ภาษาชูวัช

**ภาษาชูวัช** (ชูวัช: ,  , ) เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิก ใช้พูดในบริเวณเทือกเขายูรัลทางตอนกลางของรัสเซีย เป็นภาษาราชการของสาธารณรัฐชูวัชในประเทศรัสเซีย มีผู้พูดราว 2 ล้านคน ภาษานี้เป็นภาษาเดียวในสาขาOghur ในกลุ่มภาษาเตอร์กิกที่ยังมีผู้พูด ภาษาที่มีอิทธิพลต่อภาษาชูวัชได้แก่ ภาษาตาตาร์ ภาษากลุ่มฟินโน-อูกริก ภาษารัสเซีย ภาษามารี ภาษามองโกเลีย ภาษาอาหรับ และภาษาเปอร์เซีย 

แต่โบราณ ภาษาชูวัชเขียนด้วยอักษรออร์คอน เปลี่ยนเป็นอักษรอาหรับเมื่อเข้ารับอิสลาม เมื่อถูกยึดครองโดยมองโกเลีย ระบบการเขียนได้หายไป อักษรแบบใหม่ถูกประดิษฐ์ขึ้นโดย อีวาน ยาคอฟเลวิช ยาคอฟเลฟ ใน พ.ศ. 2416 จน พ.ศ. 2481 จึงเปลี่ยนมาเขียนด้วยอักษรซีริลลิก โดยใช้ตัวอักษรทั้งหมดจากชุดตัวอักษรรัสเซียและเพิ่มอักษรของตนเอง 4 ตัว: Ӑ, Ӗ, Ҫ และ Ӳ

## ประวัติ
ภาษาชูวัชเป็นภาษาแตกต่างจากภาษากลุ่มเตอร์กิกอื่นๆมากและไม่สามารถเข้าใจได้กับผู้พูดภาษากลุ่มเตอร์กิกอื่นๆคาดว่าภาษาแม่ของภาษานี้ที่ใช้พูดโดยชาวบุลการ์ในยุคกลางแตกต่างจากภาษากลุ่มเตอร์กิกสมัยใหม่อื่นๆและจัดเป็นภาษาพี่น้องของภาษาเตอร์กิกดั้งเดิมมากกว่าจะเป็นภาษาลูกหลาน ภาษาที่ใกล้เคียงที่สุดคือภาษาฮันนิกที่เป็นภาษาตายไปแล้ว ก่อนหน้านี้มีนักวิจารณ์เสนอว่าภาษาชูวัชไม่ใช่ภาษากลุ่มเตอร์กิกแต่เป็นกลุ่มภาษาฟินโน-ยูกริกที่ถูกทำให้เป็นแบบภาษากลุ่มเตอร์กิก
[thumb|right|220px|แสตมป์ของ[สหภาพโซเวียตแสดงภาพชาวชูวัช]]

## ระบบการเขียน
### ปัจจุบัน

**การทับศัพท์อักษรชูวัช</big>** 

### พ.ศ. 2416 - 2481
อักษรสำหรับภาษาชูวัชสมัยใหม่ปรับปรุงขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2416 โดยอีวาน ยาคอฟเลวิช ยาคอฟเลฟ

ใน พ.ศ. 2481 จึงปรับเปลี่ยนมาสู่รูปแบบที่ใช้ในปัจจุบัน

### ระบบก่อนหน้านี้
ระบบการเขียนที่เก่าแก่ที่สุดคืออักษรออร์คอนซึ่งหายสาบสูญไปเมื่อบริเวณนี้ได้รับอิทธิพลจากศาสนาอิสลามโดยหันมาใช้อักษรอาหรับแทน เมื่อชาวมองโกลรุกรานเข้ามา การเขียนจึงหยุดชะงักจนถึงสมัยซาร์ปีเตอร์มหาราช ชาวชูวัชต้องใช้ภาษารัสเซียในการศึกษา

## สัทวิทยา
### พยัญชนะ

*  สามารถออกเสียงเป็นหน่วยเสียงย่อยของ 

### สระ
รายงานจาก Krueger (1961) หน่วยเสียงของภาษาชูวัชเป็นไปตามนี้:

András Róna-Tas (1997) ได้เสนอหน่วยเสียงนี้กับข้อมูลเพิ่มเติมจาก Petrov (2001) ไว้ดังนี้

## สำเนียง
ภาษาชูวัชมีสองสำเนียงคือสำเนียงวิรยัลหรือสำเนียงบน (มีเสียง o และ u) กับสำเนียงอนาตรีหรือสำเนียงล่าง (ไม่มีเสียง o ใช่เสียง u แทน) ภาษาเขียนขึ้นกับทั้งสำเนียงบนและสำเนียงล่าง ภาษาตาตาร์และกลุ่มภาษาฟินนิกมีอิทธิพลต่อภาษาชูวัชเช่นเดียวกับภาษารัสเซีย ภาษามารี ภาษามองโกเลีย ภาษาอาหรับและภาษาเปอร์เซีย

## ไวยากรณ์
ภาษาชูวัชเป็นภาษารูปคำติดต่อ มีปัจจัยจำนวนมากแต่ไม่มีอุปสรรค คำคำหนึ่งอาจมีปัจจัยจำนวนมากและใช้ปัจจัยเพื่อสร้างคำใหม่ได้ หรือใช้เพื่อแสดงหน้าที่ทางไวยากรณ์ของคำคำนั้น
### นามและคุณศัพท์
คำนามภาษาชูวัชจะมีการลงท้ายเพื่อบอกบุคคลและความเป็นเจ้าของ มีปัจจัยของนามทั้งสิ้น 6 การก
### กริยา
คำกริยาของภาษาชูวัชแสดงบุคคล กาล มาลาและจุดมุ่งหมาย
### การเปลี่ยนเสียงสระ
เป็นหลักการที่พบได้ทั่วไปในรากศัพท์ของภาษาชูวัช ภาษาชูวัชแบ่งสระเป็นสองแบบคือสระหน้าและสระหลัง การเปลี่ยนเสียงสระอยู่บนหลักการว่าในคำคำหนึ่งจะไม่มีทั้งสระหลังและสระหน้าอยู่ด้วยกัน

คำประสมถือว่าเป็นคำเอกเทศคำหนึ่งที่ต้องคำนึงถึงการเปลี่ยนเสียงสระ แต่จะไม่ใช้การเปลี่ยนเสียงสระกับคำยืมจากภาษาอื่น และมีคำดั้งเดิมในภาษาชูวัชบางคำไม่เป็นไปตามกฎการเปลี่ยนเสียงสระ
### การเรียงคำ
เป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา
## คำศัพท์
ตัวเลข:
* 1 – пӗрре *pĕrre*, пӗр *pĕr*
* 2 – иккӗ *ikkĕ*, икӗ *ikĕ*, ик *ik*
* 3 – виҫҫӗ *vişşĕ*, виҫӗ *vişĕ*, виҫ *viş*
* 4 – тӑваттӑ *tăvattă*, тӑватӑ *tăvată*, тӑват *tăvat*
* 5 – пиллӗк *pillĕk*, пилӗк *pilĕk*
* 6 – улттӑ *ulttă*, , ултӑ *ultă*, , улт *ult*, /
* 7 – ҫиччӗ *şiccĕ*, , ҫичӗ *şicĕ*, , ҫич *şic*, 
* 8 – саккӑр *sakkăr*, , сакӑр *sakăr*, 
* 9 – тӑххӑр *tăhhăr*, тӑхӑр *tăhăr*
* 10 – вуннӑ *vunnă*, вун *vun*
* 11 – вун пӗр *vun pĕr*
* 12 – вун иккӗ *vun ikkĕ*, вун икӗ *vun ikĕ*, вун ик *vun ik*
* 13 – вун виҫҫӗ *vun vişşĕ*, вун виҫӗ *vun vişĕ*, вун виҫ *vun viş*
* 14 – вун тӑваттӑ *vun tăvattă*, вун тӑватӑ *vun tăvată*, вун тӑват *vun tăvat*
* 15 – вун пиллӗк *vun pillĕk*, вун пилӗк *vun pilĕk*
* 16 – вун улттӑ *vun ulttă*, вун ултӑ *vun ultă*, вун улт *vun ult*
* 17 – вун ҫиччӗ *vun şiccĕ*, вун ҫичӗ *vun şicĕ*
* 18 – вун саккӑр *vun sakkăr*, вун сакӑр *vun sakăr*
* 19 – вун тӑххӑр *vun tăhhăr*, вун тӑхӑр *vun tăhăr*
* 20 – ҫирӗм *şirĕm*
* 30 – вӑтӑр *vătăr*
* 40 – хӗрӗх *hĕrĕh*
* 50 – аллӑ *allă*, алӑ *ală*, ал *al*
* 60 – утмӑл *utmăl*
* 70 – ҫитмӗл *şitmĕl*
* 80 – сакӑрвуннӑ *sakărvunnă*, сакӑрвун *sakărvun*
* 90 – тӑхӑрвуннӑ *tăhărvunnă*, тӑхӑрвун *tăhărvun*
* 100 – ҫӗр *şĕr*
* 1000 – пин *pin*
* 834236 - сакӑр ҫӗр вӑтӑр тӑватӑ пин те ик ҫӗр вӑтӑр улттӑ *sakăr şĕr vătăr tăvată pin te ik şĕr vătăr ulttă*, , сакӑр ҫӗр вӑтӑр тӑватӑ пин те ик ҫӗр вӑтӑр ултӑ *sakăr şĕr vătăr tăvată pin te ik şĕr vătăr ultă*

## หมายเหตุ

## อ้างอิง
;เฉพาะ

;ทั่วไป
* 
* Dobrovolsky, Michael (1999). "The phonetics of Chuvash stress: implications for phonology". Proceedings of the XIV International Congress of Phonetic Sciences, 539–542. Berkeley: University of California.
* Johanson, Lars & Éva Agnes Csató, ed. (1998). *The Turkic languages*. London: Routledge.
* 
* 
* 
* Johanson, Lars (2007). Chuvash. *Encyclopedia of Language and Linguistics*. Oxford: Elsevier.
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Скоро чувашский язык останется "какой-то культурной традицией"
* Chuvash–Russian On-Line Dictionary
* Chuvash English On-Line Dictionary
* Chuvash People's Website , also available in Chuvash, Esperanto and Russian
* ''Nutshell Chuvash'', by András Róna-Tas 
* ''Chuvash people and language'' by Éva Kincses Nagy, Istanbul Erasmus IP 1- 13. 2. 2007
* ''Chuvash manual online''
* Виталий Станьял: На чувашском конь еще не валялся...
* Виталий Станьял: Решение Совета Аксакалов ЧНК
* Прощай, исчезающий чувашский язык?
* Чӑваш чӗлхине Страсбургра хӳтӗлӗҫ
* Тутарстанра чӗлхе пирки сӑмахларӗҫ
* Владимир Болгарский. Об угрозе развала страны в будущем, о съезде ЧНК, и об обращении к президенту
* Why don't Chuvash people speak Chuvash?
* "As it is in the Chuvash Republic the Chuvash are not needed?!"

หมวดหมู่:ตระกูลภาษาเตอร์กิก
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศรัสเซีย