อำเภอแม่ทะ

**แม่ทะ** () เป็นอำเภอในจังหวัดลำปาง เป็น 1 ใน 4 อำเภอของจังหวัดลำปางที่มีทางรถไฟสายเหนือตัดผ่าน โดยมีสถานีในพื้นที่อำเภอ 2 สถานี ได้แก่ สถานีรถไฟศาลาผาลาด และสถานีรถไฟแม่ทะ 

[thumb|275x275px|[สถานีรถไฟศาลาผาลาดในพื้นที่หมู่ 6 บ้านผาลาด ตำบลแม่ทะ]]

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอแม่ทะมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเมืองลำปางและอำเภอแม่เมาะ
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอลอง (จังหวัดแพร่)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอวังชิ้น (จังหวัดแพร่) และอำเภอสบปราบ
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเกาะคา

## ประวัติ
อำเภอแม่ทะมีประวัติการก่อตั้งเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2450 ที่ว่าการอำเภอแม่ทะเดิมมิได้ตั้งอยู่ ณ ที่ว่าการอำเภอแม่ทะปัจจุบัน แต่ตั้งอยู่ที่บ้านป่าตัน หมู่ที่ 5 ตำบลป่าตัน อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอในปัจจุบันไปทางทิศใต้ประมาณ 5 กิโลเมตร โดยอาศัยชื่อตำบลเป็นชื่อของอำเภอเรียกว่า "อำเภอป่าตัน" โดยมีการสร้างโรงเรียนขึ้นที่วัดบ้านอ้วนและที่หน้าที่ว่าการอำเภอ และสร้างที่ว่าการอำเภอป่าตัน (ใหม่) ขึ้นในวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2453 

ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2455 ขุนตันธนารักษ์ นายอำเภอป่าตันสมัยนั้นได้พิจารณาเห็นว่ากรมทางรถไฟแห่งประเทศไทยมีโครงการวางรางรถไฟไปถึงเชียงใหม่ โดยมีเส้นทางผ่านบ้านแม่ทะ หมู่ที่ 1 ตำบลแม่ทะ จึงย้ายที่ว่าการอำเภอไปบริเวณนั้นและเปลี่ยนชื่อจากอำเภอป่าตันเป็น "อำเภอแม่ทะ" ในปี พ.ศ. 2460 ตามชื่อหมู่บ้านซึ่งตั้งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอป่าตันเดิมประมาณ 15 กิโลเมตร

และในปี พ.ศ. 2497 ก็ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอแม่ทะ จากบ้านแม่ทะ ตำบลแม่ทะ มาตั้งที่บ้านอ้วน ตำบลนาครัว และเปิดใช้ที่ว่าการอำเภอใหม่ตั้งแต่วันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 เป็นต้นไป ซึ่งทางราชการได้พิจารณาว่าพื้นที่มีความเป็นศูนย์กลางมากกว่า โดยไม่ได้เปลี่ยนชื่ออำเภอใหม่แต่อย่างใด

* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอป่าตัน จังหวัดลำปาง เป็นอำเภอแม่ทะ
* วันที่ 21 มกราคม 2476 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอเมืองลำปางกับอำเภอแม่ทะ  จังหวัดลำปาง โดยโอนพื้นที่ของตำบลน้ำโจ้ อำเภอเมืองลำปาง มาขึ้นกับอำเภอแม่ทะ
* วันที่ 9 มกราคม 2481 ยุบตำบลนาคต รวมกับพื้นที่ตำบลป่าตัน
* วันที่ 26 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลป่าตันนาครัว ในท้องที่หมู่บ้านหนามปู่ย่า บ้านอ้วน บ้านหัวฝาย ตำบลนาครัว และท้องที่หมู่บ้านนาคต บ้านแพะ บ้านปง บ้านสมทะ บ้านป่าตันเหนือ บ้านป่าตันใต้ ตำบลป่าตัน
* วันที่ 28 มีนาคม 2521 ตั้งตำบลสบป้าด แยกออกจากตำบลหัวเสือ
* วันที่ 21 ตุลาคม 2531 ตั้งตำบลวังเงิน แยกออกจากตำบลดอนไฟ
* วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลสันดอนแก้ว แยกออกจากตำบลบ้านบอม และตำบลบ้านกิ่ว
* วันที่ 31 ธันวาคม 2532 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอแม่ทะกับอำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง โดยโอนพื้นที่ของตำบลสบป้าด อำเภอแม่ทะ ไปขึ้นกับอำเภอแม่เมาะ
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลป่าตันนาครัว เป็นเทศบาลตำบลป่าตันนาครัว ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 12 กันยายน 2546 เปลี่ยนแปลงชื่อหมู่ที่ 8 บ้านน้ำโทก–หัวดง ตำบลแม่ทะ เป็นหมู่ที่ 8 "บ้านแม่ทะหลวง" และเปลี่ยนแปลงชื่อหมู่ที่ 9 บ้านแม่ทะ ตำบลแม่ทะ เป็นหมู่ที่ 9 "บ้านแม่ทะม่วงคำ"
* วันที่ 9 กรกฎาคม 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลป่าตัน รวมเข้ากับเทศบาลตำบลป่าตันนาครัว
* วันที่ 21 มีนาคม 2549 แยกพื้นที่หมู่ 2 บ้านท่าแหน ตำบลแม่ทะ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 10 บ้านท่าแหนพัฒนา และแยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านนาคต ตำบลป่าตัน ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 9 บ้านนาคต
* วันที่ 20 เมษายน 2550 แยกพื้นที่หมู่ 2 บ้านทุ่งตอน ตำบลวังเงิน ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 9 บ้านวังเงิน
* วันที่ 24 สิงหาคม 2550 เปลี่ยนชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลสันดอนแก้ว เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลสิริราช และจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลสิริราช 
* วันที่ 18 กรกฎาคม 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ทะ เป็นเทศบาลตำบลแม่ทะ จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลน้ำโจ้ เป็นเทศบาลตำบลน้ำโจ้ 
* วันที่ 26 กันยายน 2554 ได้แยกพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 3 บ้านอ้วน, หมู่ที่ 8 บ้านหนามปู่ย่า ตำบลนาครัว ขององค์การบริหารส่วนตำบลนาครัว มารวมกับท้องที่เทศบาลตำบลป่าตันนาครัว และเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลป่าตันนาครัว
* วันที่ 24 กันยายน 2555 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลนาครัว เป็นเทศบาลตำบลนาครัว
* วันที่ 12 พฤษภาคม 2559 แยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านต๋อ ตำบลน้ำโจ้ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 10 บ้านต๋อแก้วพัฒนา

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอแม่ทะแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตําบล 95 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอแม่ทะประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลป่าตันนาครัว]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าตันทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลนาครัว
* **[[เทศบาลตำบลสิริราช]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันดอนแก้วทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลแม่ทะ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ทะทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลน้ำโจ้]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำโจ้ทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลนาครัว]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาครัว (นอกเขตเทศบาลตำบลป่าตันนาครัว)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกิ่ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกิ่วทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านบอม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านบอมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดอนไฟ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนไฟทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหัวเสือ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวเสือทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังเงิน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังเงินทั้งตำบล

## อ้างอิง


แม่ทะ