ผี

[thumb|right|ภาพพิมพ์แกะลายของ[Hammersmith Ghost murder case|ผีแห่งแฮมเมอร์สมิท ตามที่ปรากฏในนิตยสาร *วันเดอร์ฟูลแอนด์ไซแอนทิฟิกมิวเซียม* ของโรเจอร์ เคอร์บี ที่ตีพิมพ์เมื่อ ค.ศ. 1804 การสืบสวนภายหลังพบว่า "ผี" ตนดังกล่าว แท้จริงแล้วคือช่างทำรองเท้าในละแวกนั้น ซึ่งจงใจนำผ้าปูที่นอนสีขาวมาคลุมตัวเพื่อแก้เผ็ดลูกมือของเขาที่ชอบเล่าเรื่องผีให้ลูก ๆ ของช่างทำรองเท้าผู้นี้รู้สึกกลัว]]
ตามความเชื่อและบันเทิงคดีแต่โบราณ **ผี** () เป็นวิญญาณ (soul) หรือเจตะ (spirit) ของมนุษย์หรือสัตว์ที่ตาย ซึ่งสามารถปรากฏให้เห็น ไม่ว่าจะในรูปที่มองเห็นได้หรือสำแดงออกมาในรูปอื่น รายละเอียดการปรากฏตัวของผีมีหลากหลายมากตั้งแต่การแสดงตนแบบมองไม่เห็น ปรากฏเป็นรูปร่างบอบบางที่โปร่งแสงหรือแทบมองไม่เห็น ไปจนถึงการเห็นภาพสมจริงดุจมีชีวิต

ความเชื่อในการแสดงตนของวิญญาณผู้ตายนั้นมีแพร่หลาย ย้อนไปตั้งแต่วิญญาณนิยมหรือการบูชาบรรพบุรุษในวัฒนธรรมก่อนรู้หนังสือ หลักในบางศาสนา เช่น พิธีกรรมงานศพ พิธีไล่ผี หลักเจตนิยมบางประการและเวทมนตร์ ได้รับการออกแบบมาเพื่อปลอบวิญญาณของผู้ตายให้สงบโดยเฉพาะ ผีมักได้รับการอธิบายว่า เป็นสิ่งที่อยู่โดดเดี่ยวซึ่งสิงสู่ในสถานที่ วัตถุหรือบุคคลหนึ่ง ๆ ที่ผีผูกพันยามมีชีวิตอยู่

## ความสงสัยทางวิทยาศาสตร์
จอห์น เฟอร์เรียร์ แพทย์ชาวสกอต เขียน *An essay towards a theory of apparitions* (ความเรียงว่าด้วยทฤษฎีการปรากฏตัวของผี) ใน ค.ศ. 1813 ซึ่งเขาแย้งว่า การพบเห็นผีเป็นผลมาจากภาพลวงตา ภายหลัง แพทย์ชาวฝรั่งเศส Alexandre Jacques François Brière de Boismont ตีพิมพ์ *On Hallucinations: Or, the Rational History of Apparitions, Dreams, Ecstasy, Magnetism, and Somnambulism* (ว่าด้วยประสาทหลอน: หรือประวัติศาสตร์ผี ความฝัน ปิติสานติ์ อำนาจแม่เหล็กและอาการละเมอเดินถูกเหตุผล) ใน ค.ศ. 1845 ซึ่งเขาอ้างว่า การพบเห็นผีเป็นผลมาจากประสาทหลอน 

Joe Nickell แห่ง Committee for Skeptical Inquiry เขียนว่า ไม่มีหลักฐานวิทยาศาสตร์ที่น่าเชื่อถือว่ามีสถานที่ซึ่งมีวิญญาณของผู้ตายอาศัยอยู่ ความบกพร่องของสัญชานมนุษย์และคำอธิบายทางกายภาพตามปกติสามารถเป็นเหตุผลของการพบเห็นผีได้ ตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนแปลงความดันอากาศในบ้านทำให้ประตูกระแทกปิดเสียงดัง  หรือแสงไฟจากรถยนต์ที่ผ่านไปมาสะท้อนผ่านกระจกในยามค่ำคืน พาเรียโดเลีย (Pareidolia) การโน้มเอียงโดยกำเนิดที่จะยอมรับรูปแบบในสัญญาณสุ่ม เป็นสิ่งที่ผู้กังขาเชื่อว่าทำให้คนเชื่อว่าตนเอง "เห็นผี" สำหรับรายงานของผี "โผล่ออกมาจากมุมตา" อาจอธิบายได้ว่า เป็นความว่องไวของการมองภาพด้านข้างของมนุษย์ ตามข้อมูลของ Nickell การมองภาพด้านข้างสามารถทำให้หลงผิดได้ง่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลางดึกเมื่อสมองอ่อนล้าและมีแนวโน้มตีความภาพและเสียงอย่างผิด ๆ

นักวิจัยบางคน เช่น Michael Persinger แห่งมหาวิทยาลัยลอเรนเทียน ประเทศแคนาดา สังเกตว่า ความเปลี่ยนแปลงของสนามแม่เหล็กโลก (ซึ่งถูกสร้างขึ้นได้จากความเครียดเทคโทนิกส์ในเปลือกโลกหรือกิจกรรมของดวงอาทิตย์ เป็นต้น) สามารถกระตุ้นสมองกลีบขมับ และสร้างประสบการณ์จำนวนมากซึ่งเชื่อมโยงกับสิ่งที่อยู่ในความทรงจำ คาดกันว่า เสียงเป็นอีกสาเหตุหนึ่งของการพบเห็นที่ทึกทักว่าเป็นจริง Richard Lord และ Richard Wiseman ได้สรุปว่า อินฟราซาวน์สามารถทำให้มนุษย์ประสบความรู้สึกแปลก ๆ ในห้องได้ เช่น ความกังวล ความโศกเศร้าอย่างยิ่ง ความรู้สึกว่ากำลังถูกมอง หรือกระทั่งอาการหนาวสะท้าน มีคำอธิบายบ้านผีสิงที่เป็นไปได้มาตั้งแต่ ค.ศ. 1921 ว่า การได้รับพิษคาร์บอนมอนออกไซด์สามารถทำให้การรับรู้ของระบบตาและหูเปลี่ยนไปได้

## แบ่งตามศาสนา

### พุทธ

ผีเป็นศัพท์ทางภาษาไทโบราณ แต่ในศาสนาพุทธจะเรียกผีนี้ว่า เปรต และ อสุรกาย (ผู้มีกายแพ้แสงสุริยะ) จัดเป็นผู้ที่มีกำเนิดในภพอบายภูมิ

คำที่มักใช้ผิดคือคำว่าวิญญาณ ในคติพุทธวิญญาณมีหน้าที่รู้อารมณ์คือเจตสิกต่างๆ วิญญาณจะมีชื่อเรียกอีกอย่างว่าจิต จิตและวิญญาณทางอภิธรรมเป็นสิ่งเดียวกัน

### ยูดาย-คริสต์

ในภาษาฮิบรู, โทราห์ และคัมภีร์ไบเบิลมีการอ้างอิงเกี่ยวกับเรื่องผีเพียงเล็กน้อย, ได้มีการเชื่อมโยงความเชื่อที่ว่ามีวิญญาณใน ธรรมชาติและจักรวาล (spiritism)  เข้ากับกิจกรรมต้องห้ามอันลึกลับหรือรหัสญาณ 

### อิสลาม

ตามหลักคำสอนของศาสนาอิสลามนั้น, จะไม่มีสิ่งที่เรียกว่าผี  ในอัลกุรอานกล่าวถึงวิญญาณที่รู้จักกันในชื่อว่า *[[ญิน]]* 

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อผี