ความจุเครื่องยนต์

**ความจุเครื่องยนต์** () หมายถึงปริมาตรที่ลูกสูบทั้งหมดในเครื่องยนต์ลูกสูบกวาดไปได้โดยไม่รวมห้องเผาไหม้ โดยทั่วไปแล้ว คำนี้ใช้เป็นตัวบ่งชี้ขนาดของเครื่องยนต์ และในทางกลับกันก็ใช้เป็นตัวบ่งชี้ถึงกำลัง (ผ่านความดันยังผลเฉลี่ยและรอบการหมุน) ที่เครื่องยนต์สามารถผลิตได้ รวมถึงปริมาณเชื้อเพลิงที่คาดว่าจะใช้ ด้วยเหตุผลนี้ ความจุเครื่องยนต์จึงเป็นหนึ่งในมาตราที่มักใช้ในการโฆษณาและการควบคุมยานยนต์

โดยทั่วไปแล้วจะแสดงเป็นหน่วยเมตริก ได้แก่ ลูกบาศก์เซนติเมตร (cc หรือ cm3 เทียบเท่ากับ มิลลิลิตร) หรือ ลิตร (l หรือ L) หรือโดยเฉพาะในสหรัฐจะแสดงเป็นลูกบาศก์นิ้ว (CID, cid, cu in, หรือ in3)

## นิยาม
เครื่องยนต์ลูกสูบโดยทั่วไปจะคำนวณความจุเครื่องยนต์ทั้งหมดโดยการคูณค่าสามค่าเข้าด้วยกัน ได้แก่ ระยะทางที่ลูกสูบเคลื่อนที่ (ความยาวระยะชัก) พื้นที่วงกลมของกระบอกสูบ และจำนวนกระบอกสูบทั้งหมดในเครื่องยนต์

สูตรคำนวณคือ:

: \text{ความจุ} = \text{ความยาวระยะชัก} \times \pi \left(\frac{\text{ขนาดกระบอกสูบ}}{2}\right)^2 \times \text{จำนวนสูบ}

การใช้สูตรนี้กับเครื่องยนต์ประเภทที่ไม่ปกติ เช่น เครื่องยนต์วันเคล (Wankel) และเครื่องยนต์ลูกสูบทรงรีที่ใช้ในจักรยานยนต์ฮอนด้า NR บางครั้งอาจให้ผลลัพธ์ที่ทำให้เข้าใจผิดเมื่อพยายามเปรียบเทียบเครื่องยนต์ ผู้ผลิตและหน่วยงานกำกับดูแลอาจพัฒนาและใช้สูตรเฉพาะเพื่อกำหนดความจุที่เปรียบเทียบกันได้สำหรับเครื่องยนต์ประเภทที่แตกต่างกัน

## ข้อบังคับของรัฐบาล

ในหลายประเทศ ค่าธรรมเนียมและภาษีที่หน่วยงานด้านการขนส่งเรียกเก็บจากยานพาหนะบนท้องถนนจะถูกปรับขนาดตามสัดส่วนของความจุเครื่องยนต์ ในประเทศที่มีการปฏิบัติเช่นนี้ ผู้ผลิตยานยนต์มักพยายามเพิ่มกำลังขับเคลื่อนโดยการออกแบบเครื่องยนต์ให้มีรอบการหมุนสูงขึ้นหรือใช้เทอร์โบชาร์จเจอร์แทนการเพิ่มความจุ

นี่คือตัวอย่างของประเทศที่เก็บภาษีรถยนต์ตามความจุเครื่องยนต์:
* ในบางประเทศในยุโรป ซึ่งเป็นระบบที่มีมาก่อนสหภาพยุโรป มีการเรียกเก็บภาษีสองอัตรา คือ อัตราหนึ่งสำหรับเครื่องยนต์ที่มีขนาดเกิน 1.0 ลิตร และอีกอัตราสำหรับเครื่องยนต์ที่มีขนาดประมาณ 1.6 ลิตร
* ในสหราชอาณาจักร รถยนต์ที่จดทะเบียนหลังวันที่ 1 มีนาคม ค.ศ. 2001 จะถูกเก็บภาษีตามปริมาณไอเสียที่ปล่อยออกมา อย่างไรก็ดี รถยนต์ที่จดทะเบียนก่อนหน้านั้นจะถูกเก็บภาษีตามความจุเครื่องยนต์ โดยรถยนต์ที่มีขนาดต่ำกว่า 1549 cm3 จะเสียภาษีในอัตราต่ำกว่า
* ในประเทศญี่ปุ่น ความจุเครื่องยนต์เป็นหนึ่งในปัจจัย (ร่วมกับขนาดโดยรวมของรถและกำลังเครื่องยนต์) ที่ใช้กำหนดประเภทรถยนต์และค่าภาษีรถยนต์สำหรับรถคันนั้น
* ในประเทศฝรั่งเศสและบางประเทศในสหภาพยุโรป โมเพดที่มีความจุเครื่องยนต์น้อยกว่า 50 ซีซี (3.1 ลูกบาศก์นิ้ว) สามารถขับได้โดยมีคุณสมบัติขั้นต่ำ ซึ่งทำให้จักรยานยนต์ขนาดเล็กทั้งหมดมีความจุเครื่องยนต์ประมาณ 49.9 cm3
* ในหลายพื้นที่ของสหรัฐ แคนาดา (ยกเว้นรัฐควิเบก) ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ภาษีรถยนต์ไม่ได้อ้างอิงจากความจุเครื่องยนต์ อย่างไรก็ดี ความจุเครื่องยนต์มักถูกนำมาใช้กับสกูตเตอร์หรือโมเพดที่มีกำลังต่ำเพื่อพิจารณาว่าต้องมีใบอนุญาตขับขี่หรือไม่ โดยทั่วไปแล้วเกณฑ์ที่ใช้คือ 50 ซีซี (3.1 ลูกบาศก์นิ้ว)

เครื่องยนต์วันเคลสามารถสร้างกำลังได้สูงกว่าเมื่อเทียบกับความจุที่ระบุไว้ ดังนั้น โดยทั่วไปแล้วจึงมีการคิดภาษีในอัตรา 1.5 เท่าของความจุจริง (เช่น 1.3 ลิตรจะเทียบเท่ากับ 2.0 ลิตร และ 2.0 ลิตรจะเทียบเท่ากับ 3.0 ลิตร) แม้กำลังขับเคลื่อนที่แท้จริงอาจสูงกว่าที่ตัวเลขการแปลงนี้แนะนำ ความจุที่ระบุของเครื่องยนต์วันเคลมีขนาดเล็กกว่าความจุจริงถึง 3 เท่า แต่ก็ได้รับการชดเชยด้วยความจริงที่ว่าเพลาหมุนด้วยความเร็วเป็น 3 เท่าของรอบการหมุนของโรเตอร์ โดยที่ความจุที่ระบุนี้เป็นปริมาตรการกวาดของห้องเดียวเท่านั้น

## ชื่อรุ่นยานยนต์
ในอดีต ชื่อรุ่นรถยนต์หลายรุ่นมักรวมเอาความจุเครื่องยนต์ไว้ด้วย ตัวอย่างเช่น Cadillac Series 353 รุ่นปี 1923–1930 (ใช้เครื่องยนต์ขนาด 353 ลูกบาศก์นิ้ว/5.8 ลิตร), BMW 1800 รุ่นปี 1963–1968 (ใช้เครื่องยนต์ขนาด 1.8 ลิตร) และ Lexus LS 400 (ใช้เครื่องยนต์ขนาด 3,968 ซีซี) การตั้งชื่อแบบนี้เป็นที่นิยมอย่างยิ่งในรถยนต์ประเภทมัสเซิลคาร์ (muscle car) ของสหรัฐ เช่น Ford Mustang Boss 302 และ 429 และ GT 5.0L ในเวลาต่อมา Plymouth Roadrunner 383 และ Chevrolet Chevelle SS 396 และ 454

อย่างไรก็ดี ตั้งแต่ ค.ศ. 2010 เป็นต้นมา แนวโน้มการลดขนาดเครื่องยนต์และเปลี่ยนไปใช้ระบบขับเคลื่อนไฮบริด/ไฟฟ้าทำให้ชื่อรุ่นรถยนต์ที่อิงจากความจุเครื่องยนต์มีจำนวนน้อยลงมาก

## ดูเพิ่ม
* การจัดการเชื้อเพลิงแบบแอคทีฟ
* ขนาดกระบอกสูบ
* อัตราส่วนการอัด
* จังหวะเครื่องยนต์
* ความจุแปรผัน

## อ้างอิง

ความจุ