การขนส่งระบบรางในประเทศอินโดนีเซีย

[thumb|360px|รถไฟ ''อาร์โก'' ขบวนหนึ่ง ที่[สถานีรถไฟกัมบีร์ในจาการ์ตา]]

**การขนส่งระบบรางในประเทศอินโดนีเซีย** ส่วนใหญ่จะอยู่บนเกาะชวาซึ่งมีรถไฟสายหลักอยู่ 2 สาย ส่วนในเกาะสุมาตราจะมีสายรถไฟที่ไม่เชื่อมต่อกันถึง 5 สาย ซึ่งจะมีในจังหวัดอาเจะฮ์, จังหวัดสุมาตราเหนือ (พื้นที่รอบเมืองเมดัน), จังหวัดสุมาตราตะวันตก (พื้นที่รอบเมืองปาดัง), จังหวัดสุมาตราใต้ และจังหวัดลัมปุง สำหรับรถไฟทางไกลในอินโดนีเซีย ดำเนินการโดยรัฐวิสาหกิจบริษัท รถไฟอินโดนีเซีย จำกัด ส่วนรถไฟชานเมืองในจาการ์ตาดำเนินการโดยบริษัท รถไฟชานเมืองอินโดนีเซีย จำกัด

ขนาดความกว้างรางรถไฟ ส่วนใหญ่ใช้รางขนาด  นอกจากนี้ยังมีรางขนาด  (รวมถึงสายรถไฟใหม่ในจังหวัดอาเจะฮ์) และ  การจ่ายไฟฟ้าให้ระบบรางมีเฉพาะรถไฟชานเมืองในจาการ์ตาซึ่งใช้ระบบจ่ายไฟฟ้าเหนือหัว ไฟฟ้ากระแสตรง ความต่างศักย์ 1500 โวลต์

## ประวัติโดยย่อ

ทางรถไฟสายแรกในอินโดนีเซีย เปิดใช้งานเมื่อ ค.ศ. 1867 ต่อมาได้มีการขยายเส้นทางทั้งสายของรัฐและสายของเอกชน

จากการยึดครองของญี่ปุ่นและการทำสงครามประกาศเอกราช ส่งผลให้สภาพทางรถไฟอยู่ในสภาพที่แย่มาก ใน ค.ศ. 1950 ได้มีการซื้อรถจักรไอน้ำ 100 คันเข้ามาใช้งาน ต่อมาใน ค.ศ. 1953 ได้สั่งซื้อรถจักรดีเซลไฟฟ้าคันแรกจากสหรัฐอเมริกา และมีรถจักรดีเซลไฟฟ้าครอบคลุมทั่วประเทศในช่วง ค.ศ. 1980 ส่วนรถไฟฟ้าได้สั่งซื้อมาจากประเทศญี่ปุ่นใน ค.ศ. 1970 เพื่อใช้แทนที่รถจักรไฟฟ้าที่ใช้งานมากว่า 60 ปี

ในช่วงแรก ๆ หลังประกาศเอกราช ทางรถไฟทุกสายควบคุมโดยรัฐบาล ต่อมาได้มีการก่อสร้างทางรถไฟหลายสายมากขึ้น ทั้งทางเดี่ยว ทางคู่ และทางสี่ ในอดีตเคยมีรถรางให้บริการ แต่ได้ถูกยกเลิก ทำให้ระยะทางของรางจาก 7,000 กิโลเมตร ลดลงเหลือเพียง 3,000 กิโลเมตร

## การให้บริการ
[thumb|left|ขบวนรถด่วน ''อาร์โกโบรโมอังเกริก'' วิ่งระหว่าง[จาการ์ตา - ซูราบายา]]
บริษัท รถไฟอินโดนีเซีย จำกัด ให้บริการสายรถไฟอย่างครอบคลุมบนเกาะชวาและเกาะสุมาตรา (ยกเว้นในจังหวัดสุมาตราตะวันตกซึ่งมีเฉพาะรถไฟนำเที่ยวประจำสัปดาห์) ชนิดตู้โดยสารมีหลากหลายชนิด อาทิ รถนั่งพิเศษปรับอากาศ รถนั่งธุรกิจไม่ปรับอากาศ รถนั่งชั้นประหยัดไม่ปรับอากาศ เป็นต้น ต่อมารถโดยสารสองชนิดหลัง ได้ติดตั้งระบบปรับอากาศเสร็จเรียบร้อยภายใน ค.ศ. 2013

ส่วนขบวนรถนอนล้วนนั้นไม่มีมานานแล้ว โดยรถนอนล้วนขบวนสุดท้ายคือ ขบวนรถด่วน *บีมา* ซึ่งให้บริการในช่วง ค.ศ. 1967-1984 ต่อมาได้ปรับเปลี่ยนมาเป็นขบวนรถนั่ง โดยมีรถนอนอยู่เพียง 1-2 คันต่อขบวนเท่านั้น จนกระทั่งใน ค.ศ. 1995 รถนอนจึงได้ถูกยกเลิก และได้ดัดแปลงมาเป็นรถนั่งทั้งหมด

thumb|รถนั่งพิเศษปรับอากาศในขบวนรถด่วน ''อาร์โกโบรโมอังเกร็ก''
บนเกาะชวา ขบวนรถไฟส่วนใหญ่เชื่อมต่อระหว่างจาการ์ตากับเมืองห่างไกล โดยเฉพาะสายรถไฟจาการ์ตา-บันดุง มีความถี่ขบวนรถทุก ๆ ชั่วโมง ขบวนรถไฟส่วนใหญ่ (ยกเว้นรถไฟชานเมือง) จะมีชื่อเรียกเฉพาะ อาทิ ขบวนรถด่วน *เดปก* (รถด่วนวิ่งระหว่างจาการ์ตา-เดปก), ขบวนรถ *โลกาวา* (มาจากชื่อแม่น้ำแห่งหนึ่ง ซึ่งอยู่ใกล้กับเมืองปูร์โวเกร์โต), ขบวนรถ *อาร์โกลาวู* (มาจากชื่อภูเขาไฟลาวู ซึ่งอยู่ใกล้กับเมืองโซโล), ขบวนรถ *บางุนการ์ตา* (ย่อจากชื่อเมืองที่ขบวนรถไฟผ่าน ได้แก่เมือง จม**บัง**-มาดี**ยุน**-จา**การ์ตา**) และขบวนรถ *มาตาร์มาจา* (**มา**ลัง-บลี**ตาร์**-**มา**ดียุน-**จา**การ์ตา)

thumb|รถนั่งธุรกิจในขบวนรถ ''กูมารัง''
การบริการรถไฟโดยสาร ได้รับการฟื้นฟูในช่วง ค.ศ. 1995-1999 ซึ่งมีการเปิดเดินรถไฟด่วนอีกหลายขบวน ต่อมาอัตราค่าโดยสารเครื่องบินได้ลดลง ส่งผลให้การพัฒนารถไฟเกิดการชะลอตัว จำนวนผู้โดยสารรถไฟคงที่ ส่วนขบวนรถไฟถูกลดจำนวนลงครึ่งหนึ่ง

### ตู้โดยสารสำหรับสุภาพสตรี
เนื่องจากมีการร้องเรียนถึงการล่วงละเมิดทางเพศในที่สาธารณะเป็นจำนวนมาก บริษัท รถไฟอินโดนีเซีย จำกัด จึงได้จัดตู้โดยสารสำหรับสุภาพสตรีในรถไฟชานเมืองบางขบวนของจาการ์ตา ตั้งแต่เดือนสิงหาคม ค.ศ. 2010
ต่อมาในวันที่ 13 พฤษภาคม ค.ศ. 2013 ได้เปลี่ยนมาพ่วงตู้โดยสารสำหรับสุภาพสตรีในขบวนรถไฟทางไกล โดยจะพ่วงในคันแรกและคันสุดท้ายของแต่ละขบวน

### โครงข่ายรถไฟ
โครงข่ายรถไฟส่วนใหญ่อยู่บนเกาะชวา และสายรถไฟเชื่อมต่อระหว่างเมืองหลักสำคัญ เช่น รถไฟจากเมืองเมอรักซึ่งอยู่ทางตะวันตกสุดของเกาะ ไปยังเมืองบาญูวางี ซึ่งอยู่ทางตะวันออกสุดของเกาะ อย่างไรก็ตาม ยังมีสายรถไฟหลายสายที่ไม่ได้เชื่อมต่อบนเกาะสุมาตรา โดยสายรถไฟแต่ละส่วนจะอยู่ที่สุมาตราเหนือ สุมาตราตะวันตก และสุมาตราใต้ตามลำดับ สายรถไฟเหล่านี้สร้างในสมัยที่เป็นอาณานิคมเนเธอร์แลนด์ สำหรับในส่วนของสายรถไฟสุมาตราเหนือเคยปิดตัวไปครั้งหนึ่งเมื่อ ค.ศ. 1971 แต่ได้กลับมาเปิดใช้งานอีกครั้งใน ค.ศ. 2011

800px

### โครงข่ายรถไฟ ''อาร์โก''
800px

* **หมายเหตุ** ปัจจุบัน ขบวนรถ *อาร์โกเกอเด* ยกเลิกการให้บริการแล้ว และได้เปลี่ยนมาเป็นขบวนรถ *อาร์โกปาราฮียางัน* ซึ่งวิ่งในเส้นทางเดียวกันแทน

### รถไฟบนเกาะสุมาตรา
ใน ค.ศ. 2013 มีทางรถไฟบนเกาะสุมาตรา 1,869 กิโลเมตร แต่มีระยะทางที่ใช้งานได้จริง 1,348 กิโลเมตร และมีโครงการ *ทางรถไฟสายทรานส์สุมาตรา* ซึ่งเป็นการรวมสายรถไฟทั้งภูมิภาคให้เชื่อมต่อกัน สำหรับสายรถไฟบนเกาะสุมาตรา แบ่งออกเป็น 3 ภูมิภาค ได้แก่

* **ภูมิภาคที่ 1** (จังหวัดสุมาตราเหนือและจังหวัดอาเจะฮ์)
** สายเมดัน – เตอบิงติงกี
** สายอารัซกาบู – กูวาลานามู
** สายเตอบิงติงกี – กีซารัน
** สายกีซารัน – รันเตาปราปัต
** สายกีซารัน – ตันจุงบาไล
** สายเตอบิงติงกี – ซียันตาร์
** สายเมดัน – เบอลาวัน
** สายเมดัน – บินไจ
** สายอาเจะฮ์ (กรูเว็งมาเน – กรูเว็งเกอกูเวะฮ์)
* **ภูมิภาคที่ 2** (จังหวัดสุมาตราตะวันตก)
** สายเตอลุกบายูร์ – ซาวะฮ์ลุนโต (156.5 กิโลเมตร)
** สายมูวารากาลาบัน – ปาดังซีบูซุก (6.2 กิโลเมตร)
** สายบูกิตปูตุซ – อินดารุง (14.5 กิโลเมตร)
** สายลูบูกอาลุง – ปารียามัน (21.5 กิโลเมตร)
** สายปารียามัน – ซูไงลีเมา (15 กิโลเมตร)
** สายปาดังปันจัง – ปายากุมบุฮ์ (52.1 กิโลเมตร)
** สายปายากุมบุฮ์ – ลิมบานัง (20.2 กิโลเมตร) 
** สายปาดังซีบูซุก – มูวาโรซีจุนจุง (19.9 กิโลเมตร)
** สายปาดัง – ปูเลาไอร์ (5.5 กิโลเมตร)
** สายดูกู – ท่าอากาศยานนานาชาติมีนังกาเบา
* **ภูมิภาคที่ 3** (จังหวัดสุมาตราใต้และจังหวัดลัมปุง)
** สายตาราฮัน – ปราบูมูลิฮ์
** สายเกอร์ตาปาตี – ปราบูมูลิฮ์
** สายซิมปัง – อินดราลายา
** สายปราบูมูลิฮ์ – ลูบุกลิงเกา

## การขนส่งสินค้า
thumb|ขบวนรถสินค้าขบวนหนึ่ง
บนเกาะชวา มีขบวนรถสินค้าไม่มากนัก เนื่องจากข้อจำกัดด้านปริมาณทางรถไฟ ขบวนรถสินค้าที่สำคัญ ได้แก่ ขบวนรถสินค้า *กาลีมัซ* วิ่งระหว่างจาการ์ตา-ซูราบายา นอกจากนี้ยังมีขบวนรถสินค้าอื่น ๆ อาทิ ขบวนรถน้ำมัน เป็นต้น ในช่วงปีที่ผ่านมา ได้มีการพัฒนาการขนส่งสินค้าระบบรางให้ดียิ่งขึ้น โดยการนำเข้ารถจักรจีอี ซีซี 206 อีกทั้งยังสร้างทางคู่เชื่อมระหว่างจาการ์ตา-ซูราบายาอีกด้วย

ในสุมาตราใต้ มีขบวนรถไฟขนถ่านหิน ส่วนในสุมาตราตะวันตก มีขบวนรถไฟขนปูนซีเมนต์ และในสุมาตราเหนือ มีขบวนรถไฟขนน้ำมันปาล์มและยางพารา

## ระบบขนส่งมวลชนในตัวเมือง
### [[จาการ์ตา]]และปริมณฑล
ในปัจจุบัน จาการ์ตามีระบบรถไฟชานเมือง **[[กาเอร์เอ็ล โกมูเตอร์ไลน์]]** ให้บริการ ส่วนรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนจาการ์ตา มีกำหนดเปิดให้บริการใน ค.ศ. 2016

### [[ซูราบายา]]และปริมณฑล
มีรถไฟชานเมืองวิ่งให้บริการในเขตเมืองซูราบายา นอกจากนี้ยังมีโครงการรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานอีกด้วย

## การอนุรักษ์รถจักร
thumb|รถจักรไอน้ำดู โคร และบราวนส์ ในรถไฟป่าสายเซปู

อินโดนีเซียมีรถจักรหลายรุ่น จากหลายผู้ผลิต แต่อย่างไรก็ตาม เหลือรถจักรไอน้ำที่ใช้งานได้เพียง 3 คันเท่านั้น โดยทั้งสามคันนี้ตั้งอยู่ที่พิพิธภัณฑ์รถไฟอัมบาราวาทั้งหมด ส่วนรถจักรที่ปลดประจำการแล้ว ได้ถูกนำมาจัดแสดงไว้ที่พิพิธภัณฑ์การขนส่ง ในสวนสาธารณะของจาการ์ตา และพิพิธภัณฑ์รถไฟอัมบาราวาในเกาะชวาตอนกลาง โดยรถจักรไอน้ำหลายคัน ได้ถูกปลดประจำการตั้งแต่ช่วงวิกฤตการณ์ทางการเงินในเอเชียแล้ว บางส่วนได้ส่งคืนผู้ผลิต บางส่วนนำเข้าพิพิธภัณฑ์

รายการอ้างอิงนี้ แสดงรายชื่อรถจักรที่ยังคงอนุรักษ์ไว้อยู่

## ลำดับเหตุการณ์
### ค.ศ. 2010
* ทางรถไฟขนถ่านระยะทาง 122 กิโลเมตร บนเกาะกาลีมันตัน เปิดใช้งาน

## แผนที่
* http://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/indonesi.pdf

## ดูเพิ่ม

* บริษัท รถไฟอินโดนีเซีย จำกัด
* การขนส่งในประเทศอินโดนีเซีย
* กาเอร์เอ็ล โกมูเตอร์ไลน์
* รถไฟเซปู

## บรรณานุกรม
* How the Railroad is Modernising Asia , The Advertiser, Adelaide, S. Australia, 22 March 1913. N.B.: The article is of approx. 1,500 words, covering approx. a dozen Asian countries.

## อ้างอิง

* United States Central Intelligence Agency (June 2, 2005), *[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html The World Fact Book: Indonesia] *.  Retrieved June 17, 2005.
* Garratt, Colin. *The World Encyclopedia of Locomotives*  Anness Publishing (London), 2003, p.&nbsp;47.
* History of Railways in Indonesia

## แหล่งข้อมูลอื่น
* PT เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ  ของบริษัท รถไฟอินโดนีเซีย จำกัด
* Railways Info 
* เว็บไซต์ของรถไฟชานเมือง 
* กำหนดเวลารถไฟชานเมือง
* แผนที่ 


หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานในประเทศอินโดนีเซีย