อำเภอมโนรมย์

**มโนรมย์** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชัยนาท ตามหลักฐานประวัติศาสตร์ปรากฏว่าเป็น “เมือง” มาก่อนซึ่งสร้างขึ้นสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี
โดยให้ชื่อว่า “เมืองมโนรมย์ ”

## ประวัติ
อำเภอมโนรมย์ หรือ "เมืองมโนรมย์" ครั้งแรกตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกบริเวณวัดจวน ตำบลท่าฉนวน ห่างจากที่ว่าการอำเภอปัจจุบัน ไปทางทิศเหนือประมาณ 10 กิโลเมตรแต่เนื่องจากตัวเมืองขณะนั้นอยู่ในที่แคบบริเวณแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออกและได้ถูกกระแสน้ำเซาะตลิ่งพัง เหตุนี้จึงย้ายตัวเมืองไปตั้งบริเวณบ้านหาดมะตูม ตำบลศิลาดาน ซึ่งเห็นว่าเป็นบริเวณที่เหมาะสมกว่า

ต่อมาเมื่อสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ได้มีการจัดการปกครองระบบใหม่คือ การปกครองส่วนภูมิภาคปัจจุบันจึงได้ลดเมืองมโนรมย์มาเป็นอำเภออยู่ในเขตการปกครองของจังหวัดชัยนาทขณะนั้นอำเภอมโนรมย์มีเขตการปกครองข้ามไปถึงแม่น้ำสะแกกรัง มีตำบลหาดทนง ตำบลเกาะเทโพ และตำบลท่าซุง อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานีในปัจจุบัน อยู่ในเขตการปกครองอำเภอมโนรมย์ด้วย สมัยนั้นการคมนาคมขนส่งสินค้าและการสัญจรไปมาของประชาชนในการคมนาคมทางน้ำ โดยอาศัยลำแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นเส้นทางหลักในการคมนาคมทางเรือ บรรทุกสินค้า และคนโดยสารจากจังหวัดนครสวรรค์มาตามลำน้ำเจ้าพระยา และจากจังหวัดอุทัยธานีตามลำน้ำท่าจีนออกทางปากคลองมะขามเฒ่าจะมาจอดพักรอผู้โดยสารและขนส่งสินค้าเข้ากรุงเทพฯ บริเวณอำเภอมโนรมย์ จึงเรียกว่า“ คุ้งสำเภา” ในระยะนั้นอำเภอมโนรมย์ มีความเจริญทางเศรษฐกิจด้านพาณิชยกรรมมาก จึงได้ย้ายเมืองมโนรมย์ และตั้งที่ว่าการอำเภอมโนรมย์ใหม่ (เมื่อปี พ.ศ. 2452) เพื่อให้อยู่ใจกลางเมืองและย่านชุมชนบริเวณตำบลคุ้งสำเภา ซึ่งเป็นที่ว่า การอำเภอมโนรมย์ในปัจจุบันนี้

* วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดชัยนาท และจังหวัดอุทัยธานี (1,2,3)
** (1) โอนพื้นที่หมู่ที่ 6 และหมู่ที่ 7 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าซุง อำเภอมโนรมย์ ไปขึ้นกับตำบลสะแกกรัง อำเภอเมืองอุทัยธานี 
** (2) โอนพื้นที่หมู่ที่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลเกาะเทโพ อำเภอมโนรมย์ ไปขึ้นกับตำบลดอนขวาง อำเภอเมืองอุทัยธานี
** (3) โอนพื้นที่หมู่ที่ 5 (ในขณะนั้น) ของตำบลหาดทนง อำเภอมโนรมย์ ไปขึ้นกับตำบลหนองไผ่แบน อำเภอเมืองอุทัยธานี
* วันที่ 2 ตุลาคม 2488 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดชัยนาท และจังหวัดอุทัยธานี โดยโอนตำบลท่าซุง ตำบลเกาะเทโพ และตำบลหาดทนง อำเภอมโนรมย์ จังหวัดชัยนาท ไปขึ้นกับอำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลวัดโคก แยกออกจากตำบลคุ้งสำเภา ตำบลศิลาดาน และตำบลท่าฉนวน
* วันที่ 20 กันยายน 2492 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดชัยนาท และจังหวัดอุทัยธานี โดยโอนพื้นที่หมู่ 5 บ้านเกาะเทโพ (ในขณะนั้น) ของตำบลศิลาดาน อำเภอมโนรมย์ จังหวัดชัยนาท ไปขึ้นกับตำบลเกาะเทโพ อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี
* วันที่ 11 ธันวาคม 2494 ยุบพื้นที่หมู่ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลวัดโคก และไปรวมกับหมู่ที่ 6 ของตำบลท่าฉนวน
* วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลคุ้งสำเภา ในท้องที่บางส่วนของตำบลคุ้งสำเภา
* วันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ตั้งตำบลไร่พัฒนา แยกออกจากตำบลหางน้ำสาคร
* วันที่ 15 กรกฎาคม 2523 ตั้งตำบลอู่ตะเภา แยกออกจากตำบลหางน้ำสาคร
* วันที่ 26 เมษายน 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลหางน้ำสาคร ในท้องที่บางส่วนของตำบลหางน้ำสาคร และบางส่วนของตำบลอู่ตะเภา
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลคุ้งสำเภา และสุขาภิบาลหางน้ำสาคร เป็นเทศบาลตำบลคุ้งสำเภา และเทศบาลตำบลหางน้ำสาคร ตามลำดับ
* วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลหางน้ำสาคร รวมกับเทศบาลตำบลหางน้ำสาคร

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอมโนรมย์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอพยุหะคีรี (จังหวัดนครสวรรค์)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอตาคลี (จังหวัดนครสวรรค์)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองชัยนาทและอำเภอวัดสิงห์
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเมืองอุทัยธานี (จังหวัดอุทัยธานี)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอมโนรมย์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 40 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอมโนรมย์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลคุ้งสำเภา** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคุ้งสำเภา
* **[[เทศบาลตำบลหางน้ำสาคร]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหางน้ำสาครทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลอู่ตะเภา
* **เทศบาลตำบลศิลาดาน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศิลาดานทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลมโนรมย์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคุ้งสำเภา (นอกเขตเทศบาลตำบลคุ้งสำเภา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวัดโคก ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดโคกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าฉนวน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าฉนวนทั้งตำบล 
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไร่พัฒนา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไร่พัฒนาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลอู่ตะเภา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอู่ตะเภา (นอกเขตเทศบาลตำบลหางน้ำสาคร)

## อ้างอิง

หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดชัยนาท