มาร์ชกองทัพบก

***มาร์ชกองทัพบก*** () เป็นเพลงมาร์ชประจำ **[[กองทัพบกไทย]]** ที่มีความสำคัญทั้งในเชิงดนตรีและพิธีการของกองทัพบก เป็นหนึ่งในองค์ประกอบทางวัฒนธรรมที่สะท้อนถึงอุดมการณ์ ความภักดี และเกียรติภูมิของทหารบกไทยที่ได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลายทั้งในหน่วยงานทหารและสาธารณะชนทั่วไป

## ประวัติและการประพันธ์
*มาร์ชกองทัพบก* ประพันธ์ขึ้นในช่วง ก่อนปี พ.ศ. 2500 ซึ่งเป็นระยะเวลาที่กองทัพบกไทยกำลังให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบพิธีการทางทหารและการสร้างอัตลักษณ์ของกองทัพให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ดนตรีมาร์ชจึงถูกนำมาใช้เป็นสื่อสำคัญในการเสริมสร้างภาพลักษณ์ ความมีระเบียบวินัย และความสง่างามของกำลังพล

เพลงนี้มี นารถ ถาวรบุตร เป็นผู้ประพันธ์ทำนองและเรียบเรียงเสียงประสาน ซึ่งเป็นนักประพันธ์เพลงและนักดนตรีที่มีบทบาทสำคัญต่อวงการดนตรีไทยสากลและดนตรีพิธีการในช่วงกลางพุทธศตวรรษที่ 25 ขณะที่คำร้องประพันธ์โดย แก้ว อัจฉริยะกุล นักประพันธ์คำร้องผู้มีผลงานเพลงปลุกใจและเพลงเชิงอุดมการณ์จำนวนมากในยุคเดียวกัน การร่วมงานของทั้งสองทำให้บทเพลงมีทั้งความแข็งแรงทางโครงสร้างดนตรีและพลังทางถ้อยคำ

ในด้านรูปแบบทางดนตรี *มาร์ชกองทัพบก* ใช้โครงสร้างเพลงมาร์ชแบบตะวันตก ซึ่งได้รับอิทธิพลจากดนตรีทหารยุโรปและอเมริกา โดยมีจังหวะที่สม่ำเสมอ หนักแน่น และชัดเจน เหมาะสมกับการเดินสวนสนามและการเคลื่อนกำลังพลเป็นหมู่คณะ อย่างไรก็ตาม ทำนองและการเรียบเรียงได้ถูกปรับให้สอดคล้องกับรสนิยมทางดนตรีของไทย ทำให้เพลงมีลักษณะเฉพาะและจดจำได้ง่าย

ในเชิงเนื้อหา คำร้องของเพลงสะท้อนแนวคิดเรื่องหน้าที่ของทหารบกไทยในฐานะผู้พิทักษ์เอกราชและอธิปไตยของชาติ โดยใช้ถ้อยคำที่เน้นความกล้าหาญ ความเสียสละ และความภาคภูมิใจในความเป็นทหาร เนื้อร้องยังเชื่อมโยงบทบาทของทหารร่วมสมัยเข้ากับวีรกรรมของบรรพชนและเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ เพื่อเน้นย้ำความต่อเนื่องของภารกิจในการปกป้องประเทศชาติจากอดีตถึงปัจจุบัน

แม้จะไม่มีหลักฐานปรากฏแน่ชัดถึงปีที่ใช้เพลงนี้อย่างเป็นทางการครั้งแรก แต่ *มาร์ชกองทัพบก* ได้รับการยอมรับและนำมาใช้ในกิจกรรมของกองทัพบกอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นเพลงมาร์ชประจำกองทัพบกไทยที่เป็นที่รู้จักในวงกว้าง ทั้งในหมู่กำลังพลทหาร วงดุริยางค์ทหาร และประชาชนทั่วไป

การประพันธ์และการใช้งานเพลงนี้จึงสะท้อนถึงความพยายามของกองทัพบกไทยในการใช้ดนตรีเป็นเครื่องมือทางวัฒนธรรมและพิธีการ เพื่อเสริมสร้างขวัญกำลังใจ ความสามัคคี และภาพลักษณ์ของกองทัพในฐานะสถาบันหลักของชาติ

## การใช้ในพิธีการและกิจกรรม
*มาร์ชกองทัพบก* ถูกใช้เป็นบทเพลงสำคัญใน **พิธีการและกิจกรรมของกองทัพบกไทย** มาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในบริบทที่ต้องการแสดงถึงความเป็นระเบียบวินัย ความพร้อมเพรียง และความสง่างามของกำลังพล เพลงมาร์ชลักษณะนี้มีจังหวะที่ชัดเจนและหนักแน่น เหมาะสมกับการเคลื่อนที่เป็นหมู่คณะ จึงถูกนำมาใช้ในการ **สวนสนาม** และการเดินแถวในพิธีการทางทหารต่าง ๆ อย่างเป็นทางการ

ในพิธีสำคัญของกองทัพบก เช่น พิธีเปิด–ปิดการฝึกทางทหาร พิธีตรวจแถวกำลังพล พิธีถวายสัตย์ปฏิญาณตน และพิธีเฉลิมฉลองในโอกาสสำคัญของหน่วยทหาร *มาร์ชกองทัพบก* มักถูกบรรเลงโดย **วงดุริยางค์ทหารบก** เพื่อสร้างบรรยากาศที่ขึงขังและเป็นทางการ ทั้งยังช่วยเสริมสร้างขวัญกำลังใจและความภาคภูมิใจในหน้าที่ของกำลังพลที่เข้าร่วมพิธี

นอกจากนี้ เพลงดังกล่าวยังถูกใช้ในกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์ เช่น **พิธีเชิญธงชาติ** และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการแสดงบทบาทของกองทัพบกต่อสาธารณชน ซึ่งการใช้บทเพลงมาร์ชประจำหน่วยถือเป็นแนวปฏิบัติที่พบได้ทั่วไปในกองทัพหลายประเทศ เพื่อเน้นย้ำอัตลักษณ์และเกียรติยศของหน่วยทหารนั้น ๆ[1]

นอกเหนือจากการใช้ในกิจกรรมภายในกองทัพแล้ว *มาร์ชกองทัพบก* ยังมีบทบาทสำคัญในด้านสื่อสารมวลชน โดยถูกใช้เป็น **เพลงบรรเลงบอกสัญญาณการเปิดสถานีโทรทัศน์** ของสถานีในสังกัดกองทัพบก ได้แก่ **[[สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5]]** ซึ่งมักจะบรรเลงในช่วงเวลา **ประมาณ 04.50 น.** ก่อนเริ่มการออกอากาศรายการประจำวัน ธรรมเนียมดังกล่าวสะท้อนบทบาทของสถานีโทรทัศน์ในฐานะหน่วยงานด้านการสื่อสารของกองทัพบก และเป็นรูปแบบการเปิดสถานีที่สืบทอดกันมาในยุคแรกของการแพร่ภาพโทรทัศน์ในประเทศไทย

การนำ *มาร์ชกองทัพบก* มาใช้ในทั้งพิธีการทางทหารและการออกอากาศทางโทรทัศน์ ทำให้บทเพลงนี้เป็นที่รับรู้ในวงกว้าง ไม่จำกัดอยู่เฉพาะในหมู่กำลังพลทหารเท่านั้น แต่ยังเป็นที่คุ้นเคยของประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่รับชมโทรทัศน์ในช่วงเช้าของสถานีช่อง 5 ในอดีต ส่งผลให้เพลงนี้กลายเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ทางดนตรีที่เชื่อมโยงกับภาพลักษณ์ของกองทัพบกไทยอย่างชัดเจน

## เนื้อหาและความหมาย
*มาร์ชกองทัพบก* เป็นบทเพลงมาร์ชที่มี **เนื้อร้องเน้น[[ความกล้าหาญ]] เสียสละ และความภักดีต่อชาติ** โดยถ้อยคำในเนื้อเพลงสื่อถึงหน้าที่ของทหารบกไทยว่าเกิดมาเพื่อปกป้องผืนแผ่นดินไทยจากศัตรูและไม่ยอมแพ้ต่อการคุกคามใด ๆ เนื้อเพลงเริ่มต้นด้วยคำว่า “เกิดเป็นชายเชื้อชาติชาญ ทหารบกไทย เก่งกาจใจฉกรรจ์” ซึ่งสร้างภาพลักษณ์ของทหารที่เข้มแข็งและกล้าหาญ พร้อมที่จะเผชิญหน้ากับอันตรายเพื่อชาติและแผ่นดินของตนเอง ความหมายในส่วนนี้สะท้อนถึงความเป็นทหารบกที่มีลักษณะเฉพาะคือความพร้อมทางร่างกายและจิตใจในการเผชิญกับการต่อสู้ภายใต้สถานการณ์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นหัวใจของบทเพลงมาร์ชที่ใช้ในบริบททางทหารและพิธีการต่าง ๆ

ในท่อนต่อมา เนื้อร้องกล่าวถึงการต่อสู้กับศัตรูอย่างไม่ย่อท้อ และการ “ปกป้องคุ้มครองชาติไทย” ซึ่งบ่งบอกถึงอุดมการณ์ของทหารบกที่มุ่งมั่นรักษาเอกราชและความมั่นคงของประเทศจนยอม “เลือดและเนื้อพลีให้ยอมถวาย” เพื่อความมั่นคงของชาติ ข้อความเช่นนี้ช่วยสื่อให้เห็นถึง **วัฒนธรรมการยอมสละตนเองเพื่อส่วนรวม** ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวคิดหลักของการเป็นทหารในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทยด้วย

ท่อนคอรัสของเพลงย้ำความมุ่งมั่นในหน้าที่ด้วยถ้อยคำว่า “ต่างยอมอุทิศใจกาย ชีวาตม์มลายยอมตายเพื่อชาติ” ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการเสียสละชีวิตเพื่อปกป้องความมั่นคงของชาติไม่ได้ถูกมองว่าเป็นสิ่งเกินกำลัง แต่เป็น **เกียรติยศของทหารบกไทย** และเป็นสิ่งที่ทหารพร้อมจะกระทำเพื่อบ้านเมืองของตนเอง ความหมายในส่วนนี้ถูกตีความว่าเป็นการปลูกฝังความรักชาติและความกล้าหาญเป็นคุณค่าหลักของทหารบก

ส่วนต่อมาในเนื้อเรื่องยังมีการกล่าวถึงการรักษา “ไตรรงค์ของไทยคงอยู่” ซึ่งหมายถึงธงชาติไทย เป็นสัญลักษณ์ของเอกราชและอธิปไตยของประเทศ โดยทหารบกมีหน้าที่ปกป้องไว้ไม่ให้ตกอยู่ในอำนาจหรือการครอบงำของศัตรู นอกจากนี้ ยังมีถ้อยคำที่ระบุถึง “เกียรติทหารกองทัพบกชาติไทย” ซึ่งสื่อถึงความภาคภูมิใจในตัวตนและหน้าที่ของทหารที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล

ภาพรวมของเนื้อเพลง *มาร์ชกองทัพบก* จึงไม่เพียงเน้นความเป็นเพลงมาร์ชทั่วไปที่ใช้ในการเดินสวนสนามเท่านั้น แต่ยังเป็น **คำประกาศเชิงอุดมการณ์** ที่สะท้อนวิถีคิดเกี่ยวกับหน้าที่ของทหารบกไทย ทั้งในด้านความกล้าหาญ ความพร้อมเพียง และความภักดีต่อชาติ ซึ่งสอดคล้องกับภาพลักษณ์ของกองทัพบกไทยในพิธีการและการแสดงออกทางสาธารณะต่าง ๆ

## การเผยแพร่ในยุคปัจจุบัน
ในยุคปัจจุบัน เพลง มาร์ชกองทัพบก ยังคงได้รับการบันทึกเสียงและเผยแพร่ในรูปแบบดิจิทัล โดยวงดุริยางค์ทหารบกไทยได้จัดทำบันทึกเสียงและวางจำหน่ายในแพลตฟอร์มเพลงสตรีมมิง รวมถึงแพลตฟอร์ม Apple Music ซึ่งบันทึกเสียงรุ่นใหม่ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2568 โดยเป็นผลงานของ วงดุริยางค์ทหารบกไทย

## เนื้อร้อง

:เกิดเป็นชายเชื้อชาติชาญ ทหารบกไทย เก่งกาจใจฉกรรจ์ 

:องอาจฟาดฟันรบรันปัจจา หากศัตรูจู่จะยกมา เข้าอาสาฟันฝ่ารักษาถิ่น 
:เราเกิดเป็นไทยสมไทยอาจิณ ปราบริปูอยู่บนพื้นดิน จะประหารให้สิ้นพื้นดินไทย 
:ทัพบกปกป้องคุ้มครองชาติไทย จะไม่ยอมหมู่อมิตรใด เลือดและเนื้อพลีให้ยอมถวาย 
:ต่างยอมอุทิศใจกาย ชีวาตม์มลายยอมตายเพื่อชาติ เรารบจนใจขาดเพื่อชาติของไทย 
::(ซ้ำ)
 
:ณรงค์การศึกเกียรติมีบันทึก จารึกประวัติศาสตร์ คุณความดีสามารถ ไพรีแพ้พินาศถอยไป 
:วีรชนสมชื่อ คือบางระจันจำมั่นกันไว้ เราเกิดมารุ่นหลังทุกวัย ไม่ยอมโดยง่าย 
:ขอตั้งใจว่าจะปฏิญญา ร่วมรักษาไทยมั่น ใจไม่หวั่นรุกโรมประจัญ โถมที่มั่นทลาย 
:เราไม่ยอมถอยร่น เราคงรบจนเลือดหยาดสุดท้าย หากศัตรูมากน้อยสู้ตาย ฝากลายไว้ให้ 
::(ซ้ำ)
 
:เกิดเป็นชายเชื้อชาติชาญ ทหารบกไทย เก่งกาจใจฉกรรจ์ 
: 
:เหล่าทหารเป็นสง่าท่าที อยู่เป็นศรีเฟื่องฟูคู่ไผท 
:ปราบเสี้ยนหนามแดนดินจนหมดสิ้นไป ให้ไตรรงค์ของไทยคงอยู่ 
:เกียรติทหารกองทัพบกชาติไทย อยู่แห่งไหนภูมิใจไม่อดสู 
:เกียรติประวัติชี้ไว้ใครใครย่อมรู้ ทั้งโลกเชิดชูทัพบกชาติไทยไว้แน่ 
::(ซ้ำ)

หมวดหมู่:เพลงทหารบก
กองทัพบก
บก
หมวดหมู่:ผลงานในปี พ.ศ. 2500
หมวดหมู่:เพลงปลุกใจของไทย