สถาปนิก

thumb|ภาพร่างสถาปนิก กับงานออกแบบ

**สถาปนิก** คือบุคคลผู้เกี่ยวข้องในการออกแบบ และ วางแผน ในการก่อสร้าง หรือที่เรียกว่างานสถาปัตยกรรม โดยสถาปนิก จะเป็นผู้ที่เข้าใจในมาตรฐานการก่อสร้างของอาคาร เข้าใจถึงหน้าที่ใช้สอยของอาคารนั้น รวมถึงวัสดุที่จะนำมาเป็นส่วนประกอบของสิ่งก่อสร้างนั้น สถาปนิกจำเป็นต้องได้รับการศึกษาทางสถาปัตยกรรมศาสตร์ และได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรม ถึงจะสามารถทำงานในวิชาชีพสถาปนิกได้ ซึ่งคล้ายกับการทำงานในสาขาวิชาชีพอื่น
 
**สถาปก**  คำเก่าของคำว่าสถาปนิก ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เป็นศัพท์ภาษาสันสกฤต หมายถึง ผู้สร้าง, ผู้ก่อตั้ง ในเอกสารโบราณก่อนสมัยรัตนโกสินทร์เคยปรากฏคำ "สถาบก" หมายถึง การสร้าง หรือผู้สร้าง 

รางวัลที่น่ายกย่องของสถาปนิกที่รู้จักในฐานะผู้ก่อสร้างอาคารได้แก่ รางวัลพลิตซ์เกอร์ ซึ่งมักจะถูกเปรียบเทียบเหมือนกับ "รางวัลโนเบลในทางสถาปัตยกรรม"

## สถาปนิกที่มีชื่อเสียงจากอดีตถึงปัจจุบัน

### สถาปนิกในประเทศไทย

* นารถ โพธิประสาท ผู้ก่อตั้ง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* หม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ
* เฉลิม สุจริต
* พิชัย วาศนาส่ง

**สถาปนิกที่ได้รับพระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา**
* รศ.ดร. ภิญโญ สุวรรณคีรี
* ศ. กิตติคุณ เดชา บุญค้ำ

**สถาปนิกที่ได้รับรางวัลศิลปินแห่งชาติ**
* ศาสตราจารย์ พลเรือตรี สมภพ ภิรมย์
* หม่อมราชวงศ์มิตรารุณ เกษมศรี
* ดร. ประเวศ ลิมปรังษี
* รศ.ดร. ภิญโญ สุวรรณคีรี
* นาวาเอก อาวุธ เงินชูกลิ่น
* รศ. ฤทัย ใจจงรัก
* วนิดา พึ่งสุนทร
* ดร. สุเมธ ชุมสาย ณ อยุธยา
* นิธิ สถาปิตานนท์ (A49)
* ดร.จุลทัศน์ กิติบุตร
* ศ.กิตติคุณ เดชา บุญค้ำ

**สถาปนิกที่เป็นกรรมการ[[สภาสถาปนิกไทย|สภาสถาปนิก]]**
* *ดูบทความหลักที่ [[สภาสถาปนิกไทย|สภาสถาปนิก]]*

**รายชื่อสถาปนิกที่คัดเลือกโดย[[สมาคมสถาปนิกสยาม]] ในบทความ "Reinvent" จำนวน 23 ท่าน**
* ดร. สุเมธ ชุมสาย ณอยุธยา
* องอาจ สาตรพันธุ์
* อรศิริ ปาณินท์
* นิธิ สถาปิตานนท์
* บุญฤทธิ์ ขอดิลกรัตน์
* อนุสรณ์ ภักดิ์สุขเจริญ
* จิรากร ประสงค์กิจ
* กรรณิการ์ รัตนปรีดากุล
* ดร. ไขศรี ภักดิ์สุขเจริญ
* ดวงฤทธิ์ บุนนาค
* สุจินท์ โอสถารยกุล
* ปฐมา หรุ่นรักวิทย์
* ดร. กุลภัทร ยันตรศาสตร์
* ชนะ ส้มพลัง
* ดร. รชพร ชูช่วย
* สุริยะ อัมพันศิริรัตน์
* ผศ. ดร. มล.ปิยลดา ทวีปรังษีพร
* ทรงสุดา อธิบาย
* วรพันธุ์ คล้ามไพบูลย์
* บุษดี งามภักดีพาณิช
* ศาวินี บูรณศิลปิน
* ปิตุพงษ์ เชาวกุล

**อื่น ๆ**
* ศ.หม่อมราชวงศ์ แน่งน้อย ศักดิ์ศรี 
* ชัชวาลย์ พริ้งพวงแก้ว 
* มติ ตั้งพานิช (Design Develop)
* นิพัทธ์ ซื่อตรง (Nipat Associates)
* เจน สกลธนารักษ์
* รังสรรค์ ต่อสุวรรณ
* ศ. กิตติคุณ ร้อยเอกกฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา (CASA)
* รศ.ดร.วิโรฒ ศรีสุโร (Appied Thai arts)
* รศ. ดร. บัณฑิต จุลาสัย (จุลาสัย)
* หม่อมหลวงตรีทศยุทธ เทวกุล 
* รศ. เลอสม สถาปิตานนท์
* รศ.ดร.ทิพย์สุดา ปทุมานนท์
* อาจารย์ยอดเยี่ยม เทพธรานนท์ (InterPac)

### สถาปนิกจากต่างประเทศ
#### [[ก่อนคริสตกาล]]
* อิมโฮเตป  (Imhotep)
* วิทรูเวียส (Vitruvius)

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 12]]
* วิลเลียมแห่งซองส์ (William of Sens)

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 13]]
* วีลาร์ เดอ ออนกูร์ (Villard de Honnecourt)
* โรแบร์ เดอ ลูซาร์ช (Robert de Luzarches)
* เรอโน เดอ กอร์มง (Renaud de Cormont)

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 14]]
* จอตโต ดี บอนโดเน (Giotto di Bondone) 
* ปีเตอร์ พาร์เลอร์ (Peter Parler)

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 15]]
* โดนาโต ดันเจโล บรามันเต (Donato d'Angelo Bramante)
* ฟีลิปโป บรูเนลเลสกี (Filippo Brunelleschi)
* ลูกา แฟนเซลี (Luca Fancelli)
* ลีออน บาตติสตา อัลเบอร์ติ (Leon Battista Alberti) 
* มิเกลอโซ มิเกลอซิ (Michelozzo Michelozzi)
* อันโตนีโอ ดา ซานกัลโล ผู้พ่อ (Antonio da Sangallo the Elder) 
* จูลิอาโน ดา ซานกาลโล (Giuliano da Sangallo)
* เจคอบ แวน ตีเนน (Jacob van Thienen)
* เลโอนาร์โด ดา วินชี (Leonardo da Vinci)

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 16]]

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 17]]

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 18]]

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 19]]

#### [[คริสต์ศตวรรษที่ 20]]
* อัลวาร์ อาลโต (Alvar Aalto)
* ริชาร์ด บักมินสเตอร์ ฟุลเลอร์ (Buckminster Fuller)
* เอกตอร์ กีมาร์ (Hector Guimard)
* วอลเตอร์ โกรเปียส (Walter Gropius)
* ฮันส์ ฮอลไลน์ (Hans Hollein)
* วิกตอร์ ออร์ตา (Victor Horta)
* หลุยส์ คาห์น (Louis I. Kahn)
* เลอ กอร์บูซีเย (Charles-Édouard Jeanneret a.k.a. Le Corbusier)
* ลุดวิก มีส ฟาน เดอร์ โรห์ (Ludwig Mies van der Rohe)
* อองรี โซวาช (Henri Sauvage)
* รูดอล์ฟ สไตน์เนอร์ (Rudolf Steiner)
* เจมส์ สเตอร์ลิง (James Stirling)
* เยิร์น อุทซอน (Jørn Utzon)
* โรเบิร์ต เวนทูรี (Robert Venturi)
* แฟรงก์ ลอยด์ ไรต์ (Frank Lloyd Wright)
* อัลโด เวน เอค (Aldo van Eyck)

#### ร่วมสมัย (คริสต์ศตวรรษที่ 20 - คริสต์ศตวรรษที่ 21)
* ทะดะโอะ อันโด (Tadao Ando)
* อะซิมป์โทต (Asymptote)
* มารีโอ บอตตา (Mario Botta)
* ไมเคิล เกรฟส์ (Michael Graves)
* ปีเตอร์ ไอเซนมาน (Peter Eisenman)
* นอร์มัน ฟอสเตอร์ (Norman Foster)
* แฟรงก์ เกห์รี (Frank Gehry)
* ซาฮา ฮาดิด (Zaha Hadid)
* อะระตะ อิโซะซะกิ (Arata Isozaki)
* โตโยะ อิโตะ (Toyo Ito)
* เร็ม คูลฮาส (Rem Koolhaas)
* ริชาร์ด ไมเออร์ (Richard Meier)
* เอ็มวีอาร์ดีวี (MVRDV)
* ออสการ์ นีเอไมเยร์ (Oscar Niemeyer)
* ฌ็อง นูแวล (Jean Nouvel)
* น็อกซ์ (NOX)
* ไอเอ็มเป (Ieoh Ming Pei - I.M. Pei)
* เรนโซ เปียโน (Renzo Piano)
* คริสตีย็อง เดอ ปอร์ตซ็องปาร์ก (Christian de Portzamparc)
* ริชาร์ด โรเจอรส์ (Richard Rogers)
* เจน แกงค์ (Jeanne Gang)
* อัลโด รอสซี (Aldo Rossi)
* เคนโซ ทังเงะ (Kenzo Tange)
* เบอร์นาร์ด ชูมี (Bernard Tschumi)
* เฮลมุต ยาห์น (Helmut Jahn)
* เฮอร์โซค แอนด์ เดอ มัวรอน (Herzog & De Meuron)
* เอฟ โอ เอ (FOA)
* มอร์โฟซิส (Morphosis)

## สถาบันการศึกษาทางสถาปัตยกรรมในประเทศไทย
สถาบันการศึกษาที่ทำหน้าที่ผลิตสถาปนิกของประเทศไทยแห่งแรก คือ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2476 โดยอาจารย์นารถ โพธิประสาท ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2498 ได้มีการเปิดสอนคณะสถาปัตยกรรมไทย ปัจจุบัน คือ  คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร หลังจากนั้น ได้มีการสถาปนา สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ขึ้น ซึ่งมี คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ เป็นคณะแรกของสถาบัน และนับเป็นสถาบันการศึกษาที่ผลิตสถาปนิกเป็นแห่งที่ 3 ของประเทศ ตามมาด้วยมหาวิทยาลัยรังสิต เมื่อปี พศ 2531 จากนั้น ก็ได้มีสถาบันอุดมศึกษาทั้งภาครัฐและเอกชนเปิดสอนเป็นจำนวนมากดังปัจจุบัน 
* *ดูเพิ่ม* รายชื่อคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ในประเทศไทย

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
* สภาสถาปนิก
* สถาปัตยกรรม
* ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรม