อาเมะ โนะ อูซูเมะ

**อาเมะ-โนะ-อูซูเมะ-โนะ-มิโกโตะ** () เป็นเทพีแห่งรุ่งอรุณ ความรื่นเริง การทำสมาธิ และศิลปะในลัทธิชินโตของประเทศญี่ปุ่น และเป็นภรรยาของเทพซารูตาฮิโกะ โอกามิ  เป็นเทพีที่มีชื่อเสียงจากความเกี่ยวข้องกับเรื่องราวการหลบซ่อนตัวของอามาเตราซุ โอมิกามิ เทพีแห่งดวงอาทิตย์ ชื่อของพระนางยังเรียกได้อีกชื่อเป็น **อามะ-โนะ-อูซูเมะ** และยังมีอีกชื่อว่า โอมินาโมนะ-โนะ-โอกามิ  เทพแห่ง*[[อินาริ โอคามิ|อินาริ]]*  ซึ่งอาจจะมีที่มาจากความสัมพันธ์กับสามีของพระนาง

## ตำนาน
### อามาเตราซุและถ้ำ
left|thumb| อูซูเมะร่ายรำเพื่อล่อให้อามาเตราซุออกมาจากถ้ำ

เทพแห่งพายุซูซาโนโอะ น้องชายของเทพีอามาเตราซุ ได้ทำลายทุ่งนาของอามาเตราซุ ถลกหนังม้าขว้างไปที่เครื่องทอผ้าของพระนาง และสังหารหญิงรับใช้คนหนึ่งของพระนางอย่างโหดเหี้ยมเนื่องจากการวิวาทระหว่างทั้งสอง ฝ่ายเทพีอามาเตราซุโกรธมากและหนีไปหลบในถ้ำหินสวรรค์ อามะ-โนะ-อิวาโตะ โลกที่ไร้แสงสว่างจากดวงอาทิตย์พลันมืดมิดและเหล่าทวยเทพก็ไม่สามารถเกลี้ยกล่อมอามาเตราซุให้ออกจากที่ซ่อนได้

เทพีอูซูเมะผู้เฉลียวฉลาดจึงคว่ำถังน้ำใกล้ทางเข้าถ้ำและเริ่มร่ายรำบนนั้น ฉีกอาภรณ์ของพระนางออกต่อหน้าเทพองค์อื่น ๆ เหล่าเทพเห็นว่าตลกมากก็หัวเราะเสียงดัง ว่ากันว่าการร่ายรำนี้เป็นการริเริ่มของระบำคางูระ อันเป็นการร่ายรำในพิธีกรรมของญี่ปุ่น

เทพีอูซูเมะแขวนกระจกสัมฤทธิ์และมณีหยกขัดเงาที่งดงาม ฝ่ายเทพีอามาเตราซุได้ยินเสียงรื่นเริงด้านนอกจึงมองออกไปเพื่อดูว่าเกิดอะไรขึ้น เมื่อพระนางเปิดถ้ำก็เห็นมณีและเงาสะท้อนอันงดงามของพระนางบนกระจกที่เทพีอูซูเมะแขวนไว้บนต้นไม้ จึงค่อย ๆ เดินออกมาจากที่ซ่อนของพระนาง

ในขณะเดียวกัน เทพอาเมะ-โนะ-ทาจิการาโอะ-โนะ-มิโกโตะก็รีบเข้าไปปิดถ้ำที่อยู่ด้านหลังหลังพระนางเพื่อไม่ให้พระนางหนีกลับเข้าไปหลบข้างในได้อีก เทพอีกองค์ผูกเชือกวิเศษชิเมนาวะไว้ตรงทางเข้าถ้ำ เทพอาเมะ-โนะ-โคยาเนะ-โนะ-มิโกโตะและเทพอาเมะ-โนะ-ฟูโตดามะ-โนะ-มิโกโตะได้ขอร้องให้เทพีอามาเตราซุกลับมาเข้าร่วมกับเหล่าเทพอีกครั้ง พระนางตกลงและแสงสว่างก็กลับคืนสู่โลก

### อูซูเมะและซารูตาฮิโกะ
thumb|เทพซารูตาฮิโกะ (ซ้าย) และเทพีอูซูเมะ (ขวา)
เทพอามาเตราซุสั่งให้เทพีอูซูเมะร่วมเดินทางไปส่งนินิงิ หลานชายของพระนางในการเดินทางมายังโลก ขบวนมุ่งหน้าไปที่*อาเมะ-โนะ-อูกิฮาชิ* ("สะพานลอยแห่งสวรรค์") เพื่อที่จะมุ่งหน้าไปยังโลก แต่เทพซารูตาฮิโกะขวางไว้ อูซูเมะเข้ามาหาและเกลี้ยกล่อมให้ซารูตาฮิโกะเปิดทางให้นินิงิผ่าน ในเรื่องเล่ากระแสอื่น อูซูเมะได้เข้าไปเกี้ยวพาราสีซารูตาฮิโกะ

ต่อมาอูซูเมะและซารูตาฮิโกะแต่งงานกัน ทั้งคู่เป็นต้นตระกูลของตระกูลซารูเมะ

## การสักการะ
[left|thumb|254x254px| แผ่นจารึกที่ศาลเจ้าอาเมะ-โนะ-อูซูเมะ เมือง[ทากาจิโฮะ]]
ปัจจุบันยังมีการสักการะเทพีอาเมะ-โนะอูซูเมะในฐานะเทพในลัทธิชินโต

มีศาลเจ้าหลายแห่งที่สร้างอุทิศให้กับเทพีอูซูเมะ เช่น ศาลเจ้าชิโยะ ศาลเจ้าสึบากิแห่งอเมริกา และศาลเจ้าสึบากิ

## ความคล้ายคลึงกับศาสนาพราหมณ์
นักนิรุกติศาสตร์ไมเคิล วิตเซลกล่าวว่าอูซูเมะมีความเกี่ยวข้องอย่างมากกับอุษาเทวี เทพีของศาสนาพราหมณ์ ซึ่งมีต้นแบบมาจากเทพี Hausos (**)  ในเทพปรณัมของโปรโต-อินโด-ยูโรเปียน เทพีทั้งสององค์มีความคล้ายคลึงในหลายแง่มุม เช่น ถ้ำ (วลา/อิวาโตะ) และการเผยหน้าอกอันเป็นสัญลักษณ์ของมิตรภาพ วิตเซลเสนอว่าศาสนาญี่ปุ่นและศาสนาพราหมณ์มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดมากกว่าเมื่อเทียบกับเทพปรณัมอื่นในกลุ่มที่วิตเซลเรียกว่า Laurasian mythology และที่มาของเทพปรณัมทั้งสองอาจสืบย้อนไปถึงยุคอินโด-อิหร่านเมื่อราว 2000 ปีก่อนคริสตกาล และทำให้เทพีอูซูเมะมีความคล้ายคลึงกับเทพีอีออสในเทพปรณัมกรีกและออโรราในเทพปรณัมโรมัน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* A substantial article on this subject
* materasu and Uzume, Goddesses of Japan, at Goddess Gift
* A one-paragraph glossary entry in Italian

หมวดหมู่:เทพเจ้าชินโต
หมวดหมู่:เทพเจ้าญี่ปุ่น
หมวดหมู่:บทความที่มีข้อความภาษาญี่ปุ่น