ฐานบินอุบลราชธานี

**ฐานบินอุบลราชธานี** () เป็นฐานบินปฏิบัติการหน้าและที่ตั้งทางทหารของกองบิน 21 กองทัพอากาศไทย ตั้งอยู่ที่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี ห่างจากกรุงเทพมหานครไปทางตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ  ห่างจากชายแดนประเทศลาวประมาณ  ทางทิศตะวันออก และมีประเทศกัมพูชาติดต่ออยู่ในบริเวณพื้นที่ทางทิศใต้ ปัจจุบันบางส่วนถูกใช้งานเป็นพื้นที่สนามบินพลเรือน

ฐานบินอุบลราชธานีเป็นที่ตั้งของฝูงบิน 211 อีเกิล  ซึ่งประจำการเครื่องบินขับไล่แบบที่ 18 ค นอร์ธรอป เอฟ-5 ฝูงสุดท้ายของประเทศไทยของประเทศไทยและภูมิภาคอาเซียน

## ประวัติ
สนามบินอุบลราชธานีถูกสร้างขึ้นและใช้งานการบินครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2464 ได้เกิดการแพร่ระบาดของไข้ทรพิษและอหิวาตกโรคในพื้นที่อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี รัฐบาลจึงได้ส่งแพทย์และเวชภัณฑ์ผ่านทางเครื่องบินมาลงยังสนามบินอุบลราชธานี

ต่อมาฐานบินอุบลราชธานีได้ถูกก่อตั้งขึ้นช่วงปี พ.ศ. 2493 เนื่องจากกองกำลังคอมมิวนิสต์ได้เข้าร่วมในสงครามกลางเมืองในลาว และรัฐบาลไทยเกรงว่าลัทธิคอมมิวนิสต์จะลุกลามเข้ามาในประเทศไทย จึงยินยอมให้รัฐบาลสหรัฐแอบใช้ฐานบิน 5 แห่ง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2504 เพื่อป้องกันภัยทางอากาศและสำหรับทำการบินลาดตระเวนในประเทศลาว

ภายใต้ "ข้อตกลงสุภาพบุรุษ" ของไทยกับสหรัฐ ฐานทัพอากาศไทยที่กองทัพอากาศสหรัฐใช้งานจะได้รับคำสั่งจากเจ้าหน้าที่ไทย ตำรวจอากาศของไทยจะคอยควบคุมการเข้าถึงฐานต่าง ๆ พร้อมด้วยตำรวจรักษาความปลอดภัยของกองทัพสหรัฐ ซึ่งช่วยเหลือพวกเขาในการป้องกันฐานโดยใช้สุนัขเฝ้ายาม หอสังเกตการณ์ และบังเกอร์ปืนกล

กองกำลังทหารอากาศสหรัฐที่อุบลราชธานีอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของทัพอากาศแปซิฟิก (PACAF) นอกจากนี้ ฐานบินอุบลราชธานียังเป็นที่ตั้งของสถานี TACAN ช่อง 51 และอ้างอิงโดยตัวระบุดังกล่าวในการสื่อสารด้วยเสียงระหว่างปฏิบัติภารกิจทางอากาศ

รหัสที่ทำการไปรษณีย์กองทัพบกสหรัฐ () สำหรับฐานบินอุบลราชธานี คือ "APO San Francisco 96304"

### การใช้งานโดยกองทัพอากาศออสเตรเลีย
เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2505 กองทัพอากาศออสเตรเลีย (RAAF) ได้ส่งเครื่องบินรบ CAC-27 Sabre จำนวน 8 ลำไปยังฐานบินอุบลราชธานี หน่วยนี้ถูกกำหนดให้เป็น ฝูงบินที่ 79 ที่ตั้งทางทหารของออสเตรเลียเป็นที่รู้จักในชื่อ  ได้รับการออกแบบและสร้างโดยกองร้อยก่อสร้างสนามบินที่ 5thumb|right|เครื่องบิน CAC เซเบอร์ ของฝูงบินที่ 79 กองทัพอากาศออสเตรเลีย  ที่อุบล พ.ศ. 2505
ภารกิจของฝูงบินที่ 79 คือการช่วยเหลือรัฐบาลไทยและลาวในการปฏิบัติการต่อต้านผู้ก่อความไม่สงบคอมมิวนิสต์ในช่วงปีแรก ๆ ของสงครามเวียดนาม  เนื่องจากการส่งเครื่องบินรบของกองทัพอากาศสหรัฐไปยังจังหวัดอุบลราชธานี หน่วยยังได้ทำการฝึกซ้อมร่วมกันและให้การป้องกันทางอากาศสำหรับเครื่องบินโจมตีและเครื่องบินทิ้งระเบิดของกองทัพอากาศสหรัฐที่ประจำการอยู่ที่อุบล  ฝูงบินที่ 79 ไม่ได้ทำการบินเหนือกัมพูชา เวียดนามใต้ หรือลาว กำลังของหน่วยตลอดช่วงเวลาประจำการมีประมาณ 150–200 คน เซอร์ เอดมันด์ ฮิลลารี ได้เดินทางมาเยือนฐานบินดังกล่าวเมื่อวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2510

เนื่องจาก CAC Sabers นั้นล้าสมัยและถูกจำกัดไม่ให้ปฏิบัติการนอกน่านฟ้าไทย ฝูงบินจึงถูกยุบเมื่อปลายเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2511

### การใช้งานโดยกองทัพอากาศสหรัฐ
ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2508 ถึง พ.ศ. 2517 ฐานบินแห่งนี้เป็นฐานบินแนวหน้าของกองทัพอากาศสหรัฐในช่วงสงครามเวียดนาม

ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2508 กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 15 ได้ส่งฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 45 ซึ่งเป็นหน่วย เอฟ-4ซี แฟนทอม 2 ลำแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปยังจังหวัดอุบลราชธานี เพื่อทำภารกิจรบในเวียดนามเหนือ เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2508 นักบินของฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 45 ได้รับการยกย่องจากชัยชนะทางอากาศครั้งแรกของสงครามเวียดนาม โดยสามารถยิง มิก-17 ของเวียดนามเหนือได้สองลำ ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 45 อยู่ระหว่างการมอบหมายหน้าที่ชั่วคราว (TDY) จากฐานที่ตั้งถาวรที่ฐานทัพอากาศแมคดิลล์ ฟลอริดา ฝูงบินที่ 45 มีชั่วโมงบินมากกว่า 1,000 ชั่วโมงด้วยเครื่องบิน 24 ลำเหนือเวียดนามเหนือในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2508 ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 45 ถูกแทนที่ด้วยฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 47 ซึ่งใช้งาน เอฟ-4ซี เช่นกัน ซึ่งมาถึงเพื่อปฏิบัติการในเดือนกรกฎาคมและกลับมายังสหรัฐอเมริกาในวันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2508

#### กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8
กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8  มาถึงอุบลราชธานีเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2508 จากฐานทัพอากาศจอร์จ แคลิฟอร์เนีย โดยเป็นส่วนหนึ่งในการส่งกำลังของสหรัฐสำหรับปฏิบัติการโรลลิงธันเดอร์ () และกลายเป็นหน่วยหลักประจำฐานบินอุบลราชธานีthumb|right|เอฟ-4เอส จากกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 อยู่ในรั้วที่ฐานบินอุบลฯ พ.ศ. 2510
ที่อุบลราชธานี ภารกิจของกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ได้แก่ การทิ้งระเบิด การสนับสนุนภาคพื้นดิน การป้องกันภัยทางอากาศ การขัดขวาง และการลาดตระเวนติดอาวุธ ฝูงบินปฏิบัติการของกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ประกอบไปด้วย
* **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 433**: ประจำการ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2508 – 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2517 (เอฟ-4ซี/ดี)
* **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 497**: ประจำการ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2508 – 16 กันยายน พ.ศ. 2517 (เอฟ-4ซี/ดี)
* **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 555**: ประจำการ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509 – 1 มิถุนายน พ.ศ. 2511 (เอฟ-4ซี/ดี)
* **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 435**: ประจำการ มิถุนายน พ.ศ. 2510 – พฤษภาคม พ.ศ. 2511 (เอฟ-4ดี) วางกำลังจากกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 33 ฐานทัพอากาศเอกลิน ฟลอริดา และโอนกำลังไปที่กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 432ดี ที่ฐานทัพอากาศอุดรธานี
* **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 25**: ประจำการ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2511 – 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2517 (เอฟ-4ดี) จากกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 33ดี เข้ามาแทนที่ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 435
* **ฝูงบินที่ 79 กองทัพอากาศออสเตรเลีย** ทำหน้าที่คุ้มกันเครื่องบินของกองทัพอากาศสหรัฐขณะอยู่ในน่านฟ้าของไทยด้วย CAC Sabres

##### ปฏิบัติการโรลลิงธันเดอร์
เมื่อวันที่ 23 เมษายน พ.ศ. 2509 กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ได้ยิงเครื่องบินมิกตกครั้งแรกในสงครามเวียดนาม โดยยิงเครื่องบินรบ มิก-17 ตก 2 ลำ ภายในสิ้นเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2509 หลังจากอยู่ในยุทธบริเวณเพียงหกเดือน กองบินได้ทำการบินรบมากกว่า 10,000 ครั้ง อัตราความสำเร็จในการปฏิบัติการกว่า 99% จนผลงานเป็นที่ยกย่องthumb|McDonnell เอฟ-4 หมายเลข 66-0234 ของฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 435 พร้อมระเบิดนำวิถีด้วยเลเซอร์
ปลายเดือนธันวาคม พ.ศ. 2509 พันเอก โรบิน โอลด์ส ผู้บัญชาการกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ได้พัฒนาแผนการที่จะหลอกล่อให้ มิก ของเวียดนามเหนือเข้าสู่การต่อสู้และทำลายพวกมัน ปฏิบัติการโบโล () เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2510 และส่งผลให้มีการสูญเสีย มิก-21 จำนวน 7 ลำโดยฝั่งสหรัฐไม่มีการสูญเสีย

ในวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2510 เอฟ-4 จากกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ได้เข้าร่วมในการโจมตีครั้งแรกที่โรงงานเหล็กท้ายเงวียน โดยสูญเสีย เอฟ-4 จำนวน 2 ลำจากการยิงต่อต้านอากาศยาน

เริ่มตั้งแต่ปลายเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2510 เครื่องบิน เอฟ-4ดี ใหม่ได้ถูกส่งไปยังอุบลราชธานี โดยประจำการที่ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 555 เครื่องบิน เอฟ-4ดีลำใหม่มีการปรับปรุงความสามารถในการทิ้งระเบิดด้วยเรดาร์และสามารถติดตั้งระเบิดนำวิถีด้วยโทรทัศน์ AGM-62 Walleye ได้ แต่เมื่อได้ใช้งานแทนที่เอไอเอ็ม-9 ไซด์ไวน์เดอร์ด้วยจรวดอินฟราเรดเอไอเอ็ม-4 ฟอลคอน จากการใช้งานจริงพิสูจน์แล้วว่าด้อยกว่า

เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2510 กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8, 355 และ 388 ได้ทำการโจมตีบนสะพานรถไฟและทางหลวงพอล ดูเมอร์ ในกรุงฮานอย เครื่องบินโจมตี 36 ลำทิ้งระเบิดกว่า 94 ตัน และทำลายช่วงหนึ่งของสะพานและส่วนหนึ่งของทางหลวง

ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2511 เครื่องบิน เอฟ-4 จากกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 โจมตีฐานทัพอากาศ  เพื่อพยายามทำลายเครื่องบินทิ้งระเบิด Il-28 ที่ประจำอยู่ที่นั่น โดยสูญเสีย เอฟ-4 จำนวน 2 ลำจากการยิงต่อต้านอากาศยานในการโจมตีระดับต่ำ การโจมตีเพิ่มเติมเกิดขึ้นในวันที่ 10 และ 14 กุมภาพันธ์โดยไม่มีการสูญเสียและสร้างความเสียหายภาคพื้นดินเล็กน้อย มิก-17 จำนวน 2 ลำถูกยิงตกระหว่างการโจมตีเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ในชัยชนะทางอากาศครั้งสุดท้ายของกองทัพสหรัฐในปฏิบัติการโรลลิงธันเดอร์

ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2511 กองบินนี้เป็นกองบินแรกที่ใช้ระเบิดนำวิถีด้วยเลเซอร์ (LGB) ในการรบ และชื่อเล่นของมิก-คิลเลอร์ () ก็ค่อยๆ ถูกแทนที่ด้วยบริดจ์บัสเตอร์ ()

หลังจากที่เวียดนามเหนือบุกเวียดนามใต้ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2515 ระหว่างการรุกอีสเตอร์ ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ก็ได้รับการเสริมกำลังด้วยเครื่องบินเอฟ-4 เพิ่มเติม

##### ภารกิจปฏิบัติการพิเศษ
ตั้งแต่เดือนมีนาคม พ.ศ. 2509 โครงการ ซี-130เอ ของกองพลบินที่ 315 เริ่มปฏิบัติการเหนือลาวจากอุบลราชธานี โดยเพิ่มเป็นเครื่องบิน 6 ลำและลูกเรือ 12 นาย ก่อนที่ภารกิจจะถูกแทนที่ด้วยระบบใหม่ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2513thumb|เอซี-130เอ ของฝูงบินปฏิบัติการพิเศษที่ 16 ในปี พ.ศ. 2512
ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2509 เครื่องบินกันชิป AC-47 Spooky จำนวน 4 ลำถูกส่งไปยังจังหวัดอุบลราชธานีเพื่อปฏิบัติการขัดขวางเหนือลาว

เครื่องบินเอฟ-4ดี จากกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ที่ติดตั้งระบบ LORAN ได้เริ่มภารกิจปล่อยเซ็นเซอร์ในปฏิบัติการอิกลูไวท์ () เหนือเส้นทางโฮจิมินห์ในลาวตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2511 โดยเข้ารับตำแหน่งนี้จาก CH-3 และ OP-2E เนปจูน

เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2511 เครื่องบินต้นแบบ เอซี-130เอ กันชิป II ลำแรกได้เริ่มปฏิบัติการจากอุบลราชธานี สามารถทำลายรถบรรทุก 9 คันและพื้นที่บริการ 2 แห่งในลาวในการปฏิบัติการครั้งแรก และประจำการคงอยู่ที่อุบลจนถึงวันที่ 14 มิถุนายน ก่อนจะถูกย้ายไปยังฐานทัพอากาศเติ่นเซินเญิ้ต

ด้วยการมาถึงของฝูงบินปฏิบัติการพิเศษที่ 16 (SOS) ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2511 โดยทำการบินด้วยเครื่องบิน AC-130 Spectre จำนวน 4 ลำ และเมื่อสิ้นสุดปฏิบัติการโรลลิงธันเดอร์ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2511 ภารกิจของกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ได้เปลี่ยนไปเป็นการขัดขวางการส่งเสบียงตามเส้นทางโฮจิมินห์ ภายในเดือนเมษายน พ.ศ. 2512 ฝูงบินปฏิบัติการพิเศษที่ 16 ได้ทำลายร้อยละ 44 ของรถบรรทุกทั้งหมดที่ถูกทำลายในประเทศลาวขณะบินเพียงร้อยละ 3.7 ของการก่อกวน

เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2512 เครื่องบิน AC-130  ลำแรกที่ติดตั้งอุปกรณ์มองกลางคืนที่ได้รับการปรับปรุงและติดตั้งปืน Bofors 40 มม. เข้าร่วมกับฝูงบินปฏิบัติการพิเศษที่ 16 ที่ฐานบินอุบลราชธานี และเริ่มปฏิบัติการในวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2513 ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2513 AC-130 จำนวน 5 ลำออกจากอุบลราชธานี เพื่อกำหนดค่  โดยกลับมาในเดือนตุลาคมและเริ่มปฏิบัติการในเดือนพฤศจิกายน

ฝูงบินปฏิบัติการพิเศษที่ 16 ยังทำการทดสอบโครงการ  AC/NC-123 จำนวน 2 ลำในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2512 เครื่องบินลำนี้มีแฟริ่งจมูกที่ยาวมากซึ่งติดตั้งเรดาร์กวาดไปข้างหน้า และเครื่องจ่ายอาวุธอะลูมิเนียมภายใน 2 เครื่องสำหรับระเบิดลูกปรายแต่ไม่มีปืนยิงด้านข้าง ระบบอาวุธนี้ได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีประสิทธิภาพน้อยกว่า เอซี-130 และการปฏิบัติการกับระบบดังกล่าวถูกยกเลิกในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2513

เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2517 ฝูงบินปฏิบัติการพิเศษที่ 16 ได้ถูกโอนไปยังฐานทัพอากาศโคราช

##### ภารกิจทิ้งระเบิดทางยุทธวิธี
ฝูงบินทิ้งระเบิดที่ 13 ส่งเข้าประจำการในประเทศไทยและประจำการกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 จากฐานทัพอากาศแมคดิลล์ รัฐฟลอริดา เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2513 พร้อมด้วยเครื่องบินทิ้งระเบิดขนาดกลางรุ่นดัดแปลงของแคนเบอร์รา ซึ่งถูกกำหนดให้เป็น บี-57จี บี-57จี ผลิตครั้งแรกในชื่อ บี-57บี ในต้นคริสต์ทศวรรษ 1950 โดยติดตั้งเรดาร์เป้าหมายที่กำลังเคลื่อนที่ตลอดจนถึงระบบโทรทัศน์ที่มีแสงน้อย และกล้องอินฟราเรดแบบมองไปข้างหน้าซึ่งบรรทุกอยู่ในกระเปาะใต้จมูกเพื่อใช้ในการปฏิบัติการในเวลากลางคืนเหนือเวียดนามใต้ภายใต้โครงการที่เรียกว่า ทรอปิกมูน III () thumb|Martin B-57G หมายเลข 53-1588 จากฝูงบินทิ้งระเบิดที่ 13 ณ ฐานทัพทัพอากาศอุบลฯ พ.ศ. 2513
การปฏิบัติการด้วย บี-57จี ดำเนินต่อไปจนถึงเดือนเมษายน พ.ศ. 2515 เมื่อพวกเขาถูกย้ายไปที่ฐานทัพอากาศคลาร์กในฟิลิปปินส์เพื่อให้มีที่ว่างสำหรับการจัดวางฝูงบิน เอฟ-4อี ที่เดินทางมาจากสหรัฐ

ฝูงบินทิ้งระเบิดที่ 13 ยังคงอยู่แต่ไม่มีคนประจำการหรือประจำการยุทโธปกรณ์ และถูกคงไว้ในสถานะไม่ปฏิบัติการกับ กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 จนกระทั่งถูกยุติการใช้งานในที่สุดในวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2515

##### ปฏิบัติการไลน์แบ็คเกอร์ / ไลน์แบ็คเกอร์ II
เพื่อตอบสนองต่อการรุกอีสเตอร์ ตั้งแต่เดือนเมษายน พ.ศ. 2515 ฝูงบิน เอฟ-4อี ได้ย้ายฐานประจำการชั่วคราวจากสหรัฐไปยังอุบลราชธานีระหว่างการจัดตั้งกองกำลังรักษาการณ์ ดังนี้
* **กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 4**: ฐานทัพอากาศซีมัวร์จอห์นสัน, นอร์ทแคโรไลนา
** **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 334**: ประจำการ 11 เมษายน พ.ศ. 2515 – 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2515; 25 กันยายน พ.ศ. 2515 – 12 มีนาคม พ.ศ. 2516
** **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 336**: ประจำการ 12 เมษายน พ.ศ. 2515 – 15 กันยายน พ.ศ. 2515; 9 มีนาคม พ.ศ. 2516 – 7 กันยายน พ.ศ. 2516
** **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 335**: ประจำการ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2515 – 31 ธันวาคม พ.ศ. 2515
* **กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 31**: ฐานทัพอากาศโฮมสเตด, ฟลอริดา
** **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 308**: ประจำการ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2515 – 11 มกราคม พ.ศ. 2516
* **กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 33 ดี**: ฐานทัพอากาศเอกลิน ฟลอริดา
** **ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 58**: ประจำการ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2516 – 14 กันยายน พ.ศ. 2516

ฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 334 บินปฏิบัติภารกิจแรกในปฏิบัติการฟรีดอมเทรน () เมื่อวันที่ 14 เมษายน ตามด้วยฝูงบินที่ 366 ในวันต่อมา เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2515 เอฟ-4 ของกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ที่ติดตั้งระเบิดนำวิถีด้วยเลเซอร์ประสบความสำเร็จในการทิ้งระเบิดสะพาน  ซึ่งไม่ได้รับความเสียหายแม้จะมีการโจมตีหลายร้อยครั้งก่อนหน้านี้

เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2515 เอฟ-4 จากกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ทำลายเครื่องกำเนิดไฟฟ้า 3 เครื่องของโรงไฟฟ้าพลังน้ำ  ที่อยู่ทาง  ทางตะวันตกเฉียงเหนือของฮานอยได้สำเร็จ โดยไม่สร้างความเสียหายให้กับตัวเขื่อนเลย

ฝูงบินยังเข้าร่วมในปฏิบัติการไลน์แบ็คเกอร์ II () ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2515 โดยหน่วยบินโดยส่วนใหญ่เป็นเครื่องบินทิ้งระเบิดฝอยโลหะ () และหน่วยคุ้มกันโจมตี ในการโจมตีเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8 ใช้ระเบิดนำวิถีด้วยเลเซอร์มุ่งเป้าไปที่โรงไฟฟ้าพลังความร้อนฮานอย แต่สูญเสียการนำทาง และได้ทำลายอาคารสำนักงานของพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามแทน

##### เครื่องอิสริยาภรณ์กองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 8
* เพรสซิเดนเชิล ยูนิท ไซเทเชิน () : 16 ธันวาคม พ.ศ. 2509 – 2 มกราคม พ.ศ. 2510; 1 มีนาคม พ.ศ. 2510 – 31 มีนาคม พ.ศ. 2511; 1 มกราคม–1 เมษายน พ.ศ. 2514
* แอร์ฟอร์ซ เอาสแทนดิง ยูนิท () พร้อมด้วยอุปกรณ์ต่อสู้ "V": 16 ธันวาคม พ.ศ. 2508 – 15 ธันวาคม พ.ศ. 2509; 1 เมษายน–30 กันยายน พ.ศ. 2511; 1 มกราคม–31 ธันวาคม พ.ศ. 2513; 1 ตุลาคม พ.ศ. 2514 – 31 มีนาคม 2515; 1 เมษายน–22 ตุลาคม พ.ศ. 2515; 18 ธันวาคม พ.ศ. 2515 – 15 สิงหาคม พ.ศ. 2516
* แอร์ฟอร์ซ เอาสแทนดิง ยูนิท: 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2506 – 21 มีนาคม พ.ศ. 2507; 1 เมษายน พ.ศ. 2520 – 31 มีนาคม พ.ศ. 2521; 1 มิถุนายน พ.ศ. 2529 – 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2531
* แกลแลนทรี่ครอสแห่งเวียดนามใต้ ประดับใบปาร์ม: 1 เมษายน พ.ศ. 2509 – 28 มกราคม พ.ศ. 2516

#### การโจมตี
ฐานบินอุบลราชธานีถูกทหารโจมตี 3 ครั้งในช่วงสงครามเวียดนาม:
* 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2512 เวลา 01:30 น. ทีมสุนัขของตำรวจรักษาความปลอดภัยกองทัพอากาศสหรัฐ ได้รับบาดเจ็บโดยหน่วยแซปเปอร์ 3 นายหลังออกจากฐาน เวลา 02:00 น. เกิดระเบิดขึ้น 5 ครั้งสร้างความเสียหายให้กับ ซี-47 จำนวน 2 ลำ และพบระเบิดที่ยังไม่ระเบิดอีก 5 ชิ้น
* 12 มกราคม พ.ศ. 2513 เวลา 22.30 น. ของวันที่ 11 มกราคม ชาวบ้านชาวไทยรายงานว่าพบชาวเวียดนามติดอาวุธ 16 นาย ห่างจากฐานบิน 3 กิโลเมตร และฐานทัพได้รับการแจ้งเตือนเมื่อเวลา 02:01 น. ตำรวจรักษาความปลอดภัยได้ยิงทหารแซปเปอร์ในพื้นที่เขตฐาน 1 นาย โดยตำรวจรักษาความปลอดภัยได้เข้าร่วมการปะทะโดยมีทหารแซปเปอร์เสียชีวิต 5 นาย พบกระเป๋าระเบิดจำนวน 35 ใบบนศพทหารที่เสียชีวิต
* 4 มิถุนายน พ.ศ. 2515 หลังเที่ยงคืน ตำรวจไทยยิงทหารแซปเปอร์ที่เข้ามาใกล้บริเวณลานจอดเครื่องบิน เอซี-130 ทำให้ทหารแซปเปอร์เสียชีวิต พบกระเป๋าระเบิด 8 ใบบนร่างกายของเขา ก่อนหน้านี้สำนักงานสืบสวนพิเศษของกองทัพอากาศสหรัฐได้รับรายงานว่าชาวต่างชาติสัญชาติเวียดนาม 12 คนเพิ่งกลับมาจากเวียดนามเหนือซึ่งพวกเขาได้รับการฝึกหลักสูตรแซปเปอร์
เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2515 มีการยิงปืนครก 36 นัดใส่ฐานบิน แต่ไม่มีการสูญเสียใด ๆ

#### หน่วยที่ใช้งานอื่น ๆ
ฝูงบินสื่อสารที่ 1982 กองทัพอากาศ (AFCS) ให้บริการควบคุมการจราจรทางอากาศสำหรับหอควบคุมการบินอุบลราชธานี พื้นที่เข้าใกล้เทอร์มินัลเรดาร์ และบริการเส้นทางสำหรับใจกลางกรุงเทพ ฝูงบินสื่อสารที่ 1982 ยังบำรุงรักษาอุปกรณ์ AB Telcom และ VOR/TACAN (VORTAC ช่อง 51) ในปี พ.ศ. 2516 ถึง พ.ศ. 2517 แผนกซ่อมบำรุงวิทยุที่ 1982 ได้ดูแลรักษาระบบตรวจจับการบุกรุกของเซ็นเซอร์อิเล็กทรอนิกส์บริเวณโดยรอบด้านนอกของทั้งฐานและจุดทิ้งระเบิด นอกจากนี้ยังเป็นฐานทัพอากาศสหรัฐแห่งเดียวที่วิ่งในทิศทางตรงกันข้าม มีรันเวย์เดียวในการจัดการจราจรทางอากาศ โดยลงจอดรันเวย์ 23 และแล่นขึ้นออกจากรันเวย์ 05thumb|right|เครื่องบิน เอฟ-4ดี จากฝูงบินขับไล่ทางยุทธวิธี 497 พร้อมด้วยเครื่องบิน ที-28 ของกองทัพอากาศไทยในเดือนกันยายน พ.ศ. 2515
ส่วนแยกที่ 17 ฝูงบินสภาพอากาศที่ 10 (MAC)

กลางปี ​​พ.ศ. 2508 ส่วนแยกที่ 3 ฝูงบินกู้ภัยทางอากาศที่ 38 พร้อมด้วย HH-43B จำนวน 2 ลำ ประจำการที่อุบลราชธานีเพื่อทำหน้าที่ค้นหาและกู้ภัยของฐานบิน ในวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2514 จากการยุติการใช้งานฝูงบินกู้ภัยที่ 38 ส่วนแยกที่ 3 ได้กลายเป็นกองกำลังของกลุ่มกู้ภัยและฟื้นฟูการบินและอวกาศที่ 3  ส่วนแยกที่ 3 ยุติการปฏิบัติการในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2517 พร้อมกับการปิดฐานปฏิบัติการ

เครื่องบิน A-1 Skyraider จำนวน 2 ลำจากฝูงบินปฏิบัติการพิเศษที่ 1 ปกติจะประจำอยู่ที่อุบลราชธานีเพื่อคุ้มกันภารกิจค้นหาและกู้ภัยทางตอนใต้ของลาวและกัมพูชา  ตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2514 ส่วนแยก HH-53 จำนวน 2 ลำจากฐานทัพเรือนครพนมได้ประจำการอยู่ที่อุบลราชธานีเพื่อปฏิบัติภารกิจค้นหาและกู้ภัยรบ

ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ถึงตุลาคม พ.ศ. 2510 เครื่องบิน EC-121 Warning Star ของกองกำลังเฉพาะกิจลอเลจอาย () ประจำอยู่ที่ฐานบินอุบลราชธานี

ฝูงบินที่ 222 กองทัพอากาศไทย ปฏิบัติภารกิจด้วยเฮลิคอปเตอร์ T-28, C-47 และ UH-34

#### พ.ศ. 2516–2518 กองทัพอากาศสหรัฐถอนตัว
สนธิสัญญาสันติภาพปารีสลงนามเมื่อวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2516 โดยรัฐบาลเวียดนามเหนือ เวียดนามใต้ และสหรัฐอเมริกา โดยมีเจตนาที่จะสร้างสันติภาพในเวียดนาม ข้อตกลงดังกล่าวยุติปฏิบัติการทางทหารของสหรัฐในเวียดนามเหนือและเวียดนามใต้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม ลาวและกัมพูชาไม่ได้ลงนามในข้อตกลงปารีสและยังคงอยู่ในภาวะสงคราม

สหรัฐกำลังช่วยเหลือรัฐบาลพระราชอาณาจักรลาวให้บรรลุความได้เปรียบเท่าที่จะเป็นไปได้ ก่อนที่จะตกลงข้อตกลงกับปะเทดลาวและพันธมิตรของพวกเขา กองทัพอากาศสหรัฐทำการบินปฏิบัติการรบ 386 ครั้งทั่วลาวในช่วงเดือนมกราคม และ 1,449 ครั้งในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2516 ในวันที่ 17 เมษายน กองทัพอากาศสหรัฐบินปฏิบัติภารกิจครั้งสุดท้ายเหนือลาว โดยโจมตีเป้าหมายจำนวนหนึ่งตามที่รัฐบาลลาวร้องขอ

ในประเทศกัมพูชา กองทัพอากาศสหรัฐได้ทำการทิ้งระเบิดครั้งใหญ่เพื่อป้องกันไม่ให้เขมรแดงเข้ายึดครองประเทศ

แรงกดดันจากรัฐสภาในวอชิงตันเพิ่มสูงขึ้นต่อการทิ้งระเบิดเหล่านี้ และในวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2516 รัฐสภาสหรัฐได้ผ่านกฎหมายมหาชน PL 93-50 และ 93–52 ซึ่งตัดเงินทุนทั้งหมดสำหรับการสู้รบในกัมพูชาและอินโดจีนทั้งหมด มีผลใช้บังคับในวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2516 การโจมตีของกองทัพอากาศสหรัฐได้เพิ่มขึ้นจนถึงจุดสูงสุดก่อนถึงเส้นตายในการตัดงบประมาณ ในขณะที่กองทัพแห่งชาติเขมรเข้าร่วมกับกองกำลังเขมรแดงประมาณ 10,000 นายล้อมรอบกรุงพนมเปญ

เมื่อเวลา 11:00 น. ของวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2516 การตัดงบประมาณตามคำสั่งของรัฐสภามีผลบังคับใช้ ทำให้กิจกรรมการรบบนน่านฟ้าของกัมพูชาสิ้นสุดลง กองกำลังชุดสุดท้าย คอนสแตนต์การ์ด เอฟ-4 ถูกปล่อยในเดือนกันยายน พ.ศ. 2516

ในกลางปี ​​พ.ศ. 2517 กองบินเริ่มสูญเสียบุคลากร เครื่องบิน และหน่วยต่าง ๆ การบินฝึกบิน เอฟ-4 ที่กำหนดไว้ครั้งสุดท้ายเกิดขึ้นในวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2517 และในวันที่ 16 กันยายน กองบินและส่วนแยกส่วนใหญ่ได้เคลื่อนย้ายโดยไม่มีบุคลากรหรือยุทโธปกรณ์ไปยังฐานทัพอากาศคุนซาน ประเทศเกาหลีใต้ ซึ่งกองบินได้ยุบรวมเอาทรัพยากรของกองบินขับไล่ทางยุทธวิธีที่ 3ดี ที่ถูกย้ายไปโดยปราศจากบุคลากรหรือยุทโธปกรณ์ไปยังประเทศฟิลิปปินส์

ในวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2517 กองกำลังทหารอากาศที่ที่อุบลราชธานีได้ถูกยุติภารกิจลงและได้ส่งมอบสิ่งอำนวยความสะดวกและสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ ให้กับรัฐบาลไทย

วันที่ 11/12 เมษายน อุบลฯ ทำหน้าที่เป็นฐานบินสำหรับ HH-53 จำนวน 8 ลำของฝูงบินกู้ภัยและฟื้นฟูการบินและอวกาศที่ 40 ในขณะที่พวกเขาเข้าร่วมในปฏิบัติการอีเกิ้ลพูล () ซึ่งเป็นการอพยพพลเรือนสหรัฐออกจากพนมเปญ

### อุบัติเหตุและเหตุการณ์ต่าง ๆ
* 3 มกราคม พ.ศ. 2511: CAC Saber A94-986 ตกลงที่ฟาร์มขณะบินอยู่นอกเมือง เนื่องจากเครื่องยนต์ขัดข้อง นักบินคือเจ้าหน้าที่นักบิน มาร์ค แมคกราธ เสียชีวิตในอุบัติเหตุครั้งนี้ และเด็กหญิงไทยวัย 3 ขวบ ชื่อ ประทายศรี แสงแดง () เสียชีวิตในเวลาต่อมาจากบาดแผลไฟไหม้จากอุบัติเหตุครั้งนี้ บ้านชาวบ้านไทยเสียหาย 4 หลัง
* 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2512: เครื่องบินกองทัพอากาศสหรัฐ เอซี-130เอ ได้รับความเสียหายจากเพลิงไหม้ระดับ AAA เหนือลาว จนทำให้เกิดการพุ่งชนรันเวย์ขณะลงจอด โดยมีลูกเรือเสียชีวิต 1 คน
* 7 มิถุนายน พ.ศ. 2512: เครื่องบินกองทัพอากาศสหรัฐ EC-47 หมายเลข 43-49547 ตกลงในแม่น้ำมูลหลังจากขึ้นบินได้ไม่นาน เนื่องจากสูญเสียกำลังจากเครื่องยนต์อย่างน้อยหนึ่งเครื่อง ทุกคนบนเครืองรอดชีวิตมาได้
* 9 สิงหาคม พ.ศ. 2526: เครื่องบินกองทัพอากาศไทย VC-47B L2-30/07/641 ตกลงขณะบินขึ้น คนลูกเรือทั้งหมด 5 คนเสียชีวิต พร้อมกับอีก 4 คนบนพื้น

### หลังการถอนตัวของสหรัฐ
กองทัพอากาศไทยได้ใช้ฐานบินอุบลราชธานีสำหรับการเป็นฐานหลักของฝูงบิน 222 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2511 จนถึงวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2520 กองทัพอากาศไทยได้เปลี่ยนชื่อหน่วยประจำฐานบินยกขึ้นเป็นกองบิน 21 และเปลี่ยนชื่อฝูงบิน 222 เป็นฝูงบิน 211 และมีการเปลี่ยนแบบอากาศยานจากเดิมคือเครื่องบินแบบ ที-28 เป็นเครื่องบินโจมตีทิ้งระเบิดแบบที่ 6 (เอ-37 บี) แทน

ต่อมาในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2537 ฐานบินอุบลราชธานีได้เป็นฐานประจำการของเครื่องบินขับไล่แบบที่ 18 ข/ค ซึ่งเป็นเครื่องบินไอพ่นเหนือเสียงที่ถูกนำเข้าประจำการแทนที่เครื่องบินโจมตีทิ้งระเบิดแบบที่ 6 ที่ครบกำหนดในการปลดประจำการ และมีการใช้งานมาจนถึงปัจจุบัน

## บทบาทและปฏิบัติการ

### กองทัพอากาศไทย

thumb|เอฟ-5 ที จากฝูงบิน 211 ระหว่างการฝึกโคปไทเกอร์ 2017 ที่ฐานบินโคราช
thumb|พื้นที่ใช้งานการบินพาณิชย์ของพลเรือนในท่าอากาศยานนานาชาติอุบลราชธานี
ฐานบินอุบลราชธานี เป็นที่ตั้งหลักของกองบิน 21 กองทัพอากาศไทยในการปฏิบัติการในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง รวมถึงเป็นฐานบินปฏิบัติการหน้า และการปฏิบัติการตามภารกิจที่กองทัพอากาศได้กำหนด ประกอบไปด้วย 1 ฝูงบิน คือ

* ฝูงบิน 211 เป็นฝูงบินประจำการเครื่องบินขับไล่แบบที่ 18 ค เอฟ-5 ที และ เอฟ-5 ทีเอช
* กองพันทหารอากาศโยธิน กองบิน 21 เป็นกำลังกองรักษาการณ์ฐานบินอุบลราชธานีหลักในการป้องกันฐานบิน

และส่วนสนับสนุนอื่น ๆ ได้แก่ กองบังคับการ, แผนกการเงิน, แผนกสนับสนุนการบิน, กองเทคนิค, แผนกขนส่ง, แผนกช่างโยธา, โรงพยาบาลกองบิน, แผนกพลาธิการ, แผนกสวัสดิการ, ฝ่ายคลังพัสดุรวมการ และกองร้อยทหารสารวัตร
### หน่วยปฏิบัติการฝนหลวงจังหวัดอุบลราชธานี
ศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวงภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง กรมฝนหลวงและการบินเกษตร ได้ใช้ฐานบินอุบลราชธานีในการปฏิบัติการฝนหลวงในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานีและภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง โดยมีอากาศยานแบบต่าง ๆ ของกรมฝนหลวงและการบินเกษตรหมุนเวียนกันมาประจำการ เช่น คาซา ซีเอ็น-235

### กรมท่าอากาศยาน
ท่าอากาศยานนานาชาติอุบลราชธานี ได้ใช้พื้นที่และทางวิ่งของฐานบินอุบลราชธานีในการให้บริการเชิงพาณิชย์

## หน่วยในฐานบิน

### กองทัพอากาศ

#### กองบิน 21

* ฝูงบิน 211 – เอฟ-5 ที และ ทีเอช

#### กองบิน 2

* ฝูงบิน 203 (ที่ตั้งลพบุรี)
** หน่วยบิน 2036 – ยูโรคอปเตอร์ อีซี 725

#### ฐานปฏิบัติการฝนหลวง กองบิน 21

* หน่วยบินปฏิบัติภารกิจฝนหลวงกองทัพอากาศ

### กรมฝนหลวงและการบินเกษตร

#### ศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวงภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

* หน่วยปฏิบัติการฝนหลวงจังหวัดอุบลราชธานี – คาซา ซีเอ็น-235

### กรมท่าอากาศยาน

* ท่าอากาศยานนานาชาติอุบลราชธานี

## สิ่งอำนวยความสะดวก
[thumb|[ยูเอช-60 แบล็กฮอว์กของกองทัพบกไทย บริเวณลานจอดของฐานบินอุบลราชธานีในปี พ.ศ. 2552]]
ฐานบินอุบลราชธานีประกอบไปด้วยพื้นที่ 2 ส่วนด้วยกัน คือ พื้นที่ฐานบินของกองทัพอากาศ และพื้นที่พลเรือนของท่าอากาศยานนานาชาติอุบลราชธานี

### ลานบิน
ฐานบินอุบลราชธานีประกอบไปด้วยทางวิ่งความยาว  ความกว้าง  อยู่เหนือจากระดับน้ำทะเล  ทิศทางรันเวย์คือ 05/23 หรือ 051.55° และ 231.55° พื้นผิวคอนกรีตและแอสฟอลต์คอนกรีต

### โรงพยาบาลกองบิน 21
โรงพยาบาลกองบิน 21 เป็นโรงพยาบาลในกองบิน 21 อยู่ภายใต้สังกัดกรมแพทย์ทหารอากาศ กระทรวงกลาโหม ประกอบด้วยเตียงผู้ป่วยขนาด 10 เตียง สำหรับตรวจรักษาข้าราชการทหาร ลูกจ้าง พนักงาน ครอบครัว และประชาชนบริเวณกองบิน และดำเนินการด้านเวชศาสตร์ป้องกันและเวชศาสตร์การบิน

## ดูเพิ่ม

* กองทัพอากาศสหรัฐในประเทศไทย
* ทัพอากาศแปซิฟิก
* ทัพอากาศที่ 7
* ทัพอากาศที่ 13
* กองบิน 21 อุบลราชธานี
* ท่าอากาศยานนานาชาติอุบลราชธานี

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* Endicott, Judy G. (1999) Active Air Force wings as of 1 October 1995; USAF active flying, space, and missile squadrons as of 1 October 1995. Maxwell AFB, Alabama: Office of Air Force History. CD-ROM.
* Glasser, Jeffrey D. (1998). *The Secret Vietnam War: The United States Air Force in Thailand, 1961–1975*. McFarland & Company. .
* Martin, Patrick (1994). *Tail Code: The Complete History of USAF Tactical Aircraft Tail Code Markings*. Schiffer Military Aviation History. .
* USAAS-USAAC-USAAF-USAF Aircraft Serial Numbers—1908 to present 

## แหล่งข้อมูลอื่น
* กองทัพอากาศไทย – ภาพรวม
* 8th TFW at Ubon Royal Thai Air Force Base
* 16th SOS เอซี-130เอ  #54-1629 
* 8th Tactical Fighter Wing  Website
* Phantoms
* Starfighter in Vietnam

อุบลราชธานี
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอเมืองอุบลราชธานี
หมวดหมู่:สิ่งอำนวยความสะดวกที่เลิกใช้งานของกองทัพอากาศสหรัฐในประเทศไทย
อุบล
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2464
หมวดหมู่:ท่าอากาศยานที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2464