open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
อ้ายซินเจว๋หลัว

**อ้ายซินเจว๋หลัว** เป็นราชตระกูลในราชวงศ์ชิงซึ่งมีเชื้อสายแมนจู ราชวงศ์ชิงมีปฐมกษัตริย์คือหนูเอ่อร์ฮาชื่อ หนูเอ่อร์ฮาชื่อแห่งตระกูลอ้ายซินเจว๋หลัวได้สถาปนาราชวงศ์ชิงขึ้นมา ก่อนจะถูกเปลี่ยนชื่อเป็นราชวงศ์ชิงในสมัยของจักรพรรดิหวงไท่จี๋ ราชวงศ์ชิงครองแผ่นดินจีนจนถึงปี พ.ศ. 2454 ก็เกิดการปฏิวัติซินไฮ่ อันเป็นการปฏิวัติเป็นสาธารณรัฐโดยซุน ยัตเซ็น และใน พ.ศ. 2455 จักรพรรดิผู่อี๋ ผู้ซึ่งเป็นจักรพรรดิองค์สุดท้ายของราชวงศ์ชิงและของจีนได้สละราชสมบัติ ถือเป็นจุดสิ้นสุดของราชวงศ์ชิงและการปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ของจักรวรรดิจีนในที่สุด

โดยหลังจากหนูเอ่อร์ฮาชื่อ หรือ จักรพรรดิชิงไท่จู่ องค์ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ชิง ได้ทรงสถาปนาพระองค์เองขึ้นครองราชย์สมบัติก็ทรงได้ตั้งพระบรมราชสกุลของพระองค์เองขึ้นมาใหม่ พระนามว่า "**อ้ายซินเจว๋หลัว**" และตั้งชื่อแผ่นดินที่พระองค์ครอบครองว่า "จักรวรรดิต้าจิน" (ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นจักรวรรดิต้าชิง)

## รากศัพท์

ในภาษาแมนจู "อ้ายซิน" มีความหมายว่า "ทอง" 

## ระเบียงภาพ

ไฟล์:恩格德尔来上尊号图.jpg|กษัตริย์นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ ขณะทรงออกว่าราชการ
ไฟล์:清 佚名 《清太祖天命皇帝朝服像》.jpg|นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ
ไฟล์:Nurhaci image.JPG|นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ
ไฟล์:Nurhaci.jpg|นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ
ไฟล์:Qing-Nurhaci.jpg|นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ
ไฟล์:HenryPuYi.jpeg|จักรพรรดิผู่อี๋
ไฟล์:Prince Zaitao of Qing.jpg|ไจ้เต้า
ไฟล์:Prince Zaitao in the United States of America.jpg|ไจ้เต้ากับผู้ติดตามขณะเยือนสหรัฐอเมริกา
ไฟล์:Prince Gong.JPG|อี้ซิน (เหอซั่วกงจงชินอ๋อง)
ไฟล์:Prince Gong.jpg|อี้ซิน (เหอซั่วกงจงชินอ๋อง)
ไฟล์:Felice Beato (British), born Italy - Prince Kung - Google Art Project.jpg|อี้ซิน (เหอซั่วกงจงชินอ๋อง)
ไฟล์:Prince Zaixun of Qing in USA.jpg|Zaixun (Prince Rui) in the United States
ไฟล์:Prince Zaixun of Qing in USA.JPG|Zaixun (Prince Rui) in the United States
ไฟล์:Prince Zaixun of China in court robe.JPG|Zaixun (Prince Rui)
ไฟล์:Prince Yixuan aged 24.JPG|อี้เซฺวียน (องค์ชายฉุน)
ไฟล์:Emperor Guangxu and Prince Yixuan.jpg|อี้เซฺวียน (องค์ชายฉุน)
ไฟล์:Prince Yixuan and Wife.jpg|อี้เซฺวียน (องค์ชายฉุน) และภรรยา
ไฟล์:Prince Yixuan with Minister Lihongzhang and Shanqing.JPG|Yixuan (Prince Chun) with Li Hongzhang and Shanqing
ไฟล์:Prince Yixuan.jpg|Yixuan (Prince Chun) with his sons Zaixun and Zaifeng
ไฟล์:Yixuan 1888.jpg|อี้เซฺวียน (องค์ชายฉุน)
ไฟล์:Zaizhen（载振）.jpg|Zaizhen (Prince Qing)
ไฟล์:肅親王善耆.jpg|Shanqi (Prince Su)
ไฟล์:Kawashima Yoshiko Fathers.jpg|Shanqi (Prince Su)
ไฟล์:2ndPrinceChun1.jpg|ไจ้เฟิง องค์ชายฉุน
ไฟล์:Bundesarchiv Bild 116-127-010, China, Tsingtau-Prinz Lsun (-).jpg|Zaifeng (Prince Chun)
ไฟล์:爱新觉罗.载沣，清末摄政王，宣统皇帝父，袭封醇亲王.jpg|Zaifeng (Prince Chun)
ไฟล์:2nd Prince Chun's sons and daughters.jpg|Zaifeng (Prince Chun) and his family
ไฟล์:Bundesarchiv Bild 116-127-006, China, Tsingtau-Prinz Lsun (-) mit seinem Gefolge bei deutschen Offizieren.jpg|Zaifeng (Prince Chun) with his escorts and German officers in Qingdao
ไฟล์:PuYi 1909.jpg|Zaifeng (Prince Chun) and his sons, Puyi and Pujie
ไฟล์:Yikuang , 1st Prince Qing.png|Yikuang (Prince Qing)
ไฟล์:Pmyikuang.jpg|Yikuang (Prince Qing)
ไฟล์:Xuantong.jpg|จักรพรรดิผู่อี๋  


## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 

หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์ชิง
จักรพรรดิลิกินิอุส

**วาเลรีอุส ลิกินีอานุส ลิกินิอุส** (; ; ป. ค.ศ. 265 – 325) เป็นจักรพรรดิโรมันใน ค.ศ. 308 ถึง 324

## สมัยต้น
ลิกินิอุสมีกำเนิดจากครอบครัวชาวบ้านจากดาเซีย (Dacia) ได้กลายเป็นเพื่อนสนิทและนายทหารคู่ใจของจักรพรรดิกาเลริอุส ได้เข้าร่วมรบในสงครามเปอร์เซียกับพระองค์ในปี พ.ศ. 840 และลิกินิอุสได้รับการแต่งตั้งในตำแหน่งที่สูงขึ้นเป็นลำดับจนได้เป็นจักรพรรดิร่วมกับกาเลริอุส เมื่อจักรพรรดิกาเลริอุสสิ้นพระชนม์ ลิกินิอุสได้ผนวกกรีกและเธรซเข้าไว้ในอาณาจักรโรมัน และได้เข้าร่วมเป็นพันธมิตรกับจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 1 ปราบแมกซิมินได้ในปี พ.ศ. 856 ซึ่งเป็นผลให้ลิกินิอุสเป็นได้ผู้ครอบครองจักรวรรดิด้านตะวันตกคือโรมันตะวันตกแต่เพียงผู้เดียว

ต่อมาในปี พ.ศ. 857 ลิกินิอุสได้บาดหมางกับคอนสแตนติน และเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ ต้องยอมยกดินแดนยุโรปที่ครอบครองอยู่ให้แก่คอนสแตนติน ยกเว้นเธรซ อีก 10 ปีต่อมาก็ได้เกิดการสู้รบกันอีกครั้งที่เอเดรียนโนเปิล และที่ครีสโสโปลิส ลิกินิอุสเป็นฝ่ายพ่ายแพ้อีก จึงถูกจับจองจำและถูกประหารชีวิตในที่สุด

## อ้างอิง

### ข้อมูล
* 
* Grant, Michael (1993), *The Emperor Constantine*, London. 
* Pears, Edwin. “The Campaign against Paganism A.D. 324.” *The English Historical Review*, Vol. 24, No. 93 (January 1909): 1–17.
* 

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 260
หมวดหมู่:จักรพรรดิโรมัน
หมากรุก

thumb|ชุดหมากรุกสากลสำหรับผู้เล่น 3 คน
**หมากรุก** เป็นเกมกระดานประเภทหนึ่งที่ลักษณะคือ ผู้เล่นสองฝ่ายเลือกเดินตัวหมากของฝ่ายตนเองบนกระดานที่กำหนด โดยตัวหมากแต่ละประเภทสามารถเลือกเดินได้ในรูปแบบที่แตกต่างกัน ผู้เล่นมีเป้าหมายคือการ "รุกจน" ตัวขุนของฝ่ายตรงข้าม (ทำให้ตัวขุนของอีกฝ่ายไม่สามารถเดินต่อไปได้) เกมหมากรุกทั่วโลกมีหลายชนิด โดยแต่ละชนิดใช้กระดาน ตัวหมาก และกติกาที่แตกต่างกัน เช่น หมากรุกไทย หมากรุกสากล หมากรุกจีน หมากรุกญี่ปุ่น หมากรุกเกาหลี เป็นต้น หมากรุกประเภทต่าง ๆ มีที่มาทางประวัติศาสตร์ร่วมกันจากเกมจตุรงค์ ซึ่งมีเล่นกันในอินเดียสมัยโบราณ

## ประวัติ
การเล่นหมากรุกปรากฏในประเทศอินเดียมาหลายพันปี ชาวอินเดียอ้างว่าหมากรุกเกิดขึ้นเมื่อครั้งพระรามไปล้อมเมืองลงกา นางมณโฑเห็นทศกัณฐ์เป็นกังวลกับการสงคราม จึงได้นำกระบวนสงครามตั้งทำเป็นหมากรุกขึ้นให้ทศกัณฐ์เล่นแก้รำคาญ ชาวอินเดียเรียกหมากรุกว่า "จตุรงค์" เพราะเหตุที่นำกระบวรพล 4 เหล่าทำเป็นตัวหมากรุก คือ พลช้าง 1 พลม้า 1 พลเรือ 1 พลราบ (เบี้ย) 1 มีพระราชา (ขุน) เป็นจอมทัพ ตั้งเล่นบนแผ่นกระดานจัดขึ้นเป็นตาราง 64 ช่อง วิธีเล่นหมากรุกเดิมที่เรียกว่าจัตุรงค์นั้น ไม่เหมือนอย่างที่เล่นกันในปัจจุบัน มีอธิบายอยู่ในหนังสือมหาภารตะว่า เป็นตัวหมากรุก 4 ชุด แต้มสีต่างกัน สีแดงชุดหนึ่ง สีเขียวชุดหนึ่ง สีเหลืองชุดหนึ่ง สีดำชุดหนึ่ง ในชุดหนึ่งนั้น ตัวหมากรุกมีขุน 1 ตัว ช้าง (โคน) 1 ตัว ม้า 1 ตัว เรือ 1 ตัว เบี้ย 4 ตัว รวมเป็นหมากรุก 8 ตัว สมมติว่าเป็นกองทัพของประเทศหนึ่ง ชุดทางขวามือสมมติว่าอยู่ประเทศทางตะวันออก พวกทางซ้ายมือว่าอยู่ประเทศตะวันตก ชุดข้างบนอยู่ประเทศทางทิศเหนือ ชุดข้างล่างอยู่ประเทศทิศใต้ คนเล่น 4 คนต่างถือหมากรุกคนละชุด แต่การเล่นนั้น พวกที่อยู่ทแยงมุมกัน เป็นสัมพันธมิตรช่วยกันรบกับอีกฝ่ายหนึ่ง ลักษณะเดินตัวหมากรุกอย่างจัตุรงค์นั้น ขุน ม้า เบี้ย เรือ เดินอย่างกับหมากรุกที่เราเล่นกัน ส่วนช้างนั้นเดินทแยงแต่ให้ข้ามตาใกล้เสีย 1 ตา (เหมือนกับการเดินของช้างในหมากรุกจีนที่ไม่มีการขัดขาเกิดขึ้น) แต่การที่จะเดินต้องใช้ทอดลูกบาศก์ ลูกบาศก์นั้นทำเป็นสี่เหลี่ยมแท่งยาว ๆ มี 4 ด้าน 2 แต้มด้านหนึ่ง 3 แต้มด้านหนึ่ง 4 แต้มด้านหนึ่ง 5 แต้มด้านหนึ่ง คนเล่นจะทอดลูกบาศก์เวียนกันไป ถ้าทอดได้แต้ม 5 บังคับเดินขุนหรือเบี้ย ถ้าทอดได้แต้ม 4 ต้องเดินช้าง ถ้าทอดได้แต้ม 3 ต้องเดินม้า ถ้าทอดได้แต้ม 2 ต้องเดินเรือ ต่อมาราว พ.ศ. 200 มีมหาอำมาตย์คนหนึ่งชื่อ สัสสะ ได้นำการเล่นจตุรงค์มาคิดดัดแปลงให้เล่นได้ 2 คน และเลิกวิธีทอดลูกบาศก์ ให้เดินแต้มโดยใช้ปัญญาความคิดเอาชนะกัน เช่นเดียวกับอุบายการสงคราม

กระบวนหมากรุกที่ว่ามหาอำมาตย์สัสสะคิดถวายใหม่นั้น คือรวมตัวหมากรุกซึ่งเดิมเป็น 4 พวกนั้นให้เป็นแต่ 2 พวก ตั้งเรียงฝ่ายละฟากกระดาน (เช่นเดียวกับหมากรุกที่เราเล่นกันทุกวันนี้) เมื่อจัดเป็นกระบวนเป็น 2 ฝ่าย จะมีพระราชาฝ่ายละ 2 องค์ไม่ได้ จึงลดขุนเสีย 1 ตัว คิดเป็นตัวมนตรี (เม็ด) ขึ้นมาแทน หมากรุกอย่างที่มหาอำมาตย์สัสสะคิดแก้ไขนี้ ต่อมาแพร่หลายไปถึงนานาประเทศ ชาวประเทศอื่นจึงได้คิดดัดแปลงแก้ไขตามนิยมกันในประเทศนั้นอีกชั้นหนึ่ง หมากรุกที่เล่นในนานาประเทศทุกวันนี้จึงผิดเพี้ยนกันไปบ้าง แต่เค้ามูลยังเป็นแบบเดียวกัน เพราะต้นแบบแผนได้มาจากอินเดียเช่นเดียวกัน

## ชนิดของหมากรุก
* หมากรุกไทย
* หมากรุกสากล
* หมากรุกจีน
* หมากรุกญี่ปุ่น
* หมากรุกเกาหลี
* หมากรุกมองโกเลีย
* หมากรุกเอธิโอเปีย
* หมากรุกเขมร
* หมากรุกพม่า
* หมากรุกอินเดีย 

## อ้างอิง
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The Chess Variant Pages
* The Chess Variants wiki
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ

[thumb|250px|[มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ หนึ่งในมหาวิทยาลัยรัฐ ที่ได้รับรางวัลโนเบลมาก แห่งหนึ่งในโลก]]

**สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ** หรือ **มหาวิทยาลัยรัฐ** คือ สถาบันอุดมศึกษาที่ได้รับอุดหนุนงบประมาณส่วนใหญ่จากรัฐ โดยผ่านรัฐบาลกลางหรือรัฐบาลท้องถิ่น

ในประเทศไทย หมายถึงสถาบันอุดมศึกษาในสังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (เดิมคือ ทบวงมหาวิทยาลัย) ประกอบด้วยทั้ง มหาวิทยาลัยจำกัดรับในระบบราชการ มหาวิทยาลัยจำกัดรับนอกระบบราชการ (สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐบาล) เช่น มหาวิทยาลัยมหิดล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และมหาวิทยาลัยไม่จำกัดรับ ได้แก่ มหาวิทยาลัยรามคำแหง และมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

ในสหรัฐอเมริกา วิธีการสมัครเข้าเรียนใน มหาวิทยาลัยรัฐและมหาวิทยาลัยเอกชน ไม่แตกต่างกัน สิ่งที่แตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัดคือค่าเรียน ชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการของกลุ่มมหาวิทยาลัยรัฐชั้นนำในสหรัฐอเมริกาคือ พับลิกไอวี โดยเปรียบเทียบกับ ไอวีลีก ซึ่งเป็นกลุ่มมหาวิทยาลัยเอกชนชั้นนำ

ในสหราชอาณาจักร สถาบันอุดมศึกษาเกือบทั้งหมดเป็นมหาวิทยาลัยรัฐ ยกเว้นเพียงแห่งเดียว คือมหาวิทยาลัยบักกิงแฮม

## ดูเพิ่ม
* สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ - สถาบันอุดมศึกษาของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการ หรือที่เรียกกันว่า "มหาวิทยาลัยนอกระบบ"
* สถาบันอุดมศึกษาเอกชน
* รายชื่อสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย
เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช

**เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช** เป็นเรือพระที่นั่งบัลลังก์ในกระบวนพยุหยาตราชลมารค สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ลำปัจจุบันมีการสร้างใหม่ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สำเร็จเมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2457 ลำเรือภายนอกทาสีเขียว ท้องเรือภายในทาสีแดง ยาว 42.95 เมตร กว้าง 2.95 เมตร ลึก 0.76 เมตร กินน้ำลึก 0.31 เมตร ฝีพาย 54 คน นายท้าย 2 คน นายเรือ 2 คน คนถือธงท้าย 1 คน พลสัญญาณ 1 คน คนเห่เรือ 1 คน

โขนเรือจำหลักเป็นรูปพญานาค 7 เศียร โดยปกติจะใช้เป็นเรือพระที่นั่งรอง หรือเรือเชิญผ้าพระกฐิน หรือประดิษฐานบุษบกสำหรับพระพุทธรูปสำคัญ นับเป็นเรือพระที่นั่งที่มีความงดงามอีกลำหนึ่ง อนึ่ง เคยมีการพิมพ์รูปเรือพระที่นั่งอนันตนาคราชด้านหลังธนบัตร 20 บาท โดยจัดพิมพ์และใช้ตั้งแต่ พ.ศ. 2514 ปัจจุบันเลิกพิมพ์แล้ว

## เรือพระที่นั่งอนันตนาคราชในกาพย์เห่เรือ
* กาพย์เห่เรือ พระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เมื่องานพระบรมราชาภิเษกสมโภช พ.ศ. 2454 มีดังนี้

:๏ เรืออนันตนาคราช
:กลาดหัวเสียดตัวเหยียดยาว
:ปากอ้าเขี้ยวตาพราว
:ราวนาคราชอาสน์นารายณ์

* กาพย์เห่เรือ นายฉันท์ ขำวิไล ประพันธ์ขึ้น ในวาระฉลอง 25 พุทธศตวรรษ มีดังนี้

:๏ อนันตนาคราช
:ธรรมาสน์อันอำไพ
:เลิศแล้วแลวิไล
:ช่างสดใสในสาคร

* กาพย์เห่เรือ นายหรีด เรืองฤทธิ์ ประพันธ์ขึ้น ในวาระฉลอง 25 พุทธศตวรรษ มีดังนี้

:๏ อนันตนาคราช
:อาสน์พระธรรมเอี่ยมอำไพ
:อเนกชาติภุชงค์ชัย
:อาสน์พระสงฆ์ทรงสิกขา

*กาพย์เห่เรือประพันธ์โดย นาวาเอก ทองย้อย แสงสินชัย เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554

:๏อนันตนาคราช 
:เจ็ดเศียรสาดสายสินธุ์ถกล
:เล่นน้ำฉ่ำชื่นชล 
:ยลหงอนปากอย่างนาคเป็น

## ระเบียงภาพ

ไฟล์:Anantanagaraj.jpg|250px|เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช ทอดบัลลังก์บุษบก ภาพถ่ายเมื่อปี พ.ศ. 2550
ไฟล์:Royal Barge Anantanakkharat 1987.jpg|เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช ภาพถ่ายเมื่อปี พ.ศ. 2530
ไฟล์:Thai Royal Barge Ananta Nakkharat 1865 Thomson.png|เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช ภาพถ่ายเมื่อปี พ.ศ. 2408 โดยจอห์น ทอมสัน
ไฟล์:The English governess at the Siamese court - being recollections of six years in the royal palace at Bangkok (1873) (14589535639).jpg|ภาพเขียนจากศิลปินชาวอังกฤษ ในปี พ.ศ. 2415


## อ้างอิง
 

หมวดหมู่:เรือพระที่นั่ง
มหาวิทยาลัยเกียวโต

**มหาวิทยาลัยเกียวโต** () หรือเรียกย่อว่า **เคียวได** () เป็นมหาวิทยาลัยเก่าแก่อันดับที่ 2 ของประเทศญี่ปุ่น และเป็นหนึ่งในมหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศ ปัจจุบันมีนักศึกษาประมาณ 22,000 คน มหาวิทยาลัยเกียวโตก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2412 (ค.ศ. 1869) ที่เมืองเกียวโต ในจังหวัดเกียวโต

มหาวิทยาลัยเกียวโตมีการเรียนการสอนที่เป็นที่ยอมรับ โดยมีมหาวิทยาลัยคู่แข่งเช่น มหาวิทยาลัยเคโอซึ่งก่อตั้งก่อนช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง มหาวิทยาลัยฮิโตะสึบาชิซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงมากในหมู่คนญี่ปุ่นและเปิดสอนเฉพาะวิชาด้านสังคมศาสตร์ หรือมหาวิทยาลัยโตเกียวซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงแห่งย่านคันโต

thumb|250px|หอนาฬิกา มหาวิทยาลัยเกียวโต

## ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง
* ฮิเดะกิ ฟุกะวะ - ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์
* ชินิจิโระ โทะโมะนะกะ - ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์
* เคนอิจิ ฟุกุอิ - ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมี
* ซุซุมุ โทะเนะงะวะ - ได้รับรางวัลโนเบลสาขาแพทย์
* ริวจิ โนะโยะริ - ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมี
* มาโกโตะ โคบายาชิ - ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์
* โทะชิฮิเดะ มะสุกะวะ - ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์

### ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียงชาวไทย
* รศ. ดร. ชิต เหล่าวัฒนา - นักวิทยาศาสตร์ชาวไทย
* ลักขณา ปันวิชัย - ในชื่อนามปากกาว่า "คำ ผกา" นักเขียนชาวไทย
* รศ. ดร. สุวินัย ภรณวลัย - นักเขียนชาวไทย

## อันดับมหาวิทยาลัย

จากการจัดอันดับมหาวิทยาลัยของคอกโครัลลีไซมอนส์ประจำปี ค.ศ. 2019 ได้จัดลำดับให้มหาวิทยาลัยเกียวโตอยู่ในอันดับที่ 35 ของโลก อันดับที่ 7 ของทวีปเอเชีย และอันดับที่ 2 ของประเทศญี่ปุ่น

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์มหาวิทยาลัยเกียวโต

หมวดหมู่:สถาบันอุดมศึกษาในประเทศญี่ปุ่น
หมวดหมู่:เจ็ดมหาวิทยาลัยแห่งชาติ
หมวดหมู่:สมาคมมหาวิทยาลัยภาคพื้นแปซิฟิก
หมวดหมู่:เกียวโต
เพลงมหาฤกษ์

**เพลงมหาฤกษ์** เป็นเพลงที่ใช้บรรเลงในเวลาได้ฤกษ์เปิดงานที่เป็นพิธีสำคัญ สำหรับเชื้อพระวงศ์ที่ต่ำกว่าชั้นพระบรมวงศ์ลงมา ข้าราชการที่มีระดับต่ำกว่านายกรัฐมนตรี และทหารที่มียศต่ำกว่าจอมพลลงมา จนถึงสามัญชนทั่วไป ประพันธ์ทำนองโดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ทรงพระนิพนธ์ดัดแปลงจากทำนองไทยของเดิม เพลงมหาฤกษ์นี้เป็นเพลงที่มีทำนองใช้สำหรับบรรเลงอย่างเดียวไม่มีบทร้อง เช่นเดียวกับเพลงมหาชัย 

รัฐบาลไทยได้จัดเพลงนี้ให้เป็น 1 ใน 6 เพลงสำคัญของแผ่นดิน ตามมติคณะรัฐมนตรีลงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2546

## ประวัติ

เพลงมหาฤกษ์เป็นเพลงคู่กันกับเพลงมหาชัย มาตั้งแต่โบราณ จนเรียกติดปากกันว่า มหาฤกษ์-มหาชัย ใช้บรรเลงคู่กันเพื่อแสดงฤกษ์งามยามดี และความสวัสดีมีโชคชัย ในโอกาสต่าง ๆ เพลงมหาฤกษ์นั้น สันนิษฐานว่ามีมาแต่ครั้งสมัยกรุงศรีอยุธยา เป็นเพลงทำนองอัตรา 2 ชั้น พอมาถึงกรุงรัตนโกสินทร์ ถูกนำบรรจุอยู่ในเพลงปี่พาทย์ เรื่องทำขวัญหรือเวียนเทียน ที่เริ่มต้นด้วย เพลงนางนาค ออกเพลงมหาฤกษ์ มหากาล สังข์น้อย มหาชัย ดอกไม้ไทร และดอกไม้ไพร ตามลำดับ โดยทั่วไปแล้ว เพลงมหาฤกษ์ ใช้ในการเปิดสถานที่ หรือเปิดงานต่างๆตามฤกษ์ยามที่กำหนด เนื่องจากการดำเนินทำนองเพลงมหาฤกษ์นั้น ดำเนินทำนองแบบไทยแท้ ตามลักษณะการแปรลูกฆ้องออกเป็นทำนองเต็มจากเครื่องดนตรีที่บรรเลงร่วมกัน ทำให้ผู้ฟังได้รับฟัง จะได้ยินเสียงครึ้มกระหึ่มของเสียงดนตรีที่บรรเลงพร้อมเพรียงกัน ก่อให้เกิดความปีติยินดี และความศรัทธา แก่ผู้ฟังเป็นอย่างยิ่ง 

ต่อมาจอมพลเรือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ได้ทรงดัดแปลงเพลงมหาฤกษ์ทางไทย ออกเป็นทางประสานเสียงตามแบบสากล โดยพระองค์ท่านได้ยึดหลักทำนองของเก่า แต่เพียงแก้ไขเฉพาะตอนขึ้นต้นและลงท้ายให้สง่าผ่าเผยขึ้น ซึ่งทำให้การประสานเสียงตามแบบสากล จะช่วยให้ผู้ฟังเกิดความเร้าใจขึ้นเป็นอันมาก พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำรัสสั่งให้บรรเลงเป็นเพลงเกียรติยศ ต่อมาก็ใช้บรรเลงกล่าวคำอวยพรซึ่งกันและกัน ในพิธีมงคลฤกษ์ต่าง ๆ เช่น เปิดป้ายหรือเจิมศิลาฤกษ์ ก็ใช้บรรเลงเพลงมหาฤกษ์ขึ้น หรือในการกล่าวคำปราศรัย หรือกล่าวสุนทรพจน์ ก็ใช้บรรเลงเพลงมหาฤกษ์ ทุกคนในงานก็จะยืนขึ้น เป็นการให้เกียรติพร้อมกัน.

## เนื้อร้อง
### พระลอ ฉบับ[[พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์]]
:พระศุลีเถลิงศรีอุสุภราช จากไกรลาศลอยละลิ่ว (อัมพร)ปลิวเวหน
:กฤษณุรักษ์จากมหา (กะษิระ)ชะเลวน ทรงครุทยุทธณ(ราวะนะ)ระเห็จจร
:พรหมาจารุพักตร์จากอักขนิษฐ์ เสด็จสถิตหงสะอาสนะหงาดหงอน
:พระเป็นเจ้าทั้งสามตามอวยพร ให้ภูธรทั้งพระวงศ์ทรงพระเจริญ.

### เงาะป่า พระราชนิพนธ์ของ[[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]]
:แล้วดับเทียนชัยโบกควัน กระแจะจันทน์เจิมหน้า
:เจิมสองไหล่หลังและอุรา ด้ายขอดกลางมาผูกข้อมือ
:เสร็จแล้วอำนวยอวยพร เจริญสุขสถาพรอย่าดึงดื้อ
:ให้ทำดีมียศเลื่องลือ ออกชื่อระบือนามสืบไป.
## ดูเพิ่ม
* เพลงมหาชัย
* เพลงสรรเสริญพระบารมี
* เพลงเกียรติยศ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ฟังเพลงสำคัญของแผ่นดิน บรรเลงโดยวงดนตรีต่างๆ จาก เว็บไซต์ของสำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ 
* เพลงสำคัญของแผ่นดินจากเว็บไซต์ กรมประชาสัมพันธ์

มหาฤกษ์
โกเอฟาซีโอเอตูอีโอเอโอตูโตงา

**โกเอฟาซีโอเอตูอิโอเอโอตูตองงา** (Ko e fasi 'o e tu'i 'o e 'Otu Tonga) หมายถึงเพลงของกษัตริย์แห่งหมู่เกาะตองงา เป็นเพลงชาติของประเทศตองงา เมื่อก่อนนี้เป็นเพลงสำหรับกษัตริย์ (royal anthem - เพลงสรรเสริญพระบารมี) แต่ในปัจจุบันนี้ใช้เป็นเพลงชาติด้วย เนื้อร้องโดย เจ้าชายอูเอลลิงกาโตนิ งู ตูปูมาโลหิ ทำนองโดย คาร์ล กุสตาวัส ชมิต ในปี พ.ศ. 2417

## บทร้อง

 
## โน้ตเพลง
โน้ตเพลงโกเอฟาซี โอเอตูอิ โอเอโอตูตองงา เขียนไว้ด้วยรูปแบบโน้ตตูอังกาฟา ซึ่งเป็นรูปแบบการบันทึกบทเพลงของตองงา

750px
750px

## อ้างอิง

* พระราชบัญญัติเพลงชาติราชอาณาจักรตองงา ค.ศ. 1998 

หมวดหมู่:เพลงชาติ
หมวดหมู่:เพลงสรรเสริญพระบารมี
หมวดหมู่:สัญลักษณ์ของประเทศตองงา
วิลเลียม เคนท์

thumb|200px|วิลเลียม เคนท์ ผู้บุกเบิกสวนอังกฤษแบบธรรมชาติ
**วิลเลียม เคนท์** (William Kent พ.ศ. 2228-2291) จิตรกร นักออกแบบเฟอร์นิเจอร์ นักจัดภูมิทัศน์และสถาปนิก เกิดที่เมืองบริดลิงตันไรดิงตะวันออกของยอร์กไชร์ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอังกฤษ เคนท์ได้ไปทัศนศึกษาที่อิตาลีกับผู้อุปถัมภ์และกลับมาทำงานกับลอร์ดเบอร์ลิงตันในงานสร้างตำหนักชิสวิก ต่อมาเคนท์ได้กลายเป็นผู้สนับสนุนสถาปัตยกรรมแบบพาเลเดียนในอังกฤษ อาคารที่เคนท์ออกแบบได้แก่กลุ่มอาคารฮอร์สการ์ดที่ไวท์ฮอลล์ อาคารรอแยลมิวส์ที่จตุรัสทราฟัลกาและอาคารกระทรวงการคลัง อย่างไรก็ดี เคนท์ประสบความสำเร็จในงานออกแบบอาคารน้อยกว่างานภูมิทัศน์
 
thumb|300px|left|สะพานและอาคารแบบพาลลาเดียนในสโตว์ โดยเคนท์
ตัวอย่างงานออกแบบภูมิทัศน์ที่สำคัญคือสวนที่ **[[สโตว์]]**ในบัคคิงแฮมเชอร์ เคนท์นับเป็น “เจ้าตำหรับสวนอังกฤษ” (English School of Landscape Gardening) ที่ได้รับอิทธิพลจากการไปศึกษาที่อิตาลีซึ่งเคนท์ได้ชื่นชมภาพเขียนภูมิทัศน์ของโคลด ลอร์แรน (Claude Lorrain) นิโคลาส์ ปูแซน และซัลวาตอเร โรซา โดยถือเป็นการ “ปฏิรูปสวนอังกฤษ” ให้เป็นรูปแบบ “ธรรมชาติ” ที่มีเนินทุ่งหญ้าและน้ำ  นับเป็นการบุกเบิกงานภูมิทัศน์ธรรมชาติที่เปิดกว้างขึ้นให้แก่ “บราวน์ผู้สามารถ” ซึ่งมีโอกาสได้พบเคนท์ในขณะฝึกงานที่สวนสโตว์ และบราวน์ได้ยึดแนวและปรับปรุงรูปแบบ “สวนอังกฤษให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้นในชั่วคนต่อมา กล่าวกันว่าจุดอ่อนของตัวเคนท์ในงานจัดภูมิทัศน์คือการขาดความรู้ในด้านพืชพรรณและทักษะด้านเทคนิคภูมิทัศน์ แต่ความสามารถในการนำศิลปะสถาปัตยกรรมมาผสมกลมกลืนธรรมชาติได้อย่างดีเยี่ยมสามารถชดเชยจุดอ่อนนี้ได้ เคนท์เคยกล่าวไว้ว่า “*งานสร้างสวนทั้งหมดแท้จริงก็คืองานสร้างภาพเขียนภูมิทัศน์*”

ตัวอย่างงานศิลปะบางส่วนโดยเคนท์ได้แก่ฉาก *กอธิก* ห้องโถงในวิหารเวสมินสเตอร์ โบสถ์กลอสเซสเตอร์ งานภายในตำหนักเบอร์ลิงตัน และตำหนักชิสวิกในลอนดอน

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2227
คเนท์
คเนท์
หมวดหมู่:บุคคลจากเทศมณฑลอีสต์ไรดิงออฟยอร์กเชอร์
TH

**TH**, **Th**, หรือ **th** สามารถหมายถึง

* ประเทศไทย (TH) รหัสประเทศตาม ISO
* ภาษาไทย (th) รหัสภาษา ตามมาตรฐาน ISO 639 alpha-2
* ทอเรียม (Th) สัญลักษณ์ทางเคมีของธาตุ
* Th ที่เป็นอักษรตัวที่ 29 ของ ภาษาแอลเบเนีย
* Th (ทวิอักษร) การออกเสียงของตัวอักษร th
ประตูท่าแพ

**ประตูท่าแพ (ชั้นใน)** () หรือชื่อเดิม **ประตูเชียงเรือก** () เป็นประตูทางทิศตะวันออก และเป็น 1 ใน 5 ประตูเมืองชั้นในของเวียงเชียงใหม่ ปัจจุบันเป็นประตูเมืองเพียงแห่งเดียวที่มีบานประตู
thumb|200px|ถนนท่าแพและประตูท่าแพเมื่อ พ.ศ. 2508

## ประวัติ
ประตูท่าแพ(ชั้นใน) เดิมเป็นประตู 2 ชั้น วางตำแหน่งเยื้องกันและมีป้อมยื่นออกมาข้างประตูเมือง เพื่อใช้เป็นปราการป้องกันเมืองยามศึกสงครามในอดีต (ดังปรากฏในแผนที่เมืองนครเชียงใหม่ พ.ศ. 2436 ในรัชสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์) 

ประตูท่าแพซึ่งตั้งอยู่ในปัจจุบันนี้ เทศบาลนครเชียงใหม่และกรมศิลปากรได้ร่วมกันสร้างขึ้นมาใหม่ เมื่อปี พ.ศ. 2528 โดยอาศัยหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี ประกอบกับภาพถ่ายประตูเมืองเชียงใหม่ประตูหนึ่ง (ปัจจุบันสันนิษฐานเป็นประตูท่าแพชั้นนอก บริเวณวัดแสนฝาง) ซึ่งถ่ายเมื่อปี พ.ศ. 2422

ประตูท่าแพที่ถูกเรียกกันในปัจจุบันนั้น แท้จริงมีนามว่า "ประตูเชียงเรือก" เพราะอยู่ใกล้หมู่บ้านเชียงเรือก สร้างขึ้นครั้งแรกในรัชสมัยพญามังราย เมื่อแรกตั้งเมืองเชียงใหม่ในปี พ.ศ. 1839 ส่วนประตูท่าแพของจริงนั้นเดิมเคยตั้งอยู่บริเวณสี่แยกวัดแสนฝาง ซึ่งเป็นประตูของแนวกำแพงเมืองชั้นนอก ต่อมาเมื่อมีการรื้อแนวกำแพงชั้นนอกออกจึงเหลือแต่ประตูเชียงเรือกที่เป็นประตูชั้นใน ชาวบ้านจึงเรียกประตูเชียงเรือกนี้ว่าประตูท่าแพแทน

ในสมัยโบราณ คำว่า "เชียง" หมายถึง "เวียง" หรือ "เมือง" ส่วนคำว่า "เรือก" นั้นมีความหมายอีกอย่างหนึ่งว่า เรือ หรือ เฮือ ซึ่งหมายถึง พาหนะที่ใช้เดินทางไปมาทางแม่น้ำ คู ครอง ฝายเหมือง เป็นต้น ดังนี้ คำว่า "เชียงเรือก" หากพูดเป็นภาษาชาวบ้าน ก็อาจแปลออกมาได้เป็นเชียงเรือ หรือเวียงเรือ ซึ่งก็หมายถืงเมืองของเรือ  ที่ขายของทางเรือ หรือสถานที่มีเรือมากก็ว่าได้ เหตุนี้ในสมัยต่อมาจึงถูกเรียกว่าท่าแพ ซึ่งก็มีความหมายเดิม คือที่จอดแพหรือเรือ มีความหมายเดียวกันคือ เมืองของเรือ  ที่ขายของทางเรือ หรือสถานที่มีเรือมาก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* สถานที่สำคัญรอบเวียงเชียงใหม่  จากสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงใหม่

ท่าแพ
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอเมืองเชียงใหม่
หมวดหมู่:โบราณสถานในจังหวัดเชียงใหม่
CP

**CP** หรือ **Cp** สามารถหมายถึง
* เครือเจริญโภคภัณฑ์ กลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ในประเทศไทย
* ไซเฟอร์โพล ตัวละครในการ์ตูนเรื่องวันพีซ
* ไซเบอร์พังก์
อูบ

200px|thumb|อูบแบบต่าง ๆ ของพม่า

: *ความหมายอื่นของ อูบ ดูที่ [[อูบุ]] (ชื่อแปลไทย) ตัวละครในเรื่องดราก้อนบอล*
**อูบ** คือ ภาชนะชนิดหนึ่งนิยมทาด้วยยางรัก อาจจะลงชาดหรือปิดทอง จัดเป็นพวกเครื่องเขิน ใช้ใส่อาหารและของบริโภคต่าง ๆ ในงานบุญสำหรับถวายพระสงฆ์ ผลิตและนิยมใช้ในกลุ่มชาวไททางภาคเหนือของไทย ชาวไทใหญ่ และชาวพม่า มีชื่อเรียกภาษาพม่าว่า  /hsun-ok, ซุนอก/อูบคำ หมายถึง อูบทอง คืออูบลงรักปิดทอง ซึ่งปกติอูบจะมีสีดำจากสีของยางรักดำ หรืออูบสีแดงที่มีสีมาจากรักผสมผงชาดแดง อูบยอด หมายถึง อูบที่มีลักษณะยอดแหลม 

สำหรับเครื่องใช้ของล้านนาชิ้นอื่นได้แก่ ขันดอก ขันแก้ว ขันหมาก ขันโอ หีบผ้า แอ็บ และปุง

หมวดหมู่:บรรจุภัณฑ์
หมวดหมู่:เครื่องจักสาน
Th (ทวิอักษร)

**Th** ในอักษรละตินเป็นทวิอักษรหรืออักษรสองตัวที่ใช้แทนเสียงเดียว โดยพบได้ในระบบการเขียนหลายภาษาของยุโรป ที่ใช้อักษรโรมันและกรีกเป็นหลัก

ในภาษาอังกฤษ อักษร th มักจะออกเสียงในแบบเสียงเสียดแทรกจากฟันได้สองลักษณะ คือ ลักษณะเสียงก้อง ออกเสียงเป็น  (ในคำว่า this) และลักษณะเสียงไม่ก้อง ออกเสียงเป็น  (ในคำว่า think) อย่างไรก็ตาม ในภาษาอังกฤษสมัยกลาง (Middle English) มีการใช้อักษรสำหรับแต่ละเสียงโดยเฉพาะ นั่นคือ อักษร ð และ θ (ด้วยเหตุนี้ จึงมีการนำอักษรดังกล่าวมาใช้ในระบบ สัทอักษรสากล (IPA) ด้วย) การวัดความถี่ในภาษาอังกฤษ th ถือเป็นทวิอักษรที่พบได้บ่อยที่สุด

สำหรับในภาษาอื่น เช่น ภาษาเยอรมัน th ออกเสียงเป็นเสียง  ในภาษาแอลเบเนีย ออกเสียง  และยังคงถือว่าตัวอักษร Th เป็นตัวอักษรที่ 29 ของตัวอักษรทั้งหมด โดยอยู่ระหว่าง T และ U

ในภาษาไทย เนื่องจากไม่มีเสียงอักษรไทยที่ใกล้เคียงกับ  และ  ตามกฎของราชบัณฑิตยสถานที่ใช้ในเอกสารของทางราชการไทย กำหนดให้ การถอดเสียงภาษาอังกฤษ มาเป็นภาษาไทย ให้ถอดตัวอักษร th มาเป็นตัวอักษร ด หรือ ท ขึ้นอยู่กับการออกเสียง (ซึ่งออกเสียง  และ  ใกล้เคียงกับเสียง  และ  ตามลำดับ) ในบางครั้งจะเกิดปัญหาที่คำทับศัพท์มีการซ้ำซ้อน เช่นคำว่า "thank" และ "tank" เมื่อทับศัพท์ออกมาตามหลัก แล้วรูปจะเหมือนกัน คือ "แทงก์" แต่การออกเสียงแตกต่างกัน นอกจากนี้ยังมีบางกลุ่มที่ถอดเสียง  เป็น ธ ธง เพื่อเปรียบต่างกับเสียง  ที่เป็น ท ทหาร เช่นในคำว่า มาราธอน (marathon) โดย ธ ธง สำหรับในคำทับศัพท์นี้แสดงถึงเสียง 

สำหรับการถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมันแบบถ่ายเสียง กำหนดให้ตัวอักษร ฐ ฒ ถ ธ ท ฑ ถอดเป็นตัวอักษร th ในภาษาอังกฤษ ซึ่งออกเสียง 

## ดูเพิ่ม
* สัทอักษรสากล
* ทิงลิช

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 

หมวดหมู่:ทวิอักษร
ปาอางา

**ปาอางา** () เป็นหน่วยเงินของประเทศตองงา หน่วยเงินนี้ถูกควบคุมโดยธนาคารแห่งชาติตองงา (Pangikē Pule Fakafonua ʻo Tonga) ในนูกูอาโลฟา ปาอางาไม่สามารถใช้แลกเปลี่ยนได้และใช้สกุลเงินอื่นแทน ได้แก่ ดอลลาร์ออสเตรเลีย ดอลลาร์นิวซีแลนด์ ดอลลาร์สหรัฐอเมริกาและเยนญี่ปุ่น

ปาอางาถูกแบ่งออกเป็น 100 เซนิติ รหัสสกุลเงิน ISO คือ TOP และตัวย่อที่ใช้ทั่วไปคือ T$ (สัญลักษณ์ ¢ สำหรับเซนิติ) ในตองกา ปาอางามักถูกเรียกในภาษาอังกฤษว่า “ดอลลาร์” ส่วนเซนิติเรียกว่า “เซนต์” และฮาวเรียกว่า “ยูเนียน”
หน่วยฮาว (1 ฮาว = 100 พาอังกา) ไม่ได้ใช้ในชีวิตประจำวัน และจะพบได้เฉพาะบนเหรียญที่ระลึกซึ่งมีมูลค่าสูงเท่านั้น

## นิรุกติศาสตร์

พาอังกา เป็นชื่อภาษาตองกาสำหรับ Entada phaseoloides หรือที่เรียกว่า box bean หรือ ถั่วนักบุญโทมัส เป็นเถาวัลย์คล้ายถั่วที่ให้ฝักขนาดใหญ่ มีเมล็ดสีน้ำตาลแดงขนาดใหญ่ เมล็ดมีลักษณะค่อนข้างกลม เส้นผ่านศูนย์กลางได้ถึง 5 ซม. และหนา 1–2 ซม. เมื่อร้อยต่อกันจะใช้ทำเป็นกำไลข้อเท้า ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของชุดเต้นรำ kailao นอกจากนี้ยังเคยถูกใช้เป็นตัวเล่นในเกมโบราณที่ขว้างจานชื่อว่า lafo

เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 1806 ชาวตองกาได้โจมตีเรือ Port-au-Prince ที่แล่นผ่านใกล้เกาะลิฟูกาเพื่อพยายามยึดเรือ แต่ไม่สำเร็จ เนื่องจากลูกเรือจมเรือลงเอง
หัวหน้าหมู่เกาะฮาอะไป ฟีนาว อูลูกาลาลา จึงหันไปใช้แผนถัดไป คือปล้นสิ่งของที่มีค่า ระหว่างการตรวจค้น เขาพบเงินสดของเรือ แต่เพราะไม่รู้ว่าเงินคืออะไร เขาจึงคิดว่าเหรียญเหล่านั้นคือ ปาอางา ท้ายที่สุด เมื่อไม่พบสิ่งใดที่เห็นว่ามีค่า เขาจึงสั่งให้เผาซากเรือ และมีรายงานว่าลูกเรือส่วนใหญ่ถูกสังหาร

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สกุลเงิน
หมวดหมู่:ประเทศตองงา
มหาชัย

**มหาชัย** อาจหมายถึง

* เพลงมหาชัย เพลงไทยทำนองหนึ่ง
* ตำบลมหาชัย อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร
* ตำบลมหาชัย อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม
* ตำบลมหาชัย อำเภอไทรงาม จังหวัดกำแพงเพชร
86

**86** (แปดสิบหก) เป็นจำนวนธรรมชาติที่อยู่ถัดจาก 85 (แปดสิบห้า) และอยู่ก่อนหน้า 87 (แปดสิบเจ็ด)

## คำเติมนำหน้า
* ภาษากรีก - 
* ภาษาละติน - 

## ความหมาย
* ปี พ.ศ. 86 และ ค.ศ. 86
* 86 เป็นเลขอะตอมของ เรดอน
* X86 หรือ 80X86 ไมโครโปรเซสเซอร์
* โตโยต้า AE86 (พ.ศ. 2526 - 2530)
* โตโยต้า 86 (พ.ศ. 2555 - ปัจจุบัน)
* 86 เพลงของวง กรีนเดย์
* 86 เป็นรหัสโทรศัพท์ระหว่างประเทศ ของประเทศจีน
* TI-86 เครื่องคิดเลขของบริษัทเท็กซัสอินสตรูเมนต์

## ในทางคณิตศาสตร์

หมวดหมู่:จำนวนเต็ม
โยฮันเนิส เค็พเพลอร์

**โยฮันเนิส เค็พเพลอร์** (; 27 ธันวาคม ค.ศ. 1571 – 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1630) นักดาราศาสตร์ นักโหราศาสตร์ และนักคณิตศาสตร์ชาวเยอรมัน ผู้มีส่วนสำคัญในการปฏิวัติวงการวิทยาศาสตร์ เขาค้นพบกฎการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ในงาน  *[[Astronomia nova, Harmonice Mundi]]* ของเขา และได้แต่งหนังสือชื่อ *[[Epitome Astronomiae Copernicanae]]*

โยฮันเนิส เค็พเพลอร์ ประกอบอาชีพเป็นครูสอนคณิตศาสตร์ที่โรงเรียนกราทซ์ (ภายหลังเปลี่ยนเป็นมหาวิทยาลัยกราทซ์) และเป็นผู้ช่วยของทือโก ปราเออ นักคณิตศาสตร์ในความอุปถัมภ์ของจักรพรรดิรูด็อล์ฟที่ 2 ผู้ซึ่งรวบรวมรวมข้อมูลของดาวเคราะห์มาตลอดชีวิต และปูทางให้เค็พเพลอร์ค้นพบกฎการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ในเวลาต่อมา เขาทำงานด้านทัศนศาสตร์ และช่วยสนับสนุนการค้นพบกล้องโทรทรรศน์ของกาลิเลโอ กาลิเลอี

เขาได้รับการยกย่องว่าเป็น "นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์ทฤษฎีคนแรก" แต่คาร์ล เซแกน ยกย่องเขาในฐานะ "นักโหราศาสตร์ทางวิทยาศาสตร์คนสุดท้าย"

## กฎของเค็พเพลอร์

# **กฎแห่งวงรี**: ดาวเคราะห์โคจรเป็นรูปวงรีรอบดวงอาทิตย์ โดยมีดวงอาทิตย์อยู่ที่จุดโฟกัสจุดหนึ่ง
# **กฎแห่งการกวาดพื้นที่**: ในเวลาที่เท่ากันดาวเคราะห์จะมีพื้นที่ที่เส้นรัศมีจากดวงอาทิตย์ถึงดาวเคราะห์กวาดไปเท่ากัน หรือ dA/dt มีค่าคงที่
# **กฎแห่งคาบ**: คาบในการโคจรรอบดวงอาทิตย์กำลังสองแปรผันตรงกับระยะครึ่งแกนเอกของวงโคจรกำลังสาม

## แหล่งข้อมูลอื่น

* JohannesKepler.Info Kepler information and community website, launched on December 27, 2009
* ''Harmonices mundi'' ("The Harmony of the Worlds") in fulltext facsimile; Carnegie-Mellon University
* ''De Stella Nova in Pede Serpentarii''  ("On the new star in Ophiuchus's foot") in full text facsimile at Linda Hall Library
*  (1920 book, part of *Men of Science* series)
* Electronic facsimile-editions of the rare book collection at the Vienna Institute of Astronomy
* 
* Audio – Cain/Gay (2010) Astronomy Cast Johannes Kepler and His Laws of Planetary Motion
* Christianson, Gale E., Kepler's Somnium: Science Fiction and the Renaissance Scientist
* Kollerstrom, Nicholas, Kepler's Belief in Astrology
* References for Johannes Kepler
* Plant, David, Kepler and the "Music of the Spheres"
* Kepler, Napier, and the Third Law at MathPages
* Calderón Urreiztieta, Carlos. Harmonice Mundi • Animated and multimedia version of Book V
* Reading the mind of God  1997 drama based on his life by Patrick Gabridge
* Johannes Kepler 2010 drama based on his life by Robert Lalonde

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2114
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวเยอรมัน
หมวดหมู่:นักดาราศาสตร์ชาวเยอรมัน
หมวดหมู่:บุคคลจากรัฐบาเดิน-เวือร์ทเทิมแบร์ค
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยทือบิงเงิน
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยกราทซ์
หมวดหมู่:โยฮันเนิส เค็พเพลอร์
เมกะโปรเจกต์

**เมกะโปรเจกต์** () หรือ **โครงการทางวิศวกรรมขนาดใหญ่มาก** เป็นโครงการลงทุนขนาดใหญ่มาก เมกะโปรเจกต์มีนิยามปกติว่ามีมูลค่าลงทุนสูงกว่า 1 พันล้านดอลล่าร์สหรัฐ และดึงดูดความสนใจจากสาธารณะมากเพราะผลกระทบใหญ่หลวงต่อชุมชน สิ่งแวดล้อม และงบประมาณ เมกะโปรเจกต์ยังสามารถนิยามได้ว่าเป็น "การริเริ่มที่เป็นรูปธรรม มูลค่าสูงมาก และเป็นสาธารณะ" ความเอาใจใส่ในกระบวนการพัฒนาโครงการอาจจำเป็นต้องลดอคติการมองในแง่ดีและการแสดงผิดทางยุทธศาสตร์

เมกะโปรเจกต์มีทั้งสะพาน อุโมงค์ ทางหลวง ทางรถไฟ สนามบิน ท่าเรือ โรงไฟฟ้า เขื่อน โครงการน้ำเสีย เขตเศรษฐกิจพิเศษ โครงการขุดเจาะน้ำมันและแก๊สธรรมชาติ อาคารสาธารณะ ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ โครงการสำรวจอวกาศและระบบอาวุธ อย่างไรก็ดี เมกะโปรเจกต์ที่พบมากที่สุดอยู่ในหมวดหมู่โรงงานไฟฟ้าพลังน้ำ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์และโครงการขนส่งมวลชนขนาดใหญ่ 

## เมกะโปรเจกต์ ในประเทศไทย
ในประเทศไทย นิยมใช้คำว่า "เมกะโปรเจกต์" เรียกโครงการขนาดใหญ่ของรัฐที่ใช้เงินลงทุนสูงโดยทั่วไป โดยอาจไม่จำเป็นต้องเป็นโครงการที่มีความซับซ้อนในการก่อสร้างหรือดำเนินการก็ได้ โดยทั่วไปเมกะโปรเจกต์มักจะถูกสงสัยว่าเป็นโครงการที่มีการทุจริตสูง เนื่องจากเป็นโครงการขนาดใหญ่ ทำให้ตรวจสอบได้ทั่วถึงยาก และมีงบลงทุนสูง ทำให้มีแรงจูงใจในการทุจริตมากขึ้น

เนื่องจากโครงการขนาดใหญ่เหล่านี้ใช้งบประมาณสูงมาก จึงมักดำเนินการโดยความร่วมมือของกลุ่มบริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ ทั้งนี้เพื่ออาศัยความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านที่แตกต่างกัน และเพื่อกระจายความเสี่ยงในการลงทุน หรือดำเนินการโดยภาครัฐ โดยอาจใช้รูปแบบหุ้นส่วนมหาชน-เอกชน (PPP) หรือระหว่างรัฐบาล (G to G - Government to government) ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การแลกเปลี่ยนสินค้าหรือบริการหรือบาร์เตอร์เทรด (ในกรณีประเทศไทย มักจะเป็นผลิตผลทางการเกษตร) การให้สัมปทาน การให้เอกชนสร้างและโอนเป็นของรัฐภายหลัง (BOT - Build-Operate-Transfer)

ตัวอย่าง "เมกะโปรเจกต์" ในประเทศไทย ได้แก่ ระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน ระบบจราจร ระบบขนส่งมวลชน การบริหารจัดการน้ำ ระบบบริหารการขนส่ง โครงการที่อยู่อาศัยของรัฐ (เช่น บ้านเอื้ออาทร บ้านมั่นคง) หรือ สนามบิน เป็นต้น

### ตัวอย่างโครงการในประเทศไทย
#โครงการรถไฟฟ้ามหานคร
#โครงการท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
#โครงการสุวรรณภูมิมหานคร
#โครงการมักกะสัน คอมเพล็กซ์
#โครงการรถไฟความเร็วสูง
#โครงการสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์
#โครงการรถไฟทางคู่ 1 เมตร ทั้งสายใหม่และปรับทางเดี่ยวเป็นทางคู่
#โครงการเชียงใหม่เวิลด์
#โครงการคลองระบายน้ำหลากบางบาล–บางไทร

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* บทความ '''"เมกะโปรเจกต์ : เพื่อราษฎร์ เพื่อรัฐ หรือเพื่อใคร?"''' (Megaprojects : The Politics of Public Policy) สาระศาสตร์ #10
แสงดาวแห่งศรัทธา

"**แสงดาวแห่งศรัทธา**" เป็นเพลงที่ประพันธ์โดย จิตร ภูมิศักดิ์ ในช่วงปี พ.ศ. 2503–2505 ขณะถูกขังอยู่ที่ คุกลาดยาว  โดยใช้นามปากกาว่า "สุธรรม บุญรุ่ง" ต่อมาเพลงนี้ถูกนำมาขับร้องในแนวเพลงเพื่อชีวิต โดยวงกรรมาชน, วงคาราวาน, พงษ์สิทธิ์ คำภีร์, แอ๊ด คาราบาว, เล็ก อรวี, คีตาญชลี และศิลปินอีกมากมาย ในช่วงหลังเหตุการณ์ 14 ตุลา และถูกนำมาเรียบเรียงใหม่ในแบบลูกกรุงขับร้องโดยเพ็ญศรี พุ่มชูศรี

## คำร้อง
:พร่างพรายแสง ดวงดาวน้อยสกาว 
:ส่องฟากฟ้า เด่นพราวไกลแสนไกล 
:ดั่งโคมทอง ส่องเรืองรุ้งในหทัย 
:เหมือนธงชัย ส่องนำจากห้วงทุกข์ทน 
::พายุฟ้า ครืนข่มคุกคาม 
::เดือนลับยาม แผ่นดินมืดมน 
::ดาวศรัทธา ยังส่องแสงเบื้องบน 
::ปลุกหัวใจ ปลุกคนอยู่มิวาย 
:ขอเยาะเย้ย ทุกข์ยากขวากหนามลำเค็ญ 
:คนยังคง ยืนเด่นโดยท้าทาย 
:แม้นผืนฟ้า มืดดับเดือนลับละลาย
:ดาวยังพราย ศรัทธาเย้ยฟ้าดิน
:ดาวยังพราย อยู่จนฟ้ารุ่งราง

## อ้างอิง

หมวดหมู่:เพลงภาษาไทย
หมวดหมู่:เพลงปลุกใจของไทย
กฎหมายเกี่ยวกับต้นไม้ใหญ่ในเมืองในประเทศไทย

ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายที่ออกมาเป็นการเฉพาะสำหรับการจัดการหรืออนุรักษ์ต้นไม้ในเมืองโดยตรง มีเพียงบางมาตราในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่กล่าวถึงความรับผิดทางละเมิด เช่น มาตรา 434 ว่าด้วยความเสียหายเกี่ยวกับการบกพร่องในการปลูกหรือค้ำจุนต้นไม้หรือกอไผ่ และบทบัญญัติในบรรพ 4 หมวด 2 ว่าด้วยแดนแห่งกรรมสิทธิ์และการใช้กรรมสิทธิ์ เป็นต้น กับกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการรับผิดจากต้นไม้โดยอนุโลมอาจสรุปเฉพาะที่เกี่ยวกับต้นไม้ดังนี้:-

## กฎหมายเกี่ยวกับสิทธิและการละเมิด

* มาตรา 1344 รั้วต้นไม้ซึ่งหมายเขตที่ดิน ให้สันนิษฐานว่าเจ้าของที่ดินทั้งสองข้างเป็นเจ้าของร่วมกัน
* มาตรา 1345 เจ้าของรั้วต้นไม้ร่วมมีสิทธิ์ตัดรั้วต้นไม้ได้ถึงแนวเขตที่ดินของตน
* มาตรา 1346 ดอกผลของต้นไม้ตรงแนวเขตที่เป็นเจ้าของร่วมกันตกเป็นของเจ้าของคนละส่วนเท่ากัน และหากตัดโค่นลงก็เป็นเจ้าของไม้คนละส่วน
* มาตรา 1347 เจ้าของที่ดินมีสิทธิ์ตัดรากหรือกิ่งที่ยื่นเข้ามาและเอาไว้เสียได้ หากได้บอกผู้ครอบครองต้นไม้ให้ตัดนานพอควรแล้ว
* มาตรา 1348 ดอกผลของต้นไม้ที่หล่นตามปกติลงในที่ดินแปลงใดถือเป็นดอกผลของที่ดินแปลงนั้น

จะเห็นได้ว่ากฎหมายข้างต้นเป็นเรื่องของสิทธิและการละเมิดทั่วไปที่มีต้นไม้เข้าไปเกี่ยวข้อง อาจมีกฎหมายอื่นที่เกี่ยวกับการป่าไม้ และกฎหมายใหม่ ๆ เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศมีกล่าวเกี่ยวกับต้นไม้ไว้บ้าง แต่ยังไม่ปรากฏว่ามีกฎหมายที่ตราออกมาโดยเฉพาะเพื่อการอนุรักษ์ตัวต้นไม้ไว้หรือเพื่อบังคับให้ปลูกต้นไม้ขึ้นโดยตรง

## ความรับผิดทางกฎหมายจากการละเลยปล่อยให้ต้นไม้ก่ออันตราย
ประเด็นกฎหมายเกี่ยวกับต้นไม้มีแนวโน้มจะทวีมากขึ้นในอนาคต ตามจำนวนต้นไม้ที่ได้เร่งระดมปลูกในเมืองต่าง ๆ ในขณะนี้คือ ความรับผิดในอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินอันเนื่องมาจากต้นไม้ ดังปรากฏในตามข่าวหนังสือพิมพ์บ่อยครั้ง ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากเจ้าของต้นไม้ผุอันตรายที่ปล่อยปละละเลยไว้ไม่ดูแลปล่อยให้เกิดอันตรายล้มทับคนบาดเจ็บหรือตาย หรือทำให้ทรัพย์สินเสียหาย ซึ่งไม่ได้เกิดจากเหตุสุดวิสัย เจ้าของต้นไม้จึงมักจะแพ้คดี ต้องชดใช้ค่าเสียหายและเสียเวลากับคดีความ หากเจ้าของเอาใจใส่ดูแลต้นไม้อย่างถูกต้อง เมื่อเกิดล้มทับคนหรือทรัพย์สินเสียหายอันเนื่องมาจากลมพายุที่รุนแรงผิดปกติก็ไม่ต้องรับผิดตามกฎหมายเนื่องจากเป็นเหตุสุดวิสัย จึงน่าวิตกว่าต้นไม้ที่กรุงเทพมหานคร เทศบาล และอบต. ต่าง ๆ ที่ปลูกไปแล้วนับล้านต้นด้วยต้นไม้ที่ไม่ได้มาตรฐาน และด้วยการดูแลรักษาและตัดแต่งผิดวิธี ซึ่งย่อมสร้างปัญหาให้เจ้าของเมื่อโตเต็มที่ ในต่างประเทศ ค่าใช้จ่ายในการสู้คดีและชดใช้ค่าเสียหายจากต้นไม้อันตรายมีสูงมากกว่าการจัดหาต้นไม้ดี ๆ มาปลูกและค่าจัดตั้งและดำเนินงานหน่วยงานป่าไม้ในเมืองหลายเท่า

ปัจจุบัน ต้นไม้มีความสำคัญต่อเมืองมากขึ้นเป็นลำดับ มีการรณรงค์การสร้าง "ป่าไม้ในเมือง" (urban forestry) เพื่อลดปัญหามลพิษ ดังนั้น ต่างประเทศจึงออกกฎหมายส่งเสริมให้มีการปลูกและดูแลรักษาต้นไม้อย่างจริงจัง เพราะกฎหมายที่ดีและทันสมัยจะทำให้การพัฒนาบ้านเมืองรุดหน้าอย่างสอดคล้องและกลมกลืนกับธรรมชาติ

## อ้างอิง
* เดชา บุญค้ำ *ต้นไม้ใหญ่ในงานก่อสร้างและพัฒนาเมือง* สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2543

หมวดหมู่:นิติศาสตร์
หมวดหมู่:กฎหมาย
หมวดหมู่:สังคมเมือง
หมวดหมู่:การดูแลต้นไม้ใหญ่
รุกขกรรม

[250px|right|thumb| [รุกขกร กำลังตรวจต้นเฮมลอคญี่ปุ่นที่สวนรุกขชาติ Hoyt Arboretum เมืองปอร์ทแลนด์ รัฐออริกอน]]
[250px|right|thumb| [รุกขกร กำลังใช้เลื่อยยนต์ โค่นต้นยูคาลิปตัสในสวนสาธารณะเมืองคาลลิสตา วิคทอเรีย]]

**รุกขกรรม** () คือวิชาชีพว่าด้วยการปลูกและจัดการเกี่ยวกับต้นไม้ใหญ่ (trees) ในงานภูมิทัศน์ ซึ่งรวมถึงการศึกษาการเจริญเติบโตและการตอบสนองต่อการปฏิบัติเชิงวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมและการประยุกต์เทคนิคเชิงวัฒนธรรมอันได้แก่การคัดเลือก การปลูก การดูแล การทำศัลยกรรมและการตัดโค่น

จุดเน้นของงานรุกขกรรมได้แก่ต้นไม้ที่ให้ความประเทืองใจ (amenity trees) ซึ่งต้นไม้เหล่านี้จะได้รับการดูแลเพื่องานภูมิทัศน์สำหรับมนุษย์เป็นหลัก ปกติต้นไม้ประเทืองใจต่างๆ ดังกล่าวจะอยู่ตามอุทยาน สวน สวนสาธารณะ หรือในบริเวณชุมชน งานรุกขกรรมเกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพของต้นไม้ การควบคุมโรคและแมลง การจัดการเกี่ยวกับอันตรายและการพิจารณาในด้านสุนทรียภาพ ต้นไม้เอื้อประโยชน์ให้มนุษย์ทั้งทางด้านมรดกทางวัฒนธรรมและมรดกทางธรรมชาตินอกเหนือไปจากการให้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากใช้เนื้อไม้ ด้วยเหตุนี้ วิชารุกขกรรมจึงต้องมีความแตกต่างจากวิชาการป่าไม้ซึ่งเน้นการผลิตเนื้อไม้เชิงพาณิชย์และผลผลิตจากป่าหรือการทำป่าปลูก

## ดูเพิ่ม
* รุกขกร
* ประติมากรรมไม้ (Arborsculpture)
* บอนไซ
* พืชสวน
* ภูมิสถาปัตยกรรม
* การจัดการภูมิทัศน์
* การป่าไม้ในเมือง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Arboricultural Association  UK
* International Society of Arboriculture (USA)
* European Arboricultural Council 
* BatsandTrees.com  Promoting the importance of British trees to bats
* Institute of Chartered Foresters The UK based Chartered body for forestry and arboricultural professionals
* TreesAreGood.com (arboricultural resources for the general public)
*http://www.treeworld.info/f29/  - Tree information and facts, scientific aids for arborists *http://www.treeworld.info/f29/ 

## อ้างอิง

* 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:พืชกรรมสวนและการทำสวน
หมวดหมู่:พืชสวนและการทำสวน
หมวดหมู่:การป่าไม้
หมวดหมู่:การจัดการภูมิทัศน์
หมวดหมู่:การดูแลต้นไม้ใหญ่
หมวดหมู่:การจัดการป่าไม้
ปาโกปาโก

right|250 px|thumb|อ่าวปาโกปาโก
**ปาโกปาโก** หรือที่ชาวซามัวพื้นเมืองออกเสียงว่า **ปาโงปาโง** (ซามัว: , ) เป็นหมู่บ้านหนึ่งในของอเมริกันซามัว ดินแดนของสหรัฐอเมริกา ในปี พ.ศ. 2543 มีประชากรทั้งหมด 10,640 คน ปาโกปาโกยังเป็นท่าขนส่งปลาที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในภูมิภาคโอเชียเนียอีกด้วย

ปากโปาโก
โฌแซ็ฟ ฟูรีเย

**ฌ็อง บาติสต์ โฌแซ็ฟ ฟูรีเย** (, ; 21 มีนาคม ค.ศ. 1768 – 16 พฤษภาคม ค.ศ. 1830) เป็นนักคณิตศาสตร์ เกิดที่เมืองโอแซร์ ประเทศฝรั่งเศส ฟูรีเยได้เดินทางติดตามนโปเลียนไปประเทศอียิปต์ในปี พ.ศ. 2341 หลังจากเดินทางกลับในปี พ.ศ. 2345 ฟูรีเยได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองเกรอนอบล์ และต่อมาในปี พ.ศ. 2351 ได้รับบรรดาศักดิ์ชั้นบารอน

ฟูรีเยได้หันมาสนใจคณิตศาสตร์ประยุกต์เป็นครั้งแรก ในขณะที่กำลังทดลองเกี่ยวกับการไหลของความร้อน ฟูรีเยก็ได้ค้นพบสมการการไหลนี้ ซึ่งต่อมาได้ตั้งชื่อเป็น "สมการฟูรีเย" เพื่อแก้ปัญหาและพิสูจน์สมการนี้ ฟูรีเยได้แสดงให้เห็นว่าฟังก์ชันหลายฟังก์ชันของตัวแปรเดี่ยวสามารถขยายออกเป็นอนุกรมของไซน์ (sines) เชิงซ้อนของตัวแปร ที่เรียกในภายหลังว่า "อนุกรมฟูรีเย" โดยทั่วไปฟูรีเยมักได้รับการกล่าวถึงจากการค้นพบปรากฏการณ์เรือนกระจก

ฌ็อง บาติสต์ โฌแซ็ฟ ฟูรีเย มีชีวิตอยู่ตรงกับสมัยระหว่างสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชและพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

## ผลงาน
thumb|''Théorie analitique de la chaleur'', ค.ศ. 1888

*
*
** 
*
*
* Translation by W M Connolley
*
*
*
* 
* 

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม

**Initial text from the [[public domain]] [[Rouse History of Mathematics]]*
* Fourier, Joseph. (1822). *Theorie Analytique de la Chaleur*. Firmin Didot (reissued by Cambridge University Press, 2009; )
* Fourier, Joseph. (1878). *The Analytical Theory of Heat*. Cambridge University Press (reissued by Cambridge University Press, 2009; )
* Fourier, J.-B.-J. (1824). ''Mémoires de l'Académie Royale des Sciences de l'Institut de France '''VII'''.'' 570–604 (*Mémoire sur Les Temperatures du Globe Terrestre et Des Espaces Planetaires* – greenhouse effect essay published in 1827)
* Fourier, J. Éloge historique de Sir William Herschel, prononcé dans la séance publique de l'Académie royale des sciences le 7 Juin, 1824. Historie de l'Académie Royale des Sciences de l'Institut de France, tome vi., année 1823, p. lxi.[Pg 227]

## แหล่งข้อมูลอื่น
*

* 
* Fourier, J. B. J., 1824, Remarques Générales Sur Les Températures Du Globe Terrestre Et Des Espaces Planétaires., in Annales de Chimie et de Physique, Vol. 27, pp. 136–167 – translation by Burgess (1837).
* Université Joseph Fourier, Grenoble, France 
*Joseph Fourier and the Vuvuzela on MathsBank.co.uk 
* 
* Joseph Fourier – Œuvres complètes, tome 2 Gallican-Math
* 

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2311
หมวดหมู่:นักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวฝรั่งเศส
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดอียอน
ไฮพาเทีย

**ไฮปาเธียแห่งอเล็กซานเดรีย** (; , การสะกดแบบคอยนี: ; เกิด  ค.ศ. 350–370; เสียชีวิต ค.ศ. 415) เป็นนักปรัชญาลัทธิเพลโตใหม่ (Neoplatonist) นักคณิตศาสตร์ นักดาราศาสตร์ และครู ธิดาของนักปรัชญาธีออน ซึ่งเป็นนักดาราศาสตร์และนักปรัชญาแห่งเมืองอเล็กซานเดรีย ในอียิปต์ยุคเฮเลเนียน 

## ประวัติ
[thumbnail|200px|ภาพของไฮปาเธียในภาพวาด[โรงเรียนแห่งเอเธนส์ (ราฟาเอล)|โรงเรียนแห่งเอเธนส์ ของราฟาเอล]]
ไฮปาเธียแห่งอะเล็กซานเดรีย เป็นธิดาของธีออนแห่งอะเล็กซานเดรีย เธอเข้าศึกษาที่ เอเธนส์ ประมาณ ค.ศ. 400 ในวัยสาวนั้น นอกจากปัญญาที่ฉลาดหลักแหลมแล้ว เธอยังมีรูปร่างหน้าตาที่สะสวยเป็นที่เลื่องลือไปทั่วอะเล็กซานเดรีย  ต่อมาเธอได้เป็นครูที่โรงเรียนสอนคตินิยมแบบเพลโตในอเล็กซานเดรีย ที่นี้เธอได้สอนความรู้ของเพลโตและแอริสตอเติลให้กับนักเรียนของเธอรวมทั้งเพเกิน, คริสตชน และชาวต่างชาติ นอกจากนี้เธอยังเป็นบรรณารักษ์ของห้องสมุดแห่งอะเล็กซานเดรียอีกด้วย

## การเสียชีวิต
thumb|upright=1.8|200px|ความตายของไฮปาเธีย วาดใน ค.ศ. 1866
กลุ่มชาวคริสต์หัวรุนแรงที่เรียกว่า "พาราโบนี" ได้ทำการรุมสังหารไฮปาเธียจนสิ้นใจ และเผาทำลายตำราที่เธอเขียนขึ้น ไม่เหลือแม้กระทั่งภาพเขียนของเธอแม้แต่ภาพเดียว

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## อ่านเพิ่ม

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* . See also *The Life of Hypatia from The Suda* (Jeremiah Reedy, trans.), pp.&nbsp;57–58, *The Life of Hypatia by Socrates Scholasticus from his Ecclesiastical History 7.13*, pp.&nbsp;59–60, and *The Life of Hypatia by John, Bishop of Nikiu, from his Chronicle 84.87–103*, pp.&nbsp;61–63.
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* International Society for Neoplatonic Studies
* Socrates of Constantinople, *Ecclesiastical History*, VII.15 ที่ *[[อินเทอร์เน็ตอาร์ไคฟ์]]*
* Socrates of Constantinople, *Ecclesiastical History*, [VII.15](http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0380-0440,_Socrates_Scholasticus,_Ecclesiastica_Hstoria_2_(Hussey_Editore),_GR.pdf) (pp.&nbsp;760–761) ที่ *Documenta Catholica Omnia*  

ฮไพาเทีย
ฮไพาเทีย
หมวดหมู่:บุคคลจากอะเล็กซานเดรีย
ควร์ท เกอเดิล

**ควร์ท ฟรีดริช เกอเดิล** (; 28 เมษายน ค.ศ. 1906 – 14 มกราคม ค.ศ. 1978) เป็นนักปรัชญา นักคณิตศาสตร์ และนักปรัชญาชาวออสเตรีย และต่อมาชาวอเมริกัน ถือว่าเป็นนักตรรกศาสตร์คนสำคัญที่สุดคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ร่วมกับอาริสโตเติล, แอลฟริด ทาร์สกี และก็อทโลพ เฟรเกอ เกอเดิลสร้างผลกระทบใหญ่หลวงต่อการคิดวิทยาศาสตร์และปรัชญาในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ซึ่งขณะนั้น เมื่อผู้อื่นอย่างเบอร์ทรันด์ รัสเซลล์, แอลฟริด นอร์ท ไวต์เฮด, และดาวิท ฮิลเบิร์ท บุกเบิกการใช้ตรรกะและทฤษฎีเซตเพื่อทำความเข้าใจรากฐานแห่งคณิตศาสตร์

เกอเดิลพิมพ์เผยแพร่ทฤษฎีบทความไม่สมบูรณ์สองเรื่องของเขาใน ค.ศ. 1931 เมื่อเขาอายุ 25 ปี หรือ 1 ปีหลังเขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยเวียนนา ทฤษฎีบทความไม่สมบูรณ์ที่หนึ่งมีใจความว่า สำหรับระบบเชิงสัจพจน์เวียนเกิดต้องกันกับตัวเองใด ๆ ที่เพียงพออธิบายเลขคณิตของจำนวนธรรมชาติได้ จะมีประพจน์จริงเกี่ยวกับจำนวนธรรมชาติที่ไม่สามารถพิสูจน์จากสัจพจน์ได้ เพื่อพิสูจน์ทฤษฎีบทนี้ เกอเดิลพัฒนาเทคนิคซึ่งปัจจุบันเรียก การกำหนดจำนวนเกอเดิล (Gödel numbering) ซึ่งลงรหัสนิพจน์รูปนัยเป็นจำนวนธรรมชาติ

เขายังแสดงว่าสัจพจน์การเลือกและสมมุติฐานความต่อเนื่องไม่สามารถพิสูจน์แย้งจากสัจพจน์ของทฤษฎีเซตซึ่งเป็นที่ยอมรับได้ หากสันนิษฐานว่าสัจพจน์เหล่านั้นต้องกัน ผลที่สัจพจน์การเลือกไม่สามารถพิสูจน์แย้งได้เปิดประตูให้นักคณิตศาสตร์สันนิษฐานสัจพจน์การเลือกในการพิสูจน์ของตน เขายังมีส่วนสำคัญต่อการพิสูจน์ทฤษฎีโดยการสร้างความกระจ่างถึงความเชื่อมโยงระหว่างตรรกศาสตร์คลาสสิก ตรรกศาสตร์สหัชญาณนิยม (intuitionistic logic) และตรรกศาสตร์อัญรูป

หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวออสเตรีย
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวออสเตรีย-ฮังการี
หมวดหมู่:นักปรัชญาชาวออสเตรีย
หมวดหมู่:ชาวออสเตรียเชื้อสายมอเรเวีย-เยอรมัน
หมวดหมู่:ชาวอเมริกันเชื้อสายมอเรเวีย-เยอรมัน
หมวดหมู่:บุคคลจากเบอร์โน
ภูพานปฏิวัติ

**ภูพานปฏิวัติ** เป็นบทเพลงปฏิวัติที่ถูกแต่งขึ้นโดยจิตร ภูมิศักดิ์ ขณะอยู่ร่วมกับกองทัพปลดแอกประชาชนไทยที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ บริเวณเทือกเขาภูพาน ในจังหวัดสกลนคร ติดต่อกับชายแดนลาว โดยในขณะนั้นใช้ชื่อว่า "สหายปรีชา"

จิตร ภูมิศักดิ์ แต่งคำร้องและทำนองเพลงนี้เสร็จสมบูรณ์ระหว่างเดินเท้ากลับจากงานลำเลียง บนยอดเขาแห่งหนึ่งชื่อ ภูผาลม (อยู่ในเขตดงพระเจ้า อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร) เมื่อ พ.ศ. 2508 ต่อมาเพลงนี้ได้กลายเป็นเพลงสำคัญเพลงหนึ่งของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย

## ประวัติ
เมื่อเดือนตุลาคม ปี พ.ศ. 2501 จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ได้ทำการรัฐประหารและกวาดล้างผู้ฝักใฝ่ลัทธิคอมมิวนิสต์ โดยจิตร ภูมิศักดิ์ เป็นหนึ่งในผู้ที่ถูกนำไปคุมขังในเรือนจำด้วยข้อหา “กระทำการอันเป็นคอมมิวนิสต์” จิตรถูกคุมขังอยู่จนถึงปี พ.ศ. 2508 จึงได้รับการปล่อยตัว จากนั้น จิตรได้เดินทางไปยังบริเวณชนบทของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อไปเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ซึ่งในขณะนั้นกำลังทำสงครามกองโจรกับรัฐบาลอยู่ เมื่อเข้าร่วมแล้ว จิตรก็ได้ใช้นามแฝงว่า "สหายปรีชา" และทำงานในพื้นที่ภูพาน จังหวัดสกลนคร ในระหว่างนี้ จิตรก็ถูกมอบหมายให้ประพันธ์เพลงต่าง ๆ เพื่อปลุกระดมมวลชนให้เข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์ เช่น เพลงมาร์ชกองทัพปลดแอกประชาชนไทย รวมถึงเพลงภูพานปฏิวัติด้วย

เพลงภูพานปฏิวัติถูกใช้เป็นเพลงเปิดรายการข่าวของสถานีวิทยุเสียงประชาชนแห่งประเทศไทย (สปท.) ที่ออกอากาศจากเมืองคุนหมิง ประเทศจีน นอกจากนี้ หลังจากเหตุการณ์ 14 ตุลาคม และเหตุการณ์ 6 ตุลาคม เพลงภูพานปฏิวัติ รวมถึงงานประพันธ์อื่น ๆ ของจิตร ก็ถูกรื้อฟื้นและกลับมาเผยแพร่อีกครั้งโดยนักศึกษาและผู้ชุมนุมในยุคนั้นด้วย

## เนื้อร้อง

* **คำร้อง-ทำนอง:** สหายปรีชา  (จิตร ภูมิศักดิ์)
:ยืนตระหง่านฟ้า 
:แผ่ไพศาลทิวยาวยอดสูง...สง่า 
:ภูพานมิ่งขวัญคู่หล้าแหล่งไทย 

::ธงพรรค เด่นแดงเพลิง สะบัดโบกพริ้วเหนือภู 
::สู้พายุโหม หวิวหวู ไม่เคยหวั่นไหว 
::ประทีปแห่งยุค เหมือนแสง อาทิตย์อุทัย 
::นำทางสู่ชัย มิได้ไหวหวั่น มั่นในศรัทธา 

:นักรบเหนือภูพาน ทหารของมวลชน 
:เด็ดเดี่ยวอดทน เลือดเนื้อ พลีเพื่อประชา 
:ทุกดงดิบลำเนา ขุนเขาสูงเสียดฟ้า 
:พวกเราฟันฝ่าดั้น ด้นทนทาน 

::เสียงปืนก้องคำราม คุกคามทั่วแดนดง 
::ระเบิดทุ่มลง ปานฝน ไม่เคยสะท้าน 
::สงครามประชาชน ทุกคนล้วนอาจหาญ 
::ยืนหยัดตระหง่าน ดั่งภูพานไม่หวั่นผองภัย 
::มวลชนเกรียงไกร ชี้ขาดชัยสงคราม 

:เพลิง...ปฏิวัติ 
:แผ่สะพัดโหมฮือเป็นเปลวลุกลาม 
:ธง...แดงเด่นงาม 
:โบกทายท้าเหนือยอดภูพาน

## อ้างอิง
หมวดหมู่:เพลงปฏิวัติ
เชาวน์ สายเชื้อ

**เชาวน์ สายเชื้อ** (23 ธันวาคม พ.ศ. 2472 – 19 กันยายน พ.ศ. 2564) เป็นนักการทูตชาวไทย เคยดำรงตำแหน่งสำคัญ ๆ เช่น ประธานศาลรัฐธรรมนูญ, เอกอัครราชทูตไทยประจำฟิลิปปินส์ และเนเธอร์แลนด์ และเอกอัครราชทูตผู้แทนถาวรไทยประจำสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา

## การศึกษา
*มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัย
*ปกศ.มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
*ปริญญาตรี คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
*ปริญญาโท คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยมิชิแกน สหรัฐอเมริกา
*วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ 25

## การทำงาน
*เอกอัครราชทูต ประเทศฟิลิปปินส์ พ.ศ. 2520 – 2524
*เอกอัครราชทูต ประเทศเนเธอร์แลนด์ พ.ศ. 2527 – 2530
*ประธานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ
*ประธานศาลรัฐธรรมนูญ (11 เมษายน พ.ศ. 2541 – 23 กันยายน พ.ศ. 2542)

## ผลงานที่เป็นที่จดจำ
คณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในชุดที่เชาวน์เป็นประธานนั้น ได้มีมติตัดสินให้ พลตรี สนั่น ขจรประศาสน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ในขณะนั้น ต้องยุติบทบาททางการเมืองเป็นเวลา 5 ปี เนื่องจากคดีความผิดฐานจงใจแสดง บัญชทรัพย์สินอันเป็นเท็จ ตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 มาตรา 295

## ชีวิตส่วนตัว
เชาวน์เป็นชาวไทยเชื้อสายจีน (แซ่เซีย) เกิดที่จังหวัดร้อยเอ็ด มีบุตรชายคนหนึ่งที่มีชื่อเสียง คือ ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ ประธานกรรมการสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
เชาวน์ สายเชื้อ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้

### ประเทศไทย

* พ.ศ. 2500 – 80px เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ

### ต่างประเทศ
*  :
** พ.ศ. 2531 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 1 อัศวินมหากางเขน

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอพนมไพร
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน
หมวดหมู่:นักการทูตชาวไทย
หมวดหมู่:ประธานศาลรัฐธรรมนูญไทย
หมวดหมู่:ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:บุคคลจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยมิชิแกน
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ.ว.
มวกเหล็ก

**มวกเหล็ก** อาจหมายถึง
* อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี
* น้ำตกมวกเหล็ก ตั้งอยู่ในอำเภอมวกเหล็ก
* สถานีรถไฟมวกเหล็ก
* มวกเหล็ก ต้นไม้ชนิดหนึ่ง
โกเมน ภัทรภิรมย์

ศาสตราจารย์พิเศษ **โกเมน ภัทรภิรมย์** (27 มีนาคม พ.ศ. 2475 -  3 ตุลาคม พ.ศ. 2565)

อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ อดีตสมาชิกวุฒิสภา อดีตอธิบดีกรมอัยการอดีตอัยการสูงสุดของไทย และอดีตกรรมการอิสระและประธานกรรมการตรวจสอบบริษัท ซีพีออลล์ จำกัด (มหาชน) จำกัด

## การศึกษา
ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.โกเมน ภัทรภิรมย์ เริ่มศึกษาที่โรงเรียนวัดราชบพิธ ต่อมาได้ศึกษาต่อที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย จากนั้นได้เข้าศึกษาระดับอนุปริญญา วิศวกรรมศาสตร์  โรงเรียนช่างชลประทาน (เกษตรศาสตร์) ปริญญาตรี นิติศาสตร์บัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และเนติบัณฑิตไทย จากนั้นจึงได้เข้าศึกษาต่อในระดับปริญญาเอก Docteur de l'Université ที่มหาวิทยาลัยปารีส รวมทั้งยังได้เข้ารับการศึกษาอบรมที่วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ 28

โกเมน ภัทรภิรมย์ ได้รับปริญญานิติศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

## การทำงาน
ศ.โกเมน ภัทรภิรมย์ รับราชการเป็นข้าราชการอัยการ จนกระทั่งได้รับตำแหน่งอัยการสูงสุด ในระหว่างปี พ.ศ. 2530 - พ.ศ. 2536 ซึ่งก่อนหน้านั้นเคยได้ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษานายกรัฐมนตรี (2522-2530) และเป็นสมาชิกวุฒิสภา ในระหว่างปี พ.ศ. 2535 - พ.ศ. 2539

ต่อมาในปี พ.ศ. 2541 ได้รับแต่งตั้งเป็นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ จนถึงปี พ.ศ. 2544

ท่านยังเคยเป็นศาสตราจารย์พิเศษ ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 

## การเสียชีวิต
ศาสตราจารย์พิเศษ โกเมน เสียชีวิตเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2565 กำหนดสวดพระอภิธรรม ณ ศาลากวีนิรมิต (ศาลากลางน้ำ) วัดเทพศิรินทราวาส ระหว่างวันที่ 4-10 ตุลาคม พ.ศ. 2565  และพระราชทานเพลิงศพวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2565 ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ข้าราชการฝ่ายอัยการชาวไทย
หมวดหมู่:อัยการสูงสุดไทย
หมวดหมู่:ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวัดราชบพิธ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:บุคคลจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา