โลหะปราสาทเชียงใหม่

โลหะปราสาทในเชียงใหม่มีอยู่ด้วยกันสองแห่ง แห่งแรกคือ **หอพระแก้วเชียงใหม่** เริ่มสร้างประมาณพุทธศักราช 2022 ในสมัยพระเจ้าติโลกราช เคยตั้งอยู่กลางเวียง ทิศใต้ของเวียงแก้วส่วนตะวันออก (ในปัจจุบันคือบริเวณศาลาว่าการมณฑลพายัพ) ปัจจุบันเหลือแต่ฐาน

แห่งที่สองคือ **โลหะปราสาทพระธาตุศรีเมืองปง** เริ่มสร้างเมื่อพุทธศักราช 2549 ตั้งอยู่ที่วัดอรัญญวาส ตำบลบ้านปง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ ถือเป็นโลหะปราสาทหลังที่สองของเชียงใหม่ หลังที่สามของไทย และหลังที่ห้าของโลก ก่อสร้างบนม่อนดอยที่ระดับความสูง 486 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล เป็นอาคารทรงปราสาทสามชั้นในคติพุทธ ผังสี่เหลี่ยมจตุรัสกว้างด้านละ 75 เมตร ฉัตร 60 ยอด

## โลหะปราสาท (หอพระแก้วเชียงใหม่)
พุทธศักราช 2020 พระเจ้าติโลกราช โปรดจะสร้างหอพระแก้วหลังใหม่สำหรับประดิษฐานพระแก้วขาว (ไม่ชัดว่าเป็นพระแก้วขาวองค์ใด ระหว่างพระเสตังคมณี หรือพระพุทธบุษยรัตน์) ซึ่งจะเชิญมาจากหอพระหลังเก่าในเขตราชฐานเวียงแก้ว จึงมอบหมายให้หมื่นด้ำพร้าคตเดินทางไปลังกาทวีป เพื่อดูแบบรัตนมาลีเจดีย์สำหรับการบูรณะเจดีย์หลวง และดูแบบโลหะปราสาทสำหรับสร้างหอพระแก้วหลังใหม่ ต่อมาเมื่อหมื่นด้ำพร้าคตกลับถึงเชียงใหม่ ก็เริ่มการก่อสร้างในพุทธศักราช 2022

พุทธศักราช 2025 พระแก้วมรกตถูกอัญเชิญจากลำปาง และประดิษฐานไว้ที่โลหะปราสาท แต่เนื่องจากหลังคาเป็นทองแดง จึงต้องอัสนีบาตบ่อยครั้งจนยอดพังลงมา พระแก้วมรกตจึงถูกอัญเชิญประดิษฐานในซุ้มจระนำในวิหารหลวงของวัดเจดีย์หลวง มีบานเปิดปิดได้ ต่อมาไม่ทราบปี พระแก้วมรกตถูกอัญเชิญขึ้นประดิษฐานในซุ้มจระนำด้านตะวันออกขององค์เจดีย์หลวง 

พุทธศักราช 2046 สมัยพญาแก้วครองเชียงใหม่ พระนางสิริยศวดีเทวี มารดาของพญาแก้ว โปรดให้อัญเชิญพระแก้วมรกตที่องค์เจดีย์หลวงลงมาประดิษฐานที่ปราสาทคำหลังหนึ่งภายในวัดเจดีย์หลวง ต่อมาไม่ทราบปี (สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นพุทธศักราช 2088 ที่เจดีย์หลวงถล่ม จนทำให้ปราสาทคำเสียหายไปด้วย) พระแก้วมรกตถูกอัญเชิญกลับไปประดิษฐานที่โลหะปราสาทตามเดิม 

พุทธศักราช 2089 พญาไชยเชษฐาขึ้นครองเชียงใหม่ เสด็จไปกราบพระแก้วมรกตที่หอพระแก้ว วันต่อมาเสด็จไปนมัสการเจดีย์หลวง ชี้ชัดว่าในเวลานั้นพระแก้วมรกตอยู่ที่โลหะปราสาท สองปีต่อมา ทรงอัญเชิญพระพุทธรูปหลายองค์รวมถึงพระแก้วมรกตไปประดิษฐานที่หลวงพระบาง 

หลังสมัยของพญาไชยเชษฐา โลหะปราสาทก็น่าจะยังคงเป็นปูชนียสถานที่สำคัญอีกนับร้อยปี ดังที่ยังได้รับการกล่าวถึงครั้งสุดท้ายในพุทธศักราช 2203 ว่ามีการตั้งสวดที่หอพระแก้ว ต่อมาโลหะปราสาทก็ทรุดโทรมตามลำดับกลายเป็นซากปรักหักพังซึ่งถูกเรียกว่า "หอพระแก้วร้าง" ปัจจุบันปรากฏฐานปราสาทที่ใต้หอศิลป์สามกษัตริย์

## โลหะปราสาทศรีเมืองปง
เดิมบนยอดดอยด้านหลังวัดอรัญญวาส (วัดบ้านปง) เป็นที่ตั้งของเจดีย์โบราณขนาดเล็กซึ่งทำจากดินกี่ ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างเมื่อใดโดยใคร แต่มีการเล่าลือกันว่าชาวบ้านบางคนเคยเห็นปรากฎการณ์แสงประหลาดบนยอดดอยแห่งนี้ ในพุทธศักราช 2536 พระมหาดวงจันทร์ เจ้าอาวาสวัดอรัญญวาสมีดำริที่จะสร้างเจดีย์บรรจุพระธาตุไว้ในบริเวณวัด แต่ถูกสามเณรณัฐชัยเสนอว่าน่าจะสร้างไว้บนยอดดอยตรงกองดินกี่ จึงร่วมกับชาวบ้านทำการก่อสร้างเจดีย์ใหม่ทับเจดีย์เดิม เจดีย์ใหม่มีความสูงประมาณ 11 เมตร หลังจากนั้นวัดบ้านปงก็ได้รับอีกชื่อว่าวัดพระธาตุศรีเมืองปง

เช้ามืด 13 มีนาคม 2546 พระณัฐชัยผู้รักษาการเจ้าอาวาส เห็นปรากฏการณ์แสงประหลาดบนยอดดอยหลังวัด ซึ่งเป็นการเห็นครั้งแรกด้วยตัวเองหลังจากที่ได้ยินเรื่องเล่าลือมานาน จึงเกิดความเชื่อว่าเจดีย์โบราณบนยอดดอยน่าจะมีพระธาตุบางอย่างประดิษฐานอยู่ หลังจากนั้นก็มีการระดมกำลังทรัพย์สร้างบันไดขึ้นไปยังเจดีย์จนแล้วเสร็จในปี 2547 และต่อมาก็เริ่มโครงการก่อสร้างถนนขึ้นดอยและโลหะปราสาทในปี 2549

โลหะปราสาทศรีเมืองปงใช้เวลาก่อสร้างนานกว่า 19 ปี และมีการสมโภชปอยหลวงในเดือนมีนาคม 2568 อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบัน การก่อสร้างยังไม่ได้แล้วเสร็จสมบูรณ์ ยังคงเหลืองานดาดหลังคาด้วยโลหะซึ่งคาดว่าจะใช้เวลาอีกหลายปี

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างตั้งแต่ พ.ศ. 2568
หมวดหมู่:ศาสนสถานในจังหวัดเชียงใหม่
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอหางดง