สถาปัตยกรรมกอทิกแบบฝรั่งเศส

[thumb|260px|[มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์ของสมัยกอทิกตอนกลางราว ค.ศ. 1194 ถึง  ค.ศ. 1260]]
**สถาปัตยกรรมกอทิกฝรั่งเศส** () เป็นลักษณะสถาปัตยกรรมที่รุ่งเรืองในฝรั่งเศสระหว่าง ค.ศ. 1140 จนถึง ค.ศ. 1500

## ลำดับสมัยของสถาปัตยกรรมกอทิกฝรั่งเศส
สมัยของสถาปัตยกรรมกอทิกฝรั่งเศสแบ่งออกเป็น:

* **สถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้น** (Early Gothic)
* **สถาปัตยกรรมกอทิกตอนกลาง** (High Gothic)
* **[[แรยอน็อง|สถาปัตยกรรมแรยอน็อง]]**  (Rayonnant)
* **สถาปัตยกรรมกอทิกตอนปลาย** หรือ **สถาปัตยกรรมกอทิกวิจิตร** (Late Gothic หรือ Flamboyant)

การแบ่งนี้เป็นการแบ่งที่ได้ผลแต่ก็ยังมีบางกรณีที่ยังเป็นที่โต้แย้งกันอยู่ การก่อสร้างสิ่งก่อสร้างแบบกอทิกมักจะใช้เวลานานที่อาจจะคาบลักษณะสถาปัตยกรรมหลายสมัย และผู้ก่อสร้างก็มักจะมิได้ทำตามความประสงค์ของแผนงานที่วางไว้ในสมัยก่อนหน้านั้น ลักษณะเด่นของสถาปัตยกรรมในสิ่งก่อสร้างหนึ่งจึงอาจจะแปรเปลี่ยนไปตามสมัยและอัธยาศัยของผู้สร้าง ฉะนั้นจึงยากที่จะกำหนดสิ่งก่อสร้างว่าเป็นลักษณะแท้ของสถาปัตยกรรมสมัยใดสมัยหนึ่งของสถาปัตยกรรมกอทิก ฉะนั้นการระบุสมัยจึงมีประโยชน์ต่อการระบุส่วนหนึ่งส่วนใดของโครงสร้างมากกว่าที่จะระบุทั้งโครงสร้างโดยรวม

## สถาปัตยกรรมแบบกอทิก
### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้น
[thumb|220px|[ทางเดินกลางที่มีผนังข้างสี่ชั้นที่ประกอบด้วย หน้าต่างชั้นบน และ ระเบียงแนบ ใต้ เพดานโค้งแหลมหกแฉก]]
สถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้นเริ่มต้นขึ้นราว ค.ศ. 1140 ที่มีลักษณะเด่นคือการใช้โค้งแหลม และ การวิวัฒนาการจากสถาปัตยกรรมโรมาเนสก์ตอนปลาย สถาปนิกสร้างผนังให้สูงขึ้นโดยการแบ่งออกเป็นสี่ระดับชั้น: ชั้นซุ้มโค้งและเสา (Arcade), แกลอรี (Gallery), ระเบียงแนบ (Triforium), และช่องรับแสง (Clerestory) ตามลำดับ ส่วนการรับน้ำหนักของผนังและกำแพงก็ใช้การค้ำยันแบบใหม่ที่เรียกว่าครีบยันแบบปีกนกซึ่งมีวิวัฒนาการถึงจุดสูงสุดในสมัยสถาปัตยกรรมกอทิกตอนกลางในคริสต์ศตวรรษที่ 13 เพดานโค้งที่ใช้เป็นแบบเพดานโค้งแหลมหกแฉก (Sexpartite vault) ที่มีสันแยกออกจากศูนย์กลางหกสัน

### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนกลาง
ลักษณะของสถาปัตยกรรมของคริสต์ศตวรรษที่ 13 วางรากฐานของความมีสัดส่วนและรูปทรงของสถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้น และวิวัฒนาการต่อไปเพื่อให้สิ่งก่อสร้างมีลักษณะเบาขึ้นและ สูงสง่าขึ้น โครงสร้างของกำแพงก็ลดจากสี่ชั้นมาเป็นสามชั้น: ชั้นซุ้มโค้งและเสา, หน้าต่างชั้นบน และระเบียงแนบ หัวเสาที่ใช้ก็เล็กลงเพื่อไม่ให้กีดขวางทัศนะเมื่อมองสูงขึ้นไปบนตัวอาคาร หน้าต่างชั้นบนเปลี่ยนจากบานเดียว หรือ ช่องบนกำแพง เป็นสองบานที่เชื่อมต่อกันด้วยหน้าต่างกุหลาบ เพดานโค้งสันลดจากหกแฉกเป็นสี่แฉก การใช้ครีบยันแบบปีกนกก็วิวัฒนาการดีขึ้นจนถึงจุดสูงสุด และ หลังจากที่ใช้กับมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งปารีสและมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์แล้ว การใช้ครีบยันที่ว่านี้ก็กลายเป็นบัญญัติของการค้ำยันผนังหรือกำแพงที่สูง เพราะเป็นสิ่งที่ช่วยรับน้ำหนักขณะที่เป็นสิ่งตกแต่งสิ่งก่อสร้างเพื่อความสวยงามด้วยในขณะเดียวกัน

## สิ่งก่อสร้างที่เด่นๆ
[thumb|220px|[Coutances Cathedral|มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งคูทองซ์]]

### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้น
* มุขตะวันออกของมหาวิหารแซ็ง-เดอนี
* มหาวิหารแซ็งเตเตียนแห่งซ็องส์
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งล็อง
* ด้านหน้าของมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งปารีส
* มหาวิหารแซ็งต์ฌ็อง-บาติสต์แห่งลียง
* มหาวิหารแซ็งเตเตียนแห่งตูล

### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนกลาง
* ตัวสิ่งก่อสร้างหลักของมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์ (ค.ศ. 1194-ค.ศ. 1260)
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งอาเมียง
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งปารีส
* มหาวิหารแซ็งเตเตียนแห่งบูร์ฌ

### สถาปัตยกรรมแรยอน็อง
* ทางเดินกลางของมหาวิหารแซ็ง-เดอนี
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งแร็งส์
* วิหารแซ็งต์-ชาแปล

### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนปลาย
* หอเหนือของมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์ 
* หน้าต่างกุหลาบของมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งอาเมียง
* ด้านหน้าของน็อทร์-ดามแห่งรูอ็อง
* วัดเซนต์มากลูแห่งรูอ็อง
* แขนกางเขนด้านใต้ของมหาวิหารแซ็ง-ปีแยร์แห่งโบแว

นอกไปจากลักษณะแบบกอทิกดังกล่าวแล้ว ก็ยังมีอีกแบบหนึ่งที่เรียกว่า **สถาปัตยกรรมกอทิกเมรีดียอนาล** () หรือสถาปัตยกรรมกอทิกตอนใต้ ที่ตรงข้ามกับสถาปัตยกรรมกอทิกตอนเหนือ **สถาปัตยกรรมกอทิกแซ็ปต็องทรียอนาล** () ลักษณะสถาปัตยกรรมแบบนี้จะมีลักษณะเด่นคือ ทางเดินกลางที่กว้าง และไม่มีแขนกางเขน ตัวอย่างที่สำคัญได้แก่

* วัดน็อทร์-ดามแห่งลามูกีเยที่นาร์บอน (Notre-Dame-de-Lamouguier)
* วัดแซ็งต์-มารีที่ แซ็ง-แบร์ทร็อง-เดอ-กอแม็งฌ์

## อ้างอิง

* Bony, Jean (1985). French Gothic Architecture of the Twelfth and Thirteenth Centuries. ISBN 0-520-05586-1.
* Gothic Architecture in Catholic Encyclopedia

## ดูเพิ่ม
* สถาปัตยกรรมกอทิก
* สถาปัตยกรรมแรยอน็อง

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมกอทิกแบ่งตามประเทศ
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมตะวันตก
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในคริสต์ศตวรรษที่ 12
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในคริสต์ศตวรรษที่ 13
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในคริสต์ศตวรรษที่ 14
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในคริสต์ศตวรรษที่ 15
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมฝรั่งเศส
*
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมคริสต์ศาสนสถาน
*
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม