วอลแตรีน เดอ แคลร์

**วอลแตรีน เดอ แคลร์** (17 พฤศจิกายน ค.ศ. 1866 – 20 มิถุนายน ค.ศ. 1912) เป็นนักอนาธิปไตยชาวอเมริกันซึ่งเป็นที่รู้จักจากการเป็นนักเขียนและนักพูดซึ่งต่อต้านทุนนิยม การสมรส รัฐ และการครอบงำของศาสนาเหนือเพศสภาพและชีวิตของผู้หญิง (Women and religion) โดยมองว่าล้วนเกี่ยวข้องกัน ด้วยมุมมองเหล่านี้ เธอนับว่าเป็นนักสตรีสิทธินิยมคนสำคัญคนแรก ๆ

เธอเกิดและเติบโตในเมืองเล็ก ๆ ในรัฐมิชิแกนและได้รับการศึกษาที่คอนแวนต์คาทอลิกแห่งหนึ่งที่เมืองซาร์เนีย (Sarnia) รัฐออนแทรีโอ เดอ แคลร์ เริ่มทำกิจกรรมในขบวนการความคิดอย่างอิสระ ในช่วงแรกเธอสนใจลัทธิอนาธิปไตยแบบปัจเจก (individualist anarchism) ต่อมาจากมิวชวลลิสม์ (Mutualism (economic theory)) แนวคิดของเธอวิวัฒน์เป็นสิ่งที่เธอเรียกว่าลัทธิอนาธิปไตยโดยปราศจากคุณศัพท์ (anarchism without adjectives) ซึ่งให้ความสำคัญกับสังคมไร้รัฐ (stateless society) ที่ไม่มีการใช้ความก้าวร้าว (aggression) หรือการข่มขู่เหนือสิ่งอื่นใด

เดอ แคลร์ มีชีวิตอยู่ในยุคสมัยเดียวกับเอมมา โกลด์แมน (Emma Goldman) บุคคลที่เธอเห็นต่างด้วยความเคารพในหลากหลายประเด็น นิตยสารของโกลด์แมนชื่อ *[[Mother Earth (นิตยสาร)|Mother Earth]]* ได้ตีพิมพ์รวบรวมความเรียงที่เดอ แคลร์ เขียนไว้ใน *Selected Works of Voltairine de Cleyre* ใน ค.ศ. 1914 หลังเธอเสียชีวิต

## ชีวประวัติ
เธอเกิดที่เมืองเลสลี รัฐมิชิแกน (Leslie, Michigan) และย้ายบ้านไปยังเมืองเซนต์จอนส์ รัฐมิชิแกน พร้อมกับครอบครัว ที่นั่นเธอใช้ชีวิตกับบุพการีซึ่งมีชีวิตสมรสอย่างไม่มีความสุขและยากจนแร้นแค้น พ่อของเธอแอ็กตอร์ โอกุสต์ เดอ แคลร์ (Hector Auguste de Cleyre) ตั้งชื่อเธอตามวอลแตร์ นักเขียนยุคเรืองปัญญาชาวฝรั่งเศส

เมื่ออายุ 12 ปี พ่อของเธอส่งเธอเข้าเรียนในโรงเรียนคอนแวนต์คาทอลิกที่เมืองซาร์เนีย รัฐออนแทรีโอ เพราะเขาเชื่อว่าที่นั่นจะให้การศึกษาแก่เธอได้ดีกว่าโรงเรียนรัฐบาล ประสบการณ์นี้เองทำให้เธอยอมรับแนวคิดอเทวนิยมแทนศาสนาคริสต์ เธอกล่าวว่าช่วงเวลาที่เธอใช้ที่นั่น "เหมือนกับ และบนวิญญาณฉันก็มีแผลเป็นสีขาว จากความไม่รู้และความงมงายที่เผาฉันด้วยไฟนรก ในวันวานแสนอึดอัดนั้น". เธอพยายามว่ายน้ำข้ามแม่น้ำเซนต์แคลร์หนีไปยังเมืองพอร์ต ฮิวรัน รัฐมิชิแกน (Port Huron, Michigan) และเดินต่อไปอีก  แต่เธอพบกับเพื่อนของครอบครัว พวกเขาจึงติดต่อพ่อของเธอและส่งเธอกลับไปยังคอนแวนต์

ความเชื่อมโยงที่ครอบครัวมีกับขบวนการเลิกทาส (Abolitionism in the United States) และทางรถไฟใต้ดิน (Underground Railroad) ความยากจนที่รุนแรงและเรื้อรังในวัยเด็กของเธอ และการมีชื่อตามนักปราชญ์วอลแตร์ ทั้งหมดล้วนมีส่วนในการพัฒนาวาทกรรมสุดโต่งของเธอไม่นานหลังเข้าสู่วัยรุ่น หลังจบการศึกษาในคอนแวนต์นั้น เดอ แคลร์ ย้ายไปยังเมืองแกรนด์แรพิดส์ รัฐมิชิแกน (Grand Rapids, Michigan) และเข้าไปมีส่วนร่วมในขบวนการความคิดอย่างอิสระซึ่งต่อต้านศาสนจักร (anti-clerical) ด้วยการปราศรัยและเขียนบทความในวารสารความคิดอย่างอิสระ และกลายเป็นบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ความคิดอย่างอิสระ *The Progressive Age* ในที่สุด

thumb|ใบปลิวโฆษณางานรำลึกซึ่งจัดขึ้นไม่กี่วันหลัง เดอ แคลร์ เสียชีวิต
ช่วงเวลาที่เดอ แคลร์ อยู่ในขบวนการความคิดอย่างอิสระในช่วงกลางถึงปลายคริสต์ทศวรรษ 1880 เธอได้รับอิทธิพลจากโทมัส เพน, แมรี โวลสโตนคราฟต์ และคลาเรนซ์ ดาร์โรว์ (Clarence Darrow) อิทธิพลอื่น ๆ เช่นเฮนรี เดวิด ทอโร และผู้นำแรงงานบิล เฮย์วูด (Bill Haywood) กับยูจีน วี. เดบส์ (Eugene Debs) หลังการประหารชีวิตผู้ประท้วงที่เฮย์มาร์เก็ต (Haymarket affair) ที่ชิคาโกใน ค.ศ. 1887 แม้มีการบันทึกไว้ว่าตำรวจเป็นต้นเหตุให้เกิดการสูญเสียชีวิตที่การจลาจล เธอกลายเป็นอนาธิปัตย์ "จนถึงเวลานั้น ฉันยังเชื่อมั่นในความยุติธรรมขั้นพื้นฐานของกฎหมายการพิจารณาคดีโดยคณะลูกขุนของอเมริกา" เธอเขียนไว้ในความเรียงอัตชีวประวัติ "หลังจากนั้น ฉันทำไม่ได้อีกแล้ว"

เธอเป็นที่รู้จักในฐานะนักพูดและนักเขียนที่ยอดเยี่ยม นักเขียนชีวประวัติ (Biographer) พอล อาฟริช (Paul Avrich) กล่าวว่าเธอเป็น "ผู้มีพรสวรรค์ด้านวรรณกรรมยิ่งกว่านักอนาธิปัตย์ชาวอเมริกันคนอื่นคนใด" และยังเป็นที่รู้จักจากการเป็นผู้สนับสนุนอุดมการณ์อนาธิปไตยอย่างต่อเนื่อง เอมมา โกลด์แมน กล่าวว่า "ทุกสิ่งที่เธอทำถูกตีตราด้วยความมุ่งมั่นเชิงศาสนา"

เธอกับนักคิดอย่างอิสระเจมส์ บี. เอลเลียต มีลูกชายชื่อแฮร์รีในวันที่ 12 มิถุนายน ค.ศ. 1890 ลูกชายของพวกเขาอาศัยอยู่กับเอลเลียตตามที่ตกลงกันไว้ และเดอ แคลร์ ไม่ได้มีส่วนในการเลี้ยงดูเขา เธอมีความใกล้ชิดและได้รับแรงบันดาลใจจากไดเออร์ ลัม (Dyer Lum) (ที่โกลด์แมนกล่าวว่าเป็น "ครูของเธอ เพื่อนคู่ใจของเธอ สหายของเธอ"). ความสัมพันธ์ของทั้งสองจบลงไม่นานก่อนที่เขาจะปลิดชีพตนเองใน ค.ศ. 1893

เดอ แคลร์ มีฐานทำงานระหว่าง ค.ศ. 1889 ถึง 1910 อยู่ในฟิลาเดลเฟีย ที่นั่นเธออาศัยอยู่ท่ามกล่างผู้อพยพชาวยิวที่ยากจนและเป็นที่ที่ความเห็นใจต่อความเชื่อแนวอนาธิปไตยมีอยู่ทั่วไป ที่นั่นเธอได้สอนภาษาอังกฤษและดนตรี และได้เรียนเขียนพูดภาษายิดดิช

[thumb|left|200px|หลุมศพของ เดอ แคลร์ ใน[สุสานฟอเรสต์โฮม (ฟอเรสต์พาร์ก)|สุสานเจอร์แมนวัลท์ไฮม์ที่ฟอเรสต์พาร์ก รัฐอิลลินอย]]
ตลอดชีวิตของเดอ แคลร์ เธอถูกรังควานด้วยความเจ็บป่วย โกลด์แมนกล่าวว่าเธอมี "โรคเกี่ยวกับระบบประสาทชนิดหนึ่งที่เธอเริ่มมีตั้งแต่วัยเด็กตอนต้น" และประสบกับความซึมเศร้าและความพยายามฆ่าตัวตายอย่างน้อยสองโอกาส 

เธอรอดชีวิตจากความพยายามลอบสังหารในวันที่ 19 ธันวาคม ค.ศ. 1902 ผู้กระทำคือเฮอร์แมน เฮลเชอร์ นักเรียนเก่าของเธอซึ่งกลายเป็นคนวิกลจริตด้วยไข้อย่างหนึ่ง ซึ่งเธอได้ให้อภัยในทันที่ตามที่เขียนไว้ว่า "มันจะเป็นความชั่วร้ายต่ออารยธรรมหากเขาถูกจับเข้าคุกด้วยการกระทำซึ่งเป็นผลมาจากสมองที่เป็นโรค" เหตุทำร้ายครั้งนี้ทิ้งอาการเจ็บหูเรื้อรังและคออักเสบไว้กับเธอ ซึ่งส่งผลเสียต่อความสามารถในการพูดและการใช้สมาธิของเธอ

## การเสียชีวิต
เดอ แคลร์ เสียชีวิตจากเยื่อหุ้มสมองอักเสบในวันที่ 20 มิถุนายน ค.ศ. 1912 ที่โรงพยาบาลแมรีออฟนาซาเรธเมืองชิคาโก รัฐอิลลินอย ร่างของเธอถูกฝังไว้ใกล้กับจำเลยจากเหตุการณ์ที่เฮย์มาร์เก็ตและนักกิจกรรมเพื่อสังคมคนอื่น ๆ ที่สุสานเจอร์แมนวัลท์ไฮม์ (Forest Home Cemetery (Forest Park)) (ปัจจุบันสุสานฟอเรสต์โฮม) ที่ฟอเรสต์พาร์ก (Forest Park, Illinois) ย่านชานเมืองทิศตะวันตกของชิคาโก ในเวลาต่อมาร่างของโกลด์แมนก็ถูกฝังในบริเวณเดียวกันในสุสานนี้เช่นกัน

## แนวคิดทางการเมือง
มุมมองทางการเมืองของ เดอ แคลร์ เปลี่ยนแปลงในช่วงชีวิตของเธอ เธอได้กลายมาเป็นผู้สนับสนุนอย่างหนักแน่นในแนวคิดลัทธิอนาธิปไตยโดยปราศจากคุณศัพท์ ซึ่งนักประวัติศาสตร์ George Richard Esenwein กล่าวว่าเป็นหลักการซึ่ง "ไม่มีป้ายแสดงคุณสมบัติว่าเป็นแบบคอมมิวนิสต์, แบบรวมหมู่ (Collectivist anarchism), แบบช่วยเหลือซึ่งกันและกัน, หรือแบบปัจเจก สำหรับผู้อื่น [...] [มัน]เป็นที่เข้าใจว่าเป็นเพียงทัศนคติที่ยอมรับการมีอยู่ร่วมกันของอนาธิปไตยสำนักต่าง ๆ" เป็นเวลาหลายปีที่ เดอ แคลร์ ถูกสัมพันธ์กับอนาธิปไตยแบบปัจเจกแบบอเมริกันเป็นหลัก ซึ่งแสดงความแตกต่างของตัวเธอจาก เอมมา โกลด์แมน และ เดอ แคลร์ ได้เขียนไว้ โดยขยายความการสนับสนุนแนวคิดอนาธิปไตยแบบปัจเจกของเธอว่า: คุณโกลด์แมนเขาเป็นนักคอมมิวนิสต์ ฉันเป็นนักปัจเจกนิยม เธอมีความต้องการทำลายสิทธิในทรัพย์สิน ฉันมีความต้องการยืนยันสิทธินี้ ฉันทำสงครามกับอภิสิทธิและอำนาจเพื่อทำลายล้างมันด้วยสิทธิในทรัพย์สิน สิทธิที่แท้จริงซึ่งมีอยู่โดยแท้ในปัจเจกบุคคล เธอเชื่อว่าการร่วมมือกันจะแทนที่การแข่งขันโดยสิ้นเชิง ฉันยืนยันว่าการแข่งขันไม่ว่าในรูปแบบใดจะมีอยู่เสมอ และนี่เป็นสิ่งที่น่าปรารถนาอย่างยิ่งที่มันควรเป็นเช่นนั้น

แม่ในช่วงแรกทั้งสองอาจไม่ชอบกัน เดอ แคลร์ และโกลด์แมนได้กลายมาเคารพซึ่งกันและกันอย่างปัญญาชน ในความเรียงใน ค.ศ. 1894 ของ เดอ แคลร์ *In Defense of Emma Goldman and the Right of Expropriation* เธอได้เขียนไว้ว่า: ฉันว่ามันเป็นเรื่องของคุณที่จะเลือกอดอยากและหนาวเหน็บต่อหน้าอาหารและเครื่องนุ่งห่มข้างนอกคุก หรือจะเลือกกระทำการ (overt act) อย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อต่อต้านสถาบันที่เรียกว่าทรัพย์สินแล้วไปอยู่เคียงข้างทิมเมอร์มันน์และโกลด์แมน

เดอ แคลร์ ยอมรับแนวคิดอนาธิปไตยสังคม (social anarchism) มาแทนปัจเจกนิยมในที่สุด ใน ค.ศ. 1908 เธอกล่าว "ว่าสิ่งที่ดีที่สุดที่คนทำงานชายหรือหญิงธรรมดาจะทำได้นั้นคือการจัดระเบียบอุตสาหกรรมของพวกเขาเพื่อกำจัดเงินตราไปให้สิ้น" แล้ว "ผลิตด้วยกัน อย่างร่วมมือกันแทนที่จะเป็นผู้จ้างและลูกจ้าง" ใน ค.ศ. 1912 เธอกล่าวว่าความล้มเหลวของคอมมูนปารีสนั้นเนื่องมาจากการที่ยังเคารพทรัพย์สินเอกชน ในความเรียง *The Commune Is Risen* ของเธอ เธอกล่าวไว้ว่า: "โดยย่อ แม้มีเหตุผลอื่นว่าทำไมคอมมูนถึงแตก เหตุผลสูงสุดคือในช่วงเวลาจำเป็นนั้นสมาชิกคอมมูนนั้นไม่ใช่คอมมิวนิสต์ พวกเขาพยายามทำลายโซ่ตรวนทางการเมืองโดยไม่ทำลายโซ่ตรวนทางเศรษฐกิจ" เธอกลายมาเป็นผู้สนับสนุนลัทธิอนาธิปไตยโดยปราศจากคุณศัพท์ โดยเขียนไว้ใน *The Making of an Anarchist* ว่า: "ฉันไม่แปะป้ายตนเองเป็นอื่นใดนอกเหนือจาก 'นักอนาธิปไตย' เพียงเท่านั้น".

ผู้สังเกตการณ์และนักวิชาการบางคนแย้งว่าการปฏิเสธปัจเจกนิยมของ เดอ แคลร์ นั้นหมายถึงการยอมรับลัทธิคอมมิวนิสต์บริสุทธิ์หรือไม่ โกลด์แมนและ รูด็อล์ฟ ร็อกเกอร์ ยืนยันจุดยืนนั้น แต่คนอื่นอย่างนักเขียนชีวประวัติของ เดอ แคลร์ พอล อาฟริช ไม่เห็นด้วย เดอ แคลร์ ได้กล่าวไว้ใน ค.ศ. 1907 เพื่อโต้ตอบคำกล่าวอ้างว่าเธอเป็นนักอนาธิปไตยคอมมิวนิสต์ว่า: "ตอนนี้ฉันไม่ได้เป็น และ ณ เวลาใดก็ไม่เคยเป็น นักคอมมิวนิสต์" นักวิชาการอนาธิปไตย เอียน แม็กเคย์ (Iain McKay) กล่าวว่าการสนับสนุนเศรษฐกิจที่ไร้เงินตราในภายหลังใน ค.ศ. 1908 นั้นในทางเทคนิคเป็นลัทธิคอมมิวนิสต์รูปแบบหนึ่ง แม้เธอเองปฏิเสธที่จะใช้คำว่าคอมมิวนิสต์เพื่อบรรยายมัน

ในความเรียงใน ค.ศ. 1901 ชื่อว่า *Anarchism* เดอ แคลร์ เขียนไว้ว่า: อุดมคติของฉันคือสภาวะที่ทรัพยากรธรรมชาติทั้งมวลนั้นทุกคนสามารถเข้าถึงได้อย่างเสรี และที่คนทำงานแต่ละคนสามารถผลิตให้ตนเองได้เพียงพอต่อความต้องการที่จำเป็นของเขาเอง หากเขาเลือกทำเช่นนั้น เขาจึงไม่จำเป็นต้องควบคุมการทำงานหรือไม่ทำงานของเขาให้เป็นไปตามเวลาและฤดูกาลของมิตรสหายเขา ฉันคิดว่าวันนั้นอาจมาถึง แต่ด้วยการพัฒนาวิถีการผลิตและรสนิยมของผู้คนเท่านั้น ในขณะเดียวกัน เราทั้งหมดเรียกร้องเสรีภาพที่จะทดลองมันเป็นเสียงเดียวกัน

ความเรียงใน ค.ศ. 1912 ของเธอ *Direct Action* ที่แก้ต่างให้การกระทำโดยตรง (direct action) เดอ แคลร์ ชี้ไปที่ตัวอย่างอย่างงานเลี้ยงน้ำชาที่บอสตัน โดยกล่าวว่า "การกระทำโดยตรงนั้นถูกนำมาใช้อยู่เสมอ และได้รับการสนับสนุนในประวัติศาสตร์โดยผู้คนที่ในปัจจุบันกลับประณามมัน"

ในปาฐกถาของเธอใน ค.ศ. 1895 ชื่อว่า *Sex Slavery* เดอ แคลร์ ประณามความงามในอุดมคติที่สนับสนุนให้ผู้หญิงบิดเบือนร่างกายตนเองและธรรมเนียมการขัดเกลาทางสังคมของเด็กที่สร้างบทบาททางเพศที่ไม่เป็นธรรมชาติ หัวเรื่องของความเรียงนั้นไม่ได้พูดถึงการค้าขายของผู้หญิงเพื่อการค้าประเวณี แม้ว่าจะถูกพูดถึงด้วย แต่พูดถึงกฎหมายการสมรสที่ทำให้ผู้ชายสามารถข่มขืนกระทำชำเรา (Marital rape) คู่สมรสของตนเองโดยไม่ได้รับผลที่ตามมาแทน กฎหมายเช่นนี้ทำให้ "ผู้หญิงที่มีคู่สมรสทุกคนเป็นสิ่งที่เธอเป็น เป็นทาสมีพันธะ ซึ่งรับเอาชื่อของเจ้านาย ขนมปังของเข้านาย คำสั่งของเจ้านายมา และรับใช้ตัณหาของเจ้านายของเธอ".

เดอ แคลร์ ต่อต้านการมีกองทัพประจำการของรัฐบาลอย่างหนักแน่น โดยกล่าวว่าการมีอยู่ของมันทำให้เสี่ยงมีสงครามมากขึ้น ในความเรียงใน ค.ศ. 1909 *Anarchism and American Traditions* เธอกล่าวว่าเพื่อที่จะบรรลุซึ่งสันติภาพ "ผู้คนที่สันติทุกคนควรเลิกสนับสนุนกองทัพ และกำหนดว่าใครที่ต้องการทำสงครามจะต้องทำมันด้วยต้นทุนและความเสี่ยงของตัวเองเท่านั้น และไม่ว่าค่าจ้างหรือบำนาญก็ไม่มีไว้ให้ผู้ที่เลือกทำงานที่เกี่ยวกับการฆ่าคน"

## มรดก

เอมมา โกลด์แมน สรรเสริญ เดอ แคลร์ ว่าเป็น "หนึ่งในนักอนาธิไตยหญิงที่หลักแหลมและมีพรสวรรค์มากที่สุดที่อเมริกาได้ผลิตออกมา" เธอไม่เป็นที่รู้จักในปัจจุบันมานัก ซึ่ง พอล อาฟริช กล่าวว่าเป็นเพราะชีวิตเธอนั้นสั้น

ตั้งแต่ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 ได้มีการรื้อฟื้นความสนใจในตัวเธออีกครั้ง: ใน ค.ศ. 1980 *An American Anarchist: The Life of Voltairine de Cleyre* เขียนโดย พอล อาฟริช ถูกตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน (Princeton University Press) ใน ค.ศ. 1978 งานเก็บรวบรวมคำปราศรัยของเธอชื่อ *The First Mayday: The Haymarket Speeches, 1895–1910* ถูกตีพิมพ์โดย Libertarian Book Club ใน ค.ศ. 2004 AK Press ได้ออกหนังสือ *The Voltairine de Cleyre Reader* ออกมา ใน ค.ศ. 2005 งานเก็บรวบรวมคำปราศรัยและบทความของเธออีกสองงานถูกตีพิมพ์ออกมา ชื่อว่า *Exquisite Rebel: The Essays of Voltairine De Cleyre – Anarchist, Feminist, Genius* ซึ่งมีเพรสลีและ คริสพิน ซาร์ตเวลล์ (Crispin Sartwell) เป็นบรรณาธิการและถูกตีพิมพ์โดย SUNY Press และ *Gates of Freedom: Voltairine De Cleyre and the Revolution of the Mind* จากสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมิชิแกน (University of Michigan Press) เอกสารของเธอถูกเก็บไว้ที่ YIVO Institute for Jewish Research ในนครนิวยอร์ก ใน ค.ศ. 2018 *[[เดอะนิวยอร์กไทมส์]]* ได้เผยแพร่ข่าวมรณกรรมของเธอย้อนหลัง

## ดูเพิ่ม

* บิล เฮย์วูด
* ไดเออร์ ลัม
* เอมมา โกลด์แมน
* ยูจีน วี. เดบส์
* การจลาจลที่เฮย์มาร์เก็ต
* เฮนรี เดวิด ทอโร
* ราเชลล์ ยาร์รอส (Rachelle Yarros)
* ข้อเขียนบนผนัง ส่งอิทธิพลต่องานเขียน *Written in Red* ของ เดอ แคลร์

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## อ่านเพิ่ม

* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Voltairine.org. . เว็บไซต์เกี่ยวกับ วอลแตรีน เดอ แคลร์, บทความและชีวประวัติ
* 
* 
* 
* 
* บทกวีโดย วอลแตรีน เดอ แคลร์ จาก Daily Bleed
* De Cleyre, Voltairine (1894). "In Defense of Emma Goldman and the Right of Expropriation".
* วอลแตรีน เดอ แคลร์ ที่ Molinari Institute
* 
* 
* วอลแตรีน เดอ แคลร์ ที่ Panarchy
* เอกสาร วอลแตรีน เดอ แคลร์ และ โจเซฟ เจคอบ โคเฮน ที่ YIVO Institute for Jewish Research ในนครนิวยอร์ก รัฐนิวยอร์ก

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2409
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2455
หมวดหมู่:นักเขียนความเรียงชาวอเมริกันในคริสต์ศตวรรษที่ 19
หมวดหมู่:นักเขียนสารคดีชาวอเมริกันในคริสต์ศตวรรษที่ 19
หมวดหมู่:นักเขียนหญิงชาวอเมริกันในคริสต์ศตวรรษที่ 19
หมวดหมู่:ผู้ถืออเทวนิยมชาวอเมริกัน
หมวดหมู่:นักคตินิยมสิทธิสตรีแบบอนาธิปไตย
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ
หมวดหมู่:นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยม