อำเภอสังขะ

**สังขะ** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์ เดิมอำเภอสังขะมีพื้นที่ขนาดใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่อำเภอศรีณรงค์ อำเภอลำดวน อำเภอบัวเชด บางส่วนของอำเภอปราสาท บางส่วนของอำเภอกาบเชิง บางส่วนของอำเภอขุขันธ์ ในจังหวัดศรีสะเกษ ในปัจจุบัน และอำเภอเป็นแหล่งของโบราณสถานที่มีมากและสมบูรณ์ คือ ปราสาทภูมิโปน ปราสาทยายเหงา ปราสาทบ้านปราสาท (ปราสาทกังแอน) ปราสาทสังแก ปราสาทบ้านจารย์ ปราสาทหมื่นชัย ฯลฯ
thumb|275x275px|ปราสาทมีชัย (หมื่นชัย)
thumb|275x275px|ปราสาทบ้านปราสาท (ปราสาทกังแอน)

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอสังขะมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอลำดวนและอำเภอศรีณรงค์
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอขุขันธ์ (จังหวัดศรีสะเกษ) และอำเภอบัวเชด
* **ทิศใต้** ติดต่อกับจังหวัดอุดรมีชัย (ประเทศกัมพูชา)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอกาบเชิงและอำเภอปราสาท
[thumb|275x275px|[ปราสาทสังข์ศิลป์ชัย|ปราสาทบ้านจารย์ (สังข์ศิลป์ชัย)]]

## ประวัติ
พื้นที่อำเภอสังขะ ในปี พ.ศ. 2302 รัชกาลสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อัมรินทร์แห่งกรุงศรีอยุธยา พระยาช้างเผือกได้แตกโรงจากเมืองหลวงไปอยู่ในป่าดง แขวงเมืองพิมาย เซียงฆะ (หัวหน้าหมู่บ้านโคกอัจจะ) และหัวหน้าหมู่บ้านคนอื่นได้อาสาไปติดตามช้างเผือกกลับมาได้ จึงทรงกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเซียงฆะเป็น "พระสังฆะบุรีศรีนครอัจจะ" และยกฐานะบ้านโคกอัจจะเป็นเมืองสังฆะให้ปกครองตั้งแต่ปี พ.ศ. 2306 - 2321 สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกเป็นแม่ทัพยกไปทางบกสมทบกับกองกำลังเกณฑ์เมืองสุรินทร์ เมืองสังฆะ และเมืองขุขันธ์ ยกไปตีนครจำปาศักดิ์และเวียงจันทน์ได้ พระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนตำแหน่งเจ้าเมืองทั้งสามขึ้นเป็นพระยา พ.ศ. 2349 ยกฐานะเมืองทั้ง 3 ขึ้นตรงต่อกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2371 โปรดเกล้าฯ ให้พระสังฆะฯ (ทองด้วง) เป็นเจ้าเมืองขุขันธ์แทนเจ้าเมืองขุขันธ์ซึ่งถูกกบฏจับฆ่าเสีย 

พ.ศ. 2450 มณฑลอีสานแบ่งออกเป็น 4 บริเวณ สำหรับบริเวณสุรินทร์มีเมืองในบังคับบัญชา 2 เมือง คือ เมืองสุรินทร์และเมืองสังฆะ เมืองสังฆะแบ่งเป็น 3 อำเภอ คือ อำเภอสังขะ อำเภอศีขรภูมิ และอำเภอจงกัลป์ พ.ศ. 2455 มณฑลอีสานถูกแบ่งเป็นมณฑลอุบลราชธานี และมณฑลร้อยเอ็ด มณฑลอุบลราชธานีมีเมืองในสังกัด 3 เมือง คือ เมืองอุบลราชธานี เมืองขุขันธ์ และเมืองสุรินทร์ ส่วนเมืองสังขะถูกยุบเหลืออำเภอสังขะ และย้ายที่ตั้งอำเภอไปตั้งที่บ้านเขวา ขึ้นจังหวัดสุรินทร์มาจนทุกวันนี้ การตั้งอำเภอสังฆะขึ้นที่บ้านเขวาไม่ทราบเหตุใดจึงได้เปลี่ยนการเขียนจาก "สังฆะ" เป็น "สังขะ" 

* วันที่ 13 กรกฎาคม 2467 โอนพื้นที่ตำบลกันทรารมย์ อำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ ไปขึ้นกับอำเภอห้วยเหนือ จังหวัดศรีสะเกษ 
* วันที่ 19 พฤษภาคม 2472 โอนหมู่บ้านของตำบลกันทรารมย์ อำเภอห้วยเหนือ จังหวัดศรีสะเกษ มาขึ้นกับตำบลสะเดา 1 หมู่บ้าน และมาขึ้นกับตำบลสังขะ 1 หมู่บ้าน อำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ 
* วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2480 โอนพื้นที่บ้านบักจรัง บ้านกาบเชิง และบ้านตาเกาว์ ของตำบลด่าน อำเภอสังขะ ไปขึ้นกับตำบลตาเบา อำเภอเมืองสุรินทร์ กับโอนพื้นที่บ้านกันตรวจระมวล บ้านไทร และบ้านกระวัน (ในขณะนั้น) ของตำบลกระเทียม อำเภอสังขะ ไปขึ้นกับตำบลตาเบา อำเภอเมืองสุรินทร์ 
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลตรวจ แยกออกจากตำบลแจนแวน และตำบลสังขะ ตั้งตำบลด่าน แยกออกจากตำบลกระเทียม และตำบลดม ตั้งตำบลสะเดา แยกออกจากตำบลบัวเชด และตำบลสังขะ 
* วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลสังขะ ในท้องที่บางส่วนของตำบลสังขะ 
* วันที่ 17 ธันวาคม 2500 ตั้งตำบลพระแก้ว แยกออกจากตำบลสังขะ และตำบลสะเดา ตั้งตำบลบ้านจารย์ แยกออกจากตำบลกระเทียม 
* วันที่ 11 เมษายน 2510 ตั้งตำบลโชคเหนือ แยกออกจากตำบลลำดวน 
* วันที่ 2 กันยายน 2512 ตั้งตำบลณรงค์ แยกออกจากตำบลตรวจ 
* วันที่ 19 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลจรัส แยกออกจากตำบลบัวเชด ตั้งตำบลขอนแตก แยกออกจากตำบลสังขะ 
* วันที่ 18 มิถุนายน 2517 ตั้งตำบลสะกาด แยกออกจากตำบลบ้านจารย์ 
* วันที่ 19 สิงหาคม 2518 ตั้งตำบลคูตัน แยกออกจากตำบลกระเทียม ตั้งตำบลตาตุม แยกออกจากตำบลด่าน 
* วันที่ 18 มกราคม 2520 แยกพื้นที่ตำบลลำดวน และตำบลโชคเหนือ อำเภอสังขะ ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอลำดวน** ขึ้นกับอำเภอสังขะ 
* วันที่ 14 กรกฎาคม 2520 โอนพื้นที่ตำบลคูตัน และตำบลด่าน อำเภอสังขะ ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอกาบเชิง อำเภอปราสาท 
* วันที่ 29 สิงหาคม 2521 แยกพื้นที่ตำบลบัวเชด ตำบลสะเดา ตำบลจรัส อำเภอสังขะ ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอบัวเชด** ขึ้นกับอำเภอสังขะ 
* วันที่ 14 พฤศจิกายน 2521 ตั้งตำบลทับทัน แยกออกจากตำบลสังขะ และตำบลณรงค์ 
* วันที่ 9 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลตาคง แยกออกจากตำบลพระแก้ว 
* วันที่ 19 สิงหาคม 2523 ตั้งตำบลอู่โลก แยกออกจากตำบลลำดวน ตั้งตำบลตรำดม แยกออกจากตำบลโชคเหนือ 
* วันที่ 6 กรกฎาคม 2525 ตั้งตำบลตาวัง แยกออกจากตำบลสะเดา 
* วันที่ 16 มิถุนายน 2526 ตั้งตำบลอาโพน แยกออกจากตำบลบัวเชด 
* วันที่ 26 กรกฎาคม 2527 ยกฐานะกิ่งอำเภอบัวเชด อำเภอสังขะ เป็น **อำเภอบัวเชด** 
* วันที่ 21 ตุลาคม 2528 ตั้งตำบลศรีสุข แยกออกจากตำบลณรงค์ 
* วันที่ 12 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลบ้านชบ แยกออกจากตำบลสังขะ 
* วันที่ 31 กรกฎาคม 2530 ตั้งตำบลตระเปียงเตีย แยกออกจากตำบลโชคเหนือ 
* วันที่ 15 กรกฎาคม 2532 จัดตั้งสุขาภิบาลลำดวนสุรพินท์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลลำดวน และตำบลตรำดม 
* วันที่ 19 มิถุนายน 2534 ยกฐานะกิ่งอำเภอลำดวน อำเภอสังขะ เป็น **อำเภอลำดวน** 
* วันที่ 1 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลหนองแวง แยกออกจากตำบลแจนแวน 
* วันที่ 17 กันยายน 2536 ตั้งตำบลเทพรักษา แยกออกจากตำบลดม 
* วันที่ 22 มีนาคม 2538 แยกพื้นที่ตำบลณรงค์ ตำบลแจนแวน ตำบลตรวจ ตำบลหนองแวง และตำบลศรีสุข อำเภอสังขะ ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอศรีณรงค์** ขึ้นกับอำเภอสังขะ 
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลสังขะ เป็นเทศบาลตำบลสังขะ ด้วยผลของกฎหมาย 
* วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะกิ่งอำเภอศรีณรงค์ อำเภอสังขะ เป็น **อำเภอศรีณรงค์** 
* วันที่ 17 ตุลาคม 2562 แยกหมู่ที่ 1 บ้านชบ ตำบลบ้านชบ จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ที่ 12 บ้านทุ่งมะออม 

## การแบ่งเขตการปกครอง
อำเภอสังขะแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 12 ตำบล 188 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอสังขะประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลสังขะ]]** ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1 (บางส่วน), 2 (บางส่วน), 11 (บางส่วน) ตำบลสังขะ และหมู่ 1 (บางส่วน) ตำบลบ้านชบ
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสังขะ** ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1 (บางส่วน), 2 (บางส่วน), 3–10, 11 (บางส่วน), 12–17 ตำบลสังขะ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสังขะ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลขอนแตก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขอนแตกทั้งตำบล
* **[[ตำบลดม|องค์การบริหารส่วนตำบลดม]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพระแก้ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระแก้วทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านจารย์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านจารย์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกระเทียม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระเทียมทั้งตำบล
* **[[ตำบลสะกาด|องค์การบริหารส่วนตำบลสะกาด]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะกาดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาตุม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาตุมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทับทัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทับทันทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาคง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาคงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชบ** ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1 (บางส่วน), 2–12 ตำบลบ้านชบ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสังขะ)
* **[[ตำบลเทพรักษา|องค์การบริหารส่วนตำบลเทพรักษา]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเทพรักษาทั้งตำบล

## อ้างอิง


สังขะ
หมวดหมู่:เขตแดนกัมพูชา–ไทย