อักษรอะญะมี

**อะญะมี** (, ) หรือ **อะญะมียะฮ์**  (, ) เป็นรูปแบบอักษรจากอาหรับที่ใช้เขียนภาษาในแอฟริกา เช่น ซองไฮ, มันเด, ฟูลา, เฮาซา และสวาฮีลี แม้ว่าภาษาอื่น ๆ ก็เขียนด้วยอักษรนี้เช่นกัน ได้แก่ Mooré, โวลอฟ, กานูรี และโยรูบา อักษรอะญะมีเป็นการเอาอักษรอาหรับมาดัดแปลงไว้เขียนเสียงที่ไม่พบในภาษาอาหรับมาตรฐาน ด้วยการเพิ่มจุดหรือเส้นเพิ่มเติมลงในตัวอักษรที่มีอยู่แล้ว แทนที่จะเพิ่มตัวอักษรใหม่

## รากศัพท์
คำว่า อะญะมี มาจากศัพท์ภาษาอาหรับที่เแปลว่า เป็นใบ้ ซึ่งอ้างถึงประชากรที่ไม่ได้พูดภาษาอาหรับ ทำให้คำว่า อักษรอะญะมีใช้เรียกอักษรต่างชาติที่ไม่ใช่อาหรับ โดยทั่วไปเรียกการใช้งานอักษรอาหรับสำหรับภาษาที่ไม่ใช่อาหรับ

ในขนบธรรมเนียมอาหรับและการวิจัยเชิงวิชาการโดยทั่วไป คำว่า อะญามี หมายถึงขนบธรรมเนียมทางวรรณกรรมในแอฟริกาใต้สะฮารา ซึ่งอยู่ห่างไกลจากเครือข่ายการค้าของทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ดังนั้น อักษรเปอรเซีย-อาหรับ, อัลฆามิอา, ยาวี และเปโกน เป็นต้น ไม่ได้อยู่ในกลุ่มอักษรอะญะมี

## ประวัติ

## อักขรวิธี

แม้ว่าอะญะมีหมายถึงแนวปฏิบัติที่แพร่หลายและหลากหลาย แต่ก็มีความคล้ายคลึงกันในแอฟริกาตะวันตกหลายประการ ซึ่งแตกต่างจากอะญะมีที่เขียนด้วยอักษรคอโมโรสและสวาฮิลี สาเหตุหลักมาจากศาสนาอิสลามในแอฟริกาตะวันตกมาจากสำนักมาลิกีในแอฟริกาเหนือ ซึ่งเป็นผู้ประพันธ์ตำราด้วยอักษรมัฆริบี ลักษณะสากลบางประการของอะญะมี ได้แก่:

* Qāf ق เขียนด้วยจุดอันเดียว แทนที่จะเป็นสองจด (ڧ)
* Fā' ف เขียนแบบมีจุดอยู่ข้างล่าง (ڢ)
* Nūn ن ในตำแหน่งท้าย มักเขียนโดยไม่มีจุด (ں)
* Shaddah ـّ (สัญลักษณ์ระบุการสะกดซ้ำ) เขียนด้วยสัญลักษณ์ v แทน w (ᵛ)
* ตัชกีล การเขียนพร้อมเครื่องหมายสระ ทำในทุกกรณี
สำหรับความคล้ายคลึงกันทั่วไปแต่ไม่เป็นสากลบางประการ รูปเขียนอะญะมีบางประการ ดังที่เขียนขึ้นสำหรับกานูรี โซนินเก และซูซูได้นำเอาการสะกดคำแบบวัรช์สำหรับอิมาละฮ์มาใช้ อิมาละฮ์คือการเลื่อนเสียง /aː/ ไปข้างหน้าเป็น /iː/ ซึ่งในการรูปอ่านแบบอัลกุรอานหลาย ๆ ครั้งมักจะใกล้เคียงกับเสียง [e]

## ตาราง
ด้านล่างนี้คือสรุปอักษรอะญะมีแบบต่าง ๆ ในบางภาษา แต่ละเว้นรายละเอียดที่ซับซ้อนบางส่วนไว้ เช่น ในอักษรอะญามีบางตัว มีอักษรหลายตัวใช้เฉพาะสำหรับคำยืม ซึ่งถูกลบออกจากตารางแล้ว

## ดูเพิ่ม
*ภาษาเฮาซา
*อักษรโวลอฟ
*อัลฆามิอา
*อักษรยาวี
*ชุดตัวอักษรเปอร์เซีย
*เอกสารตัวเขียนทิมบักตู
*อักษรอาร์วี

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม
* Bonate, Liazzat JK. "The use of the Arabic script in northern Mozambique." *Tydskrif vir letterkunde* 45, no. 1 (2008): 133–142.
* Dobronravine, Nikolai, and John E. Philips. "Hausa ajami literature and script: Colonial innovations and post-colonial myths in northern Nigeria." *Sudanic Africa* 15 (2004): 85–110.
* 
* Lüpke, Friederike. "Language planning in West Africa-who writes the script?." *Language documentation and description* 2 (2004): 90–107.
* Mumin, Meikal. "The Arabic Script in Africa: Understudied Literacy." In *The Arabic Script in Africa*, pp.&nbsp;41–76. Brill, 2014.
* Naim, Mohammed C. "Arabic Orthography and Some Non-Semitic Languages." *Islam and its Cultural Divergence.* Ed. Girdhari L. Tikku. University of Illinois Press: Chicago (1971).
* Ngom, Fallou. "Ajami scripts in the Senegalese speech community." *Journal of Arabic and Islamic Studies* 10 (2010): 1–23.
* Robinson, David. "Fulfulde literature in Arabic script." *History in Africa* 9 (1982): 251–261.

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
*PanAfrican L10n page on Arabic script and "Ajami"
*Omniglot page on Hausa Ajami Script

หมวดหมู่:อักษรอาหรับ