นกกินปลีท้ายทอยน้ำเงิน

thumb|220px|ภาพวาดประกอบนกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินตัวผู้ (ขวา) และตัวเมีย (ซ้าย)

**นกกินปลีท้ายทอยน้ำเงิน** (; ) เป็นนกชนิดเดียวในสกุล ***Kurochkinegramma*** ของวงศ์นกกินปลี พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตั้งแต่พม่า ไปจนถึงเกาะสุมาตราและเกาะบอร์เนียว ถิ่นอาศัยตามธรรมชาติ อยู่ในป่าแถบพื้นที่ราบชุ่มชื้นของบริเวณกึ่งเขตร้อนหรือเขตร้อน

## อนุกรมวิธาน
ผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในพ.ศ. 2554 ได้รับการจัดให้นกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินอยู่ในสกุล *[[Arachnothera]]* ต่อมามีการศึกษาในพ.ศ. 2560 ดำเนินการโดยผู้เขียนบางคนในคณะศึกษาก่อนหน้า ซึ่งพบข้อมูลเพิ่มเติมที่ว่า นกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินมีตำแหน่งสายวิวัฒนาการที่แยกออกจากชนิดอื่นในสกุล *Arachnothera* มานานแล้ว (basal) ซึ่งก่อนหน้านี้นกชนิดนี้เคยจัดอยู่ในสกุล *Hypogramma* (ในชื่อเดิม *Hypogramma hypogrammicum*) จนกระทั่งพบว่าชื่อสกุลดังกล่าวได้ถูกใช้ไปแล้วในอันดับผีเสื้อ

### ชนิดย่อย
นกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินที่มีมากกว่า 5 ชนิดย่อยที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป ในประเทศไทยพบ 2 ชนิดย่อยคือ *K. h. lisettae* ซึ่งพบครั้งแรกที่ประเทศเวียดนาม และ *K. h.* nuchale

* ***Kurochkinegramma hypogrammicum hypogrammicum*** — กระจายพันธุ์ในเกาะสุมาตราและเกาะบอร์เนียว
* ***Kurochkinegramma hypogrammicum lisettae*** (Delacour) — พบที่ทางใต้ของจีน (ทางตะวันตกของมณฑลยูนนาน) ไปจนถึงพม่าตอนเหนือ ภาคเหนือของประเทศไทย ตลอดจนประเทศลาวและเวียดนาม
* ***Kurochkinegramma hypogrammicum mariae*** — พบในกัมพูชาและเวียดนามตอนใต้
* ***Kurochkinegramma hypogrammicum nuchale*** (Blyth) — อาศัยในทางใต้ของพม่า ตลอดไปยังภาคใต้ของประเทศไทย จนสุดคาบสมุทรมลายู
* ***Kurochkinegramma hypogrammicum natunense*** — พบเฉพาะบนเกาะนาตูนา ในหมู่เกาะรีเยา

## ลักษณะทางกายวิภาค
แม้ว่านกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินเป็นนกขนาดเล็กมาก (15 เซนติเมตร) แต่มีขนาดใหญ่กว่า และมีจะงอยปากที่จะงอยปากสั้นที่สุดในบรรดานกกินปลีชนิดอื่น ๆ นกตัวผู้และนกตัวเมียมีสีต่างกัน คือ นกตัวผู้ มีหลังและลำตัวด้านบนสีเขียวไพลแกมน้ำตาล (สีเขียวมะกอก) เฉพาะตัวผู้ที่ท้ายทอยและตะโพกมีแถบสีน้ำเงินแกมม่วงเหลือบเป็นมัน ที่สามารถมองเห็นได้ง่ายในความมืดทึบของป่าทึบ ลำตัวด้านล่างเหลืองอ่อนมีลายขีดขนาดใหญ่สีคล้ำคล้ายนกปลีกล้วยลาย แต่ขนาดเล็กและจะงอยปากสั้นกว่าและโค้งเล็กน้อย ส่วนตัวเมียไม่มีสีม่วงน้ำเงินที่ท้ายทอยและตะโพก

ไข่สีเทา มีลายสีม่วงดำ ขนาดของไข่โดยเฉลี่ย กว้าง 13.2 ยาว 18.0 มิลลิเมตร

## พฤติกรรม

### การหาอาหาร
เช่นเดียวกับนกกินปลีอื่น ๆ นกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินร้องเรียกเสียงดัง แรง และต่อเนื่องเป็นจังหวะขณะที่มันออกหาอาหาร แต่ขณะเกาะคอนมักแผ่และกระดกขนหาง ซึ่งต่างจากนกกินปลีอื่น ๆ ที่ไม่มีพฤติกรรมดังกล่าว

โดยทั่วไปนกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินกินแมลงเป็นอาหาร ในปริมาณพอ ๆ กับหรือมากกว่ากินน้ำหวานจากดอกไม้ บางครั้งพบหากินในฝูงแบบคละชนิด ล่าแมงมุมขนาดเล็กเช่นเดียวกับนกปลีกล้วยทั่วไป มักเกาะในที่รก

### การผสมพันธุ์
ผสมพันธุ์ได้เกือบตลอดทั้งปี ระหว่างเดือนธันวาคมของปีหนึ่งถึงเดือนตุลาคมของอีกปีหนึ่ง ทำรังเป็นรูปกระเปาะติดกับใบไม้ สูงจากพื้นดิน 6 เมตร รังมีไข่ 2–3 ฟอง

## ถิ่นที่อยู่อาศัยและการกระจายพันธุ์
นกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินอาศัยในป่าเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน ในประเทศจีนด้านตะวันตกเฉียงใต้ พม่า ไทย ลาว เวียดนาม มาเลเซีย เกาะสุมาตรา และเกาะบอร์เนียว ทั้งในป่าดิบชื้นและป่าดิบแล้ง ป่าโปร่ง และที่ราบชุ่มชื้น ที่มีความสูงไม่เกิน 900 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล ยังพบในสวนป่าปลูก และสวน ในประเทศไทยเป็นนกประจำถิ่น พบไม่บ่อยและมีประชากรไม่มากนัก พบทางภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ มีรายงานการพบที่ทุ่งนางพญา อุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง จังหวัดเพชรบูรณ์ และอุทยานแห่งชาติศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย รวมทั้งในเขตภาคอีสานตอนบนและภาคใต้

## นิเวศวิทยาและการอนุรักษ์
นกกินปลีท้ายทอยน้ำเงินจัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองของประเทศไทย ตั้งแต่ปี 2546 ในประเภทสัตวป่าจําพวกนกลำดับที่ 181

## อ้างอิง

## ลิ้งภายนอก
*Image at ADW 

ท้ายทอยน้ำเงิน
กินปลีท้ายทอยน้ำเงิน
กินปลีท้ายทอยน้ำเงิน
กินปลีท้ายทอยน้ำเงิน