ลัทธิเต๋า

thumb|สัญลักษณ์ หยิน-หยาง

**ลัทธิเต๋า** หรือ **ศาสนาเต๋า** ( *Dàojiao*; ) เป็นปรัชญาและศาสนาที่มีต้นกำเนิดในประเทศจีน เน้นการใช้ชีวิตกลมกลืนกับเต๋า ซึ่งเป็นแนวคิดหลักในสำนักปรัชญาจีนส่วนใหญ่ แต่ในศาสนาเต๋า เต๋าหมายถึงต้นกำเนิด แบบแผน และสารัตถะของสรรพสิ่ง ไม่เน้นเรื่องพิธีกรรมซับซ้อนและระเบียบสังคมอย่างลัทธิขงจื๊อ แม้ลัทธิเต๋าในแต่ละนิกายจะมีคำสอนด้านจริยธรรมแตกต่างกัน แต่โดยทั่วไปเน้นหลักการเดียวกันคือ "อู๋เว่ย" หรือ ความไร้เจตนา ความเป็นธรรมชาติ และความเรียบง่าย กับสมบัติสามประการ ได้แก่ 慈  ความเมตตา 儉 ความมัธยัสถ์ และ 不敢為天下先 ความอ่อนน้อมถ่อมตน

ศาสนาเต๋ากำเนิดขึ้นราวศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสต์ศักราช โดยรับแนวคิดทางจักรวาลวิทยาจากสำนักยินหยาง และแนวปฏิบัติตนให้สอดคล้องกับวัฏจักรของธรรมชาติตามคัมภีร์อี้จิง ต่อมาใช้เต้าเต๋อจิงของเล่าจื๊อและคัมภีร์จวงจื่อเป็นคัมภีร์หลักประจำศาสนา ถึงสมัยราชวงศ์ฮั่น ลัทธิเต๋าในจ๊กก๊กเริ่มมีองค์กรและพิธีกรรมเป็นระบบ จนถึงปัจจุบันศาสนาเต๋าแบ่งเป็น 2 นิกายหลักคือ สำนักฉวนเจินและสำนักเจิ้งอี หลังสมัยของเล่าจื๊อและจวงจื๊อ มีการจัดสารบบวรรณกรรมศาสนาเต๋าต่าง ๆ จนได้เป็นคัมภีร์เต้าจั้งและพิมพ์เผยแพร่ตามรับสั่งของจักรพรรดิจีน และเป็นศาสนาประจำชาติจีนมาตลอดจนหลังคริสต์ศตวรรษที่ 17 จึงไม่ได้อยู่ในอุปถัมภ์ของราชสำนัก

ปัจจุบัน ศาสนาเต๋าเป็นหนึ่งในห้าศาสนาที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการในประเทศจีนและเกาะไต้หวัน แม้ศาสนานี้จะไม่แพร่หลายนอกประเทศจีนนัก แต่ก็พบว่ามีศาสนิกชนจำนวนหนึ่งในฮ่องกง มาเก๊า และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

## หลักคำสอน
thumb|ตัวอักษรจีนคำว่า "เต๋า"
### จริยศาสตร์
หัวข้อทางจริยศาสตร์หลักของคัมภีร์เต้าเต๋อจิงของเล่าจื๊อและคัมภีร์จวงจื๊อ พุ่งเน้นความสนใจไปที่สภาวะ "อู๋เหวย" ได้แก่ ความเป็นธรรมชาติ ความเรียบง่าย ไม่ขัดเกลา และความเป็นอิสระจากแรงปรารถนา

### เต๋า และเต๋อ
เต๋า () หมายถึง "มรรคา" ซึ่งสื่อความหมายในแง่ของวิถีทาง และหลักการ โดยในลัทธิเต๋า "มรรคา" หรือ 道 หมายถึงสิ่งที่เป็นธรรมชาติ เกิดมีขึ้นเอง เป็นนิรันดร์ ไร้ชื่อเรียกขาน และไม่สามารถอธิบายได้ สิ่งนี้เป็นทั้งจุดเริ่มต้นของสรรพสิ่ง และเป็นวิถีที่ทุกสรรพสิ่งดำเนินไปตาม. เต๋าได้รับการเรียกขานว่าเป็น "การไหลไปของเอกภพ", เป็น "มโนทัศน์ที่จำเป็นด้วยเหตุผลเชิงภววิทยา" (conceptually necessary ontological ground) หรือ "การสาธิตให้ปรากฏโดยธรรมชาติ"  นอกจากนี้ "เต๋า" ยังหมายถึงสิ่งที่แต่ละบุคคลและแต่ละสิ่งมีแผ่ซ่านอยู่ภายใน (อัพภันตรภาพ หรือ immanence) ตนเอง

การภวนาและดำรงตนอยู่ในวิถีแห่งเต๋าย่อมทำให้เกิดผลประเสริฐเรียกว่า "เต๋อ" () ซึ่งหมายถึงคุณธรรม หรือพลัง

### อู๋เหวย
()

## อ้างอิง




## หนังสืออ่านเพิ่ม
* Kirkland, Russell. *Taoism: The Enduring Tradition.* London and New York: Routledge, 2004.
* Kohn, Livia. *The Taoist Experience: An Anthology* (Albany: SUNY Press, 1993).
* Komjathy, Louis. *Handbooks for Daoist Practice.* 10 vols. Hong Kong: Yuen Yuen Institute, 2008.
* Miller, James. Daoism: A Short Introduction (Oxford: Oneworld Publications, 2003). ISBN 1-85168-315-1
* Saso, Michael R. *Taoism and the Rite of Cosmic Renewal* (2nd ed., Washington State University Press, 1990). ISBN 978-0-87422-054-4
* Sivin, Nathan. *Chinese Alchemy: Preliminary Studies* (Cambridge: Harvard University Press, 1968)
* Sommer, Deborah. *Chinese Religion: An Anthology of Sources* (Oxford University Press, 1995) ISBN 0-19-508895-6
* Welch, H. and Seidel, A., *Facets of Taoism* (Yale University Press, 1979)
* Daoism entry from the Center for Daoist Studies 

;Popular (non-academic) interpretations of Taoism

* Dyer, Wayne. *Change Your Thoughts, Change Your Life: Living the Wisdom of the Tao* (Hay House, 2007). ISBN 978-1-4019-1750-0
* Hoff, Benjamin. *[[The Tao of Pooh]]* (Penguin, 1983). ISBN 978-0-14-006747-7
* Wilde, Stuart. *Infinite Self: 33 Steps to Reclaiming Your Inner Power* (Hay House, 1995). ISBN 978-1-56170-349-4
* Taoism Virtual Library
* Taoist Texts at the Internet Sacred Text Archive
* Patheos Library - Taoism
* Taoism Initiation Page

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เอกสารต้นฉบับของเต๋าเต็กเก็ง (สำเนียงจีนกลางคือ เต้าเต๋อจิง) จากวิกิซอร์ซ 
* กระดานสนทนาเต๋า 


หมวดหมู่:ก่อตั้งในศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล