วงศ์ปลาสอด

**วงศ์ปลาสอด** () วงศ์ปลาน้ำจืดและน้ำกร่อยจำพวกหนึ่ง ใช้ชื่อวงศ์ว่า Poeciliidae อยู่ในอันดับปลาหัวตะกั่ว หรืออันดับปลาออกลูกเป็นตัว (Cyprinodontiformes)

มีชื่อสามัญเรียกโดยรวมในภาษาอังกฤษว่า "มอลลี่" (Molly) และมีชื่อเรียกในภาษาไทยว่า "ปลาสอด" ซึ่งเข้าใจว่าคงเพี้ยนมาจากคำว่า "Sword" ที่หมายถึง "ดาบ" อันเป็นลักษณะของปลายหางของปลาในวงศ์นี้บางสกุลที่คล้ายกับวงดาบ มีถิ่นกำเนิดตั้งแต่สหรัฐอเมริกาภาคตะวันออก, อเมริกากลาง, จนถึงทางตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ นอกจากนี้ยังพบในบางส่วนของทวีปแอฟริกาทางตอนใต้จนถึงเกาะมาดากัสการ์ด้วย

เป็นปลาที่อาศัยอยู่รวมเป็นฝูง มีพฤติกรรมหากินอยู่ตามผิวน้ำ ตัวผู้กับตัวเมียมีลักษณะที่แตกต่างกันเห็นได้ชัดเจน โดยตัวผู้มีรูปร่างเล็กกว่า แต่มีสีสันและครีบต่าง ๆ ยาวกว่า ขณะที่ตัวเมียตัวโตกว่า ท้องอูมกว่า แต่ครีบและหางสั้นกุดกว่า รวมทั้งสีสันซีดกว่าในบางชนิดด้วย นอกจากนี้ลักษณะพิเศษอีกประการหนึ่งของปลาวงศ์นี้ คือ เป็นปลาที่ปฏิสนธิภายในตัว ออกลูกเป็นตัว โดยออกลูกได้ครั้งละ 2-300 ตัว

เป็นที่รู้จักกันดีในแง่ของการเป็นปลาสวยงาม มีหลายชนิดในหลายสกุล เช่น ปลาหางนกยูง (*Poecilia reticulata*), ปลาเซลฟิน (*P. latipinna*), ปลาเอนด์เลอร์ (*P. wingei*), ปลาสอดหางดาบ (*Xiphophorus hellerii*)

ปัจจุบันได้มีการพัฒนาสายพันธุ์ต่าง ๆ ให้มีความหลากหลายจากดั้งเดิมยิ่งขึ้นมากมาย โดยเริ่มตั้งแต่ปี ค.ศ. 1907 ที่เยอรมนี จนเกิดเป็นชนิดใหม่ขึ้นมา เช่น "เพลตี้" (Platy) หรือ ปลาเซลฟินที่ได้ครีบหลังสูงและใหญ่ขึ้นกว่าเดิมมาก จนดูคล้ายใบเรือจริง ๆ หรือ ปลาสอดมิดไนท์ที่พัฒนาจนทั้งตัวเป็นสีดำสนิท

สำหรับในประเทศไทย ปลาในวงศ์นี้ ได้ถูกนำเข้ามาสู่ประเทศครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยเลี้ยงในอ่างบัวของผู้มีฐานะ จนถึงปัจจุบันได้กลายเป็นปลาสวยงามที่เป็นที่รู้จักกันดี ด้วยคุณสมบัติที่เลี้ยงง่าย เติบโตไว ขยายพันธุ์ง่าย และมีราคาถูก อีกทั้งยังมีประโยชน์คือสามารถกินแมลงขนาดเล็ก ๆ ทีมีวงจรชีวิตในน้ำได้ด้วย จึงใช้เป็นปลาที่จำกัดลูกน้ำยุงต่าง ๆ  มีชื่อเรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า "ปลากินยุง" และยังนิยมเพาะเพื่อเป็นปลาเหยื่อสำหรับปลากินเนื้อขนาดใหญ่กว่าด้วย

โดยคำว่า "Poeciliidae" ที่ใช้เป็นชื่อวงศ์นั้นมาจากภาษากรีกคำว่า "ποικίλος" (poikilos) หมายถึง "มีสีสันที่แตกต่างหลากหลาย"

## การจำแนก
แบ่งออกเป็น 3 วงศ์ย่อย และสกุลต่าง ๆ  ได้ดังนี้
***[[Aplocheilichthyinae]]** Myers, 1928
***[[Aplocheilichthys]]* Bleeker, 1863    
***[[Hylopanchax]]* Poll and Lambert, 1965    
***[[Laciris]]* Huber, 1982    
***[[Lacustricola]]* Myers, 1924    
***[[Poropanchax]]* Clausen, 1967
***[[Poeciliinae]]** Garman, 1895     
***[[Alfaro]]* Meek, 1912    
***[[Belonesox]]* Kner, 1860   
***[[Brachyrhaphis]]* Regan, 1913    
***[[Carlhubbsia]]* Whitley, 1951    
***[[Cnesterodon]]* Garman, 1895    
***[[Gambusia]]* Poey, 1854  
***[[Girardinus]]* Poey, 1854    
***[[Heterandria]]* Agassiz, 1853    
***[[Limia]]* Poey, 1854    
***[[Micropoecilia]]* Hubbs, 1926    
***[[Neoheterandria]]* Henn, 1916    
***[[Pamphorichthys]]* Regan, 1913    
***[[Phallichthys]]* Hubbs, 1924    
***[[Phalloceros]]* Eigenmann, 1907    
***[[Phalloptychus]]* Eigenmann, 1907    
***[[Phallotorynus]]* Henn, 1916    
***[[Poecilia]]* Bloch and Schneider, 1801  
***[[Poeciliopsis]]* Regan, 1913   
***[[Priapella]]* Regan, 1913    
***[[Priapichthys]]* Regan, 1913    
***[[Pseudopoecilia]]* Regan, 1913    
***[[Quintana]]* Hubbs, 1934    
***[[Scolichthys]]* Rosen, 1967    
***[[Tomeurus]]* Eigenmann, 1909    
***[[Xenodexia]]* Hubbs, 1950    
***[[Xenophallus]]* Hubbs, 1924    
***[[Xiphophorus]]* Heckel, 1848
***[[Procatopodinae]]** Fowler, 1916
***[[Cynopanchax]]* Ahl, 1928    
***[[Fluviphylax]]* Whitley, 1965    
***[[Hypsopanchax]]* Myers, 1924    
***[[Lamprichthys]]* Regan, 1911    
***[[Micropanchax]]* Myers, 1924    
***[[Pantanodon]]* Myers, 1955    
***[[Plataplochilus]]* Ahl, 1928    
***[[Procatopus]]* Boulenger, 1904  

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*จาก Fishbase.org 

หมวดหมู่:อันดับปลาหัวตะกั่ว
หมวดหมู่:ปลาตู้
หมวดหมู่:ปลาทวีปอเมริกาใต้
หมวดหมู่:ปลาน้ำจืด
หมวดหมู่:ปลาน้ำกร่อย
หมวดหมู่:ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
หมวดหมู่:วงศ์ปลาสอด