เขตพญาไท

**พญาไท** เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นแหล่งการค้า การบริการ และแหล่งที่อยู่อาศัยหนาแน่นมาก

## ที่ตั้งและอาณาเขต

เขตพญาไทตั้งอยู่ทางฝั่งพระนคร มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่การปกครองต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับเขตจตุจักร มีคลองบางซื่อเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับเขตดินแดง มีถนนวิภาวดีรังสิตฟากตะวันออกเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศใต้** ติดต่อกับเขตดินแดงและเขตราชเทวี มีถนนดินแดงฟากใต้และคลองสามเสนเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับเขตดุสิต มีทางรถไฟสายเหนือเป็นเส้นแบ่งเขต

## ประวัติ
**อำเภอพญาไท** ได้รับการจัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2509 ตั้งชื่อตามพระราชวังพญาไทซึ่งเป็นวังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเป็นตำหนักสำหรับเสด็จประพาสบนที่ดินริมคลองสามเสน ทุ่งพญาไท ช่วงแรกอำเภอพญาไทแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 7 ตำบล เป็นพื้นที่อำเภอดุสิตเดิม 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลทุ่งพญาไท ตำบลถนนพญาไท ตำบลถนนเพชรบุรี ตำบลมักกะสัน และตำบลสามเสนใน และเป็นพื้นที่อำเภอบางกะปิเดิม 2 ตำบล ได้แก่ ตำบลห้วยขวางและตำบลบางกะปิ จนกระทั่งใน พ.ศ. 2514 จังหวัดพระนครถูกรวมเข้ากับจังหวัดธนบุรี เปลี่ยนฐานะเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี และในปี พ.ศ. 2515 จึงเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นกรุงเทพมหานคร ซึ่งเปลี่ยนคำเรียกเขตการปกครองใหม่ด้วย อำเภอพญาไทได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น **เขตพญาไท** ส่วนตำบลต่าง ๆ ก็เปลี่ยนฐานะเป็นแขวง

จากนั้นทางราชการได้เปลี่ยนแปลงพื้นที่ปกครองของเขตพญาไทหลายครั้ง เพื่อจัดขนาดพื้นที่และจำนวนประชากรของแต่ละเขตให้มีความสมดุล เริ่มตั้งแต่ใน พ.ศ. 2516 แขวงห้วยขวางและแขวงบางกะปิได้รับการยกฐานะเป็นเขตห้วยขวาง ต่อมาใน พ.ศ. 2521 แขวงดินแดงและบางส่วนของแขวงสามเสนในถูกโอนไปขึ้นกับเขตห้วยขวาง ในขณะที่พื้นที่บางส่วนของแขวงห้วยขวางและแขวงบางกะปิก็ถูกโอนมารวมกับแขวงสามเสนในและแขวงมักกะสัน ใน พ.ศ. 2532 พื้นที่ 4 แขวงทางทิศใต้ของเขตได้ถูกแยกออกไปตั้งเป็นเขตราชเทวี การปรับปรุงเขตปกครองครั้งนี้ส่งผลให้เขตพญาไทเหลือแขวงสามเสนในอยู่เพียงแขวงเดียว ส่วนพระราชวังพญาไทซึ่งเป็นที่มาของชื่อเขต รวมทั้งถนนพญาไทก็ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ของเขตอีกต่อไป แต่ไปอยู่ในเขตราชเทวีแทน และสุดท้ายในปี พ.ศ. 2537 พื้นที่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเขตก็ถูกแยกไปรวมกับเขตดินแดงที่เพิ่งตั้งขึ้นใหม่

## การแบ่งเขตการปกครอง
วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2560 กรุงเทพมหานครได้ประกาศจัดตั้งแขวงพญาไทแยกจากพื้นที่แขวงสามเสนใน โดยใช้ถนนพหลโยธินเป็นเส้นแบ่งเขต และให้มีผลบังคับใช้ในวันเดียวกัน ส่งผลให้เขตพญาไทในปัจจุบันแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 2 แขวง ได้แก่

## ประชากร

## สถานที่สำคัญ
thumb|วิลลามาร์เก็ต สาขาอารีย์
[thumb|สะพานลอยแยก[อารีย์]]
ตามที่ปรากฏในคำขวัญของเขต เขตพญาไทมีสถานที่ราชการ โดยเฉพาะที่ตั้งหน่วยทางทหารและตำรวจอยู่หลายแห่ง มีส่วนราชการพลเรือนระดับกระทรวงอยู่ 2 กระทรวง นอกจากนั้นยังมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารและโทรคมนาคมด้วย กล่าวคือ กรมประชาสัมพันธ์ สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 ไทยทีวีโกลบอลเน็ตเวิร์ก โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย ศูนย์ข่าววิทยุกองทัพบก ทรูวิชั่นส์ ทีเอ็นเอ็น24 ทรูโฟร์ยู วอยซ์ทีวี  พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน และสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ มีระบบรถไฟฟ้าตัดผ่านในพื้นที่เขต และมีย่านสะพานควาย ซึ่งแต่เดิมเคยมีสภาพเป็นทุ่งนาและตลาดนัดซื้อขายโคกระบือ แต่ต่อมาเมื่อบ้านเมืองขยายตัวขึ้น ก็ได้กลายสภาพเป็นแหล่งชุมชนหนาแน่น มีอาคารร้านค้า ห้างสรรพสินค้า อาทิ ศรีศุภราชอาเขต ที่ตั้งห้างสรรพสินค้าเมอร์รี่คิงส์ สะพานควาย (เลิกกิจการไปแล้ว) และห้างสรรพสินค้าบิ๊กซี ซูเปอร์เซ็นเตอร์ เป็นต้น 
สถานที่สำคัญในเขตนี้ มีอาทิ

* วัดไผ่ตัน เป็นวัดพุทธศาสนาแห่งเดียวในพื้นที่เขต
* วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล
* กองพลทหารม้าที่ 2 รักษาพระองค์ และกองพันในสังกัด คือ กองพันทหารม้าที่ 29 รักษาพระองค์
* กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และกองพันในสังกัด คือ กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และ กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์
* สนามกีฬากองทัพบก 
* กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน
* กองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน
* กระทรวงการคลัง
* กรมสรรพากร
* กรมธนารักษ์
* กรมบัญชีกลาง
* สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
* สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ
* กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
* กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
* กรมควบคุมมลพิษ
* กรมทรัพยากรน้ำ
* สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
* สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
* สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก ช่อง 5
* ไทยทีวีโกลบอลเน็ตเวิร์ก
* โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย
* ศูนย์ข่าววิทยุกองทัพบก
* วอยซ์ทีวี
* ทรูวิชั่นส์
* ทรูโฟร์ยู
* สถานีวิทยุกระจายเสียงรัฐสภา
* สถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา
* สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ
* พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน 
* กรมประชาสัมพันธ์
* สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด 
* กรมโยธาธิการและผังเมือง
* ธนาคารออมสิน สำนักงานใหญ่
* ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย 
* ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย 
* ธนาคารกสิกรไทย สำนักงานใหญ่พหลโยธิน 
* โรงเรียนสามเสนวิทยาลัย
* โรงงานผลิตน้ำสามเสน การประปานครหลวง (โรงกรองน้ำสามเสน) และพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้การประปาไทย
* สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
* สถานีตำรวจนครบาลบางซื่อ
* อาคารเดอะ ไรซ์ ตั้งอยู่ตรงหัวมุมสี่แยกสะพานควาย (อดีตที่ตั้งของห้างสรรพสินค้าเมอร์รี่คิงส์ สะพานควาย)
* องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) 
* พรรคประชาธิปัตย์

## โรงพยาบาล
* โรงพยาบาลทหารผ่านศึก
* โรงพยาบาลพญาไท สะพานควาย (เดิมชื่อ โรงพยาบาลเปาโล เมโมเรียล สะพานควาย)
* โรงพยาบาลพญาไท 2
* โรงพยาบาลวิชัยยุทธ
* โรงพยาบาลวิมุต

## การคมนาคม
;ถนน
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตพญาไท ได้แก่

* ถนนพหลโยธิน 
* ถนนประดิพัทธ์
* ถนนวิภาวดีรังสิต 
* ถนนดินแดง
* ถนนพระรามที่ 6
* ถนนนครไชยศรี
* ถนนกำแพงเพชร
* ทางพิเศษศรีรัช
* ทางยกระดับอุตราภิมุข
* ทางพิเศษเฉลิมมหานคร

ส่วนทางสายรองและทางลัด ได้แก่

* ถนนสุทธิสารวินิจฉัย
* ถนนสาลีรัฐวิภาค
* ถนนกำแพงเพชร 5
* ถนนเศรษฐศิริ
* ถนนเศรษฐศิริ 2
* ซอยพหลโยธิน 2 (กาญจนาคม)
* ซอยพหลโยธิน 5 (ราชครู) และซอยพระรามที่ 6 ซอย 30 (อารีย์สัมพันธ์)
* ซอยพหลโยธิน 7 (อารีย์) และซอยอารีย์ 5 (ใต้)
* ซอยพหลโยธิน 11 (เสนาร่วม)
* ซอยพหลโยธิน 14 (ศุภราช) และซอยอินทามระ 4 (พงษ์ศรีจันทร์ 2)
* ซอยประดิพัทธิ์ 4 (เรวดีฝั่งใต้)
* ซอยประดิพัทธิ์ 5 (เรวดีฝั่งเหนือ)
* ซอยพระรามที่ 6 ซอย 37 (ระนอง 1)

;ระบบขนส่งมวลชน
ในพื้นที่เขตพญาไท ตามแนวเหนือถนนพหลโยธิน มีสถานีสะพานควาย สถานีสนามเป้า และสถานีอารีย์ของรถไฟฟ้าบีทีเอส 

;รถไฟ
ทางรถไฟสายเหนือ โดยถือเป็นแนวเส้นแบ่งเขตระหว่างเขตพญาไทกับเขตดุสิต มีสถานีสามเสนตั้งอยู่ในเขตพญาไท โดยมีพื้นที่บางส่วนของสถานีอยู่ในเขตดุสิต

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์สำนักงานเขตพญาไท  
* เว็บไซต์กรุงเทพมหานคร: แหล่งท่องเที่ยวในเขตพญาไท