Nepenthes albomarginata

***Nepenthes albomarginata*** หรือ **White-Collared Pitcher-Plant**, เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงพื้นเมืองของเกาะบอร์เนียว, มาเลเซียตะวันตก, และ เกาะสุมาตรา ชื่อ *albomarginata* มาจากภาษาละตินจากคำว่า *albus* (ขาว) และ *marginatus* (ขอบ) ซึ่งหมายถึงขอบขนสีขาวซึ่งเป็นลักษณะพิเศษในหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดนี้

## ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

*Nepenthes albomarginata* เป็นไม้เลื้อยไต่ ลำต้นอาจยาวถึง 4 ม.มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 5 มม. ปล้องเป็นทรงกระบอกเมื่อตัดขวาง ยาว 15 ซม.

ใบคล้ายแผ่นหนัง แผ่นใบรูปใบหอก ยาว 25&nbsp;ซม.กว้าง 2&nbsp;ซม. ปลายแหลม ฐานสอบเรียวเล็กน้อย หุ้มลำต้น ใบในหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดนี้มีลักษณะพิเศษคือไม่มีก้านใบ เส้นใบตามยาวไม่ชัดเจน สายดิ่งยาว 20&nbsp;ซม.

หม้อล่างและหม้อใบกระจุกป่องที่ฐานประมาณหนึ่งในสามของความสูง และเป็นทรงกระบอกในส่วนที่เหนือขึ้นมา หม้อมีขนาดเล็ก 15 ซม.กว้าง 4 ซม.มีปีกตะเข็บหนึ่งคู่กว้าง 5&nbsp;มม.ที่ด้านหน้าของหม้อ ปากกลมเฉียงไปด้านหลังเล็กน้อย เพอริสโตมทรงกระบอกเมื่อตัดขวาง กว้าง 2 มม.มีฟันไม่แยก มีแถบขนสั้นสีขาวใต้เพอริสโตม ถึงแม้ว่าจะหายไปเมื่อหม้อดักจับปลวกได้ มีต่อมปกคลุมที่ผิวภายในบริเวณส่วนที่ป่อง ฝากึ่งรูปวงกลม ไม่มีรยางค์ มีเดือยเดี่ยว (ยาว ≤3&nbsp;มม.) ใกล้ฐานฝา

หม้อบนคล้ายหม้อล่าง เป็นรูปทรงกระบอก-รูปกรวย ปีกลดรูปลงเหลือแค่สัน

*Nepenthes albomarginata* มีช่อดอกแบบกระจะ ช่อดอกเพศผู้จะยาวกว่า ก้านช่อดอกยาว 25&nbsp;ซม.ขณะที่แกนกลางยาวถึง 40 ซม. ก้านดอกย่อยมีหนึ่งถึงสองดอก ยาว 30 มม. ไม่มีใบประดับ กลีบเลี้ยงรูปไข่กลับถึงรูปขอบขนาน ยาว 4 มม.

มีสิ่งปกคลุมหนาแน่นเกือบทุกส่วน เป็นขนรูปดาวสั้นสีขาว ใต้แผ่นใบปกคลุมด้วยขนยาวหนาแน่น

## นิเวศวิทยา
*Nepenthes albomarginata* เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงที่มีการกระจายพันธุ์กว้าง พบในบอร์เนียว, มาเลเซียตะวันตก, และสุมาตรา พบที่ระดับความสูง 0 ถึง 1000 ม.จากระดับน้ำทะเล
thumb|left|220px|''N. albomarginata'' ในป่า สุมาตรา

ทั่วไปจะพบในป่าฝนเขตร้อน (Kerangas forest) แต่ก็มีรายงานว่าพบตามพื้นดินในทุ่งโล่งบนเนิน ขึ้นบนดินที่เกิดจากต้นไม้ในหนองที่ทับถมกัน และหินปูน

## ญาติใกล้ชิด
ในปี ค.ศ. 2001 ชาร์ลส์ คลาร์ก (Charles Clarke) ได้ทำการวิเคราะห์ลำดับชั้นบนพื้นฐานของการวิวัฒนาการชาติพันธุ์ของ *หม้อข้าวหม้อแกงลิง* บนเกาะสุมาตราและเพนนิซูล่า มาเลเซีย โดยใช้รูปร่างลักษณะ 70 ลักษณะของอนุกรมวิธาน ตามส่วนของแผนภาพวิวัฒนาการชาติพันธุ์ที่ได้ แสดงในส่วนของ "เครือบรรพบุรุษที่ 6 (Clade 6)" มีส่วนคล้ายคลึงเพียง 50% ส่วน *[[Nepenthes angasanensis|N. angasanensis]]* และ *[[Nepenthes mikei|N. mikei]]* มีส่วนคล้ายคลึงถึง 79% 

## หน่วยอนุกรมวิธานต่ำกว่าระดับชนิด

* *N. albomarginata* f. *sanguinea* Toyoda *ex* Hinode-Kadan (1985) *[[nomen nudum|nom.nud.]]*
* *N. albomarginata* var. *rubra* (Hort. *ex* Macfarl.) Macfarl. (1908)
* *N. albomarginata* var. *tomentella* (Miq.) G.Beck (1895)
* *N. albomarginata* var. *typica* G.Beck (1895) *[[Nomen illegitimum|nom.illeg.]]*
* *N. albomarginata* var. *villosa* Hook.f. (1873)

## ลูกผสมตามธรรมชาติ

* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes ampullaria|N. ampullaria]]*
* ? *N. albomarginata* × *[[Nepenthes chaniana|N. chaniana]]*
* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes clipeata|N. clipeata]]*
* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes eustachya|N. eustachya]]*
* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes hirsuta|N. hirsuta]]*
* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes macrovulgaris|N. macrovulgaris]]*
* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes northiana|N. northiana]]* [=*[[Nepenthes x cincta|N. × cincta]]*]
* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes rafflesiana|N. rafflesiana]]*
* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes reinwardtiana|N. reinwardtiana]]* [=*[[Nepenthes x ferrugineomarginata|N. × ferrugineomarginata]]*]
* ? *N. albomarginata* × *[[Nepenthes sanguinea|N. sanguinea]]*
* *N. albomarginata* × *[[Nepenthes veitchii|N. veitchii]]*

### N. albomarginata × N. northiana

thumb|หม้อบนของ ''N. × cincta''
*Nepenthes × cincta* เป็นพืชที่พบได้ยากเนื่องจากการกระจายตัวของ *N. northiana* นั้นพบแค่เพียงไม่กี่แห่งใน เบา รัฐซาราวัก บนหินปูน

ลักษณะพิเศษของ *N. albomarginata* โดดเด่นมาในลูกผสมนี้ เพอริสโตมกว้างของ *N. northiana* นั้นหายไป หม้อรูปกรวย สีครีมถึงม่วงเข้ม มีจุดแดงหรือดำ

### N. albomarginata × N. reinwardtiana

หม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดนี้พบในบอร์เนียวและสุมาตรา ตัวอย่างถูกเก็บโดยไซเกะโอะ คุระตะ (Shigeo Kurata) ใน เกนูกัต (Kenukat), กาลีมันตัน ตะวันตก, ในปี ค.ศ. 1981 คุระตะจำแนกลูกผสมนี้ในปีถัดมา

## อ้างอิง

* 
* Merbach, M.A., D.J. Merbach, U. Maschwitz, W.E. Booth, B. Fiala & G. Zizka 2002. Carnivorous plants: Mass march of termites into the deadly trap. *Nature* **415**: 36–37.
* Merbach, M.A., D.J. Merbach, W.E. Booth, U. Maschwitz, G. Zizka & B. Fiala 2000. A unique niche in plant carnivory: *Nepenthes albomarginata* feeds on epigaeically mass foraging termites. Tagungsband gtö 2000 13. Jahrestagung der Deutschen Gesellschaft für Tropenökologie 1–3. March 2000 in Würzburg Lehrstuhl für Tierökologie und Tropenbiologie Universität Würzburg. p.&nbsp;105.
* Moran, J.A., W.E. Booth & J.K. Charles 1999.  *Annals of Botany* **83**: 521–528.
* Moran, J.A., M.A. Merbach, N.J. Livingston, C.M. Clarke & W.E. Booth 2001.  *Annals of Botany* **88**: 307–311.
* Riedel, M., A. Eichner, H. Meimberg & R. Jetter 2007. Chemical composition of epicuticular wax crystals on the slippery zone in pitchers of five *Nepenthes* species and hybrids. *Planta* **225**(6): 1517–1534.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* *[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?431409 Nepenthes albomarginata] * at NPGS/GRIN

หมวดหมู่:หม้อข้าวหม้อแกงลิง