รายชื่อเพลงหน้าพาทย์

เพลงหน้าพาทย์สามารถแบ่งเป็นหมวด ๆ ได้ดังนี้

## เพลงหน้าพาทย์สำหรับแสดงโขน, ละคร

### เพลงที่เกี่ยวกับการแสดงอิทธิฤทธิ์
* ตระนิมิตร - ใช้สำหรับแปลงกาย
* รัว - ใช้สำหรับการแสดงอิทธิฤทธิ์หรือแปลงกายในเวลาสั้น ๆ
* รัวมอญ - ใช้เหมือนรัวแต่ใช้กับตัวละครที่เป็นมอญ
*รัวพม่า - ใช้เหมือนรัวแต่ใช้กับตัวละครที่เป็นพม่า

### เพลงที่เกี่ยวกับการแผลงฤทธิ์เดช
* คุกพาทย์ - ใช้สำหรับตัวแสดงสำคัญ และการเชิญพระพิฆเนศ
* รัวสามลา - ใช้สำหรับตัวละครทั่วไปในการแผลงฤทธิ์เดชที่สำคัญ 

### เพลงที่เกี่ยวกับการจัดทัพและยกทัพ
* ปฐม (ใช้ในการรำตรวจพลเดี่ยวของแม่ทัพ ตัวละครที่รำเพลงนี้มีสุครีพและมโหทร)
* กราวนอก (ใช้บรรเลงประกอบการตรวจพลของฝ่ายลิงและฝ่ายมนุษย์)
* กราวใน (ใช้บรรเลงประกอบการตรวจพลและยกทัพของฝ่ายยักษ์ หรือการเดินทางเดี่ยว ๆ ของยักษ์สำคัญ ๆ)
*กราวกลาง (ใช้บรรเลงประกอบการตรวจพลของฝ่ายมนุษย์ ส่วนมากใช้ในการใส่เนื้อร้อง)

### เพลงที่เกี่ยวกับการไปมาหรือเดินทาง
* เพลงโคมเวียน (ใช้ประกอบกิริยาการเดินทางในอากาศของเทวดาและนางฟ้า)
* เพลงเหาะ (เป็นเพลงหน้าพาทย์ใช้บรรเลงขณะ ตัวละครกำลังทำกิริยาเกี่ยวกับการเหาะ ส่วนมากใช้ในละครใน)

#### เพลงเสมอ
ใช้ในการเดินทางใกล้ ๆ เพลงเสมอมีดังนี้
* เสมอธรรมดา (ใช้กับตัวละครทั่วไป)
* เสมอเถร (ใช้กับฤๅษี นักพรต)
* เสมอมาร (ใช้กับยักษ์)
* เสมอเข้าที่ (ใช้กับครูบาอาจารย์)
* บาทสกุณี (ใช้กับตัวละครฝ่ายพระ นาง ที่สำคัญ เช่นพระราม พระลักษมณ์)
* เสมอมอญ (ใช้กับตัวละครที่เป็นมอญ)
* เสมอลาว (ใช้กับตัวละครที่เป็นลาว)
* เสมอพม่า (ใช้กับตัวละครที่เป็นพม่า)
* เพลงเข้าม่าน (ใช้ประกอบการเดินเข้าที่พำนัก หรือเข้าห้องต่าง ๆ)

#### เพลงเชิด
ใช้ในการเดินทางไกล การไล่ล่า การรบ แบ่งเป็น
* เชิดธรรมดา (ใช้กับมนุษย์ทั่วไป)
* เชิดนอก (ใช้กับการไล่ล่า จับตัวของอมนุษย์กับอมนุษย์ ส่วนมากในการเดี่ยวระนาดเอกหรือปี่ใน ประกอบแสดงจับนาง)
* เชิดฉาน (ใช้กับการไล่ล่า จับตัวของมนุษย์กับสัตว์ เช่น พระรามตามกวาง)
* เชิดฉิ่ง (ใช้ประกอบการแสดงถึงที่ลึกลับ หรือการเหาะของตัวละคร หรือใช้ประกอบการรำก่อนที่จะใช้อาวุธสำคัญหรือก่อนกระทำกิจสำคัญ)
* เชิดกลอง (สำหรับการต่อสู้ การรุกไล่ฆ่าฟันกันโดยทั่วไปใช้บรรเลงต่อจากเชิดฉิ่ง)

#### เพลงอื่น ๆ
* กลม (ใช้กับเทพเจ้าระดับสูง)
* โคมเวียน (ใช้กับเทวดาระดับทั่วไปที่เดินทางเป็นหมู่คณะ)
* พญาเดิน (ใช้กับพระมหากษัตริย์จนพญาต่าง ๆ เช่น พญาวานร พญายักษ์)
* กลองโยน (ใช้ในกระบวนพยุหยาตรา)
* เพลงฉิ่ง (ใช้ในการชมสวน ดอกไม้)
* เพลงโล้ (ใช้ในการเดินทาง ทางน้ำ)
* เพลงแผละ (ใช้กับการบินของสัตว์ที่มีปีกเช่น พญาครุฑ นกสดายุ หรือยุงในตอน หนุมานหักด่านเมืองบาดาล)
* เพลงชุบ (ใช้ประกอบการเดินของนางกำนัล)

### เพลงหน้าพาทย์เบ็ดเตล็ด
* ตระนอน (ใช้ในการนอน)
* ตระบรรทมไพร (ใช้ในการนอนในป่าของพระราม)
* ลงสรง (ใช้ในการอาบน้ำของตัวละครเอก และยังใช้ในการสรงน้ำเทวรูปต่าง ๆ)
* ลงสรงโทน (ใช้ในการแต่งตัว)
* นั่งกิน (สำหรับอัญเชิญครูบาอาจารย์ เพื่อถวายกระยาหารสังเวย)
* เซ่นเหล้า (ใช้ตอนดื่มสุรา หรือใช้ตอนภูต ผี ปีศาจออกแสดง)

### เพลงที่เกี่ยวกับแสดงความภาคภูมิใจ
* ฉุยฉาย
* แม่ศรี

### เพลงที่เกี่ยวกับการอัญเชิญเทพยดาและสิ่งศักดิ์สิทธิ์
* สาธุการ (ใช้เชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหมดให้มาชุมนุมในพิธี ถือว่าเป็นเพลงศักดิ์สิทธิ์ และใช้เป็นเพลงบูชาพระรัตนตรัย หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ)
* ตระเชิญ (ใช้เชิญเทวดาผู้ใหญ่)

### เพลงประกอบการแสดงอารมณ์ทั่วไป
* เพลงโลม (ใช้เกี้ยวพาราสีของตัวละครเอก มักจะใช้คู่กับเพลงตระนอน)
* เพลงกล่อม (สำหรับการขับกล่อมเพื่อการนอนหลับ
* ทยอย (ใช้ในตอนเดินเศร้าโศกเสียใจร้องไห้)
* โอดสองชั้น (ใช้ในการเศร้าโศกเสียใจของตัวละครที่มีศักดิ์สูง)
* โอดชั้นเดียว (ใช้ในการเศร้าโศกเสียใจตัวละครทั่วไป และใช้ในการตายของตัวละครต่างๆ)
* โอดมอญ (ใช้ในการเศร้าโศกเสียใจของตัวละครที่เป็นมอญ)
*โอดลาว (ในการเศร้าโศกเสียใจของตัวละครที่เป็นลาว)
* ทยอยเขมร (ประกอบกิริยาครุ่น­คิดหรือความโศกเศร้าเสียใจ)

### เพลงสำหรับกิริยาเยาะเย้ย
* กราวรำ

### เพลงสำหรับแสดงความรื่นเริง
* สีนวล
* เพลงช้า
* เพลงเร็ว

## เพลงหน้าพาทย์สำหรับ[[พิธีไหว้ครู]]
การประกอบพิธีไหว้ครูโดยส่วนใหญ่จะเรียกเพลงคล้าย ๆ กัน จะแตกต่างที่ลำดับการเรียก 

เพลงที่จะเรียก คือ

#สาธุการ - ใช้ในการจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์
#สาธุการกลอง - ใช้ในการบูชาครูและเทพเทวดา
#ตระสันนิบาต - ใช้ในการเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาประชุมพร้อมกัน ณ ปะรำพิธี
#ตระเชิญ - ใช้ในการเชิญเทพยดาต่าง ๆ
#โหมโรง - ใช้ในการเชิญเทพยดา ความหมายเทียบเท่าโหมโรงเย็น
#พราหม์เข้า, ดำเนินพราหมณ์ - ใช้ในการเชิญพระภรตมุณี (พ่อแก่) และ ฤๅษีต่าง ๆ
#เสมอเถร - ใช้ในการรำของผู้ประกอบพิธีที่จะสมมุติเป็นพระภรตมุณี (พ่อแก่)
#ตระนารายณ์บรรทมสินธุ์ - ใช้ในการเชิญพระนารายณ์
#ตระพระพิฆเนศ - ใช้ในการเชิญพระพิฆเนศ เทพแห่งความสำเร็จ 
#ตระพระปรโคนธรรพ - ใช้ในการเชิญพระปรโคนธรรพ เทพแห่งดนตรีปี่พาทย์
#บาทสกุนี (เสมอตีนนก) - ใช้ในการเชิญพระวิศนุกรรม เทพแห่งการช่าง
#องค์พระพิราพเต็มองค์ - ใช้ในการเชิญพระพิราพ เทพแห่งการรำ ถือเป็นเพลงหน้าพาทย์สูงสุดของวงการนาฏดุริยางคศิลป์ การที่จะต่อเพลงนี้ได้นั้นมีกฎเกณท์อยู่หลายประการ
#รำดาบเฉือนหมู - ใช้ในการตัดแบ่งเครื่องสังเวยต่าง ๆ ไปให้แก่สัมภเวสีที่ไม่สามารถเข้ามาในปะรำพิธีได้
#นั่งกิน, เซ่นเหล้า - จะเรียกเพลงคู่กัน ใช้ในการถวายเครื่องสังเวยแก่ครูบาอาจารย์ ตลอดจนเทพยดาทั้งหลาย เปรียบเสมือนการรับประทานอาหารและการดื่มสุรา
#มหาชัย - ใช้ในตอนที่ทำพิธีครอบ ถือเป็นการประสิทธิ์ประสาทวิชาให้แก่ลูกศิษย์
#โปรยข้าวตอก - ใช้ในการโปรยข้าวตอกดอกไม้
#พราหมณ์ออก, เสมอเข้าที่ - ใช้ในการเชิญพระภรตมุณีกลับ 
#เชิด, กราวรำ - ใช้ในการบรรเลงเพื่อเป็นการส่งครูและเทพยดากลับ 

นอกจากนี้ ยังมีเพลงหน้าพาทย์เฉพาะของแต่ละสำนักบ้านดนตรีอื่น เช่น
#ตระกริ่ง 
#ตระพระวิศณุกรรม
#ตระพระปัญจสีขร
#ตระพระสุรัสวดี
#ตระพระอิศวร
#ตระศิวะนาฏราช หรือ ตระนาฏราช
#ตระนาง
#ตระพระเจ้าเปิดโลก
#ตระพระฤๅษีกไลยโกฏ
#ตระเชิญเหนือเชิญใต้

หมวดหมู่:เพลงไทยเดิม