วงศ์นกปักษาสวรรค์

**นกปักษาสวรรค์** หรือ **นกการเวก** หรือ **นกวายุภักษ์** ()  เป็นวงศ์ของนกเกาะคอนวงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวงศ์ว่า Paradisaeidae

เป็นนกที่มีสีสันสวยงามมาก โดยเฉพาะในตัวผู้จะมีขนตามตัวสีสันฉูดฉาดสวยงาม ขนหางเหยียดยาวเป็นเส้นโค้งอ่อนช้อย หรือม้วนเป็นรูปร่างแตกต่างกันออกไปแล้วแต่ชนิด จุดมุ่งหมายเพื่อดึงดูดตัวเมียที่มีความงามด้อยกว่า หรือบางกรณีก็เกิดพึงพอใจในตัวเมียต่างชนิดให้เข้ามาผสมพันธุ์ด้วย ขณะที่ตัวผู้บางชนิดจะเต้นไปบนพื้นดินเพื่อเกี้ยวพาราสีตัวเมีย นกปักษาสวรรค์กินลูกไม้ หรือแมลงบริเวณแหล่งอาศัยเป็นอาหาร

นกปักษาสวรรค์ไม่ได้เป็นนกที่อยู่รวมกันเป็นฝูง หากแต่มักจะอยู่ตามลำพังตัวเดียว แต่ตัวผู้ทุกชนิดจะสนใจแต่เรื่องหาคู่ โดยจะเกี้ยวพาราสีตัวเมียเสมอ ๆ ตัวผู้จะมีพฤติกรรมผสมพันธุ์กับตัวเมียตัวเดิมตลอดช่วงของการเกี้ยวพาราสี หรือจะผสมพันธุ์กับตัวเมียหลายตัว หรืออาจจะเป็นตัวเมียตัวเดิมซ้ำแล้วซ้ำอีกในช่วงเวลาหลายวันหรือหลายสัปดาห์ ขณะที่ตัวเมียจะไม่มีปัญหา เนื่องจากตัวเมียจะเป็นฝ่ายที่เลือกตัวผู้จากลีลาการเต้นเกี้ยวพาราสี โดยจะใช้เวลาหลายชั่วโมงในแต่ละวันเพื่อมองเฟ้นหาตัวผู้ที่เหมาะสม ซึ่งถือเป็นการคัดเลือกทางเพศที่มีมาตั้งแต่อดีต อีกทั้งยังมีการผสมข้ามสายพันธุ์จนได้เป็นนกพันทางอีกด้วย 

นกปักษาสวรรค์ กระจายพันธุ์อยู่ในป่าดิบชื้นของนิวกินี, หมู่เกาะโมลุกกะในอินโดนีเซีย และบางส่วนของออสเตรเลีย แบ่งออกได้เป็น 15 สกุล ประมาณ 42 ชนิด โดยกว่าครึ่งอยู่ในนิวกินี )

การศึกษาของนักวิทยาศาสตร์พบว่านกปักษาสวรรค์มีวิวัฒนาการเป็นของตัวเองมานานกว่า 24 ล้านปี จนมีความหลากหลายและความงามอย่างในปัจจุบัน วิวัฒนาการดังกล่าวเป็นการเดินทางทางชีววิทยาอันยาวนานกว่าจะแยกออกจากนกในวงศ์ใกล้เคียงกันที่สุด คือ อีกา (Corvidae) ซึ่งเป็นนกที่รู้จักเป็นอย่างดีว่าไม่สวย

ในอดีต ขนของนกปักษาสวรรค์ถือเป็นเครื่องบรรณาการหรือสินค้ามีค่ามานานกว่า 2,000 ปี ขนนกใช้แทนเงินได้ การล่าจึงเกิดขึ้นอาจนับตั้งแต่การเริ่มมีการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ในถิ่นที่อยู่ของนกในวงศ์นี้ และได้กลายมาเป็นที่ต้องการของนักสะสมชาวยุโรป ภายหลังนกปักษาสวรรค์ตัวแรกเดินทางจากดินแดนหมู่เกาะมหาสมุทรแปซิฟิกไปพร้อมกับกองเรือของเฟอร์ดินันท์ แมกเจลเลน และเทียบท่าสเปนเมื่อปี ค.ศ. 1522 มีซากนกปักษาสวรรค์ที่ได้รับมอบเป็นบรรณาการกลับไปด้วย เมื่อชาวพื้นเมืองจับนกได้มักตัดขาทิ้ง ขณะนั้นชาวยุโรปยังไม่มีใครเคยเห็นนกปักษาสวรรค์ที่มีชีวิต จึงเล่าลือกันว่านกชนิดนี้ไม่มีขา คงต้องบินลงมาจากสวรรค์ อันเป็นที่มาของชื่อเรียกสามัญ

ในยุคที่ตลาดค้านกปักษาสวรรค์เฟื่องฟู เพราะความต้องการขนของนกปักษาสวรรค์มาประดับตกแต่งหมวกสตรีชาวยุโรป ตั้งแต่ช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 ที่นิวกินีมียอดส่งออกนกชนิดนี้ถึงปีละ 80,000 ตัวต่อปี จนท้ายที่สุดมีกระแสอนุรักษ์ก็เกิดขึ้น มีการออกมาต่อต้านของสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ รวมทั้งอีกหลายประเทศในยุโรปห้ามซื้อขาย

ต่อมามีการออกกฎหมายห้ามล่า เมื่อจักรวรรดิอังกฤษเป็นเจ้าอาณานิคมของนิวกินีในปี ค.ศ. 1908 ปัจจุบันรัฐบาลนิวกินีเองก็ได้ออกกฎหมายห้ามล่า ห้ามนำนกออกจากเกาะยกเว้นเพื่อการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ หรือเพื่อการเฉลิมฉลองในพิธีกรรมของชาวพื้นเมืองเท่านั้นและนกปักษาสวรรค์ยังได้ปรากฏบนมุมธงชาตินิวกินีและตราแผ่นดินของนิวกินีด้วย

## การจำแนก
แบ่งออกได้เป็น 15 สกุล 45 ชนิด

**สกุล**: *[[Lycocorax]]*
:*Halmahera paradise-crow (*Lycocorax pyrrhopterus*)
:*Obi paradise-crow (*Lycocorax obiensis*)

**สกุล**: *[[Manucodia]]*
:* Glossy-mantled manucode, *Manucodia ater*
:* Jobi manucode, *Manucodia jobiensis*
:* Crinkle-collared manucode, *Manucodia chalybatus*
:* Curl-crested manucode, *Manucodia comrii*

**สกุล**: *Phonygammus*
:* Trumpet manucode, *Phonygammus keraudrenii*

**สกุล**: *[[Paradigalla]]*
:* Long-tailed paradigalla, *Paradigalla carunculata*
:* Short-tailed paradigalla, *Paradigalla brevicauda*

**สกุล**: *[[Astrapia]]*
:* Arfak astrapia, *Astrapia nigra*
:* Splendid astrapia, *Astrapia splendidissima*
:* Ribbon-tailed astrapia, *Astrapia mayeri*
:* Stephanie's astrapia, *Astrapia stephaniae*
:* Huon astrapia, *Astrapia rothschildi*

**สกุล**: *[[Parotia]]*
:* Western parotia, *Parotia sefilata*
:* Carola's parotia, *Parotia carolae*
:* Bronze parotia, *Parotia berlepschi*
:* Lawes's parotia, *Parotia lawesii*
:* Eastern parotia, *Parotia helenae* (ยังเป็นที่ถกเถียง)
:* Wahnes's parotia, *Parotia wahnesi*

**สกุล**: *Pteridophora*
:* King of Saxony bird-of-paradise, *Pteridophora alberti*

**สกุล**: *[[Lophorina]]*
:* Superb bird-of-paradise, *Lophorina superba*
:* Vogelkop superb bird-of-paradise, *Lophorina niedda*
:* Lesser superb bird-of-paradise, *Lophorina minor* (ยังเป็นที่ถกเถียง)

**สกุล**: *[[Ptiloris]]*
::* Magnificent riflebird, *Ptiloris magnificus*
::* Growling riflebird, *Ptiloris intercedens*
::* Paradise riflebird, *Ptiloris paradiseus*
::* Victoria's riflebird, *Ptiloris victoriae*

**สกุล**: *[[Epimachus]]*
:* Black sicklebill, *Epimachus fastosus*
:* Brown sicklebill, *Epimachus meyeri*

**สกุล**: *[[Drepanornis]]*
:* Black-billed sicklebill, *Drepanornis albertisi*
:* Pale-billed sicklebill, *Drepanornis bruijnii*

**สกุล**: *[[Cicinnurus]]*
::* Magnificent bird-of-paradise, *Cicinurrus magnificus*
::* Wilson's bird-of-paradise, *Cicinnurus respublica*
::* King bird-of-paradise, *Cicinnurus regius*

**สกุล**: *Semioptera*
:* Standardwing bird-of-paradise, *Semioptera wallacii*

**สกุล**: *Seleucidis*
:* Twelve-wired bird-of-paradise, *Seleucidis melanoleucus*

**สกุล**: *[[Paradisaea]]*
::* นกปักษาสวรรค์เล็ก, *Paradisaea minor*
::* นกปักษาสวรรค์ใหญ่, *Paradisaea apoda*
::* นกปักษาสวรรค์เรจจินา, *Paradisaea raggiana*
::* นกปักษาสวรรค์โกลดี, *Paradisaea decora*
::* นกปักษาสวรรค์แดง, *Paradisaea rubra*
::* นกปักษาสวรรค์จักรพรรดิ, *Paradisaea guilielmi*
:**สกุล**: *Paradisornis*
::* นกปักษาสวรรค์น้ำเงิน, *Paradisornis rudolphi*

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Streaming video of a few birds of paradise's courtship display  from Metacafe

หมวดหมู่:นกแบ่งตามวงศ์
หมวดหมู่:นกเกาะคอน
หมวดหมู่:วงศ์นกปักษาสวรรค์