พระวิสุทธิกษัตรีย์

**พระวิสุทธิกษัตรีย์** หรือคำให้การชาวกรุงเก่าออกพระนามว่า**พระบรมเทวี**  มีพระนามเดิมว่า **สมเด็จพระเจ้าลูกเธอพระสวัสดิราชธิดา** เป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ประสูติแต่พระสุริโยทัย ภายหลังได้รับการสถาปนาเป็นพระอัครมเหสีในสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช และเป็นพระราชชนนีในพระสุพรรณกัลยา สมเด็จพระนเรศวรมหาราช และสมเด็จพระเอกาทศรถ

## พระราชประวัติ
### พระชนม์ชีพช่วงต้น
พระวิสุทธิกษัตรีย์  มีพระนามเดิมว่า *สมเด็จพระเจ้าลูกเธอพระสวัสดิราชธิดา* เป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ประสูติแต่พระสุริโยทัย มีพระเชษฐา พระอนุชา และพระขนิษฐาร่วมพระราชชนกชนนีคือ พระราเมศวร สมเด็จพระมหินทราธิราช พระบรมดิลก และพระเทพกษัตรีย์

*[[พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม)]]* ระบุว่าหลังสมเด็จพระมหาจักรพรรดิเสวยราชย์จากความช่วยเหลือจากขุนพิเรนทรเทพ ขุนอินทรเทพ หมื่นราชเสน่หา และหลวงศรียศบ้านลานตากฟ้า จึงทรงปรึกษาพระธรรมนูญหอหลวงเพื่อพระราชทานบำเหน็จรางวัล และมีพระราชดำรัสว่าจะพระราชทานสมเด็จพระเจ้าลูกเธอพระสวัสดิราชธิดาแก่ขุนพิเรนทรเทพ แล้วจึงถวายพระนามให้ใหม่ว่า *วิสุทธิกษัตรีย์* เป็นตำแหน่งพระอัครมเหสีเมืองพิษณุโลก พร้อมพระราชทานเครื่องราชูปโภค ศักดิฝ่ายทหารพลเรือน เรือชัยพื้นดำแดงคู่หนึ่ง และเครื่องราชกกุธภัณฑ์

ขณะที่ *[[คำให้การชาวกรุงเก่า]]* ระบุว่าสมเด็จพระมหาธรรมราชามีพระนามาภิไธยเดิมว่าพระไชย เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ประสูติแต่พระมหาเทวี ต่อมาโปรดให้ไปครองเมืองพิษณุโลก มีพระอัครมเหสีชื่อ *พระบรมเทวี* และประสูติกาลพระราชบุตรสามพระองค์คือ พระสุพรรณกัลยา สมเด็จพระนเรศวรมหาราช และสมเด็จพระเอกาทศรถ

*พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับเยเรเมียส ฟาน ฟลีต* ระบุว่าพระองค์กับพระราชสวามีคือออกญาพิษณุโลก มิใคร่จะลงรอยกัน เคยถูกพระราชสวามีตีพระเศียรจนพระโลหิตไหล พระวิสุทธิกษัตรีย์ทรงใช้ผ้าซับพระพักตร์เช็ดพระโลหิตใส่ถ้วยทองพร้อมหนังสือฟ้องร้องนำส่งจากพิษณุโลกไปยังพระราชบิดาในกรุงศรีอยุธยา เมื่อสมเด็จพระมหาจักรพรรดิทราบความดังนั้นก็ทรงกริ้วมาก มีรับสั่งให้ทหารพร้อมอาวุธขึ้นไปพิษณุโลกหวังประหารพระชามาดา ออกญาพิษณุโลกจึงหนีราชภัยไปหงสาวดี เมื่อพบพระเจ้าหงสาวดีจึงกราบทูลว่าสมเด็จพระมหาจักรพรรดิมีช้างเผือกเจ็ดเชือก หลายตัวเกิดแถบชายแดนหงสาวดี พระเจ้าหงสาวดีจึงมีสิทธิในช้างเผือก จึงก่อให้เกิดสงครามช้างเผือก

### สงครามช้างเผือก
*[[พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม)]]* ระบุว่าหลังการเสวยราชย์ครั้งที่สองของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ เวลานั้นพระวิสุทธิกษัตรีย์ยังประทับอยู่ที่เมืองพิษณุโลกร่วมกับสมเด็จพระเอกาทศรถ สมเด็จพระมหินทราธิราชเกรงว่าพระภคินีและพระราชนัดดาจะเป็นอันตราย เพราะทรงพิจารณาแล้วว่าสมเด็จพระมหาธรรมราชาเอาใจออกหากเข้าฝ่ายหงสาวดี สมเด็จพระมหาจักรพรรดิและสมเด็จพระมหินทราธิราชจึงไปชิงตัวพระวิสุทธิกษัตรีย์และสมเด็จพระเอกาทศรถเสด็จลงมา ณ กรุงอโยธยา ครั้นสมเด็จพระมหาธรรมราชาทรงทราบข่าวจึงทูลฟ้องพระเจ้าบุเรงนอง พระเจ้าบุเรงนองจึงยกทัพใหญ่ไปตีกรุงอโยธยา สามารถปิดล้อมกรุงอโยธยาไว้ได้ แต่ตีพระนครแต่ไม่สำเร็จ ระหว่างนั้นสมเด็จพระมหาจักรพรรดิประชวรได้ 25 วันก็เสด็จสวรรคต

## ในวัฒนธรรมร่วมสมัย
พระวิสุทธิกษัตรีย์เป็นตัวละครในภาพยนตร์และละครโทรทัศน์ ดังนี้
* ละครโทรทัศน์เรื่อง *สมเด็จพระนเรศวรมหาราช* รับบทโดย นันทวัน เมฆใหญ่ เมื่อปี พ.ศ. 2530 
* ละครโทรทัศน์เรื่อง *สมเด็จพระสุริโยทัย* รับบทโดย ชุดาภา จันทเขตต์ เมื่อปี พ.ศ. 2535 
* ภาพยนตร์เรื่อง *[[สุริโยไท]]* รับบทโดย พิมลรัตน์ พิศลยบุตร เมื่อปี พ.ศ. 2544 
* ละครโทรทัศน์เรื่อง *[[กษัตริยา]]* และ *[[มหาราชกู้แผ่นดิน]]* รับบทโดย ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี เมื่อปี พ.ศ. 2546
* ภาพยนตร์เรื่อง *สุพรรณกัลยา* รับบทโดย กาญจนา จินดาวัฒน์ เมื่อปี พ.ศ. 2547
* ภาพยนตร์เรื่อง *[[ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช]]* รับบทโดย ปวีณา ชารีฟสกุล เมื่อปี พ.ศ. 2550
* ละครโทรทัศน์เรื่อง *พระมารดา 3 มหาราชไทย* รับบทโดย สรวงสุดา ลาวัณย์ประเสริฐ เมื่อปี พ.ศ. 2553
* ละครโทรทัศน์เรื่อง *[[ขุนศึก (บันเทิงคดี)]]* รับบทโดย พิศมัย วิไลศักดิ์ เมื่อปี พ.ศ. 2555
* ภาพยนตร์เรื่อง *อิทธิปาฏิหาริย์หลวงพ่อทวด* รับบทโดย สุชาดา ชนะสิทธิ์ เมื่อปี พ.ศ. 2555
* ละครโทรทัศน์เรื่อง *[[ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เดอะซีรีส์]]* รับบทโดย ศิรประภา สุขดำรงค์ เมื่อปี พ.ศ. 2560
* ละครโทรทัศน์เรื่อง *[[จอมใจอโยธยา]]* รับบทโดย ปวีณา ชารีฟสกุล เมื่อ พ.ศ. 2568
* ละครโทรทัศน์เรื่อง *หงสาวดี* รับบทโดย พิยดา จุฑารัตนกุล เมื่อ พ.ศ. 2569

## พงศาวลี





## อ้างอิง
; เชิงอรรถ 

; บรรณานุกรม 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:พระอัครมเหสีกรุงศรีอยุธยา
หมวดหมู่:ราชวงศ์สุพรรณภูมิ
หมวดหมู่:ราชวงศ์สุโขทัย
หมวดหมู่:พระราชบุตรในสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ
หมวดหมู่:พระราชธิดาในพระมหากษัตริย์ไทย
หมวดหมู่:เจ้าหญิงกรุงศรีอยุธยา