จังหวัดสระบุรี

**สระบุรี** เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลางของประเทศไทย ตั้งอยู่ทางตะวันออกของภาคกลาง นับเป็นเสมือนด่านผ่านระหว่างภาคกลางกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีแหล่งท่องเที่ยวมากมายทั้งทางประวัติศาสตร์และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ และยังเป็นจังหวัดที่มีความสำคัญต่อภาคอุตสาหกรรมลำดับต้น ๆ ของประเทศไทย

สภาพภูมิศาสตร์ของจังหวัดสระบุรี นับว่าเป็นทำเลแห่งการเพาะปลูก ได้รับความอุดมสมบูรณ์จากแม่น้ำสายหลัก คือแม่น้ำป่าสัก และสภาพโดยทั่วไปเป็นที่ราบลุ่ม

## ประวัติศาสตร์
สระบุรีเป็นเมืองสำคัญเมืองหนึ่งแต่โบราณ สันนิษฐานว่าตั้งขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2092 ในรัชสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ การตั้งเมืองนี้สันนิษฐานว่า พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้แบ่งเขตพื้นที่บางส่วนของเมืองลพบุรี เมืองนครนายก และเมืองนครราชสีมามารวมกันตั้งขึ้นเป็นเมืองสระบุรี ทั้งนี้เพื่อต้องการให้เป็นศูนย์ระดมพลเมืองในยามศึกสงคราม เพราะฉะนั้นตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นต้นมา จึงมักพบเรื่องราวของจังหวัดสระบุรีเกี่ยวกับการศึกสงครามอยู่เสมอ 

### ชื่อจังหวัด
สำหรับที่มาของคำว่า "สระบุรี" สันนิษฐานว่า เพราะเหตุที่ทำเลที่ตั้งครั้งแรกมีบึงอยู่ใกล้ คือ "บึงหนองโง้ง" เมื่อตั้งเมืองขึ้นจึงได้นำเอาคำว่า "สระ" มารวมเข้ากันกับคำว่า "บุรี" เป็นชื่อเมือง "สระบุรี"

## ภูมิศาสตร์
### ภูมิประเทศ
สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปมีลักษณะ ดังนี้ ตอนเหนือ ตะวันออก และตอนกลางของจังหวัดเป็นป่ามีเนินเขาสลับที่ราบสูง ซึ่งเหมาะในการปลูกพืชไร่ ตอนใต้และตะวันตกส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบเหมาะในการทำนา แม่น้ำที่สำคัญมีเพียงสายเดียว คือ แม่น้ำป่าสัก ซึ่งนับว่าเป็นเส้นเลือดใหญ่ของจังหวัดสระบุรี โดยอาศัยน้ำใช้ในการเกษตร และประโยชน์อย่างอื่น แม่น้ำป่าสักไหลผ่านอำเภอมวกเหล็ก อำเภอแก่งคอย อำเภอเมืองสระบุรี อำเภอเสาไห้ ไปบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยาที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา คิดเป็นความยาวประมาณ 105 กิโลเมตร นอกจากนั้นสระบุรียังมีคลองที่สำคัญ ๆ หลายสาย เช่น คลองระพีพัฒน์ คลองเริงราง คลองวิหารแดง และคลองเพรียว เป็นต้น 

### ภูมิอากาศ
สภาพโดยทั่วไปมีภูมิอากาศแบบร้อนชื้น อยู่ภายใต้อิทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และยังได้รับอิทธิพลจากพายุดีเปรสชันและพายุไต้ฝุ่นอีกด้วย โดยเฉพาะในช่วงเดือนสิงหาคมถึงเดือนกันยายนมีอุณหภูมิเฉลี่ย 28.3 องศาเซลเซียส มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยปีละประมาณ 1147.6 มิลลิเมตร มีฤดูต่าง ๆ 3 ฤดูคือ
# ฤดูร้อน ระหว่างเดือนมีนาคม-พฤษภาคม อากาศร้อนและแห้งแล้ง
# ฤดูฝน ระหว่างเดือนมิถุนายน-ตุลาคม  อากาศจะชุ่มชื้นในเดือนกันยายน
# ฤดูหนาว ระหว่างเดือนพฤศจิกายน-กุมภาพันธ์ อากาศจะหนาวเย็นสลับกับอากาศร้อน

## สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
* **[[คำขวัญประจำจังหวัด]]**: พระพุทธบาทสูงค่า เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ฐานผลิตอุตสาหกรรม เกษตรนำล้ำแหล่งเที่ยว หนึ่งเดียวกะหรี่ปั๊บนมดี ประเพณีตักบาตรดอกไม้งาม เหลืองอร่ามทุ่งทานตะวัน ลือลั่นเมืองชุมทาง
* **คำขวัญประจำจังหวัด (เดิม)**: พระพุทธบาทลือนาม แหล่งน้ำอุดม นมเนื้อมากมาย หลากหลายโรงงาน ถิ่นข้าวสารพันธุ์ดี มีมะม่วงรสเลิศ งามบรรเจิดธรรมชาติ
***ตราประจำจังหวัด** : เป็นรูปมณฑปครอบรอยพระพุทธบาท ณ วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร ซึ่งวาดจากภาพถ่ายของจริง
***ธงประจำจังหวัดสระบุรี** :  เป็นแถบสี แดง-ขาว-แดง ทุกแแถบยาวเท่า ๆ กัน มีตราประจำจังหวัดสระบุรีอยู่ตรงกลางผืนธง
* **[[ต้นไม้ประจำจังหวัด]]**: ต้นตะแบกนา ()
* **ดอกไม้ประจำจังหวัด**: ดอกสุพรรณิการ์ ()
* **สัตว์น้ำประจำจังหวัด**: ปูน้ำตกสระบุรีหรือปูหิน ()

## การเมืองการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
190px|thumb|แผนที่อำเภอในจังหวัดสระบุรี
การปกครองแบ่งออกเป็น 13 อำเภอ 111 ตำบล 965 หมู่บ้าน

# อำเภอเมืองสระบุรี
# อำเภอแก่งคอย
# อำเภอหนองแค
# อำเภอวิหารแดง
# อำเภอหนองแซง
# อำเภอบ้านหมอ
# อำเภอดอนพุด
# อำเภอหนองโดน
# อำเภอพระพุทธบาท
# อำเภอเสาไห้
# อำเภอมวกเหล็ก
# อำเภอวังม่วง
# อำเภอเฉลิมพระเกียรติ

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
จังหวัดสระบุรีมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวนทั้งสิ้น 109 แห่ง แบ่งออกเป็น องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัดสระบุรี, เทศบาลเมือง 4 แห่ง, เทศบาลตำบล 35 แห่ง และองค์การบริหารส่วนตำบล 70 แห่ง โดยเทศบาลสามารถจำแนกได้ตามพื้นที่ดังนี้ 

**อำเภอเมืองสระบุรี**
* **[[เทศบาลเมืองสระบุรี]]**
* เทศบาลตำบลกุดนกเปล้า
* เทศบาลตำบลตะกุด
* เทศบาลตำบลป๊อกแป๊ก

**อำเภอแก่งคอย**
* **[[เทศบาลเมืองแก่งคอย]]**
* **[[เทศบาลเมืองทับกวาง]]**

**อำเภอเฉลิมพระเกียรติ**
* เทศบาลตำบลหน้าพระลาน

**อำเภอดอนพุด**
* เทศบาลตำบลดอนพุด

**อำเภอบ้านหมอ**
* เทศบาลตำบลท่าลาน
* เทศบาลตำบลบ้านหมอ
* เทศบาลตำบลตลาดน้อย
* เทศบาลตำบลบางโขมด
* เทศบาลตำบลสร่างโศก
* เทศบาลตำบลหนองบัว

**อำเภอพระพุทธบาท**
* **[[เทศบาลเมืองพระพุทธบาท]]**
* เทศบาลตำบลพุกร่าง
* เทศบาลตำบลธารเกษม
* เทศบาลตำบลห้วยป่าหวาย
* เทศบาลตำบลหนองแก
* เทศบาลตำบลนายาว

**อำเภอมวกเหล็ก**
* เทศบาลตำบลมวกเหล็ก

**อำเภอวังม่วง**
* เทศบาลตำบลวังม่วง
* เทศบาลตำบลคำพราน
* เทศบาลตำบลแสลงพัน

**อำเภอวิหารแดง**
* เทศบาลตำบลวิหารแดง
* เทศบาลตำบลหนองหมู
* เทศบาลตำบลบ้านลำ

**อำเภอเสาไห้**
* เทศบาลตำบลเสาไห้
* เทศบาลตำบลสวนดอกไม้
* เทศบาลตำบลบ้านยาง
* เทศบาลตำบลเมืองเก่า
* เทศบาลตำบลต้นตาล-พระยาทด
* เทศบาลตำบลหัวปลวก

**อำเภอหนองแค**
* เทศบาลตำบลหนองแค
* เทศบาลตำบลหินกอง
* เทศบาลตำบลคชสิทธิ์
* เทศบาลตำบลไผ่ต่ำ

**อำเภอหนองแซง**
* เทศบาลตำบลหนองแซง

**อำเภอหนองโดน**
* เทศบาลตำบลหนองโดน

## รายชื่อผู้ว่าราชการจังหวัด

## ประชากร

## การศึกษา

; ระดับอุดมศึกษา

* จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ศูนย์การศึกษาสระบุรี อำเภอแก่งคอย
* มหาวิทยาลัยนานาชาติเอเชีย-แปซิฟิก (เดิมชื่อ วิทยาลัยมิชชั่น)
* มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์การศึกษาสระบุรี
* โรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช(แห่งใหม่) อำเภอมวกเหล็ก
* วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี
* วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พระพุทธบาท
* วิทยาลัยอาชีวศึกษาสระบุรี
* วิทยาลัยเทคนิคสระบุรี
* วิทยาลัยเทคนิคมวกเหล็ก
* วิทยาลัยเทคนิคท่าหลวงซิเมนต์ไทยอนุสรณ์
* วิทยาลัยการอาชีพสระบุรี
* วิทยาลัยการอาชีพหนองแค
* วิทยาลัยสารพัดช่างสระบุรี
* วิทยาลัยชื่นชมไทย-เยอรมัน สระบุรี

## สถานที่ท่องเที่ยว
; สถานที่ท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์

* วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร
* วัดพระพุทธฉาย 
* วัดเขาแก้ววรวิหาร
* วัดศรีบุรีรัตนาราม
* วัดศาลาแดง
* พระบวรราชวังสีทา

; สถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ
[thumb|220px|[น้ำตกเจ็ดสาวน้อย อำเภอมวกเหล็ก]]

* เขาพระพุทธบาทน้อย
* ถ้ำพระธาตุเจริญธรรม หรือ ถ้ำบ่อปลา
* ถ้ำดาวเขาแก้ว
* ถ้ำศรีวิไล
* ถ้ำพระโพธิสัตว์
* ทุ่งทานตะวัน อำเภอมวกเหล็กและวังม่วง
* น้ำตกโกรกอีดก
* สวนรุกขชาติมวกเหล็กและพุแค
* น้ำตกมวกเหล็ก
* น้ำตกเหวน้อย
* ไร่สุกุมา

### อุทยานแห่งชาติ
* อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
* อุทยานแห่งชาติน้ำตกเจ็ดสาวน้อย
* อุทยานแห่งชาติน้ำตกสามหลั่น
* อุทยานแห่งชาติเจ็ดคด-โป่งก้อนเส้า

## การขนส่ง
เส้นทางคมนาคมทางถนนที่สำคัญของจังหวัดสระบุรี คือ
* *[[ทางหลวงพิเศษหมายเลข 6]]* (มอเตอร์เวย์สาย บางปะอิน - นครราชสีมา) เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดในภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สิ้นสุดเส้นทางที่จังหวัดนครราชสีมา
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดในภาคกลาง และภาคเหนือ สิ้นสุดเส้นทางที่จังหวัดเชียงราย
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ)  เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดในภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สิ้นสุดเส้นทางที่จังหวัดหนองคาย
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 (ถนนสระบุรี-หล่มสัก-เลย) เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดในภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สิ้นสุดเส้นทางที่จังหวัดเลย
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 33 (ถนนสุวรรณศร) เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดในภาคตะวันตก, ภาคกลาง และภาคตะวันออกของประเทศไทย สายทางเริ่มต้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี และสิ้นสุดเส้นทางที่ชายแดนประเทศกัมพูชา อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 362 (ถนนวงแหวนรอบเมืองสระบุรี)

จากกรุงเทพมหานครมีรถโดยสารประจำทางทั้งรถธรรมดาและรถปรับอากาศของ บริษัท ขนส่ง จำกัด ออกจากสถานีขนส่งหมอชิต ถนนกำแพงเพชร 2 วันละ 28 เที่ยว

ส่วนการขนส่งทางราง จากสถานีรถไฟกรุงเทพ มีบริการเดินรถไฟไปจังหวัดสระบุรีทุกวัน วันละหลายขบวน ใช้เวลาเดินทางประมาณ 2 ชั่วโมง และบางขบวนยังสามารถแวะลงได้ที่สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย และสถานีรถไฟมวกเหล็กได้ด้วย นอกจากนี้ ยังมีทางรถไฟสายเหนือผ่านที่อำเภอบ้านหมอและอำเภอหนองโดนด้วยอีกเช่นกัน  


ไฟล์:Kaeng Khoi Station.JPG|สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย 


## บุคคลที่มีชื่อเสียง
; ด้านศาสนา
* สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) – สมเด็จพระราชาคณะ เจ้าอาวาสวัดธรรมมงคลเถาบุญญนนทวิหาร
* พระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขญาโณ) - พระราชาคณะเจ้าคณะรอง เจ้าคณะภาค 11  เจ้าอาวาสวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร กรรมการมหาเถรสมาคม 
; ด้านวงการบันเทิง 
* กฤตภาศ ศักดิษฐานนท์ – นักแสดง พิธีกร นายแบบ นักเขียน คอลัมนิสต์ นักวิชาการ
* ฤทธิ์ ลือชา – นักแสดง นักการเมือง
* โยกเยก เชิญยิ้ม – นักแสดง
* เฉลิมพล ทิฆัมพรธีรวงศ์ – นักแสดง
* กฤษณะ ไชยรัตน์ – พิธีกรทางช่อง เนชั่นทีวี ประธานมูลนิธิอารยสถาปัตย์เพื่อคนทั้งมวล ผู้จัดการโครงการทูตอารยสถาปัตย์ และประธานคณะทำงานอารยสถาปัตย์ไทยสู่ประชาคมอาเซียน
* จีรนันท์ มะโนแจ่ม – นักแสดง
* อรวิภา กนกนทีสวัสดิ์ – นักแสดง นางแบบ และอดีตนางสาวไทย ปี 2552
* อัจฉราภรณ์ กนกนทีสวัสดิ์ – นักแสดง นางแบบ พิธีกร และอดีตนางสาวไทย ปี 2556
* มิกค์ ทองระย้า – นักแสดง
* ธนภัทร กาวิละ – นักแสดง 
* รินรดา อินทร์ไธสง – อดีตสมาชิกวงบีเอ็นเคโฟร์ตีเอต
* วัชรี ด่านผาสุกกุล – สมาชิกวงซีจีเอ็มโฟร์ตีเอต
* บอล เชิญยิ้ม – นักแสดงตลก
*ธนดล ศิริแวว – นักร้อง
* กฤษฏ์ ศตพรวรากุล – นักร้อง
* สุภัคชญา ชาวคูเวียง – นักแสดง เน็ตไอดอล นักแสดงลิเก และ อดีตผู้เข้าประกวดมิสแกรนด์สระบุรี

;
; ด้านกีฬา
* ธชตวัน ศรีปาน อดีตนักฟุตบอลทีมชาติไทยและหัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตบอล
* บิ๊ก สระบุรี อดีตนักสนุกเกอร์อาชีพชาวไทย
* วีระพล นครหลวงโปรโมชั่น อดีตนักมวยไทยและนักมวยสากลชาวไทย
* พูน ส.ตระกูลเพชร นักมวยไทยอาชีพชาวไทย

; ด้านการเมือง
* พล.ต.อ.ประมาณ อดิเรกสาร อดีตรองนายกรัฐมนตรี อดีตรัฐมนตรีหลายกระทรวง และอดีตผู้ก่อตั้งพรรคชาติไทย
* ปองพล อดิเรกสาร อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีหลายกระทรวง

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อวัดในจังหวัดสระบุรี
* รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดสระบุรี
* รายชื่อห้างสรรพสินค้าในจังหวัดสระบุรี
* สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสระบุรี

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด