การกู้ชื่อเสียง (สหภาพโซเวียต)

[thumb|right|300px|หนังสือรับรองการกู้ชื่อเสียง ซึ่งระบุว่า: "...และคดีได้ถูกยุติลงเนื่องจากไม่มี[Corpus delicti|พยานหลักฐานว่ามีการกระทำผิดเกิดขึ้น... ได้รับการกู้ชื่อเสียงหลังมรณะกรรม"]]
**การกู้ชื่อเสียง** ( *เรียอาบีลีตาซียา*) เป็นคำที่ใช้ในบริบทของอดีตสหภาพโซเวียตและรัฐหลังสหภาพโซเวียต นับตั้งแต่โจเซฟ สตาลินถึงแก่อสัญกรรมใน ค.ศ. 1953 รัฐบาลได้ดำเนินการฟื้นฟูทางการเมืองและสังคม หรือการฟื้นฟูทางการเมืองแก่บุคคลที่ถูกปราบปรามและถูกดำเนินคดีอาญาโดยไม่มีมูลความจริง รัฐบาลได้ฟื้นฟูบุคคลดังกล่าวให้กลับสู่สถานะพ้นผิด ในหลายกรณี การกู้ชื่อเสียงมักเกิดขึ้นหลังการเสียชีวิต เนื่องจากเหยื่อหลายพันคนถูกประหารชีวิตหรือเสียชีวิตในค่ายแรงงาน

รัฐบาลยังได้ฟื้นฟูประชากรกลุ่มน้อยหลายกลุ่มที่ได้ย้ายไปอยู่ภายใต้การนำของสตาลิน และอนุญาตให้ประชากรกลุ่มน้อยกลับคืนสู่ดินแดนเดิมของตน และในบางกรณีก็ได้คืนอำนาจปกครองตนเองในภูมิภาคเหล่านั้นด้วย

## ยุคหลังสตาลิน
รัฐบาลได้เริ่มการนิรโทษกรรมหมู่แก่เหยื่อการปราบปรามของสหภาพโซเวียตหลังจากโจเซฟ สตาลินถึงแก่อสัญกรรมใน ค.ศ. 1953 การดำเนินการนี้ไม่ได้หมายความถึงการพ้นผิดใด ๆ ทั้งสิ้น รัฐบาลปล่อยตัวผู้ที่ได้รับการนิรโทษกรรมให้ลี้ภัยภายในประเทศในพื้นที่ห่างไกล โดยไม่มีสิทธิที่จะกลับไปยังถิ่นฐานเดิมของตน

การนิรโทษกรรมใน ค.ศ. 1953 มีผลบังคับใช้กับผู้ที่ถูกตัดสินจำคุกไม่เกินห้าปี และถูกดำเนินคดีในข้อหาที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเมืองตามประมวลกฎหมายอาญาของสหภาพโซเวียต (ตัวอย่างเช่น บุตรของผู้ที่ถูกปราบปรามด้วยเหตุผลทางการเมืองมักถูกดำเนินคดีในฐานะ "กลุ่มต่อต้านสังคม" กล่าวคือ ด้วยเหตุผลเดียวกับโสเภณี) ใน ค.ศ. 1954 รัฐบาลเริ่มปล่อยตัวนักโทษการเมืองจำนวนมากจากค่ายแรงงานกูลัก

ใน ค.ศ. 1956 นีกีตา ครุชชอฟ ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต ได้ประณามลัทธิสตาลินในสุนทรพจน์อันโดดเด่นของเขาเรื่อง "ว่าด้วยลัทธิบูชาบุคคลและผลลัพธ์ของมัน" หลังจากนั้น รัฐบาลได้นำการปล่อยตัวนักโทษการเมืองไปพร้อมกับการกู้ชื่อเสียง ทำให้พวกเขาได้กลับบ้านและทวงคืนชีวิตของตน

กลุ่มชาติพันธุ์ขนาดใหญ่หลายกลุ่มถูกเนรเทศไปยังไซบีเรีย คาซัคสถาน และเอเชียกลางระหว่างการย้ายถิ่นฐาน ซึ่งได้รับการกู้สถานะในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1950 รัฐบาลอนุญาตให้กลุ่มชาติพันธุ์เหล่านี้จำนวนมากกลับสู่บ้านเกิดเดิมและฟื้นฟูเขตปกครองตนเองเดิม แต่ไม่ได้คืนดินแดนให้กับชาวเยอรมันวอลกาและชาวตาตาร์ไครเมีย ชาวตาตาร์ไครเมียได้รับการยกเลิกโทษอาญาใน ค.ศ. 1967 ได้รับอนุญาตให้กลับไปยังไครเมียใน ค.ศ. 1989 และได้รับการกู้สถานะในสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซียใน ค.ศ. 1991

ในกรณีส่วนใหญ่ บุคคลเหล่านี้ได้รับการปล่อยตัวโดยมีวลีว่า "เนื่องจากไม่เป็นเรื่องที่เข้าข่ายความผิดทางอาญา" "ไม่มีพยานหลักฐานว่ามีการกระทำผิด" "อาศัยข้อมูลที่ไม่สามารถเข้าถึงได้ก่อนหน้านี้" "เนื่องจากขาดพยานหลักฐานที่พิสูจน์ความผิดได้" เป็นต้น การกู้ชื่อเสียงหลายครั้งเกิดขึ้นหลังมรณะกรรมเนื่องจากมีผู้ถูกประหารชีวิตโดยรัฐบาลสตาลินหลายพันคนหรือเสียชีวิตในสภาพที่เลวร้ายของค่ายแรงงาน

บุคคลจำนวนมากได้รับเพียงการนิรโทษกรรม แต่ไม่ได้รับการล้างมลทิน (โดยเฉพาะผู้ที่เคยถูกกล่าวหาว่าเป็นสมาชิกฝ่ายค้านสายทรอตสกี)

## เปเรสตรอยคาและรัฐหลังสหภาพโซเวียต
การกู้ชื่อเสียงอีกครั้งเริ่มขึ้นราว ค.ศ. 1986 ด้วยนโยบายเปเรสตรอยคาของสหภาพโซเวียต บุคคลที่ถูกปราบปรามนอกกระบวนการทางกฎหมายได้รับการกู้ชื่อเสียงโดยทันที นอกจากนี้ กระบวนการยุติธรรมทั้งทางพลเรือนและทางทหารของสหภาพโซเวียตยังคงฟื้นฟูเหยื่อการกวาดล้างของสตาลิน (หลังมรณะกรรม) รวมถึงบางคนที่ถูกปราบปรามหลังจากสตาลิน หลังจากการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปลาย ค.ศ. 1991 แนวโน้มนี้ยังคงดำเนินต่อไปในประเทศส่วนใหญ่หลังยุคโซเวียต เลออน ทรอตสกี (ถูกฆาตกรรมใน ค.ศ. 1940) ได้รับการกู้ชื่อเสียงในวันที่ 16 มิถุนายน ค.ศ. 2001 โดยรัสเซีย

ทั้งสหพันธรัฐรัสเซียและยูเครนในปัจจุบัน ได้ประกาศใช้กฎหมาย "ว่าด้วยการฟื้นฟูเหยื่อของการปราบปรามทางการเมือง" ซึ่งเป็นพื้นฐานสำหรับการฟื้นฟูเหยื่ออย่างต่อเนื่องหลังยุคสตาลิน

## อ้างอิง

## หนังสือเพื่มเติม
* Adler, N. *The Gulag Survivor:  Beyond the Soviet System*.  New Brunswick, New Jersey, USA/London: Transaction Publishers, 2002.
* Iakovlev, A. (ed.) *Reabilitatsiia:  politicheskie protsessy 30–50-kh godov*.  Moscow:  Politizdat, 1991.
* 
* Smith, K. *Remembering Stalin’s Victims:  Popular Memory and the End of the USSR*. Ithaca, New York: Cornell University Press, 1996.

หมวดหมู่:กฎหมายรัสเซีย
หมวดหมู่:การปราบปรามทางการเมืองในสหภาพโซเวียต
หมวดหมู่:กฎหมายสหภาพโซเวียต
หมวดหมู่:การล้มล้างอิทธิพลของสตาลิน