ภาษาตูวา

thumb|ผู้พูดภาษตูวา
**ภาษาตูวา** (ภาษาตูวา: , *tyva dyl*) เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิก มีผู้พูด 200,000 คนในสาธารณรัฐตูวา ในไซบีเรียกลางตอนใต้ มีคำยืมจากภาษามองโกเลียและภาษารัสเซียมาก  มีชาวตูวากลุ่มเล็กๆอยู่ในจีนและมองโกเลียด้วย 

## การจัดจำแนก

ภาษาตูวาอยู่ในภาษากลุ่มเตอร์กิกตะวันออกเฉียงเหนือหรือไซบีเรีย ใกล้เคียงกับภาษากลุ่มเตอร์กิกไซบีเรียอื่นๆ เช่น ภาษาคากัส และภาษาอัลไต

## สำเนียง

ภาษาตูวาที่พบในตูวาแบ่งเป็น 4 สำเนียงคือ
* สำเนียงกลาง เป็นสำเนียงที่ใช้ในการเขียน
* สำเนียงตะวันตก ใช้พูดทางตอนเหนือของของแม่น้ำเคมชิก ได้รับอิทธิพลจากภาษาอัลไต
* สำเนียงตะวันออกเฉียงเหนือหรือสำเนียงทอดซี ใช้พูดในบริเวณตอนบนของแม่น้ำบีอี-เคม มีคำศัพท์มากมายเกี่ยวกับการล่าที่ไม่พบในภาษาอื่น
* สำเนียงตะวันออกเฉียงใต้ได้รับอิทธิพลจากภาษามองโกเลียมาก
* สำเนียงอื่นๆของภาษาตูวายังมีอีกมากแต่ได้รับการศึกษาน้อย

## เสียง

### พยัญชนะ
ภาษาตูวามีหน่วยเสียงพยัญชนะ 19 เสียง /f/ และ /t͡s/ พบเฉพาะในคำยืมจากภาษารัสเซีย 

### สระ
เสียงสระในภาษาตูวามีสามแบบคือ เสียงสั้น เสียงยาว และเสียงสั้นแบบกดต่ำ สระเสียงยาวยาวเป็นสองเท่าของสระเสียงสั้น เสียงสั้นแต่กดต่ำเป็นเสียงสั้นที่เพิ่มเสียงไปอีกครึ่งหนึ่ง การกดต่ำนี้ถือเป็นการเน้นหนัก ไม่ใช่เสียงวรรณยุกต์

## ไวยากรณ์

ภาษาตูวาสร้างคำที่ซับซ้อนโดยใช้ระบบการเติมปัจจัย เช่น teve หมายถึงอูฐ teve-ler (เครื่องหมาย – แสดงว่าเป็นคนละหน่วยคำทางไวยากรณ์ การเขียนปกติจะไม่ใช้) หมายถึงอูฐหลายตัว  teve-ler-im หมายถึงอูฐของฉัน teve-ler-im-den หมายถึง จากอูฐหลายตัวของฉัน

ภาษาตูวาแบ่งนามออกเป็น 6 การก ปัจจัยของแต่ละการกมีหลายความหมาย คำกริยาในภาษาตูวามีการลงท้ายเพื่อแสดงกาล มาลา และวัตถุประสงค์ได้หลายแบบ กริยาช่วยเป็นตัวขยายกริยาหลัก การเรียงประโยคเป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา

## คำศัพท์

คำศัพท์ในภาษาตูวาส่วนใหญ่มีจุดกำเนิดจากภาษากลุ่มเตอร์กิก และมีคำยืมจากภาษามองโกเลียมาก

## ระบบการเขียน

### อักษรละติน
การเขียนภาษาตูวาครั้งแรกใน พ.ศ. 2473 เขียนด้วยอักษรละตินประดิษฐ์โดยพระภิกษุชาวตูวา มอนคุช ลอบซังชินมิต ก่อนหน้านี้ชาวตูวาใช้ภาษามองโกเลียเป็นภาษาเขียน ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2486 การเขียนด้วยอักษรละตินถูกแทนที่ด้วยอักษรซีริลลิก ตัวอักษรละตินที่ใช้คือ

### อักษรซีริลลิก
อักษรที่ใช้เขียนภาษาตูวาในปัจจุบันเป็นอักษรซีริลลิกที่ดัดแปลงมาแบบที่ใช้เขียนภาษารัสเซีย และเพิ่มอักษรพิเศษอีกสามตัว อักษรที่ใช้ได้แก่

## อ้างอิง

## ข้อมูล
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Mawkanuli, Talant.  1999.  "The phonology and morphology of Jungar Tuva," Indiana University PhD dissertation.
* 
* Nakashima, Yoshiteru (中嶋 善輝 *Nakashima Yoshiteru*). 2008 "Tyva Yapon Biche Slovar', トゥヴァ語・日本語 小辞典" Tokyo University of Foreign Studies, http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan6.pdf (Archive)
*Ölmez, Mehmet; Tuwinischer Wortschatz mit alttürkischen und mongolischen Parallelen, Wiesbaden 2007, 
*Rind-Pawloski, Monika. 2014. Text types and evidentiality in Dzungar Tuvan. *Turkic Languages* 18.1: 159–188.
* Sečenbaγatur, Qasgerel, Tuyaγ-a [Туяa], Bu. Jirannige, Wu Yingzhe, Činggeltei. 2005. *Mongγul kelen-ü nutuγ-un ayalγun-u sinǰilel-ün uduridqal*  [A guide to the regional dialects of Mongolian]. Kökeqota: ÖMAKQ. .
* Takashima, Naoki (高島 尚生 *Takashima Naoki*). 2008 "Kiso Tuba-go bunpō 基礎トゥヴァ語文法," Tokyo University of Foreign Studies, http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan1.pdf (Archive)
* Takashima, Naoki. 2008 "Tuba-go kaiwa-shū トゥヴァ語会話集," Tokyo University of Foreign Studies, http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan3.pdf (Archive)
* Taube, Erika. (1978). *Tuwinische Volksmärchen*. Berlin: Akademie-Verlag. LCCN: 83-853915
* Taube, Erika. (1994). *Skazki i predaniia altaiskikh tuvintsev*. Moskva : Vostochnaia literatura. 
* Todoriki, Masahiko (等々力 政彦 *Todoriki Masahiko*). 2011 "Possibly the oldest Tuvan vocabulary included in *Wu-li-ya-su-tai-zhi lue*, the Abridged Copy of the History of Uliastai, 烏里蘇台志略にみえる，最古の可能性のあるトゥバ語語彙について". *Tōyōbunka-Kenkyūjo Kiyō* 東洋文化研究所紀要 **159** 238–220.  The University of Tokyo, http://repository.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/dspace/bitstream/2261/43632/1/ioc159007.pdf (Archive)
* Oelschlägel, Anett C. (2013). *Der Taigageist. Berichte und Geschichten von Menschen und Geistern aus Tuwa. Zeitgenössische Sagen und andere Folkloretexte / Дух-хозяин тайги –Современные предания и другие фольклорные материалы из Тувы / Тайга ээзи – Болган таварылгалар болгаш Тывадан чыгдынган аас чогаалының өске-даа материалдары.* [The Taiga Spirit. Reports and Stories about People and Spirits from Tuva. Contemporary Legends and other Folklore-Texts.] Marburg: tectum-Verlag.  

## แหล่งข้อมูลอื่น

* English-Tuvan, Tuvan-English online talking dictionary
* Тыва дыл кырында форум (An online forum in and about the Tyvan language)
* Tuvan language and folklore materials
* 
* Tuvan Alphabet
* Research among the Tyvans (Tuvans) of South Siberia
* Contemporary Legends and other Folklore-Texts from Tuva

หมวดหมู่:ตระกูลภาษาเตอร์กิก
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศรัสเซีย
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศจีน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศมองโกเลีย