เอลิซาเบธ สจวต สมเด็จพระราชินีแห่งโบฮีเมีย

**เอลิซาเบธ สจวต** (Elizabeth Stuart) (ค.ศ. 1596-1662)  เธอคือบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ยุโรปช่วงต้นศตวรรษที่ 17 เป็นที่รู้จักในนาม "**ราชินีแห่งฤดูหนาว**" (The Winter Queen) เนื่องจากช่วงเวลาการครองราชย์ที่แสนสั้นในโบฮีเมีย (Bohemia) เธอเป็นพระธิดาใน**พระเจ้าเจมส์ที่ 6 แห่งสกอตแลนด์** (James VI of Scotland) ซึ่งต่อมาคือพระเจ้าเจมส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ (James I of England) และพระราชินีแอนน์ แห่งเดนมาร์ก (Anne of Denmark) ด้วยสถานะทางราชวงศ์อันสูงส่งและบทบาทที่ถูกกำหนดให้เชื่อมโยงระหว่างราชวงศ์สำคัญในยุโรป ทำให้ชีวิตของเอลิซาเบธเต็มไปด้วยเหตุการณ์พลิกผัน ตั้งแต่การเป็นเจ้าหญิงผู้เป็นที่รัก การอภิเษกสมรสที่นำไปสู่สงครามครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ยุโรป และการลี้ภัยยาวนานหลายสิบปีในต่างแดน แต่เหนือสิ่งอื่นใด มรดกสำคัญที่สุดของเธอคือการเป็นบรรพบุรุษโดยตรงของราชวงศ์อังกฤษในปัจจุบัน ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากพระธิดาของเธอที่ชื่อโซเฟียแห่งฮันโนเฟอร์ (Sophia of Hanover) ทำให้สายเลือดของเธอได้กลับคืนสู่บัลลังก์อังกฤษในที่สุด 

## พระชนม์ชีพช่วงต้นและการอภิเษกสมรส
เอลิซาเบธ สจวต ประสูติเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม ค.ศ. 1596 เวลาตีสอง ที่**วังไฟฟ์เฮาส์** (Dunfermline Palace) ในเมือง**ไฟฟ์** (Fife) ราชอาณาจักรสกอตแลนด์ (Kingdom of Scotland) เธอเป็นพระธิดาพระองค์เดียวที่รอดชีวิตของพระเจ้าเจมส์ที่ 6 แห่งสกอตแลนด์ (James VI of Scotland) และพระราชินีแอนน์ แห่งเดนมาร์ก (Anne of Denmark) เธอเป็นพระเชษฐภคินีของพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ (Charles I of England) เอลิซาเบธได้รับพระนามตามสมเด็จพระราชินีเอลิซาเบธที่ 1 แห่งอังกฤษ (Queen Elizabeth I of England) ผู้ซึ่งเป็นพระมารดาอุปถัมภ์ของเธอ การรับบัพติศมาเกิดขึ้น เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน ค.ศ. 1596 ณ โบสถ์หลวงฮอลีรูดเฮาส์ (Holyroodhouse) และได้รับการประกาศพระนาม โดยผู้ประกาศราชโองการว่า "เลดี้เอลิซาเบธ"

ในช่วงต้นพระชนม์ชีพในสกอตแลนด์ เอลิซาเบธได้รับการเลี้ยงดูที่**พระราชวังลินลิธโกว์** (Linlithgow Palace) ภายใต้การดูแลของ**ลอร์ดลิฟวิงสโตน** (Lord Livingstone) และภรรยาของเขา เมื่อ**พระเจ้าเจมส์ที่ 6** ได้รับการสืบทอดบัลลังก์อังกฤษ ในฐานะ**พระเจ้าเจมส์ที่ 1** ในปี ค.ศ. 1603 เอลิซาเบธพร้อมกับพระมารดาและพระอนุชาก็ได้เดินทางไปยังอังกฤษ และได้รับการเลี้ยงดูในฐานะเจ้าหญิงแห่งอังกฤษ โดยได้รับการศึกษาที่ดีเยี่ยม เธอสามารถพูดได้หลายภาษา มีความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง ในศาสนาโปรเตสแตนต์ (Protestantism) มีพรสวรรค์ในการเขียนจดหมาย และมีความสนใจอย่างยิ่งในวรรณกรรม

เนื่องด้วยสถานะที่เป็นถึงพระธิดาของกษัตริย์อังกฤษและสกอตแลนด์ ทำให้เอลิซาเบธเป็นเจ้าหญิงที่มีความสำคัญทางการเมืองสูง การอภิเษกสมรสของเธอ ถูกมองว่าเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างพันธมิตรกับมหาอำนาจโปรเตสแตนต์ในยุโรป ท่ามกลางบรรดาคู่หมายมากมายจากราชวงศ์ต่างๆ ทั่วทวีป ในที่สุด เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1613 เอลิซาเบธในวัย 16 ปีได้อภิเษกสมรสกับฟรีดริชที่ 5 เจ้าชายพาเลไทน์ (Frederick V, Elector Palatine) ผู้นำนิกายโปรเตสแตนต์ที่สำคัญคนหนึ่งในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งเป็นดินแดนขนาดใหญ่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของเยอรมนีในปัจจุบัน พิธีอภิเษกสมรสจัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่และหรูหรา ณ **โบสถ์ไวต์ฮอลล์** (Whitehall Chapel) ในลอนดอน พร้อมด้วยการเฉลิมฉลองอันเอิกเกริก รวมถึงการแสดงดอกไม้ไฟและการจำลองการรบทางทะเลในแม่น้ำเทมส์ (River Thames)

## ราชินีแห่งโบฮีเมีย: "ราชินีแห่งฤดูหนาว"
ในปี ค.ศ.1618 ความขัดแย้งทางศาสนาและอำนาจในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ได้ปะทุขึ้น เมื่อ**สภาฐานันดรแห่งโบฮีเมีย** (Estates of Bohemia) ซึ่งส่วนใหญ่นับถือนิกายโปรเตสแตนต์ ได้ก่อการปฏิวัติและถอดถอนจักรพรรดิเฟอร์ดินันด์ที่ 2 แห่งราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค (Ferdinand II of Habsburg) ออกจากบัลลังก์โบฮีเมีย พวกเขาเสนอราชบัลลังก์ให้แก่**ฟรีดริชที่ 5** ผู้เป็นสวามีของเอลิซาเบธ ในฐานะผู้นำโปรเตสแตนต์ที่โดดเด่น แม้ว่าฟรีดริชจะลังเลในตอนแรก แต่เอลิซาเบธและที่ปรึกษาหลายคนก็โน้มน้าวให้เขายอมรับตำแหน่งนี้

ฟรีดริชตอบรับคำเชิญและขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าฟรีดริชที่ 1 แห่งโบฮีเมีย (Frederick I of Bohemia) และเอลิซาเบธจึงดำรงตำแหน่งเป็น**สมเด็จพระราชินีแห่งโบฮีเมีย** (Queen of Bohemia) ทั้งสองพระองค์ได้รับการสวมมงกุฎในกรุงปราก (Prague) เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน ค.ศ. 1619 การกระทำนี้เป็นการจุดชนวนสำคัญของสงครามสามสิบปี (Thirty Years' War) ซึ่งเป็นสงครามศาสนาและอำนาจครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ยุโรป ทำให้ทั้งทวีปต้องจมดิ่งลงสู่ความขัดแย้งยาวนาน

อย่างไรก็ตาม การครองราชย์ของทั้งสองพระองค์ในโบฮีเมียนั้นสั้นนักและเต็มไปด้วยความตึงเครียด ในวันที่ 8 พฤศจิกายน ค.ศ. 1620 เพียงหนึ่งปีกับอีกสี่วันหลังการขึ้นครองราชย์ กองทัพของ**จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์**และสันนิบาตคาทอลิก (Catholic League) ได้เอาชนะกองทัพโบฮีเมียใน**ยุทธการไวต์เมาน์เทน** (Battle of White Mountain) อย่างเด็ดขาด การพ่ายแพ้ครั้งนี้ทำให้ฟรีดริชและเอลิซาเบธต้องหลบหนีออกจากกรุงปรากอย่างเร่งด่วน ในฤดูหนาวอันหนาวเหน็บ พวกเขาสูญเสียทั้งโบฮีเมียและดินแดน**พาลาทิเนต** (Palatinate) ดั้งเดิมไป การครองราชย์อันแสนสั้นนี้เองที่ทำให้เอลิซาเบธได้รับสมญานามว่า "**ราชินีแห่งฤดูหนาว**" (The Winter Queen) ซึ่งบางครั้งก็ถูกใช้ในเชิงดูหมิ่นเพื่อบ่งบอกถึงการสิ้นสุดการปกครองอันรวดเร็วของเธอ

thumb|190x190px|ฟรีดริชที่ 5 เจ้าชายพาเลไทน์, พระสวามีของเอลิซาเบธ

## ชีวิตลี้ภัยและทายาท
หลังจากการถูกขับไล่ออกจากโบฮีเมีย เอลิซาเบธและฟรีดริชพร้อมด้วยโอรสธิดา ต้องใช้ชีวิตลี้ภัยในหลายเมืองของยุโรป โดยส่วนใหญ่ประทับอยู่ที่กรุงเฮก (The Hague) ในสาธารณรัฐดัตช์ (Dutch Republic) ซึ่งเป็นศูนย์กลางของฝ่ายโปรเตสแตนต์ที่ให้การสนับสนุนพวกเขา ชีวิตในช่วงนี้เต็มไปด้วยความยากลำบากทางการเงินและการเมือง พวกเขาสูญเสียทั้งโบฮีเมียและดินแดนพาลาทิเนต ซึ่งถูกยึดครองโดยกองทัพของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค (House of Habsburg) และสเปน (Spain) เอลิซาเบธยังคงยืนกรานที่จะใช้ตำแหน่ง **"ราชินีแห่งโบฮีเมีย"** ตลอดชีวิตที่เหลือ แม้จะอยู่ในช่วงลี้ภัย เธอก็ยังคงเป็นบุคคลสำคัญที่คอยติดต่อสื่อสารกับเหล่าผู้นำและนักการทูตเพื่อรณรงค์ให้ทวงคืนดินแดนของสามีและบุตร

แม้จะอยู่ในช่วงลี้ภัย เอลิซาเบธและฟรีดริชก็มีโอรสธิดารวมกันถึง 13 คน (บางข้อมูลระบุ 14 คน) หลายคนเป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ 

* **เฮนรี่ เฟรเดอริค, เจ้าชายรัชทายาทแห่งพาลาทิเนต** (Henry Frederick, Electoral Prince of the Palatinate)   (ค.ศ. 1614 - ค.ศ. 1629)  สิ้นพระชนม์จากการจมน้ำในอุบัติเหตุทางเรือที่**แม่น้ำฮาร์เลม** (Haarlemmer Meer) ในเนเธอร์แลนด์ เมื่อพระชนมายุ 14 ปี
* คาร์ลที่ 1 ลูทวิช ผู้คัดเลือกแห่งฟัลทซ์ (Charles Louis, Elector Palatine)  (ค.ศ. 1617 - ค.ศ. 1680 ) พระโอรสที่กอบกู้ดินแดน**พาลาทิเนต**  คืนได้หลัง**สงครามสามสิบปี**  และได้กลับมาดำรงตำแหน่ง**ผู้คัดเลือกฟัลทซ์** อีกครั้ง ในปี ค.ศ. 1648 และเป็นบิดาของเอลิซาเบธ ชาร์ล็อต (Elizabeth Charlotte) ซึ่งต่อมาเป็น**ดัชเชสแห่งออร์เลอองส์**
* **เอลิซาเบธ แห่งโบฮีเมีย** (Elisabeth of Bohemia)  (ค.ศ. 1618 - ค.ศ. 1680) เป็นที่รู้จักในฐานะ "เจ้าหญิงนักปรัชญา" มีความเฉลียวฉลาดและมีการโต้ตอบจดหมายอย่างลึกซึ้งกับนักปรัชญาชื่อดัง เรอเน เดการ์ต (René Descartes) เกี่ยวกับปรัชญาจิตและกาย  และเป็นเจ้าอธิการิณีอารามเฮอร์ฟอร์ด
* เจ้าชายรูเพิร์ตแห่งไรน์ (Prince Rupert of the Rhine)  (ค.ศ. 1619 - ค.ศ. 1682) เป็นนักรบผู้กล้าหาญและนักประดิษฐ์ผู้ชาญฉลาด มีบทบาทสำคัญ ในฐานะผู้บัญชาการทัพฝ่ายรอยัลลิสต์ (Royalist) ในสงครามกลางเมืองอังกฤษ และเป็นผู้บุกเบิกด้านวิทยาศาสตร์และศิลปะ
* **มอริซ แห่งพาลาทิเนต** (Maurice of the Palatinate) (ค.ศ. 1621 - ค.ศ. 1652) เป็นนายพล (General) และพลเรือเอก (Admiral) ของฝ่ายรอยัลลิสต์ ในสงครามกลางเมืองอังกฤษ และสิ้นพระชนม์ในพายุที่ทะเลแคริบเบียน 
* **หลุยส์ คริสเตียน** (Louis Christopher) (ค.ศ. 1623) สิ้นพระชนม์ตั้งแต่วัยเยาว์
* **เอ็ดเวิร์ด, เจ้าชายพาลาไทน์** (Edward, Prince Palatine) (ค.ศ.1625 - ค.ศ. 1663) เปลี่ยนไปนับถือนิกายโรมันคาทอลิกเพื่ออภิเษกสมรสกับ**แอนน์ กอนซากา** (Anne Gonzaga) ซึ่งสร้างความไม่พอใจให้กับพระมารดา
* **เฮนเรียตตา มาเรีย** (Henrietta Maria) (ค.ศ. 1626 - ค.ศ. 1651)  อภิเษกสมรสกับ**เจ้าชายซิกิสมุนด์ ราโกซี แห่งทรานซิลเวเนีย** (Sigismund Báthory Rákóczi of Transylvania) สิ้นพระชนม์ก่อนวัยอันควร
* **ฟิลิป** (Philip)  (ค.ศ. 1627- ค.ศ. 1650) เป็นทหาร รับราชการในกองทัพดัตช์ สิ้นพระชนม์จากการบาดเจ็บในการรบ
* **กุสตาฟุส อดอลฟัส** (Gustavus Adolphus) (ค.ศ.1630 - ค.ศ. 1641) สิ้นพระชนม์ตั้งแต่วัยเยาว์
* โซเฟีย แห่งฮันโนเฟอร์ (Sophia of Hanover) (ค.ศ.1630 - ค.ศ.  1714) อภิเษกสมรสกับ เออร์เนสต์ ออกัสตัส, อีเล็กเตอร์แห่งฮันโนเฟอร์ (Ernest Augustus, Elector of Hanover) เธอได้รับการกำหนดให้เป็นทายาทบัลลังก์อังกฤษตามพระราชบัญญัติการสืบราชสันตติวงศ์ ค.ศ. 1701 (Act of Settlement 1701) และเป็นพระมารดาของพระเจ้าจอร์จที่ 1 (George I) ผู้เป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ฮันโนเฟอร์ของบริเตนใหญ่ ทำให้สายเลือดของเอลิซาเบธ สจวต ได้กลับคืนสู่ราชบัลลังก์อังกฤษ
* **ลุยเซ มาเรีย** (Louise Marie) (ค.ศ. 1632) สิ้นพระชนม์ตั้งแต่วัยเยาว์
* **กุสตาฟุส** (Gustavus)  (ค.ศ. 1632) สิ้นพระชนม์ตั้งแต่วัยเยาว์

thumb|200x200px|โซเฟีย แห่งฮันโนเฟอร์ พระธิดาของเอลิซาเบธ และบรรพบุรุษของราชวงศ์อังกฤษปัจจุบัน
หลังการสิ้นพระชนม์ของฟรีดริชที่ 5 ในวันที่ 29 พฤศจิกายน ค.ศ. 1632 ด้วยวัยเพียง 36 ปี เอลิซาเบธยังคงเป็นม่ายและทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระโอรส และพยายามเรียกร้องสิทธิ์ในดินแดนพาลาทิเนตคืนให้แก่โอรสธิดาของเธออย่างไม่ลดละ เธอจัดตั้งราชสำนักลี้ภัยในกรุงเฮก ซึ่งกลายเป็นศูนย์รวมของผู้สนับสนุนราชวงศ์สจวต ในช่วงสงครามกลางเมืองอังกฤษด้วยเช่นกัน ในช่วงบั้นปลายชีวิต เธอได้กลับมายังอังกฤษ แผ่นดินเกิด ในวันที่ 26 พฤษภาคม ค.ศ. 1661 หลังการฟื้นฟูราชวงศ์สจวตโดยพระโอรสของพระอนุชา คือ พระเจ้าชาร์ลส์ที่ 2 (Charles II)

## การสิ้นพระชนม์และมรดก
เอลิซาเบธ สจวต สิ้นพระชนม์ ในวันที่ 13 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1662 ที่บ้านพักในลอนดอน ด้วยพระชนมายุ 65 ปี หลังจากกลับมายังอังกฤษได้ไม่นาน พระองค์ถูกฝังพระศพเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1662 ที่มหาวิหารเวสต์มินสเตอร์ (Westminster Abbey) เคียงข้างพระเชษฐาคือ **เฮนรี่ เจ้าชายแห่งเวลส์** (Henry Frederick, Prince of Wales) ซึ่งเป็นความปรารถนาสุดท้ายของเธอ

เอลิซาเบธ สจวต ไม่เพียงแต่เป็นราชินีผู้มีชีวิตที่เต็มไปด้วยเรื่องราวอันน่าตื่นเต้นและโศกนาฏกรรมเท่านั้น แต่เธอยังเป็นบรรพบุรุษโดยตรงของราชวงศ์อังกฤษในปัจจุบันผ่านทางพระธิดาของเธอ โซเฟียแห่งฮันโนเฟอร์ ซึ่งภายหลังถูกกำหนดให้เป็นทายาทบัลลังก์อังกฤษเพื่อรักษาราชบัลลังก์โปรเตสแตนต์ตามพระราชบัญญัติการสืบราชสันตติวงศ์ ค.ศ. 1701 ชีวิตของเอลิซาเบธเป็นภาพสะท้อนของการเมืองยุโรปในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งทางศาสนาและการช่วงชิงอำนาจ เธอเป็นสัญลักษณ์ของความหวังและโศกนาฏกรรมของฝ่ายโปรเตสแตนต์ในช่วงเริ่มต้นของสงครามสามสิบปี และยังคงได้รับการจดจำในฐานะ "**ราชินีแห่งฤดูหนาว**" ผู้ไม่ยอมแพ้ต่อโชคชะตา และเป็นผู้เชื่อมโยงสำคัญที่นำพาสายเลือดแห่งราชวงศ์มาสู่ราชบัลลังก์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

left|thumb|230x230px|ภายในมหาวิหารเวสต์มินสเตอร์, สถานที่ฝังพระศพของเอลิซาเบธ สจวต

## อ้างอิง

* 
* Hart, Vaughan (1994), *Art and Magic in the Court of the Stuarts,* London: Routledge.
*  (alternative ISBN 0-297-77603-7)
* Kassel, Richard (2006), *The Organ: An Encyclopedia,* London: Routledge.
* 
* Spencer, Charles (2008) *Prince Rupert: the Last Cavalier,* London: Phoenix.
*  (alternative ISBN 0-618-38267-4)
* , devotes its early chapters to describing her 1613 wedding and the reputation she and her husband had in Europe at the time.

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2139
หมวดหมู่:เจ้าหญิงสกอตแลนด์
หมวดหมู่:เจ้าหญิงอังกฤษ
หมวดหมู่:ราชินีแห่งโบฮีเมีย
หมวดหมู่:ราชวงศ์สทิวเวิร์ต
หมวดหมู่:ผู้คัดเลือกแห่งพาลาทิเนต
หมวดหมู่:บุคคลจากพื้นที่สภาไฟฟ์
หมวดหมู่:รัชทายาทอังกฤษ
หมวดหมู่:รัชทายาทสกอตแลนด์
หมวดหมู่:พระราชธิดาในพระมหากษัตริย์
หมวดหมู่:พระราชบุตรในพระเจ้าเจมส์ที่ 6 และ 1

## ดูเพิ่ม

* พระเจ้าเจมส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ
* สงครามสามสิบปี 
* พระเจ้าจอร์จที่ 1 แห่งบริเตนใหญ่ 
* ราชวงศ์ฮันโนเฟอร์