แป้นเกลียว

**แป้นเกลียว** หรือ **น็อต** () เป็นตัวยึดประเภทหนึ่งที่มีรูเกลียว มักถูกนำไปใช้คู่กับสลักเกลียวหรือโบลต์เพื่อยึดชิ้นส่วนหลายชิ้นเข้าด้วยกัน โดยที่ทั้งสองชิ้นส่วนจะถูกยึดติดกันด้วยแรงเสียดทานของเกลียวที่ประกบกัน การยืดตัวเล็กน้อยของโบลต์ และการบีบอัดชิ้นส่วนที่ถูกยึดไว้

ในงานที่อาจมีการสั่นสะเทือนหรือการหมุนซึ่งทำให้น็อตคลายตัวได้ อาจนำกลไกการล็อกหลายประเภทมาใช้ เช่น แหวนล็อก น็อตหกเหลี่ยมบาง น็อตคู่เยื้องศูนย์ น้ำยาล็อกเกลียวชนิดพิเศษ เช่น ล็อกไทต์ สลักนิรภัยหรือลวดล็อกที่ใช้ร่วมกับน็อตหัวผ่า น็อตเสริมไนลอน (ไนล็อก) หรือเกลียวที่มีรูปทรงรีเล็กน้อย

น็อตหัวสี่เหลี่ยมและหัวโบลต์สี่เหลี่ยมเป็นรูปทรงแรกที่ถูกผลิตขึ้นและเคยเป็นรูปทรงที่พบได้บ่อยที่สุด ส่วนใหญ่เป็นเพราะผลิตง่ายกว่ามากโดยเฉพาะการทำด้วยมือ ปัจจุบันน็อตชนิดนี้หาได้ยากกว่าน็อตหกเหลี่ยมด้วยเหตุผลที่กล่าวไว้ด้านล่าง แต่บางครั้งก็ยังคงถูกนำไปใช้ในบางสถานการณ์ที่ต้องการแรงบิดและแรงยึดเกาะสูงสุดสำหรับขนาดที่กำหนด เนื่องจากความยาวที่มากกว่าของแต่ละด้านทำให้นำประแจไปใช้กับพื้นที่ผิวที่กว้างกว่าและมีแรงงัดกับน็อตได้มากขึ้น

รูปทรงที่พบได้บ่อยที่สุดในปัจจุบันคือรูปหกเหลี่ยม ด้วยเหตุผลเดียวกับหัวโบลต์: หกด้านให้ความยืดหยุ่นของมุมที่ดีสำหรับเครื่องมือที่จะเข้าถึงได้ (เหมาะสำหรับพื้นที่แคบ) แต่ถ้ามีมุมที่มากกว่านี้ (และเล็กกว่านี้) ก็จะเสี่ยงต่อการถูกทำให้มนได้ง่ายขึ้น การหมุนเพียงหนึ่งในหกส่วนก็จะได้ด้านถัดไปของหกเหลี่ยมแล้ว ซึ่งการจับยึดก็ทำได้อย่างเหมาะสม อย่างไรก็ดี รูปหลายเหลี่ยมที่มีมากกว่าหกด้านจะไม่ให้การจับยึดที่จำเป็น และรูปหลายเหลี่ยมที่มีน้อยกว่าหกด้านจะใช้เวลาในการหมุนให้ครบรอบมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีรูปทรงพิเศษอื่น ๆ สำหรับความต้องการเฉพาะ เช่น น็อตปีกสำหรับขันด้วยนิ้ว และน็อตยึด (เช่น น็อตกรง) สำหรับพื้นที่เข้าถึงได้ยาก

## ประวัติศาสตร์
น็อตและโบลต์ในอดีตถูกทำขึ้นด้วยมือคู่กัน ดังนั้นน็อตแต่ละตัวจึงเข้ากันได้กับโบลต์ของมันเองเท่านั้น แต่ไม่สามารถใช้แทนกันได้ ซึ่งทำให้แทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะเปลี่ยนตัวยึดที่หายไปหรือเสียหายได้ เพราะทุกชิ้นมีความแตกต่างกัน โจเซฟ วิตเวิร์ท (Joseph Whitworth) ได้เสนอให้มีการกำหนดมาตรฐานใน ค.ศ. 1841 แต่ก็ไม่ได้เกิดขึ้นในทันที

ใน ค.ศ. 1851 ได้มีการจัดงานนิทรรศการครั้งยิ่งใหญ่ อุตสาหกรรมแห่งปวงประชาชาติขึ้นที่ไฮด์พาร์ก ลอนดอน ประเทศอังกฤษ และมีการตัดสินใจสร้างวังแก้วเป็นส่วนหนึ่งของงาน ซึ่งต้องสร้างให้เสร็จภายใน 190 วันและใช้งบประมาณที่สมเหตุสมผล การวิจัยซากอาคารที่ถูกทำลายใน ค.ศ. 2024 เปิดเผยนวัตกรรมสำคัญที่ทำให้การก่อสร้างนี้เป็นไปได้ บริษัทฟ็อกซ์ เฮนเดอร์สัน (Fox Henderson) ซึ่งเป็นบริษัทก่อสร้างที่รับผิดชอบ ได้ตัดสินใจใช้ น็อตและโบลต์แบบมีขนาดมาตรฐาน ซึ่งเป็นวิธีการที่ปฏิวัติวงการในขณะนั้น สิ่งนี้ทำให้อาคารสร้างเสร็จทันเวลา การใช้น็อตและโบลต์ที่สามารถใช้แทนกันได้นี้ประสบความสำเร็จอย่างมากจนมาตรฐานของวิตเวิร์ธได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง อย่างไรก็ดี มาตรฐานอังกฤษไม่ได้ถูกประกาศใช้อย่างเป็นทางการจนกระทั่ง ค.ศ. 1905 

## ประเภท
น็อตมีหลากหลายประเภท ตั้งแต่รุ่นใช้ในครัวเรือนทั่วไปไปจนถึงการออกแบบพิเศษสำหรับอุตสาหกรรมเฉพาะทางที่สร้างขึ้นเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานทางเทคนิคต่าง ๆ ตัวยึดที่ใช้ในงานยานยนต์ วิศวกรรม และอุตสาหกรรมมักต้องถูกขันให้แน่นด้วยแรงบิดที่กำหนดไว้ โดยใช้ประแจแรงบิด น็อตจะถูกแบ่งระดับความแข็งแรงที่เข้ากันได้กับโบลต์ของมัน เช่น น็อต ISO property class 10 จะสามารถรับน้ำหนักได้เท่ากับแรงดึงสูงสุดของโบลต์ ISO property class 10.9 ได้โดยเกลียวไม่เสียหาย

### น็อตล็อก

น็อตแบบพิเศษหลายชนิดถูกสร้างขึ้นมาเพื่อป้องกันการคลายตัวของข้อต่อโบลต์ โดยการสร้างแรงบิดต้านทานกับตัวยึดตัวผู้ หรือโดยการยึดจับกับชิ้นส่วนที่ถูกยึดไว้ ซึ่งโดยทั่วไปแล้วน็อตเหล่านี้จะถูกเรียกว่าน็อตล็อก

* น็อตหัวผ่า
* น็อตล็อกเกลียวบิด
** น็อตเซนเตอร์ล็อก
** น็อตล็อกออฟเซ็ตทรงรี
** น็อตท็อปล็อก
* น็อตเกลียวรบกวน
**น็อตเกลียวเรียว
* น็อตบาง หรือน็อตย้ำ
* น็อตเจ็ต (K-nut)
* น็อตเคปส์ (K-nut หรือ washer nut) พร้อมแหวนล็อกแบบดาว
* น็อตเพลตไนล็อก
* น็อตสอดโพลีเมอร์ (ไนล็อก)
* น็อตล็อกเพื่อความปลอดภัย
* น็อตหน้าหยัก
* น็อตหน้าแปลนหยัก
* น็อตสปีด (Sheet metal nut หรือ Tinnerman nut)
* น็อตคานแยก
* น็อตบิงซ์

### แกลเลอรี

File:nut-hardware.jpg|**จากซ้ายไปขวา:** น็อตปีก, น็อตหกเหลี่ยม, น็อตหน้าแปลน และน็อตเชื่อมแผ่นเรียบ
File:Nut2-hardware.jpg|**จากซ้ายไปขวา:** น็อตมีร่อง, น็อตสี่เหลี่ยม (บน), น็อตที (ล่าง), น็อตหัวหมวก, น็อตล็อกไนลอน (มุมมองด้านบนและด้านข้าง), และน็อตหัวผ่า
File:Hexagon nuts.jpg| น็อตหกเหลี่ยม


## ขนาดน็อตมาตรฐาน
### น็อตหกเหลี่ยมเมตริก

โปรดทราบว่าขนาดของประแจปากตาย (หรือประแจเลื่อน) จะแตกต่างกันไปตามมาตรฐานอุตสาหกรรม ตัวอย่างเช่น ขนาดประแจของตัวยึดที่ใช้ในรถยนต์ที่ผลิตในญี่ปุ่นจะเป็นไปตามมาตรฐานยานยนต์ JIS

### น็อตหกเหลี่ยม SAE

## การจัดประเภท

น็อตหกเหลี่ยมซึ่งมีรูปร่างหกด้าน และน็อตสี่เหลี่ยมที่มีรูปทรงสี่เหลี่ยมเป็นแบบที่นิยมใช้กันทั่วไป น็อตที่ทำจากเหล็กจะมีความแข็งแรงสูงและเหมาะสำหรับงานก่อสร้าง ขณะที่น็อตเหล็กกล้าไร้สนิมจะทนทานต่อการเกิดสนิม จึงเหมาะสำหรับการใช้งานกลางแจ้ง ส่วนน็อตทองเหลืองซึ่งทนทานต่อการกัดกร่อนจะใช้ในงานไฟฟ้าและงานประปา น็อตล็อก เช่น ชนิดแทรกไนลอนหรือชนิดแรงบิดคงที่ จะช่วยป้องกันการคลายตัวเนื่องจากการสั่นสะเทือนหรือแรงบิด จึงเหมาะสำหรับความต้องการเฉพาะทางในอุตสาหกรรมต่าง ๆ

## การผลิต

กระบวนการผลิตน็อตประกอบด้วยหลายขั้นตอน เริ่มจากการเลือกวัตถุดิบ เช่น เหล็ก สแตนเลส หรือทองเหลือง ขึ้นอยู่กับชนิดของน็อตที่ต้องการ จากนั้นวัตถุดิบที่เลือกจะถูกนำไปให้ความร้อนเพื่อให้มีความอ่อนตัวมากขึ้น แล้วจึงนำไปขึ้นรูปหรือตีขึ้นรูปเพื่อให้ได้รูปทรงพื้นฐานของน็อต หลังจากนั้นจะมีการกัดเกลียวหรือขึ้นรูปเกลียวบนน็อตด้วยเครื่องจักรเฉพาะทาง หลังจากทำเกลียวเสร็จ น็อตอาจต้องผ่านการปรับปรุงเพิ่มเติม เช่น การอบชุบด้วยความร้อนหรือการเคลือบผิวเพื่อเพิ่มความแข็งแรง ความทนทาน หรือความสวยงาม สุดท้ายจะมีการตรวจสอบคุณภาพตลอดกระบวนการผลิตเพื่อให้แน่ใจว่าน็อตเป็นไปตามมาตรฐานและคุณสมบัติที่กำหนดไว้ในอุตสาหกรรม
File:Screw (bolt) 17-n.PNG|การปั๊มขึ้นรูปน็อต
File:Screw (bolt) 18-n.PNG|การทำเกลียวน็อต


## ดูเพิ่ม

* ข้อต่อสลักเกลียว
* ข้อต่อทางกล
* ฝาปิดท่อ
* การต๊าป
* รูต๊าปเกลียว
* ปลอกเกลียว
* แหวนรอง
* ระยะช่วงขอบ

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* .
* 

หมวดหมู่:ตัวยึดแบบเกลียว