ปูนา

*สำหรับปูนาในสกุลอื่นดูที่ [[Sayamia]]*

**ปูนา** () เป็นสิ่งมีชีวิตประเภทปูน้ำจืด(สัตว์น้ำ)ในวงศ์ Parathelphusidae ในสกุล *Somanniathelphusa* แหล่งที่อยู่มักจะอยู่ในนาข้าวจึงเรียกว่าปูนา 

ปูนาแพร่กระจายพันธุ์ทั่วไปในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รวมถึงบางพื้นที่ของภูมิภาคเอเชียตะวันออก เกษตรกรผู้ปลูกข้าวในไทย ถือว่าปูนาเป็นศัตรูพืชของข้าว เพราะปูจะกัดกินต้นข้าวที่ปักดำใหม่ ๆ ทำให้ชาวนาต้องปักดำซ้ำหลายครั้ง นอกจากนี้ ปูยังขุดรูตามคันนา ทำให้คันนาไม่สามารถกักเก็บน้ำไว้ได้ แต่ปูนาก็เป็นอาหารราคาถูกและหาง่ายโดยเฉพาะกับวิถีชีวิตผู้คนในชนบท และเป็นส่วนประกอบสำหรับปรุงเป็นอาหารประเภทต่าง ๆ เช่น ส้มตำ

ในประเทศไทยพบมี 8 ชนิด ในภาคต่าง ๆ ดังนี้  

1. *[[Somanniathelphusa germaini]]* พบใน 27 จังหวัดคือ คือ ภาคกลาง 22 จังหวัด ภาคตะวันตก 2 จังหวัด ภาคตะวันออก 1 จังหวัด ภาคใต้ 1 จังหวัดและภาคเหนือ 1 จังหวัด 

2. *[[Somanniathelphusa bangkokensis]]* พบใน 18 จังหวัดคือ คือ ภาคกลาง 8 จังหวัด ภาคตะวันตก 4 จังหวัด ภาคตะวันออก 2 จังหวัด และภาคใต้ 13 จังหวัด

3. *[[Somanniathelphusa sexpunetata]]* พบใน 19 จังหวัดคือ คือ ภาคกลาง 1 จังหวัด ภาคตะวันตก 1 จังหวัด ภาคตะวันออก 4 จังหวัด และภาคใต้ 13 จังหวัด

4. *[[Somanniathelphusa maehongsonensis]]* เป็นปูชนิดใหม่ ที่พบในแห่งเดียวในจังหวัดแม่ฮ่องสอน

5. *[[Somanniathelphusa fangensis]]* เป็นปูชนิดใหม่ที่พบในจังหวัดลำปางและเชียงใหม่ 

6. *[[Somanniathelphusa denchaii]]* เป็นปูชนิดใหม่ที่พบในจังหวัดแพร่ 

7. *[[Somanniathelphusa nani]]* เป็นปูชนิดใหม่ล่าสุดที่พบในจังหวัดน่าน 

8. *[[Somanniathelphusa dugasti]]* (หรือ *Esanthelphusa dugasti* ในอดีต) พบใน ภาคกลาง 10 จังหวัด ภาคตะวันตก 3 จังหวัด ภาคตะวันออก 3 จังหวัด และภาคเหนือ 9 จังหวัด และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 16 จังหวัด 

ปูนาบางชนิดเช่น *S. dugasti* มีอาณาเขตการแพร่กระจายกว้างมากถึง 40 จังหวัด ในภาคกลางมีปูอยู่ถึง 3 ชนิด ในภาคใต้พบมี 2 ชนิด ทางภาคเหนือบางจังหวัดพบมีชนิดเดียว 

ปูนาจะพบมากในช่วงฤดูฝน ซึ่งเป็นฤดูที่อุดมสมบูรณ์ เพราะวิถีชีวิตของปูนาจะผูกพันกับน้ำ โดยผสมพันธุ์และวางไข่เพียงปีละครั้ง ในระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-กรกฎาคม ปูนาตัวเมียเมื่อผสมพันธุ์แล้วจะขุดรูให้สูงกว่าระดับน้ำ เพื่อเตรียมอุ้มไข่และจะไม่ลอกคราบจนกว่าไข่จะฟักเป็นตัว ปูนาส่วนใหญ่จะออกหากินในเวลากลางคืน ใช้การลอกคราบราว 13-15 ครั้ง หลังจากฟักเป็นตัว ใช้เวลาประมาณ 6-8 เดือนจึงโตเต็มวัย ปูนาจะไม่มีช่วงเดือนมกราคมและช่วงฤดูร้อน นอกจากนี้แล้วจากการศึกษาพบว่าเปลือกของปูนามีสารไคตินสูงถึงร้อยละ 19.27 ในสภาพน้ำหนักแห้ง ในขณะที่เปลือกของปูทะเลมีเพียงร้อยละ 14.14 เท่านั้น ดังนั้นเปลือกของปูนาจึงมีประโยชน์ใช้เป็นสารตั้งต้นในการผลิตไคโตซานได้เป็นอย่างดีกว่าสัตว์จำพวกครัสเตเชียนอย่างอื่น 

## การจำแนก
**[[Somanniothelphusa amoyensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa araeochela]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa bawangensis]]* Dai & Xing, 1994
**[[Somanniothelphusa boyangensis]]* Dai, Peng & Zhou, 1994
**[[Somanniothelphusa brevipodum]]* Tai, Song,He, Cao, Xu & Zhong, 1975
**[[Somanniothelphusa dangi]]* Yeo & Nguyen, 1999
**[[Somanniothelphusa falx]]* Ng & Dudgeon, 1992
**[[Somanniothelphusa gaoyunensis]]* Dai, Peng & Zhou, 1994
**[[Somanniothelphusa grayi]]* (Alcock, 1909)
**[[Somanniothelphusa guillinensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa hainanensis]]* Dai & Xing, 1994
**[[Somanniothelphusa huaanensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa huanglungensis]]* Dai, Peng & Zhou, 1994
**[[Somanniothelphusa kyphuensis]]* Dang, 1975
**[[Somanniothelphusa lacuvita]]* Ng, 1995
**[[Somanniothelphusa linchuanensis]]* Dai, Peng & Zhou, 1994
**[[Somanniothelphusa longicaudus]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa megachela]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa nanningensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa pax]]* Ng & Kosuge, 1995
**[[Somanniothelphusa plicatus]]* (Fabricius, 1798)
**[[Somanniothelphusa qiongshanensis]]* Dai & Xing, 1994
**[[Somanniothelphusa ruijiensis]]* Dai, Peng & Zhou, 1994
**[[Somanniothelphusa sinensis]]* (H. Milne-Edwards, 1853)
**[[Somanniothelphusa taiwanensis]]* Bott, 1968
**[[Somanniothelphusa tongzhaensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa triangularis]]* Dang & Hai, 2005
**[[Somanniothelphusa yangshanensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa yuilinensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa zanklon]]* Ng & Dudgeon, 1992
**[[Somanniothelphusa zhangpuensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa zhapoensis]]* Naiyanetr & Dai, 1997
**[[Somanniothelphusa zhongshiensis]]* Dai, Peng & Zhou, 1994

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ศรีจันทรัตน์ กันทะวัง, ปูนา อาหารโปรตีนราคาถูก , เว็บไซต์วิถีชาวบ้าน

นา
หมวดหมู่:ศัตรูพืช
หมวดหมู่:สัตว์แบ่งตามชื่อสามัญ