กลวิธีวัจนลีลา

**กลวิธีวัจนลีลา** () หรือ **ภาพพจน์** คือ ถ้อยคำที่เป็นสำนวนโวหารทำให้นึกถึงความหมาย มโนภาพ หรือเห็นเป็นภาพที่นอกเหนือจากสิ่งที่เขียนลงไป หรือถ้อยคำที่เรียบเรียงอย่างมีชั้นเชิงเป็นโวหาร มีเจตนาให้มีประสิทธิผลต่อความคิด ความเข้าใจ ให้จินตนาการและถ่ายทอดอารมณ์ได้อย่างกว้างขวางลึกซึ้งกว่าการบอกเล่าที่ตรงไปตรงมา

## ประเภท

### ภาพพจน์

* อุปมา (simile)
* อุปมานิทัศน์ (allegory) : การยกเรื่องราวขึ้นอุปมาเพื่ออธิบายคุณลักษณะสำคัญของสิ่งนั้น ๆ
* การสัมผัสอักษร (alliteration) : การสัมผัสพยัญชนะที่มีพยัญชนะต้นตัวเดียวกันหรือเสียงพ้องกัน เช่น จำใจจำจากเจ้า จำจร (ลิลิตตะเลงพ่าย)
* การอ้างถึง / ปฏิรูปพจน์ (allusion) : การอ้างถึงผลงานอื่นทางอ้อม
* การถามประชุมชน (anacoenosis) : การตั้งคำถามต่อที่ประชุมชน มักเป็นเรื่องที่ทั้งผู้พูดและผู้ฟังสนใจอย่างเดียวกัน
* การเล่นคำซ้ำ (antanaclasis) : เป็นการเล่นคำประเภท โดยการซ้ำคำโดยให้ความรู้สึกที่แตกต่างกันสองความรู้สึก
* การแทนประเภทคำ (anthimeria) : การแทนที่คำประเภทหนึ่งด้วยคำประเภทหนึ่ง เช่น จากคำนามเป็นคำกริยา
* มานุษยรูปนิยม (anthropomorphism) : การใช้สิ่งที่มิใช่ของมนุษย์มาพรรณารูปลักษณ์ของมนุษย์ เช่น ใช้สัตว์ หรือใช้เทพ *(ดู [[สัตวรูปนิยม]] ประกอบ)*
* ปฏิไวยากรณ์ (antimetabole) : การซ้ำคำที่เป็นประโยคต่อเนื่องกัน แต่มีการสลับตำแหน่งไวยากรณฺ์
* ปฏิวลี (antiphrasis) : การใช้คำให้มีความหมายแตกต่างไปจากความหมายปรกติของคำนั้น มักเป็นไปในเชิงเสียดสีล้อเลียน
* สมญานาม (antonomasia) : การแทนที่คำหรือวลีด้วยชื่ออันเป็นที่รู้จักหรือมีความหมายในทางกลับกัน
* คำพังเพย (aphorism) : การใช้คำกะทัดรัดซึ่งมีความหมายเกี่ยวกับข้อเท็จจริง ความคิดเห็น หรืออุดมคติ, ภาษิต (adage) ก็เรียก
* อติพจน์ (hyperbole)
* อวพจน์ (meiosis, understatement)
* อุปลักษณ์ (metaphor)
* สัมพจนัย (synecdoche)
* ปฏิพากย์ (paradox) / ปฏิพจน์ (oxymoron)
* บุคคลวัต / บุคลาธิษฐาน (personification)
* นามนัย (metonymy)

### การเล่นคำ
()
* สัทพจน์ (onomatopoeia)

## เชิงอรรถ

## อ้างอิง

* ราชบัณฑิตยสถาน. (2551, 7 กุมภาพันธ์). *พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542.* [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: . (เข้าถึงเมื่อ: 19 มีนาคม 2552).
* อาริสโตเติล, *The Art of Rhetoric*, (Translated by J. H. Freese), Loeb Classical Library.
* Baldwin, Charles Sears, *Ancient Rhetoric and Poetic: Interpreted from Representative Works*, Peter Smith, Gloucester, 1959 (reprint).
* *Rhetorica ad Herennium*, (Translated by Henry Caplan) Loeb Classical Library, Harvard University Press, 1954.
* Corbett, Edward P.J., *Classical Rhetoric for the Modern Student* Oxford University Press, New York, 1971.
* Kennedy, George, *Art of Persuasion in Greece*. Princeton Univ Press, 1969 (4th printing).
* Lanham, Richard A., *A Handlist of Rhetorical Terms*, Berkeley, University of California Press, 1991.
* Mackin, John H. *Classical Rhetoric for Modern Discourse*, Free Press, New York, 1969.
* Quintilian. *Institutio oratoria*, (In five volumes, trans. Donald A. Russell) Loeb Classical Library, 2002.
* *[http://www.jstor.org/pss/4188925 The Use of Figures of Speech in Print Ad Headlines]*, by James H. Leigh © 1994 M.E. Sharpe, Inc..
* PAUL DREW and ELIZABETH HOLT *[http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=28439 Figures of speech: Figurative expressions and the management of topic transition in conversation] * Language in Society (1998), 27:495-522 Cambridge doi:10.1017/S0047404598004035 University Press

## แหล่งข้อมูลอื่น
* A Glossary of Rhetorical Terms with Examples from the University of Kentucky
* A Guide to Rhetorical Ideas from Silva Rhetoricae
* Figures of Speech from Paul Niquette
* Figures of Speech  from Silva Rhetoricae
* It Figures - Figures of Speech from Jay Heinrichs
* Stylistic Devices on English Grammar Online from Lingo4you GbR
* Introducing Philosophy 21: Rhetoric  from Paul Newall (2005)

หมวดหมู่:ภาพพจน์
หมวดหมู่:วาทศิลป์