สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์

**สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์** ( *นโรตฺตม รณฤๅทฺธิ*; 2 มกราคม พ.ศ. 2487 – 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564) เป็นนักการเมืองและนักวิชาการด้านกฎหมายชาวกัมพูชา พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์ที่สองของพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ และเป็นพระเชษฐาต่างพระมารดาของพระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี รณฤทธิ์เคยดำรงตำแหน่งประธานพรรคฟุนซินเปก ซึ่งเป็นพรรคการเมืองฝ่ายนิยมราชาธิปไตยของกัมพูชา อีกทั้งยังเคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนแรกของกัมพูชา ภายหลังการฟื้นฟูระบอบกษัตริย์ โดยดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. 2536–2540 และต่อมาได้ดำรงตำแหน่งประธานรัฐสภากัมพูชาระหว่างปี 2541–2549

รณฤทธิ์สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยพรอว็องส์ และเริ่มต้นอาชีพในฐานะนักวิจัยและอาจารย์ด้านกฎหมายที่ประเทศฝรั่งเศส ต่อมาใน พ.ศ. 2526 พระองค์ได้เข้าร่วมพรรคฟุนซินเปก และในปี 2529 ได้รับตำแหน่งหัวหน้าคณะเสนาธิการและผู้บัญชาการสูงสุดของกองกำลัง Armée nationale sihanoukiste ซึ่งเป็นกองกำลังฝ่ายนิยมพระมหากษัตริย์ ภายใน พ.ศ. 2532 พระองค์ได้รับตำแหน่งเลขาธิการพรรค และในปี 2535 ได้ขึ้นเป็นประธานพรรค เมื่อพรรคชนะการเลือกตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญในกัมพูชา พ.ศ. 2536 พรรคได้จัดตั้งรัฐบาลผสมร่วมกับพรรคประชาชนกัมพูชาซึ่งนำโดย ฮุน เซน โดยระบบการเมืองในขณะนั้นมีนายกรัฐมนตรีสองคนดำรงตำแหน่งพร้อมกัน รณฤทธิ์ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ 1 ขณะที่ ฮุน เซน เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 2 ตามลำดับ ระหว่างดำรงตำแหน่ง รณฤทธิ์ได้ผลักดันการลงทุนจากต่างประเทศและจัดตั้งสภาเพื่อการพัฒนากัมพูชา (CDC) เพื่อส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่ต้นปี 2539 ความสัมพันธ์ระหว่างรณฤทธิ์กับฮุน เซน เริ่มเสื่อมลง โดยรณฤทธิ์วิพากษ์วิจารณ์ว่าพรรคประชาชนมีอำนาจเหนือกว่าพรรคของตนอย่างไม่สมดุล ความขัดแย้งทวีความรุนแรงขึ้น ทั้งในเรื่องโครงการก่อสร้าง การทำสัญญาพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ และความสัมพันธ์ทางการเมืองกับกลุ่มเขมรแดง และในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2540 เกิดการปะทะกันอย่างรุนแรงระหว่างกองกำลังที่ภักดีต่อพรรคการเมืองทั้งสอง ส่งผลให้รณฤทธิ์ต้องลี้ภัยออกนอกประเทศ และในเดือนถัดมา พระองค์ถูกปลดออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ 1 จากการรัฐประหาร

รณฤทธิ์กลับมายังกัมพูชาในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2541 และนำพรรคฟุนซินเปกลงแข่งขันในการเลือกตั้งทั่วไปปีเดียวกัน แม้พระองค์จะคัดค้านผลการเลือกตั้งในระยะแรกซึ่งเป็นฝ่ายแพ้ แต่ภายหลังก็ยอมรับผลและได้รับตำแหน่งประธานสภาแห่งชาติในเดือนพฤศจิกายน ในช่วงหนึ่ง รณฤทธิ์เคยถูกมองว่าอาจเป็นผู้สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระบิดา นโรดม สีหนุ แต่ในปี  2544 พระองค์ประกาศสละความสนใจในตำแหน่งกษัตริย์ ต่อมาในฐานะประธานสภาแห่งชาติ พระองค์ยังเป็นหนึ่งในสมาชิกเก้าคนของกรมปรึกษาราชบัลลังก์ซึ่งต่อมาในปี 2547 ได้มีมติเลือก สมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี ขึ้นครองราชย์แทนพระบิดา 

ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2549 รณฤทธิ์ลาออกจากตำแหน่งประธานสภาแห่งชาติ และในเดือนตุลาคมปีเดียวกันก็ถูกปลดจากตำแหน่งประธานพรรคฟุนซินเปก เดือนถัดมา พระองค์ก่อตั้งพรรคใหม่ชื่อ พรรคนโรดม รณฤทธิ์ (NRP) อย่างไรก็ตาม คดีความเกี่ยวกับการยักยอกทรัพย์ทำให้พระองค์ต้องลี้ภัยอีกครั้ง ก่อนจะได้รับพระราชทานอภัยโทษและเดินทางกลับกัมพูชาในเดือนกันยายน พ.ศ. 2551 หลังจากนั้นพระองค์ค่อย ๆ ถอนตัวจากการเมือง ในช่วงระหว่างปี 2553–2555 พระองค์พยายามรวมพรรค NRP เข้ากับพรรคฟุนซินเปก แต่ไม่ประสบความสำเร็จ ต่อมาใน พ.ศ. 2557 ได้ก่อตั้งพรรค Community of Royalist People's Party (CRPP) ในช่วงสั้น ๆ ก่อนจะกลับเข้าสู่พรรคฟุนซินเปกอีกครั้งในเดือนมกราคม พ.ศ. 2558 และได้รับเลือกเป็นประธานพรรคอีกครั้ง ภายหลังประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ระหว่างการหาเสียงเลือกตั้ง พ.ศ. 2561 ซึ่งเป็นเหตุให้ภรรยาคนที่สองของพระองค์เสียชีวิต รณฤทธิ์แทบไม่ปรากฏตัวต่อสาธารณะอีกเลย พระองค์เดินทางไปรักษาตัวที่ประเทศฝรั่งเศสบ่อยครั้งจากปัญหาสุขภาพ และถึงแก่อสัญกรรมในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 ณ เมืองแอ็กซ็องพรอว็องส์

## พระประวัติ
สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ ประสูติเมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2487 มีพระนามลำลองว่า "ทับ" เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่สองในพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ ประสูติแต่พระชายาองค์แรก คือนักนาง พาต กาญล ( *ผาต่ กาญุ่ล*) นางรำประจำราชสำนัก มีพระเชษฐภคินีร่วมพระมารดาเดียวกันคือสมเด็จพระเรียมนโรดม บุปผาเทวี นักแสดงระบำอัปสรที่มีชื่อเสียง และเป็นพระเชษฐาต่างพระมารดาใน พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี พระมหากษัตริย์กัมพูชาองค์ปัจจุบัน

หลังจากประสูติก็ถูกแยกออกจากมารดา และถูกเลี้ยงดูโดยพระองค์เจ้านโรดม เกศกัญญา พระปิตุจฉา และพระองค์เจ้านโรดม รัศมีโสภณ พระปัยยิกา (ต่อมาได้รับการสถาปนาเป็น สมเด็จพระราชปิตุจฉานโรดม รัศมีโสภณ และสมเด็จพระราชกนิษฐานโรดม รัศมีโสภณ ตามลำดับ) ส่วนพาต กาญล พระชนนี ได้สมรสใหม่กับจาบ ฮวด (Chap Huot) พระองค์จึงมีพี่น้องต่างบิดาอีก 5 คน

สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาจากโรงเรียนนโรดม ระดับมัธยมศึกษาจากลีเซเดการ์ต ซึ่งทั้งสองแห่งเป็นโรงเรียนเอกชนของฝรั่งเศสในพนมเปญ ขณะที่ยังไม่สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษา ก็เดินทางไปศึกษาต่อในประเทศฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1958 จนถึง 1970 ระหว่างนั้นเสด็จกลับมายังกัมพูชาในระยะเวลาสั้น ๆ

## บทบาททางการเมือง
[200px|right|thumb|กรมพระรณฤทธิ์ (ซ้าย) ขณะติดตามการเสด็จเยี่ยมเยือนราษฎรของ[พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ (ขวา) ในปี พ.ศ. 2523]]
สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ ทรงเป็นอดีตหัวหน้าพรรคฟุนซินเปก (FUNCINPEC) และเคยดำรงตำแหน่ง นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ร่วมกับสมเด็จ ฮุน เซน ภายหลังการเลือกตั้งในเดือนกันยายน พ.ศ. 2536 ที่พรรคฟุนซินเปกชนะการเลือกตั้งอย่างท่วมท้น และมีการสถาปนาระบอบกษัตริย์ขึ้นมาใหม่  

ในการเลือกตั้งทั่วไปเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2546 พรรคฟุนซินเปกแพ้การเลือกตั้ง แต่พรรคประชาชนกัมพูชาของนายฮุนเซนได้รับชัยชนะที่ไม่เด็ดขาด เนื่องจากไม่มีพรรคการเมืองใดได้เสียงข้างมาก 2 ใน 3 พอจัดตั้งรัฐบาลตามกฎหมาย ทำให้เกิดสภาพสุญญากาศทางการเมืองในกัมพูชาที่มีฮุนเซนเป็นนายกรัฐมนตรีรักษาการ มาจนถึงปี 2547 จึงสามารถตกลงจัดตั้งรัฐบาลกันได้ โดยในที่สุดนายฮุนเซนได้เป็นนายกรัฐมนตรี และกรมพระรณฤทธิ์ทรงเป็นประธานสภาผู้แทนราษฎร

หลังจากนั้นมีเหตุให้กรมพระรณฤทธิ์ต้องทรงลี้ภัยการเมืองในต่างประเทศ โดยพำนักอยู่ในประเทศฝรั่งเศส หลังจากต้องคดีหมิ่นประมาทสมเด็จฯ ฮุนเซน และมีโทษจำคุก เมื่อกรมพระรณฤทธิ์ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ในประเทศได้แล้ว รัฐสภากัมพูชาจึงได้มีการจัดประชุมและเลือกนายเฮง สัมริน จากพรรคประชาชนกัมพูชาของนายฮุน เซน ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานสภาผู้แทนราษฎร แทนกรมพระรณฤทธิ์

หลังเหตุการณ์ดังกล่าว กรมพระรณฤทธิ์ทรงย้ายไปพำนักอยู่ที่กัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย กับพระชายาองค์ใหม่ที่อ่อนวัยกว่าประมาณ 40 ปี คือนักนาง อุ๊ก พัลลา (Ouk Palla) อดีตนาฏศิลปิน และดาราภาพยนตร์สาวสวย พร้อมทั้งเจ้าชายสุธาฤทธิ์ พระโอรสองค์เล็ก

ต่อมาเจ้าหญิงนโรดมมารี หรือ นักนาง เอ็ง มารี (Eng Marie) พระชายาที่ถูกต้องตามกฎหมายได้ใช้กฎหมาย "ห้ามมีชู้" ที่เพิ่งผ่านรัฐสภากัมพูชา ฟ้องร้องดำเนินคดีกับพระองค์ กรณีมีพระชายาใหม่คือ หม่อมอู๊กพัลลา ทั้งที่ยังไม่ได้หย่าขาดกับพระชายาเดิม คดีดังกล่าวมีโทษจำคุก

ในวันจันทร์ที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2549 รัฐสภากัมพูชา ที่พรรคประชาชนกัมพูชาครองเสียงข้างมากได้ลงมติรับรองการปรับคณะรัฐมนตรีโดยฮุนเซน ซึ่งมีการปลดรัฐมนตรีของพรรคฟุนซินเปก จำนวน 10 นายออกจากการร่วมรัฐบาล

หลังจากนั้นในวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2549 สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ ทรงถูกลงมติขับออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคฟุนซินเปก ด้วยข้อกล่าวหายักยอกเงินจากการแอบขายที่ทำการพรรคเป็นเงิน 3.6 ล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 130 ล้านบาท และทรงถูกพิพากษาจำคุกอีกคดีหนึ่ง   
มีรายงานข่าวว่าในครั้งนั้นเจ้าหญิงมารี พระชายาของพระองค์ ได้เข้าร่วมมือกับผู้นำพรรคฟุนซินเป็กคนอื่นๆ ในการจัดประชุมวิสามัญ ปลดพระองค์จากตำแหน่ง และเลือกตั้งหัวหน้าพรรคคนใหม่ การประชุมดังกล่าวมีขึ้นในขณะที่กรมพระรณฤทธิ์อยู่ในประเทศมาเลเซีย ซึ่งพระองค์ตรัสว่าการประชุมวิสามัญดังกล่าว ที่นำโดย พล.อ.แญ็ก บุนชัย (Nhek Bounchay) เลขาธิการพรรค เป็นการกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย 

ในการประชุมดังกล่าว ที่ประชุมพรรคฟุนซินเบกได้เลือก นายแก้ว พุทธรัศมี (Keo Puth Rasamey) เอกอัครราชทูตกัมพูชาประจำเยอรมนี ราชบุตรเขยของอดีตกษัตริย์นโรดมสีหนุ ขึ้นเป็นหัวหน้าพรรคคนใหม่ 
[thumb|right|250px|สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์สวมลอมพอกใน[พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ|พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระราชบิดา]]
[thumb|right|250px|สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ขณะกำลังทรงหาเสียงและเยี่ยมเยือนประชาชนผู้สนับสนุน[พรรคฟุนซินเปก]]
หลังเหตุการณ์ครั้งนั้น กรมพระรณฤทธิ์ทรงก่อตั้งพรรคการเมืองใหม่ชื่อ พรรค นโรดม รณฤทธิ์ (NRP) ซึ่งมีที่นั่งในสภากัมพูชามากเป็นอันดับสามในปัจจุบัน 

สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ ทรงเคยดำรงตำแหน่งเป็นประธานองคมนตรีในพระมหากษัตริย์กัมพูชา ตามพระราชกฤษฎีกาลงวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2551

## ชีวิตส่วนพระองค์
สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ ได้เสกสมรสครั้งแรกกับ นักนางนโรดม มารี รณฤทธิ์ หรือนามเดิม เอ็ง มารี (ต่อมาได้รับการสถาปนาขึ้นป็น พระองค์เจ้านโรดม มารี รณฤทธิ์) ใน พ.ศ. 2511 และหย่าในปี 2552 โดยทั้งคู่ได้ให้ประสูติพระโอรส-ธิดาด้วยกัน 3 พระองค์ โดยเป็นพระโอรส 2 พระองค์ และพระธิดา 1 พระองค์ ได้แก่
* นักองค์มจะ (หม่อมเจ้า) นโรดม จักราวุธ (ประสูติ 13 มกราคม ค.ศ. 1970)
* นักองค์มจะ (หม่อมเจ้า) นโรดม สีหฤทธิ์  (ประสูติ 23 มิถุนายน ค.ศ. 1972) ปัจจุบันทรงเสกสมรสแล้ว มีพระโอรส 1 พระองค์ คือ
** นักองค์มจะ (หม่อมเจ้า) นโรดม ชัยฤทธิ์ (ประสูติ ค.ศ. 2004) 
* นักองค์มจะ (หม่อมเจ้า) นโรดม รัตนาเทวี (ประสูติ 18 มิถุนายน ค.ศ. 1974) ปัจจุบันทรงเสกสมรสแล้วกับนายอันเซียว ลา ปลาเนตา (Ansiau La Planeta) เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม ค.ศ. 2000
ต่อมาสมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ ทรงได้มีความสัมพันธ์กับ อุ๊ก พัลลา อดีตนาฏศิลปิน และนักแสดงสาวที่มีชื่อเสียงของกัมพูชา ทำให้เกิดปัญหาชู้สาว เนื่องจากสมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ยังมิได้หย่าขาดจากภรรยาเดิม ภายหลังทั้งสมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ และนักนางอุ๊กได้เสด็จไปประทับที่คอนโดในประเทศมาเลเซียเป็นเวลาถึง 2 ปี แต่ทั้งคู่ก็มีพระโอรสด้วยกัน 2 พระองค์ คือ
* นักองค์มจะ (หม่อมเจ้า) นโรดม สุธาฤทธิ์
* นักองค์มจะ (หม่อมเจ้า) นโรดม รณวงศ์

## อ้างอิง

; บรรณานุกรม
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์ส่วนพระองค์ 
* พระประวัติ สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ 

หมวดหมู่:นายกรัฐมนตรีกัมพูชา
หมวดหมู่:นักการเมืองกัมพูชา
หมวดหมู่:เจ้าชายกัมพูชา
หมวดหมู่:ชาวกัมพูชาเชื้อสายไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากพนมเปญ
หมวดหมู่:ราชสกุลนโรดม
รณฤทธิ์