โรงเรียนสตรีราชินูทิศ

**โรงเรียนสตรีราชินูทิศ** เป็นโรงเรียนสตรีประจำจังหวัดอุดรธานี ประเภทโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ เดิมชื่อ "โรงเรียนอุปถัมภ์นารี" ก่อตั้งขึ้นเพื่อเป็นการสนองพระราชดำริใน สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี) โดยมีคุณหญิงน้อม ศรีสุริยราชวรานุวัตร เป็นผู้นำในการบริจาคทรัพย์และก่อตั้งโรงเรียนขึ้น เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2463 

ปัจจุบัน ตั้งอยู่ ณ จังหวัดอุดรธานี เปิดสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย เป็นหนึ่งในโรงเรียนมัธยมศึกษาของประเทศไทยที่ยังคงเปิดทำการสอนในประเภทของโรงเรียนหญิงล้วน

## ข้อมูลพื้นฐาน


ไฟล์:เหลืองฟ้า.png|center|thumb|150x150px|สีประจำโรงเรียนสตรีราชินูทิศ


***ตราสัญลักษณ์**

โรงเรียนได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตจาก พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ให้ใช้พระนามาภิไธยย่อ อักษรไขว้ “ส.ผ.” ภายใต้พระมหามงกุฎ อันเป็นพระนามาภิไธยของ สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 5 และพระบรมราชชนนีพระพันปีหลวง ในรัชกาลที่ 6-7 เป็นตราสัญลักษณ์ประจำโรงเรียน โดยกำหนดให้พระมหามงกุฎเป็นสีเหลือง อักษร “ ส ” สีเหลือง “ ผ ” สีฟ้า และรองรับด้วยแพรแถบสีฟ้ามีอักษรว่า “สตรีราชินูทิศ” เป็นสีเหลือง
***สีประจำโรงเรียน** : “ เหลือง - ฟ้า ” (สีเหลืองอนุโลมให้เป็นสีทองได้)
**  สีเหลืองเป็นสีแห่งความสูงศักดิ์ มั่งคั่ง อุดมสมบูรณ์
**  สีฟ้าเป็นสีประจำวันศุกร์ อันเป็นวันพระราชสมภพของ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี)
***ดอกไม้ประจำโรงเรียน** : ดอกพิกุล
***ปรัชญา** : “สุทธิ อสุทธิ ปจฺจตฺตํ ” แปลว่า ความบริสุทธิ์และความไม่บริสุทธิ์นั้น เป็นปัจจัยที่เกิดขึ้นจากตนเอง
***คำขวัญ** : เรียนเด่น วินัยดี มีศีลธรรม
***อัตลักษณ์** : มีความเป็นกุลสตรี มีวินัย ใฝ่คุณธรรม นำความรู้ คู่ความเป็นไทย

## ประวัติ
thumb|left|สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ

โรงเรียนสตรีราชินูทิศ เดิมชื่อ "โรงเรียนอุปถัมภ์นารี" เป็นโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงในมณฑลอุดร โดยคุณหญิงศรีสุริยราชวรานุวัตร (น้อม ดิษยบุตร์) ภริยาของ พระยาศรีสุริยราชวรานุวัตร (ศุข ดิษยบุตร์) สมุหเทศาภิบาล สำเร็จราชการมณฑลอุดร ในขณะนั้น ได้เห็นความสำคัญของการศึกษาสำหรับกุลธิดาในมณฑลอุดร จึงได้ใช้เรือนที่อยู่ภายในเขตจวนสมุหเทศาภิบาลเป็นโรงเรียน เปิดทำการสอนครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พุทธศักราช 2460 มีนักเรียน 30 คน และมี หม่อมหลวงสาย วัชโรทัย ซึ่งได้เล่าเรียนมาจาก โรงเรียนสตรีวิทยา กรุงเทพมหานคร เป็นครูสอน ได้รับเงินเดือน ๆ ละ 30 บาท โดยมี คุณหญิงน้อม ศรีสุริยราชวรานุวัตร เป็นผู้อุปการะโรงเรียน

ต่อมาในปี 2462 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคต คุณหญิงศรีสุริยราชวรานุวัตร จึงได้ออกแจ้งความเชิญชวนบรรดาข้าราชการ พ่อค้า และประชาชนในมณฑลอุดร ร่วมกันบริจาคทรัพย์ตามกำลังศรัทธา สมทบทุนกับรายได้ของมณฑลอุดร เพื่อสร้างอาคารเรียนสำหรับโรงเรียนกุลสตรีหลังใหม่ เนื่องจากเห็นว่า อาคารของโรงเรียนอุปถัมภ์นารีหลังเก่านั้นคับแคบ เพื่อน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมอุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เป็นการสนองพระราชดำริที่ทรงตั้งพระราชหฤทัยจะบริจาคทรัพย์สร้างโรงเรียนสตรีขึ้นในมณฑลอุดร แต่สวรรคตลงเสียก่อน  

เมื่อรวบรวมทรัพย์ที่บริจาคได้จึงมีหนังสือถึงกระทรวงศึกษาธิการฉบับที่  27/4326  ลงวันที่  11 ตุลาคม  2462 เพื่อนำกราบบังคมทูลถึงการถวายพระราชกุศล และขอรับพระราชทานนามโรงเรียนด้วย กระทรวงศึกษาธิการจึงมีหนังสือแจ้งถึงราชเลขาธิการ เพื่อนำความกราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ทรงทราบ เมื่อพระองค์ทรงทราบจึงให้กรมอาลักษณ์คิดชื่อโรงเรียน จากนั้นทรงเลือกพระราชทานนามโรงเรียนว่า  "ราชินูทิศ" (แปลว่า อุทิศแด่พระราชินี) ตามหนังสือแจ้งพระราชทานนามโรงเรียน ลงวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2463 ซึ่งทางโรงเรียนได้ถือเอาวันนี้เป็นวันสถาปนาโรงเรียนเป็นต้นมา 

อาคารใหม่นี้ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี 2468 ตั้งอยู่บริเวณริมหนองประจักษ์ศิลปาคมชื่อว่า อาคาร "ราชินูทิศ" โดย จอมพล สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ได้เสด็จมาเปิดอาคารราชินูทิศเมื่อปี 2569  

ในปี 2497 จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี ในขณะนั้น และท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ผู้เป็นภริยา ได้มาประกอบพิธีเปิดสมาคมส่งเสริมวัฒนธรรมจังหวัดอุดรธานี ซึ่งใช้อาคาร "ราชินูทิศ" เป็นที่ตั้งสมาคม ท่านทั้ง 2 เห็นว่า อาคารนี้หลังเล็กไป ประกอบกับมีน้ำล้อมรอบตั้ง 3 ด้านขยายออกไปอีกไม่ได้ จึงอนุมัติเงินสลากกินแบ่งรัฐบาล และเงินส่งเสริมการศึกษา จำนวน 5,760,000 บาท สร้างอาคารใหม่บนถนนศรีสุข ในเนื้อที่ 43 ไร่ 1 งาน 62 ตารางวา ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี 2499 และเปิดทำการสอนเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2500 (ซึ่งเป็นอาคาร 1 ดิษยบุตร์ ในปัจจุบัน) ส่วนอาคารริมหนองประจักษ์ ฯ นั้น ได้ใช้เป็นสำนักงานการศึกษา เขต 9 และพิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานี ในเวลาต่อมา

โรงเรียนได้รับพระราชทานเครื่องหมายประจำโรงเรียนเป็นอักษรพระนามาภิไธยย่อของ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในรัชกาลที่ 6 จาก พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2527 ซึ่งก่อนที่จะเป็นตราสัญลักษณ์ดังปัจจุบัน ทางโรงเรียนได้มีตราสัญลักษณ์ใช้อยู่ก่อน 2 แบบ

ในวันที่ 3 มกราคม 2523 นายสมภพ จันทรประภา ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ ได้มาตรวจเยี่ยมโรงเรียน และได้ทักท้วงเกี่ยวกับตราประจำโรงเรียนว่า เป็นการใช้อย่างไม่ถูกต้อง ควรทำการปรึกษาสำนักพระราชวัง เพื่อแก้ไขให้ถูกต้องต่อไป ทางโรงเรียนได้มีหนังสือไปยังสำนักราชเลขาธิการ ซึ่งทางสำนักราชเลขาธิการ (กรมราชเลขานุการในพระองค์ ในปัจจุบัน) แจ้งว่า อักษรย่อ ร.น. อยู่ภายใต้พระมหามกุฎนั้นไม่เหมาะสม จึงได้เปลี่ยน จาก ร.น. มาเป็น "โรงเรียนสตรีราชินูทิศ"

ต่อมาวันที่ 10 ตุลาคม 2526 นางสาวสมจิตต์ บุตรดีมี ผู้อำนวยการโรงเรียนขณะนั้น ได้มีหนังสือนำความกราบบังคมทูล ขอพระราชทานตราสัญลักษณ์ และได้รับพระบรมราชานุญาต เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2527 โดยใช้พระนามาภิไธยย่อ อักษรไขว้  "ส.ผ." ภายใต้พระมหามงกุฎ อันเป็นพระนามาภิไธยของ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มีอักษรคำว่า "สตรีราชินูทิศ" บนแพรแถบสีฟ้า

และในปี 2537 นางสุมาลี บุณยารมย์ ผู้อำนวยการโรงเรียนคนที่ 17 ได้อัญเชิญพระฉายาลักษณ์ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมฉายาลักษณ์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มาประดิษฐาน ณ โรงเรียน เพื่อสักการบูชาและเป็นสิริมงคลแก่โรงเรียน โดยได้รับความอนุเคราะห์จากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร และได้ประกอบพิธีถวายราชสักการะ เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2537 เป็นปฐมฤกษ์ 

## สิ่งที่เคารพนับถือ
* พระบรมราชินยานุสาวรีย์ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง "สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี" ทุก ๆ ปีจะมีการบวงสรวงพระบรมราชินยานุสาวรีย์ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ในวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ของทุกปีคือ วันสถาปนาโรงเรียน
* หอพระพุทธชินราชจำลอง ตั้งอยู่หน้าอาคาร 4 นารีนาถนิธิ
* ลานต้นโพธิ์ (ลานปฏิบัติธรรม) ตั้งอยู่หน้าอาคารเมตตา
* ศาลเจ้าแม่ทับทิม เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่โรงเรียนสตรีราชินูทิศ

## รายชื่ออาคารโรงเรียนสตรีราชินูทิศ
thumb|right|ป้ายโรงเรียนสตรีราชินูทิศ|275x275px
thumb|right|อาคารราชินูทิศ 2468|273x273px

* **อาคารหลังแรก 2460** ในอดีตเคยเป็นเรือนที่พักหลังหนึ่ง ซึ่งตั้งอยู่ในเขตพื้นที่จวนของสมุหเทศาภิบาลมณฑลอุดร (ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุดรธานี) คุณหญิงน้อม ศรีสุริยราชวรานุวัตร ได้ให้ใช้เป็นที่ตั้งของโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงในมณฑลอุดร และให้ชื่อว่า "โรงเรียนอุปถัมภ์นารี" เริ่มเปิดใช้ครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2460 ก่อนที่จะเปลี่ยนมาใช้อาคารราชินูทิศแทนในภายหลัง
* **อาคารราชินูทิศ 2468  **อาคารแบบตะวันตกที่สวยงามนี้ มีอายุกว่า 1000ปี ในสมัยก่อนเคยเป็นที่ตั้งสถานศึกษาของกุลสตรีชาวมณฑลอุดรและใกล้เคียง ซึ่งมีนามเดิมว่า "โรงเรียนอุปถัมภ์นารี" เพื่อน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมอุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สำหรับผู้ที่ริเริ่มให้มีการสร้างสถานศึกษาแห่งนี้คือ พระยาศรีสุริยราชวรานุวัตร (ศุข ดิษยบุตร์) สมุหเทศาภิบาลมณฑลอุดรคนที่ 2 และคุณหญิงศรีสุริยราชวรานุวัตร (น้อม ดิษยบุตร์) ภริยาของท่าน โดยได้ชักชวนบรรดาข้าราชการ พ่อค้า และประชาชนมณฑลอุดร ช่วยกันบริจาคทรัพย์ตามกำลังศรัทธา เมื่อสร้างแล้วเสร็จได้นำความกราบบังคมทูลพระกรุณา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท ขอพระราชทานนามโรงเรียน ทรงอนุโมทนาในส่วนกุศล และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานนามว่า "โรงเรียนราชินูทิศ" เช่นเดียวกับสถานศึกษาในหัวเมืองต่าง ๆ ที่สร้างในโอกาสเดียวกัน ต่อมาโรงเรียนราชินูทิศ ย้ายไปยังที่ตั้งใหม่ อาคารนี้จึงใช้เป็นสำนักงานศึกษาธิการเขต 9 ระยะหนึ่ง ปัจจุบันกรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน เพื่อเตรียมสร้างให้เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอุดรธานี สร้างด้วยเงินบริจาคของสมาคมฯ มี 2 ชั้น ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานี
* **อาคาร 1 - อาคารดิษยบุตร์ 2500**
* **อาคาร 2 - อาคารอุตรวาสินี 2514**
* **อาคาร 3 - อาคารศรีสุริยราช 2522**
* **อาคาร 4 - อาคารนารีนาถนิธิ 2530**
* **อาคาร 5 - อาคารเฉลิมสิริราชสมบัติครบ 60 ปี 2549**
* **อาคาร 6 - อาคารพัชรนารี 103 ปี 2566**
* **อาคารอเนกประสงค์ (อาคารเสาวภาผ่องศรี)** 
* **อาคารเมตตา** 
* **อาคารศรีพิกุล** 
* **อาคาร 80 ปี สตรีราชินูทิศ**
* **สระว่ายน้ำสตรีราชินูทิศ**
* **อาคารเกษตรกรรม - คหกรรม - อุตสาหกรรม**
* **โดม 100 ปี สตรีราชินูทิศ**

## รายนามผู้บริหารโรงเรียนสตรีราชินูทิศ

## แผนการเรียน
### มัธยมศึกษาตอนต้น
* ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.1 - ม.3) มี 14 ห้องเรียน 5 แผนการเรียน ดังนี้
**ห้องเรียนพิเศษส่งเสริมอัจฉริยภาพทางด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม (SMTE) 1 ห้อง
**ห้องเรียนพิเศษส่งเสริมอัจฉริยภาพทางด้านคณิตศาสตร์ - วิทยาศาสตร์ (พคว.) 2 ห้อง
**ห้องเรียนพิเศษส่งเสริมอัจฉริยภาพทางด้านภาษาอังกฤษสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล (Gifted English) 1 ห้อง
**ห้องเรียนวิทยาศาสตร์พลังสิบ 1 ห้อง
**ห้องเรียนทั่วไป 9 ห้อง

### มัธยมศึกษาตอนปลาย
* ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.4 - ม.6) มี 16 ห้องเรียน 10 แผนการเรียน ดังนี้
** ห้องเรียนพิเศษส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม (SMTE) 1 ห้อง
** ห้องเรียนพิเศษส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางด้านคณิตศาสตร์ (Gifted - Math) 2 ห้อง
** ห้องเรียนพิเศษส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางด้านภาษาอังกฤษแบบเข้ม (Intensive English Program : IEP) 1 ห้อง
** ห้องเรียนวิทยาศาสตร์พลังสิบ 1 ห้อง
** แผนการเรียนวิทยาศาสตร์ - คณิตศาสตร์ 4 ห้อง
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - คณิตศาสตร์ 2 ห้อง
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - ภาษาจีน 2 ห้อง
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - ภาษาฝรั่งเศส 1 ห้อง
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - ภาษาญี่ปุ่น 1 ห้อง
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - ภาษาเกาหลี 1 ห้อง

## คณะสีโรงเรียนสตรีราชินูทิศ
โรงเรียนสตรีราชินูทิศ ได้จัดสีตามหมู่คณะสีให้กับนักเรียนขึ้นเพื่อให้มีความสามัคคีในหมู่คณะทั้งระดับ มัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย มีกิจกรรมร่วมกันในโรงเรียนและนอกโรงเรียนและให้นักเรียนหญิงทุกคนได้รู้จักความรักและสามัคคีในหมู่คณะ โรงเรียนสตรีราชินูทิศได้แบ่งคณะสีออกเป็น 7 คณะสี ดังนี้
*   คณะสีศรีสุรนารี
*   คณะสีศรีสุริยราช
*   คณะสีศรีสุริโยทัย
*   คณะสีศรีสุนทร
*   คณะสีเสาวภาผ่องศรี
*   คณะสีเทพสตรี
*   คณะสีศรีจุฬาลักษณ์

## องค์กรภายในโรงเรียน
*มูลนิธิสตรีราชินูทิศ
*สมาคมผู้ปกครองและครูสตรีราชินูทิศ
*สมาคมศิษย์เก่าสตรีราชินูทิศ
*ชมรมครูเก่าสตรีราชินูทิศ
*เครือข่ายสมาคมผู้ปกครองสตรีราชินูทิศ
*มูลนิธิตรีวัฒน์สุวรรณ

## ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง
* เตือนใจ นุอุปละ อดีตรัฐมนตรี และ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดอุดรธานี
* ฝน ธนสุนทร - เตือนใจ ศรีสุนทร
* สิปโปทัย ฉันทะสิริวัฒน์ - จิ๋วจิ๋ว Rubsarb production
* วริศรา นาคำ - แตงไทย AF10
*เจนนิเฟอร์ โจนส์ - เจนนี่ มิสทีนไทยแลนด์ ปี2016
* อิษยา ฮอสุวรรณ - อุ้ม นักแสดงช่อง 3
*จิรประภา ขาววิสุทธิ์ - ปราดเปรียว นางแบบ/นักแสดงอิสระ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์หลักโรงเรียนสตรีราชินูทิศ
* ข้อมูลพื้นฐานโรงเรียนสตรีราชินูทิศ

หมวดหมู่:โรงเรียนในอำเภอเมืองอุดรธานี
หมวดหมู่:โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาอุดรธานี
หมวดหมู่:โรงเรียนประจำจังหวัด
หมวดหมู่:โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2460
หมวดหมู่:โรงเรียนที่มีอายุเกิน 100 ปีในประเทศไทย
หมวดหมู่:โรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ
หมวดหมู่:โรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูง
หมวดหมู่:โรงเรียนสตรีในประเทศไทย
หมวดหมู่:โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติ
หมวดหมู่:สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถฯ