ออกซิเจน

**ออกซิเจน** () เป็นธาตุในตารางธาตุที่มีสัญลักษณ์ **O** และเลขอะตอม 8 ธาตุนี้พบมาก ทั้งบนโลกและทั่วทั้งจักรวาล โมเลกุลออกซิเจน (O2 หรือที่มักเรียกว่า *free oxygen*) บนโลกมีความไม่เสถียรทางเทอร์โมไดนามิกส์จึงเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันกับธาตุอื่น ๆ ได้ง่าย ออกซิเจนเกิดขึ้นครั้งแรกในโลกจากการสังเคราะห์ด้วยแสงของแบคทีเรียและพืช

## ประวัติ
### การทดลองในยุคแรก
ในช่วงปลายศตวรรษที่ 17 โรเบิร์ต บอยล์ ได้พิสูจน์ว่าออกซิเจนเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการเผาไหม้ โดยนักเคมีชาวอังกฤษ จอห์น มาร์โยว์ (1541–1679) ได้ปรับปรุงการทดลองนี้โดยผลการทดลองพบว่า ไฟต้องการอากาศเพียงบางส่วนเท่านั้น ซึ่งเรียกว่า ไนโตรออเรียส ()ซึ่งในการทดลองหนึ่ง เขาพบว่าออกซิเจนแทรกเข้าไปในภาชนะปิดบนน้ำ ที่มีหนูและเทียนไขอยู่ในภาชนะดังกล่าว ทำให้ระดับน้ำสูงขึ้น และแทนที่ 1 ใน 4 ของปริมาตรอากาศก่อนดับเทียน ซึ่งจากการทดลองดังกล่าว สันนิษฐานได้ว่า ไนโตรออเรียสถูกใช้ในกระบวนการหายใจ และการเผาไหม้ 

มาร์โยว์พบว่า น้ำหนักของพลวงจะเพิ่มขึ้นเมื่อให้ความร้อน และอนุมานได้ว่า ไนโตรออเรียสต้องการรวมตัวกับสารดังกล่าวซึ่งเขาคิดว่า ปอดสามารถแยกไนโตรออเรียสจากอากาศ และเข้าสู่เลือด อีกทั้งมีผลต่อความอบอุ่นของสัตว์และการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อ โดยเป็นผลจากปฏิกิริยาของไนโตรออเรียสกับสารบางชนิดในร่างกาย ซึ่งรายงานการทดลองเหล่านี้ และแนวคิดดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1668 เรื่อง "แทรคทาทุส ดูโอ" () ในหนังสือ "ดี เรสไพราติโอน" ()

## แหล่งกำเนิด
ออกซิเจน เป็นส่วนประกอบที่สำคัญและมีปริมาณเป็นอันดับ 2 ในส่วนประกอบของบรรยากาศโลกคือมีประมาณ 20.947% โดยปริมาตร

## สารประกอบออกซิเจน
เนื่องด้วยค่าอิเล็กโตรเนกาติวิตี ของออกซิเจน จะเกิดพันธะเคมี กับธาตุอื่น ๆ ได้เกือบหมด (และนี่คือจุดเริ่มต้นของคำจำกัดความว่า ออกซิเดชัน) มีเพียงแก๊สมีสกุลเท่านั้นที่หนีรอดจากปฏิกิริยาออกซิเดชันไปได้ และออกไซด์ที่มีชื่อเสียงที่สุดก็คือ ไดไฮโดรเจนโมโนออกไซด์ หรือ น้ำ (H2O)

สารประกอบออกซิเจนกับธาตุต่างๆ
* น้ำ (Water-H2O)
* ไฮโดรเจนเพอร์ออกไซด์ (hydrogen peroxide-H2O2)
* สนิม (iron oxide-Fe2O3)
* คาร์บอนไดออกไซด์ (carbon dioxide-CO2),
* แอลกอฮอล์ (alcohol-R-OH),
* อัลดีไฮด์ (aldehyde-R-CHO),
* กรดคาร์บอกซิลิก (carboxylic acid-R-COOH).
* ซิลิเกต (SI1O1)
* คลอเรต (chlorate-ClO3−),
* เปอร์คลอเรต (perchlorate-ClO4−),
* โครเมต (chromate-CrO42−),
* ไดโครเมต (dichromate-Cr2O72−),
* เปอร์แมงกาเนต (permanganate-MnO4−), and
* ไนเตรต (nitrate-NO3−) เป็นออกซิไดซิ่งเอเจนต์อย่างแรง 
* โอโซน (Ozone-O3) เกิดขึ้นโดยการปลดปล่อยไฟฟ้าสถิตที่อยู่ในโมเลกุลของออกซิเจน 2 โมเลกุลของออกซิเจน (O2) 2 ซึ่งพบในส่วนประกอบย่อยของออกซิเจนเหลว
* อีพอกไซด์ (Epoxide) เป็น อีเทอร์ ซึ่งออกซิเจนอะตอมเป็นส่วนหนึ่งของวงแหวน 3 อะตอม
* สารคอปเปอร์ซัลเฟต (CUSO4)

## การใช้

### ทางการแพทย์
ใช้ทางการแพทย์เมื่อผู้ป่วยมีออกซิเจนไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิตทำให้ต้องหยิบเครื่องช่วยหายใจมาช่วยผู้ป่วย

## ดูเพิ่ม
* การทดสอบของวิงเคลอร์เพื่อหาออกซิเจนที่ละลายในน้ำ เป็นคำแนะนำเกี่ยวกับวิธีการตรวจสอบปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำจืด
* การเผาไหม้
* ออกซิเดชัน
* ความหายนะของออกซิเจนในทางธรณีวิทยา
* พืชออกซิเจน
* เครื่องตรวจจับออกซิเจน
* สารประกอบออกซิเจน
* เนบิวเลียม
* การสูญเสียออกซิเจนในระบบนิเวศของน้ำ
* ชั้นโอโซน

## อ้างอิง

* Los Alamos National Laboratory - Oxygen 
* Nist atomic spectra database
* Nuclides and Isotopes Fourteenth Edition : Chart of the Nuclides, General Electric Company, 1989

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Priestley Society, Dedicated to Joseph Priestley the man who discovered oxygen
* Joseph Priestley Information Website, about the man who discovered oxygen 
* Los Alamos National Laboratory - Oxygen 
* WebElements.com - Oxygen
* It's Elemental - Oxygen
* Oxygen Toxicity
* Oxygen (O2) Properties, Uses, Applications
* Computational Chemistry Wiki 

หมวดหมู่:ตัวออกซิไดซ์

ออกซิเจน
หมวดหมู่:อโลหะ
หมวดหมู่:น้ำ
หมวดหมู่:แคลโคเจน
หมวดหมู่:สารเคมีสำหรับเวชศาสตร์ฉุกเฉิน