รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง

**โครงการระบบรถไฟชานเมือง (สายสีแดง)** () หรือ **รถไฟฟ้าสายสีแดง** เป็นระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลตลอดจนพื้นที่ต่อเนื่องคือ จังหวัดฉะเชิงเทรา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดสมุทรสงคราม และจังหวัดราชบุรี ดำเนินการโดยการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ถือเป็นส่วนหนึ่งของโครงการระบบขนส่งมวลชนทางรางในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล มีจุดมุ่งหมายเพื่อยกระดับคุณภาพในการให้บริการของรถไฟชานเมืองซึ่งทำหน้าที่ในการบริการขนส่งผู้โดยสารที่อยู่อาศัยในพื้นที่ชานเมืองตลอดจนพื้นที่ต่อเนื่องสามารถเข้าสู่ใจกลางกรุงเทพมหานครได้อย่างรวดเร็วด้วยระบบรางที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ และยังเป็นการป้อนผู้โดยสารเข้าสู่โครงข่ายระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนอื่นในเขตกรุงเทพมหานครอันได้แก่ รถไฟฟ้ามหานคร ของการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) รถไฟฟ้าบีทีเอส ของ กรุงเทพมหานคร (กทม.) หรือแม้กระทั่งรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์และรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน ของ รฟท. เองก็ตาม

โครงการประกอบด้วยสองเส้นทางหลักตามแกนกลางของกรุงเทพมหานคร คือสายธานีรัถยา (เหนือ-ใต้) วิ่งระหว่างสถานีธรรมศาสตร์รังสิต - สถานีหัวลำโพง และสายนครวิถี (ตะวันออก-ตะวันตก) วิ่งระหว่างสถานีศาลายา - สถานีหัวหมาก โดยมีสถานีตลิ่งชันทำหน้าที่เป็นสถานีชุมทางแยกสายระหว่างสายหลักกับสายแยกเพื่อมุ่งหน้าไปยังโรงพยาบาลศิริราช ทั้งสองสายมีจุดเชื่อมต่อซึ่งเป็นสถานีหลักของโครงการคือสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์

นาม **นครวิถี** และ **ธานีรัถยา** เป็นชื่อที่พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระราชทานเพื่อเป็นชื่ออย่างเป็นทางการของโครงการรถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดงในสองช่วงแรก คือช่วงบางซื่อ-รังสิต ให้นามว่า *ธานีรัถยา* และช่วงบางซื่อ-ตลิ่งชัน ให้นามว่า *นครวิถี* ทั้งสองนามมีความหมายว่า "เส้นทางของเมือง"

ปัจจุบัน รถไฟฟ้าสายสีแดงได้มีการก่อสร้างในส่วนแรก (สายนครวิถี ช่วงบางซื่อ-ตลิ่งชัน) แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2554 และส่วนที่สอง (สายธานีรัถยา ช่วงบางซื่อ-รังสิต) รวมถึงอาคารสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2562 เริ่มเปิดให้บริการอย่างไม่เป็นทางการในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2564 โดยมี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชานายกรัฐมนตรีในขณะนั้นเป็นประธานในพิธีเปิดการเดินรถ และเปิดให้บริการเชิงพาณิชย์เต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 โดยระหว่างรอความชัดเจนเรื่องผู้ให้บริการ การรถไฟแห่งประเทศไทยได้ว่าจ้างให้ บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด เป็นผู้ให้บริการชั่วคราวจนกว่าจะได้เอกชนเข้าร่วมลงทุนโครงการใน พ.ศ. 2567 และอยู่ในระหว่างการเตรียมการก่อสร้างโครงการในส่วนที่สาม (สายนครวิถี ช่วงตลิ่งชัน-ศาลายา และตลิ่งชัน-ศิริราช และสายธานีรัถยา ช่วงรังสิต-ธรรมศาสตร์รังสิต) เพิ่มเติมรวมถึงสถานีในอนาคตอีกสามแห่งเพื่อขยายเส้นทางให้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น

## ประวัติ

รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง เป็นระบบรถไฟฟ้าที่ดำเนินการแยกต่างหากจากรถไฟฟ้ามหานคร และ รถไฟฟ้าบีทีเอส โดยมีจุดเริ่มต้นจากความล้มเหลวของโครงการโฮปเวลล์ที่ไม่ดำเนินการตามแผนจนนำไปสู่การบอกเลิกสัญญาสัมปทานกับ บริษัท โฮปเวลล์ (ประเทศไทย) ในเครือ โฮปเวลล์โฮลดิ้ง เมื่อ พ.ศ. 2541 รัฐบาลไทยได้นำเอาความล้มเหลวครั้งนี้ไปพัฒนาเป็นแผนแม่บทฉบับใหม่ (URMAP) และยกระดับโครงการโฮปเวลล์ขึ้นมาเป็นรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง ในช่วงแรกประกอบไปด้วยสองเส้นทางคือ สายสีแดงอ่อน ตลิ่งชัน - หนองงูเห่า (ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ) และสายสีแดงเข้ม รังสิต - มหาชัย แต่จากความล่าช้าในการดำเนินงานรวมถึงการฟ้องร้องคดีความระหว่างโฮปเวลล์และการรถไฟแห่งประเทศไทย ทำให้รัฐบาลตัดสินใจดึงบางส่วนของโครงการสายสีแดงอ่อนอันได้แก่ ช่วงพญาไท-หนองงูเห่า ออกมาก่อสร้างแยกต่างหากก่อนจนกลายเป็นระบบรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิใน พ.ศ. 2553 และการรถไฟแห่งประเทศไทยได้ใช้โครงการนี้เป็นต้นแบบในการพัฒนาโครงการสายสีแดงในเวลาต่อมา

ต่อมาใน พ.ศ. 2552 ในสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้รับเงินกู้สำหรับพัฒนาโครงการ 2.4 หมื่นล้านบาท จากรัฐบาลญี่ปุ่น สำหรับการก่อสร้างโครงการนี้ระยะทาง 67 กิโลเมตร จึงได้เริ่มการก่อสร้างรถไฟฟ้าสายสีแดงทั้งสองช่วง ได้แก่ ช่วงบางซื่อ-ตลิ่งชัน ที่ได้รับการอนุมัติก่อสร้างทันทีใน พ.ศ. 2552 และช่วงบางซื่อ-รังสิต รวมถึงตัวอาคารสถานีกลางได้รับการอนุมัติในปี พ.ศ. 2553 แต่เกิดการล่าช้าเนื่องจากข้อพิพาททางสัญญาที่ซับซ้อน 2.5 ปี ทำให้เริ่มต้นก่อสร้างในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2556 หลังจากเซ็นสัญญาใหม่ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2556 ใช้ระยะเวลาก่อสร้าง 3 ปี

แต่ในช่วงปลายปี พ.ศ. 2556 โครงการก่อสร้างแล้วเสร็จแค่ร้อยละ 3 เท่านั้นและล่าช้ากว่าแผนที่กำหนดไว้หลายเดือน เนื่องจากเกิดเหตุโครงสร้างโฮปเวลล์ถล่มในพื้นที่ จึงต้องใช้เวลาไปกับการรื้อถอนเสาตอม่อโฮปเวลล์ ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2557 รฟท. ได้ขอเงินเพิ่มอีก 8.14 พันล้านบาท เพื่อปรับเปลี่ยนโครงการรถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดงเข้มจาก 3 รางเป็น 4 รางแทน และออกแบบสถานีใหม่ทั้งหมด และออกแบบสถานีบางซื่อใหม่มีชานชาลาที่ยาวขึ้น เพื่อรองรับรถไฟความเร็วสูงในอนาคต โดยจำนวนเงิน 8.14 พันล้านบาทนั้น แบ่งเป็น สัญญาที่ 1 มูลค่า 4.32 พันล้านบาท (ปรับเปลี่ยนให้สถานีบางซื่อรองรับรถไฟความเร็วสูง), สัญญาที่ 2 มูลค่า 3.35 พันล้านบาท (รางที่ 4 และการออกแบบสถานีใหม่) และ สัญญาที่ 3 มูลค่า 473 ล้านบาท จึงทำให้เป็นที่น่าสังเกตว่างบประมาณสำหรับโครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงเข้มระยะที่ 1 ได้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากความล่าช้าจำนวนมากและการออกแบบใหม่เพิ่มเติม จากเดิม 5.989 หมื่นล้านบาทในปี 2550 เป็น 7.555 หมื่นล้านบาทในปี 2552 และเป็น 8.038 หมื่นล้านบาทในปี 2555 ส่วนเงินที่ขอเพิ่มเติม 8.14 พันล้านบาท ทำให้งบประมาณปัจจุบันเพิ่มขึ้นเป็น 8.852 หมื่นล้านบาท

ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559 คณะรัฐมนตรีได้มีมติอนุมัติส่วนต่อขยายแรกทางด้านทิศใต้ของโครงการ ตั้งแต่ บางซื่อ ถึง หัวลำโพง อย่างไรก็ตามส่วนต่อขยายด้านเหนือ ระยะทาง 10 กม. จำนวน 4 สถานี จากรังสิตไปมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จะสร้างขึ้นก่อนและคาดว่าจะประมูลได้ภายในเดือนกันยายน พ.ศ. 2561 แต่เกิดการล่าช้า ทำให้การเสนอราคาเกิดขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปี พ.ศ. 2562 อย่างไรก็ตาม การประกวดราคายังล่าช้าออกไปอีกจนถึงปี พ.ศ. 2564 เนื่องจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ได้ร้องขอให้กรมรางตรวจสอบการดำเนินการประกวดราคาแบบ PPP สำหรับส่วนต่อขยายนี้

ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2564 รฟท. ได้ยื่นแผนเปิดให้บริการรถไฟฟ้าสายสีแดงอย่างเป็นทางการในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 โดยกำหนดอัตราค่าโดยสารที่ 15-50 บาท สำหรับสายสีแดงเข้ม และ 15-38 บาท สำหรับสายสีแดงอ่อน โดยรวมค่าโดยสารสถานีในอนาคต 2 สถานีไว้ด้วย ก่อนได้รับการท้วงติงให้ปรับลดค่าโดยสารลงมาเหลือ 14-42 บาท เท่าโครงการรถไฟฟ้ามหานคร

## รูปแบบโครงการ
เป็นระบบขนส่งมวลชนทางราง ที่มีจุดมุ่งหมายในการปรับรูปแบบการเดินรถของการรถไฟแห่งประเทศไทยในปัจจุบัน อันได้แก่ ขบวนรถไฟทางไกล และขบวนรถชานเมือง ที่ลากจูงด้วยหัวรถจักรดีเซล และระบบรถไฟฟ้า โดยติดตั้งระบบการป้องกันขบวนรถอัตโนมัติ (Automatic Train Protection – ATP) เพื่อให้ขบวนรถทั้งสองระบบเดินรถร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย ภายใต้โครงสร้างในรูปแบบยกระดับจากพื้นถนน และแบบอุโมงค์ใต้ดิน เพื่อลดการรอคอยการจัดการจราจรในบริเวณที่เป็นจุดตัดถนน อันเป็นสาเหตุเดิมที่ทำให้ขบวนรถไม่สามารถทำเวลาได้

## เส้นทาง

โครงการระบบรถไฟชานเมือง ประกอบด้วย 2 สายตามแกนกลางกรุงเทพมหานคร คือ สายธานีรัถยา (สายสีแดงเข้ม) เป็นเส้นทางแนวเหนือ-ใต้ มีระยะทาง 26.0 กิโลเมตร และสายนครวิถี (สายสีแดงอ่อน) เป็นเส้นทางแนวตะวันตก-ตะวันออก มีระยะทาง 15.00 กิโลเมตร ในช่วงเริ่มแรกมีสถานีทั้งหมด 13 สถานี (นับรวมสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ที่เป็นสถานีร่วม 1 สถานี ไม่รวมสถานีในอนาคต 2 สถานี) รวมระยะทางทั้งสิ้น 41 กิโลเมตร 

## ส่วนต่อขยาย
โครงการระบบรถไฟชานเมือง สายสีแดง เป็นโครงการที่ออกแบบเพื่อทดแทนระบบรถไฟชานเมืองเดิม และยังเป็นโครงการเสริมเพื่อยกระดับทางรถไฟปัจจุบันจากทางเดี่ยวเป็นทางคู่ ซึ่งเป็นการยกระดับทางรถไฟทั่วประเทศครั้งใหญ่ โดยอิงตามแผนแม่บทโครงการระบบรถไฟชานเมือง ทั้งสองเส้นทางมีแผนก่อสร้างส่วนต่อขยายเพิ่มเติมดังต่อไปนี้

### สายธานีรัถยา

; **ส่วนต่อขยายด้านเหนือ **
ส่วนต่อขยายด้านเหนือประกอบไปด้วยสองช่วง ดังนี้

; **ส่วนต่อขยายด้านใต้ **
ส่วนต่อขยายด้านใต้ประกอบไปด้วยสามช่วง ดังนี้

### สายนครวิถี

#### ส่วนต่อขยายด้านตะวันตก
ส่วนต่อขยายด้านตะวันตกประกอบไปด้วยสามช่วง สองเส้นทางแยก ดังนี้

#### ส่วนต่อขยายด้านตะวันออก
ส่วนต่อขยายด้านตะวันออกประกอบไปด้วยสี่ช่วง สองเส้นทางแยก โดยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการรถไฟเชื่อม 3 ท่าเรือ และโครงการเพิ่มประสิทธิภาพและเพิ่มความจุทางรถไฟช่วง หัวหมาก - ฉะเชิงเทรา - ศรีราชา ดังนี้

## การเชื่อมต่อกับระบบขนส่งมวลชนอื่น
### [[การรถไฟแห่งประเทศไทย|รถไฟทางไกล]]

### [[รถไฟฟ้ามหานคร]]

### [[รถไฟฟ้าบีทีเอส]]

## ผู้โดยสาร
### สถิติผู้โดยสาร

## การให้บริการ

### ผู้ให้บริการเดินรถไฟฟ้า
ในคราวการประชุมร่วมระหว่างการรถไฟแห่งประเทศไทย กระทรวงคมนาคม และคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ หรือ คนร. เพื่อขออนุมัติโครงการส่วนต่อขยายรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ช่วงพญาไท - บางซื่อ - ดอนเมือง เมื่อ พ.ศ. 2559 คนร. ได้มีการพิจารณาเรื่องบทบาทการให้บริการระบบขนส่งมวลชนของการรถไฟแห่งประเทศไทยใหม่ โดย คนร. ลงมติให้ ร.ฟ.ท. เปิดประมูลหาเอกชนเข้ามาร่วมลงทุนและดำเนินโครงการทั้งส่วนของรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิในขณะนั้น และโครงการรถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง ภายใต้กรอบการลงทุนแบบหุ้นส่วนมหาชน-เอกชน (Public-Private Partnership) ตามแต่เห็นสมควร อย่างไรก็ตาม ร.ฟ.ท. ได้ยื่นเรื่องขอทบทวนมติด้วยการขอรับโครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงกลับมาบริหารเอง คนร. จึงมีมติให้ ร.ฟ.ท. จัดตั้งบริษัทเดินรถไฟฟ้าแห่งใหม่เพื่อขึ้นมาดำเนินการทดแทน โดยมีเงื่อนไขให้กระทรวงคมนาคมทำการประเมินตัวชี้วัดสมรรถนะหลัก (Key Performance Indicator: KPI) ของโครงการในระยะเวลา 5 ปี นับจากวันเปิดให้บริการ หากบริษัทดังกล่าวไม่สามารถดำเนินโครงการได้ตามแผน หรือเกิดกรณีแบบรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิขึ้น ร.ฟ.ท. จะต้องเปิดประมูลโครงการหาเอกชนเข้ามาดำเนินการทันทีโดยไม่มีข้อโต้แย้ง

โดย ร.ฟ.ท. ได้ยื่นเรื่องขอปรับสถานะของ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. ใหม่ โดยปรับสถานะให้เป็นรัฐวิสาหกิจที่ถือหุ้นโดยกระทรวงการคลัง เพิ่มทุนจดทะเบียนบริษัทจาก 140 ล้านบาทเป็น 3,000 ล้านบาท พร้อมทั้งของบประมาณในการส่งเจ้าหน้าที่เข้าฝึกอบรมการใช้เครื่องกล และการเดินรถไฟฟ้า ณ​ ประเทศญี่ปุ่น เนื่องจากระบบอาณัติสัญญาณและระบบรถไฟฟ้าที่นำมาใช้งานเป็นระบบใหม่ที่ไม่เคยใช้งานในประเทศไทยมาก่อน จึงต้องมีการเรียนรู้ระบบเพื่อเตรียมความพร้อมล่วงหน้า และต่อมา ร.ฟ.ท. ได้อนุมัติสัญญาสัมปทานโครงการให้กับ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. เป็นระยะเวลา 30 ปี พร้อมทั้งโอนระบบรถไฟฟ้าที่เป็นผลสำเร็จจากสัญญาที่ 3 ให้เป็นทรัพย์สินของ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. โดยตรง ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวจะช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการบริหารให้กับ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. อันจะส่งผลให้สามารถบริหารโครงการได้เต็มที่กว่าครั้งที่บริหารรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ เพราะ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. มีรายได้เป็นของตัวเอง และการดำเนินการไม่จำเป็นต้องเปิดประมูลตามกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง เสมือนว่า รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. มีสถานะบริษัทเทียบเท่า การบินไทย ที่สามารถดำเนินการต่าง ๆ ได้ด้วยตนเอง

อย่างไรก็ดีในสมัย ศักดิ์สยาม ชิดชอบ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม และ นิรุฒ มณีพันธ์ เป็นผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย ได้มีการทบทวนบทบาทการให้บริการของ ร.ฟ.ท.​ และรถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. ใหม่ โดยลงมติให้ ร.ฟ.ท. ต้องเปิดประมูลหาเอกชนเข้ามาดำเนินการแทน รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. เนื่องมาจากความล่าช้าในการก่อสร้างโครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงเข้ม การก่อสร้างส่วนต่อขยายเพื่อขยายเส้นทาง และการขอเพิ่มงบประมาณในส่วนของ Variation Order (VO) ที่เกิดขึ้นจากการปรับรายละเอียดโครงการในสัญญาที่ 1 และสัญญาที่ 3 ประกอบกับวงเงินกู้ที่ใช้ก่อสร้างโครงการขององค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่นได้หมดลงและไม่สามารถกู้เพิ่มได้อีก และรัฐบาลไทยจำเป็นต้องดึงงบประมาณคืนส่วนหนึ่งเพื่อแก้ปัญหาการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ทำให้กระทรวงคมนาคมตัดสินใจทบทวนบทบาทของ ร.ฟ.ท. และขอให้เปิดประมูลโครงการโดยเร็วที่สุด

ทั้งนี้ ร.ฟ.ท. อยู่ในระหว่างการศึกษารายละเอียดการเปิดประมูลโครงการ และจัดทำรายละเอียดเพื่อเสนอต่อกระทรวงคมนาคมต่อไป คาดว่าการดำเนินการจะแล้วเสร็จและได้เอกชนเข้าร่วมลงทุนภายใน พ.ศ. 2570 อย่างไรก็ตามในระหว่างที่การศึกษาเพื่อเปิดประมูลหาเอกชนเข้ามาบริหารโครงการ ร.ฟ.ท. ได้ลงนามสัญญาว่าจ้างให้ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. เข้ามาบริหารโครงการแทนชั่วคราวในรูปแบบสัญญาจ้างเดินรถแบบปีต่อปี นับตั้งแต่ พ.ศ. 2564 ไปจนกว่าการสรรหาเอกชนดำเนินการจะแล้วเสร็จ

### การให้บริการปกติ
รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง เปิดให้บริการเดินรถ โดยเริ่มเดินรถเที่ยวแรกในเวลา 05.00 น. จากสถานีต้นทางสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ สถานีรังสิต และสถานีตลิ่งชัน มุ่งหน้ารังสิต โดยความถี่การเดินรถตามปกติอยู่ที่ 15 นาทีนอกช่วงเวลาเร่งด่วน และ 10 นาทีในช่วงเวลาเร่งด่วนเฉพาะสายธานีรัถยา ส่วนสายนครวิถีให้บริการที่ความที่ 20 นาทีตลอดเวลาให้บริการ และมีขบวนรถเที่ยวสุดท้ายให้บริการในเวลา 0.00 น. ก่อนปิดให้บริการ ทั้งนี้ผู้โดยสารต้องใช้งานบัตรโดยสารให้ถูกประเภท

### อัตราค่าโดยสาร
รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง มีอัตราค่าโดยสารตามปกติที่เรียกเก็บเริ่มต้น 12 - 42 บาท คิดตามระยะทางจากสถานีต้นทางไปยังสถานีปลายทาง

เช่นเดียวกับรถไฟฟ้ามหานคร รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง จะมีอัตราค่าโดยสารตามระยะทางเพิ่มเติมสำหรับผู้ที่โดยสารมาจากสายนครวิถีข้ามไปสายธานีรัถยา หรือสายธานีรัถยาข้ามไปสายนครวิถี โดยคำนวณจากอัตราค่าโดยสารตามระยะทางของสายธานีรัถยา บวกกับอัตราค่าโดยสารของสายนครวิถี หักลบด้วยค่าธรรมเนียมแรกเข้าระบบ 1 ครั้ง ทำให้อัตราค่าโดยสารสูงสุดไม่เกิน 60 บาท เมื่อเดินทางข้ามสาย และเช่นกัน เมื่อเดินทางมาจาก สายฉลองรัชธรรม จะได้รับการยกเว้นค่าแรกเข้าระบบ 12 บาท เมื่อเดินทางต่อในสายสีแดง ตามนโยบายของกระทรวงคมนาคม โดยผู้โดยสารจะต้องใช้งานบัตรเครดิตตามมาตรฐาน EMV แตะออกระบบที่ *สถานีบางซ่อน* แล้วแตะกลับเข้าระบบใหม่อีกครั้งภายในเวลา 10 นาที ถึงจะได้รับการยกเว้นค่าแรกเข้าระบบ 12 บาท ทั้งนี้การเดินทางจากสายสีแดงไปสายเฉลิมรัชมงคล หรือสายสีชมพู จะต้องจ่ายอัตราค่าโดยสารเต็มจำนวน ตามเงื่อนไขในสัญญาสัมปทานของโครงการรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล และโครงการรถไฟฟ้ามหานคร สายสีชมพู

อย่างไรก็ตาม เพื่อเป็นแรงจูงใจในการดึงผู้โดยสารเข้ามาใช้บริการ รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง จะเก็บอัตราค่าโดยสารในรูปแบบอัตราค่าโดยสารคงที่แม้มีการเปลี่ยนสายทางเช่นเดียวกับรถไฟฟ้าบีทีเอสส่วนสัมปทาน กล่าวคือผู้โดยสารที่เดินทางจากสถานีรังสิต ไปยังสถานีตลิ่งชันโดยผ่านสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ จะเสียอัตราค่าโดยสารในอัตราสูงสุดเพียง 42 บาท และยังได้จำหน่ายตั๋วโดยสารแบบ 30 วัน 30 เที่ยว ราคา 800 บาท เฉลี่ยเที่ยวละ 26.67 บาท ทั้งนี้ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 เป็นระยะเวลา 3 ปี ในส่วนของอัตราค่าโดยสารร่วมระหว่างสายสีแดงกับสายฉลองรัชธรรม ผู้โดยสารจะต้องชำระค่าโดยสารโดยคำนวณจากอัตราค่าโดยสารของสายอื่น ๆ บวกกับอัตราค่าโดยสารของสายสีแดง (จากสถานีต้นทางและปลายทางจนถึงสถานีเปลี่ยนเส้นทาง) หักลบด้วยค่าธรรมเนียมแรกเข้า 12 บาท ทำให้อัตราค่าโดยสารสูงสุดอยู่ที่ 70 บาท เมื่อเดินทางข้ามไปยังหรือมาจากสายฉลองรัชธรรม

ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2568 เป็นต้นไป รถไฟฟ้าสายสีแดงจะปรับรูปแบบการเก็บค่าโดยสารร่วมระหว่างสายสีแดงและสายสีม่วงจากเดิมเป็นเหมาจ่าย 40 บาทตลอดสายเมื่อใช้งานร่วมกับบัตรมาตรฐาน EMV กล่าวคือผู้โดยสารที่เดินทางภายในสายสีแดงและสายสีม่วง จะได้รับอัตราค่าโดยสารพิเศษ 40 บาทตลอดสาย โดยผู้โดยสารต้องชำระค่าโดยสารเต็มตามปกติทั้งสองระบบ และระบบหลังบ้านของ รฟม. จะดำเนินการคืนส่วนต่างค่าโดยสารทั้งหมดให้ภายใน 3 วันทำการ อย่างไรก็ตาม ค่าโดยสารเหมาจ่ายจะมีผลเฉพาะสายสีแดงและสายสีม่วงเท่านั้น กรณีเดินทางข้ามไปยังสายสีน้ำเงิน/สายสีเหลือง/สายสีชมพู จะถูกคิดค่าโดยสารตามอัตราปกติของแต่ละสาย รวมกับอัตราค่าโดยสารเหมาจ่าย 40 บาท และกรณีที่อัตราค่าโดยสารในแต่ละวันไม่ถึง 40 บาท ผู้โดยสารจะถูกคิดอัตราค่าโดยสารตามอัตราปกติของสายสีแดงตามเดิม

### สิ่งอำนวยความสะดวก
มีจุดจอดรถประจำสถานีทุกสถานี รวมถึงมีจุดจอดรถบริเวณท่าอากาศยานดอนเมืองซึ่งเป็นพื้นที่ของบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) 1 แห่ง และมีจุดจอดแล้วจร (park and ride) 1 แห่ง ที่ชั้นใต้ดินของอาคารสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ ซึ่งเป็นพื้นที่ใช้ร่วมกันกับรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล สามารถจอดได้ 1,100 คัน

### การช่วยเหลือคนที่มีความต้องการพิเศษ
พนักงานของรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง รวมถึงพนักงานรักษาความปลอดภัยมีความเต็มใจที่จะช่วยเหลือผู้มีความพิการ อาทิการจูงผู้พิการทางสายตาไปยังสถานี การจัดที่นั่งเฉพาะสำหรับผู้ที่มีความต้องการพิเศษ เช่น การสนับสนุนสะพานเชื่อมชานชาลา สำหรับผู้โดยสารที่ใช้รถเข็น รวมถึงการติดตั้งอุปกรณ์รักษาความปลอดภัยสำหรับรถเข็น การนำพาผู้โดยสารไปยังที่นั่งสำรองพิเศษภายในขบวนรถ หรือผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นกรณีโดยให้พนักงานเดินทางไปด้วย เช่นผู้โดยสารที่เดินทางครั้งแรก ฯลฯ เพียงแจ้งให้เจ้าพนักงานที่สถานีทราบเท่านั้น

นอกจากนี้ รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง ยังอนุญาตให้ผู้โดยสารสามารถนำสุนัขที่ได้รับการฝึกสำหรับนำทางเข้าสู่ระบบรถไฟฟ้าได้ รวมถึงสามารถนำสัตว์เลี้ยงเข้าสู่ระบบรถไฟฟ้าได้โดยไม่ถือเป็นการขัดต่อกฎการให้บริการฯ และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง โดยผู้โดยสารต้องแจ้งความประสงค์ให้เจ้าพนักงานที่สถานีรับทราบเพื่ออำนวยความสะดวกเป็นกรณีพิเศษ ทั้งนี้การนำสัตว์เลี้ยงหรือสุนัขนำทางเข้าสู่ระบบรถไฟฟ้า ผู้โดยสารจะได้รับอนุญาตให้เข้าได้เฉพาะตู้หมายเลข 1 ของแต่ละขบวนเท่านั้น กรณีสัตว์เลี้ยงจะต้องอยู่ภายในกระเป๋าหรือรถเข็นสัตว์เลี้ยงขนาดไม่เกินที่ รฟท. กำหนด และหากสัตว์เลี้ยงมีการขับถ่ายใด ๆ ในขบวนรถ ผู้โดยสารที่เป็นผู้นำพาเข้าสู่ระบบจะต้องรับผิดชอบด้วยตนเองทั้งหมด

## อุบัติเหตุ
*เมื่อเวลา 22.30 น. ของวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2565 เจ้าหน้าที่สถานีตำรวจนครบาลบางซื่อ และเจ้าหน้าที่สถานีตำรวจรถไฟนพวงศ์ ได้รับแจ้งจาก บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด (รฟฟท.) ผู้ให้บริการเดินรถชั่วคราวของโครงการ ว่าขบวนรถไฟฟ้าจากสถานีจตุจักรมุ่งหน้าสถานีวัดเสมียนนารี ได้เกิดเหตุชนชายไม่ทราบชื่อเสียชีวิตคาที่ โดยสภาพศพศีรษะขาดกระเด็น แขนกับขาขาดทั้งสองข้าง ลำตัวติดอยู่กับรางรถไฟฟ้า จากการสอบสวนเบื้องต้น พนักงานผู้ควบคุมรถระบุว่าขบวนรถเป็นขบวนมุ่งหน้าสถานีรังสิต เมื่อพ้นสถานีจตุจักร ตนได้ยินเสียงตึงดังมาจากใต้ท้องรถ จึงได้แจ้งให้เจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินรถและศูนย์ควบคุมความปลอดภัยของโครงการทำการตรวจสอบพื้นที่ทันทีและพบว่ามีผู้เสียชีวิต รฟฟท. จึงสั่งหยุดการเดินรถทั้งระบบเพื่อให้เจ้าหน้าที่ทำการอพยพร่างผู้เสียชีวิต พร้อมทั้งตรวจสอบกล้องวงจรปิดทั้งหมดในพื้นที่ทันที ซึ่งจากการตรวจสอบ รฟฟท. ได้สันนิษฐานว่า ผู้เสียชีวิตอาจลักลอบปีนรั้วเข้ามาจากช่วงทางระดับดินที่เป็นทางเข้าศูนย์ซ่อมบำรุง และเดินขึ้นมาตามทางรถไฟฟ้า เพราะกล้องวงจรปิดพบแค่ว่าผู้เสียชีวิตอยู่บนทางรถไฟฟ้าอยู่แล้ว อีกทั้งรางรถไฟฟ้าสายสีแดง มีระบบกายภาพที่แตกต่างจากรถไฟฟ้าบีทีเอส หรือรถไฟฟ้ามหานคร เพราะไม่มีกระแสไฟฟ้าวิ่งผ่านบนราง จึงทำให้การเดินบนรางรถไฟฟ้าแทบไม่เป็นอันตรายจากไฟฟ้าแรงสูงเลย

ภายหลัง กรมการขนส่งทางราง ได้หารือร่วมกับ การรถไฟแห่งประเทศไทย และ รฟฟท. เพื่อลงทุนดำเนินการเปลี่ยนระบบกล้องวงจรปิดทั้งหมดของโครงการให้เป็นแบบ Motion Sensor ที่เชื่อมกับระบบการเดินรถ เพื่อให้กล้องวงจรปิดสามารถสั่งหยุดการเดินรถไฟฟ้าได้ทันทีเมื่อมีผู้บุกรุกเข้ามาในเขตทาง อันเป็นป้องกันการเกิดเหตุซ้ำ เนื่องจากเหตุรถไฟฟ้าชนผู้เสียชีวิตครั้งนี้ ถือเป็นครั้งที่สองของระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในประเทศไทย หลังจากเกิดเหตุครั้งแรกในโครงการรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ เมื่อ พ.ศ. 2560

*เมื่อเวลา 22.45 น. ของวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2565 ขณะที่ขบวนรถไฟฟ้าสายสีแดงขาเข้าเมืองซึ่งออกจากสถานีหลักหก กำลังมุ่งหน้าไปทางสถานีดอนเมือง ได้เกิดเหตุมีบุคคลลักลอบเข้ามาในพื้นที่รางรถไฟฟ้าซึ่งเป็นพื้นที่หวงห้าม ส่งผลให้เกิดการเฉี่ยวชน โดยบริเวณจุดเกิดเหตุห่างจากสถานีหลักหกประมาณ 500 เมตร เจ้าหน้าที่ควบคุมรถไฟฟ้า จึงได้ดำเนินการแจ้งศูนย์ควบคุมการเดินรถ เมื่อศูนย์ควบคุมการเดินรถรับแจ้งจากเจ้าหน้าที่ควบคุมรถไฟฟ้าได้ดำเนินการเข้าตรวจสอบพื้นที่ช่วงเส้นทางขาเข้าเมืองระหว่าง สถานีหลักหก - สถานีดอนเมือง ฝั่งขาเข้าเมืองพบร่างผู้เสียชีวิตบริเวณกลางรางใต้ขบวนรถไฟฟ้า ศูนย์ควบคุมการเดินรถจึงดำเนินการแจ้งทุกสถานีในเส้นทางบางซื่อ - รังสิต และแจ้งให้บริการเดินรถไฟฟ้าแบบไม่เต็มรูปแบบและแจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจ และหน่วยกู้ภัย ทีมแพทย์ เพื่อเข้าพื้นที่ตรวจสอบโดยเมื่อเจ้าหน้าที่ตำรวจ หน่วยกู้ภัย และทีมแพทย์เข้าตรวจสอบพื้นที่พบผู้เสียชีวิตเป็นชาย แต่ไม่มีเอกสารใดติดตัว ทำให้ไม่สามารถระบุตัวตนได้ เจ้าหน้าที่กู้ภัยจึงได้เคลื่อนย้ายศพผู้เสียชีวิตออกจากพื้นที่ดังกล่าว ไปยังสถาบันนิติเวชโรงพยาบาลธรรมศาสตร์ รังสิต เพื่อดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป 
เหตุการณ์รถไฟฟ้าชนคนเสียชีวิตครั้งนี้ ถือเป็นครั้งที่สามของระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในประเทศไทย

*เมื่อเวลา 23.22 น. ของวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2568 เจ้าหน้าที่สถานีตำรวจนครบาลตลิ่งชันได้รับแจ้งจาก บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด (รฟฟท.) ผู้ให้บริการเดินรถของโครงการว่า ขณะที่ขบวนรถไฟฟ้าสายสีแดงขาเข้าเมืองซึ่งออกจากสถานีตลิ่งชัน กำลังมุ่งหน้าไปทางสถานีบางบำหรุ ได้เกิดเหตุมีบุคคลลักลอบเข้ามาในพื้นที่รางรถไฟฟ้าซึ่งเป็นพื้นที่หวงห้าม เจ้าหน้าที่จึงได้สั่งเบรครถฉุกเฉินแต่ไม่พ้นระยะส่งผลให้เกิดการเฉี่ยวชนลากยาวเป็นระยะทาง 1 กิโลเมตร เจ้าหน้าที่ควบคุมรถไฟฟ้าจึงได้ดำเนินการแจ้งศูนย์ควบคุมการเดินรถและอยู่รอประสานงานกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ ต่อมาพบศพบุคคลดังกล่าวกระเด็นไปอยู่บริเวณพงหญ้าด้านข้างในสภาพศรีษะเปิด และแขนขาผิดรูปจากการถูกชน ทราบชื่อคือนายอภิชาติ พาณิชย์ อายุประมาณ 47 ปี เสียชีวิตในที่เกิดเหตุ จากการสอบสวนนายธีรยุตร์ ตันประภาภรณ์ เจ้าหน้าที่ รฟฟท. ผู้ควบคุมรถ พบว่าหลังจากเคลื่อนขบวนรถออกจากสถานีตลิ่งชันมุ่งหน้าสถานีบางบำหรุ เมื่อรถวิ่งมาได้ประมาณ 500 เมตร ตนสังเกตเห็นนายอภิชาติเดินโซเซอยู่บริเวณหมอนทางรถไฟด้านขวา (ทางรถไฟฟ้ามุ่งหน้าสถานีตลิ่งชัน) ตนจึงสั่งเบรครถฉุกเฉินเพื่อเตรียมเข้าช่วยเหลือและพาตัวออกไปดำเนินคดีฐานบุกรุกพื้นที่หวงห้าม แต่เนื่องจากเป็นเหตุกระชั้นชิด ระยะเบรครถไฟฟ้าไม่เพียงพอที่จะสั่งห้ามล้อหยุดรถได้ ขบวนรถจึงเฉี่ยวชนและลากตัวนายอภิชาติออกมาจากจุดเกิดเหตุประมาณ 1 กิโลเมตร เจ้าหน้าที่กู้ภัยจึงได้เคลื่อนย้ายศพดังกล่าวไปไว้ที่ศูนย์นิติเวชโรงพยาบาลศิริราช เพื่อดำเนินการตามขั้นตอน พร้อมทั้งสอบสวนการดำเนินงานของ รฟฟท. ว่าเกิดเหตุบุคคลลักลอบเข้าพื้นที่ได้อย่างไร เนื่องจากระบบรถไฟฟ้าสายสีแดงเป็นระบบปิด และมีรั้วกั้นตลอดทาง

## อ้างอิง

* โครงการระบบรถไฟฟ้าชานเมือง (สายสีแดง) การรถไฟแห่งประเทศไทย 

## แหล่งข้อมูลอื่น

คโรงการระบบรถไฟชานเมือง (สายสีแดง)
หมวดหมู่:ระบบขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:รถไฟฟ้าในจังหวัดนนทบุรี
หมวดหมู่:รถไฟฟ้าในจังหวัดปทุมธานี
หมวดหมู่:รถไฟฟ้าชานเมืองในประเทศไทย
หมวดหมู่:เส้นทางรถไฟที่เปิดทำการในปี พ.ศ. 2564