นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด

[thumb|upright|เปลวไฟแก๊สโรงงาน[ปตท. ที่มาบตาพุด]]

**นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด** () เป็นนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ในตำบลมาบตาพุด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง ประเทศไทย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเขตเศรษฐกิจชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย โดยเป็นนิคมอุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุดของประเทศและเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมปิโตรเคมีที่ใหญ่เป็นอันดับแปดของโลก นิคมอุตสาหกรรมนี้เปิดดำเนินการใน พ.ศ. 2533 และบริหารงานโดยการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงอุตสาหกรรม

มาบตาพุดประกอบด้วยนิคมอุตสาหกรรม 5 แห่ง, ท่าเรือน้ำลึก 1 แห่ง และโรงงาน 151 แห่ง รวมถึงโรงงานปิโตรเคมี, โรงกลั่นน้ำมัน, โรงไฟฟ้าถ่านหิน ตลอดจนโรงงานผลิตเหล็กและเหล็กกล้า โดยมีพื้นที่ 166 ตารางกิโลเมตร อนึ่ง พื้นที่นี้มีชุมชนเกษตรกรรมและที่อยู่อาศัยประมาณ 30 แห่ง ซึ่งมีผู้อยู่อาศัยมากกว่า 49,000 คน

## โครงสร้างพื้นฐาน
นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด มีโครงสร้างพื้นฐาน ดังนี้

* ระบบน้ำประปา มีกำลังผลิตขนาด 15,300 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน ระบบกรองเร็ว มีแรงดันน้ำ 3-4 บาร์ ปัจจุบันมีการใช้งาน 5,000 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน 
* ระบบถนน เส้นหลักเป็นถนนคอนกรีตเสริมเหล็กขนาด 4 ช่องจราจร ความกว้าง 40 เมตร ถนนเส้นรองมีความกว้าง 25 เมตร
* ระบบบำบัดน้ำเสีย ในเขตอุตสาหกรรมทั่วไป มีกำลังในการบำบัด 4,000 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน ในเขตธุรกิจอุตสาหกรรม มีกำลังในการบำบัด 7,200 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน 
* ระบบน้ำดิบ มีอ่างเก็บน้ำความจุรวมประมาณปีละ 240 ล้านลูกบาศก์เมตร แรงดันน้ำ 5-6 บาร์ มีความพร้อมในการเตรียมระบบส่งจ่ายน้ำ 100 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี ปัจจุบันใช้งานอยู่ 72 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี
* ระบบไฟฟ้า รับไฟฟ้าจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค 115 KVA และ 22 KVA กำลังการผลิตรวม 1,545 MV ปัจจุบันจ่ายอยู่ที่ 245 MV
* ระบบโทรศัพท์ความจุสูงสุดเต็มโครงการจำนวน 2,048 เลขหมาย

## ปัญหาสิ่งแวดล้อม
สถาบันทรัพยากรโลกระบุว่า "มาบตาพุดเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีพิษร้ายแรงที่สุดในประเทศไทย โดยมีประวัติมลพิษทางอากาศและทางน้ำ, อุบัติเหตุทางอุตสาหกรรม, การทิ้งขยะอันตรายอย่างผิดกฎหมาย ตลอดจนผลกระทบต่อสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับมลภาวะ เช่น มะเร็ง และพิการแต่กำเนิด”

ใน พ.ศ. 2550 ชุมชน 11 ชุมชนในเขตมาบตาพุดได้ยื่นฟ้องคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (สวล.) โดยกล่าวหาว่าคณะกรรมการกำหนดมาบตาพุดและบริเวณใกล้เคียงเป็นเขตควบคุมมลพิษอย่างไม่เหมาะสม องค์การชุมชนได้ยื่นฟ้องต่อคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติและกระทรวงอื่น ๆ ของไทยอีกแปดแห่ง คดีนี้บริหารจัดการโดยเครือข่ายประชาชนภาคตะวันออก โดยเน้นไปที่ความล้มเหลวในการปฏิบัติตามขั้นตอนที่กำหนด รวมถึงการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ก่อนที่จะออกใบอนุญาตให้แก่โครงการอุตสาหกรรมใหม่ 76 โครงการ กระทั่งใน พ.ศ. 2552 ศาลปกครองสูงสุดได้พิพากษาระงับการพัฒนาโครงการ 65 โครงการในนิคมฯ มูลค่าประมาณ 8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เนื่องจากการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพไม่เพียงพอ และอนุญาตให้ 11 โครงการดำเนินการต่อไป แต่แล้วในที่สุด 74 โครงการจาก 76 โครงการที่โต้แย้งได้รับอนุญาตให้ดำเนินการต่อ

* เมื่อวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2543 เกิดแก๊สฟอสจีนรั่วที่โรงงานพลาสติกบริษัท ไทยโพลีคาร์บอเนต ทำให้คนงานเสียชีวิตสองคน และชาวบ้านเจ็บป่วยจำนวนมาก

* มาบตาพุดเป็นเขตควบคุมมลพิษตั้งแต่ พ.ศ. 2552

* เกิดเหตุระเบิดที่โรงงานของบริษัทในเครือกรุงเทพ ซินธิติกส์ เมื่อ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2555 มีผู้เสียชีวิต 12 ราย บาดเจ็บอีก 129 ราย

* หนึ่งวันหลังจากการระเบิดของบริษัทในเครือกรุงเทพ ซินธิติกส์ ได้เกิดการรั่วไหลของสารเคมีที่โรงงานอดิตยา เบอร์ล่า เคมีคัลส์ ซึ่งทำให้มีผู้เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล 138 คน

* 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2567 นายนพพร เรือนมา เสียชีวิตจากเหตุถังแก๊สโซลีน บริษัท มาบตาพุดแทงค์เทอร์มินัล จำกัด ระเบิด

## การขนส่ง
### ท่าเรืออุตสาหกรรมมาบตาพุด
**ท่าเรืออุตสาหกรรมมาบตาพุด** () ท่าเรือในพื้นที่ของนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด ดำเนินงานโดยการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย โดยมี สำนักงานท่าเรืออุตสาหกรรมเป็นผู้บริหารจัดการท่าเรือ

#### ประวัติ
ท่าเรืออุตสาหกรรมมาบตาพุด ก่อตั้งขึ้นตามโครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก (ESB) ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 5 ซึ่งกำหนดให้พื้นที่มาบตาพุดเป็นพื้นที่อุตสาหกรรมขนาดใหญ่ โดยมีมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2531 มอบหมายให้การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยได้ปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานที่มีอยู่เดิม และสร้างท่าเรืออุตสาหกรรมมาบตาพุดในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2532 จนแล้วเสร็จในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2535 และมีเรือเข้าเทียบท่าลำแรกในวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2535

#### ประเภทท่าเทียบ
ท่าเรืออุตสาหกรรมมาบตาพุด แบ่งตามลักษณะการลงทุนออกเป็น 2 แบบ ได้แก่

* **ท่าเรือสาธารณะ** คือท่าที่การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยเป็นผู้ลงทุนก่อสร้างเอง ไม่จำกัดผู้ใช้บริการ ประกอบด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐาน แบ่งออกเป็น 3 ผู้ประกอบการ คือ
** **ท่าเทียบเรือทั่วไป**
*** ท่าเทียบเรืออุตสาหกรรมมาบตาพุด (Mapthphut Industrial Teminal : MIT)  สำนักงานท่าเรืออุตสาหกรรมมาบตาพุด การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย 
*** ท่าเทียบเรือสินค้าทั่วไป บริษัท ไทย คอนเน็คทิวิตี เทอมินอล จำกัด (TCT) 
** **ท่าเทียบเรือสินค้าเหลว** บริหารงานโดย บริษัท ไทยแท้งค์เทอร์มินัล จำกัด (TTT)
* **ท่าเรือเฉพาะกิจ** คือท่าที่ผู้ประกอบการเป็นผู้ลงทุนก่อสร้างท่าเทียบเอง ประกอบด้วยผู้ประกอบการ 9 ราย คือ
*# บริษัท เอ็นเอฟซี จำกัด (มหาชน)
*# บริษัท สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด (มหาชน)
*# บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน)
*# บริษัท มาบตาพุด แทงค์ เทอร์มินัล จำกัด
*# บริษัท โกลว์ เอสพีพี3 จำกัด
*# บริษัท บีแอลซีพี เพาเวอร์ จำกัด
*# บริษัท พีทีที แอลเอ็นจี จำกัด
*# บริษัท พีทีที แทงค์ เทอร์มินัล จำกัด
*# บริษัท ระยอง เทอร์มินัล จำกัด

### สถานีรถไฟมาบตาพุด
**สถานีรถไฟมาบตาพุด** (ตัวย่อ: าพ. รหัส: 3115) เป็นสถานีรถไฟของการรถไฟแห่งประเทศไทย ตั้งอยู่ที่ตำบลมาบตาพุด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง เป็นสถานีรถไฟสุดท้ายของทางรถไฟสายมาบตาพุด

#### เที่ยวขึ้น

#### เที่ยวล่อง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Map Ta Phut Industrial Estate website 

หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์ของจังหวัดระยอง
มาบตาพุด
หมวดหมู่:ปัญหาสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย
หมวดหมู่:เศรษฐกิจของจังหวัดระยอง
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอเมืองระยอง