อำเภอบรรพตพิสัย

**บรรพตพิสัย** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครสวรรค์

## ประวัติ
**อำเภอบรรพตพิสัย** ในสมัยโบราณ มีชื่อว่า “เมืองบรรพตพิสัย”มีผู้ว่าราชการปกครองที่ว่าการเมืองเดิมตั้งอยู่บนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง คือบ้านคลองมะเดื่อ หมู่ที่ 5 ตำบลตาสังในปัจจุบัน  ต่อมาในปี พ.ศ. 2453 ได้ยกฐานะเป็นอำเภอและได้ย้ายที่ว่าการอำเภอบรรพตพิสัยมาอยู่ที่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง ที่บ้านส้มเสี้ยว หมู่ที่ 2 ตำบลท่างิ้ว จนทุกวันนี้ เหตุที่เรียกว่า “บรรพตพิสัย” เพราะในท้องที่นี้มีภูเขาลูกหนึ่งชื่อ เขาหน่อ และภูเขาอีกหลายลูกบริเวณใกล้เคียงกัน ตั้งอยู่ที่บ้านเขาหน่อ หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านแดน  มองในระยะไกลๆ จะเห็นเป็นรูปคล้ายพระปรางค์ ตั้งเรียงรายกันเป็นระเบียบดูสวยงามจึงได้ชื่อว่า “บรรพตพิสัย”
* วันที่ 17 มกราคม 2468 แยกพื้นที่ตำบลลาดยาว ตำบลหนองยาว ตำบลวังม้า อำเภอโกรกพระ ตำบลเนินขี้เหล็ก ตำบลบ้านไร่ อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ และตำบลมาบแก ตำบลวังเมือง อำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี มาตั้งเป็น **อำเภอลาดยาว** ขึ้นกับจังหวัดนครสวรรค์
* วันที่ 19 กันยายน 2481 โอนพื้นที่หมู่ 16 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองกระโดน อำเภอเมืองนครสวรรค์ ไปขึ้นกับตำบลหูกวาง อำเภอบรรพตพิสัย และตั้งตำบลตาสังเหนือ แยกออกจากตำบลตาสัง และตั้งตำบลตาสังใต้ แยกออกจากตำบลตาสัง กับโอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลหูกวาง ไปขึ้นกับตำบลท่างิ้ว
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลหนองเต่า แยกออกจากตำบลเก้าเลี้ยว ตั้งตำบลอ่างทอง แยกออกจากตำบลท่างิ้ว ตั้งตำบลตาขีด แยกออกจากตำบลบ้านแดน และตำบลบางแก้ว
* วันที่ 2 กันยายน 2490 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ (1,2,3,4,5,6)
** (1) โอนพื้นที่หมู่ 6,7,8,9 (ในขณะนั้น) ของตำบลเก้าเลี้ยว ไปตั้งเป็นหมู่ 1,2,3,4 ของตำบลหนองเต่า ตามลำดับ
** (2) โอนพื้นที่หมู่ 7 (ในขณะนั้น) ของตำบลบ้านแดน ไปตั้งเป็นหมู่ 1,2 ของตำบลตาขีด ตามลำดับ 
** (3) โอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลตาสัง ไปตั้งเป็นหมู่ 3 ของตำบลตาขีด
** (4) โอนพื้นที่หมู่ 4,3 (ในขณะนั้น) ของตำบลบางแก้ว ไปตั้งเป็นหมู่ที่ 4,5 ของตำบลตาขีด 
** (5) โอนพื้นที่หมู่ 9,10 (ในขณะนั้น) ของตำบลบ้านแดน ไปตั้งเป็นหมู่ 3,8 ของตำบลตาสัง
** (6) โอนพื้นที่หมู่ 8 (ในขณะนั้น) ของตำบลหัวดง ไปตั้งเป็นหมู่ 6 ของตำบลท่างิ้ว
* วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลท่างิ้ว ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่างิ้ว
*วันที่ 17 ธันวาคม 2500 ตั้งตำบลหนองตางู แยกออกจากตำบลตาสัง และตำบลหนองกรด
* วันที่ 1 มีนาคม 2501 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลเก้าเลี้ยว อำเภอบรรพตพิสัย
* วันที่ 23 ธันวาคม 2501 ตั้งตำบลมหาโพธิ แยกออกจากตำบลเก้าเลี้ยว และตั้งตำบลหูกวาง แยกออกจากตำบลท่างิ้ว
* วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2503 โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลหูกวาง ไปตั้งเป็นหมู่ 3 ของตำบลอ่างทอง และโอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลอ่างทอง ไปตั้งเป็นหมู่ 4 ของตำบลหูกวาง
* วันที่ 20 กรกฎาคม 2508 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลท่างิ้ว ให้เพิ่มพื้นที่หมู่ 1 บ้านเจริญผล ตำบลบางตาหงาย (ฝั่งเหนือแม่น้ำปิง) และเปลี่ยนแปลงชื่อสุขาภิบาลท่างิ้ว อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ เป็นสุขาภิบาลบรรพตพิสัย
* วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2511 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลเก้าเลี้ยว อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ และจัดตั้งสุขาภิบาลเก้าเลี้ยว ในท้องที่ทั้งหมดของตำบลเก้าเลี้ยว
* วันที่ 7 ตุลาคม 2512 แยกพื้นที่ตำบลเก้าเลี้ยว ตำบลหัวดง ตำบลเขาดิน ตำบลมหาโพธิ และตำบลหนองเต่า อำเภอบรรพตพิสัย มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอเก้าเลี้ยว** ขึ้นกับอำเภอบรรพตพิสัย
* วันที่ 6 ตุลาคม 2513 ตั้งตำบลด่านช้าง แยกออกจากตำบลบางตาหงาย ตำบลตาสัง ตำบลหนองตางู และตำบลหนองกรด
* วันที่ 28 มิถุนายน 2516 ยกฐานะกิ่งอำเภอเก้าเลี้ยว อำเภอบรรพตพิสัย เป็น **อำเภอเก้าเลี้ยว**
* วันที่ 3 มิถุนายน 2523 โอนพื้นที่หมู่ 7 บ้านบ่อเพลา (ในขณะนั้น) ของตำบลตาขีด ไปตั้งเป็นหมู่ 7 ของตำบลตาสัง
* วันที่ 9 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลบึงปลาทู แยกออกจากตำบลหนองตางู
* วันที่ 16 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลเจริญผล แยกออกจากตำบลบางตาหงาย
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลบรรพตพิสัย เป็นเทศบาลตำบลบรรพตพิสัย****

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอบรรพตพิสัยตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอบึงสามัคคี (จังหวัดกำแพงเพชร) และอำเภอบึงนาราง (จังหวัดพิจิตร)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอโพทะเล (จังหวัดพิจิตร)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเก้าเลี้ยว อำเภอเมืองนครสวรรค์ และอำเภอลาดยาว
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอขาณุวรลักษบุรี (จังหวัดกำแพงเพชร)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอบรรพตพิสัยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 13 ตำบล 118 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอบรรพตพิสัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลบรรพตพิสัย** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่างิ้วและตำบลเจริญผล
* **เทศบาลตำบลบ้านแดน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแดนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่างิ้ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่างิ้ว (นอกเขตเทศบาลตำบลบรรพตพิสัย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางตาหงาย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางตาหงายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหูกวาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหูกวางทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลอ่างทอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอ่างทองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางแก้ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางแก้วทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาขีด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาขีดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาสัง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาสังทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลด่านช้าง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลด่านช้างทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกรด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกรดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองตางู** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองตางูทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบึงปลาทู** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบึงปลาทูทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเจริญผล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเจริญผล (นอกเขตเทศบาลตำบลบรรพตพิสัย)

## อ้างอิง


หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดนครสวรรค์