เอ็งกอ

thumb|ผู้แสดงเอ็งกอที่ฮ่องกง**เอ็งกอ ([[ภาษาจีน]] "英格" อ่านว่า อิงเกอ)** เป็นศิลปะการแสดงที่อ้างอิงจากเรื่องราวในวรรณกรรมซ้องกั๋ง กระจายอยู่ในหลายพื้นที่ของประเทศไทย โดยสืบทอดมาตามการอพยพของชาวจีน

## บ้านเอ็งกอ
บ้านเอ็งกอ เป็นหนึ่งในชุมชนที่มีการแสดงเอ็งกอตามงานสำคัญต่าง ๆ ตั้งอยู่ในอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี

## ประวัติ
มีทฤษฎีต่างๆ เกี่ยวกับต้นกำเนิดของเอ็งกอ ซึ่งรวมถึงความสัมพันธ์กับวรรณกรรม เรื่อง "ซ้องกั้ง " ทฤษฎีต้นกำเนิดของ พิธีหนั่ว แนวคิดที่ว่าเอ็งกอเข้ามาในเฉาซานผ่านทางผู่เถียนจากมณฑลซานตง ทฤษฎีงิ้วไหวเจียง ทฤษฎีการฝึกศิลปะการต่อสู้ และทฤษฎีที่ครอบคลุม  อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปเชื่อกันว่าช่วงเวลาที่เก่าแก่ที่สุดคือช่วงกลางถึงปลายราชวงศ์หมิง แหล่งข้อมูลที่อ้างถึงมาจากยุคเฉียนหลงแห่งราชวงศ์ชิง โดย เฉียนหลง และ โจวซู่ซุน ใน "สารานุกรมเมืองเฉาโจว" เล่มที่สิบสอง: "ในฤดูใบไม้ผลิ ชาวนาจะปลูกต้นกล้าข้าวเป็นกลุ่มๆ ละหลายสิบต้น โดยมีคนหนึ่งตีกลอง ในแต่ละจังหวะกลองจะมีการร้องเพลงเป็นรอบๆ และผู้คนจะร้องเพลงแข่งขันกันอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายวัน เรียกว่า หยางเกอ นี่เป็นการรวมตัวกันโดยไม่ได้วางแผนไว้ล่วงหน้า" คำอธิบายรูปแบบการแสดงนี้แตกต่างจากเอ็งกอในปัจจุบันอย่างมาก ยิ่งไปกว่านั้น จากพงศาวดารท้องถิ่นและแม้แต่บทกวีพื้นบ้านเกี่ยวกับไม้ไผ่ โดยเฉพาะบันทึกที่เกี่ยวข้องกับประเพณีเทศกาลโคมไฟในเฉาโจว มักมีการกล่าวถึงว่า "ไม่แตกต่างจากจงโจว"   อย่างไรก็ตาม แสดงให้เห็นว่าศิลปะพื้นบ้านที่แพร่หลายที่สุดในหมู่ชาวฮั่นในเวลานั้น— เอ็งกอ —ได้รับความนิยมอย่างมากในพื้นที่เฉาซานในปัจจุบัน ในช่วงสมัยเจียฉิงและเต้ากวง (พ.ศ. 2448-2468) โรงละครท้องถิ่นมักแสดงละครที่เกี่ยวข้องกับ วรรณกรรมซ้องกั๋ง เช่น "การโจมตีเมืองต้าหมิง" นอกจากนี้ เครื่องแต่งกายและการแต่งหน้าที่ใช้ในคณะหยางเกอในปัจจุบันยังคล้ายคลึงกับรูปแบบละครเวที แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของละครอย่างชัดเจน 
## การแสดง
thumb|200x200px|นักแสดงที่รับบทเป็นหนวดแดง
thumb|200x200px|นักแสดงที่รับบทเป็นหนวดดำ
[thumb|200x200px|นักแสดง [:zh:Lu_Zhishen|หลู่จื้อเซิน]]
[thumb|200x200px|นักแสดงงู [:zh:Shi_Qian|ชิ เฉียน]]
thumb|200x200px|คนเป่าหอยสังข์
จำนวนนักแสดงในคณะเอ็งกอโดยทั่วไปขึ้นอยู่กับจำนวนผู้ชายในหมู่บ้าน มักจะเป็นจำนวนคู่ อย่างน้อย 16 คน และไม่เกิน 108 คน โดยทั่วไปจะมีสมาชิก 36 คน เรียกว่า "สามสิบหกเทพที่จุติลงมาเกิด" หรือ 72 คน เรียกว่า "เจ็ดสิบสองอสูรกาย"  การแสดงแบ่งออกเป็น เวทีด้านหน้า และ เวทีด้านหลัง เอ็งกอสมัยใหม่มักหมายถึงการแสดงบนเวทีด้านหน้า เนื่องจากการแสดงบนเวทีด้านหลังส่วนใหญ่เลิกไปแล้ว เนื้อหาหลักๆ คือการเล่าเรื่องราวของวีรบุรุษจากวรรณกรรมเรื่อง " ซ้องกั๋ง" ที่ปลอมตัวเพื่อโจมตีเมืองต้าหมิงเพื่อช่วยเหลือ ลู่จุนอี้ หรือเพื่อช่วย ซ่งเจียง จากการประหารชีวิต ปัจจุบันการแสดงส่วนใหญ่จะอิงตามเรื่องแรก สมาชิกคณะจะตีไม้ทู้ง (ที่เห็นทั่วๆไป) หรือกลองเล็กตามจังหวะฆ้องและกลอง พร้อมกับเปลี่ยนท่าเต้นและรูปแบบการจัดขบวนอย่างต่อเนื่องเพื่อสร้างรูปแบบต่างๆ และแสดงอารมณ์ที่แตกต่างกัน หลังจากจบการแสดงบนเวทีด้านหน้าแล้ว เวทีด้านหลังจะมีการแสดงงิ้วและศิลปะการต่อสู้ 

การแต่งหน้าแบบ เอ็งกอ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทดังนี้: 

* การแต่งหน้าแบบผี: ใช้สีดำและสีขาวเป็นหลัก หลีกเลี่ยงความดุร้ายหรือความน่ากลัว
* การแต่งหน้าแบบงิ้ว: ได้แรงบันดาลใจจากการออกแบบใบหน้าในละครเวที โดยส่วนใหญ่เป็นการแต่งหน้าตัวละครจากเรื่อง ซ้องกั๋ง รูปแบบการแต่งหน้าถูกออกแบบตามลักษณะเฉพาะของตัวละครแต่ละตัว

คณะเอ็งกอโดยทั่วไปจะมีนักเต้นนำสองคน คือ “ตัวหน้า” ( โต้ซุ่ย ) ผู้มีใบหน้าและเคราสีแดง ซึ่งมักแต่งกายเป็น ฉินหมิง หรือ กวนเซิง และ “ตัวคู่ที่สอง” (เอ้อร์ซุ่ย) ผู้มีใบหน้าและเคราสีดำ ซึ่งแสดงเป็น หลี่กุย นอกจากนี้ “นักแสดงงู” ซึ่งเป็นตัวแทนของ ฉีเฉียน ทำหน้าที่หลักในการกำกับการแสดง บางคณะอาจมี “ตัวคู่ที่สาม” เป็น ลู่จื้อเซิน และ “ตัวคู่ที่สี่” เป็น อู๋ซ่ง มือกลองมักแสดงโดย ซ่งเจียง หรือ หลินฉง ซึ่งเป็นการแต่งหน้าแบบที่พบได้บ่อยที่สุด ในบางคณะเอ็งกออาจมีนักแสดงถือธงบัญชาการปรากฏตัวเป็น กงซุนเซิง บทบาทเหล่านี้ค่อนข้างคงที่และคุ้นเคยสำหรับผู้ชม

โดยทั่วไปแล้ว นักแสดงจะแต่งหน้าเอง ยกเว้นในกรณีที่มีการออกแบบที่ซับซ้อนกว่า ซึ่งอาจมีช่างแต่งหน้าหรือนักแสดงคนอื่นๆ ช่วย ก่อนการแต่งหน้า จะต้องทำความสะอาดใบหน้า และใช้ผ้าสีดำกว้างสองนิ้วพันรอบศีรษะให้แน่นเพื่อรวบผม (“การรวบผม” หรือที่รู้จักในภาษาแต้จิ๋วว่า “ผ้าพันศีรษะ”) เพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อใบหน้าเรียบเนียน สำหรับตัวละครนักรบ การแต่งหน้าจะทาลงบนใบหน้าโดยตรง (“การลงสีร่างโครงหน้า”) ในขณะที่ตัวละครพลเรือน จะใช้มือถูสีพื้นฐานให้ทั่วใบหน้าก่อน จากนั้นจึงลงสีคิ้ว เบ้าตา โครงจมูก มุมปาก และแก้ม ตามด้วยเส้นบนใบหน้า ลำดับการลงสีก็กำหนดไว้เช่นกัน คือ สีดำก่อน สีขาว และสีอื่นๆ ในที่สุด เนื่องจากนักแสดงเอ็งกอรับบทเป็นโจรแห่งภูเขาเหลียงซาน ตัวละครหลายตัวจึงไว้หนวดเคราเต็มเพื่อแสดงถึงภาพลักษณ์ของวีรบุรุษผู้แข็งแกร่ง โดยมีทรงหนวดเคราเฉพาะสำหรับตัวละครแต่ละตัว เช่น ลู่จื้อเซิ่นใช้ “หนวดเคราดัด” นักแสดงบางคนอาจเปลือยท่อนบนและวาดลวดลายลงบนร่างกายส่วนบนโดยตรง ส่วนบทบาทของผู้หญิงในคณะละครนั้น ตามธรรมเนียมแล้วมักจะแสดงโดยผู้ชาย 

### เครื่องแต่งกาย

; เครื่องประดับศีรษะ

* หมวกกุยโถว หรือที่เรียกว่า "หมวกนายพล" เป็นหมวกที่นายพลทหารสวมใส่
* หมวกหลัว  สำหรับตัวละครทั่วไป
* หมวกฟาง สำหรับตัวละครที่สำคัญ
* ผ้าคลุมศีรษะ ใช้คลุมศีรษะ

; การแต่งกาย

* เสื้อคลุมของตัวแสดงนำ สวมใส่โดยตัวละครที่รับบทบาทนักรบ
* เสื้อตัวใหญ่ สวมใส่โดยฉีเฉียน
* ชุดเกราะ ที่นายพลทหารสวมใส่
* รองเท้า: นักแสดงในยุคแรกสวม รองเท้าแตะฟาง ปัจจุบันนิยมสวม รองเท้าพื้นฟาง นักแสดงหญิงสวมรองเท้าปักลาย  ส่วนประเทศไทยนิยมรองเท้าหู้มส้น

### อุปกรณ์สำหรับการแสดง

* ไม้เอ็งกอ เป็นไม้สั้น เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 25 มม. บางกว่าสำหรับนักแสดงหญิง ความยาวแตกต่างกันไปตั้งแต่ 35 ถึง 58 ซม. ขึ้นอยู่กับรูปแบบ โดยทั่วไปจะเป็นสีดำและสีแดง ตกแต่งด้วยลวดลายไทจิที่ปลายทั้งสองข้าง  
* กลองเล็ก เป็นกลองทรงกระบอกสั้น มีหูจับ เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 15 เซนติเมตร ทาสีแดง เขียว และดำ พร้อมไม้ตีกลองยาว 30 เซนติเมตร ผูกริบบิ้นหลากสี
* งูจำลอง ยาว 150 เซนติเมตร ที่ฉีเฉียนใช้
* ธงคำสั่ง ซึ่งโดยปกติจะมีรูปสามเหลี่ยม ถือโดย กงซุนเซิง
* พัดมือ ใช้ในการแสดงหลังเวทีโดยตัวละครผู้สูงอายุ

### เสียง
เสียงของเอ็งกอนั้น ประกอบด้วยจังหวะเท่านั้น ไม่มีทำนอง ประเภทต่างๆ สอดคล้องกับจังหวะฆ้องและกลองที่แตกต่างกัน 

### เครื่อง
เครื่องที่ทีมตีกลองใช้:

* กลองจีน เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 60 เซนติเมตร โครงทำจากไม้ หนังกลองทำจากหนังวัว โดยปกติมือกลองจะเป็นซ่งเจียงหรือหลินฉง
* กลองขนาดกลาง เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 50 เซนติเมตร คล้ายกับกลองเบส มีสายรัดติดกับตัวผู้ตีกลอง
* ฉินจ่าย ฆ้องทองแดงอันเป็นเอกลักษณ์ของคณะเฉาซาน
* ฆ้องใหญ่ หรือที่ชาวเฉาซานเรียกว่า "ฆ้องสะดือ"
* ฉาบ หรือ เรียกอีกอย่างว่า "ฉาบขนาดเล็ก"
* ฆ้องเมฆ เหมือนกับ ฆ้องพระจันทร์
* นาโอโบ หรือเรียกอีกอย่างว่า "ฉาบน้ำ"
* แตรหอยสังข์ แตรที่ทำจากเปลือกหอย
* เขาวัว ทำให้เกิดเสียงดัง 

### การเคลื่อนไหว
การละเล่นเอ็งกอ ประกอบด้วยรูปแบบการเคลื่อนไหว การใช้เท้า เทคนิคการใช้ร่างกาย เทคนิคการใช้มือ เทคนิคการใช้นิ้ว และเทคนิคการใช้สายตา โดยการใช้เท้าเป็นสิ่งสำคัญที่สุดเพราะเป็นตัวขับเคลื่อนเทคนิคอื่นๆ ทั้งหมด 

## การแสดงในประเทศไทย

## อ้างอิง


หมวดหมู่:ศิลปะการแสดงจีน