โรงเรียนอัสสัมชัญ

**โรงเรียนอัสสัมชัญ** (**อสช**; ; AC) หรือที่รู้จักกันในชื่อ **อัสสัมชัญบางรัก** หรือ **อัสสัมชัญกรุงเทพ** เป็นโรงเรียนเอกชนชายล้วนแห่งแรกในประเทศไทย ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร และเป็นโรงเรียนเอกชนขนาดใหญ่ในเครือคณะภราดาเซนต์คาเบรียล โรงเรียนแบ่งการจัดการศึกษาออกเป็น 2 แผนก คือ แผนกประถม ตั้งอยู่ในซอยสาทร 11 ถนนสาทรใต้ เขตสาทร และแผนกมัธยม ซึ่งตั้งอยู่ในซอยเจริญกรุง 40 ถนนเจริญกรุง เขตบางรัก โรงเรียนแห่งนี้ได้รับการก่อตั้งอย่างเป็นทางการโดยเอมีล โอกุสต์ กอลงแบ บาทหลวงโรมันคาทอลิกชาวฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2428 ตามปฏิทินไทยเดิม (ตรงกับ ค.ศ. 1886 ของปฏิทินคงที่สากล)

โดยในระยะแรกนั้น โรงเรียนใช้เรือนไม้หลังเล็กเป็นสถานที่สอนหนังสือแก่เด็กยากจนและเด็กกำพร้า ต่อมาเมื่อจำนวนนักเรียนเพิ่มมากขึ้น บาทหลวงกอลงแบจึงได้เรี่ยไรเงินเพื่อสร้างอาคารเรียนถาวร โดยอาคาร "ตึกเก่า" ได้รับการก่อสร้างขึ้นใน พ.ศ. 2444 และถือเป็นอาคารเรียนหลังแรกของโรงเรียน ภายหลังใน พ.ศ. 2444 ภราดา 5 ท่าน ได้แก่ ภราดามาร์ติน เดอ ตูรส์ ภราดาอาแบล ภราดาออกุสต์ ภราดาคาเบรียล เฟอร์เร็ตตี และภราดา ฟ. ฮีแลร์ ได้เดินทางมาจากต่างประเทศเพื่อสานต่อภารกิจการศึกษาจากบาทหลวงกอลงแบ การเข้ามาของคณะภราดาเซนต์คาเบรียลครั้งนี้ ทำให้โรงเรียนอัสสัมชัญเดินหน้าพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นสถานศึกษาชั้นนำของชนชั้นกลางและชนชั้นสูง โดยไม่จำกัดเฉพาะผู้เข้ารีตหรือลูกกำพร้าตามเจตจำนงเดิม หลายทศวรรษต่อมา โรงเรียนมีบทบาทสำคัญในด้านการศึกษาชายไทยและเป็นต้นแบบการจัดการเรียนการสอนตามแบบตะวันตก รวมทั้งตำแหน่งทางการบริหารก็ได้เปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย

ในช่วงแรกโรงเรียนมีชื่อว่า "โรงเรียนอาซมซาน กอเล็ศ" แปลจากภาษาฝรั่งเศสว่า "*Le Collège de males personnes dans le monde*" ต่อมาใน พ.ศ. 2453 ภราดาฟ. ฮีแลร์ ได้ทำเรื่องแจ้งไปยังกรมศึกษา กระทรวงธรรมการ เพื่อขอเปลี่ยนชื่อเป็น "โรงเรียนอาศรมชัญ" แต่พระยาวิสุทธิสุริยศักดิ์ อธิบดีกระทรวงธรรมการ ได้แนะนำให้เปลี่ยนชื่อเป็น "โรงเรียนอัสสัมชัญ" ซึ่งใช้มาจนถึงปัจจุบัน โรงเรียนอัสสัมชัญยังเป็นผู้บุกเบิกการแปรอักษรในการทำเชียร์ครั้งแรกของประเทศไทย โดยแนวคิดของครูเฉิด สุดารา ซึ่งต่อมาแพร่หลายไปสู่การแปรอักษรในงานจตุรมิตรสามัคคี และงานฟุตบอลประเพณีจุฬาฯ–ธรรมศาสตร์ ปัจจุบันโรงเรียนมีอายุ  ปี เป็นโรงเรียนชายล้วนที่เก่าแก่ที่สุดเป็นอันดับ 3 ของประเทศ และเป็นโรงเรียนโรมันคาทอลิกแห่งแรกในประเทศไทย มีศิษย์เก่าและศิษย์ปัจจุบันรวมกว่า 50,000 คน โดยผู้ที่จบจากโรงเรียนจะใช้คำว่า "อัสสัมชนิก" ศิษย์เก่าของโรงเรียนมีบทบาทสำคัญในหลากหลายวงการ ทั้งในระดับชาติและนานาชาติ เช่น ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ 2 คน, องคมนตรี 15 คน, นายกรัฐมนตรี 5 คน, ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย 4 คน และนักธุรกิจชั้นนำหลายคน รวมถึงในปี พ.ศ. 2566 ผลการจัดอันดับ “50 มหาเศรษฐีไทย” โดย*[[ฟอร์บส]]* พบว่ามีศิษย์เก่าหรือทายาทของศิษย์เก่าโรงเรียนอัสสัมชัญติดอันดับทั้งหมด 9 รายชื่อ โดยใน 10 อันดับแรกปรากฏถึง 4 รายชื่อด้วยกัน โรงเรียนอัสสัมชัญยังเป็นหนึ่งใน 4 โรงเรียนชายล้วนที่อยู่ในกลุ่มการแข่งขันฟุตบอลประเพณีจตุรมิตรสามัคคี ร่วมกับโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย, โรงเรียนเทพศิรินทร์ และโรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย

## ประวัติ
### ช่วงแรก
[thumb|เรือนไม้ที่บาทหลวง[เอมีล โอกุสต์ กอลงแบใช้สอนหนังสือ เป็นอาคารเรียนแห่งแรกของโรงเรียน]]
ผู้ให้กำเนิดโรงเรียนอัสสัมชัญ คือ บาทหลวงเอมีล โอกุสต์ กอลงแบ อธิการอาสนวิหารอัสสัมชัญ ชาวฝรั่งเศส เมื่อ พ.ศ. 2420 โดยเริ่มจากการให้การศึกษาแก่เด็กชาวโรมันคาทอลิก ณ วัดสวนท่าน อันเป็นโบสถ์คริสต์แห่งหนึ่งในชุมชนแถบบางรัก ใกล้ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา เขาเข้ามาอาศัยในประเทศสยามแล้วประมาณ 5 ปี ท่านได้เริ่มให้การศึกษาแก่เด็ก ๆ ในละแวกนั้น ซึ่งมีทั้งเด็กชาวโรมันคาทอลิกที่ยากจน และกำพร้า เพื่อให้เด็กเหล่านั้นได้มีความรู้ ด้วยการสอนวิชาความรู้และศาสนาควบคู่กันไป จากหนังสือประวัติกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2435 - พ.ศ. 2507 กล่าวถึงการจัดการศึกษาฝ่ายโรงเรียนราษฎร ว่า *"...ใน พ.ศ. 2420 มีโรงเรียนไทย-ฝรั่ง ซึ่งต่อมาเรียกว่าโรงเรียนอัสสัมชัญ..."* อันที่จริง โรงเรียนไทย-ฝรั่งที่ว่านี้ ที่ถูกต้องคือ โรงเรียนไทย-ฝรั่งเศส วัดสวนท่าน ซึ่งตั้งขึ้น โดยบาทหลวงเอมิล กอลงแบ (Piere Emile Colombet) นั่นเอง โรงเรียนไทย-ฝรั่งเศสแห่งนี้ กล่าวได้ว่าคือรากฐานที่พัฒนามาสู่โรงเรียนอัสสัมชัญในอีก 8 ปีต่อมา โดยแรกเริ่มมีนักเรียน 12 คน

thumb|220px|left|ภาพหมู่นักเรียนอัสสัมชัญและคณะภราดาในช่วงยุคแรกของโรงเรียน
ในช่วงปีแรกนั้น นักเรียนยังมีจำนวนน้อย ท่านต้องเดินไปตามบ้านเพื่อขอร้องให้ผู้ปกครองส่งเด็กมาเรียนหนังสือกับท่าน จนต่อมาท่านก็ได้ใช้เนื้อที่ประมาณ 8 ไร่ 3 งาน ตรงบริเวณนั้นก็มีบ้านของคุณพ่อกังตอง (pere Ganton) อันเป็นเรือนไม้เก่าขนาดเล็ก ๆ ที่สร้างขึ้นโดยมุขนายกฌ็อง-บาติสต์ ปาลกัว เมื่อ พ.ศ. 2392 เป็นบริเวณที่พักของคุณพ่อกังตองซึ่งเป็นหัวแรงใหญ่ในการดูแลงานโรงเรียน มีเรือนไม้ชั้นเดียวใต้ถุนสูง ซึ่งกั้นเป็นห้องเรียนได้ 1 ห้อง และบนเรือนเป็นห้องเรียนได้อีก 1 ห้อง เป็นอาคารเรียนหลังแรกของโรงเรียน และมีลานเล่นทีมีหลังคามุงด้วยจาก พอให้นักเรียนได้มีที่กำบังแดดและฝนยามวิ่งเล่นอีกหลังหนึ่งเท่านั้น นอกจากนี้คุณพ่อกอลงแบยังได้จ้างนายคอนอแว็น ชาวอังกฤษให้มาเป็นครูใหญ่ โรงเรียนของท่านได้เริ่มเปิดเรียนวันแรกในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2428 ตั้งชื่อโรงเรียนว่า โรงเรียนอาซมซานกอเล็ศ (Le Collège de l'Assomption) ซึ่งมีความหมายว่า สถานที่สำหรับระงับบาปและหาวิชาความรู้ ซึ่งในขณะนั้นมีนักเรียน 33 คน

thumb|220px|left|ประตูรั้วโรงเรียนอาซมซาน กอเล็ศ
ด้วยจำนวนนักเรียนเพียง 33 คน ทำให้ครูใหญ่รู้สึกท้อถอยและคิดจะลาออกกลับไปยังประเทศของตน แต่คุณพ่อกอลงแบก็ได้ปลุกปลอบและให้กำลังใจเรื่อยมา จนในที่สุดก็มีจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นเป็น 80 คน โดยนักเรียนคนแรกของโรงเรียน คือ ยวงบัปติส เซียวเม่งเต็ก (อสช 1) ปีต่อมามีนักเรียนเพิ่มขึ้นเป็น 130 คน การเรียนการสอนในยุคแรกเป็นภาษาไทยควบคู่กับภาษาฝรั่งเศส

เมื่อจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ สถานที่จึงคับแคบลง คุณพ่อกอลงแบปรารถนาที่จะสร้างอาคารใหม่ ท่านจึงได้ออกเรี่ยไรเงินไปตามบ้านผู้มีจิตศรัทธาต่าง ๆ และได้ทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาไปถึงพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ซึ่งทั้งสองพระองค์ก็ได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ให้กับคุณพ่อกอลงแบเพื่อใช้ในการดำเนินงานการก่อสร้างเรียนครั้งนี้ โดยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทาน 50 ชั่ง (4,000 บาท) และสมเด็จพระบรมราชินีนาถ พระราชทาน 25 ชั่ง (2,000 บาท) พร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์และเจ้าขุนมูลนายต่าง ๆ ก็ได้ร่วมโดยเสด็จพระราชกุศลในครั้งนี้ด้วย

23 เมษายน พ.ศ. 2430 คุณพ่อกอลงแบลงนามสัญญาก่อสร้างตึกเรียนหลังแรกกับมิสเตอร์กราซี (Mr. Grassi) สถาปนิกชาวอิตาลีด้วยจำนวนเงินห้าหมื่นบาท และได้เริ่มวางรากฐานการก่อสร้างตึกหลังแรกของโรงเรียนซึ่งมีชื่อว่า "Le Collège de l'Assomption" (ซึ่งต่อมาเรียกว่า "ตึกเก่า") ในวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2430 และในวันที่ 15 สิงหาคม ปีนั้น อันเป็นวันสมโภชแม่พระรับเกียรติยกขึ้นสวรรค์ (อัสสัมชัญ) ซึ่งนับว่าเป็นฤกษ์ดี คุณพ่อกอลงแบจึงเลือกการวางศิลารากโรงเรียนในวันนั้น โดยเชิญคุณพ่อดองต์ (d'Hondt) ผู้ช่วยมุขนายกมิสซังกรุงเทพมหานคร มาทำการเสกศิลา และได้พระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินโดยเรือพระที่นั่งกลไฟชื่อ "อาเลกซันตรา" ซึ่งกรมหมื่นดำรงราชานุภาพ อธิบดีกรมศึกษา พระยาภาสกรวงษ์ ผู้แทนเสนาบดีว่าการต่างประเทศ ได้นำคุณพ่อดองต์ และคุณพ่อกอลงแบ ไปรับเสด็จที่ท่า ผ่านกระบวนนักเรียน ตามทางประดับด้วยผ้าแดง ธงต่าง ๆ ต้นกล้วย ใบไม้ เสื่อลวด ดังปรากฏหลักฐานในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 4 แผ่นที่ 18 หมายเลข 138  ว่า "ครั้น ณ วันจันทร์ เดือน 9 แรม 12 ค่ำ เวลาบ่าย 4 โมงเสศ...ทรงจับฆ้อนเคาะแผ่นศิลานั้น" แล้วดำรัสว่า *ให้ที่นี้ถาวรมั่นคงสืบไป* อาคารใหม่ (*ตึกเก่า*) หลังนี้ได้สร้างสำเร็จบริบูรณ์ใน พ.ศ. 2433
right|250px|thumb|ตึกเก่า กล่าวได้ว่าเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์สำคัญของโรงเรียนอัสสัมชัญในอดีต ซึ่งปัจจุบันได้ถูกรื้อถอนไป เพื่อนำที่ดินมาใช้สร้าง ตึก ฟ.ฮีแลร์

ปี พ.ศ. 2439 จำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นจนถึง 300 คน และเพิ่มเป็น 400 คนในปีต่อมา จนทำให้ภาระของคุณพ่อกอลงแบเพิ่มมากขึ้น ศิษย์ของท่านมีทั้งชาวไทย ชาวจีน ชาวอาหรับ และชาวยุโรป ทั้งที่นับถือศาสนาพุทธ โรมันคาทอลิก โปรเตสแตนต์ ศาสนาอิสลาม ลัทธิขงจื๊อ และอื่น ๆ ทำให้ท่านมีเวลาเพื่อศาสนากิจอันเป็นงานหลักของท่านน้อยเกินไป ดังนั้นเมื่อตึกเรียนได้เริ่มใช้งานมา 10 ปีแล้ว คือเริ่มใช้งานในปี พ.ศ. 2433 การดำเนินงานของโรงเรียนก็เข้ารูปเข้ารอยมากขึ้น เมื่อท่านป่วยและต้องเดินทางกลับประเทศฝรั่งเศสเพื่อรักษาตัวในปี พ.ศ. 2433 ท่านจึงได้มอบหมายภาระทางด้านโรงเรียนนี้ให้กับคณะภราดาเซนต์คาเบรียล เพื่อมาดำเนินงานต่อจากท่าน เมื่อท่านได้กลับมาประเทศไทย หลังจากที่รักษาตัวที่อยู่ที่ฝรั่งเศสเกือบ 3 ปี ท่านยังแวะเวียนมาดูแลภราดรและโรงเรียนบ่อยครั้ง โดยเฉพาะทุกวันอาทิตย์และทุกปิดเทอมที่ท่านร่วมขบวนทัศนาจรด้วย

ความแตกต่างระหว่างโรงเรียนเก่า (พ.ศ. 2420 - พ.ศ. 2427) กับโรงเรียนใหม่ (พ.ศ. 2428 เป็นต้นมา) ของคุณพ่อกอลงแบก็คือ โรงเรียนใหม่มิได้มุ่งสอนเฉพาะเด็กโรมันคาทอลิกอีกต่อไป หากเปิดกว้างสำหรับนักเรียนทุกเชื้อชาติ ศาสนา เมื่อพิจารณาช่วงเวลาที่โรงเรียนแห่งนี้เปิดสอนคือ พ.ศ. 2428 จะเป็นช่วงเวลาเดียวกันกับที่รัฐกำลังจัดตั้งโรงเรียนหลวงสำหรับราษฎรขึ้นตามวัด เพื่อให้ราษฎรทั่วไปมีโอกาสศึกษาเล่าเรียนตามแบบหลวงที่ได้จัดให้แก่พระบรมวงศานุวงศ์และบุตรหลานข้าราชการมาก่อนแล้ว เมื่อโรงเรียนอัสสัมชัญ หรืออาซมซาน กอเล็ศ เปิดขึ้นจึงเป็นการสอดรับกับนโยบายการจัดการศึกษาของรัฐพอดี ทั้งยังเป็นการช่วยขยายการศึกษาออกสู่ราษฎรอีกประการหนึ่ง

### คณะภราดรเซนต์คาเบรียลรับช่วงต่อ
thumb|220px|right|เหล่าคณะภราดาคณะเซนต์คาเบรียลที่เดินทางมารับช่วงต่อจากบาทหลวงกอลงแบ
ในปี พ.ศ. 2443 บาทหลวงกอลงแบได้ติดต่อขอความช่วยเหลือด้านบุคลากรจากคณะภราดาเซนต์คาเบรียล ณ ประเทศฝรั่งเศส และในวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2444 ภราดา 5 ท่าน ได้แก่ ภราดามาร์ติน เดอ ตูรส์ ภราดาอาแบล ภราดาออกุสต์ ภราดาคาเบรียล เฟอร์เร็ตตี และภราดาฟ. ฮีแลร์ ได้เดินทางถึงกรุงเทพมหานครเพื่อรับช่วงดูแลและดำเนินงานด้านการศึกษาจากบาทหลวงกอลงแบ ทำให้โรงเรียนอัสสัมชัญกลายเป็นสถาบันการศึกษาแห่งแรกภายใต้การดูแลของมูลนิธิคณะเซนต์คาเบรียลในประเทศไทย

ในขณะนั้น โรงเรียนมีอาคารเรียนอยู่ 3 หลัง ได้แก่ “ตึกเก่า” เรือนไม้หลังแรก บ้านพักของคุณพ่อกังตอง และลานกิจกรรมที่มุงหลังคาด้วยจาก ใช้เป็นพื้นที่เล่นพักผ่อนและเป็นที่ทำโทษ “ยืนเสา” ตามระเบียบวินัยของโรงเรียน

เมื่อคณะภราดาเข้ามารับช่วงการสอนแทนบาทหลวงกอลงแบใหม่ ๆ บาทหลวงท่านอื่นซึ่งเคยทำหน้าที่ครูได้ออกไปปฏิบัติศาสนกิจ ทำให้เหลือเพียงคุณพ่อกังตองที่ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงให้แก่คณะภราดาและนักเรียน จนกระทั่งวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2455 คุณพ่อกังตองได้รับมอบหมายตำแหน่งใหม่ที่ฮ่องกง และมรณภาพที่นั่นในปีถัดมา

ในช่วงแรก คณะภราดายังไม่ชำนาญภาษาไทย จึงได้จัดให้มีครูไทยทำหน้าที่กำกับและแปลในชั้นเรียนระดับต้น โดยปอล จำเริญ (ภายหลังได้รับบรรดาศักดิ์เป็นขุนสถลรถกิจ) ได้สมัครเข้ามาช่วยทำหน้าที่ครูแปล จนกระทั่งสิ้นปี พ.ศ. 2445 ภราดาสามารถสื่อสารภาษาไทยได้เป็นอย่างดี

ในสมัยนั้น คณะภราดามีบทบาทหลักในการสอนภาษาฝรั่งเศส และได้ว่าจ้างครูภาษาอังกฤษจากต่างประเทศทำหน้าที่สอนเป็นครั้งคราว ส่วนครูประจำมีเฉพาะครูสอนภาษาไทย แต่เมื่อจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จึงจำเป็นต้องหาครูประจำเพิ่มเติม ในระยะแรกโรงเรียนได้จ้างบุคคลเชื้อสายลูกครึ่งอาหรับและยุโรป ต่อมาภายหลังได้พบว่านักเรียนเก่าซึ่งจบการศึกษาและส่วนใหญ่เป็นเด็กกำพร้าสามารถทำงานเป็นครูได้อย่างเหมาะสม เนื่องจากมีความคุ้นเคยกับรูปแบบการเรียนการสอนและระบบการทำงานของโรงเรียนเป็นอย่างดี

ตั้งแต่เริ่มแรกของการดำเนินการสอน ปีการศึกษาหนึ่งเริ่มต้นในสัปดาห์แรกของเดือนกุมภาพันธ์และสิ้นสุดในวันที่ 21 ธันวาคม ซึ่งเป็นวันมอบประกาศนียบัตรและรางวัลต่าง ๆ แก่ผู้สำเร็จการศึกษาและผู้มีผลการเรียนดีเด่น ในวันนี้จะมีการจัดแสดงละครทั้งภาษาฝรั่งเศสและภาษาอังกฤษเป็นประจำทุกปี พร้อมเชิญผู้ปกครองเข้าร่วมงานดังกล่าวด้วย

### การพัฒนาโรงเรียนในช่วงก่อน พ.ศ. 2475
วันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2454 ภราดามาร์ตินได้ขอเปลี่ยนโรงเรียนอัสสัมชัญ ซึ่งขึ้นทะเบียนของกระทรวงธรรมการอย่างโรงเรียนมัธยมพิเศษ เป็นสถาบันอุดมศึกษา และขอให้เจ้าพนักงานไปควบคุมการสอบไล่ของนักเรียน พ.ศ. 2455 แต่ทางกระทรวงธรรมการก็ยังไม่ได้รับรองเทียบเท่าชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ให้เพราะจัดสอบไล่เองและข้อสอบเป็นภาษาอังกฤษทั้งหมด กระทรวงธรรมการมิได้เป็นผู้ตัดสินและตรวงสอบ จนกระทั่งในการสอบปลายปี 2485 โรงเรียนจึงได้ใช้ข้อสอบของกระทรวงธรรมการ ซึ่งเป็นภาษาไทยแทน ในปี พ.ศ. 2456 ได้มีการจัดตั้งสภานักแต่งชื่อ "อัสสัมชัญอาคาเดมี" ขึ้นเพื่อรับสมาชิกเอก โท ตรี สำหรับนักเรียนที่ยังเรียนอยู่ และผู้ที่ออกไปแล้วจะได้หัดแต่งเรื่องราวให้มีโวหารสำนวนน่าชวนอ่าน และได้มีการจัดตั้ง "อัสสัมชัญยังแม็น" (A.C.Y.M.A.) สำหรับนักเรียนใหม่มีโอกาสรื่นเริงบันเทิงใจด้วยกัน และคบหาสมาคมกับนักเรียนเก่าที่เป็นผู้ใหญ่ รู้ขนบธรรมเนียมของโลกและการงานต่าง ๆ ด้วย ในวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2457 ได้เกิดไฟไหม้ครั้งใหญ่ขึ้นในเขตบางรัก เพลิงโหมตั้งแต่ 13 นาฬิกาถึงราว 24 นาฬิกา อยู่ห่างจากโรงเรียนเพียง 2-3 ร้อยหลา

ในวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2457 ได้มีการเปิดการแข่งขันกรีฑาของคณะภราดาเซนต์คาเบรียล (Gymkhana) ขึ้นเป็นครั้งแรก โดยโรงเรียนอัสสัมชัญก็ได้เข้าร่วมในกรีฑาครั้งนี้ด้วย และในวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2458 เป็นวันที่โรงเรียนมีนักเรียนที่กำลงศึกษาอยู่ถึง 1,000 คน จากนั้น 2 ปี เกิดเหตุการณ์ไข้หวัดใหญ่ระบาดในช่วงวันที่ 15-25 ตุลาคม พ.ศ. 2461 ทำให้โรงเรียนหยุดชั่วคราว มีครูและนักเรียนป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่เป็นอันมาก ต่อมา เกิดเหตุการณ์ไฟไหม้เมื่อตี 4 ของวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2473 ที่บ้านติดกับเรือนไม้ของโรงเรียน ทุกคนเห็นตรงกันว่า โรงเรียนรอดมาได้ราวกับปฏิหาริย์ เพราะคำภาวนาของภราดามาร์ติน เดอ ตูรส์ ซึ่งคุกเข่าสวดมนต์หันหน้าเข้าหาไฟอยู่บนระเบียงของเรือนไม้

วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2463 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ สภานายกหอสมุดวิชรญาณสำหรับพระนคร ได้เสด็จทรงเยี่ยมดูโรงเรียนและพบปะกับภราดา ฟ. ฮีแลร์ เพื่ออธิบายความคิดเห็นของพระองค์ในเรื่องหนังสือดรุณศึกษา ซึ่งภราดาฟ. ฮีแลร์เป็นผู้แต่งขึ้นสำหรับใช้สอนภาษาไทยให้กับนักเรียน โดยมีภราดาหลุยส์ อีแบร์ ครูวาดเขียนเป็นผู้วาดรูปถ่าน และรูปสีต่างๆประกอบ

วันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2469 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เสด็จเยี่ยมชมกิจการของโรงเรียน พระองค์ได้พระราชทาน พระบรมราโชวาทตอนหนึ่งว่า

ในวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2470 พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการ เสด็จทรงเยี่ยมโรงเรียนอย่างเป็นทางการ โรงเรียนได้จัดงาน "สุวรรณสมโภช" หรือการฉลองครบรอบ 50 ปีในวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2476

#### การนัดหยุดเรียนประท้วงของนักเรียนอัสสัมชัญและเซนต์คาเบรียล
ในวันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2475 นักเรียนชั้นโตของโรงเรียนอัสสัมชัญและโรงเรียนเซนต์คาเบรียล นัดหยุดเรียน และไปชุมนุมในวันที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2475 ที่บ้านเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดีกระทรวงธรรมการ เพื่อเสนอข้อเรียกร้อง 3 ข้อ คือ ให้ลดค่าเล่าเรียนตามสมควร ให้หยุดเรียนในวันพิธีของศาสนาพุทธ และให้รับนักเรียนที่ถูกไล่ออกกลับเข้าเรียน ในที่สุด โรงเรียนให้คำตอบ ปกติโรงเรียนก็พิจารณาลดค่าเล่าเรียนให้นักเรียนที่มีฐานะไม่ดีจ่ายค่าเล่าเรียนตามกำลังทรัพย์อยู่แล้ว และโรงเรียนยังมีเด็กกำพร้าและเด็กที่มีฐานะยากจนที่งดเก็บค่าเล่าเรียน และจะต้องเลี้ยงดูอยู่หลายร้อยคน จึงขอให้พวกมีฐานะที่จะเสียได้ ได้ช่วยกันเสียค่าเล่าเรียนตามที่กำหนดด้วย ส่วนวันหยุดนั้นไม่อาจจะวางตายตัวได้ เพราะที่โรงเรียนเรียนมีนักเรียนหลายศาสนามาก หากหยุดก็ต้องหยุดในวันศาสนาอื่น ๆ ด้วย ซึ่งจะเป็นการยุ่งยาก แต่อย่างไรก็ตามก็ได้อนุญาตให้นักเรียนลาหยุดในวันศาสนาของแต่ละคนอยู่แล้วมิได้ขัดขวาง ส่วนจะให้รับนักเรียนที่ถูกไล่ออกไปกลับเข้าเรียนตามเดิมนั้นคงจะเป็นไปไม่ได้ ด้วยจะทำให้โรงเรียนเสียระบบการปกครองไป

ในการหยุดเรียนคราวนั้นโรงเรียนได้ปิดตัวเองไปเป็นเวลา 1 เดือนเต็ม ๆ โดยถือโอกาสเป็นปิดเทอมแทนเดือนตุลาคมไป และเปิดเรียนใหม่อีกครั้งหนึ่งในวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2475 เหตุการณ์ครั้งนั้นนับว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ของนักเรียนบางคนเท่านั้น

### การพัฒนาโรงเรียนหลัง พ.ศ. 2475
ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2481 โรงเรียนอัสสัมชัญได้เปิดแผนกพาณิชย์ขึ้น โดยมีภราดาโรกาเซียงเป็นผู้ควบคุมดูแล ต่อมา แผนกนี้ได้ย้ายออกไปจัดตั้งเป็นโรงเรียนอัสสัมชัญพาณิชยการ (มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญในปัจจุบัน) ต่อมา โรงเรียนอัสสัมชัญได้รับการรับรองวิทยฐานะเทียบเท่าโรงเรียนรัฐบาล เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2486

ต่อมาในวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2489 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เสด็จเยี่ยมโรงเรียนอัสสัมชัญอย่างไม่เป็นทางการ โดยก่อนเสด็จพระราชดำเนินกลับ ได้ทรงเยี่ยมอาสนวิหารอัสสัมชัญ และบาทหลวงโชแรง จากอาสนวิหารอัสสัมชัญ ได้มีโอกาสนำเสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมชมโรงเรียนด้วย

ในปี พ.ศ. 2499 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการแสดงคอนเสิร์ต ซึ่งจัดโดยสถานทูตฝรั่งเศสประจำประเทศไทย ณ หอประชุมสุวรรณสมโภช ในวาระเฉลิมฉลองครบรอบ 75 ปีของโรงเรียน และเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2502 พระองค์ก็ได้เสด็จพระราชดำเนินเปิดงาน "วชิรสมโภช" อีกด้วย

จากแนวคิดในการเชื่อมความสามัคคีระหว่างครูและนักเรียนในโรงเรียนชายล้วนเก่าแก่ทั้งสี่แห่งของประเทศไทย ได้แก่ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย โรงเรียนเทพศิรินทร์ โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย และโรงเรียนอัสสัมชัญ บรรณา ชโนดม อาจารย์ใหญ่โรงเรียนอัสสัมชัญในขณะนั้น จึงได้ริเริ่มจัดการแข่งขันฟุตบอลจตุรมิตรสามัคคี ขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2507 ณ สนามศุภชลาศัย กรีฑาสถานแห่งชาติ

#### โรงเรียนอัสสัมชัญแผนกประถม

เนื่องจากโรงเรียนอัสสัมชัญมีพื้นที่จำกัด และจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จึงได้มีแนวคิดแยกแผนกประถมศึกษาออกจากแผนกมัธยมศึกษา ในวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2508 มีการก่อสร้างอาคารเรียนหลังแรกสำหรับแผนกประถมศึกษา คือ "ตึกมาร์ติน เดอ ตูรส์"

ตึกนี้สร้างขึ้นบนสนามส่วนหนึ่งของโรงเรียนอัสสัมชัญพาณิชยการ ติดกับเซนต์หลุยส์ซอย 3 ถนนสาทรใต้ ซึ่งมีพื้นที่กว่า 5 ไร่ 4 งาน ใน พ.ศ. 2509 นักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 1-4 ได้ย้ายไปเรียนที่โรงเรียนอัสสัมชัญแผนกประถม ณ เลขที่ 90/1 ซอยสาทร 11 ถนนสาทรใต้ เขตสาทร กรุงเทพมหานคร เพื่อลดความแออัดของนักเรียน

โรงเรียนอัสสัมชัญแผนกประถมเปิดสอนอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2509 โดยมีภราดาวิริยะ ฉันทวโรดมดำรงตำแหน่งอธิการ เริ่มเปิดให้นักเรียนเข้าเรียนวันแรกในวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2509 และมีพิธีเปิดอาคารอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2510 โดยนักบุญยวง นิตโย เป็นผู้เสกอาคาร และหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานในพิธี

ปัจจุบัน โรงเรียนอัสสัมชัญแผนกประถมเปิดทำการสอนตั้งแต่ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 ส่วนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 ยังคงใช้พื้นที่ของโรงเรียนอัสสัมชัญเดิมที่ ถนนเจริญกรุง แขวงบางรัก เขตบางรัก

#### หลังแยกแผนกประถมศึกษา
ใน พ.ศ. 2511 ภราดาพยุง ประจงกิจ ได้ก่อตั้งคณะ "วาย.ซี.เอส" (Y.C.S) ขึ้น เพื่ออบรมและปลูกฝังให้นักเรียนชาวโรมันคาทอลิกรู้จักการเป็นคริสต์ศาสนิกชนที่ดี ทั้งยังยึดมั่นในหลักศีลธรรมตามคำสอนของพระเยซู วันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2513 โรงเรียนอัสสัมชัญได้เริ่มใช้บัตรประจำตัวนักเรียนเป็นครั้งแรก

ใน พ.ศ. 2513 อาคารเรียน "ตึกเก่า" ซึ่งมีอายุยาวนานกว่า 80 ปีถูกปรับปรุงโดยการรื้อถอน เพื่อก่อสร้างอาคารเรียนใหม่ คือ "ตึก ฟ. ฮีแลร์" การก่อสร้างดังกล่าวทำให้เกิดปัญหาห้องเรียนไม่เพียงพอ ส่งผลให้นักเรียนต้องผลัดกันเรียนระหว่างช่วงเช้าและช่วงบ่ายที่ตึกกอลงแบ เหตุการณ์นี้เป็นที่มาของชื่อรุ่นนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 3 (มศ. 3) ประจำปีการศึกษา พ.ศ. 2515 ว่า "รุ่นสองผลัด" ทั้งนี้ นักเรียนรุ่นดังกล่าว (พ.ศ. 2505–2517) ยังถือเป็นรุ่นสุดท้ายที่ศึกษาในโรงเรียนอัสสัมชัญ เขตบางรัก ตั้งแต่ระดับประถมศึกษาปีที่ 1 จนจบมัธยมศึกษาปีที่ 5

วันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นองค์ประธานเปิด "ตึก ฟ. ฮีแลร์" และในปีเดียวกัน วันที่ 30 มิถุนายน สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินมาทอดพระเนตรละครเวทีเรื่อง "อานุภาพแห่งความเสียสละ" ณ หอประชุมสุวรรณสมโภช พร้อมทั้งพระราชทานพระราชทรัพย์จำนวน 2,000 บาท เพื่อสมทบทุนก่อสร้างตึก "ฟ. ฮีแลร์"

ต่อมา วันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2515 จอมพล ถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรี ได้มาเป็นประธานเปิดการประชุมชุมนุมผู้แทนองค์การศาสนาครั้งที่ 8 ณ หอประชุมสุวรรณสมโภช และใน พ.ศ. 2517 โรงเรียนได้จัดตั้งสภานักเรียนขึ้น ซึ่งต่อมาได้พัฒนาเป็นคณะกรรมการนักเรียน

ใน พ.ศ. 2527 โรงเรียนอัสสัมชัญได้จัดงานฉลองครบรอบ 100 ปี ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากตรงกับช่วงที่สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 เสด็จเยือนประเทศไทย โรงเรียนได้จัดกิจกรรมแปรอักษรขึ้นเป็นครั้งแรกเพื่อเฉลิมฉลองในโอกาสพิเศษนี้ และในวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2529 สมเด็จพระสันตะปาปาได้ทรงเสกศิลาฤกษ์เปิด "ตึกอัสสัมชัญ 100 ปี" ต่อมาในปีเดียวกัน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ เสด็จทอดพระเนตรการแสดงโขนชุด "สมโภชพระราม" ในงานสมโภชอัสสัมชัญ 100 ปี ณ หอประชุมสุวรรณสมโภช

250px|right|thumb|ลานแดง และตึก ฟ. ฮีแลร์ ซึ่งสร้างขึ้นแทนตึกเก่า เพื่อรองรับนักเรียนที่เพิ่มขึ้น

วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2530 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นองค์ประธานงานเฉลิมฉลองเนื่องในโอกาสครบรอบ 100 ปีการวางศิลาฤกษ์ "อาคารเรียนหลังแรก" ของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร (15 สิงหาคม พ.ศ. 2430)

ในวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2536 พลเอก พิจิตร กุลละวณิชย์ องคมนตรี ได้มาเป็นประธานเปิดศูนย์คอมพิวเตอร์แห่งใหม่ในโอกาสเฉลิมฉลองครบรอบ 108 ปีโรงเรียนอัสสัมชัญ และในวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2537 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จทรงเป็นองค์ประธานในพิธีสมโภชครั้งนี้

ต่อมาในสมัยภราดาวิริยะ ฉันทวโรดม ดำรงตำแหน่งอธิการสมัยที่ 2 โรงเรียนได้เข้าร่วมกิจกรรมสำคัญหลายประการ อาทิ การได้รับเชิญจากสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงออตตาวา ประเทศแคนาดา ให้เดินทางไปแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย เนื่องในวาระพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงครองราชย์ครบ 50 ปี เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2539

ในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2541 โรงเรียนอัสสัมชัญได้รับหน้าที่เป็นเจ้าภาพประชุมสมัชชาภราดาภาคพื้นเอเชียแปซิฟิก ของเครือนักบุญหลุยส์ เดอ มงฟอร์ ต่อมา วันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2542 โรงเรียนได้ร่วมแปรอักษรกับ 4 สถาบันจตุรมิตรสามัคคี ในพิธีเปิดการแข่งขันกีฬาเฟสปิก ครั้งที่ 7 ณ สนามกีฬามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต

นอกจากนี้ ทุก ๆ 2 ปี ในวันที่ 1 กรกฎาคม คณะนักเรียนโรงเรียนอัสสัมชัญจะร่วมกันแปรอักษรกับโรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย เนื่องในวันคล้ายวันสถาปนาคณะลูกเสือแห่งชาติ (ยกเว้น พ.ศ. 2554 ซึ่งกลุ่มโรงเรียนจตุรมิตรฯ ได้ร่วมกันจัดแปรอักษรเฉลิมฉลองครบรอบ 100 ปีการสถาปนาคณะลูกเสือแห่งชาติ)

เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2559 นักเรียนโรงเรียนอัสสัมชัญจำนวน 1,250 คน ได้ร่วมแปรอักษรเป็นภาพพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช ณ โรงเรียน เพื่อถวายความอาลัยและน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ

ล่าสุด วันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2562 โรงเรียนอัสสัมชัญได้รับเกียรติเป็นสถานที่จัดกิจกรรมในวาระการเสด็จเยือนประเทศไทยของสมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิส ระหว่างวันที่ 20–23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2562 นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1–4 จำนวนกว่า 1,250 คน ได้ร่วมแปรอักษรในพิธีสหบูชามิสซา ณ สนามศุภชลาศัย ถือเป็นการแปรอักษรในโอกาสพิเศษครั้งที่ 2 ในรอบ 35 ปี นับตั้งแต่การรับเสด็จสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2527

การแปรอักษรครั้งนี้ยังเป็นการซ้อมใหญ่ก่อนพิธีจริงในงานแข่งขันฟุตบอลจตุรมิตรสามัคคี ครั้งที่ 29 ซึ่งจัดขึ้นก่อนหน้าเพียงหนึ่งสัปดาห์

## สัญลักษณ์ประจำโรงเรียน
[thumb|right|300px|ประติมากรรมปูนปั้น (ทับหลัง) จัดทำโดย[ศิลป พีระศรี ด้านล่างจารึกคำประพันธ์ของภราดา ฟ. ฮีแลร์ ว่า "จงตื่นเถิด เปิดตา หาความรู้   เรียนคำครู คำพระเจ้า เฝ้าขยัน จะอุดม สมบัติ ปัจจุบัน แต่สวรรค์ ดีกว่า เราอย่าลืม" เดิมติดตั้ง ณ หอประชุมตึกสุวรรณสมโภช (อดีต) ปัจจุบันติดตั้ง ณ ชั้น 9 ห้องประชุมออดิทอเรียม ภายหลังการทุบตึกหอประชุมสุวรรณสมโภช]]

### ชื่ออัสสัมชัญ
เดิมโรงเรียนใช้ภาษาฝรั่งเศส "*Le Collège de l'Assomption*" ซึ่งบาทหลวงกอลงแบใช้ชื่อในภาษาไทยว่า "โรงเรียนอาซมซาน กอเล็ศ" แต่คนภายนอกมักเรียกและเขียนผิด ๆ เนื่องจากคำนั้นออกเสียงยากและประกอบกับกรมศึกษา กระทรวงธรรมการ มีนโยบายให้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนเป็นภาษาไทย ดังนั้น ในวันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2453 ภราดาฮีแลร์จึงได้แจ้งไปทางกรมการศึกษาเพื่อขอเปลี่ยนชื่อเป็น โรงเรียนอาศรมชัญ แต่อธิบดีกรมศึกษา พระยาวิสุทธิสุริยศักดิ์ แนะนำว่าควรเปลี่ยนชื่อเป็น โรงเรียนอัสสัมชัญ ไม่เพียงแต่การออกเสียงยังคล้ายกับชื่อเดิม ความหมายก็คงไว้ตามเดิมของคำว่า "อาศรมชัญ" ด้วย ดังนั้นในวันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2453 โรงเรียนอาซมซานกอเล็ศจึงได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น โรงเรียนอัสสัมชัญ

คำว่า "อัสสัมชัญ" นี้ออกเสียงคล้ายกับภาษาอังกฤษว่า "Assumption" และยังมีคำในภาษาบาลีว่า "อัสสโม" แผลงเป็นไทยว่า "อาศรม" ซึ่งหมายความถึง "กุฏิที่ถือศีลกินพรต" ส่วนคำว่า "ชัญ" ก็ จะแยกตาม ชาติศัพท์เดิม ก็ได้แก่ ธาตุศัพท์ว่า "ช" ซึ่งแปลว่า เกิด และ "ญ" ซึ่งแปลว่าญาณ ความรู้ รวมความได้ว่า "ชัญ" คือที่สำหรับเกิด ญาณความรู้ เมื่อรวมสองศัพท์ มาเป็นศัพท์เดียวกันแล้ว ได้ว่า "อัสสัมชัญ" คือ "ที่สำหรับระงับบาปและหาวิชาความรู้"

### ความหมายของตราโรงเรียนอัสสัมชัญ
ตราโล่ คือ เครื่องป้องกันศัสตราวุธทั้งปวง มีลักษณะเป็นโล่ พื้นสีแดงคาดสีขาวตรงกลาง มีตัวอักษร AC สีน้ำเงินไขว้กันอยู่กลางโล่ และตัวเลข 1885 คือปีคริสต์ศักราชที่บาทหลวงเอมิล กอลงแบ ก่อตั้งโรงเรียน นอกจากนี้ สีที่ปรากฏบนโล่ยังเตือนใจให้รำลึกถึงชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์

### ธงประจำโรงเรียน
ลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาด 4 x 6 ส่วน มีสีพื้นแบ่งเป็น สามแถบเท่ากันตามแนวนอน เป็นสีประจำโรงเรียน โดยสีแดงอยู่แถบบนและล่าง มีสีขาวอยู่แถบกลาง และมีตัวอักษร AC สีน้ำเงินไขว้อยู่กลางผืนธง

### เครื่องแบบนักเรียน
เมื่อแรกตั้งโรงเรียน การแต่งกายนักเรียนยังไม่มีเครื่องแบบ นักเรียนแต่งกายตามเชื้อชาติและศาสนาของตน โดยทั่วไปจะสวมหมวก เสื้อคอตั้งหรือเสื้อกุยเฮง สำหรับนักเรียนประจำจะสวมเสื้อและกางเกงแบบตะวันตก ใช้ผ้าเนื้อดีลายตาสี่เหลี่ยมเล็กสีดำปนฟ้าเข้ม และโดยมากไม่นิยมสวมรองเท้า ยกเว้นในวันแจกรางวัลหรือวันแสดงละครปิดภาคปลายปี ซึ่งจะสวมเสื้อนอกและกลัดกระดุมเรียบร้อย

บรรยากาศใหม่ของโรงเรียนเริ่มขึ้นในวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2476 เมื่อมีการกำหนดเครื่องแบบนักเรียนอย่างเป็นทางการ ได้แก่ เสื้อราชปะแตสีขาว กางเกงขาสั้นสีน้ำเงิน ถุงน่องสีขาว รองเท้าดำ และหมวกหม้อตาลสีขาวครบชุด

ในสมัยรัฐบาลจอมพล แปลก พิบูลสงคราม เครื่องแบบนักเรียนได้ปรับเปลี่ยนจากเสื้อราชปะแตมาเป็นเสื้อเชิ้ตสีขาว ปักอักษรย่อโรงเรียนและหมายเลขประจำตัวสีแดงเหนืออกซ้าย ต่อมาจึงย้ายตำแหน่งมาปักบนอกขวาในระดับเดิม และใช้จนถึงปัจจุบัน

สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย จะต้องติดเข็มตราโรงเรียน (เข็ม AC) ที่มุมบนด้านขวาของกระเป๋าเสื้อนักเรียนบริเวณอกซ้ายเป็นสัญลักษณ์ของนักเรียนอัสสัมชัญทุกคน

## อาคารเรียน
โรงเรียนอัสสัมชัญมีพื้นที่ทั้งหมด 8 ไร่ 3 งาน ตั้งอยู่บริเวณด้านหลังอาสนวิหารอัสสัมชัญ ก่อนที่โรงเรียนจะเปิดทำการสอนอย่างเป็นทางการ ได้ใช้อาคารชั่วคราวหลังแรกคือบ้านของบาทหลวงกงตงเป็นสถานที่เรียน ต่อมาได้รับเงินบริจาคเพื่อก่อสร้างอาคารหลังที่สองคือ "ตึกเก่า" ส่วน "ตึกเตี้ย" เป็นอาคารเชื่อมต่อด้านข้างของตึกเก่า

โรงเรียนอัสสัมชัญเปิดเรียนอย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2428 และเริ่มมีการพัฒนาอาคารเรียนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง นับจากการก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน โรงเรียนเคยมีอาคารรวมทั้งสิ้น 9 หลัง โดยอาคารที่ยังคงอยู่ในปัจจุบัน ได้แก่ ตึกกอลงแบ, ตึก ฟ.ฮีแลร์, อาคารอัสสัมชัญ 2003 และอาคารนักบุญหลุยส์-มารีย์ ส่วนภูมิทัศน์โดยรอบทั้งบริเวณทางเข้าที่เป็นวงเวียนรอบอนุสาวรีย์คุณพ่อกอลงแบ และบริเวณลานแดง ได้รับการออกแบบโดยบริษัทสถาปนิก 49 (A49) โดยประภากร วทานยกุล กรรมการผู้จัดการบริษัท และศิษย์เก่าอัสสัมชัญรุ่น 87

;ตึกเก่า (พ.ศ. 2433 – พ.ศ. 2513)
ตึกเก่าถือเป็นอาคารเรียนหลังแรกของโรงเรียนที่สร้างขึ้นเพื่อทดแทนเรือนไม้หลังแรก โดยสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จมาทรงวางศิลาฤกษ์ในปี พ.ศ. 2430 ตัวอาคารเป็นสถาปัตยกรรมแบบนีโอคลาสสิก ออกแบบโดยโยอาคิม กรัสซี (Joachim Grassi) สถาปนิกชาวอิตาลี นายช่างเอกแห่งราชสำนักสยาม มีอาคารคู่แฝดคืออาคารศุลกสถาน ซึ่งปัจจุบันเป็นสถานีตำรวจดับเพลิงบางรักและขึ้นทะเบียนโดยกรมศิลปากร ตึกเก่าถูกรื้อถอนในเวลาต่อมาเพื่อก่อสร้างตึก ฟ. ฮีแลร์ แต่ศิลาฤกษ์เดิมยังคงตั้งอยู่ข้างตึก ฟ. ฮีแลร์จนถึงปัจจุบัน

;ตึกกอลงแบ (พ.ศ. 2479 – ปัจจุบัน)

ตึกกอลงแบเป็นอาคารที่เก่าแก่ที่สุดในโรงเรียนที่ยังคงใช้งาน สร้างโดยภราดา ฟ. ฮีแลร์ ซึ่งเป็นผู้ริเริ่มการเรี่ยไรเงินทุนทั้งในกรุงเทพมหานครและต่างจังหวัด จนได้งบประมาณก่อสร้างกว่าแสนบาท จี. เบกเกอร์ (G. Begger) รับผิดชอบงานฐานราก เริ่มเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2479 ทำพิธีวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2479 และเซ็นสัญญาก่อสร้างกับคริสเตียนีและนีลเส็น วันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2480 ตึกนี้เคยได้รับความเสียหายจากการทิ้งระเบิดกรุงเทพมหานครโดยฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง หอนาฬิกาซึ่งเคยเป็นห้องพักของภราดา ฟ. ฮีแลร์ ได้รับความเสียหาย ปัจจุบันใช้สอนนักเรียนห้องเรียนพิเศษภาษาอังกฤษ (English Program; EP) และเป็นสถานที่ทำงานของฝ่ายอภิบาล ตัวอาคารได้รับการพิจารณาเพื่อขึ้นทะเบียนอนุรักษ์โดยกรมศิลปากร แต่ยังไม่แล้วเสร็จ

;หอประชุมสุวรรณสมโภช (พ.ศ. 2494 – พ.ศ. 2544)
หอประชุมสุวรรณสมโภช เป็นหอประชุมแห่งแรกของโรงเรียน สร้างขึ้นเมื่อโรงเรียนมีอายุครบ 80 ปี ต่อมามีการก่อสร้างทางเชื่อมระหว่างหอประชุมกับตึก ฟ. ฮีแลร์ และตึกกอลงแบ ซึ่งบริเวณนี้เคยใช้เป็นห้องเรียน ห้องพักครู และห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์หลายส่วน ภายหลังเมื่อจำนวนผู้เรียนเพิ่มขึ้น ได้ปรับพื้นที่ใต้หอประชุมเป็นห้องเรียนเพิ่มเติมในช่วงปี พ.ศ. 2540 หอประชุมถูก รื้อถอนใน พ.ศ. 2544 เพื่อสร้างอาคารใหม่ 2 หลัง คือ อาคารอัสสัมชัญ 2003 และ อาคารนักบุญหลุยส์-มารีย์

;ตึกอัสสัมชัญ 100 ปี (พ.ศ. 2528 – พ.ศ. 2547)
ตึกอัสสัมชัญ 100 ปี เป็นอาคารอเนกประสงค์ที่สร้างขึ้นในวาระครบรอบ 100 ปีของโรงเรียน ชั้นล่างเป็นโรงอาหาร ชั้นสองเป็นห้องสมุด และชั้นสามเป็นโรงพลศึกษา รวมทั้งใช้ซ้อมเชียร์และจัดการแปรอักษร ทางเดินเชื่อมโยงไปยังตึก ฟ. ฮีแลร์ และตึกกอลงแบ โดยมี "ลานเขียว" บนชั้นดาดฟ้า อาคารนี้ถูกรื้อถอนใน พ.ศ. 2547 เพื่อสร้างอาคารใหม่ทั้งสองหลัง

;ตึก ฟ. ฮีแลร์ (พ.ศ. 2515 – ปัจจุบัน)
ตึก ฟ.ฮีแลร์ เดิมใช้เป็นอาคารเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ชั้นล่างเป็นโถงอเนกประสงค์ ด้านหน้าอาคารคือ "ลานแดง" ซึ่งเป็นพื้นที่เข้าแถวเคารพธงชาติ มีเสาธงและรูปปั้นภราดา ฟ. ฮีแลร์ ส่วนด้านหลังเป็นสนามฟุตซอลขนาดเล็ก ต่อมาปรับให้เป็นอาคารเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และใช้เป็นห้องกิจกรรมต่าง ๆ เช่น ห้องเอซีแบนด์ ห้องดนตรีไทย ห้องกีตาร์ ห้องไวโอลิน ศูนย์คอมพิวเตอร์ 1 และร้านถ่ายเอกสาร

;อาคารอัสสัมชัญ 2003 (พ.ศ. 2546 – ปัจจุบัน)
270px|thumb|บริเวณประตูทางเข้าโรงเรียนและอาคารอัสสัมชัญ 2003 270px|thumb|right|อาคารอัสสัมชัญ 2003
อาคารสูง 13 ชั้น (รวมชั้น M) ออกแบบโดยอัชชพล ดุสิตนานนท์ สถาปนิกอาวุโสและศิษย์เก่าอัสสัมชัญรุ่น 2511 มีลิฟต์ 7 ตัว (6 ตัวสำหรับนักเรียน และ 1 ตัวสำหรับครู) ประกอบด้วยห้องเรียน ม.4–ม.6 ห้องปฏิบัติการเคมี ห้องฝ่ายบริหาร งานอธิการ หอประชุมออดิทอเรียม ห้องประชุมย่อย ห้องพักภราดา พิพิธภัณฑ์อัสสัมชัญ และยังมีทางเชื่อมสู่อาคารนักบุญหลุยส์-มารีย์ ตั้งแต่ชั้น 2–6

;อาคารนักบุญหลุยส์-มารีย์ (พ.ศ. 2550 – ปัจจุบัน)
right|thumb|250px|อาคารนักบุญหลุยส์-มารีย์
อาคารสูง 6 ชั้น ใช้งบประมาณก่อสร้างกว่า 500 ล้านบาท มีลิฟต์ 2 ตัว ชั้น 2 เป็นโรงอาหารที่ใช้ระบบ Student Smart Card ซึ่งเป็นบัตรอาหารและบัตรเดบิตของธนาคารกรุงเทพแห่งแรกของประเทศไทย ชั้น 3 เป็นห้องมัลติมีเดียและห้องผลิตสื่อ พร้อมบันไดเชื่อมขึ้นสู่ชั้น 4 ซึ่งเป็นพื้นที่ของห้องสมุดมาร์ติน เดอ ตูรส์ ชั้น 5 เป็นห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์และห้องหุ่นยนต์ พร้อมระบบวายฟายครอบคลุมทั้งหมด ส่วนชั้น 6 เป็นหอประชุมขนาดใหญ่สูงเท่าอาคาร 3 ชั้น ใช้สำหรับกีฬาในร่ม เช่น แบดมินตัน และรองรับกิจกรรมต่าง ๆ ของโรงเรียน

## กิจกรรมนักเรียน
[thumb|[อาสนวิหารอัสสัมชัญ มองจากโรงเรียนอัสสัมชัญ]]
### กีฬา
โรงเรียนอัสสัมชัญมีสนามฟุตซอล 1 สนามตรงด้านหลังอาคาร ฟ. ฮีแลร์ สนามบาสเกตบอล 2 สนามใต้อาคารอาคารนักบุญหลุยส์-มารีย์ และสนามแบตมินตัน 6 สนาม บนหอประชุมหลุยส์ มารีย์ แกรนด์ ฮอล์ นักกีฬาโครงการฟุตบอลไปฝึกซ้อมที่โรงเรียนอัสสัมชัญ แคมปัส พระราม 2 แทนทั้งหมด

#### ทีมฟุตบอลโรงเรียนอัสสัมชัญ

นับตั้งแต่โรงเรียนมีสนามวิลลามงฟอร์ตที่ข้างโรงพยาบาลเซนต์หลุยส์ใน พ.ศ. 2457 เป็นต้นมา ทีมฟุตบอลโรงเรียนอัสสัมชัญก็ได้นำชื่อเสียงมาสู่โรงเรียนเป็นอันมาก ในการแข่งขันต่าง ๆ ทีมอัสสัมชัญมักจะได้ถ้วยชนะเลิศเสมอ โดยเฉพาะในสมัยที่ เขตร ศรียาภัย ดาราฟุตบอลสมญา "แบ็คเขตร" ของทีมอัสสัมชัญ เป็นหัวหน้าทีม ตอนนั้นทีมฟุตบอลอัสสัมชัญแกร่งและมีชื่อเสียงมาก

ใน พ.ศ. 2469 ได้ชื่อว่าเป็นทีมที่แกร่งที่สุด เคยชนะถ้วยไซ่ง่อนใน พ.ศ. 2474 และได้รับรางวัลเครื่องบินของกองทัพอากาศไทยใน พ.ศ. 2478 จนเมื่อคราวที่โรงเรียนฉลองสุวรรณสมโภชใน พ.ศ. 2478 เขตรได้รับรางวัลเหรียญทองคำจารึกเป็นภาษาละตินว่า "SEMPER FIDELIS" แปลเป็นภาษาไทยว่า "ซื่อสัตย์ตลอดกาล" อันเป็นเหรียญเดียวที่โรงเรียนมอบให้นักเรียนตั้งแต่สร้างโรงเรียนมาตลอดเวลา 100 ปี

ปี พ.ศ. 2507 เริ่มการแข่งขันฟุตบอล "จตุรมิตรสามัคคี" ระหว่างโรงเรียนอัสสัมชัญ โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และโรงเรียนเทพศิรินทร์ ขึ้นเป็นครั้งแรก และนับแต่นั้นก็ได้จัดเป็นประเพณีสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน ถึงแม้ว่าทีมฟุตบอลของอัสสัมชัญจะมีชื่อเสียงมากในด้านความแข็งแกร่งในยุคของเขตร แต่ในงานกีฬาจตุรมิตร กีฬาฟุตบอลของอัสสัมชัญยังคงครองอันดับ 3 เหนือเทพศิรินทร์ ทิ้งห่างสวนกุหลาบและกรุงเทพคริสเตียน

ปี พ.ศ. 2515 เริ่มมีการแข่งขันกีฬาสีอันเป็นกีฬาภายในของโรงเรียน และมีการฟื้นฟูการแข่งขันกีฬาของเครือของคณะภราดาเซนต์คาเบรียล (Gymkhana) ใน พ.ศ. 2522 อีกด้วย

ปัจจุบัน นักกีฬาฟุตบอลโรงเรียนอัสสัมชัญอยู่ในการกำกับของ "โครงการช้างเผือกอัสสัมชัญ" ซึ่งเป็นโครงการนักเรียนทุนมัธยมศึกษาตอนปลายสำหรับนักเรียนต่างจังหวัดที่มีความสามารถด้านกีฬาฟุตบอลแต่ขาดแคลนทุนทรัพย์ โดยโครงการนี้มีสนามฟุตบอลเพื่อฝึกซ้อมและหอพักสำหรับนักกีฬา ณ โรงเรียนอัสสัมชัญ แคมปัสพระราม 2

#### ทีมบาสเกตบอลโรงเรียนอัสสัมชัญ
โรงเรียนอัสสัมชัญ เริ่มมีชื่อเสียงในทีมบาสเกตบอลมากขึ้นนับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 เป็นต้นมา โรงเรียนอัสสัมชัญก็ได้คว้าแชมป์บาสเกตบอลหลายรายการ เช่น รุ่นอายุไม่เกิน 18 ปี ในรายการ “อัสสัมชัญ บาสเกตบอล อินวิเตชั่น 2012” รุ่นอายุ 13 ปี ในรายการแข่งขัน "สพฐ. เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ" ( SPONSOR THAILAND CHAMPIONSHIP 2013 ) ในปัจจุบันทีมบาสเกตบอลโรงเรียนอัสสัมชัญอยู่ภายใต้การดูแลของ "งานกีฬาโรงเรียนอัสสัมชัญ" และ "ชมรมบาสเกตบอลผู้ปกครองอัสสัมชัญ" โดยมี กฤษณะ วจีไกรลาศ (อัสสัมชนิก) เป็นผู้จัดการทีมคนปัจจุบัน มาสเตอร์ธงไชย มุขพันธ์ เป็นผู้ควบคุมทีม มาสเตอร์ภูริพันธ์ โชติหิรัญธนนนท์ และเกียรติวัฒน์ ศรีจันทร์วันเพ็ญ เป็นผู้ฝึกสอน

### เชียร์และการแปรอักษร

ราวกลางปี พ.ศ. 2487 ในวันชิงชนะเลิศฟุตบอลรุ่นกลางระหว่างอัสสัมชัญกับโรงเรียนอุเทนถวาย เฉิด สุดารา ครูโรงเรียนอัสสัมชัญ จัดให้นักเรียนที่แต่งเครื่องแบบ ซึ่งเป็นเสื้อสีขาวติดกระดุม 5 เม็ด สวมหมวกหม้อตาลสีขาว และกางเกงสีน้ำเงินมาบรรจุให้เต็มเป็นพื้น จึงทำให้เกิดรูป "อสช" อย่างชัดเจน นับว่าเป็นภาพประวัติศาสตร์ภาพแรกของการแปรอักษรในประเทศไทย ณ สนามศุภชลาศัย และในปีต่อมาก็ได้มีการดัดแปลงแก้ไขมาเป็นภาพที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้โดยอาศัยการย้ายตำแหน่งผู้แปร ต่อมาก็ดัดแปลงเป็นการใช้กระดาษสี ผ้าสี จนกระทั่งมาเป็นการใช้ "เพลท" และ "โค้ต" ดังในปัจจุบัน

### วารสารโรงเรียน
ใน พ.ศ. 2456 ภราดา ฟ. ฮีแลร์ ได้ริเริ่มจัดพิมพ์หนังสือของโรงเรียนเล่มแรก ซึ่งบรรจุบทความทั้งภาษาไทย อังกฤษ และฝรั่งเศสไว้ในเล่มเดียว ใช้ชื่อว่า "อัสสัมชัญอุโฆษสมัย" (*Echo de L'Assomption*) โดยฉบับปฐมฤกษ์ออกเผยแพร่เมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2456 และมีการตีพิมพ์ทุก 4 เดือน เนื้อหาภายในประกอบด้วยข่าวสารทั่วไปของโรงเรียน อาทิ ข่าวเหตุการณ์สำคัญ กิจกรรมกีฬา ข่าวมรณะ ตลอดจนบทความเชิงความรู้ต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม เมื่อเกิดกรณีพิพาทอินโดจีนระหว่างไทยกับฝรั่งเศสเขตวีชีใน พ.ศ. 2484 ภราดาฮีแลร์จำต้องอพยพไปยังเมืองปุฑุเจรี ประเทศอินเดีย ซึ่งขณะนั้นเป็นดินแดนอาณานิคมของฝรั่งเศส อีกทั้งสถานการณ์สงครามยังทำให้กระดาษหาได้ยาก ส่งผลให้การจัดพิมพ์หนังสือ "อัสสัมชัญอุโฆษสมัย" ต้องยุติลงโดยปริยาย

ต่อมาใน พ.ศ. 2495 ในสมัยของเจษฎาธิการอูรแบง นักเรียนชั้นโตได้ร่วมกันจัดทำหนังสือ "อุโฆษสาร" ขึ้นเพื่อสืบทอดบทบาทแทนหนังสือ "อัสสัมชัญอุโฆษสมัย" โดยยังคงรูปแบบสามภาษาเช่นเดิม และคอลัมน์หลักมีลักษณะคล้ายคลึงกับต้นฉบับเดิม ฉบับแรกตีพิมพ์เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2495 แต่ออกได้เพียง 4–5 เล่มก็ต้องหยุดผลิต ต่อมาได้มีการฟื้นฟูขึ้นอีกครั้งในช่วงปี พ.ศ. 2506–2524 แต่สุดท้ายก็ต้องยุติอีกครั้ง ในช่วงหลัง รูปแบบของหนังสือมีความใกล้เคียงกับหนังสือประจำปีของโรงเรียนมากกว่า ด้วยเหตุนี้ เพื่อให้โรงเรียนยังคงมีพื้นที่นำเสนอข่าวสารและเป็นเวทีฝึกทักษะการเขียนของนักเรียนเช่นเดิม ชุมนุมภาษาและวัฒนธรรมไทย นำโดยครูประถม โสจนานนท์ และครูชาลี เชาวน์ศิริ จึงได้จัดทำหนังสือรายเดือนชื่อ "อัสสัมชัญสาส์น" โดยมีฉบับแรกออกเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2512 และต่อมามีผู้สืบทอดงานบรรณาธิการต่อเนื่องยาวนานจนถึงปัจจุบัน หนังสือจึงเปลี่ยนสถานะเป็นสิ่งพิมพ์ที่โรงเรียนจัดทำเป็นครั้งคราวตามโอกาสสำคัญ

ในปี พ.ศ. 2556 โรงเรียนได้มีการก่อตั้ง "กองบรรณาธิการโรงเรียนอัสสัมชัญ" ขึ้นอย่างเป็นทางการ นำโดยวริศ ลิขิตอนุสรณ์ พร้อมด้วยนักเรียนที่มีความสนใจด้านสื่อสารมวลชน เพื่อจัดทำวารสาร AC Echo ภายใต้แนวคิด "เพื่อนเขียน ให้เพื่อนอ่าน" วารสารฉบับปฐมฤกษ์ออกเผยแพร่ในวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2556 โดยนำเสนอเรื่องราวของยูน พูนนอก นักการอาวุโสของโรงเรียนเป็นเรื่องปก หลังจากนั้น วารสารยังได้ตีพิมพ์หลายฉบับที่นำเสนอหัวข้อซึ่งได้รับความสนใจในหมู่นักเรียน เช่น ประวัติสภานักเรียน บทสัมภาษณ์ครูที่เป็นที่กล่าวถึง รวมถึงเรื่องราวของศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง วารสารจัดจำหน่ายในรูปแบบสิ่งพิมพ์ควบคู่กับการเผยแพร่ทางออนไลน์และแอปพลิเคชัน ก่อนจะตีพิมพ์ฉบับสุดท้ายใน พ.ศ. 2558

### กิจกรรมด้านศาสนา
โรงเรียนอัสสัมชัญมีกิจกรรมทางศาสนาหลายกิจกรรม ซึ่งโดยหลักแล้วเป็นกิจกรรมทางศาสนาคริสต์ นิกายโรมันคาทอลิก ได้แก่ วจนพิธีกรรม เปิดปีการศึกษา, พิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์ศุกร์ต้นเดือน, พิธีสมโภชพระวรกาย และพระโลหิตพระเยซู, พิธีฉลองศาสนนามผู้อำนวยการ, พิธีวันฉลองนักบุญเปโตร อัครสาวก, วันระลึกถึงการสถาปนานักบุญหลุยส์ เดอ มงฟอร์, พิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์สมโภชพระนางมารีย์พรหมจารี และพิธีเปิดไฟคริสต์มาสและพิธีเสกถ้ำพระกุมาร นอกจากนี้โรงเรียนอัสสัมชัญยังได้ส่งเสริมกิจกรรมทางศาสนาพุทธด้วย เช่น การถวายเทียนจำนำพรรษาและหล่อเทียนพรรษา กิจกรรมฟังธรรมะบรรยายในทุกวันศุกร์ต้นเดือน

## หลักสูตร
โรงเรียนอัสสัมชัญได้จัดทำหลักสูตรสถานศึกษาโดยยึดตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 และพุทธศักราช 2551 เป็นหลักสูตรแกนกลาง และสอดคล้องกับการจัดการเรียนรู้ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 นอกจากนี้โรงเรียนอัสสัมชัญกำหนดให้มีระบบการประกันคุณภาพภายใน ประกอบด้วยการประเมินคุณภาพภายใน การติดตามตรวจสอบคุณภาพการศึกษา และการพัฒนาคุณภาพการศึกษา มีระบบการประกันคุณภาพภายนอก โดยประกอบด้วย การประเมินคุณภาพภายนอก และการติดตามตรวจสอบคุณภาพการศึกษาการจัดการศึกษา

## อธิการ/ผู้อำนวยการ

## มาตรฐานคุณภาพ
ใน พ.ศ. 2555 คณะกรรมการประเมินมาตรฐานการศึกษา ฝ่ายการศึกษามูลนิธิคณะภราดาเซนต์คาเบรียลแห่งประเทศไทย  ประเมินมาตรฐานคุณภาพทางการศึกษาของโรงเรียนอัสสัมชัญ และเตรียมความพร้อมรับการตรวจประเมินมาตรฐานการศึกษารอบสามจากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.) ผลการตรวจประเมินโรงเรียนอัสสัมชัญอยู่ในระดับคุณภาพดีมาก 4 ตัวบ่งชี้ และระดับคุณภาพดี 3 ตัวบ่งชี้จาก 12 ตัวบ่งชี้

## สมาคม
### สมาคมอัสสัมชัญ
จุดเริ่มต้นของสมาคมอัสสัมชัญนั้น สืบเนื่องมาจากการที่คุณพ่อกอลงแบได้กลับจากการรักษาตัวที่ประเทศฝรั่งเศสในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2446 ซึ่งบรรดาลูกศิษย์ลูกหาของท่านได้พากันไปต้อนรับ เมื่อได้พบปะกันก็ได้หารือกัน ในที่สุดสมาคมอัสสัมชัญก็ได้ก่อตั้งขึ้นเป็นทางการในวันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2447 ทำให้สมาคมอัสสัมชัญเป็นหนึ่งในสมาคมศิษย์เก่าแห่งแรกของประเทศไทย เดิมทีต้องย้ายสถานที่ทำการบ่อย ๆ สุดท้ายได้ที่ทำการถาวรอยู่บริเวณกล้วยน้ำไท ถนนพระราม 4

นายกสมาคมอัสสัมชัญคนปัจจุบัน คือ พล.ร.อ.ประพฤติพร อักษรมัต

### สมาคมผู้ปกครองและครูโรงเรียนอัสสัมชัญ
ในวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2518 ได้มีการก่อตั้ง สมาคมผู้ปกครองและครูโรงเรียนอัสสัมชัญ โดยมีสัญญา ธรรมศักดิ์ นายกรัฐมนตรีไทยในขณะนั้นและศิษย์เก่าโรงเรียนอัสสัมชัญ เป็นสมาคมผู้ปกครองและครูคนแรก สมาคมผู้ปกครองและครูโรงเรียนอัสสัมชัญจัดตั้งขึ้นเพื่อส่งเสริมความร่วมมือระหว่างผู้ปกครองและครูในการดูแลและพัฒนานักเรียนให้ดียิ่งขึ้น

นายกสมาคมผู้ปกครองและครูโรงเรียนอัสสัมชัญคนปัจจุบัน คือ ชาติชาย นรเศรษฐาภรณ์

## พิพิธภัณฑ์อัสสัมชัญ
พิพิธภัณฑ์อัสสัมชัญ ประกอบด้วยส่วนพิพิธภัณฑ์จัดแสดงนิทรรศการถาวร และพิพิธภัณฑ์ออนไลน์บนเว็บไซต์ (www.assumptionmuseum.com/ ) เปิดตัวครั้งแรกใน พ.ศ. 2560 เพื่อเป็นแหล่งเก็บข้อมูลดิจิทัลที่เกี่ยวข้องกับโรงเรียนอัสสัมชัญตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยแบ่งออกเป็น 4 หัวข้อใหญ่ ได้แก่ เส้นทางเวลา (Timeline) แสดงลำดับเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์ของโรงเรียน โบราณวัตถุ บันทึกภาพและข้อมูลของวัตถุโบราณที่ยังคงหลงเหลืออยู่ หนังสือเก่า เช่น อุโฆษสมัย, อุโฆษสาร, หนังสือรุ่น, อัสสัมชัญสาร และเอกสารสำคัญอื่น ๆ ที่ได้รับการสแกนเก็บในระบบดิจิทัล และ บทความต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงบทสัมภาษณ์ศิษย์เก่าและมุมมองเกี่ยวกับโรงเรียนจากคนรุ่นใหม่

## เชิงอรรถ

## ดูเพิ่ม
* รายนามศิษย์เก่าจากโรงเรียนอัสสัมชัญ
* จตุรมิตรสามัคคี
* ฟ. ฮีแลร์
* เอมีล โอกุสต์ กอลงแบ
* สดุดีอัสสัมชัญ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* โรงเรียนอัสสัมชัญ
* พิพิธภัณฑ์โรงเรียนอัสสัมชัญ (จัดทำโดยศิษย์เก่า) 
* สมาคมอัสสัมชัญ (สมาคมศิษย์เก่า) 
* 

หมวดหมู่:โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2428
โรงเรียนอัสสัมชัญ
หมวดหมู่:โรงเรียนคาทอลิกในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:โรงเรียนในเครือมูลนิธิเซนต์คาเบรียล
หมวดหมู่:โรงเรียนชายในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:โรงเรียนที่มีอายุเกิน 100 ปีในประเทศไทย
หมวดหมู่:โรงเรียนในเขตบางรัก