จังหวัดสุราษฎร์ธานี

**สุราษฎร์ธานี**    มักจะเรียกกันด้วยชื่อสั้น ๆ ว่า **สุราษฎร์ฯ** หรือ บ้านดอนใช้อักษรย่อ **สฎ** เป็นจังหวัดในภาคใต้ตอนบน มีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่สุดในภาคใต้ และเป็นอันดับ 6 ของประเทศไทย และมีประชากรหนาแน่นอันดับ 59 ของประเทศ นับเป็นจังหวัดหนึ่งที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน มีหลักฐานทั้งประวัติศาสตร์และโบราณคดีเก่าแก่ และยังมีแหล่งท่องเที่ยวและอุทยานแห่งชาติหลายแห่ง มีจังหวัดที่อยู่ติดกันได้แก่ ชุมพร นครศรีธรรมราช กระบี่ พังงา และระนอง     

จังหวัดสุราษฎร์ธานีตั้งอยู่ในฝั่งตะวันออกของภาคใต้ โดยมีสภาพภูมิประเทศที่หลากหลายทั้งที่ราบสูง ภูมิประเทศแบบภูเขา รวมทั้งที่ราบชายฝั่ง มีพื้นที่ครอบคลุมถึงในบริเวณอ่าวไทย ทั้งบริเวณที่เป็นทะเลและเป็นเกาะ เกาะในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็กมากถึง 98 เกาะ นับว่ามากที่สุดเป็นอันดับ 3 ของประเทศ รองมาจากจังหวัดพังงาที่มี 155 เกาะ และจังหวัดกระบี่ ที่มี 154 เกาะ เกาะขนาดใหญ่เป็นที่รู้จักเช่น เกาะสมุย เกาะพะงัน เกาะเต่า และหมู่เกาะอ่างทอง เนื่องจากทำเลที่ตั้งจึงได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งเกิดบริเวณทะเลอันดามันบ้างเป็นครั้งคราวเนื่องจากจะมีแนวเทือกเขาตะนาวศรี เทือกเขาภูเก็ต และเทือกเขานครศรีธรรมราช แถบบริเวณจังหวัดระนอง จังหวัดชุมพร จังหวัดพังงา จังหวัดภูเก็ต และจังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นแนวช่วยลดอิทธิพลของลมมรสุมดังกล่าว ในทางกลับกันพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีจะได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือเป็นส่วนใหญ่ มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือปกติจะมีแหล่งกำเนิดบริเวณทะเลจีนใต้และอ่าวไทย ทำให้จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีช่วงฤดูฝนกินระยะเวลาตั้งแต่เดือนตุลาคมจนถึงเดือนมกราคม

ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ โดยประกอบอาชีพทางด้านการเกษตรเป็นหลัก โดยใช้พื้นที่ในการทำการเกษตรประมาณร้อยละ 45 ของพื้นที่ทั้งหมด นอกจากนี้ ยังประกอบอาชีพทางด้านปศุสัตว์ ประมง อุตสาหกรรม รวมทั้งมีการทำเหมืองแร่ด้วย

## ประวัติศาสตร์

จังหวัดสุราษฎร์ธานีเป็นที่ตั้งของเมืองเก่า เป็นศูนย์กลางของอาณาจักรศรีวิชัย มีหลักฐานแสดงถึงการตั้งรกรากและเส้นทางสายไหมในอดีต พื้นที่อำเภอไชยาเจริญขึ้นจนเป็นอาณาจักรศรีวิชัยในช่วงหลังพุทธศตวรรษที่ 13 โดยมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์เป็นเครื่องยืนยันความรุ่งเรืองในอดีต ภายหลังยังเชื่อว่า เมื่ออาณาจักรตามพรลิงค์หรือเมืองนครศรีธรรมราชมีความรุ่งเรืองมากขึ้นนั้น เมืองไชยาก็เป็นหนึ่งในเมืองสิบสองนักษัตรของเมืองนครศรีธรรมราชด้วย ชื่อว่า "เมืองบันไทยสมอ"

นอกจากนี้ในยุคใกล้เคียงกันนั้นยังพบความเจริญของเมืองที่เกิดขึ้นในบริเวณลุ่มแม่น้ำตาปี ได้แก่ เมืองเวียงสระ เมืองคีรีรัฐนิคม และเมืองท่าทอง โดยเชื่อว่าพระเจ้าศรีธรรมาโศกราช ผู้ครองเมืองนครศรีธรรมราชนั้นอพยพย้ายเมืองมาจากเมืองเวียงสระ เนื่องจากเป็นเมืองที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล รวมทั้งเกิดโรคภัยระบาด และเมื่อเมืองนครศรีธรรมราชเจริญรุ่งเรืองนั้น ได้ยกเมืองไชยา และเมืองท่าทอง เป็นเมืองสิบสองนักษัตรของตนด้วย

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ก่อตั้งอู่เรื่อพระที่นั่งและเรือรบเพื่อใช้ในราชการที่อ่าวบ้านดอน ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงให้ย้ายที่ตั้งเมืองท่าทองมายังอ่าวบ้านดอน พร้อมทั้งยกฐานะให้เป็นเมืองจัตวา ขึ้นตรงต่อกรุงเทพมหานคร และพระราชทานชื่อว่า "เมืองกาญจนดิษฐ์" โดยแต่งตั้งให้พระยากาญจนดิษฐ์บดีเป็นเจ้าเมืองดูแลการปกครอง 

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้าฯ ให้เมืองเมืองกาญจนดิษฐ์ เมืองคีรีรัฐนิคม และเมืองไชยารวมตัวเป็นจังหวัดไชยา ขึ้นตรงต่อมณฑลชุมพร เมื่อเมืองขยายใหญ่ขึ้น จึงมีการปรับเปลี่ยนการปกครองและขยายเมืองออกไป มีการแยกเมืองกาญจนดิษฐ์เป็นอำเภอกาญจนดิษฐ์และอำเภอบ้านดอน กระทั่งสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีการย้ายอำเภอเมืองมาที่อำเภอบ้านดอนและโอนชื่อมาเป็นชื่ออำเภอไชยา และให้ชื่อเมืองเก่าว่า "อำเภอพุมเรียง" ทว่าประชาชนยังติดเรียกชื่อเมืองเก่าว่า "อำเภอไชยา" ทั้งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวไม่โปรดปรานชื่อบ้านดอน จึงพระราชทานนามอำเภอบ้านดอนว่า "สุราษฎร์ธานี" และยังคงชื่ออำเภอพุมเรียงว่าอำเภอไชยาเช่นเดิม รวมถึงเปลี่ยนชื่อจังหวัดเป็นจังหวัดสุราษฎร์ธานี และพระราชทานนามแม่น้ำตาปี ให้ในคราวเดียวกันนั้นเอง ซึ่งเป็นการตั้งชื่อตามแบบเมืองและแม่น้ำในประเทศอินเดียที่มีแม่น้ำตาปตีไหลลงสู่ทะเลออกผ่านปากอ่าวที่เมืองสุรัต

## ภูมิศาสตร์

### ที่ตั้งและอาณาเขต
จังหวัดสุราษฎร์ธานีตั้งอยู่ฝั่งตะวันออกของภาคใต้ โดยมีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับ 6 ของประเทศ และอันดับ 1 ของภาคใต้ โดยมีจังหวัดที่มีอาณาเขตติดกัน ดังนี้
* ด้านเหนือ ติดกับจังหวัดระนอง จังหวัดชุมพร และอ่าวไทย
* ด้านใต้ ติดกับจังหวัดกระบี่และจังหวัดนครศรีธรรมราช
* ด้านตะวันออก ติดกับจังหวัดนครศรีธรรมราชและอ่าวไทย
* ด้านตะวันตก ติดกับจังหวัดพังงา 
โดยทะเลฝั่งอ่าวไทยนั้นมีชายฝั่งยาวประมาณ 156 กิโลเมตร โดยมีเกาะที่อยู่ภายใต้เขตการปกครองของจังหวัด ได้แก่ เกาะสมุย เกาะพะงัน เกาะเต่า และหมู่เกาะอ่างทอง ซึ่งมีเกาะน้อยใหญ่อีกมากมาย จึงได้ชื่อว่าเมืองร้อยเกาะ เช่น เกาะนางยวน เกาะวัวตาหลับ เกาะแม่เกาะ

### ภูมิประเทศและภูมิอากาศ
จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีพื้นที่กว้างใหญ่ และมีสภาพภูมิประเทศที่หลากหลาย ได้แก่ ภูมิประเทศแบบที่ราบชายฝั่งทะเล ที่ราบสูง รวมทั้งภูมิประเทศแบบภูเขาซึ่งกินพื้นที่ของจังหวัดถึงร้อยละ 40 ของพื้นที่ทั้งหมด  โดยมีทิวเขาภูเก็ตทอดตัวในแนวเหนือ-ใต้ของจังหวัด และมีลุ่มน้ำที่สำคัญ คือ ลุ่มน้ำตาปี ไชยา ท่าทอง เป็นต้น
ด้านตะวันออกเป็นฝั่งทะเลอ่าวไทย และมีเกาะน้อยใหญ่ที่มีประชากรอาศัย ส่วนด้านตะวันตกมีลักษณะเป็นภูเขาสูง มีแม่น้ำสายสำคัญ คือ แม่น้ำตาปี แม่น้ำคีรีรัฐหรือแม่นํ้าพุมดวง 
เนื่องจากทำเลที่ตั้งรวมถึงภูมิประเทศ จังหวัดสุราษฎร์ธานีจึงได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดมาจากมหาสมุทรอินเดีย รวมทั้งมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือที่พัดผ่านอ่าวไทย ดังนั้น จึงทำให้จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีช่วงฤดูฝนยาวนานมาก โดยกินระยะเวลาตั้งแต่เดือนพฤษภาคมจนถึงเดือนมกราคม โดยจังหวัดสุราษฏร์ธานีมีอุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย 21.16 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย 34.51 องศาเซลเซียส  และปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 129.59 มิลลิเมตร 

## การปกครอง

### การปกครองส่วนภูมิภาค

จังหวัดสุราษฎร์ธานีแบ่งการปกครองส่วนภูมิภาคออกเป็น 19 อำเภอ 131 ตำบล 1,074 หมู่บ้าน มีรายชื่ออำเภอดังนี้
thumb|230px|แผนที่อำเภอในจังหวัดสุราษฎร์ธานี

### การปกครองส่วนท้องถิ่น

จังหวัดสุราษฎร์ธานีแบ่งการปกครองส่วนท้องถิ่นออกเป็น 1 องค์การบริหารส่วนจังหวัด 2 เทศบาลนคร 5 เทศบาลเมือง 36 เทศบาลตำบล และ 94 องค์การบริหารส่วนตำบล โดยมีรายชื่อเทศบาลดังนี้

{|

### รายชื่อนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด

## รายชื่อผู้ว่าราชการจังหวัดสุราษฎร์ธานี

## เศรษฐกิจ

### เกษตรกรรม
:thumb|250px|การประกอบอาชีพประมงที่เกาะเต่า 
ประชากรในจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีรายได้ต่อหัวเฉลี่ย 162,329 บาท ต่อปี โดยส่วนมากจะประกอบอาชีพทางการเกษตร เช่น ทำนา ทำสวน ทำไร่ โดยใช้ที่ดินเพื่อทำการเพาะปลูกประมาณ 45% ของพื้นที่ทั้งหมด ซึ่งพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ ยางพารา ปาล์มน้ำมัน มะพร้าว เงาะ ทุเรียน และกาแฟ นอกจากนั้น ยังมีการเลี้ยงปศุสัตว์และการทำประมง โดยปศุสัตว์ที่นิยมเลี้ยงกันมาก เช่น โค กระบือ สุกร ไก่ แพะ โดยปศุสัตว์ที่มีมูลค่าผลผลิตมากที่สุด คือ โค สุกร ไก่ กระบือ และเป็ดตามลำดับ จังหวัดสุราษฎร์ธานี รายงานแสดงจำนวนครัวเรือนที่ประกอบอาชีพทางการเกษตร แยกตามอาชีพทางการเกษตร 

### อุตสาหกรรม
อุตสาหกรรมส่วนใหญ่ของจังหวัดสุราษฎร์ธานีจะเป็นอุตสาหกรรมที่ต่อเนื่องจากผลผลิตทางเกษตรกรรม เช่น อุตสาหกรรมปลาป่น อาหารทะเลแช่แข็ง อาหารทะเลกระป๋อง น้ำมันปาล์มดิบ อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับยางพารา ซึ่งในจังหวัดมีจำนวนโรงงานอุตสาหกรรมประมาณ 730 โรงงาน ซึ่งส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในเขตอำเภอเมืองสุราษฎร์ธานีมากที่สุด นอกจากนี้ ยังมีการให้สัมปทานเหมืองแร่ โดยแร่ที่สำคัญในจังหวัด ได้แก่ ยิปซัม โดโลไมต์ แอนไฮโครต์ หินปูน ดินขาว และบอลเคลย์ สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสุราษฎร์ธานีไม่ได้รวมอยู่ในบริเวณศาลากลางจังหวัดสุราษฎร์ธานี แต่จะตั้งอยู่บริเวณถนนตลาดใหม่ ระหว่างซอย 7 และซอย 9 ในตำบลตลาดถัดไปจากที่ว่าการอำเภอเมืองฯ เพียงเล็กน้อย 

## การคมนาคม
thumb|200x200px|ท่าอากาศยานนานาชาติสุราษฎร์ธานี
thumb|200x200px|ท่าอากาศยานนานาชาติสมุย
thumb|สถานีรถไฟสุราษฎร์ธานี

### สถานีขนส่งหลักที่สำคัญ

#### ท่าอากาศยาน
* ท่าอากาศยานนานาชาติสุราษฎร์ธานี
* ท่าอากาศยานนานาชาติสมุย
* ท่าอากาศยานดอนสัก (อยู่ในแผน)

#### สถานีรถไฟ

#### สถานีรถโดยสารประจำทาง

* สถานีขนส่งสุราษฎร์ธานี
* ตลาดเกษตร 1
* ตลาดเกษตร 2

#### ท่าเทียบเรือ

## การศึกษา

### สถาบันอุดมศึกษา

### สถาบันอาชีวศึกษา

### โรงเรียน

### ธนาคาร

 

ในจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีธนาคารทั้งหมด 18 ธนาคาร และมีจำนวนสาขาของธนาคารทั้งหมด 192 สาขา ได้แก่

### โรงพยาบาล

#### โรงพยาบาลศูนย์

* โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี

#### โรงพยาบาลทั่วไป

*

## สถานที่ท่องเที่ยว
### โบราณสถาน
* ศาลหลักเมืองจังหวัดสุราษฎร์ธานี
* พระธาตุศรีสุราษฎร์
* เมืองโบราณเวียงสระ

### ศาสนสถาน
[thumb|[วัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร|วัดพระธาตุไชยา]]
[thumb|[วัดทุ่งหลวง (จังหวัดสุราษฎร์ธานี)|วัดทุ่งหลวง]]

* วัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร
* วัดทุ่งหลวง
* วัดเจดีย์แหลมสอ
* วัดปลายแหลม
* วัดธารน้ำไหล สวนโมขพลาราม
* วัดทุ่งเซียด
* วัดสำเร็จ
* วัดพระใหญ่
* วัดเขาศรีวิชัย
* วัดเขาพระอานนท์
* วัดเขาพระนิ่ม
* วัดสมหวัง
* วัดรัตนาราม
* วัดหลง
* วัดถ้ำสิงขร
* วัดถ้ำเขาคูหา
* วัดถ้ำหอมธรรมราม
* สำนักสงฆ์ถ้ำวังบาดาล
* อุทยานธรรมเขานาในหลวง

### พิพิธภัณฑ์
* พิพิธภัณฑ์ธรณีวิทยาพุนพิน
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติไชยา
* พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์เมืองท่าทอง

### อุทยานแห่งชาติ
[thumb|[อุทยานแห่งชาติเขาสกและเขื่อนรัชชประภา]]
* อุทยานแห่งชาติเขาสก
* อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง
* อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพงัน
* อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น
* อุทยานแห่งชาติคลองพนม (ภูตาจอ)
* อุทยานแห่งชาติแก่งกรุง
* น้ำตกดาดฟ้า
* น้ำตกวิภาวดี (คลองพาย)
* น้ำตกวิภาวดี (บ้านใน)
* น้ำตกคลองน้ำเฒ่า
* น้ำตกคลองคันเบ็ด
* น้ำตก 357 (ธารทิพย์)
* น้ำตกยวนสาว
* น้ำตกเหมืองทวด
* น้ำตกหน้าเมือง 1
* น้ำตกหน้าเมือง 2
* น้ำตกขุนศรี
* น้ำตกหินลาด
* น้ำตกแพงน้อย
* น้ำตกธารประเวศ
* น้ำตกธารประพาศ
* น้ำตกธารเสด็จ
* น้ำตกวังเสาธง
* น้ำตกเขาใหญ่
* น้ำตกเพชรพนมวัฒน์
* น้ำตกธารทอง
* น้ำตกคลองโหยน
* น้ำตกหัวโค้งบางสวรรค์
* น้ำตกถ้ำผาแดง
* ป่าต้นน้ำบ้านน้ำราด
* อ่างน้ำผุดบางสวรรค์
* บ่อน้ำพุร้อนท่าสะท้อน
* ถ้ำขมิ้น
* ถ้ำปะการัง
* ถ้ำประกายเพชร
* ถ้ำน้ำทะลุ
* เขื่อนรัชประภา

### ชายหาด
[thumb|[หินตา หินยาย]]
* หินตา หินยาย หาดละไม
* หาดคันธุลี
* หาดสวนสน
* หาดสำเร็จ
* หาดนิยม
* หาดนายอำเภอ
* หาดพุมเรียง
* หาดแหลมโพธิ์
* หาดนางกำ
* หาดเฉวง
* หาดทองสน
* หาดบ่อผุด
* หาดหน้าทอน
* หาดลิปะน้อย
* หาดแม่น้ำ
* หาดบางรักษ์
* หาดท้องยาง
* หาดท้องศาลา
* หาดศรีธนู
* หาดยาว
* หาดสน
* หาดสลัด
* หาดแม่หาด
* หาดโฉลกหลำ
* หาดขอม
* หาดขวด
* หาดท้องนายปาน
* หาดธารเสด็จ
* หาดยาง
* หาดริ้นนอก
* หาดริ้นใน
* หาดเทียน
* หาดวัวตาหลับ
* หาดม่าหลี
* หาดทรายรี
* หาดทรายนวล
* หาดทรายแดง
* เนินทรายเหมืองแกะ
* อ่าวโตนด
* อ่าวหินวง
* อ่าวจุลเจือ
* ทะเลใน
* จุดชมวิวจอห์น-สุวรรณ
* จุดชมวิวผาจันทร์จรัส
* จุดชมวิวทะเลใน
* จุดชมวิวไกรสร
* จุดชมวิวเขา ต.เต่า
* จุดชมวิวเนินโนรา
* จุดชมวิวเขื่อนรัชประภา
* แหลมโพธิ์
* แหลมซุย
* แหลมทวด
* แหลมสอ
* แหลมดิน
* แหลมโจรคล่ำ
* แหลมใหญ่

### เกาะ
[thumb|[เกาะนางยวน]]
* เกาะนางยวน
* เกาะสมุย
* เกาะเต่า
* เกาะพงัน
* เกาะแรด
* เกาะแม่เกาะ
* เกาะพลวย
* เกาะมัดสุม
* เกาะหัวเสร็จ
* เกาะวัวตาหลับ
* เกาะแตน
## บุคคลที่มีชื่อเสียง
* คมสัน นันทจิต
* จีรนันทน์ เศวตนันทน์
* ใจบัว ฮิดดิง
* ไชยวัฒน์ วรรณานนท์
* ชัชชัย สุขขาวดี
* ชุมพล กาญจนะ
* วชิราภรณ์ กาญจนะ
* กฤษณา ไกรสินธุ์
* นนธวรรณทัศ บรามาซ
* นาตยา จันทร์รุ่ง
* ภาณุ สุวรรณโณ
* มิลลิ (แร็ปเปอร์)
* ศิวกร เลิศชูโชติ
* ศุ บุญเลี้ยง
* สีเทา เพ็ชรเจริญ
* โสภา สถาพร
* อดิสรณ์ ตรีสิริเกษม
* พาณิภัค วงศ์พัฒนกิจ
* วรพจน์ เพชรขุ้ม
* บัญญัติ บรรทัดฐาน
* สุเทพ เทือกสุบรรณ
* เชน เทือกสุบรรณ
* ธานี เทือกสุบรรณ
* ธีรภัทร พริ้งศุลกะ
* สินิตย์ เลิศไกร
* สมชาติ ประดิษฐพร
* ภิญญา ช่วยปลอด
* นิภา พริ้งศุลกะ
* ธีรเดช ทองอภิชาติ
* บิว กัลยาณี
* เจี๊ยบ เบญจพร
* วิลาวรรณ นวลพุ่ม
* พงค์พิพัฒน์ คงนาค
* กิตติศักดิ์ ไชยชนะ
* อรอุมา สิทธิรักษ์

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อวัดในจังหวัดสุราษฎร์ธานี
* รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด
* องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานี
* กองบิน 7 ฐานบินรบหลักของชาวปักษ์ใต้ 
*10 สถานที่ท่องเที่ยวสุราษฎร์ธานี  
*โรงแรมในสุราษฎร์ธานี 


หมวดหมู่:จังหวัดริมฝั่งอ่าวไทย