พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้

จอมทัพ **พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้** () ทรงพระนามเดิมว่า**เฉียนชู (钱俶)** หรือ**เฉียนหงชู (钱弘俶)** มีพระนามรองว่า**เหวินเต๋อ (文德)** พระนามลำลองว่า**หู่จื่อ (虎子)** เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 9 ของพระเจ้าเหวินมู่ซื่อจง และเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์สุดท้ายของรัฐอู๋เยว่ ในยุคห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร

## พระราชประวัติ
### ช่วงต้นพระชนม์ชีพ

พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ ทรงพระนามเดิมว่า**เฉียน ชู (钱俶)** มีพระนามรองว่า**เหวินเต๋อ (文德)** พระนามลำลองว่า**หู่จื่อ (虎子)** เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 24 เดือน 8 เป่าเจิ้งปีที่ 4 แห่งรัฐอู๋เยว่ ตรงกับเทียนเฉิงปีที่ 4 ของราชวงศ์ถังยุคหลัง (29 กันยายน ค.ศ. 929) ณ พระตำหนักกงเฉิน พระราชวังอู๋เยว่ กรุงเฉียนถัง เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 9 ของพระเจ้าเหวินมู่ซื่อจงกับพระราชชนนีซุ่นเต๋อกงอี้

### เสด็จขึ้นครองราชย์

วันที่ 30 เดือน 12 เทียนฝูปีที่ 12 ของราชวงศ์ฮั่นยุคหลัง (12 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 948) แม่ทัพอู๋เยว่ชื่อหูจิ้นซือ (胡进思) ก่อรัฐประหารในขณะที่พระเจ้าอู๋เยว่จงซุ่น พระราชทานเลี้ยงพระกระยาหารค่ำ แก่ขุนนางฝ่ายทหารและพลเรือน หูจิ้นซือสั่งให้นำพระเจ้าอู๋เยว่จงซุ่นไปกักบริเวณ ณ พระที่นั่งอี้เหอ จากนั้นหูจิ้นซือได้อัญเชิญพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ขึ้นทรงราชย์เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่

ต่อมาในวันขึ้น 5 ค่ำ เดือนอ้าย เฉียนโหยวปีที่ 1 (17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 948) พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ โปรดเกล้าฯ ให้ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ณ พระที่นั่งเทียนฉง พระราชวังอู๋เยว่ หลังจากนั้นในเดือน 10 เฉียนโหยวปีที่ 2 (ค.ศ. 949) ฮ่องเต้ราชวงศ์ฮั่นยุคหลัง มีพระราชโองการแต่งตั้งพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ให้ดำรงตำแหน่งจำนวนมาก ได้แก่ จอมพลใหญ่กองทัพอาคเนย์, แม่ทัพภาคของกองทัพเจิ้นไห่และเจิ้นตง, ผู้ตรวจราชการกิจการเกลือ เหล็ก ขนส่ง ที่ดินสองเขตเจ้อเจียงตะวันออกตะวันตกและเขตในกำกับ, ผู้ว่าการเสมอสามมหาเสนา, รักษาการไท่ซือ, แม่ทัพใหญ่หางโจวเยว่โจว, ประธานสำนักจงซู, มหาเสาหลักแคว้น พระราชทานศักดินา 10,000 ครัวเรือน โปรดให้รับภาษีจริง 1,000 ครัวเรือน

### ทรงสู้รบรัฐหนานถัง

เสียนเต๋อปีที่ 2 (ค.ศ. 955) ฮ่องเต้โจวซื่อจง เสด็จยกทัพหลวงไปตีรัฐหนานถัง จึงมีพระราชโองการโปรดให้พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ เสด็จยกทัพช่วยหนุนศึก ในปีถัดมา เดือนอ้าย พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ เสด็จยกทัพหนุนไปตีเมืองฉางโจว (常州) และซวนโจว (宣州) ของรัฐหนานถัง

เดือน 3 เสียนเต๋อปีที่ 5 (ค.ศ. 958) กองทัพราชวงศ์โจวยุคหลังสามารถตีเอาเมืองโซ่วโจว (寿州) บีบบังคับให้รัฐหนานถังขอเจรจาสงบศึก และยอมยกดินแดนสิบสี่หัวเมืองเหนือแม่น้ำแยงซีให้ราชวงศ์โจวยุคหลัง นับแต่นั้น เส้นคมนาคมทางบกระหว่างรัฐอู๋เยว่กับราชสำนักที่ราบกลาง ก็ปราศจากอุปสรรคอีกต่อไป จำนวนเครื่องราชบรรณาการที่อู๋เยว่ส่งไปยังราชสำนักในเสียนเต๋อปีที่ 5 (ค.ศ. 958) ก็เพิ่มขึ้นอย่างมาก ก่อนหน้านั้นหลายปีมักส่งปีละครั้ง หรือบางปีหนึ่งถึงสองครั้ง แต่ในปีนั้นกลับส่งถึงหกครั้งติดต่อกัน

เดือนอ้าย เจี้ยนหลงปีที่ 1 (ค.ศ. 960) ราชองครักษ์จ้าว ควงอิ้น รัฐประหารเฉินเฉียว เสด็จขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นโอรสสวรรค์แห่งจงหยวน เฉลิมนามราชวงศ์ว่าซ่ง และส่งราชทูตไปประกาศแก่รัฐอู๋เยว่ ช่วงเดือน 3 ปีเดียวกัน พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ ทรงเปลี่ยนพระนามจาก**เฉียนหงชู (钱弘俶)** เป็น**เฉียนชู (钱俶)** เพื่อหลีกเลี่ยงอักษรต้องห้าม อันตรงกับพระนามเดิมของพระราชบิดาของจักรพรรดิซ่งไท่จู่ ต่อมาในเดือน 4 จักรพรรดิซ่งไท่จู่ ทรงแต่งตั้งพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้เป็นจอมทัพสูงสุดแผ่นดิน (天下兵马大元帅) เพิ่มศักดินา 1,000 ครัวเรือน และรับภาษีจริง 500 ครัวเรือน

เฉียนเต๋อปีที่ 1 (ค.ศ. 963) รัฐอู๋เยว่ถวายเครื่องราชบรรณาการแก่ราชวงศ์ซ่ง ได้แก่
นอแรด 10 นอ งาช้าง 10 งา เครื่องหอมและสมุนไพรหอม 150,000 ชั่ง ไข่มุกและภาชนะกระดองเต่ากระหลายร้อยชิ้น ฮ่องเต้ซ่งจึงพระราชทานพระนามเกียรติยศแก่พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ว่า**เฉิงเจีย เป่ากั่ว เซวียนเต๋อ โส่วเต้า จงเจิน กงซุ่น จงเฉิน (承家保国宣德守道忠贞恭顺忠臣)** แปลว่า ข้าหลวงผู้ภักดี อ่อนน้อมถ่อมตน ซื่อสัตย์มั่นคง ยึดมั่นมรรคา ประกาศธรรม อภิบาลชาติ สืบวงศ์ และเพิ่มศักดินาอีก 1,000 ครัวเรือน ให้รับภาษีจริง 400 ครัวเรือน และถัดมาเฉียนเต๋อปีที่ 2 (ค.ศ. 964) ได้เพิ่มศักดินาอีก 1,000 ครัวเรือน รับภาษีจริง 400 ครัวเรือน

### สละราชสมบัติ

ไท่ผิงซิงกั๋วปีที่ 3 (ค.ศ. 978) เดือน 3 พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้เสด็จฯ เข้าเฝ้าฮ่องเต้ซ่งไท่จงตามพระราชโองการ เพื่อถวายพระพรในโอกาสที่จักรพรรดิซ่งไท่จงเสด็จขึ้นครองราชย์เป็นโอรสสวรรค์

เดือน 4 เฉินหงแม่ทัพภาคกองทัพผิงไห่ เข้าเฝ้าฯ จักรพรรดิซ่งไท่จง และถูกบีบบังคับให้ยกเมืองเฉวียนโจวและจางโจวถวายคืน ราชสำนักซ่งให้ความเอื้ออาทรแก่ตระกูลเฉินอย่างดี ขณะเดียวกัน หลูตัวซุ่นกราบทูลจักรพรรดิซ่งไท่จงว่าให้เชิญพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ประทับ ณ เมืองหลวงก่อนค่อยเสด็จกลับ ดังนั้นภายหลังเสร็จสิ้นการถวายพระพรแล้ว พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้จึงไม่ได้เสด็จกลับอู๋เยว่

เมื่อพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ ทรงเห็นว่าอำนาจการปกครองในภาคใต้ถูกราชวงศ์ซ่งปราบราบคาบหมดแล้ว ก็ทรงหวาดวิตกอย่างยิ่ง จึงถวายฎีกาขอนำกำลังทหารและอาวุธยุทโธปกรณ์ทั้งหมดเข้าถวาย พร้อมขอให้ถอดพระราชอิสริยยศ**พระมหากษัตริย์แห่งอู๋เยว่** และตำแหน่งจอมทัพสูงสุดแผ่นดิน ตลอดจนสิทธิพิเศษต่าง ๆ โดยเพียง ขอกลับไปยังถิ่นเดิมเท่านั้น แต่จักรพรรดิซ่งไท่จงก็ยังไม่ทรงอนุญาต

ต่อมาพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้และขุนนางทั้งหลายก็ไม่รู้จะทำประการใด อัครมหาเสนาบดีชุยเหรินจี้จึงกราบทูลว่า  แต่ขุนนางอื่น ๆ ต่างเห็นว่าไม่ควรกระทำเช่นนั้น ชุยเหรินจี้จึงตวาดขึ้นด้วยเสียงอันดังว่า 

วันที่ 1 เดือน 5 พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ถวายฎีกาคืนดินแดนอู๋เยว่ทั้งหมด อันประกอบด้วย 13 หัวเมืองในแถบเจ้อเจียง หนึ่งกองทัพ 86 อำเภอ ครัวเรือน 550,680 ครัวเรือน และทหาร 115,016 นาย เหตุการณ์นี้ประวัติศาสตร์เรียกว่า**อู๋เยว่คืนแผ่นดิน**

ขุนนางฝ่ายทหารฝ่ายพลเรือนของรัฐอู๋เยว่กว่าพันคนที่ตามเสด็จพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ ในการเสด็จเข้าเฝ้าฯ จักรพรรดิซ่งไท่จง เพิ่งทราบข่าวการสิ้นชาติหลังจากการถวายฎีกา ต่างพากันร้องไห้กล่าวว่า

ในขณะที่ จักรพรรดิซ่งไท่จงพระราชทานเกียรติยศสูงสุดแก่พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ โดยโปรดเกล้าฯ เฉลิมพระเกียรติยศเป็น**พระเจ้าฮ่วยไห่** (ฮ่วยไห่กั๋วหวัง) แม้ในพระราชโองการจะระบุว่า เฉลิมพระเกียรติยศเป็นพระเจ้าฮ่วยไห่ โดยให้รับเบี้ยหวัดจากเขตปกครองหวยหนาน แต่ความเป็นจริง ไม่มีดินแดนในปกครองจริง เป็นเพียงการให้เสด็จประทับ ณ เมืองหลวงเพื่อทรงเข้าร่วมประชุมในท้องพระโรงเท่านั้น หลังจากนั้น เชื้อพระวงศ์ราชสกุลเฉียนทั้งหมดจึงต้องทรงย้ายมาประทับ ณ กรุงเปี้ยนเหลียง อันเป็นเมืองหลวงของราชวงศ์ซ่งสืบไป

### สวรรคต

วันคล้ายวันพระราชสมภพของพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ ในวันที่ 24 เดือน 8 ตวนก่งปีที่ 1 (7 ตุลาคม ค.ศ. 988) จักรพรรดิซ่งไท่จงโปรดให้ข้าราชสำนัก คือหลี่ฮุ่ย (李惠) และหวังจี้เอิน (王继恩) เป็นผู้แทนพระองค์เชิญของขวัญพระราชทานจำนวนมาก เพื่อเดินทางไปยังหนานหยาง พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้พระราชทานเลี้ยงพระกระยาหารฉลองกันอย่างครึกครื้น ช่วงค่ำวันเดียวกันนั้น พระเจ้าอู๋เยว่จงอี้ เสด็จประทับ ณ ศาลาทิศตะวันตก วังหนานหยาง มีรับสั่งให้ข้าราชบริพารอ่านหนังสือถังชูถวาย และโปรดให้พระเจ้าลูกเธอหลานเธอ ทรงอ่านบทกวีถวาย ขณะนั้นมีพระอาการวิงเวียนพระเศียรอย่างกะทันหัน ครั้นถึงยามสี่ประมาณช่วงดึก เสด็จสวรรคต สิริพระชนมพรรษา 60 พรรษา

จักรพรรดิซ่งไท่จงมีพระราชโองการประกาศงดว่าราชการ 7 วัน โปรดให้เฉลิมพระเกียรติยศพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้เป็น**อ๋องรัฐฉิน (秦国王)** และเฉลิมพระราชสมัญญาว่า** จงอี้ (忠懿)** แล้วโปรดให้ฝังพระศพ ณ ทุ่งเถากง เขตเสียนเซียง พระนครลั่วหยาง ต่อมาในรัชสมัยจักรพรรดิซ่งเจินจง มีพระราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ยกย่องพระเจ้าอู๋เยว่จงอี้เป็น**ซ่างฝู่ (尚父)**

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ยุคห้าวงศ์สิบรัฐ
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 1472
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 1531