การแพทย์ทางเลือก

[thumb|right|200px|[การฝังเข็ม]]

**การแพทย์ทางเลือก** () เป็นศาสตร์เพื่อการวินิจฉัย การรักษาและการป้องกันโรคที่นอกเหนือจากศาสตร์การแพทย์แผนปัจจุบัน เป็นการปฏิบัติใด ๆ ที่ถูกหยิบยกว่ามีผลในการรักษาโรคอะไรก็ตามที่ไม่ได้ตั้งอยู่บนพื้นฐานของ"หลักฐาน"ที่มีการเก็บรวบรวมโดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ มันประกอบไปด้วยความหลากหลายของการดูแลสุขภาพ ผลิตภัณฑ์และการบำบัดรักษาต่าง ๆ ตัวอย่างเช่นการปฏิบัติทางการแพทย์แบบใหม่และดั้งเดิมเช่น การรักษาโรคด้วยโรคเดียวกัน () ธรรมชาติบำบัด () การจัดกระดูก () การแพทย์พลังงาน () รูปแบบต่าง ๆ ของการฝังเข็ม แพทย์แผน​​จีน อายุรเวท และการรักษาตามความเชื่อของคริสเตียน และการรักษาโดยวิธีการที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของระบบการดูแลสุขภาพแผนปัจจุบันบนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์
 และไม่ได้รับการสนับสนุนจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

**การแพทย์ผสมผสาน** () เป็นการแพทย์ทางเลือกที่ใช้ร่วมกับการรักษาพยาบาลแผนปัจจุบันตาม"ความเชื่อ"ที่ไม่ได้รับการพิสูจน์โดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ มันช่วย"เสริม"การรักษา
 CAM เป็นตัวย่อของการแพทย์ทางเลือกและเสริม ()
 แพทย์บูรณาการ (หรือสุขภาพแบบบูรณาการ) () คือการรวมกันของการปฏิบัติและวิธีการของการแพทย์ทางเลือกกับการแพทย์แผนปัจจุบัน

การวินิจฉัยและการรักษาแบบการแพทย์ทางเลือกมักจะไม่ถูกรวมอยู่ในหลักสูตรการศึกษาระดับปริญญาของโรงเรียนแพทย์หรือถูกใช้ในการแพทย์แผนปัจจุบันที่การรักษาจะขึ้นอยู่กับสิ่งที่ได้รับการพิสูจน์แล้วโดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ การรักษาแบบทางเลือกขาดการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ดังกล่าวและประสิทธิภาพของมันก็ไม่ได้ผ่านการพิสูจน์หรือหักล้างแต่อย่างใด การแพทย์ทางเลือกมักจะขึ้นอยู่กับลัทธิศาสนา ประเพณี ไสยศาสตร์ ความเชื่อในพลังเหนือธรรมชาติ วิทยาศาสตร์เทียม () ข้อผิดพลาดในการให้เหตุผล โฆษณาชวนเชื่อ หรือการฉ้อโกง ระเบียบและใบอนุญาตด้านการแพทย์ทางเลือกและผู้ให้บริการดูแลสุขภาพจะแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศและแต่ละรัฐ

ชุมชนวิทยาศาสตร์ได้วิพากษ์วิจารณ์การแพทย์ทางเลือกว่ามันขึ้นอยู่กับถ้อยแถลงที่ทำให้เข้าใจผิด การหลอกลวง วิทยาศาสตร์เทียม ค้านวิทยาศาสตร์ ()  การทุจริตหรือวิธีการทางวิทยาศาสตร์ที่น่าสงสาร การส่งเสริมด้านการแพทย์ทางเลือกถูกเรียกว่าเป็นอันตรายและผิดจรรยาบรรณ การทดสอบด้านการแพทย์ทางเลือกถูกเรียกว่าเป็นการสูญเสียทรัพยากรการวิจัยทางการแพทย์ที่ขาดแคลนอยู่แล้ว นักวิจารณ์ได้กล่าวว่า "ไม่มีสิ่งที่เป็นการแพทย์ทางเลือกจริง ๆ เพียงแต่เป็นการแพทย์ที่ได้ผลและการแพทย์ที่ไม่ได้ผล" และ "มี'ทางเลือก' (ทางการแพทย์ที่มีพื้นฐานจากหลักฐาน) ใด ๆ ที่มีเหตุผลหรือไม่?"

## ประเภทของการแพทย์ทางเลือก
ดูเพิ่มเติม: รายชื่อของรูปแบบของการแพทย์ทางเลือก

thumb|left|150px|ร้านค้าสไตล์ละตินอเมริกันคาริเบียนของการแพทย์สเปนและโปรตุเกสแบบดั้งเดิมอาจมีลักษณะเหมือนร้านขายยาที่มีพื้นฐานจากวิทยาศาสตร์ ความแตกต่างที่ไม่ได้อยู่ในลักษณะที่ปรากฏของพวกมัน แต่อยู่ในพื้นฐานของความเชื่อที่ว่ายามีผลในการรักษา

การแพทย์ทางเลือกประกอบด้วยหลากหลายของการปฏิบัติ ผลิตภัณฑ์และการรักษาสุขภาพ การปฏิบัติเหล่านั้นมีความแตกต่างไปจากรากฐานและวิธีการของพวกมัน การปฏิบัติอาจถูกจำแนกตามต้นกำเนิดวัฒนธรรมของพวกมันหรือตามประเภทของความเชื่อตามที่พวกมันมีพื้นฐานอยู่ วิธีการทั้งหลายอาจผสมรวมกันและวางรากฐานตัวเองบนการปฏิบัติทางการแพทย์แบบดั้งเดิมตามวัฒนธรรมเฉพาะอย่าง บนความรู้พื้นบ้าน บนสิ่งเหนือธรรมชาติ บนความเชื่อทางจิตวิญญาณ บนความเชื่อในพลังเหนือธรรมชาติ (ต้านวิทยาศาสตร์) บนวิทยาศาสตร์เทียม บนข้อผิดพลาดในการให้เหตุผล บนการโฆษณาชวนเชื่อ บนการหลอกลวง บนแนวคิดใหม่หรือแตกต่างของสุขภาพและโรค และบนพื้นฐานอื่นนอกเหนือจากที่มีการพิสูจน์โดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ วัฒนธรรมที่แตกต่างกันอาจจะมีการปฏิบัติตามประเพณีหรือตามความเชื่อที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเองที่มีการพัฒนาเมื่อเร็ว ๆ นี้หรือมากกว่าพันปีมาแล้ว และมีการปฏิบัติที่เฉพาะเจาะจงหรือมีการปฏิบัติอย่างเป็นระบบ

### ระบบที่มีพื้นฐานตามความเชื่อที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์หรือเป็นการปฏิบัติตามประเพณี
การปฏิบัติทางการแพทย์ทางเลือกจะขึ้นอยู่กับระบบความเชื่อพื้นฐานที่ไม่สอดคล้องกับวิทยาศาสตร์หรือการปฏิบัติตามวัฒนธรรมเป็นประเพณี

#### ระบบตามความเชื่อที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์
ระบบการแพทย์ทางเลือกแบบนี้จะขึ้นอยู่กับระบบความเชื่อทั่วไปที่ไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงของวิทยาศาสตร์ เช่นในการรักษาโรคโดยวิธีทางธรรมชาติหรือธรรมชาติบำบัด () หรือ การรักษาโรคด้วยโรคเดียวกัน ()

##### การรักษาโรคด้วยโรคเดียวกัน
thumb|right|การรักษาแบบ homeopathic ไม่น่าจะประกอบด้วยโมเลกุลหนึ่งโมเลกุลของสมุนไพรหรือแร่ธาตุเดิม

การรักษาโรคด้วยโรคเดียวกันเป็นระบบที่พัฒนาขึ้นในความเชื่อที่ว่าสารที่ทำให้เกิดอาการของโรคในคนที่มีสุขภาพดีจะช่วยรักษาอาการที่คล้ายกันในผู้ป่วย มันได้รับการพัฒนาก่อนความรู้ของอะตอมและโมเลกุลและก่อนวิชาเคมีพื้นฐานซึ่งแสดงให้เห็นว่าการทำให้เจือจางซ้ำ ๆ อย่างที่ปฏิบัติใน homeopathy จะผลิตได้ก็แต่น้ำเท่านั้นและว่า homeopathy เป็นเท็จ ชุมชนทางการแพทย์พิจารณาว่า Homeopathy เป็นการหลอกลวง

##### [[ธรรมชาติบำบัด]]
Naturopathic medicine จะขึ้นอยู่กับความเชื่อที่ว่าร่างกายจะเยียวยาตัวเองโดยใช้พลังงานที่สำคัญเหนือธรรมชาติที่นำทางกระบวนการของร่างกาย มุมมองหนึ่งในความขัดแย้งกับกระบวนทัศน์ของการแพทย์ตามหลักฐาน โรคทางธรรมชาติ ()  หลายโรคมีการต้านวัคซีน และ "หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ไม่สนับสนุนการอ้างที่ว่าการแพทย์ทางธรรมชาติสามารถรักษาโรคมะเร็งหรือโรคอื่น ๆ ได้"

#### ระบบการแพทย์ตามชาติพันธุ์ดั้งเดิม

thumb|left|150px|แพทย์แผน N'anga แบบดั้งเดิมในซิมบับเว

ระบบการแพทย์ทางเลือกอาจจะขึ้นอยู่กับการปฏิบัติของแพทย์แผนโบราณ​​เช่นการแพทย์แผน​​จีน อายุรเวทในอินเดียหรือการปฏิบัติของวัฒนธรรมอื่น&nbsp;ๆ ทั่วโลก

##### การแพทย์แผน​​จีน
thumb|right|150px|ยาผสมแผนโบราณพร้อมดื่มของจีน

การแพทย์แผน​​จีนคือการรวมกันของการปฏิบัติและความเชื่อดั้งเดิมที่พัฒนามากว่าพันปีในประเทศจีนร่วมกับการดัดแปลงที่ทำโดยพรรคคอมมิวนิสต์ การปฏิบัติที่พบบ่อยได้แก่ยาสมุนไพร การฝังเข็ม(การปักเข็มลงบนร่างกายที่จุดกำหนด) การนวด () การออกกำลังกาย(ชี่กง) และการรักษาด้วยการรับประทานอาหาร การปฏิบัติจะอยู่บนพื้นฐานของความเชื่อในพลังเหนือธรรมชาติที่เรียกว่าชี่ การพิจารณาของโหราศาสตร์จีนและตัวเลขจีน การใช้แบบดั้งเดิมของสมุนไพรและสารอื่น ๆ ที่พบในประเทศจีน ความเชื่อที่ว่าแผนที่ของร่างกายมีอยู่บนลิ้นซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงในร่างกาย และรูปแบบที่ไม่ถูกต้องของลักษณะทางกายวิภาคและสรีรวิทยาของอวัยวะภายใน

ในการตอบสนองต่อการขาดบุคลากรผู้ปฏิบัติงานทางการแพทย์ที่ทันสมัย ประธานเหมาเจ๋อตงแห่งพรรคคอมมิวนิสต์จีน​​ได้ฟื้นฟูการฝังเข็มและทฤษฎีของมันได้ถูกเขียนใหม่ให้เป็นไปตามความจำเ​​ป็นทางการเมือง ทางเศรษฐกิจและโลจิสติกในการให้บริการสำหรับความต้องการทางการแพทย์ของประชากรของจีน ในปี 1950s "ประวัติศาสตร์" และทฤษฎีของการแพทย์แผน​​จีนได้รับการเขียนใหม่เพื่อเป็นโฆษณาชวนเชื่อของพรรคคอมมิวนิสต์ ในการเรียกร้องของเหมาที่จะแก้ไขว่า "ความคิดของชนชั้นกลางของแพทย์ตะวันตก" การฝังเข็มได้รับความสนใจในประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อประธานาธิบดีริชาร์ดนิกสันไปเยือนประเทศจีนในปี 1972 และคณะผู้แทนได้รับชมผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดที่สำคัญในขณะที่ยังมีสติอย่างเต็มที่ประหนึ่งว่าได้รับการฝังเข็มแทนที่จะได้รับการดมยาสลบ หลังจากนั้นมีการพบว่าผู้ป่วยที่เลือกไว้สำหรับการผ่าตัดนั้นมีทั้งความอดทนต่อความเจ็บปวดสูงและได้รับการฝึกฝนอย่างหนักก่อนที่จะดำเนินการผ่าตัด; กรณีการสาธิตตอนนั้นก็ยังได้รับมอร์ฟีนบ่อย ๆ โดยแอบหยดผ่านทางหลอดเลือดดำที่นักสังเกตการณ์ได้รับการบอกเล่าว่ามีเพียงของเหลวและสารอาหารเท่านั้น

##### การแพทย์แบบอายุรเวท
thumb|left|150px|การแพทย์แบบอายุรเวทของอินเดียรวมถึงความเชื่อที่ว่าความสมดุลทางจิตวิญญาณของความคิดมีอิทธิพลต่อการเกิดโรค

การแพทย์แบบอายุรเวท () เป็นการแพทย์แผนโบราณของอินเดีย ซึ่งจะรวมถึงความเชื่อที่ว่าสุขภาพจะได้รับอิทธิพลจากการใช้สมุนไพรแบบดั้งเดิม อายุรเวทจะเน้นการใช้ยาและการรักษาจากพืช มีผลิตภัณฑ์จากสัตว์และแร่ธาตุผสมอยู่บ้าง รวมทั้งกำมะถัน สารหนู ตะกั่วและคอปเปอร์ซัลเฟต Andrew Weil ผู้ก่อการการแพทย์ทางเลือกชาวอเมริกันได้เขียนเกี่ยวกับการแพทย์แบบอายุรเวทไว้ว่า "'การมีสุขภาพดี' เป็นมากกว่าการไม่มีโรค - มันเป็นสภาวะที่สดใสของความแข็งแรงและพลังงาน ซึ่งจะสามารถมีได้โดยความสมดุลหรือการดูแลเรื่องอาหารที่บริโภค การนอนหลับ การมีเพศสัมพันธ์และกิจกรรมอื่น ๆ ในชีวิตประจำวัน, เสริมด้วยการรักษาต่าง ๆ รวมทั้งความหลากหลายของยาที่ทำจากพืช"

ความกังวลด้านความปลอดภัยได้รับการหยิบยกขึนมาเกี่ยวกับอายุรเวท ที่มีการศึกษาของสหรัฐอเมริกาสองชิ้นพบว่าร้อยละ 20 ของยาอายุรเวทที่มีสิทธิบัตรที่ผลิตโดยชาวอินเดียประกอบด้วยระดับความเป็นพิษของโลหะหนักเช่นตะกั่ว ปรอทและสารหนู ความกังวลอื่น ๆ รวมถึงการใช้สมุนไพรที่มีสารประกอบที่เป็นพิษและการขาดการควบคุมคุณภาพในการผลิตยาอยุรเวท หลายเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นของการเป็นพิษของโลหะหนักได้รับการบันทึกการใช้สารเหล่านี้ในประเทศสหรัฐอเมริกา

### พลังเหนือธรรมชาติและความเข้าใจผิดของพลังงานในฟิสิกส์
thumb|right|150px|ในเรกิของญี่ปุ่น บางระบบทางการแพทย์แบบดั้งเดิมอื่น&nbsp;ๆ และบางการปฏิบัติในยุคใหม่ มีความเชื่อกันว่าการไหลของพลังงานเหนือธรรมชาติจากฝ่ามือของหมอไปสู่ผู้ป่วยที่อยู่ใกล้กับจักระจะมีอิทธิพลต่อการเกิดโรค

รากฐานของความเชื่ออาจรวมถึงความเชื่อในการดำรงอยู่ของพลังเหนือธรรมชาติที่ตรวจไม่พบโดยวิทยาศาสตร์ของฟิสิกส์ เช่นเดียวกับใน biofields หรือในความเชื่อในคุณสมบัติของพลังงานของฟิสิกส์ที่ไม่สอดคล้องกับกฎของฟิสิกส์เช่นใน'การแพทย์พลังงาน'

#### สนามพลัง (จิตวิญญาณ)
การรักษาด้วยสนามพลังชีวภาพมีความตั้งใจที่จะให้มีอิทธิพลต่อสนามพลังที่(อ้างว่า)ล้อมรอบและเจาะเข้าไปในร่างกาย นักเขียนดังที่ได้ระบุไว้โดยนักดาราศาสตร์และผู้สนับสนุนความคิดด้านลบ (การมองในแง่ร้ายทางวิทยาศาสตร์) คาร์ล เซแกน (1934–1996) ได้อธิบายการขาดหลักฐานเชิงประจักษ์ที่จะสนับสนุนการดำรงอยู่ของสนามพลังสมมุติที่การรักษาเหล่านี้ได้รับการยืนยัน

การฝังเข็มเป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์แผน​​จีน ในการฝังเข็มเป็นที่เชื่อกันว่าพลังงานเหนือธรรมชาติที่เรียกว่าชี่ไหลผ่านจักรวาลและผ่านร่างกาย และช่วยขับเคลื่อนเลือด การอุดตันของเลือดที่นำไปสู่​​การเกิดโรค เชื่อกันว่าการปักเข็มที่ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่กำหนดโดยการคำนวณทางโหราศาสตร์สามารถเรียกคืนความสมดุลให้กับกระแสที่ถูกบล็อกจึงทำให้รักษาโรคได้

ไคโรแพรคติกได้รับการพัฒนาในความเชื่อที่ว่าการจัดกระดูกสันหลังจะมีผลต่อการไหลเวียนของพลังงานที่สำคัญเหนือธรรมชาติซึ่งมีผลต่อสุขภาพและโรค

ในเวอร์ชันตะวันตกของเรกิของญี่ปุ่น ฝ่ามือจะถูกวางบนผู้ป่วยใกล้กับจักระ เชื่อกันว่าเป็นจุดศูนย์รวมของพลังเหนือธรรมชาติ ในความเชื่อที่ว่าพลังงานเหนือธรรมชาติสามารถถ่ายโอนจากฝ่ามือของหมอในการรักษาผู้ป่วย

#### การแพทย์พลังงาน
การบำบัดด้วยชีวแม่เหล็กไฟฟ้าจะใช้สนามแม่เหล็กไฟฟ้าที่สามารถตรวจสอบได้เช่นสนามชีพจร แบบกระแสสลับหรือกระแสตรงหมุนเวียนในลักษณะที่ไม่ใช่การใช้งานทั่วไป การรักษาด้วยแม่เหล็กไม่ได้อ้างถึงการดำรงอยู่ของพลังเหนือธรรมชาติ แต่อ้างว่าแม่เหล็กสามารถใช้ในการต่อต้านกฎของฟิสิกส์ที่มีอืทธิผลต่อสุขภาพและโรค

### การดูแลสุขภาพแบบองค์รวมและการแพทย์แบบจิตใจร่างกาย

thumb|left|150px|ไทเก็ก ()
[thumb|left|150px|ชั้นเรียน[โยคะ]]
thumb|left|150px|ผู้ปฏิบัติชี่กงในแคนซัส

การแพทย์แบบจิตใจร่างกายใช้วิธีการแบบองค์รวมเพื่อสุขภาพที่จะสำรวจการเชื่อมต่อกันระหว่างจิตใจ ร่างกายและจิตวิญญาณ มันทำงานภายใต้สมมติฐานที่ว่าจิตใจสามารถมีผลต่อ "การทำงานและอาการของร่างกาย" การแพทย์แบบจิตใจร่างกายจะรวมถึงการแอบอ้างการรักษาที่ทำในการฝึกโยคะ การทำสมาธิ การออกกำลังกายด้วยการหายใจลึก การใช้ภาพนำทาง การสะกดจิต การผ่อนคลายก้าวหน้า ชี่กง และไทเก็ก

โยคะเป็นวิธีหนึ่งในการเหยียดแขนเหยียดขาแบบดั้งเดิม เป็นการออกกำลังกายและการทำสมาธิในศาสนาฮินดู มันอาจจะถูกจัดให้เป็นการแพทย์พลังงานตราบเท่าที่ผลการรักษาของมันได้รับการเชื่อว่าจะเกิดจากการรักษา "พลังชีวิต" ที่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายผ่านทางลมหายใจ และเชื่อว่าจะช่วยในการรักษาหลากหลายของโรคและการร้องเรียน

ตั้งแต่ปี 1990 ชั้นเรียนไทเก็ก () ที่เน้นสุขภาพอย่างเดียวได้กลายเป็นที่นิยมในโรงพยาบาลและคลินิก เช่นเดียวกับศูนย์ชุมชนและผู้อาวุโส เรื่องนี้ได้เกิดขึ้นเมื่อประชากรรุ่นเบบี้บูมมีอายุมากขึ้นและชื่อเสียงของศิลปะที่เป็นวิธีการฝึกอบรมความเครียดต่ำสำหรับผู้สูงอายุได้กลายเป็นที่รู้จักกันดี มีความแตกต่างระหว่างผู้ที่กล่าวว่าพวกเขาฝึกไทเก็กเป็นหลักในการป้องกันตัวเองกับผู้ที่ปฏิบัติมันสำหรับการเรียกร้องความสนใจด้วยความงาม (ดู'วูซู'ด้านล่าง) และผู้ที่มีความสนใจมากกว่าในผลประโยชน์ของมันที่มีต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของพวกเขา

ชี่กง () เป็นการฝึกการจัดตำแหน่งของร่างกาย ลมหายใจและจิตใจเพื่อสุขภาพ เพื่อการทำสมาธิและการฝึกอบรมศิลปะการต่อสู้ ด้วยการฝังรากในแพทย์แผน​​จีน ในปรัชญาและในศิลปะการต่อสู้ ชี่กงจะถูกมองว่าเป็นประเพณีที่ปฏิบัติเพื่อปลูกฝังและสร้างสมดุลของ  (ชิ่) หรือสิ่งที่ได้รับการแปลว่าเป็​​น "พลังชีวิต"

### การรักษาด้วยสมุนไพรและสารอื่น&nbsp;ๆ
thumb|right|150px|สมุนไพรที่ใช้เป็นยาในตลาดสเปนแบบดั้งเดิม
thumb|right|150px|ยาแผนโบราณในประเทศมาดากัสการ์
thumb|right|150px|พืชแห้งและชิ้นส่วนของสัตว์คละกันที่ใช้ในการแพทย์แผน​​จีน

การปฏิบัติที่ขึ้นอยู่กับสารจะใช้สารที่พบในธรรมชาติเช่นสมุนไพร อาหาร อาหารเสริมที่ไม่มีวิตามินและ megavitamins และแร่ธาตุ และรวมถึงการรักษาด้วยสมุนไพรแบบดั้งเดิมที่มีสมุนไพรที่มีเฉพาะภูมิภาคในแหล่งที่มีการปฏิบัติทางวัฒนธรรมได้เกิดขึ้น

ความรู้เกี่ยวกับสมุนไพร () หรือสมุนไพรศาสตร์ () หรือการแพทย์สมุนไพร คือการใช้พืชเพื่อการรักษาโรคและการศึกษาการใช้งานดังกล่าว พืชเป็นพื้นฐานสำหรับการรักษาพยาบาลตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาของมนุษย์และการแพทย์แผน​​ดังกล่าวจะยังคงได้รับการปฏิบัติอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ไม่ใช่วิตามินจะประกอบด้วยน้ำมันปลา, กรดไขมันโอเมก้า 3, glucosamine, Echinacea, น้ำมัน flaxseed หรือแบบเป็นเม็ด, และโสม เมื่อนำมาใช้ภายใต้การกล่าวอ้างว่าจะมีผลในการรักษา

ถึงแม้ว่าการนำสมุนไพรมาใช้จะไม่ได้เป็นไปตามหลักฐานที่รวบรวมโดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์อย่างเคร่งครัดก็ตาม การแพทย์สมัยใหม่ก็ยังใช้ประโยชน์จากสารประกอบที่สกัดจากพืชหลายอย่างเพื่อใช้เป็นพื้นฐานสำหรับยาที่ผ่านการทดสอบตามหลักฐานและสำหรับงานเพื่อการบำบัดด้วยพืช () เพื่อประยุกต์มาตรฐานสมัยใหม่ของการทดสอบประสิทธิภาพสูงกับสมุนไพรและยารักษาโรคที่พัฒนาจากแหล่งธรรมชาติ

ขอบเขตของการแพทย์สมุนไพรบางครั้งจะขยายออกไปเพื่อรวมถึงผลิตภัณฑ์จากเชื้อราและผึ้ง รวมทั้งแร่ธาตุอาหาร สัตว์ที่มีเปลือกและชิ้นส่วนของสัตว์บางชนิด "สมุนไพร" ช่วยเยียวยาในกรณีนี้ซึ่งอาจรวมถึงการใช้สารเคมีที่ไม่ใช่พืชที่เป็นพิษจากแหล่งที่ไม่ใช่ชีวะเช่นการใช้สารตะกั่วเป็นพิษในการแพทย์แผน​​จีน

### การจัดระเบียบร่างกาย
การจัดระเบียบร่างกายเป็นการยักย้ายถ่ายเทหรือโยกย้ายส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่นแบบที่ทำในการควบคุมร่างกาย () (การควบคุมการหายใจหริอลมปราณ) และการจัดกระดูก(ไคโรแพรคติก)

การแพทย์แบบการจัดกระดูก () หรือที่รู้จักกันว่าเป็นการรักษาแบบจัดกระดูกเป็นชุดหลักของเทคนิคการนวดการจับเส้นและการแพทย์กระดูกที่จำแนกสาขาเหล่านี้ให้แตกต่างแตกต่างจากการแพทย์หลัก

### ศาสนา, การรักษาตามความเชื่อและการสวดมนต์
thumb|left|150px|หมอผีในโซโนรา, เม็กซิโก

การรักษาตามแนวทางศาสนาเช่นการใช้การสวดมนต์และการวางมือในการรักษาตามความเชื่อของชาวคริสเตียน และลัทธิทรงเจ้าเข้าผี () จะพึ่งพาความเชื่อในสิ่งศักด์สิทธื์หรือการแทรกแซงของจิตวิญญาณสำหรับการรักษา

ลัทธิทรงเจ้าเข้าผีคือการปฏิบัติของหลายวัฒนธรรมทั่วโลกที่ผู้ประกอบการจะเข้าถึงการสถาวะของสติที่เปลี่ยนแปลงไปเพื่อที่จะเผชิญกับและมีปฏิสัมพันธ์กับโลกแห่งวิญญาณหรือช่องทางพลังงานเหนือธรรมชาติในความเชื่อที่ว่าพวกเขาสามารถรักษาได้

### การแพทย์ทางเลือกที่ขึ้นอยู่กับการใช้ประโยชน์จากความไม่รู้และการให้เหตุผลที่มีข้อบกพร่อง

การปฏิบัติของการแพทย์ทางเลือกบางอย่างอาจจะขึ้นอยู่กับวิทยาศาสตร์เทียม () การไม่รู้หรือการให้เหตุผลที่มีข้อบกพร่อง สิ่งเหล่านี้สามารถนำไปสู่​​การหลอกลวง

การบำบัดด้วยโรคเดียวกัน () ได้รับการพัฒนาก่อนที่จะมีความรู้เกี่ยวกับทฤษฎีของโมเลกุลและเคมีพื้นฐานซึ่งพิสูจน์ให้เห็นว่า "การเยียวยา" มันไม่มีอะไรมากไปกว่าน้ำกลั่น

ผู้ประกอบการที่ใช้วิธีการรักษาด้วยไฟฟ้​​าและแม่เหล็กอาจจงใจใช้ประโยชน์จากความไม่รู้ของผู้ป่วยด้านฟิสิกส์เพื่อหลอกลวงพวกเขา

## ประสิทธิภาพ
เป็นที่ยอมรับกันทั่วไปในแวดวงวิทยาศาสตร์ว่าการรักษาทางเลือกต่าง ๆ นั้นไม่มีการรับรองประสิทธิภาพแบบเป็นวิทยาศาสตร์ อาจจะไม่ยังไม่เคยได้รับการพิสูจน์ หรือได้รับการพิสูจน์แล้วว่าไม่ได้ผล คำอ้างจำนวนมากที่อ้างถึงประสิทธิภาพของการแพทย์ทางเลือกยังเป็นที่ถกเถียง เนื่องจากการศึกษาวิจัยที่เกี่ยวข้องนั้นบางครั้งยังมีคุณภาพของการศึกษาที่ต่ำ มีระเบียบวิธีที่บกพร่อง มีอคติจากการคัดเลือกตีพิมพ์ มีความแตกต่างของมาตรฐานผลิตภัณฑ์ และผู้ผลิตบางรายยังกล่าวอ้างเกินจริง ทำให้การอ้างประสิทธิภาพโดยยกตัวอย่างจำนวนน้อยเหล่านี้ตกเป็นเป้าหมายของการตั้งคำถาม

## เชิงอรรถ

## อ้างอิง

* สุฮวง ฐิติสัตยากร. ไขข้อข้องใจทางวิชาการ. วารสารอาหารและยา 5 (มกราคม–เมษายน 2541) : 72–75. .
* ธวัชชัย  กฤษณะประกรกิจ, สมจิตต์ หร่องบุตรศรี, ผ่องพรรณ กฤษณะประกรกิจ. สมาธิบำบัดทางจิตเวชศาสตร์และสุขภาพจิต. โครงการตำรามหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2551. .

## บรรณานุกรม
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ดูเพิ่ม
* 
* 
*  Reprinted in .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### สิ่งพิมพ์ขององค์การอนามัยโลก
* Benchmarks for training in traditional / complementary and alternative medicine
* 
* 
*  Summary.

### วารสารเพื่อการวิจัยการแพทย์ทางเลือก
* Alternative Medicine Review: A Journal of Clinical Therapeutics. Sandpoint, Idaho : Thorne Research, c. 1996 NLM ID: 9705340 
* Alternative Therapies in Health and Medicine. Aliso Viejo, California : InnoVision Communications, c1995- NLM ID: 9502013 
* BMC Complementary and Alternative Medicine . London: BioMed Central, 2001 NLM ID: 101088661 
* Complementary Therapies in Medicine. Edinburgh; New York : Churchill Livingstone, c. 1993 NLM ID: 9308777 
* Evidence Based Complementary and Alternative Medicine: eCAM. New York: Hindawi, c. 2004 NLM ID: 101215021 
* Forschende Komplementärmedizin / Research in Complementary Medicine
* Journal for Alternative and Complementary Medicine New York : Mary Ann Liebert, c. 1995
* Scientific Review of Alternative Medicine (SRAM) 

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:แพทยศาสตร์
หมวดหมู่:สุขภาพ
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์เทียม
หมวดหมู่:การแพทย์ทางเลือก