เจมส์ บรูก

**เซอร์ เจมส์ บรูก รายาแห่งซาราวัก** (; 29 เมษายน พ.ศ. 2346 – 11 มิถุนายน พ.ศ. 2411) หรือคนไทยในอดีตเรียกว่า **เย สัปบุรุษ** เป็นนักผจญภัยชาวอังกฤษ และเป็นรายาผิวขาวแห่งซาราวักคนแรกที่แต่งตั้งโดยสุลต่านแห่งบรูไน

## ประวัติ
**เซอร์ เจมส์ บรูก** เกิดที่เซคคอร์ซึ่งเป็นเขตหนึ่งของเมืองพาราณสี ประเทศอินเดียในปัจจุบัน บิดาเป็นชาวอังกฤษชื่อ โทมัส บรูก ส่วนมารดาเป็นชาวสก็อตจากเมืองฮาร์ทฟอร์ดเชอร์ชื่อ แอนนา มาเรีย ในวัยเด็กบรูกเข้าที่โรงเรียนนอร์วิช ต่อมาบรูกได้เดินทางไปประเทศพม่าพร้อมกับกองทหารของบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษเมื่อ พ.ศ. 2368 และได้รับบาดเจ็บจากการสู้รบจึงถูกส่งตัวกลับไปพักฟื้นที่อังกฤษ เมื่อหายดีแล้วได้กลับมาตะวันออกอีกครั้งหนึ่งเมื่อ พ.ศ. 2373 ผ่านทางเมืองมัทราส แต่คลาดไม่ทันกองทหารจึงไม่ได้เข้าประจำการ

บรูกจึงพยายามเริ่มต้นทำการค้ากับตะวันออกไกลแต่ไม่ประสบผลสำเร็จ ในปี พ.ศ. 2378 เมื่อบิดาของเขาเสียชีวิตลง บรูกได้รับมรดกเป็นเงินมากถึง 30,000 ปอนด์และได้ใช้เงินจำนวนนี้ลงทุนซื้อเรือ และตั้งชื่อเรือว่าเดอะรอยัลลิสต์ แล้วออกเดินทางไปบอร์เนียว ถึงเมืองกูจิงเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2381 ซึ่งเป็นช่วงที่ชนพื้นเมืองก่อกบฏต่อต้านสุลต่านแห่งบรูไนอยู่พอดี บรูกเสนอให้ความช่วยเหลือและสามารถเจรจาสงบศึกได้เป็นผลสำเร็จ ทำให้สุลต่านแต่งตั้งบรูกให้เป็น รายาแห่งซาราวัก ด้วยเกรงอำนาจทางทหารของเขา เมื่อวันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2384 

บรูกเริ่มวางรากฐานปูอำนาจของตนไปทั่วซาราวัก ปฏิรูประบบบริหาร แก้ไขปรับปรุงกฎหมาย ปราบปรามโจรสลัดซึ่งเป็นปัญหาที่ต่อเนื่องไปตลอดเวลาที่บรูกปกครอง บรูกเดินทางกลับอังกฤษเป็นการชั่วคราวเมื่อ พ.ศ. 2390 และได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ว่าราชการและผู้บัญชาการทหารแห่งลาบวน ได้เป็นกงสุลทั่วไปของอังกฤษแห่งบอร์เนียวและได้รับพระราชทานเหรียญตราเป็นอัศวินชั้นบาธใช้คำนำหน้าว่า "เซอร์"

## ชีวิตในบั้นปลาย
frame|left|เซอร์ เจมส์ บรูก
ในปี พ.ศ. 2394 บรูกถูกกล่าวว่าใช้อำนาจในทางที่ผิด และถูกสอบสวนโดยคณะกรรมการสอบสวนที่โปรดเกล้าแต่งตั้งจากสิงคโปร์ แม้จะพ้นข้อหา แต่เหตุการณ์ก็ได้หลอกหลอนบรูกอยู่ตลอดเวลา

บรูกเสียชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2411จากเส้นโลหิตในสมองแตก 3 ครั้งในเวลา 10 ปี หลานชายของบรูก ชื่อ ชาร์ลส์ แอนโทนี จอห์นสัน บรูก ซึ่งเป็นรายามุดา (มกุฎราชกุมาร) ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงดำแหน่ง "รายา" องค์ต่อมา

เรื่องราวเกี่ยวกับเซอร์ เจมส์ บรูก ได้รับการกล่าวขานนำไปเขียนหนังสือและแต่งบทละครหลายเรื่อง ตัวละครเรื่อง "ลอร์ดจิม" โดยโจเซฟ คอนราด ก็ใช้ชีวิตจริงของเซอร์ เจมส์ บรูกเป็นแนวทางในการสร้างเรื่อง มีการนำชื่อของบรูกตั้งชื่อต้น "หม้อข้าวหม้อแกงลิง" ในชื่อวิทยาศาสตร์ว่า  "*[[Nepenthes rajah]]*" เพื่อเป็นเกียรติแก่เขาโดยโจเซฟ ดาลตัน ฮุกเกอร์

## อ้างอิง

*Barley, Nigel. White Rajah. London:Time Warner, 2002 ISBN 978-0316859202
*Cavendish, Richard.  "Birth of Sir James Brooke."  *History Today*.  April 2003, Vol. 53, Issue 4.
*Doering, Jonathan.  "The Enigmatic Sir James Brooke."   *Contemporary Review*, July, 2003.  (Book review of *White Rajah* by Nigel Barley. Little, Brown. ISBN 0-316-85920-6.)
*Jacob, Gertrude Le Grand.  ''The Raja of Saráwak: An Account of Sir James Brooks. K. C. B., LL. D., Given Chiefly Through Letters and Journals''.  London: MacMillan, 1876.
*Rutter, Owen (ed) *Rajah Brooke & [[Angela Burdett-Coutts, 1st Baroness Burdett-Coutts|Baroness Burdett Coutts]]. Consisting of the letters from Sir James Brooke to Miss Angela, afterwards Baroness, Burdett Coutts*  1935.
*Wason, Charles William.  *The Annual Register: A Review of Public Events at Home and Abroad for the Year 1868.*  London: Rivingtons, Waterloo Place, 1869.  pp. 162-163.

หมวดหมู่:นักผจญภัยชาวอังกฤษ
หมวดหมู่:ราชวงศ์ซาราวัก
หมวดหมู่:บุคคลจากพาราณสี
หมวดหมู่:บุคคลจากรัฐซาราวัก
หมวดหมู่:ชาวสหราชอาณาจักรที่มีความหลากหลายทางเพศ
หมวดหมู่:เซอร์