรติยศ

## ครอบครัว
เจ้าพระยามุขมนตรี สมรสกับคุณหญิงล้วน ธิดาหลวงวารีราชายุกติ (เจ้าสัวโป๊) กับนางเสงี่ยมโปษยานนท์ มีบุตรหลายคน เช่น นายศรีศุกร์ เปาโรหิตย์ นายประโพธ เปาโรหิตย์ เป็นต้น

## ยศ
### ยศพลเรือน
* มหาอำมาตย์ตรี
* 11 กันยายน พ.ศ. 2458 มหาอำมาตย์โท

### ยศเสือป่า
* – นายหมู่ใหญ่
* 3 มกราคม 2456 – นายกองตรี
* 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2466 – นายกองโท

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

* พ.ศ. 2452 - เข็มพระชนมายุสมมงคล ชั้นที่ 3 (เงิน)

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
*  :
** พ.ศ. 2472 - 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 2

## อ้างอิง
;เชิงอรรถ

;บรรณานุกรม

* 

หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 6
หมวดหมู่:ปลัดกระทรวงมหาดไทยไทย
หมวดหมู่:ผู้ว่าราชการจังหวัดอ่างทอง
หมวดหมู่:นักกฎหมายชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ว.ป.ร.3
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ป.ป.ร.3
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคปอดบวม
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตสัมพันธวงศ์