กลุ่มภาษาอิตาลิก

300px|thumb|right|'''อาณาบริเวณที่พูดกลุ่มภาษาอิตาลิก'''
**กลุ่มภาษาอิตาลิก** () เป็นสมาชิกของสาขาเซนตุม (Centum) ของตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน ซึ่งรวมถึงกลุ่มภาษาโรมานซ์ (มีภาษาฝรั่งเศส ภาษาอิตาลี และภาษาสเปน กับภาษาอื่น ๆ) และภาษาที่สูญพันธุ์บางภาษา

อิตาลิกมี 2 สาขา คือ

* **[[กลุ่มภาษาออสโก-อัมเบรียน|ซาเบลลิก]]** (Sabellic) หรือ ซาเบลเลียน (Sabellian) ประกอบด้วย
** ออสกัน (Oscan) ทางภาคใต้ส่วนกลางของคาบสมุทรอิตาลี
** กลุ่มอัมเบรียน (Umbrian) ประกอบด้วย
*** ภาษาอัมเบรียน (Umbrian) (ซึ่งต่างจากภาษาย่อยของอิตาเลียน ที่เรียกว่าอัมเบรียน) ทางภาคเหนือส่วนกลาง
*** ภาษาโวลเซียน (Volscian)
*** ภาษาเอเควียน (Aequian)
*** ภาษามาร์เซียน (Marsian) ภาษาของชนกลุ่มมาร์ซี (Marsi)
** ภาษาไพซีนใต้ (South Picene) ทางภาคตะวันออกส่วนกลาง
* **[[กลุ่มภาษาลาติโน-ฟาลิสกัน|ลาติโน-ฟาลิสกัน]]** (Latino-Faliscan) ประกอบด้วย:
** กลุ่มภาษาฟาลิสกัน (Faliscan) ในบริเวณรอบ ๆ ฟาเลรี เวเตเรส (ซิวิตา คาสเตลลานา ปัจจุบัน) ทางเหนือของกรุงโรม ประกอบด้วย
** ภาษาละติน ทางภาคตะวันตกส่วนกลางของอิตาลี และการรุกรานของโรมันทำให้ภาษาละตินแพร่กระจายไปทั่วอาณาจักร
*** กลุ่มภาษาโรมานซ์ สืบสกุลมาจากภาษาละติน

คนที่พูดภาษาอิตาลิก ไม่ได้เป็นชาวพื้นเมืองของอิตาลี แต่ได้ย้างมาตั้งถิ่นฐานในอิตาลีในช่วง 2000 ปีก่อนคริสตกาล ตามหลักฐานโบราณคดี วัฒนธรรมแอปเปไนน์ (การฝังศพ) เข้ามาสู่คาบสมุทรอิตาลีประมาณ 1350 BC
จากตะวันออกสู่ตะวันตก ยุคเหล็กเจ้ามาสู่อืตาลีในช่วง 1100 BC กับวัฒนธรรมวิลลาโนวา (การ
เผาศพ) จากเหนือสู่ใต้ ก่อนหน้าที่จะมีชาวอิตาลิกนั้น ประชากรของอิตาลีส่วนใหญ่เป้นกลุ่มที่ไม่ใช่อินโด-ยุโรเปียน (
อาจรวมถึงชาวเอทรัสแกน) การตั้งถิ่นฐานครั้งแรกที่เนินพาลาทีน (Palatine hill)
เกิดขึ้นเมื่อ 750 BC ส่วนการตั้งถิ่นฐานที่ เนินคิรินัล(Quirinal) เกิดขึ้นเมื่อ 720 BC ภาษาที่ใกล้เคียงกับภาษาอิตาลิกมากที่สุดคือกลุ่มภาษาเคลติก (ดู อิตาโล-เคลติก)

กลุ่มภาษาอิตาลิกพบเป็นอักษรครั้งแรกจากคำจารึกของ ภาษาอัมเบรียนและภาษาฟาลิสกันจากศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสตกาล อักษรที่ใช้มาจากอักษรอิตาลิกโบราณ ซึ่งสืบมาจากอักษรกรีก กลุ่มภาษาอิตาลิกแสดงถึงอิทธิพลจากภาษาเอทรัสแกน (Etruscan) เล็กน้อย และจากภาษาของกรีกโบราณมากขึ้นในขณะที่โรม ได้แผ่อาณาเขตทั่วคาบสมุทรอิตาลี ภาษาละตินได้กลายเป็นภาษาที่เด่นเหนือภาษาอื่น ๆ ในกลุ่มอิตาลิก ซึ่งสูญพันธุ์ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 1 และจากภาษาละตินสามัญ หรือ (Vulgar Latin) ก่อให้เกิดกลุ่มภาษาโรมานซ์

ภาษาเวเนติก (Venetic) ซึ่งเป็นภาษาโบราณที่ปรากฏในคำจารึก (ซึ่งรวมถึงประโยคเต็ม ๆ ด้วย) ถือโดยนักภาษาศาสตร์หลายท่านว่าใกล้เคียงกับกลุ่มภาษาอิตาลิก และในบางกรณีถือเป็นกลุ่มภาษาอิตาลิกด้วย

## ภาษาสำคัญในกลุ่มภาษาอิตาลิก

### [[ภาษาละติน]]
ภาษาละตินเป็นภาษาของแคว้นลาติอุม (Latium) และกรุงโรม เอกสารที่เก่าแก่ที่สุดที่สามารถถูกพิสูจน์ได้โดยนักประวัติศาสตร์ ถูกเขียนขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสตกาล อย่างไรก็ตามพบว่าภาษาละตินเริ่มมีการใช้ในวรรณกรรมอย่างแพร่ในช่วงปลายศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ภาษาละตินโรมันกำลังกลายเป็นภาษาหลักของ**กลุ่มภาษาอิตาลิก** โดยนักประวัติศาสตร์คาดการณ์ว่าผู้คนแถบซิซิลี (Sicily) และเทือกเขาแอลป์หันมาใช้ภาษาละตินแทนภาษาถิ่นของตัวเองอย่างสมบูรณ์ก่อนถึง ปี ค.ศ. 100 เสียอีกทั้งหมด ยกเว้นภาษากรีกในอาณานิคมของแมกนาเกรเซีย (colonies of Magna Graecia)

**กลุ่มภาษาอิตาลิก**อื่นๆ ในส่วนใหญ่ที่ได้รับปัจจุบันล้วนพัฒนามาจากภาษาละตินทั้งสิ้น

### ภาษา[[ภาษาออสกัน|ออสกัน]] (Oscan)
ภาษาออสกันเป็นภาษาที่ได้รับความนิยมในยุคโบราณก่อนภาษาละติน โดยมีการใช้ในแถบคาบสมุทรแอเพนไนน์ (Apennine Peninsula) โดยชาวซัมไนต์ (Samnites) ในซัมเนียม (Samnium) อีกทั้งยังใช้ในคัมปาเนีย (Campania) โดยชาวลูคาเนีย (Lucania) และบรุตติอุม (Bruttium)

## ดูเพิ่ม
* ตระกูลของภาษา
* กลุ่มภาษาอินโด-ยูโรเปียน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

*TM Texts Italic A list of all Italic texts in Trismegistos.
*Michael de Vaan (2008) ''Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages'' p. 826, Leiden Indo-European Etymological Dictionaries Series, Brill Academic Publishers (archived 17 June 2013) – part available freely online
*
*
* "Languages and Cultures of Ancient Italy. Historical Linguistics and Digital Models", Project fund by the Italian Ministry of University and Research (P.R.I.N. 2017)