สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ

**สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ** (ญี่ปุ่น: 上皇陛下 (明仁); โรมาจิ: *Jōkō Heka (Akihito)*, อังกฤษ: His Majesty the Emperor Emeritus (Akihito)) ทรงเป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 125 ของญี่ปุ่น ทรงเป็นพระราชโอรสในจักรพรรดิโชวะและจักรพรรดินีโคจุง ทรงเป็นพระบรมราชชนกในสมเด็จพระจักรพรรดินารุฮิโตะและมกุฎราชกุมารฟูมิฮิโตะ (มกุฎราชกุมารองค์ปัจจุบันของญี่ปุ่น)  

ทรงขึ้นครองราชสมบัติเป็นสมเด็จพระจักรพรรดิ เมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2532 หลังจากจักรพรรดิโชวะ (พระบรมราชชนก) สวรรคต พระองค์ทรงเป็นจักรพรรดิพระองค์แรกที่ขึ้นครองราชสมบัติภายใต้รัฐธรรมนูญญี่ปุ่นฉบับปัจจุบัน รัชสมัยการครองราชย์ของพระองค์ใช้ชื่อรัชศกว่า "เฮเซ" (ญี่ปุ่น: 平成; โรมาจิ: *Heisei*)

ทรงสละราชสมบัติ เมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2562 เนื่องจากพระชนมายุที่มากขึ้น และปัญหาทางด้านพระพลานามัย ถือว่าเป็นการสละราชสมบัติของจักรพรรดิญี่ปุ่นในรอบ 200 กว่าปี โดยหลังจากการสละราชสมบัติ พระองค์ได้ดำรงพระราชอิสริยยศ "โจโก" (ญี่ปุ่น: 上皇; อังกฤษ: The Emperor Emeritus) หรือ จักรพรรดิพระเจ้าหลวง.

ปัจจุบัน ทรงเป็นพระกุลเชษฐ์แห่งราชวงศ์ญี่ปุ่น (พระชนมายุมากที่สุดในพระบรมวงศานุวงศ์) หลังจากการสิ้นพระชนม์ของเจ้าหญิงมิกาซะ เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567

สัญลักษณ์ประจำพระองค์ ตัวอักษร "榮" ที่ประทับหลัก พระตำหนักเซ็นโต เขตพระราชฐานอากาซากะ เขตมินาโตะ กรุงโตเกียว

## พระราชประวัติ
### เจ้าชายสึงุ
สมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะประสูติพระราชโอรส เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2476 (ปีโชวะที่ 8) เวลา 06:39 นาที ณ ห้องประสูติ พระตำหนักเมจิชั้นใน (明治宮殿) พระราชวังหลวงโตเกียว เขตโคจิมาจิ (麹町区) นครโตเกียว จังหวัดโตเกียว (ปัจจุบัน คือ เขตชิโยดะ กรุงโตเกียว) พระราชโอรสมีน้ำหนัก 3,260 กรัม และความยาวพระวรกาย 50.7 เซนติเมตร

วันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2476 หลังจากการประสูติประมาณ 7 วัน มีการจัดพิธีสรงน้ำ (浴湯の儀) และพิธีเฉลิมพระนาม (命名の儀) ซึ่งจะมีการตั้งพระนามและกำหนดสัญลักษณ์ประจำพระองค์ เนื่องจากทรงเป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระองค์จึงทรงได้รับพระราชทานพระนามจากพระบิดาว่า "อากิฮิโตะ" (ญี่ปุ่น: 明仁; โรมาจิ: *Akihito*) อีกทั้งทรงได้รับพระราชทานพระนามโกโชโงว่า "สึงุ" (ญี่ปุ่น: 継宮; โรมาจิ: *Tsugu-no-Miya*) 

พระนามของพระองค์มีที่มาจากพระบรมราชโองการ "ไทเกียว เซมปุ" (大教宣布) ของจักรพรรดิเมจิ ที่ประกาศใช้เมื่อวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2413 (ปีเมจิที่ 3) ซึ่งพระนามโกโชโง "สึงุ" (継) แปลว่าสืบทอด มีที่มาจากประโยค "立極垂統、列皇相承、**継**之述之" (ราชบัลลังก์และสายราชวงศ์ จักรพรรดิแต่ละพระองค์ต่างก็ทรงรับช่วงต่อและสืบทอดต่อเนื่องกันมา) ส่วนพระนามจริง "อากิฮิโตะ" (明仁) แปลว่ากระจ่างแจ้ง มีที่มาจากประโยค "宜**明**治教以宣揚惟神之大道也" (พึงทำคำสอนแห่งการปกครองให้กระจ่างแจ้ง เพื่อประกาศและเผยแผ่หนทางอันยิ่งใหญ่แห่งเทพเจ้า)

สื่อญี่ปุ่นมีการระบุพระนามพระองค์ในวัยพระเยาว์ว่า "継宮" (*Tsugu-no-Miya*) ส่วนสำนักพระราชวังและสื่อต่างประเทศมีการระบุพระนามในภาษาอังกฤษว่า "Prince Tsugu" (เจ้าชายสึงุ)

ณ วันประสูติ พระองค์ทรงเป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ ดังนั้นพระองค์จึงดำรงฐานันดร "ชินโน" หรือเจ้าชายชั้นเอกแห่งราชวงศ์ญี่ปุ่น ตามกฎหมายราชวงศ์ญี่ปุ่นในยุคก่อนสงคราม

สัญลักษณ์ประจำพระองค์ ถูกกำหนดเป็นตัวอักษร "榮" อันหมายถึงความเจริญงอกงามของดอกไม้และพืชพันธุ์

เจ้าชายสึงุทรงเป็นพระราชบุตรพระองค์ที่ 5 จากทั้งหมด 7 พระองค์ ในสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะกับสมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะ และทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์แรก พระองค์ทรงมีพระเชษฐภคนี, พระอนุชา ,และพระขณิษฐภคณี ดังนี้

# เจ้าหญิงเทรุ (ชิเกโกะ) พระเชษฐภคนี
# เจ้าหญิงฮิซะ (ซาจิโกะ) พระเชษฐภคนี
# เจ้าหญิงทากะ (คาซูโกะ) พระเชษฐภคนี
# เจ้าหญิงโยริ (อัตสึโกะ) พระเชษฐภคนี
# เจ้าชายสึงุ (อากิฮิโตะ) 
# เจ้าชายโยชิ (มาซาฮิโตะ) พระอนุชา
# เจ้าหญิงซูงะ (ทากาโกะ) พระขณิษฐา

เนื่องด้วยเจ้าชายสึงุทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์แรกในสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระองค์จึงทรงมีสถานะเป็นรัชทายาทลำดับที่หนึ่งหลังประสูติทันที ตามกฎหมายราชวงศ์ญี่ปุ่นในยุคก่อนสงคราม

เมื่อพระชนมายุ 3 ชันษา พระองค์ได้แยกพระองค์จากพระบิดากับพระมารดา ไปประทับที่ตำหนักชั่วคราว ในเขตพระราชฐานอากาซากะ โดยมีพระพี่เลี้ยงคอยดูแลพระองค์แทน ตามธรรมเนียมราชสำนักเดิม

วันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2483 พระองค์เข้ารับการศึกษา ณ โรงเรียนประถมศึกษากากูชูอิน (学習院初等科) 

วันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2484 เป็นช่วงที่พระองค์กำลังศึกษาในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 สงครามแปซิฟิกซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสงครามโลกครั้งที่สองได้เริ่มต้นขึ้น

พ.ศ. 2488 เป็นช่วงที่พระองค์กำลังศึกษาในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 สงครามแปซิฟิกเริ่มทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น ทำให้พระองค์พร้อมกับพระสหาย 40 คน ต้องย้ายไปประทับไปที่วังนูมาซุ (沼津御用邸) เมืองซุนโต จังหวัดชิซูโอกะ (ปัจจุบันคือ เมืองนูมาซุ จังหวัดชิซูโอกะ) พอญี่ปุ่นพ่ายแพ้ในยุทธการที่ไซปัน ข้าราชบริพารเล็งเห็นว่าวังนูมาซุมีโอกาสที่จะถูกโจมตีทางอากาศได้ พระองค์จึงต้องย้ายไปประทับที่วังนิกโก ทาโมซาวะ (日光田母沢御用邸記念公園) เมืองนิกโก จังหวัดโทจิงิ แทน

เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2488 พระราชวังหลวงโตเกียว รวมถึงตำหนักของพระองค์ในเขตพระราชฐานอากาซากะถูกโจมตีทางอากาศและไฟไหม้จนหมดสิ้น ต่อมาในเดือนกรกฎาคม เมืองอุตสึโนมิยะ จังหวัดโทจิงิ ซึ่งอยู่ใกล้กับเมืองนิกโกที่พระองค์ประทับอยู่ ก็ถูกโจมตีทางอากาศเช่นกัน ทำให้พระองค์ต้องย้ายไปประทับที่โรงแรมมินามะ เขตยูโมโตะ เมืองนิกโก จังหวัดโทจิงิ แทน

วันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2488 สมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระบิดา ประกาศยอมแพ้สงครามผ่านวิทยุ ข้าราชบริพารได้ทำการพาพระองค์แยกออกจากพระสหายเพื่อไปฟังพระราชดำรัสแบบส่วนพระองค์ เนื่องจากในมุมของพระองค์คือการรับฟังพระราชดำรัสจากพระบิดา ซึ่งจะแตกต่างจากเหล่าพระสหายซึ่งเป็นประชาชนทั่วไปที่เป็นการรับพระราชดำรัสจากสมเด็จพระจักรพรรดิ หลังจากที่รับฟังพระราชดำรัส เหล่าข้าราชบริพารต่างพากันร้องไห้ แต่พระองค์ก็ยังทรงไม่เข้าใจมากนัก เนื่องจากเนื้อหาพระราชดำรัสยากเกินไปสำหรับวัยพระองค์ที่จะเข้าใจ อีกทั้งวิทยุมีสัญญาณรบกวนบ่อยครั้ง แต่ข้าราชบริพารก็ได้ทูลพระองค์ต่อว่าสงครามได้จบลงแล้ว และญี่ปุ่นแพ้สงครามthumb|สมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะ และเจ้าชายสึงุ พ.ศ. 2477

หลังการประกาศแพ้สงคราม มีความคิดเห็นและแรงกดดันเกินขึ้นในหลากหลายรูปแบบ ทั้งต้องการให้สมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระบิดา ถูกดำเนินคดีในฐานะอาชญากรสงคราม บางส่วนก็ต้องการให้พระบิดาสละราชสมบัติ แล้วให้พระองค์ขึ้นครองราชย์แทนภายใต้การนำของผู้สำเร็จราชการ เพื่อปกป้องสถาบันจักรพรรดิให้คงอยู่ เนื่องจากพระองค์ยังทรงพระเยาว์และไม่มีความเกี่ยวข้องใดๆกับสงคราม ซึ่งในท้ายที่สุดแล้ว นายพลดักลาส แมกอาเธอร์ก็ตัดสินใจที่จะไม่ดำเนินคดีใด ๆ กับพระบิดา เพื่อรักษาความสงบภายในประเทศ อย่างไรก็ตาม ยังมีกลุ่มคนบางส่วนที่ไม่พอใจต่อการยอมแพ้ของญี่ปุ่นในครั้งนี้และต้องการที่จะทำสงครามต่อ แต่พวกเขาไม่สามารถอ้างสิทธิ์การทำสงครามในนามของจักรพรรดิได้อีกต่อไป พวกเขาจึงมีแนวคิดที่จะใช้กองกำลังมาเชิญพระองค์ผู้ที่เป็นรัชทายาทมาเป็นหลักตั้งมั่นในการทำสงครามต่อ อย่างไรก็ตามไม่ได้มีเหตุการณ์ตามแนวคิดนี้เกิดขึ้นจริง

เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2488 พระองค์เสด็จกลับกรุงโตเกียวด้วยรถไฟ จึงทำให้พระองค์ได้มีโอกาสกลับมาเข้าเฝ้าพระบิดาและพระมารดาในรอบกว่า 1 ปี 4 เดือนหลังจากการลี้ภัย

พระองค์ได้กลับมาศึกษาต่อ ณ โรงเรียนประถมศึกษากากูชูอิน (学習院初等科) อีกทั้งนางเอลิซาเบธ เกรย์ วินนิ่ง (エリザベス・ヴァイニング) ชาวอเมริกัน ถูกคัดเลือกจากกองบัญชาการทหารของผู้บัญชาการทหารสูงสุดฝ่ายสัมพันธมิตร (連合国軍最高司令官総司令部) ให้มาเป็นพระอาจารย์สอนภาษาอังกฤษแก่พระองค์ รวมทั้งพระเชษฐภคิณี, พระอนุชา, และพระขณิษฐา

วันที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2491 พระองค์มีพระชนมายุได้ 15 ชันษา ทรงเข้าพบนายพลดักลาส แมกอาเธอร์ และสนทนาด้วยภาษาอังกฤษเป็นเวลา 20 นาที โดยเสด็จพร้อมกับนางเอลิซาเบธ เกรย์ วินนิ่ง พระอาจารย์ เหตุการณ์นี้นับได้ว่าราชวงศ์ญี่ปุ่นได้แสดงความไว้วางใจต่อสหรัฐอเมริกาเป็นอย่างมาก เนื่องจาก ณ ขณะนั้น พระองค์ทรงมีสถานะเป็นรัชทายาท แต่ทรงเข้าพบนายพลชาวอเมริกาเพียงลำพัง พร้อมกับพระอาจารย์ซึ่งเป็นชาวอเมริกันเช่นเดียวกัน ซึ่งพระองค์ทรงสนทนากับเขาอย่างตรงไปตรงมาและมั่นคง ไม่มีอาการประหม่าแต่อย่างใด ส่วนนายพลดักลาส แมกอาเธอร์ ก็ให้เกียรติพระองค์ในฐานะรัชทายาทเป็นอย่างดีthumb|เจ้าชายสึงุ ขณะที่ทรงอยู่ชั้นมัธยมศึกษา โรงเรียนกากูชูอิน
### มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ
วันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2494 เจ้าชายสึงุทรงมีพระชนมายุครบ 18 ชันษา ซึ่งถือว่าทรงบรรลุนิติภาวะตามกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น ฉบับหลังยุคสงคราม (ซึ่งเป็นฉบับที่ใช้จนถึงปัจจุบัน) โดยมีเพียงจักรพรรดิหรือผู้ที่เป็นรัชทายาทเท่านั้นที่จะทรงบรรลุนิติภาวะเมื่อพระชนมายุครบ 18 ชันษา ส่วนพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์อื่น ๆ จะบรรลุนิติภาวะที่พระชนมายุ 20 ชันษาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของญี่ปุ่นฉบับเดิม (กฎหมายปัจจุบันได้มีการปรับอายุบรรลุนิติภาวะลดเหลือ 18 ปี เมื่อ พ.ศ. 2565)

ทรงเข้าศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาเศรษฐศาสตร์การเมือง มหาวิทยากากูชูอิน (学習院大学) 

วันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2495 เจ้าชายสึงุทรงประกอบพิธีบรรลุนิติภาวะ (加冠の儀) พร้อมทั้งพระราชพิธี "ริตไตชิ-โนะ-เร" (立太子の礼) หรือพิธีสถาปนามกุฎราชกุมารในวันเดียวกัน และทรงได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์เกียรติคุณและราชมิตราภรณ์อันสูงส่งยิ่งดอกเบญจมาศ ชั้นมหาปรมาภรณ์thumb|พิธีสถานปนามกุฎราชกุมาร 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2495ภายหลังการสถาปนา สื่อญี่ปุ่นได้มีการระบุพระนามของพระองค์เป็น "皇太子" (*Kōtaishi*) และสื่อต่างประเทศได้มีการระบุพระนามในภาษาอังกฤษว่า "Crown Prince Akihito" (มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ)

วันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2495 มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ เสด็จฯไปเคารพศาลเจ้าอิเซะ จังหวัดมิเอะ เพื่อรายงานการบรรลุนิติภาวะและการดำรงอิสริยยศมกุฎราชกุมารของพระองค์ต่อเทพีอามาเตราซุ

หลังจากที่พระองค์ทรงประกอบพิธีบรรลุนิติภาวะและพิธีสถาปนามกุฎราชกุมารแล้ว พระองค์จะมีส่วนร่วมในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจอย่างเต็มพระองค์ ซึ่งถัดมาไม่นานพระองค์ก็ได้เสด็จฯเยือนยุโรปเป็นเวลา 6 เดือน จึงทำให้พระองค์ไม่สามารถลงเรียนเก็บหน่วยกิตที่มหาวิทยากากูชูอินได้อย่างครบถ้วน พระองค์จึงต้องเปลี่ยนสถานะจากนักศึกษาภาคปกติ เป็นนักศึกษาที่มีการลงทะเบียนเรียนบางรายวิชาแทน จึงทำให้พระองค์ไม่ได้สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยากากูชูอินthumb|250px|พิธีอภิเษกสมรส วันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2502วันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2500 พระองค์ทรงมีโอกาสได้เล่นเทนนิสคู่กับนางสาวมิจิโกะ โชดะ ที่สนามเทนนิสเมืองคารูอิซาวะ จังหวัดนางาโนะ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของความสัมพันธ์ของทั้งสองพระองค์ โดยนางสาวมิจิโกะ โชดะ เป็นบุตรสาวของประธานบริษัท นิสชิน ฟลาวร์ มิลลิ่ง จำกัด 

พระองค์ทรงโปรดนางสาวมิจิโกะ โชดะมาก ถึงกับนำรูปถ่ายของเธอไปจัดแสดงในนิทรรศการผลงานส่วนพระองค์ และตั้งชื่อรูปว่า "เพื่อนผู้หญิง" (女ともだち) และยังทรงขอให้นายชินโซ โคอิซึมิ ผู้ดูแลการศึกษาของพระองค์ไปทูลขอการสมรสกับครอบครัวโชดะ จนก่อให้เกิดข่าวลือต่าง ๆ ซึ่งในตอนแรกครอบครัวโชดะได้ปฏิเสธคำขอสมรสของพระองค์ ในเวลาถัดมา นางสาวมิจิโกะ โชดะได้เดินทางไปยุโรปและสหรัฐอเมริกาเป็นเวลาเกือบ 2 เดือน พระองค์ก็ส่งจดหมายหาเธออยู่เรื่อย ๆ และพอเมื่อเธอกลับญี่ปุ่น พระองค์ทรงขอให้รุ่นน้องช่วยติดต่อเธอทางโทรศัพท์อีกครั้งเพื่อสื่อความในพระทัย จนเธอตอบรับคำขอแต่งงานของพระองค์ในวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2501 ส่วนสมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะ พระราชมารดา ทรงไม่พอพระทัยที่พระองค์จะทรงอภิเษกสมรสกับหญิงสามัญชน เนื่องจากในอดีตส่วนใหญ่แล้วเจ้าชายในราชวงศ์จะอภิเษกสมรสกับบุตรสาวชนชั้นสูงเท่านั้น อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2501 สภาราชวงศ์ญี่ปุ่นก็ได้อนุมัติการอภิเษกสมรสของมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะกับนางสาวมิจิโกะ โชดะ

วันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2502 มีการจัดพิธีโนไซ (納采の儀) หรือพิธีหมั้น250px|thumb|มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ, มกุฎราชกุมารีมิจิโกะ และพระราชโอรส/พระราชธิดาวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2502 มีการจัดพิธีอภิเษกสมรส ซึ่งเป็นครั้งแรกของราชวงศ์ญี่ปุ่นที่เจ้าชายทรงอภิเษกสมรสกับหญิงสามัญชน อีกทั้งว่าที่เจ้าหญิงสามัญชนอย่างนางสาวมิจิโกะ โชดะก็ได้เป็นข่าวแพร่สะพัดไปทั่วทั้งประเทศ จนสื่อญี่ปุ่นได้เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "มิจจิบูม" (ミッチーブーム) โดยมีที่มาจากชื่อเล่นของเธอ 

หลังจากการอภิเษกสมรส นางสาวมิจิโกะ โชดะ ได้รับการสถาปนาอิสริยยศเป็น "皇太子妃" (*Kōtaishihi*) ซึ่งมีการระบุพระนามในภาษาอังกฤษว่า "Crown Princess Michiko" (มกุฎราชกุมารีมิจิโกะ)

ในวันเดียวกันทั้งสองพระองค์ เสด็จพระราชดำเนินด้วยรถม้าจากพระราชวังหลวงโตเกียว ไปยังพระตำหนักชั่วคราวในเขตชิบูยะ กรุงโตเกียว โดยมีประชาชนมาเฝ้ารับเสด็จตลอดสองข้างทางถึง 530,000 คน

พ.ศ. 2503 มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะและมกุฎราชกุมารีมิจิโกะ ทรงย้ายมาประทับที่พระตำหนักโทงู ในเขตพระราชฐานอากาซากะ เขตมินาโตะ กรุงโตเกียว

มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะและมกุฎราชกุมารีมิจิโกะทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดาร่วมกันทั้งหมด 3 พระองค์ ได้แก่

* เจ้าชายฮิโระ (นารูฮิโตะ) ประสูติ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2503
* เจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ) ประสูติ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2508
* เจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ) ประสูติ 18 เมษายน พ.ศ. 2512
ทั้งสองพระองค์ทรงตัดสินพระทัยที่จะไม่เลี้ยงพระราชบุตรตามธรรมเนียมราชสำนักเดิม โดยจะทรงเลี้ยงพระราชบุตรอย่างใกล้ชิดตั้งแต่แรกประสูติ ยกเลิกระบบการให้นมโดยพระพี่เลี้ยง อีกทั้งมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะยังทรงเคยเปลี่ยนผ้าอ้อมให้กับเจ้าชายฮิโระ (นารูฮิโตะ) พระราชโอรส ด้วยพระองค์เองอีกด้วย

มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะได้ปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์สมเด็จพระจักรพรรดิ เมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระราชบิดา เสด็จฯเยือนต่างประเทศหรือเข้ารับการรักษาพระองค์ โดยพระองค์ได้ปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ครั้งสุดท้ายเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2530 เนื่องจากสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะทรงเข้ารับการผ่าตัดพระอันตคุณ (ลำไส้เล็ก)

### สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ
thumb|พระราชพิธีเคนจิโทโชเค พ.ศ. 2532
วันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2532 สมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระราชบิดา สวรรคต จึงทำให้พระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์ขึ้นเป็นสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะต่อจากพระราชบิดาทันที ตามกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น พระองค์ทรงเสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมายุ 55 พรรษา และทรงเป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 125 ของญี่ปุ่น 
thumb|ฉลองพระองค์ในพิธีบรมราชาภิเษก พ.ศ. 2533
ในวันเดียวกัน มีการจัดพระราชพิธี "เคนจิโทโชเค" (剣璽等承継の儀) หรือพระราชพิธีรับเครื่องไตรราชกกุธภัณฑ์, ตราแผ่นดิน, และตราประจำพระองค์ ณ ท้องพระโรงมัตสึโนมะ พระราชวังหลวงโตเกียว ซึ่งเป็นพระราชพิธีทางสัญลักษณ์ที่แสดงถึงการสืบราชสมบัติ ในพระราชพิธีจะมีเพียงพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายหน้าที่บรรลุนิติภาวะ, ประมุข 3 ฝ่าย, และคณะรัฐมนตรีเท่านั้นที่ได้เข้าร่วม อีกทั้งนายเคโซ โอบูจิ เลขาธิการใหญ่คณะรัฐมนตรี ได้ประกาศชื่อของรัชศกใหม่ว่า "เฮเซ" หลังจากที่พระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์ ซึ่งจะนำมาใช้แทนรัชศกเดิม (โชวะ) โดยให้เริ่มใช้ในวันพรุ่งนี้เป็นวันแรก

วันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2532 (ปีเฮเซ ที่ 1) มีการจัดพระราชพิธี "โซกุยโงโจเก็น" (即位後朝見の儀) หรือพระราชพิธีเข้าเฝ้าสมเด็จพระจักรพรรดิ โดยมีพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ที่บรรลุนิติภาวะ, ประมุข 3 ฝ่าย, และตัวแทนประชาชนจากภาคส่วนต่างๆ เข้าร่วมพระราชพิธีนี้

วันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2533 มีการจัดพระราชพิธี "โซกุยเรเซเด็น" (即位礼正殿の儀) หรือพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ซึ่งสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะจะเสด็จประทับบนพระราชบัลลังก์ "ทาคามิกูระ" (高御座) ณ ท้องพระโรงมัตสึโนมะ พระราชวังหลวงโตเกียว ด้วยฉลองพระองค์อันประกอบไปด้วย

* ชุด "โคโรเซ็นโนะโงโฮ" (黄櫨染御袍)  เป็นชุดพิธีการโบราณประเภทหนึ่งของญี่ปุ่นที่เรียกว่า "โซกูไต" (束帯) แต่มีสีแดงอมน้ำตาล ซึ่งเป็นสีฉลองพระองค์สำหรับจักรพรรดิเท่านั้น
* มงกุฎ "โอริวเอ-โนะ-คัมมูริ" (御立纓の冠) เป็นมงกุฎโบราณประเภทหนึ่งของญี่ปุ่นที่เรียกว่า "คัมมูริ" (冠) มักใช้สวมคู่กับชุด "โซกูไต" แต่มีปลายยกขึ้นสูง 60 เซ็นติเมตร ซึ่งเป็นมงกุฎสำหรับจักรพรรดิเท่านั้น
* พระหัตถ์ถือ "ฮู่" (笏) โดยมีลักษณะเป็นแผ่นไม้ยาว มักใช้ถือเมื่อสวมชุด "โซกูไต"
thumb|พิธีโชกูงะ อนเร็ตสึ พ.ศ. 2533
หลังจากสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะประทับบนพระราชบัลลังก์ทาคามิกูระแล้ว ได้มีการเปิดพระวิสูตร จากนั้นพระองค์ทรงมีพระปฐมบรมราชโองการว่า
 *ตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งญี่ปุ่นและกฎหมายราชวงศ์ ข้าพเจ้าได้สืบทอดราชบัลลังก์แล้ว และบัดนี้ได้จัดพิธีบรมราชาภิเษก ณ พระที่นั่งชินเด็นขึ้น เพื่อประกาศการขึ้นครองราชย์ต่อทั้งในประเทศและต่างประเทศ ในวาระนี้ ข้าพเจ้าขอปฏิญาณอีกครั้งว่า จะยึดมั่นในพระราชหฤทัยของจักรพรรดิโชวะ พระบรมราชชนก ซึ่งทรงใช้เวลาในรัชสมัยกว่า 60 ปีร่วมทุกข์ร่วมสุขกับประชาชนไม่ว่าในสถานการณ์ใดๆ และจะมุ่งมั่นปฏิบัติหน้าที่ในฐานะสัญลักษณ์แห่งความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของประเทศญี่ปุ่นและประชาชนชาวญี่ปุ่น โดยจะขอปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญแห่งญี่ปุ่นอย่างเคร่งครัด ข้าพเจ้าขอแสดงความปรารถนาอย่างจริงใจว่า ด้วยปัญญาและความพยายามอย่างไม่หยุดยั้งของประชาชน ประเทศของเราจะสามารถพัฒนาต่อไปได้ และจะสามารถอุทิศตนเพื่อมิตรภาพและสันติภาพของประชาคมระหว่างประเทศ รวมถึงเพื่อความผาสุกและความเจริญรุ่งเรืองของมวลมนุษยชาติสืบไป*
ในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษกมีผู้แทนจากประเทศต่างๆ จำนวน 158 ประเทศเข้าร่วมในงานthumb|พิธีไดโจไซ พ.ศ. 2533ในวันเดียวกัน มีการจัดพระราชพิธี "โชกูงะ อนเร็ตสึ" (祝賀御列の儀) หรือพระราชพิธีขบวนแห่เฉลิมฉลองการขึ้นครองราชย์ ซึ่งสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ ประทับรถยนต์พระที่นั่งเปิดประทุน เสด็จจากพระราชวังหลวงโตเกียว ไปยังเขตพระราชฐานอากาซากะ โดยมีประชาชนกว่า 117,000 คนร่วมรับเสด็จตลอดสองข้างทาง
วันที่ 22 - 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2533 มีการจัดพระราชพิธี "ไดโจไซ" (大嘗宮の儀) ซึ่งเป็นโบราณราชพิธีหลังจากการขึ้นครองราชสมบัติของจักรพรรดิ โดยจัดขึ้นในตอนกลางคืนจนถึงเช้ามืดวันถัดไป พระราชพิธีนี้เป็นพิธีอธิษฐานของจักรพรรดิเพื่อให้ประเทศชาติและประชาชนสงบสุข รวมถึงขอให้พืชพรรณธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ โดยสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะทรงฉลองพระองค์สีขาวที่เรียกว่า "โกไซฟูกุ" (御祭服) ซึ่งเป็นฉลองพระองค์ที่มีความศักดิ์สิทธิ์

เดือนธันวาคม พ.ศ. 2536 ทรงย้ายที่ประทับจากพระตำหนักโทงู เขตพระราชฐานอากาซากะ ไปประทับที่พระตำหนักหลวง (御所) ในพระราชวังหลวงโตเกียว เขตชิโยดะ กรุงโตเกียว

วันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ เสด็จพระราชดำเนินร่วมงานพิธีเฉลิมฉลองการครองราชสมบัติครบ 10 ปีที่จัดขึ้นโดยรัฐบาล ณ โรงละครแห่งชาติ และเสด็จฯไปยังสะพานนิจูบาชิ (二重橋) เพื่อรับการถวายพระพรจากประชาชน ณ สวนด้านนอกพระราชวังหลวงโตเกียว

วันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2552 สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ เสด็จพระราชดำเนินร่วมพิธีเฉลิมฉลองการครองราชสมบัติครบ 20 ปีที่จัดขึ้นโดยรัฐบาล ณ โรงละครแห่งชาติ และมีการจัดงานเฉลิมฉลองสำหรับประชาชน ณ สวนด้านนอกพระราชวังหลวงโตเกียว

เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2553 พระองค์ทรงเปิดเผยพระราชประสงค์ที่จะสละราชสมบัติครั้งแรกต่อคณะที่ปรึกษาสำนักพระราชวัง และในเดือนถัดมา พระองค์ทรงมีพระราชดำรัสที่สื่อถึงพระราชประสงค์ของพระองค์ว่า "เมื่อพิจารณาถึงสุขภาพของข้าพเจ้าที่เสื่อมถอยลงไปเรื่อยๆ เกรงว่าจะเป็นเรื่องยากที่จะปฏิบัติกิจในฐานะสัญลักษณ์ของชาติด้วยกายและวิญญาณเหมือนที่เคยเป็นมา" สำนักพระราชวังจึงมีการทบทวนและทยอยลดพระราชกรณียกิจของพระองค์ลงในเบื้องต้น โดยส่งต่อให้กับมกุฎราชกุมารนารูฮิโตะและเจ้าชายอากิชิโนะ พระราชโอรส ยกเว้นพระราชกรณียกิจที่สำคัญที่พระองค์ยังคงดำเนินอยู่

วันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2559 พระองค์ทรงเผยแพร่พระราชประสงค์ต่อประชาชนผ่านโทรทัศน์อีกครั้ง โดยทรงย้ำถึงความกังวลถึงพระชนมายุของพระองค์ต่อการปฏิบัติพระราชกรณียกิจในสถานะสัญลักษณ์ของประเทศ รวมถึงพระพลานามัยของพระองค์ที่อ่อนล้าลงอีกด้วย พระองค์ทรงมีพระราชดำรัสย้ำถึงพระพลานามัยของพระองค์เองมาตลอดระยะเวลาหลายปี แต่ทรงไม่สามารถที่จะแสดงพระราชประสงค์ที่จะสละราชสมบัติออกมาโดยตรงได้ เนื่องจากจะเป็นการแทรกแซงทางการเมือง โดยการสละราชสมบัตินั้นต้องไปแก้ไขกฎหมายราชวงศ์ญี่ปุ่น ซึ่งกฎหมายฉบับนี้ไม่ได้กำหนดเรื่องการสละราชสมบัติเอาไว้ การขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิพระองค์ใหม่จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อจักรพรรดิพระองค์ก่อนสวรรคตเท่านั้น อีกทั้งทางสำนักพระราชวังก็ออกมาปฏิเสธเรื่องการสละราชสมบัติของพระองค์มาโดยตลอด อย่างไรก็ตาม รัฐบาลจึงได้ทำการพิจารณาความเป็นไปได้ และตกลงทำการตรากฎหมายพิเศษขึ้นมาใช้ครั้งเดียวเพื่อสนองพระราชประสงค์ของพระองค์
thumb|พิธีเฉลิมฉลองการครองราชสมบัติครบ 30 ปี พ.ศ. 2562
วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2560 สภาราชวงศ์ญี่ปุ่นได้มีมติกำหนดวันสละราชสมบัติของพระองค์เป็นวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2562 และวันขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิพระองค์ใหม่ (มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ) ในวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

วันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ เสด็จพระราชดำเนินร่วมพิธีเฉลิมฉลองการครองราชสมบัติครบ 30 ปีที่จัดขึ้นโดยรัฐบาล ณ โรงละครแห่งชาติ

วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2562 โยชิฮิเดะ ซูงะ เลขาธิการใหญ่คณะรัฐมนตรี ได้ประกาศชื่อของรัชศกใหม่ว่า "เรวะ" ซึ่งจะนำมาใช้แทนรัชศก "เฮเซ" ที่จะสิ้นสุดลงเมื่อพระองค์สละราชสมบัติ

วันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 มีการประกาศใช้กฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของจักรพรรดิ โดยในมาตรา 2 ได้ระบุว่า เมื่อจักรพรรดิสละราชสมบัติ ณ วันที่มีผลบังคับใช้ มกุฎราชกุมารจะสืบราชสมบัติต่อทันที
thumb|พระราชพิธี "ไทเรเซเดน" พ.ศ. 2562

### สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ

วันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2562 เสด็จฯไปเคารพศาลเจ้าอิเซะ จังหวัดมิเอะ เพื่อรายงานการสละราชสมบัติต่อเทพอามาเตราซุ

วันที่ 23 เมษายน พ.ศ. 2562 เสด็จฯไปเคารพสุสานของจักรพรรดิโชวะ เพื่อรายงานการสละราชสมบัติ

วันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2562 มีการจัดพระราชพิธี "ไทเรเซเดน" (退位礼正殿の儀) หรือพระราชพิธีสละราชสมบัติ ณ พระราชวังหลวงโตเกียว ซึ่งถือว่าเป็นการสละราชสมบัติของจักรพรรดิญี่ปุ่นในรอบ 200 กว่าปี โดยครั้งล่าสุดคือการสละราชสมบัติของจักรพรรดิโคกากุ เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2360 จากนั้นเสด็จฯไปเคารพศาลเจ้า 3 แห่งในพระราชวังหลวงโตเกียว เพื่อรายงานการสละราชสมบัติ อีกทั้งในวันเดียวกันนี้ถือว่าเป็นวันสุดท้ายของรัชศก "เฮเซ" ที่ดำเนินมาเป็นระยะเวลากว่า 30 ปี

วันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 เวลา 00:00 นาฬิกา กฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของจักรพรรดิได้มีการบังคับใช้ จึงทำให้มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ พระราชโอรส เสด็จขึ้นครองราชสมบัติเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ และรัชศกได้เปลี่ยนเป็นปีเรวะ ที่ 1 อีกทั้งตามกฎหมายพิเศษ ได้กำหนดให้จักรพรรดิที่สละราชสมบัติดำรงพระราชอิสริยยศ "โจโก" (ญี่ปุ่น: 上皇; อังกฤษ: The Emperor Emeritus) หรือ จักรพรรดิพระเจ้าหลวง

วันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2563 พระองค์กับสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะได้ย้ายที่ประทับจากพระราชวังหลวงโตเกียว ไปประทับที่พระตำหนักเซ็นโตในเขตพระราชฐานอากาซากะ เขตมินาโตะ กรุงโตเกียว 

หลังจากการสละราชสมบัติ พระองค์ไม่ค่อยได้ปรากฏพระองค์ในการทำพระราชกรณียกิจต่าง ๆ จึงทำให้พระองค์มีเวลาในการกลับไปทำวิจัยดังเดิม

## พระพลานามัย

* เดือนธันวาคม พ.ศ. 2496 ทรงได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นวัณโรค ซึ่งพระองค์ได้รับการรักษาด้วยยาสเตรปโตมัยซิน ซึ่งเป็นยาที่พึ่งพัฒนาขึ้นมาใหม่ ณ สมัยนั้น จนกระทั่งเดือนกันยายน พ.ศ. 2500 ทรงได้รับการวินิจฉัยว่าหายจากพระอาการประชวรเกือบจะสมบูรณ์แล้ว
* เดือนธันวาคม พ.ศ. 2545 สำนักพระราชวังออกแถลงการณ์ว่าพระองค์ทรงประชวรมะเร็งต่อมลูกหมาก ถัดมาในเดือนมกราคม พ.ศ. 2546 พระองค์ทรงเข้ารับการผ่าตัดเพื่อนำเอาต่อมลูกหมากออกทั้งหมด และในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2547 พระองค์ทรงเข้ารับการบำบัดด้วยฮอร์โมนเพื่อควบคุมไม่ให้มะเร็งมีการเกิดซ้ำอีก อย่างไรก็ตามการฉีดฮอร์โมนเข้าใต้พระฉวี (ผิวหนัง) อย่างต่อเนื่อง อาจทำให้เกิดผลข้างเคียงต่อความบางของกระดูกได้ จึงต้องบำบัดด้วยการออกกำลังกายเพิ่มขึ้นทดแทน
* เดือนธันวาคม พ.ศ. 2551 ทรงมีอาการไม่สบายพระทรวง จากการวินิจฉัยพบว่าพระหทัยเต้นผิดจังหวะ จึงได้มีการเฝ้าระวังพระอาการอย่างใกล้ชิด
* เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 สำนักพระราชวังออกแถลงการณ์ว่าพระองค์ทรงมีภาวะหลอดเลือดพระหทัยตีบ
* เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2554 ทรงมีอาการหลอดลมอักเสบ มีพระปรอท (ไข้) สูง และพระปับผาสะ (ปอด) บวม จึงเสด็จฯไปประทับรักษา ณ โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยโตเกียว
* วันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555 ทรงเข้ารับการผ่าตัดบายพาสพระหทัย ซึ่งการผ่าตัดเป็นไปอย่างราบรื่น
* วันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2563 พระองค์ทรงล้มและหมดพระสติไปชั่วขณะ ณ พระตำหนักที่ประทับ โดยระหว่างนั้นสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะทรงประทับอยู่ข้างๆ ได้กดกริ่งเรียกแพทย์ประจำสำนักพระราชวัง หลังจากนั้นไม่นานก็ทรงรู้สึกพระองค์ จากนั้นทรงเข้ารับวินิจฉัยด้วยเครื่องสร้างภาพด้วยเรโซแนนซ์แม่เหล็ก (MRI) ที่โรงพยาบาลสำนักพระราชวัง รวมถึงการตรวจโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งไม่พบสาเหตุของอาการที่เกิดขึ้น
* วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 สำนักพระราชวังออกแถลงการณ์ว่าพระองค์ทรงมีภาวะหัวใจซีกขวาล้มเหลว ทรงได้รับการรักษาด้วยการเสวยยา ควบคุมปริมาณการดื่มน้ำ และลดการออกกำลังกาย ซึ่งพระอาการของพระองค์ดีขึ้นตามลำดับ
* วันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 สำนักพระราชวังออกแถลงการณ์ว่าพระองค์ทรงมีภาวะกล้ามเนื้อพระหทัยขาดเลือดแบบไม่แสดงอาการ จำเป็นต้องมีการเฝ้าดูพระอาการอย่างใกล้ชิด และทรงเข้ารับการรักษาด้วยการเสวยยา

## พระราชกรณียกิจ
thumb|พิธีออกมหาสมาคมเนื่องในวันขึ้นปีใหม่ พ.ศ. 2559

### พิธีราชสำนัก
ระหว่างที่พระองค์ทรงครองราชสมบัติ พระองค์ทรงร่วมพิธีราชสำนักต่าง ๆ ดังนี้
* ทุกวันที่ 1 มกราคมของทุกปี มีการจัดพิธี "ชินเน็น-ชูกูงะ" (新年祝賀の儀) เพื่อรับการถวายพระพรปีใหม่ จากพระบรมวงศานุวงศ์และคณะรัฐมนตรี ณ ท้องพระโรงมัตสึโนมะ พระราชวังหลวงโตเกียว
* ทุกวันที่ 2 มกราคมของทุกปี มีการจัดพิธี "ชินเน็น-อิปปัน-ซังงะ" (新年一般参賀) หรือการออกมหาสมาคมเนื่องในวันขึ้นปีใหม่ เพื่อรับการถวายพระพรจากประชาชน ณ สวนฝั่งตะวันออกของพระราชวังหลวงโตเกียว
* ในเดือนมกราคมของทุกปี มีการจัดพิธี "โคโช ฮาจิเมะ" (講書始) ซึ่งเป็นการเสด็จออกรับฟังการบรรยายจากผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ โดยมีพระบรมวงศานุวงศ์ร่วมเสด็จด้วย ณ ท้องพระโรงมัตสึโนมะ พระราชวังหลวงโตเกียว
* ในเดือนมกราคมของทุกปี มีการจัดพิธี "อูตาไก ฮาจิเมะ" (歌会始の儀) ซึ่งเป็นพิธีการขับร้องบทกวีในท่วงทำนองโบราณตามแบบแผนดั้งเดิมของญี่ปุ่น โดยมีพระบรมวงศานุวงศ์ร่วมเสด็จด้วย ณ ท้องพระโรงมัตสึโนมะ พระราชวังหลวงโตเกียว
* ทุกวันที่ 23 ธันวาคมของทุกปี มีการจัดพิธี "เท็นโน-ทันโจบิ-อิปปัน-ซังงะ" (天皇誕生日一般参賀) หรือการออกมหาสมาคมเนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ เพื่อรับการถวายพระพรจากประชาชน ณ สวนฝั่งตะวันออกของพระราชวังหลวงโตเกียว
* ในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วงของทุกปี ทรงเป็นเจ้าภาพงานเลี้ยงน้ำชา เพื่อต้อนรับแขกผู้มีเกียรติจากหลากหลายวงการในประเทศญี่ปุ่น ที่เขตพระราชฐานอากาซากะ กรุงโตเกียว
thumb|พิธีเปิดรัฐสภา พ.ศ. 2556

### กิจการของรัฐ
thumb|พิธีแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีชินโซ อาเบะ พ.ศ. 2555
จักรพรรดิทรงเป็นสัญลักษณ์แห่งญี่ปุ่น และจะทรงกระทำเฉพาะกิจการของรัฐตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญเท่านั้น โดยระหว่างที่พระองค์ทรงครองราชสมบัติ พระองค์ได้ปฏิบัติพระราชกรณียกิจในด้านกิจการของรัฐ ดังนี้

* พิธีเปิดรัฐสภา
* พิธี "ชินนินชิกิ" (親任式) เป็นพิธีแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีหลังจากได้รับการเสนอชื่อจากรัฐสภา หรือเป็นพิธีแต่งตั้งประธานศาลสูงสุด หลังจากได้รับการเสนอชื่อจากคณะรัฐมนตรี
* พิธี "นินโชกันนินเมชิกิ" (認証官任命式) เป็นพิธีรับรองเจ้าหน้าที่รัฐระดับสูงทั้งหมด 17 ตำแหน่ง หลังจากได้รับการเสนอชื่อจากคณะรัฐมนตรี เช่น รัฐมนตรีว่าการ, กรรมการตรวจเงินแผ่นดิน, เอกอัครราชทูตสามัญผู้มีอำนาจเต็ม, ผู้พิพากษาศาลสูงสุด เป็นต้น
* พิธีพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสายสะพาย ซึ่งจะจัดในฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วงของทุกปี
* พิธีพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์วัฒนธรรม ซึ่งจะจัดขึ้นทุกวันที่ 3 พฤศจิกายนของทุกปี
* พิธีถวายสาส์นตราตั้ง โดยเอกอัครราชทูตวิสามัญผู้มีอำนาจเต็มคนใหม่จากต่างประเทศ

### มีนวิทยา
สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะทรงสนพระทัยทางด้านชีววิทยามาตั้งแต่พระเยาว์ โดยเฉพาะปลาหรือมีนวิทยา หลังจากการอภิเษกสมรสกับสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ ทรงทุ่มเทให้กับการวิจัยและการจำแนกพันธุ์ปลาบู่ ซึ่งผลงานทางด้านมีนวิทยาของพระองค์ ประกอบไปด้วย

* พ.ศ. 2506 บทความวิจัยฉบับแรกของพระองค์เกี่ยวกับกระดูกสะบักของปลาบู่ ได้ตีพิมพ์ในวารสาร Ichthyological Research ซึ่งเป็นวารสารวิทยาศาสตร์ที่มีการตีพิมพ์รายไตรมาส
* พ.ศ. 2508 ทรงเสด็จเยือนประเทศไทย พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้ขอพระราชทานปลานิลจากพระองค์ ซึ่งพระองค์ก็ได้ทำการถวายปลานิลเป็นจำนวน 50 ตัว เมื่อเวลาผ่านไป ปลานิลได้ตายลงจนเหลือเพียง 10 ตัว พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จึงทรงนำปลานิลกลับมาเลี้ยงด้วยพระองค์เองในวังสวนจิตรลดา จนสามารถเพาะขยายพันธุ์และสามารถพระราชทานให้กรมประมงได้ถึง 10,000 ตัว ภายในเวลาเพียงไม่ถึง 1 ปี จนปัจจุบัน ปลานิลกลายเป็นหนึ่งในปลาเศรษฐกิจที่สำคัญชนิดหนึ่งของไทย
* พ.ศ. 2523 ทรงได้รับเลือกให้เป็นสมาชิกต่างชาติของ Linnean Society of London ซึ่งเป็นสมาคมวิชาการศึกษาในด้านประวัติศาสตร์ธรรมชาติ, วิวัฒนาการ และอนุกรมวิธาน
* วันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2535 ทรงพระราชนิพนธ์บทความเรื่อง "Early cultivators of science in Japan" (นักบุกเบิกวิทยาศาสตร์ยุคแรกในญี่ปุ่น) ในวารสารไซเอินซ์
* นักวิจัยได้อัญเชิญพระนามของพระองค์ไปตั้งเป็นชื่อสายพันธุ์ใหม่ของปลาบู่ เพื่อถวายพระเกียรติให้กับพระองค์ที่ทรงทุ่มเทในการวิจัยด้านนี้มาหลายปี โดยสายพันธุ์ปลาบู่ที่มีพระนามของพระองค์ ได้แก่ "*Platygobiopsis akihito*" (2535) และ "*Exyrias akihito*" (2548) นอกจากนี้ยังมีการอัญเชิญพระนามของพระองค์ไปตั้งเป็นชื่อสกุลของปลาบู่อีกด้วย โดยสกุลของปลาบู่ที่ตั้งขึ้นใหม่ มีชื่อว่า "*[[:en:Akihito_(fish)|Akihito]]*"
* พ.ศ. 2541 ทรงได้รับพระราชทานเหรียญรางวัล Charles II Medal จากราชสมาคมแห่งสหราชอาณาจักรเป็นพระองค์แรกของโลก สำหรับผลงานวิจัยด้านมีนวิทยา
* พ.ศ. 2543, 2551, และ 2559 ทรงเป็นนักวิจัยหลักในการตีพิมพ์บทความในวารสาร Gene
* ทรงเป็นสมาชิกสมาคมวิชาการมีนวิทยาแห่งญี่ปุ่น (The Ichthyological Society of Japan) โดยพระองค์มีการตีพิมพ์งานวิจัยทั้งหมด 28 ฉบับ (ข้อมูล ณ พ.ศ. 2561)
* นับตั้งแต่พระองค์ทรงทำการวิจัยมา พระองค์ทรงค้นพบปลาบู่สายพันธุ์ใหม่ทั้งหมด 8 สายพันธุ์ ได้แก่

# *Glossogobius aureus* (2518)
# *Pandaka* *trimaculata* (2518)
# *Myersina* *nigrivirgata* (2526)
# *Astrabe flavimaculata* (2531)
# *Astrabe fasciata* (2531)
# *Cristatogobius aurimaculatus* (2543)
# *Callogobius* *albipunctatus* (2564)
# *Callogobius dorsomaculatus* (2564)

* ทรงเคยได้รับปลาบลูจิลล์จากนายกเทศมนตรีนครชิคาโก สหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นปลาในลุ่มแม่น้ำมิสซิสซิปปี และพระองค์ได้พระราชทานให้กับกรมประมงในการเพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ เนื่องจากทรงมีพระราชประสงค์ให้ปลาชนิดนี้เป็นแหล่งอาหารให้กับคนยากจน อย่างไรก็ตาม ปลาชนิดนี้กลับขยายพันธุ์อย่างรวดเร็วจนผิดปกติ และส่งผลลบต่อระบบนิเวศ ซึ่งพระองค์ทรงเสียพระทัยเป็นอย่างมาก และได้มีพระราชดำรัสถึงเหตุการณ์นี้ในวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550

### การรำลึกถึงสงคราม
thumb|ทรงวางพวงมาลัย เพื่อไว้อาลัยแด่สงคราม ณ รัฐฮาวาย สหรัฐอเมริกา พ.ศ. 2552
วันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2503 ขณะที่ทรงดำรงอิสริยยศมกุฎราชกุมาร ทรงร่วมพิธีรำลึกครบรอบ 15 ปีการทิ้งระเบิดปรมาณูที่จังหวัดฮิโรชิมา ซึ่งถือว่าเป็นครั้งแรกของพระบรมวงศานุวงศ์ที่เสด็จไปร่วมพิธีรำลึกถึงสงคราม โดยการร่วมงานของพระองค์ในครั้งนี้ได้ทำให้พิธีรำลึกกลายเป็นพิธีระดับชาติต่อมาจนถึงปัจจุบัน

ภายหลังการขึ้นครองราชย์ พระองค์ได้เสด็จฯไปในพิธีรำลึกสงครามเนื่องในโอกาสครบรอบที่สำคัญเป็นประจำ เพื่อแสดงความเสียพระทัยอย่างสุดซึ้งต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสงคราม เช่น  

* พิธีรำลึกครบรอบ 50 ปีหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ที่นางาซากิ, ฮิโรชิมา, โอกินาวะ, และโตเกียว
* พิธีรำลึกครบรอบ 60 ปีของยุทธการที่ไซปัน
* พิธีรำลึกครบรอบ 70 ปีของการทัพหมู่เกาะมาเรียนาและปาเลา
* พิธีรำลึกยุทธการที่โอกินาวะ ทรงร่วมพิธีนี้ทั้งหมด 11 ครั้ง

### ด้านธรรมชาติ
ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจในด้านการรักษาสิ่งแวดล้อมและธรรมชาติ เช่น
* ทรงร่วมงานปลูกต้นไม้แห่งชาติ (全国植樹祭) เป็นประจำทุกปี ซึ่งทรงสืบทอดพระราชกรณียกิจนี้มาจากจักรพรรดิโชวะ พระบรมราชชนก
* ทรงร่วมชมการแข่งขันประมงแห่งชาติเพื่อความอุดมสมบูรณ์ของท้องทะเล (全国豊かな海づくり大会) เป็นประจำทุกปี

### ด้านกีฬา
thumb|ทรงเยี่ยมนักกีฬาพาราลิมปิก เมื่อ พ.ศ. 2507
ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจในด้านส่งเสริมการกีฬา เช่น
* ทรงร่วมพิธีเปิดงานการแข่งขันกีฬาแห่งชาติ (国民体育大会) เป็นประจำทุกปี ซึ่งทรงสืบทอดพระราชกรณียกิจนี้มาจากจักรพรรดิโชวะ พระบรมราชชนก
* ทรงดำรงตำแหน่งประธานกิตติมศักดิ์การแข่งขันพาราลิมปิกฤดูร้อน 1964 กรุงโตเกียว
* วันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2541 ทรงร่วมพิธีเปิดการแข่งขันโอลิมปิกฤดูหนาว 1998
* ทรงร่วมชมการแข่งขันกีฬาต่าง ๆ เช่น แกรนด์ซูโม่ทัวร์นาเมนต์, เบสบอล, บาสเก็ตบอล

### ด้านเยาวชน
ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจในด้านการส่งเสริมเยาวชน เช่น
* เสด็จฯเยี่ยมชมชั้นเรียน ณ โรงเรียนประถมศึกษา เนื่องในวันเด็กแห่งชาติ
* ทรงร่วมพิธีฉลองครบรอบ 50 ปีการก่อตั้งการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น
* ทรงร่วมพิธีฉลองการเปิดหอสมุดเด็กนานาชาติ
* ทรงร่วมการประชุมการเลี้ยงดูเด็กแห่งชาติ

### ด้านศิลปะและวัฒนธรรม
ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจในด้านการส่งเสริมศิลปะและวัฒนธรรม เช่น
* ทรงเป็นองค์ประธานมอบรางวัลของสถาบันศิลปะแห่งญี่ปุ่น
* ทรงร่วมพิธีฉลองเทศกาลศิลปะ

### ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจในด้านการส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เช่น
* ทรงเป็นองค์ประธานมอบรางวัลในงาน Japan Prize Award ซึ่งเป็นพิธีมอบรางวัลให้แก่นักวิทยาศาสตร์และวิศวกรจากทั่วโลกที่มีผลงานโดดเด่นและสร้างสรรค์ในสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
* ทรงเป็นองค์ประธานมอบรางวัลของสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งญี่ปุ่น
* ทรงเป็นองค์ประธานมอบรางวัลของสถาบันชีววิทยาศาสตร์นานาชาติ
thumb|ทรงร่วมงานของศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพผู้พิการแห่งชาติ พ.ศ. 2552

### ด้านผู้พิการ
ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจในด้านการสนับสนุนผู้พิการ เช่น
* ทรงร่วมพิธีเปิดการแข่งขันกีฬาสำหรับผู้พิการแห่งชาติ
* ทรงร่วมพิธีฉลองครบรอบ การก่อตั้งศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพผู้พิการแห่งชาติและศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพทางอาชีพแห่งชาติ
* ทรงร่วมการประชุมใหญ่เพื่อฉลองการครบรอบการก่อตั้งสมาคมผู้พิทักษ์เด็กและผู้ใหญ่ที่มีความบกพร่องทางร่างกายและจิตใจอย่างรุนแรง

### การเสด็จเยี่ยมพื้นที่ภัยพิบัติ

* เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2534 เสด็จฯเยือนเมืองชิมาบาระ จังหวัดนางาซากิ เพื่อเยี่ยมผู้ประสบภัยจากตระกอนภูเขาไฟอุนเซ็น-ฟูเก็น ซึ่งมีผู้เสียชีวิต 43 ราย
* เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2536 เสด็จฯเยือนเกาะโอกูชิริ เพื่อเยี่ยมผู้ประสบภัยจากสึนามิ จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวใหญ่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฮอกไกโด
* วันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2538 เสด็จฯเยือนจังหวัดเฮียวโกะ เพื่อเยี่ยมผู้ประสบภัยจากแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ฮันชิง ซึ่งมีผู้เสียชีวิตกว่า 6,400 ราย
* เดือนตุลาคม พ.ศ. 2547 เสด็จฯเยี่ยมผู้ประสบภัย จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่นีงาตะ-ชูเอ็ตสึ
* วันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2554 ทรงมีพระราชดำรัสผ่านวิดิโอถึงผู้ประสบภัยเหตุการณ์แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ, เสด็จฯวางช่อดอกไม้รำลึกถึงผู้เสียชีวิตในเหตุการณ์, อีกทั้งเหตุการณ์ภัยพิบัตินี้ได้ส่งผลกระทบต่อโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ทำให้ญี่ปุ่นมีปัญหาเรื่องการใช้ไฟฟ้าภายในประเทศ จึงต้องมีนโยบายในการงดจ่ายกระแสไฟฟ้าบางช่วงเวลาในบางพื้นที่ โดยเขตชิโยดะซึ่งเป็นที่ตั้งของพระราชวังหลวงโตเกียวนั้นไม่ได้อยู่ในแผนการงดจ่ายกระแสไฟฟ้า อย่างไรก็ตาม พระองค์ก็ทรงร่วมงดใช้ไฟฟ้าวันละ 2 - 4 ชั่วโมงในพระตำหนักด้วยพระองค์เอง ตั้งแต่วันที่ 15 - 23 มีนาคม พ.ศ. 2554
* เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2559 เสด็จฯเยี่ยมผู้ประสบภัย จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่คุมาโมโตะ

### การเสด็จเยือนต่างจังหวัด
วันที่ 17 - 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2518 ทรงเสด็จฯเยือนจังหวัดโอกินาวะ เป็นครั้งแรก ขณะที่พระองค์ดำรงพระอิสริยยศมกุฎราชกุมาร ซึ่งจังหวัดโอกินาวะเคยอยู่ภายใต้การปกครองของสหรัฐอเมริกา และเพิ่งได้กลับคืนสู่การปกครองของญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2515 โดยจุดประสงค์หลักคือทรงเข้าร่วมพิธีเปิดงานมหกรรมนานาชาติทางทะเลโอกินาวะ อย่างไรก็ตาม มีกลุ่มการเมืองฝ่ายซ้ายสุดขั้วได้ระดมพลขัดขวางพิธีเปิดและพิธีปิดของงานเป็นจำนวนถึง 22,000 คน และมีกลุ่มคนบางส่วนได้ก่อเหตุที่รุนแรง เช่น ขว้างขวดเปล่าใส่ขบวนรถยนต์ที่ประทับ และขว้างระเบิดเพลิงขณะที่ทรงไปเคารพหอคอยฮิเมะยูริ อย่างไรก็ตาม ไม่มีเหตุอันตรายใด ๆ เกิดขึ้นแก่พระองค์โดยตรง และในเวลาถัดมาได้มีการจับกุมสมาชิกกลุ่มหัวรุนแรง 401 คนในข้อหาขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานและรวมตัวกันโดยมีอาวุธร้ายแรง

สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ ทรงเสด็จพระราชดำเนินเยือนต่างจังหวัดครบทั้ง 47 จังหวัดตั้งแต่ที่ยังทรงดำรงตำแหน่งมกุฎราชกุมาร โดยหลังจากพระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์แล้ว พระองค์ก็ได้เสด็จฯเยือนครบทั้ง 47 จังหวัดเป็นครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2546 และเป็นครั้งที่ 3 ในปี พ.ศ. 2560

### การเสด็จเยือนต่างประเทศ


ไฟล์:Staatsbezoek Japans kroonprinselijk paar.jpg|เสด็จเยือนเนเธอร์แลนด์ พ.ศ. 2522
ไฟล์:The Emperor of Japan, His Majesty Akihito and the Empress of Japan, Her Majesty Michiko laying wreath at the Samadhi of Mahatma Gandhi, at Rajghat, in Delhi on December 02, 2013.jpg|เสด็จเยือนอินเดีย พ.ศ. 2556
ไฟล์:The Emperor and Empress of Japan in Malacanang Palace (01-27-16) 07.jpg|เสด็จเยือนฟิลิปปินส์ พ.ศ. 2559


### การต้อนรับประมุขจากต่างประเทศ
หลังจากที่ทรงขึ้นครองราชย์ พระองค์ได้ต้อนรับการมาเยือนประเทศญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการของประมุขจากต่างประเทศในฐานะแขกของรัฐ (国賓) ดังนี้

ไฟล์:Akihito and Michiko, Bill and Hillary Clinton - Akasaka Palace.gif|บิล คลินตัน ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา เยือนญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ. 2539
ไฟล์:Barack Obama and Emperor Akihito 20140424.jpg|บารัก โอบามา ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา เยือนญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ. 2557
ไฟล์:President Aquino along with Their Imperial Majesties during the Reception Ceremony hosted by the Ambassador of Japan to to the Philippines (03).jpg|เบนิกโน อากีโนที่ 3 ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ เยือนญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ. 2558


## พระเกียรติยศ

### ลำดับพระราชอิสริยยศ
* 23 ธันวาคม พ.ศ. 2476 – 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2495: **เจ้าชายอากิฮิโตะ** (明仁親王) หรือ **เจ้าชายสึงุ** (ญี่ปุ่น: 継宮*;* อังกฤษ: Prince Tsugu)
* 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2495 – 7 มกราคม พ.ศ. 2532: **มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ** (ญี่ปุ่น: 皇太子; อังกฤษ: Crown Prince Akihito)
* 7 มกราคม พ.ศ. 2532 – 30 เมษายน พ.ศ. 2562: **สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ** (ญี่ปุ่น: 天皇; อังกฤษ: His Majesty the Emperor)
* 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 – ปัจจุบัน: **สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ** (ญี่ปุ่น: 上皇; อังกฤษ: His Majesty the Emperor Emeritus)

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์

#### ญี่ปุ่น

* 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เกียรติคุณและราชมิตราภรณ์อันสูงส่งยิ่งดอกเบญจมาศ ชั้นมหาปรมาภรณ์ (2495)
* 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เกียรติคุณและราชมิตราภรณ์อันสูงส่งยิ่งดอกเบญจมาศ ชั้นสังวาลย์ (2532)
* 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณสูงส่ง โชติช่วงยิ่งดอกคิริ
* 80x80px|JPN Zuiho-sho 1Class BAR เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงคลรัตน์ ชั้น 1 สายสะพาย
* 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์วัฒนธรรม
* 80x80px|Red Cross Order of Merit (Japan) Red Cross Order of Merit

#### ต่างประเทศ

## ราชตระกูล



## เกร็ด
thumb|จักรพรรดินีเทเม (พระอัยยิกา) และ เจ้าชายสึงุ (อากิฮิโตะ)

### วัยพระเยาว์
* ตารางกิจวัตรประจำวันของพระองค์คือ ตื่นบรรทมตอน 05:30 น. จากนั้นทรงเข้าเรียน, ออกกำลังกาย, เสวยพระกระยาหารและของว่าง และทรงเข้าบรรทมตอน 20:00 น. โดยทุกเช้าและตอนเย็น พระองค์ต้องทำการถวายความเคารพต่อพระบรมฉายาลักษณ์ของพระบรมราชชนกและพระบรมราชชนนี
* ทุกวันอาทิตย์ พระองค์จะเสวยพระกระยาหารกลางวันร่วมกับพระบรมราชชนก, พระบรมราชชนนี, พระเชษฐภคินี, พระราชอนุชา, และพระขณิษฐภคิณี จากนั้นจะทรงทอดพระเนตรภาพยนตร์ร่วมกัน
* ทรงมีสุนัขทรงเลี้ยงชื่อว่า "ทามะ"
* ทรงเรียนการทรงม้ามาตั้งแต่สมัยพระเยาว์ โดยม้าทรงเลี้ยงมีชื่อว่า "วากาซะ"
* ทรงเรียนเทนนิสตั้งแต่พระชนมายุ 13 พรรษา โดยนายโคอิจิโร่ อิชิอิ อดีตนักกีฬาเทนนิสของมหาวิทยาลัยเคโอ เป็นพระอาจารย์สอนเทนนิส ซึ่งสอนสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ครั้งละ 3 - 4 ชั่วโมง
thumb|250x250px|เจ้าชายสึงุ (อากิฮิโตะ) และ นางอลิซาเบธ เกรย์ วินนิ่ง พระอาจารย์ พ.ศ. 2492

### หลังสงครามโลกครั้งที่ 2
* วันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2488 จักรพรรดิโชวะ พระบรมราชชนก ประกาศยอมแพ้สงครามผ่านวิทยุ พระองค์ได้มีการบันทึกในสมุดบันทึกส่วนพระองค์ว่า "นับจากนี้ไป เราจะต้องเข้มแข็งขึ้นกว่าเดิม"
* เนื่องจากในยุคสงคราม จักรพรรดิจะถูกยกย่องให้เทียบเท่าเทพเจ้า อย่างไรก็ตาม หลังการแพ้สงครามประมาณ 1 ปี นางเอลิซาเบธ เกรย์ วินนิ่ง (エリザベス・ヴァイニング) พระอาจารย์สอนภาษาอังกฤษ พยายามเรียกพระองค์โดยใช้พระนามที่เรียบง่ายว่า "จิมมี่" ซึ่งในตอนแรกพระองค์ทรงตอบว่า "ไม่ใช่ครับ ผมคือเจ้าชาย" เธอจึงตอบกลับพระองค์ว่า "ใช่แล้ว พระองค์คือเจ้าชายอากิฮิโตะ แต่ในชั้นเรียนนี้พระองค์จะมีพระนามภาษาอังกฤษว่า จิมมี่" ซึ่งพระองค์ก็ทรงยิ้มตอบรับ
* มีนักอนุรักษ์นิยมทำการวิพากย์วิจารณ์อย่างรุนแรงว่า การที่ให้นางเอลิซาเบธ เกรย์ วินนิ่ง มาเป็นพระอาจารย์ เป็นการกระทำที่ไร้มารยาทมาก เนื่องจากเธอเป็นชาวอเมริกัน และญี่ปุ่นพึ่งพ่ายแพ้สงครามกับสหรัฐอเมริกามา
* นางเอลิซาเบธ เกรย์ วินนิ่ง เคยถามนักเรียนในชั้นรวมถึงพระองค์ว่าโตขึ้นอยากเป็นอะไร พระองค์ทรงเขียนคำตอบว่า "อยากเป็นจักรพรรดิ"
* ทรงถูกเชิญให้ไปเล่นเกมกระดานที่บ้านของนางเอลิซาเบธ เกรย์ วินนิ่ง พระองค์ทรงได้ร่วมเล่นเกมเศรษฐีกับลูกของเหล่านายทหารอเมริกัน ผลก็คือทรงพ่ายแพ้ ซึ่งเป็นเรื่องปกติเพราะพระองค์ทรงไม่คุ้นเคยกับเกมกระดานนี้ แต่ท่าทีของพระองค์กลับเงียบสงบ ซึ่งพระสหายได้กล่าวว่าพระองค์ทรงได้เรียนรู้ที่จะยอมรับการพ่ายแพ้อย่างสง่างามแล้ว

### มัธยมศึกษา - มหาวิทยาลัย
* ในช่วงมัธยมศึกษาตอนต้น พระองค์กับพระราชอนุชาทรงเริ่มสนใจในวิชาประวัติศาสตร์และชีววิทยา และทรงร่วมกันเก็บแมลงและจับปลาที่พระตำหนักในเมืองนูมาซุ
* ขณะที่ทรงศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ทรงเป็นหัวหน้าชมรมขี่ม้า
* ทรงเคยออกจากพระตำหนักโดยไม่ได้แจ้งให้ข้าราชบริพารทราบ เพื่อทรงไปเดินเล่นในย่านกินซะกับพระสหายอีก 2 คน (อากิระ ฮาชิโมโตะ และทากาฮิโกะ เซ็งเงะ) เมื่อเหล่าข้าราชบริพารทราบถึงกับเกิดความโกลาหลและมีการเรียกประชุมฉุกเฉินขึ้น ซึ่งในเวลาถัดมาไม่นานก็ได้รับการแจ้งจากเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่ว่าพบพระองค์อยู่แถวสถานีรถไฟชินบาชิ ซึ่งเจ้าหน้าที่ตำรวจก็พยายามเกลี้ยกล่อมให้พระองค์กลับพระตำหนัก แต่พระองค์ปฏิเสธ จึงได้มีการตั้งตำรวจนอกเครื่องแบบในการติดตามรักษาความปลอดภัย โดยพระองค์กับพระสหายได้พากันไปที่ร้านกาแฟและร้านขนมหวาน อีกทั้งยังมีพระสหายผู้หญิงอีกคนที่มาร่วมด้วยในภายหลัง คือเซ็ตสึโกะ วาตานาเบะ ซึ่ง ณ ขณะนั้น พระองค์ทรงโปรดเธอ และเป็นจุดประสงค์หลักของพระองค์ที่ออกจากพระตำหนักในครั้งนี้ หลังจากที่กลับพระตำหนักแล้ว พระสหายทั้งสองก็โดนตำหนิอย่างรุนแรงจากหัวหน้าสำนักราชเลขานุการในมกุฎราชกุมาร เนื่องจากในช่วงนั้นยังมีความเคลื่อนไหวที่รุนแรงของกลุ่มแรงงาน หลังจากการเกิดเหตุการณ์ Bloody May Day ซึ่งพระองค์อาจจะโดนลอบทำร้ายได้ และพระองค์ได้ชี้แจงในภายหลังว่าพระองค์เพียงแค่อยากลองขึ้นรถไฟเหมือนคนทั่วไปดูสักครั้ง
* ทรงเข้าศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาเศรษฐศาสตร์การเมือง มหาวิทยากากูชูอิน (学習院大学) เนื่องจากในมหาวิทยาลัยยังไม่มีสาขาชีววิทยาที่พระองค์สนพระทัย

### มกุฎราชกุมาร

* ก่อนที่พระองค์จะอภิเษกสมรส ทรงมักจะเสด็จไปประทับที่พระตำหนักตากอากาศ ณ เมืองคารูอิซาวะ จังหวัดนางาโนะ โดยที่แห่งนี้เคยเป็นตำหนักของเจ้าชายอาซากะ ก่อนที่จะถูกปลดฐานันดรศักดิ์ในปี พ.ศ. 2490 ซึ่งในเวลาถัดมาตำหนักแห่งนี้ได้ถูกซื้อและพัฒนาเป็นโรงแรมเซ็งกาตากิ (千ヶ滝プリンスホテル) เนื่องด้วยพระองค์ทรงโปรดการไปประทับที่พระตำหนักแห่งนี้ทุกช่วงฤดูร้อน จึงเป็นสาเหตุนำพาให้พระองค์ได้พบกับสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ ที่สนามเทนนิส ณ เมืองเดียวกัน หลังการอภิเษกสมรสกับสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ และมีพระราชโอรส/ธิดา พระองค์ก็ยังคงทรงพาสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะและพระราชโอรส/ธิดาทั้ง 3 พระองค์ไปประทับ ณ ที่แห่งนี้ด้วย
* สาเหตุที่พระองค์โปรดที่แห่งนี้เพราะว่าบรรยากาศดูไม่อึดอัดเหมือนพระตำหนักตากอากาศอื่น ๆ หลังจากที่พระองค์ขึ้นครองราชย์แล้วพระองค์ก็ไม่ได้เสด็จไปประทับอีกเลย ปัจจุบันโรงแรมแห่งนี้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น Karuizawa Prince Hotel ซึ่งพระตำหนักยังคงอยู่แต่ถูกทิ้งร้าง

### หลังการขึ้นครองราชย์

* ทรงเป็นจักรพรรดิที่ขึ้นครองราชย์โดยมีพระชนมายุมากที่สุดเป็นอันดับ 3 ในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่น (55 พรรษา) โดยอันดับที่ 1 คือ จักรพรรดิโคนิง ที่ทรงขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมายุ 61 พรรษา ส่วนอันดับ 2 คือ สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ พระราชโอรส ซึ่งทรงขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมายุ 59 พรรษา
* หลังจากจักรพรรดิโชวะ สวรรคต เนื่องด้วยพระองค์ทรงเป็นทายาทโดยชอบธรรม จึงต้องมีการเสียภาษีมรดกตามกฎหมายเป็นจำนวน 428 ล้านเยน

### รถยนต์พระที่นั่ง

* เมื่อพระองค์ดำรงอิสริยยศมกุฎราชกุมาร ทรงโปรดการขับรถยนต์เที่ยวเล่นเป็นอย่างมาก พระองค์เคยได้รับพระราชทานรถยนต์รุ่น Prince Sedan จากบริษัท Prince Motor (ปัจจุบันถูกควบรวบเข้ากับบริษัทนิสสัน) ซึ่งภายหลังจากการขึ้นครองราชย์ พระองค์ทรงเปลี่ยนไปขับรถยนต์รุ่นฮอนด้า อินทีกราแทน
* รถยนต์พระที่นั่งที่ทรงโปรด คือ รถเก๋งสีเทารุ่นฮอนด้า อินทีกรา ซึ่งเป็นเกียร์ธรรมดา ผลิตในปี พ.ศ. 2534 และมีราคา 1.2 ล้านเยน (ณ ขณะนั้น) พระองค์ทรงขับรถคันนี้ภายในพระราชวังหลวงโตเกียวเป็นประจำในวันหยุดสุดสัปดาห์ โดยมีสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะประทับอยู่ข้างพระองค์ภายในรถด้วย
* วันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2559 ทรงต่อใบอนุญาตขับขี่สำหรับผู้สูงอายุเป็นครั้งสุดท้าย ซึ่งขณะนั้นพระองค์ทรงมีพระชนมายุ 82 พรรษา ทรงสอบภาคปฏิบัติที่อุทยานตะวันออกของพระราชวังหลวงโตเกียวภายใต้การกำกับดูแลของเจ้าหน้าที่จากสำนักงานตำรวจนครบาล และทรงเสียภาษีที่เกี่ยวข้องเหมือนกับประชาชนทั่วไป
* ทรงพกใบขับขี่ติดตัวพระองค์อยู่เสมอ

### ความชอบส่วนพระองค์

* ทรงโปรดการเล่นโอเทลโล่ และพระองค์มักจะเล่นกับพระบรมราชชนก

* กีฬาที่พระองค์เล่น ได้แก่ เทนนิส, ยิงธนู, การทรงม้า, สกี

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอย่างเป็นทางการ

* เว็บไซต์สำนักพระราชวังอิมพีเรียล (Imperial Household Agency) ภาษาอังกฤษ https://www.kunaicho.go.jp/eindex.html
* เว็บไซต์สำนักพระราชวังอิมพีเรียล (Imperial Household Agency) ภาษาญี่ปุ่น https://www.kunaicho.go.jp/
* ประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาเยอรมัน สเปน ญี่ปุ่น และมลายู ลงวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2561

หมวดหมู่:จักรพรรดิญี่ปุ่น
หมวดหมู่:จักรพรรดิญี่ปุ่นผู้ทรงสละราชสมบัติ
หมวดหมู่:พระเจ้าหลวง
หมวดหมู่:โคไตชิ
หมวดหมู่:พระราชโอรสในจักรพรรดิญี่ปุ่น
หมวดหมู่:พระราชบุตรในจักรพรรดิโชวะ
หมวดหมู่:นักมีนวิทยาชาวญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ร.ม.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.จ.ก. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์
หมวดหมู่:บุคคลในยุคโชวะ
หมวดหมู่:บุคคลในยุคเฮเซ
หมวดหมู่:บุคคลในยุคเรวะ