รายพระนามและชื่อประมุขแห่งรัฐสเปน

**รายพระนามและรายชื่อประมุขแห่งรัฐสเปน** รวบรวมรายพระนามพระมหากษัตริย์และรายชื่อประธานาธิบดีของประเทศสเปน โดยมีพระประมุขผู้ปกครองดินแดนก่อนการสถาปนารัฐสเปนในบริบทสมัยปัจจุบัน ดังนี้

*พระมหากษัตริย์แห่งอัสตูเรียส
*พระมหากษัตริย์แห่งนาวาร์
*พระมหากษัตริย์แห่งเลออน
*พระมหากษัตริย์แห่งกาลิเซีย
*พระมหากษัตริย์แห่งอารากอน
*พระมหากษัตริย์แห่งกัสติยา

ตำแหน่งเหล่านี้ถูกรวมไว้ใต้การปกครองของพระประมุของค์เดียวกันผ่านการอภิเษกสมรสของพระมหากษัตริย์คาทอลิก ระหว่างพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน (พระมหากษัตริย์แห่งอารากอน) และสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา (พระราชินีนาถแห่งกัสติยา) ซึ่งการอภิเษกสมรสดังกล่าวก่อให้เกิดรัฐร่วมประมุขที่ทรงปกครองดินแดนร่วมกันเสมือนเป็นราชอาณาจักรเดียว แม้ทั้งสองอาณาจักรจะยังคงแยกจากกันในทางพฤตินัยก็ตาม สเปนจึงถูกปกครองในฐานะรัฐร่วมราชวงศ์โดยราชวงศ์ตรัสตามารา ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค และราชวงศ์บูร์บง ตามลำดับ จนกระทั่งมีการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกานูเอบาปลันตาที่ได้ยุบรวมอารากอนเข้าเป็นส่วนหนึ่งของกัสติยาและสถาปนาราชอาณาจักรสเปนในฐานะรัฐเดี่ยวอย่างเป็นทางการ

ในช่วงสาธารณรัฐสเปนที่ 1 (ค.ศ. 1873 - 1874) ประมุขแห่งรัฐมีตำแหน่งเป็น *ประธานฝ่ายอำนาจบริหาร* (Presidente del Poder Ejecutivo) อย่างไรก็ตาม ตำแหน่ง *[[ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐ (สเปน)|ประธานาธิบดีแห่งสเปน]]* (หรือ *ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐ*) ได้ปรากฏขึ้นอย่างเป็นทางการในช่วงสาธารณรัฐสเปนที่ 2 (ค.ศ. 1931 - 1939) เท่านั้น ซึ่งปัจจุบันสเปนปกครองด้วยระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ จึงไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสเปน หากแต่มีนายกรัฐมนตรีผู้ดำรงตำแหน่งเป็น *ประธานรัฐบาล* (Presidente del Gobierno) อย่างเป็นทางการ

## ราชอาณาจักรสเปน (ค.ศ. 1479 - 1873)
### [[ราชวงศ์ตรัสตามารา]]
ภายใต้การปกครองร่วมของพระราชินีนาถอิซาเบลและพระเจ้าเฟร์นันโด ราชสันตติวงศ์กัสติยาและอารากอน (ซึ่งเป็นอาณาจักรของทั้งสองพระองค์ตามลำดับ) ได้ถูกรวมเป็นราชวงศ์เดียวกัน ประวัติศาสตร์นิพนธ์สเปนโดยทั่วไปถือว่าเหตุการณ์นี้คือการสถาปนาราชอาณาจักรสเปน ทว่าในความเป็นจริงแล้ว ทั้งสองอาณาจักรยังคงแยกสถาบันการปกครองออกจากกันต่อมาอีกหลายศตวรรษ จนกระทั่งมีการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกานูเอบาปลันตาในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 18 ดินแดนทั้งสองจึงได้ถูกรวมเป็นรัฐเดี่ยวอย่างเป็นทางการ

### [[ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค]]

ภายหลังพระราชินีนาถอิซาเบลและพระเจ้าเฟร์นันโดเสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 1504 และ ค.ศ. 1516 ตามลำดับ เจ้าหญิงฆัวนา พระราชธิดา สืบทอดราชสมบัติเป็นพระราชินีนาถ ทว่าพระองค์ทรงถูกกักขังไว้ ณ เมืองตอร์เดซิยัสเนื่องด้วยพระอาการประชวรทางสติ และด้วยเหตุที่พระเจ้าการ์โลสที่ 1 (หรือจักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ในเวลาต่อมา) พระราชโอรส ไม่ประสงค์จะดำรงพระยศเป็นเพียงผู้สำเร็จราชการแทน จึงได้ประกาศตนเป็นพระมหากษัตริย์แห่งกัสติยาและอารากอนร่วมกับพระราชมารดา ซึ่งในเวลาต่อมา สภากอร์เตส (Cortes) ทั้งของกัสติยาและอารากอนได้รับรองพระองค์เป็นพระมหากษัตริย์ร่วม และเมื่อพระราชชนนีสวรรคต ทรงเป็นผู้ปกครองกัสติยาและอารากอนแต่เพียงพระองค์เดียว ส่งผลให้ราชบัลลังก์ทั้งสองถูกรวมเข้าด้วยกันอย่างถาวรภายใต้การปกครองของพระเจ้าเฟลิเปที่ 2 และรัชกาลถัด ๆ มา

สำหรับการนับลำดับพระนามกษัตริย์สเปนตามจารีตประเพณีนั้น จะยึดตามลำดับของราชอาณาจักรกัสติยาเป็นหลัก ตัวอย่างเช่น ภายหลังรัชสมัยของพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน และที่ 5 แห่งกัสติยา (จากการอภิเษกสมรส) กษัตริย์ที่มีพระนามเฟร์นันโดพระองค์ถัดมาจึงถูกนับเป็นพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 6 เช่นเดียวกับพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 12 ซึ่งนับลำดับต่อจากพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 11 แห่งกัสติยา แทนที่จะนับต่อจากพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 5 แห่งอารากอน ซึ่งเป็นกษัตริย์สเปนพระองค์ก่อนหน้าที่มีพระนามซ้ำกัน

#### ผู้อ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์

ในปี ค.ศ. 1700 พระเจ้าการ์โลสที่ 2 เสด็จสวรรคตและทรงระบุในพระพินัยกรรมให้เจ้าชายฟีลิปแห่งฝรั่งเศส พระชันษา 16 ปี พระราชนัดดาในพระราชินีมารี เตเรซแห่งฝรั่งเศส (พระขนิษฐาในพระเจ้าการ์โลสที่ 2) และพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส เป็นรัชทายาทผู้สืบทอดราชบัลลังก์สเปนทั้งปวง ซึ่งหากทรงปฏิเสธราชสิทธิ์ครอบครองดินแดนสเปนโดยไม่แบ่งแยกนี้ การสืบสันตติวงศ์ลำดับถัดไปจะตกเป็นของเจ้าชายชาร์ล ดยุกแห่งแบร์รี พระอนุชาของเจ้าชายฟีลิป หรืออาร์ชดยุกคาร์ลแห่งออสเตรียในลำดับถัดไป

ตามกฎหมาย อาร์ชดยุกคาร์ลแห่งออสเตรียทรงมีสิทธิ์ในราชบัลลังก์สเปน เนื่องด้วยอาร์ชดยุก พระราชบิดา เป็นพระราชโอรสในจักพรรดินีมารีอา อันนาแห่งออสเตรีย (พระปิตุจฉาในพระเจ้าการ์โลสที่ 2) อย่างไรก็ตาม เจ้าชายฟีลิปมีราชสิทธิ์กล่าวอ้างที่เหนือกว่า เนื่องจากพระอัยกาของพระองค์คือพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส ทรงเป็นพระราชโอรสในพระราชินีแอนน์แห่งฝรั่งเศส ซึ่งเป็นพระเชษฐภคินีในพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 (และพระปิตุจฉาในพระเจ้าการ์โลสที่ 2) กระนั้น พระเจ้าเฟลิเปที่ 4 ได้ระบุไว้ในพระพินัยกรรมว่าสิทธิ์การสืบราชสมบัติควรตกทอดแก่ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คออสเตรีย นอกจากนี้ ฝ่ายออสเตรียยังโต้แย้งว่าพระนางมารี เตเรซ (พระอัยยิกาของเจ้าชายฟีลิป) ได้ทรงสละสิทธิ์ในราชบัลลังก์สเปนสำหรับพระองค์และผู้สืบราชสันตติวงศ์ตามเงื่อนไขการอภิเษกสมรสเป็นพระราชินีฝรั่งเศสแล้ว ซึ่งฝ่ายฝรั่งเศสก็ได้โต้แย้งว่าการสละสิทธิ์ดังกล่าวมีเงื่อนไขอยู่กับค่าสินสอดซึ่งยังไม่ได้ถูกชำระแต่อย่างใด

ความขัดแย้งดังกล่าวนำไปสู่การอุบัติของสงคราม และอาร์ชดยุกคาร์ลทรงถูกประกาศเป็นกษัตริย์แห่งสเปนในพระนาม *พระเจ้าการ์โลสที่ 3* แข่งกับพระเจ้าเฟลิเปที่ 5 ในเวลาต่อมา เมื่อสงครามจบสิ้นลง พระเจ้าการ์โลสทรงยอมสละสิทธิ์ในราชบัลลังก์สเปน แต่ได้รับอนุญาตให้ใช้พระอิสริยยศพระมหากษัตริย์สเปนต่อไปตลอดพระชนม์ชีพตามสนธิสัญญาราสชตัทท์ ค.ศ. 1714 ส่วนพระเจ้าเฟลิเปได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์แห่งสเปน โดยยอมสละสิทธิ์ในราชบัลลังก์ฝรั่งเศสสำหรับพระองค์และผู้สืบราชสันตติวงศ์เป็นการถาวรตามสนธิสัญญายูเทรกต์ ค.ศ. 1713

### [[ราชวงศ์บูร์บง]]

### [[ราชวงศ์โบนาปาร์ต]]

พระมหากษัตริย์เพียงพระองค์เดียวจากราชวงศ์นี้คือพระเจ้าโฆเซที่ 1 ผู้ถูกแต่งตั้งโดยจักรพรรดินโปเลียนที่ 1 แห่งฝรั่งเศส พระเชษฐา ภายหลังจากที่พระเจ้าการ์โลสที่ 4 และพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 7 สละราชสมบัติ โดยทรงใช้พระอิสริยยศว่า *พระมหากษัตริย์แห่งสเปนและ[[ทวีปอเมริกา|อินดีส]]ด้วยพระเดชพระคุณของพระผู้เป็นเจ้าและรัฐธรรมนูญแห่งรัฐ* (Rey de España y las Indias por la gracia de Dios y por la Constitución del Estado) และต่อมายังทรงได้รับพระอิสริยยศทั้งหมดเฉกเช่นพระมหากษัตริย์สเปนในอดีตทุกประการ อย่างไรก็ตาม ได้มีการจัดตั้งรัฐบาลต่อต้านฝรั่งเศสขึ้นที่เมืองกาดิซเมื่อวันที่ 25 กันยายน ค.ศ. 1808 ซึ่งถวายการรับรองพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 7 ผู้ถูกคุมขังอยู่ในฝรั่งเศส ให้เป็นพระมหากษัตริย์โดยชอบธรรมต่อไป โดยได้รับการยอมรับทางการทูตระหว่างประเทศจากบริเตนและประเทศคู่สงครามอื่น ๆ กับฝรั่งเศสในฐานะรัฐบาลสเปนซึ่งชอบด้วยกฎหมาย

### [[ราชวงศ์บูร์บง]] (ฟื้นฟูครั้งที่หนึ่ง)

ขณะนโปเลียนที่ 1 กำลังพ่ายแพ้ในสงครามคาบสมุทร ฝรั่งเศสและสเปนลงนามในสนธิสัญญาวาล็องแซ (Treaty of Valençay) ในปี ค.ศ. 1813 เพื่อยุติการสู้รบ โดยได้ฟื้นฟูพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 7 แห่งราชวงศ์บูร์บงกลับคืนสู่ราชสมบัติ หลังทรงถูกคุมขังอยู่ในฝรั่งเศสนับตั้งแต่สละราชบัลลังก์ในปี ค.ศ. 1808

### [[ราชวงศ์ซาวอย]]

ภายหลังจากการปฏิวัติสเปน ค.ศ. 1868 ซึ่งส่งผลให้พระราชินีนาถอิซาเบลที่ 2 ถูกถอดออกจากราชสมบัติ ได้มีการจัดตั้งรัฐบาลชั่วคราวและคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ นำโดยฟรันซิสโก เซร์ราโน อี โดมิงเกซ (Francisco Serrano y Domínguez) ผู้ดำรงตำแหน่งเสมือนเป็นประมุขแห่งรัฐตั้งแต่วันที่ 8 ตุลาคม ค.ศ. 1868 จนถึงวันที่ 4 ธันวาคม ค.ศ. 1870 ในระหว่างกระบวนการสรรหาพระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ ต่อมาเจ้าชายอามาเดโอ แฟร์ดีนันโด มารีอาแห่งราชวงศ์ซาวอย ทรงได้รับเลือกให้ขึ้นครองราชย์เป็น *พระมหากษัตริย์แห่งสเปนด้วยพระเดชพระคุณของพระผู้เป็นพระเจ้าและเจตจำนงแห่งประชาชาติ* (Rey de España y por la gracia de Dios y por la voluntad de la nación)

## สาธารณรัฐสเปนที่ 1 (ค.ศ. 1873 - 1874)

สาธารณรัฐสเปนที่ 1 ถือกำเนิดขึ้นภายหลังการสละราชสมบัติของพระเจ้าอามาเดโอที่ 1 เมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1873 อันเป็นผลสืบเนื่องจากเหตุการณ์อิดัลโก (Hidalgo Affair) ซึ่งพระองค์ถูกรัฐบาลฝ่ายหัวรุนแรงกดดันให้ลงพระปรมาภิไธยในกฤษฎีกาลงโทษเจ้าหน้าที่ทหารปืนใหญ่ ต่อมาในวันที่ 11 กุมภาพันธ์ รัฐสภาซึ่งประกอบด้วยเสียงข้างมากจากกลุ่มหัวรุนแรง กลุ่มสาธารณรัฐนิยม และกลุ่มประชาธิปไตย ได้ร่วมกันประกาศสถาปนาระบอบสาธารณรัฐขึ้น โดยมีอายุสั้น ๆ เพียง 23 เดือนเท่านั้น

### ประธานฝ่ายอำนาจบริหาร (ประธานาธิบดี)

## ราชอาณาจักรสเปน (ค.ศ. 1874 - 1931)
### [[ราชวงศ์บูร์บง]] (ฟื้นฟูครั้งที่สอง)
ในปี ค.ศ. 1870 พระราชินีนาถอิซาเบลที่ 2 สละสิทธิ์ในราชสมบัติสเปนให้แก่พระราชโอรสองค์โต ผู้ต่อมาเสด็จขึ้นครองราชย์เป็น *พระมหากษัตริย์ตามรัฐธรรมนูญแห่งสเปน* (Rey de España constitucional) หลังการฟื้นฟูราชวงศ์บูร์บงครั้งที่สองในปี ค.ศ. 1874  ทั้งนี้ ช่วงรอยต่อระหว่างการสวรรคตของพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 12 และการขึ้นครองราชย์ของพระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ พระราชินีมาริอา กริสตินาตั้งพระครรภ์และดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (หรือเทียบเท่าประมุขแห่งรัฐ) เป็นเวลา 7 เดือน ส่งผลให้พระราชธิดาองค์โต มาริอาแห่งเมร์เซเดส เจ้าหญิงแห่งอัสตูเรียสได้รับประกาศเป็น *สมเด็จพระราชินีนาถในนาม* จนกว่ารัชทายาทพระองค์ใหม่จะมีพระประสูติกาล ซึ่งก็คือพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 13 ในเวลาต่อมา

## สาธารณรัฐสเปนที่ 2 (ค.ศ. 1931 - 1939)

สเปนประกาศเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นสาธารณรัฐเมื่อวันที่ 14 เมษายน ค.ศ. 1931 เมื่อพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 13 เสด็จลี้ภัยออกนอกประเทศ หลังฝ่ายสาธารณรัฐนิยมคว้าชัยชนะในการเลือกตั้งท้องถิ่น ซึ่งเปรียบเสมือนผลการประชามติว่าด้วยระบอบการปกครองของสเปน รวมถึงเหตุความไม่สงบหลังรัฐบาลเผด็จการของนายพลปริโม เด ริเวรา ล่มสลายลงในปีก่อนหน้า จนกระทั่งวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1939 เมื่อกองกำลังสุดท้ายของฝ่ายสาธารณรัฐนิยม (Republicanos) ยอมจำนนต่อฝ่ายชาตินิยม (Nacionales) ภายใต้การนำของจอมพลฟรันซิสโก ฟรังโก สาธารณรัฐสเปนที่ 2 จึงสิ้นสุดลงไปพร้อมกับสงครามกลางเมืองสเปน

### ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐ

### ประธานาธิบดีแห่งรัฐบาลสเปนผลัดถิ่น

## สเปนภายใต้การนำของฟรังโก (ค.ศ. 1936 - 1975)

เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1936 จอมพลฟรันซิสโก ฟรังโก ก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งประมุขแห่งรัฐ หรือ *เกาดีโย* (Caudillo) ในพื้นที่ส่วนที่อยู่ภายใต้การควบคุมของกองกำลังฝ่ายชาตินิยมภายหลังการอุบัติของสงครามกลางเมืองสเปน และเมื่อสงครามสิ้นสุดลง ในวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1939 ดินแดนสเปนทั้งหมดจึงตกอยู่ใต้การปกครองของจอมพลฟรังโกโดยสมบูรณ์ 

ต่อมาในปี ค.ศ. 1947 ฟรังโกได้ประกาศฟื้นฟูระบอบราชาธิปไตย แต่ไม่ได้อนุญาตให้เจ้าชายฆวนแห่งบูร์บง เคานต์แห่งบาร์เซโลนา ผู้อ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ในขณะนั้นได้ขึ้นครองราชย์ จนกระทั่งปี ค.ศ. 1969 เจ้าชายฆวน การ์โลส (พระโอรสในเคานต์แห่งบาร์เซโลนา) ได้รับสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าชายแห่งสเปน รัชทายาทผู้สืบทอดอำนาจตามกฎหมายว่าด้วยการสืบตำแหน่งประมุขแห่งรัฐ และภายหลังการถึงแก่อสัญกรรมของฟรังโกในปี ค.ศ. 1975 เจ้าชายฆวน การ์โลส จึงได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นพระกษัตริย์แห่งสเปนพระองค์แรกในรอบ  ปี

### ประมุขแห่งรัฐ

### ประธานคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

## ราชอาณาจักรสเปน (ค.ศ. 1975 - ปัจจุบัน)
### [[ราชวงศ์บูร์บง]] (ฟื้นฟูครั้งที่สาม)
เนื่องด้วยพระราชโอรสองค์โตสองพระองค์แรกสละสิทธิ์สืบราชสันตติวงศ์ การอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์สเปนของพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 13 จึงตกทอดมาสู่เจ้าชายฆวนแห่งบูร์บง เคานต์แห่งบาร์เซโลนา พระราชโอรสองค์ที่ 3 ซึ่งได้ทรงสละสิทธิ์ให้แก่พระโอรสองค์โตเช่นกันในปี ค.ศ. 1977 หลังจอมพลฟรังโกถึงแก่กรรมและเจ้าชายฆวน การ์โลส เจ้าชายแห่งสเปน เสด็จขึ้นครองราชย์เป็น *พระมหากษัตริย์แห่งสเปน* (Rey de España) ในปี ค.ศ. 1975

ต่อมาพระเจ้าฆวน การ์โลสที่ 1 สละราชสมบัติแก่เจ้าชายเฟลิเป เจ้าชายแห่งอัสตูเรียส พระราชโอรสได้ขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์ตั้งแต่วันที่ 19 มิถุนายน ค.ศ. 2014 พร้อมด้วยเจ้าหญิงเลโอนอร์ พระราชนัดดาเป็นเจ้าหญิงแห่งอัสตูเรียส รัชทายาทโดยสันนิษฐานแห่งราชอาณาจักรสเปนพระองค์ปัจจุบัน

## อ้างอิง

สเปน
*

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์สเปน