นกตีทอง

**นกตีทอง** (, )
เป็นนกโพระดก (Megalaimidae) ที่เล็กที่สุด ตัวเขียว คอเหลือง อกและหน้าผากแดง ขอบตาเหลือง มักเกาะบนต้นไม้สูง รู้จักกันดีเพราะร้องเสียง “ป๊ก ๆ” เป็นจังหวะสมํ่าเสมอเหมือนกับช่างตีทอง (ฝรั่งว่าเหมือนกับช่างตีทองแดง)
เป็นนกประจำถิ่นของเอเชียใต้ และบางส่วนของเอเชียอาคเนย์
ทำรังโดยเจาะโพรงไม้เหมือนกับนกโพระดกประเภทอื่น ๆ
โดยมากกินผลไม้ เช่น ลูกไทร แต่บางครั้งก็กินแมลงอื่น ๆ ด้วย โดยเฉพาะแมลงเม่า (ปลวกมีปีก)
ในประเทศไทย เป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พุทธศักราช 2535 จึงห้ามล่า พยายามล่า ห้ามค้า ห้ามนำเข้าหรือส่งออก ห้ามครอบครอง ห้ามเพาะพันธุ์ ห้ามเก็บหรือทำอันตรายรัง การห้ามการครอบครองและการค้ามีผลไปถึงไข่และซาก

## คำพรรณนา
นกโพระดกพันธุ์นี้ อาจอยู่ในเขตเดียวกันกับนกโพระดกตัวใหญ่กว่าชนิดอื่น ๆ ที่พบในเอเชียใต้
ในเทือกเขาฆาฏตะวันตกของประเทศอินเดีย จะอยู่ในเขตเดียวกันกับนกโพระดกพันธุ์ *M. malabarica* ซึ่งมีขนาดคล้ายกัน แต่ร้องถี่กว่า 
หน้าผากที่แดง ขอบตาและคอที่เหลือง ท้องที่ลาย และตัวด้านบนที่เขียว เป็นลักษณะเฉพาะของนก
ลูกนกจะมีสีจางกว่า และไม่มีส่วนสีแดง
ตัวผู้ตัวเมียจะคล้ายกัน
พันธุ์ย่อยในประเทศศรีลังกามีหน้าที่ดำกว่า มีสีแดงมากกว่าที่อก และมีแถบเข้มกว่าตรงท้อง
[thumb|left|
ลูกนกพันธุ์ย่อย ''indica'' ที่ยังไม่มีสีแดง และมีสีจางกว่า (เมือง[โกลกาตา ประเทศอินเดีย)
]]
ในฤดูผสมพันธุ์ ขนที่สึกหรอจะทำให้หลังด้านบน ดูออกเป็นสีน้ำเงิน

ในบรรดานกโพระดกสกุล *Megalaima* นกตีทองเป็นสัตว์ "ต้นตระกูล" (basal) ของสกุล ดังที่พบโดยการวิเคราะห์วิวัฒนาการชาติพันธุ์ (phylogenetic analysis)
ดังนั้น นกสกุลเดียวกันพันธุ์อื่น ๆ ในเอเชีย จึงเป็นนกที่แยกสายพันธุ์ออกจากสกุลนี้ในภายหลัง

มีพันธุ์ย่อย 9 พันธุ์ที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางคือ
* พันธุ์ต้นแบบ *haemacephala* (P. L. S. Müller, 1776) พบในหมู่เกาะลูซอนและมินโดโร ในประเทศฟิลิปปินส์
* พันธุ์ย่อย *indica* (Latham, 1790) พบในอินเดียใต้ เริ่มจากเขตตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศปากีสถาน ไปจนถึงศรีลังกา ไทย และเวียดนาม มีพันธุ์ย่อยอื่น ๆ ที่เดี๋ยวนี้รวมเข้าในพันธุ์นี้
พันธุ์ย่อย ๆ ที่เหลือ พบในเกาะต่าง ๆ ในเอเชียอาคเนย์
* *delica* (Parrot, 1907) เกาะสุมาตรา
* *rosea* (Dumont, 1816) เกาะชวา
* *homochroa* (Dziadosz & Parkes, 1984) เกาะ Tablas (จังหวัดรอมบลอน ประเทศฟิลิปปินส์)
* *celestinoi* (Gilliard, 1949) เกาะ Catanduanes, Biliran, ซามาร์, เลย์เต ประเทศฟิลิปปินส์
* *intermedia* (Shelley, 1891) เกาะปาไนย์, Guimaras, Negros ประเทศฟิลิปปินส์
* *cebuensis* (Dziadosz & Parkes, 1984) เกาะเซบู ประเทศฟิลิปปินส์
* *mindanensis* (Rand, 1948) เกาะมินดาเนา ประเทศฟิลิปปินส์

## ที่อยู่และการกระจายพันธุ์
นกมักจะอยู่ในสวน ป่าเล็ก ๆ และป่าโล่ง ๆ 
ที่ ๆ มีต้นไม้ตายแล้ว ขุดเจาะได้ง่าย เป็นลักษณะสำคัญของที่อยู่ของนก
นกจะทำรังและนอนอยู่ในโพรงไม้
[thumb|
คู่นกที่รังในเมือง[โกลกาตา ประเทศอินเดีย
]]
ในอินเดียใต้ นกมักจะอยู่ในที่ต่ำกว่า 4,000 ฟุต (1,219 เมตร) 
ในเทือกเขาหิมาลัย นกจะอยู่ในหุบเขาในเขตรอบนอก จนถึงเขตสูงประมาณ 3,000 ฟุต (914 เมตร)
นกจะมีน้อยในเขตทะเลทราย หรือในป่าที่ชื้นมาก

## พฤติกรรมและนิเวศน์
thumb|วิดีโอแสดงนกตีทองส่งเสียงร้อง ให้สังเกตปากที่ไม่อ้า ร้องโดยพองคอ
นกมักจะอยู่เดี่ยว ๆ เป็นคู่ ๆ หรือเป็นฝูงเล็ก ๆ แต่อาจพบเป็นฝูงใหญ่บนต้นไทรที่ออกผลมาก
นกชอบตากแดดตอนเช้า ๆ บนกิ่งไร้ใบบนต้นไม้สูง ๆ บางครั้งจะโฉบไปโฉบมาแล้วมาจับกิ่งใกล้ ๆ กัน
นกบินเป็นเส้นตรง โดยกระพือปีกเร็ว ๆ

นกต้องแย่งรังกับนกและสัตว์กินผลไม้อื่น ๆ ที่ทำรังในโพรงไม้
ได้พบว่า นกโพระดกคอสีฟ้าไล่นกตีทองออกจากรัง และนกปรอดพันธุ์ *Pycnonotus cafer* (red-vented bulbul) จะขโมยผลไม้ที่ตัวผู้นำมาให้ตัวเมีย

รังที่เป็นโพรงจะใช้สำหรับพักด้วย นกบางตัวอยู่ตัวเดียว และบางพวกจะพักตอนกลางวันด้วย
ลูกนกจะพักอยู่กับพ่อแม่ แต่บ่อยครั้งต้องกลับมาก่อน ไม่เช่นนั้น พ่อแม่อาจจะไม่ให้เข้ารัง

### เสียงร้อง
นกร้องเสียงดัง คล้ายกับช่างเคาะโลหะ ดัง "ป๊ก...ป๊ก...ป๊ก" คล้ายกับช่างตีทอง (หรือตีทองแดง สำหรับฝรั่ง) ซึ่งให้ชื่อกับนก
ร้องซ้ำ ๆ กันนาน โดยเริ่มเบา ๆ ก่อน แล้วดังขึ้นจนถึงระดับ เป็นจังหวะสม่ำเสมอที่ 108-121 ครั้งต่อนาที และอาจจะร้องถึง 204 ครั้ง นกไม่อ้าปากเวลาร้อง หนังที่คอทั้งสองข้างจะพองออกแล้วยุบ และจะผงกหัว ในการร้องแต่ละครั้ง
นกจะไม่ร้องในฤดูหนาว

### อาหาร
[thumb|upright|left|
นกกินลูกไทร (เมือง[ไฮเดอราบาด (ประเทศอินเดีย))
]]
นกชอบกินลูกบันยัน โพ ไทรประเภทอื่น ๆ ผลเมล็ดเดียวแข็ง (drupe) ผลประเภทอื่น ๆ และบางครั้งแมลงที่โฉบกินในอากาศ 
และอาจจะกินกลีบดอกไม้บางชนิดด้วย 
นกกินผลไม้หนักกว่าตนเอง 1.5 - 3 เท่าต่อวัน

### การสืบพันธุ์
วิธีจีบกันรวมทั้งร้องเพลง พองคอออก ผงกหัว สะบัดหาง ให้อาหาร และไซ้ขน

นกผสมพันธุ์กันโดยมากทั้งปี โดยต่างกันในพื้นที่ต่าง ๆ
ฤดูผสมพันธุ์ในอินเดีย อยู่ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนเมษายน ในศรีลังกา อยู่ระหว่างเดือนธันวาคมถึงเดือนกันยายน
ทั้งตัวผู้ตัวเมียช่วยกันเจาะรัง ใต้กิ่งไม้ตามขวางกิ่งแคบ ๆ
นกอาจจะพักนอนอยู่ในรังด้วย 
นกวางไข่ 3-4 ฟอง แต่เหมือนกับนกที่ทำรังในโพรงไม้อื่น ๆ 
เวลาฟักไข่นั้น ไม่ค่อยชัดเจน แต่ประมาณว่าอยู่ที่ 2 อาทิตย์
ทั้งตัวผู้ตัวเมียช่วยกันฟักไข่
บางครั้ง นกอาจจะมีลูกสองชุดติด ๆ กัน

### ปัจจัยการตาย
นกผู้ใหญ่อาจจะถูกล่า
และในเขตเมือง นกอาจจะบินชนสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ รวมทั้งกำแพงขาว 
การตายเพราะพิษจากสารฆ่าศัตรูพืชและสัตว์ ก็ยังปรากฏด้วย

## เชิงอรรถและอ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Coppersmith Barbet videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
* Skull 

หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศปากีสถาน
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศอินเดีย
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศไทย
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศฟิลิปปินส์
หมวดหมู่:นกที่พบในทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:นก
หมวดหมู่:สัตว์ป่าคุ้มครอง