อำเภอขุนตาล

**ขุนตาล** (  [ขุนต๋าล])  เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงราย

## ประวัติ
อำเภอขุนตาลจัดตั้งตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2535 โดยแบ่งพื้นที่ปกครองออกจากอำเภอเทิงตั้งเป็น **กิ่งอำเภอขุนตาล** และได้รับการยกฐานะเป็น **อำเภอขุนตาล** เมื่อปี พ.ศ. 2539 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2539 มีเนื้อที่ 255.5 ตารางกิโลเมตร ลักษณะพื้นที่โดยทั่วไปส่วนใหญ่เป็นที่ราบเชิงเขาจากทิศเหนือถึงทิศใต้

ชื่อ "ขุนตาล" ที่นำมาตั้งเป็นชื่อของอำเภอขุนตาลนั้นได้มาจากหลักฐานคำบอกเล่าสืบต่อกันมา โดยตั้งชื่อตามลำห้วยขุนตาลซึ่งเป็นห้วยขนาดใหญ่ไหลผ่านในเขตตำบลป่าตาล เปรียบเสมือนเป็นเส้นโลหิตใหญ่ที่หล่อเลี้ยงพื้นที่บริเวณนี้ แต่จากหลักฐานที่ปรากฏชัดแจ้งในปัจจุบัน คำว่า "ขุนตาล" นั้นน่าจะมาจากชื่อของพระธาตุขุนตาล อันเป็นปูชนียสถานอันศักดิ์สิทธิ์ เป็นที่เคารพของประชาชนในบริเวณนี้ และทุก ๆ ปีในวันมาฆบูชาจะมีการสรงน้ำและจัดกิจกรรมเป็นพุทธบูชาในช่วงเทศกาลต่าง ๆ ปัจจุบันพระธาตุขุนตาลตั้งอยู่บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 84 บนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1020 [แยกทางหลวงหมายเลข 1 (เชียงราย)-เชียงของ]
## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอขุนตาลตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัดเชียงราย ระหว่างละติจูด 19 องศา 45–56 ลิปดาเหนือ และลองจิจูด 100 องศา 20-25 ลิปดาตะวันออก อยู่ห่างจากตัวจังหวัดเชียงรายประมาณ 62 กิโลเมตร ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1152 [แยกทางหลวงหมายเลข 1020 (หัวดอย)-บรรจบทางหลวงหมายเลข 1020 (ต้าตลาด)] และมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1020 [แยกทางหลวงหมายเลข 1 (เชียงราย)-เชียงของ] ผ่านหน้าที่ว่าการอำเภอขุนตาล พื้นที่การปกครองของอำเภอขุนตาลมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเชียงของ
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอเวียงแก่นและอำเภอเทิง
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเทิง
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอพญาเม็งราย

## การแบ่งเขตการปกครอง
* วันที่ 22 เมษายน 2535 แยกการปกครองตำบลต้า ตำบลป่าตาล และตำบลยางฮอม และจัดตั้งเป็น **กิ่งอำเภอขุนตาล** ให้ขึ้นการปกครองต่ออำเภอเทิง
* วันที่ 20 พฤศจิกายน 2539 ยกฐานะกิ่งอำเภอขุนตาล อำเภอเทิง เป็น **อำเภอขุนตาล**
* วันที่ 25 กันยายน 2546 แยกบ้านป่าแดง หมู่ที่ 2 ตำบลยางฮอม และจัดตั้งเป็นหมู่ที่ 21 บ้านป่าแดงใหม่
* วันที่ 27 กันยายน 2547 แยกบ้านต้าหัวฝาย หมู่ที่ 3 ตำบลต้า และจัดตั้งเป็นหมู่ที่ 20 บ้านต้าหัวฝาย
* วันที่ 18 กรกฎาคม 2551 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลป่าตาล และองค์การบริหารส่วนตำบลยางฮอม เป็น เทศบาลตำบลป่าตาล และ เทศบาลตำบลยางฮอม

## การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอขุนตาลแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 ตำบล 55 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอขุนตาลประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลบ้านต้า]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลต้า
* **เทศบาลตำบลป่าตาล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าตาลทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลยางฮอม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางฮอมทั้งตำบล
* **[[องค์การบริหารส่วนตำบลต้า]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลต้า (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านต้า)

## แหล่งท่องเที่ยว
* **พระธาตุขุนตาล** ปูชนียสถานอันศักดิ์สิทธิ์ของชาวอำเภอขุนตาลเป็นสถานที่จัดงานสมโภชน์ประจำปี งานประเพณีต่างๆ เช่นสงกรานต์ ตั้งอยู่ที่ หมู่ 1 บ้านป่าตาลดอย อำเภอขุนตาล
* **พระธาตุแท่นคำ** พระธาตุปูชนียสถานสำคัญ ตั้งอยู่ หมู่16 ตำบลต้า
* **พระธาตุม่อนศิลาอาสน์** สถานที่สำคัญทางพุทธศาสนา หมู่8 ตำบลต้า
***วนอุทยานน้ำตกศรีชมภู** น้ำตกธรรมชาติ มีน้ำตกตลอดปี ระยกทางห่างจากหมู่บ้าน 1.5 กม.ทางดิน มีสถานที่จอดรถ ประเพณีไหว้ผีขุนน้ำช่วงเดือนเมษายน ของทุกปี ตั้งอยู่ที่บ้านชมภู ตำบลยางฮอม
* **อ่างเก็บน้ำห้วยขุนต้า** เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง เป็นสถานที่จัดงานประเพณีสงกรานต์ประจำปี งานประเพณีไหว้ผีขุนน้ำ ฯลฯ
* **สถานที่ชมวิวและสักการะศาลาครอบพระบาทฯ** หรือ **วนอุทยานพญาพิภักดิ์** เป็นสถานที่จุดชมวิวธรรมชาติ บนยอดดอย มองเห็นทัศนีภาพของอำเภอขุนตาล อำเภอเทิง ภูชี้ฟ้า ถนนลาดยางห่างจากถนนดำ 6 กม.
* **ภูหลงถัง "ดินแดนสระน้ำมังกร"** บน ดอยพญาพิภักดิ์ สระน้ำที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติอยู่เหนือระดับน้ำทะเล 1200 เมตร ชนเผ่าม้งในแถบนี้เชื่อว่าเป็นที่อยู่ของมังกร ภูหลงถังตั้งอยู่ห่างจากถนนเทิง-ขุนตาล-เชียงของ เพียง 6 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางเพียง 15 นาที ภูหลงถัง เป็นยอดเนินที่สูงสามารถชมทิวทัศน์ได้ถึง 4 อำเภอ คือ อำเภอพญาเม็งราย อำเภอขุนตาล อำเภอเวียงแก่น และอำเภอเทิง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสามารถมองเห็นยอดภูชี้ฟ้าได้อย่างชัดเจน เนื่องจากอยู่ห่างจากภูชี้ฟ้าประมาณ 18 กิโลเมตร โดยภูหลงถังเป็นจุดเริ่มต้นในการท่องเที่ยว 3 ภู ใน 1 วัน สถานที่แห่งนี้เป็นดินแดนประวัติศาสตร์ อดีตเป็นจุดยุทธศาสตร์ในการสู้รบระหว่างรัฐบาลกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยวันเสียงปืนแตกนัดแรกของจังหวัดเชียงรายเกิดขึ้น ณ ที่แห่งนี้ และเป็นเขตปฏิบัติการของกองพลที่ 24 และเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2525 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จพระราชดำเนินมา ณ ภูแห่งนี้ หลังจากนั้นเหตุการณ์สู้รบก็ยุติลง ภูหลงถังมีความงดงามทางด้านภูมิทัศน์ วัฒนธรรม และไม้เมืองหนาว ในช่วงเดือน มกราคม-มิถุนายน ของทุกปี ส่วนที่มาของชื่อ "ภูหลงถัง" มาจากคำว่าภูหลงถัง เป็นภาษาจีนกลางที่ทหารจีนคณะชาติ (กองพล 93) ที่มาร่วมรบ ณ สมรภูมิแห่งนี้ใช้เรียกขาน แปลว่า "สระน้ำมังกร
* **น้ำตกแดนดง** น้ำตกธรรมชาติ สูง 3 ชั้น ระยะทางจากหมู่บ้านถึงน้ำตก เป็นทางดินมีลานจอดรถ ระยะทาง 1.5 กม. ตั้งอยู่ที่ตำบลยางฮอม

## โรงเรียนในเขตอำเภอ
* โรงเรียนขุนตาลวิทยาคม ตำบลป่าตาล โรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอขุนตาล
* โรงเรียนยางฮอมวิทยาคม ตำบลยางฮอม โรงเรียนมัธยมศึกษาประจำตำบลยางฮอม
* โรงเรียนชุมชนบ้านต้าตลาด ตำบลต้า โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาประจำตำบลต้า
* โรงเรียนบ้านป่าแดงห้วยหลวง ตำบลยางฮอม โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา
* โรงเรียนอนุบาลบ้านพระเนตร ตำบลต้า โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา
* โรงเรียนกฤษณาทวีวิทย์ ตำบลต้า โรงเรียนเอกชน

## อ้างอิง

ขุนตาล