เอเอสอาร์ (รถดีเซลราง)

**เอเอสอาร์**  () หรือ **รถดีเซลรางสปรินเตอร์** ()  เป็นรถดีเซลรางปรับอากาศของการรถไฟแห่งประเทศไทย ใช้สำหรับการทำขบวนรถโดยสาร และ ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลราง สั่งซื้อจากบริษัทบริติช เรล เอนจิเนียริ่ง ลิมิเต็ด สหราชอาณาจักร ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 มีต้นแบบมาจากบริติช เรล คลาส 158 ที่ใช้งานในสหราชอาณาจักร

**รถดีเซลรางสปรินเตอร์** มีชื่อรุ่นจากโรงงานว่า  **คลาส 158/T** โดยการรถไฟแห่งประเทศไทยได้นำชื่อสปรินเตอร์ () มาจากชื่อตระกูลรถดีเซลรางของประเทศอังกฤษ ที่มีความหมายว่า "นักวิ่ง" ซึ่งสื่อความหมายได้ถึงความรวดเร็ว มาใช้ตั้งเป็นชื่อเรียกรุ่น รถดีเซลรางสปรินเตอร์ยังมักถูกเรียกว่า "ยอดนักวิ่ง" อีกด้วย

การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้เปิดตัว **รถดีเซลรางสปรินเตอร์** เป็นรถด่วนพิเศษดีเซลรางครั้งแรก เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2534 ในชื่อ รถด่วนพิเศษ "สปรินเตอร์" สปรินเตอร์ขบวนแรกของไทย คือ ขบวนที่ 907/908 กรุงเทพ–เชียงใหม่–กรุงเทพ ออกให้บริการวันแรก 11 มิถุนายน พ.ศ. 2534 โดยวิ่งให้บริการด้วยความเร็วสูงสุด 120 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซึ่งเป็นความเร็วสูงสุดสถิติใหม่ของการรถไฟแห่งประเทศไทย และถือเป็นรถไฟที่วิ่งเร็วที่สุดในไทยในขณะนั้นด้วย

## ปรับปรุงใหม่
เมื่อปี พ.ศ. 2555 การรถไฟแห่งประเทศไทยได้นำรถดีเซลรางสปรินเตอร์ จำนวน 3 คัน มาปรับปรุงใหม่ทั้งหมด เป็นจำนวน 1 ชุด ภายใต้โครงการ Sprinter Refurbish หรือการปรับปรุงใหม่ทั้งคัน ได้แก่หมายเลข **2509** , **2118** และ **2512**  มีการปรับปรุงด้านหน้ารถแบบใหม่ โดยใช้ไฟหน้าของรถบรรทุกวอลโวมาใช้แทนของเดิม มีการปรับปรุง**ระบบช่วงล่าง** **ระบบขับเคลื่อน** **ระบบไฟฟ้าภายในรถ** และชุดรถนี้ ไม่สามารถพ่วงรวมกับชุดรถปกติได้ เนื่องจากมีการเปลี่ยน**ระบบไฟฟ้าภายในรถใหม่**

เมื่อ พ.ศ. 2567 การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้ทำการว่าจ้างให้บริษัทเอกชน ติดตั้งระบบ **[[:en:European_Train_Control_System|European Train Control System (ETCS)]]** ให้กับดีเซลราง กซข.ป.**2505** และ กซข.ป.**2508** ซึ่งนั่นก็คือชุดรถ **2505-2120**-**2508** ซึ่งชุดขบวนรถนี้ได้ทดสอบวิ่งบนทางยกระดับรถไฟทางไกล (*เป็นครั้งแรกสำหรับรถดีเซลรางสปรินเตอร์*) และวิ่งทดสอบไปยังสถานีปากช่อง เมื่อวันที่ 16 และ 23 เดือนมกราคม พ.ศ. 2568 (ข.1241/1242)

หมายเลข **2505** ได้มีการปรับปรุง ใส่หวีด Nathan Airchime รุ่น K3LA ด้านบนหลังคาหน้ารถ โดยเดิมทีจะอยู่ในช่องหวีดใต้หลังคาหน้ารถ

## ปัญหาด้านการใช้งานและการซ่อมบำรุง
รถดีเซลรางสปรินเตอร์เป็นรถดีเซลรางที่ทำความเร็วได้ถึง 120 กิโลเมตร/ชั่วโมง จนเป็นสาเหตุทำให้เกิดอุบัติเหตุบ่อยครั้ง และมักจะเป็นอุบัติเหตุรุนแรง เนื่องจากมีจุดตัดทางข้ามทางรถไฟที่ไม่มีเครื่องกั้นหรือทางลักผ่านหลายจุด และผู้ขับขี่พาหนะทางถนนไม่เคารพกฎจราจร และเป็นเหตุทำให้ตัวรถเกิดความเสียหายเป็นอย่างมากเมื่อเกิดอุบัติเหตุ

แต่รถดีเซลรางสปรินเตอร์ เป็นรถที่ใช้วัสดุตัวถังเป็นเหล็กกล้าร่วมกับไฟเบอร์กลาส ทำให้การซ่อมแซมตัวถังยากกว่าตัวถังแบบเหล็กกล้าหรือสแตนเลสสตีล รวมไปถึงระบบต่าง ๆ ที่สลับซับซ้อน ยากต่อการซ่อมบำรุง เป็นสาเหตุให้มีรถดีเซลรางสปรินเตอร์หลายคันที่ยังคงจอดรอการซ่อมบำรุง ไม่ได้ถูกนำมาใช้งานต่อ หรือมีอายุการใช้งานที่น้อยกว่าคันอื่น ๆ

## ขบวนรถที่ให้บริการ
thumb|รถดีเซลรางสปรินเตอร์ ทำขบวนรถด่วนพิเศษที่ 3 กรุงเทพ-สวรรคโลก-ศิลาอาสน์ ผ่านสถานีหนองตม
thumb|รถดีเซลรางสปรินเตอร์ ทำขบวนรถเร็วที่ 998 จุกเสม็ด–กรุงเทพ ที่สถานีรถไฟพัทยา
thumb|รถดีเซลรางสปรินเตอร์ ทำขบวนรถด่วนพิเศษที่ 21 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี (แทนรถดีเซลรางแดวู) ที่สถานีรถไฟสุรินทร์
;ปัจจุบัน
* ขบวนรถเร็วที่ 997/998 กรุงเทพ–จุกเสม็ด–กรุงเทพ
* ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 21/22 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี (วิ่งแทนแดวูเป็นบางครั้ง)

;อดีต
* ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 3/4 กรุงเทพ–สวรรคโลก–ศิลาอาสน์–กรุงเทพ (ปัจจุบันงดให้บริการชั่วคราว)
* ขบวนรถจัดเฉพาะที่ 981/982 บางซื่อ–บางซ่อน–บางซื่อ (ยกเลิกการเดินรถแล้ว เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2560)
* ขบวนรถพิเศษนำเที่ยวที่ 987/988 กรุงเทพ–สวนนงนุช–กรุงเทพ (ยกเลิกการเดินรถ และเปลี่ยนเป็นขบวนรถเร็วที่ 997/998 โดยขยายเส้นทางเป็นกรุงเทพ–บ้านพลูตาหลวง–กรุงเทพ  ปัจจุบันก็คือเส้นทาง กรุงเทพ–จุกเสม็ด–กรุงเทพ)
* ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลรางปรับอากาศเลขที่ขบวน 9/10 กรุงเทพ–เชียงใหม่–กรุงเทพ (ปัจจุบันกลายเป็นขบวนรถด่วนพิเศษอุตราวิถี cnr แทนแต่เลขขบวนและต้นทาง-ปลายทางยังคงเดิม)
* ขบวนรถด่วนพิเศษ (ไม่ทราบเลขขบวน) กรุงเทพ–หนองคาย–กรุงเทพ เปิดการเดินรถวันที่ 22–23 กรกฎาคม พ.ศ. 2534 (ยกเลิกการเดินรถแล้ว)

* ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 39/40 กรุงเทพ–สุราษฎร์ธานี–กรุงเทพ (เคยวิ่งแทนรถดีเซลรางแดวูใน พ.ศ. 2551)
* ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 43/44 กรุงเทพ–สุราษฎร์ธานี–กรุงเทพ (ปัจจุบันใช้รถดีเซลรางแดวูทำขบวนแทน)
* ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 5/6 กรุงเทพ–พิษณุโลก–กรุงเทพ (ยกเลิกการเดินรถแล้ว)
* ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 7/8 กรุงเทพ–สวรรคโลก–กรุงเทพ (ยกเลิกการเดินรถแล้ว)
* ขบวนรถด่วนที่ 71/74 กรุงเทพ–ศรีสะเกษ–กรุงเทพ (ปัจจุบันใช้รถดีเซลรางทีเอชเอ็น, เอ็นเคเอฟ และเอทีอาร์ ทำขบวน และขยายเส้นทางเป็นกรุงเทพ–อุบลราชธานี–กรุงเทพ โดยยกเลิกขบวนที่ 74 และเปลี่ยนเลขขบวนรถเที่ยวกลับเป็น 72)
* ขบวนรถชานเมืองที่ 367/368 กรุงเทพ–ฉะเชิงเทรา–กรุงเทพ (ปัจจุบันใช้รถจักรพ่วงรถโดยสาร บชส.ชั้น3 ทำขบวนแทน)
* ขบวนรถชานเมืองที่ 389/390 กรุงเทพ–ฉะเชิงเทรา–กรุงเทพ (ปัจจุบันใช้รถจักรพ่วงรถโดยสาร บชส.ชั้น 3 ทำขบวนแทน)
* ขบวนรถชานเมืองที่ 391/388 กรุงเทพ–ฉะเชิงเทรา–กรุงเทพ (ปัจจุบันใช้รถจักรพ่วงรถโดยสารบชส. ชั้น 3 ทำขบวนแทน)
* ขบวนฟีดเดอร์ที่ 1171/1172 กรุงเทพ–พระจอมเกล้า–กรุงเทพ (ยกเลิกการเดินรถแล้ว)


ไฟล์:Sprinter2509.jpg|รถดีเซลรางสปรินเทอร์ หมายเลข 2509 (สีเดิม) ที่สถานีรถไฟกรุงเทพ
ไฟล์:Rail Sprinter3.jpg|ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 3 (สีเดิม) ขณะวิ่งผ่านชานชาลารางที่ 10 สถานีรถไฟชุมทางบ้านภาชี
ไฟล์:SEXP3.JPG|ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 3 (สีเดิม) ขณะกำลังหยุดรับส่งผู้โดยสารที่สถานีรถไฟพิชัย


## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* รถไฟไทยแกลลอรี่
* http://www.geocities.ws/railsthai/train01.htm
*ภาพพิธีเปิดเดินขบวนรถสปรินเตอร์ กรุงเทพ–หนองคาย–กรุงเทพ เที่ยวปฐมฤกษ์ ระหว่างวันที่ 22 - 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2534
* ภาพพิธีเปิดเดินขบวนรถด่วนพิเศษสปรินเตอร์ กรุงเทพ–เชียงใหม่–กรุงเทพ เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2534 

หมวดหมู่:รถดีเซลรางในประเทศไทย