วะฮ์ฮาบียะฮ์

**วะฮาบีย์** (, *อัล-วะฮ์ฮาบิยะฮ์*) เป็นกลุ่มเคลื่อนไหวทางศาสนาอิสลามที่ก่อตั้งโดยมุฮัมมัด อิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ โดยสาวกกล่าวว่าเป็น "อนุรักษ์นิยมสุดโต่ง", "ขวาจัด" "เคร่งครัด", 
"มูลฐานนิยม", 
หรือ "พิวริแทนต์" ในฐานะ "ขบวนการปฏิรูป" อิสลาม เพื่อฟื้นฟู "การสักการะเอกเทวนิยมอันบริสุทธิ์" (*[[เตาฮีด]]*) ส่วนผู้ต่อต้านเรียกว่า "ขบวนการลัทธิเบี่ยงเบน", "ลัทธิเลวทราม" และผู้บิดเบือนอิสลาม 
คำว่าวะฮาบีย์ มักใช้โต้เถียงและสาวกทั่วไปไม่ใช้คำนี้ โดยกล่าวถึงลัทธินี้ว่า *[[ขบวนการซะละฟี|ซะละฟี]]* หรือ *มุวะฮ์ฮิด* อ้างว่า เพื่อเน้นในหลักการ *[[เตาฮีด]]* ("ความเป็นเอกลักษณ์" และ "ความเป็นเอกภาพ" ของพระเป็นเจ้า) หรือเอกเทวนิยม โดยห้ามมุสลิมในการทำ *[[ชิรก์ (อิสลาม)|ชิรก์]]* (บูชาเทวรูป)

ลัทธินี้ดำเนินตามหลักเทววิทยาของอิบน์ ตัยมียะฮ์ และมัซฮับฮันบะลี  แม้ว่าส่วนน้อยของผู้นำสำนักฮันบะลีปฏิเสธมุมมองของอิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ เนื่องจากอิทธิพลของออตโตมัน

วะฮาบีย์ ถูกตั้งชื่อตามมุฮัมมัด อิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ (ค.ศ. 1703–1792). เขาเริ่มขบวนการปฏิรูปทั่วแคว้นนัจด์ สนับสนุนการกวาดล้างการปฏิบัติของซุนนีไปทั่ว เช่น การเคารพคนดีและการเยี่ยมเยียนสุสานของพวกเขาซึ่งทำกันอยู่ทั่วโลกอิสลาม แต่เขาถือว่าเป็นการบูชาบุคคลและเป็นสิ่งอุตตริในศาสนาอิสลาม (*[[บิดอะฮ์]]*)

มุสลิมทั้งซุนนีและชีอะฮ์ส่วนใหญ่ทั่วโลกปฏิเสธการตีความของวะฮาบีย์ และมุสลิมหลายคนโต้แย้งพวกเขาว่าเป็นก๊ก หรือ "ลัทธิเลวทราม" บรรดาอุละมาอ์ รวมไปถึงผู้ที่มาจากมหาวิทยาลัยอัลอัซฮัร ปรักปรำวะฮาบีย์อยู่หลายคำ เช่นคำว่า "ความศรัทธาของซาตาน" วะฮาบีย์ ถูกกล่าวหาว่าเป็น "ต้นกำเนิดของการก่อการร้ายทั่วโลก", เป็นแรงบันดาลใจแก่รัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ และก่อให้เกิดความแตกแยกในสังคมมุสลิม โดยการกล่าวหามุสลิมที่ไม่ยอมรับคำนิยามของวะฮาบีย์ในฐานะเอกเทวนิยมว่า พวกนอกรีต (*[[ตักฟีร]]*) และแสดงความบริสุทธิ์ต่อการฆ่า ลัทธินี้ถูกวิจารณ์จากการทำลายอนุสรณ์นักบุญ, สุสาน และสิ่งก่อสร้างกับโบราณวัตถุของมุสลิมและไม่ใช่มุสลิม

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## อ่านเพิ่ม

* Burckhardt, John Lewis, ''Notes on the Bedouins and Wahábys'', H. Colburn and R. Bentley, 1830.
* Valentine, S. R., "Force & Fanaticism: Wahhabism in Saudi Arabia and Beyond", Hurst & Co, London, 2015, .
* Imran N. Hosein (1996). 'The Caliphate, the Hejaz and the Saudi-Wahhabi Nation-State' . New York: Masjid Darul Qur'an.
* Algar, Hamid, *Wahhabism: A Critical Essay*, Islamic Publications International, .
* Holden, David and Johns, Richard, *The House of Saud*, Pan, 1982, .
* Al-Rasheed, Madawi, *A History of Saudi Arabia*, Cambridge University Press, 2002, .
* De Gaury, Gerald and Stark, Freya, *Arabia Phoenix*, Kegan Paul International Limited, , .
* Oliver, Haneef James, *The 'Wahhabi' Myth: Dispelling Prevalent Fallacies and the Fictitious Link with Bin Laden*, T.R.O.I.D. Publications, February 2004, .
* Quist, B. Wayne and Drake, David F., *Winning the War on Terror: A Triumph of American Values*, iUniverse, 2005, .
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* Saint-Prot, Charles. Islam. *L'avenir de la tradition entre révolution et occidentalisation* (Islam. The Future of Tradition between Revolution and Westernization). Paris: Le Rocher, 2008.
*Saudi Clerics and Shia Islam, by Raihan Ismail, Oxford University Press, 2016. 

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* "Wahhabism." - Oxford Bibliographies Online 
* Islam for Today - What Is a Salafi And Is Their Approach Valid?
* Spero News&nbsp;– Bosnia: Muslims upset by Wahhabi leaders
* BBC Analysis: Inside Wahhabi Islam
* Saudi Publications on Hate Ideology
* ''Booknotes'' interview with Stephen Schwartz on ''The Two Faces of Islam: The House of Sa'ud from Tradition to Terror'', 2 February 2003

หมวดหมู่:วะฮาบีย์
หมวดหมู่:อิสลามนิยม
หมวดหมู่:สาขาของอิสลามนิกายซุนนี
หมวดหมู่:รากฐานนิยมอิสลาม
หมวดหมู่:นิกายในศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:มุสลิมนิกายซุนนี