ภาษาดุงกาน

**ดุงกาน** เป็นภาษาซีนีติกที่มีผู้พูดโดยหลักในหุบเขาชูทางตะวันออกเฉียงใต้ของคาซัคสถานและทางเหนือของคีร์กีซสถาน ถือเป็นภาษาแม่ของชาวดุงกาน กลุ่มย่อยหุยที่หนีจากจีนสมัยราชวงศ์ชิงเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 19 ภาษานี้พัฒนาจากวิธภาษาจีนกลางที่ราบกลางในมณฑลกานซู่และมณฑลฉ่านซี ถือเป็นภาษาตระกูลจีน-ทิเบตภาษาเดียวที่เขียนในอักษรซีริลลิกอย่างเป็นทางการ นอกจากนี้ ภาษาดุงดานยังมีคำยืมและคำโบราณที่ไม่พบในวิธภาษาจีนกลางสมัยใหม่อื่น ๆ

## ประวัติ

## การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์
ส่วนใหญ่ใช้พูดในคีร์กีซสถาน และมีกระจายอยู่ในคาซัคสถาน อุซเบกิสถาน และรัสเซีย ชาวดุงกานเป็นลูกหลานของชาวจีนที่อพยพเข้าสู่เอเชียกลาง เป็นภาษาที่ใช้ในโรงเรียน  หนังสือพิมพ์ฉบับแรกที่ตีพิมพ์ด้วยภาษาดุงกาน พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2475 

## สัทวิทยาและคำศัพท์
คำศัพท์พื้นฐานไม่ต่างจากภาษาจีนมากนัก มีเสียงวรรณยุกต์ มีคำยืมจากภาษาอาหรับและภาษาเปอร์เซีย คำศัพท์ใกล้เคียงกับที่ใช้ในสมัยราชวงศ์ชิง ภาษาดุงกานไม่ได้รับอิทธิพลจากการจัดมาตรฐานภาษาจีนกลางในพุทธศตวรรษที่ 25 แต่ได้รับอิทธิพลจากภาษารัสเซียแทน

## ระบบการเขียน

ภาษาดุงกานสมัยใหม่เป็นภาษาจีนภาษาเดียวที่เขียนในอักษรซีริลลิก เนื่องจากเคยอยู่ภายใต้การปกครองของโซเวียต อักษรเหล่านี้ประกอบด้วยชุดตัวอักษรที่อิงจากรัสเซียกับอักษรเพิ่มเติบอีก 5 อักษร คือ: Ә, Җ, Ң, Ў และ Ү ทำให้มีความแตกต่างจากระบบ Palladius ที่ใช้แปลงภาษาจีนเป็นอักษรซีริลลิกในประเทศรัสเซียเป็นการทั่วไป

ภาษาดุงกานมีความเฉพาะตรงที่เป็นหนึ่งในวิธภาษาจีนไม่กี่ภาษาที่ตอนแรกไม่ได้เขียนด้วยอักษรจีน แม้ว่ามีการเขียนด้วยอัก่ษรจีน ปัจจุบันยกเลิกการใช้งานระบบการเขียนนี้แล้ว ตอนแรก ชาวดุงกานผู้เป็นลูกหลานของชาวหุย เขียนภาษาตนเองด้วยอักษรอิงอาหรับที่รู้จักกันในชื่ออักษรเสี่ยวเอ้อร์ ทางสหภาพโซเวียตห้ามการใช้งานอักษรอาหรับทั้งหมดใน ค.ศ. 1925 นำไปสู่การใช้อักขรวิธีละตินที่อิงจากยางาลิฟ โดยใช้งานจนถึง ค.ศ. 1940 เมื่อรัฐบาลโซเวียตประกาศใช้ระบบอิงอักษรซีริลลิกในปัจจุบัน อักษรเสี่ยวเอ้อร์ปัจจุบันแทบสูญหายจากสังคมดุงกานแล้ว แต่ยังคงใช้อย่างจำกัดที่ชุมชนหุยบางแห่งในประเทศจีน

ระบบการเขียนนี้อิงจากสำเนียงที่มีวรรณยุกต์มาตรฐาน 3 เสียง เครื่องหมายวรรณยุกต์หรือตัวเลขไม่ปรากฏในงานเขียนทั่วไป แต่ระบุไว้ในพจนานุกรม แม้แต่คำยืม เสียงวรรณยุกต์ระบุโดยใช้เครื่องหมายอ่อน เครื่องหมายแข็ง หรือไม่มี

### เทียบกับระบบ Palladius

## อ้างอิง

### ข้อมูล
; ทั่วไป

* 
* Svetlana Rimsky-Korsakoff Dyer, *[[Iasyr Shivaza]]: The Life and Works of a Soviet Dungan Poet*. 1991. . (Contains a detailed bibliography and ample samples of Shivaza works', some in the original Cyrillic Dungan, although most in a specialized transcription, with English and sometimes standard Chinese translations).
* Olga I. Zavjalova. "Some Phonological Aspects of the Dungan Dialects." Computational Analyses of Asian and African Languages. Tokyo, 1978. No. 9. Pp.&nbsp;1–24. (Contains an experimental analysis of Dungan tones).
* Olga Zavyalova. “Dungan Language.” Encyclopedia of Chinese Language and Linguistics. General Editor Rint Sybesma. Vol. 2. Leiden–Boston: Brill, 2017. pp.&nbsp;141–148. 
* Hai Feng (海峰). 《中亚东干语言研究》 (*Zhongya Donggan yuyan yanjiu—A Study of the Dungan Language of Central Asia*.) Urumchi, 2003. . (Description of the Dungan language by a professor of Xinjiang University).
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

*"Implications of the Soviet Dungan Script for Chinese Language Reform": long essay on Dungan, with sample texts
*Dungan writing system in Omniglot
*The Shaanxi Village in Kazakhstan
*Soviet census data for mother tongue and second language, in English
*Central Asian Dungan as a Chinese Dialect

ดุงกาน
ดุงกาน
ดุงกาน
ดุงกาน