โลติด

**โลติด** หรือ **โลจิ๋น** (ก่อนช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 140? – ค.ศ. 192) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **หลู จื๋อ** () ชื่อรอง **จื่อก้าน** () เป็นนักประวัติศาสตร์ ขุนพล นักปรัชญา และขุนนางชาวจีนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก *[[สามก๊กจี่]]* (三國志 *ซานกั๋วจื้อ*) ระบุว่าโลติดเป็นอาจารย์ของเล่าปี่ (劉備 *หลิว เป้ย์*) และกองซุนจ้าน (公孫瓚 *กงซุน จ้าน*) และบรรยายลักษณะของโลติดว่าเป็นชายร่างสูง (ประมาณ 1.89 เมตรหรือ 6 ฟุต 2 นิ้ว) และมีเสียงกังวาน

## ประวัติ
โลติดเป็นชาวเมืองตุ้นก้วน  *จัวจฺวิ้น*) ซึ่งปัจจุบันคือนครจัวโจว (涿州市 *จัวโจวชื่อ*) มณฑลเหอเป่ย์ (河北) โลติดเข้าศึกษาตำรากับหม่า หรง (馬融) และมีเต้เหี้ยน (鄭玄 *เจิ้ง เสฺวียน*) เป็นเพื่อนร่วมอาจารย์คนหนึ่ง หม่า หรงนั้นเป็นพระญาติฝ่ายพระมเหสี ครอบครัวของหม่า หรงจึงมั่งคั่งและในบ้านมีหญิงนักขับร้องกับหญิงนักระบำจำนวนมาก ในระหว่างที่โลติดเรียนกับหม่า หรง โลติดตั้งใจศึกษาและไม่เคยวอกแวกไปมองหญิงนักขับร้องกับหญิงนักระบำเลยแม้แต่ครั้งเดียว จึงได้รับความชื่นชมจากหม่า หรงผู้เป็นอาจารย์

ประมาณเดือนสิงหาคม ค.ศ. 168 โลติดซึ่งเวลานั้นยังเป็นพลเรือนได้เขียนหนังสือถึงเตาบู (竇武 *โต้ว อู่*) บิดาของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยว (竇妙) โดยโลติดแนะนำเตาบูไม่ให้รับตำแหน่งที่พระราชทานแก่เตาบูและครอบครัวเพื่อตอบแทนความดีความชอบในการเชิญพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 *ฮั่นหลิงตี้*) ขึ้นครองราชย์ เตาบูปฏิเสธคำแนะนำของโลติด

เมื่อ ค.ศ. 175 เกิดการก่อกบฏที่นำโดยอนารยชนในเมืองกิวกั๋ง (九江郡 *จิ่วเจียงจฺวิ้น*) โลติดนั้นมีความสามารถทั้งในด้านวรรณกรรมและด้านการทหาร จึงได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าเมือง (太守 *ไท่โฉ่ว*) ของเมืองกิวกั๋ง เหล่ากบฏต่างยอมจำนนต่อโลติดโดยละม่อม ต่อมาโลติดลาออกตำแหน่งโดยอ้างว่าป่วย

โลติดถือเป็นหนึ่งในบัณฑิตที่โดดเด่นที่สุดในช่วงเวลานั้น เป็นที่รู้จักจากการศึกษาตำราเกี่ยวกับพิธีกรรมจีน และจากการมีส่วนร่วมในการช่วยรวบรวม *[[ตงกวานฮั่นจี้]]* () ลูกศิษย์ของโลติดที่โดดเด่น ได้แก่ เกา โย่ว (高誘) ซึ่งภายหลังเป็นบัณฑิตผู้เขียนอรรถาธิบายคัมภีร์โบราณของจีน, เล่าปี่ (劉備 *หลิว เป้ย์*) ซึงภายหลังขึ้นครองราย์เป็นจักรพรรดิแห่งรัฐจ๊กก๊ก (蜀國 *ฉู่กั๋ว*) ในยุคสามก๊ก (三國 *ซานกั๋ว*), หลิว เต่อหราน (劉德然) ญาติของเล่าปี่, และกองซุนจ้าน (公孫瓚 *กงซุน จ้าน*) ซึ่งภายหลังเป็นขุนศึกภูมิภาค 

ระหว่างที่โลติดรับราชการในราชสำนักของราชวงศ์ฮั่น โลติดได้นำทัพหลวงเข้าโจมตีกบฏโพกผ้าเหลืองเมื่อ ค.ศ. 184 แต่ภายหลังถูกปลดจากอำนาจบังคับบัญชาทหารหลังขันทีจูฮง (左豐 *จั่ว เฟิง*) กล่าวโทษโลติดด้วยข้อหาอันเป็นเท็จ เพราะโลติดไม่ยอมมอบสินบนให้กับจูฮง

ฮองฮูสง (皇甫嵩 *หฺวางฝู่ ซง*) ซึ่งรับช่วงบัญชาการทัพหลวงต่อจากโลติด ยังคงมอบหมายให้โลติดเป็นผู้วางกลยุทธ์และรายงานผลการศึกไปยังราชสำนัก ดังนั้นในปีเดียวกันนั้น โลติดจึงได้กลับมาดำรงตำแหน่งเป็นราชเลขาธิการ (尚書 *ช่างชู*) ภายหลังโลติดได้คัดค้านตั๋งโต๊ะ (董卓 *ต่ง จั๋ว*) เรื่องที่จะปลดหองจูเปียน (皇子辯 *หฺวางจื่อ เปี้ยน*) หรือเล่าเปียน (劉辯 *หลิว เปี้ยน*) จากตำแหน่งจักรพรรดิอย่างกะทันหัน

หลังตั๋งโต๊ะขึ้นมามีอำนาจ ในที่สุดโลติดก็ลาออกจากการรับราชการในราชสำนักโดยอ้างว่าตนชราและมีสุขภาพไม่ดี โลติดเกรงว่าตนจะได้รับอันตรายจึงออกจากนครหลวงลกเอี๋ยง (洛陽 *ลั่วหยาง*) โดยใช้เส้นทางเปลี่ยว ตั๋งโต๊ะได้ส่งกำลังทหารไล่ตามโลติดแต่ไม่สามารถจับตัวได้ โลติดกลายเป็นบัณฑิตเร้นกายในเมืองช่างกู่ (上谷郡 *ช่างกู่จฺวิ้น*) ปฏิเสธการติดต่อกับคนภายนอก แม้แต่อ้วนเสี้ยว (袁紹 *ยฺเหวียน เช่า*) ที่พยายามเชิญโลติดมาเป็นที่ปรึกษาของตน ต่อมาโลติดเสียชีวิตเมื่อ ค.ศ. 192

## ครอบครัวและทายาท
หลู ยฺวี่ (盧毓; ค.ศ. 183 - เมษายน ค.ศ. 257) บุตรชายคนเล็กของโลติด ภายหลังได้รับราชการในรัฐวุยก๊ก (魏國 *เว่ย์กั๋ว*) ในยุคสามก๊ก (三國 *ซานกั๋ว*) หลู ยฺวี่มีบุตรชาย 2 คนคือหลู ชิน (盧欽; เสียชีวิต 24 เมษายน ค.ศ. 2788) และหลู ถิ่ง (盧珽) ทั้งสองรับราชการกับราชวงศ์จิ้นตะวันตก (西晉 *ซีจิ้น*) หลู จื้อ (盧志) บุตรชายของหลู ถิ่ง เป็นขุนพลของซือหมา อิ่ง (司馬穎) ซึ่งเป็นอ๋อง (王 *หวาง*) องค์หนึ่งที่เกี่ยวข้องกับสงครามแปดอ๋อง บุตรชายของหลู ยฺวี่สมรสกับฮฺว่า อี้ (華廙) บุตรชายของฮฺว่า เปี่ยว (華表) ผู้เป็นบุตรชายของฮัวหิม (華歆 *ฮฺว่า ซิน*)

บุตรชายคนโตของหลู จื้อคือหลู เฉิน (盧諶; ค.ศ. 285 -  เมษายน ค.ศ. 351) เหลนชายคนหนึ่งของหลู เฉินคือหลู สฺวิน (盧循; เสียชีวิต  1 มิถุนายน ค.ศ. 411) เป็นพี่เขย (สามีของน้องสาว) ของซุน เอิน (孫恩) ซึ่งเป็นกบฏต่อต้านราชวงศ์จิ้น และได้สานต่อการก่อกบฏหลังซุน เอินเสียชีวิต 

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *[[สามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[อรรถาธิบายสามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อจู้*).
* ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[โฮ่วฮั่นชู]]*.
* ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). *[[สามก๊ก]]* (*ซานกั๋วเหยี่ยนอี้*).
* .
* , in .

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2

หมวดหมู่:ขุนพลในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:เล่าปี่และผู้เกี่ยวข้อง
หมวดหมู่:ตระกูลหลูแห่งฟ่านหยาง