วันคุ้มครองโลก

**วันคุ้มครองโลก** () ตรงกับวันที่ 22 เมษายนของทุกปี ประกาศโดยโครงการสิ่งแวดล้อมสหประชาชาติ (United Nations Environment Program "UNEP") เมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2513 ปัจจุบันประกอบด้วยกิจกรรมมากมายที่ประสานงานกันทั่วโลกผ่าน earthday.org (เดิมชื่อ Earth Day Network)  ซึ่งรวมถึงผู้คน 1 พันล้านคนในกว่า 193 ประเทศ 

ในปี 1969 (หรือ พ.ศ.2512) ในการประชุมยูเนสโกที่ซานฟรานซิสโก จอห์น แมคคอนเนลล์ (John McConnell) นักเคลื่อนไหวเพื่อสันติภาพ (Peace movement) ได้เสนอให้มีวันหนึ่งเพื่อเป็นเกียรติแก่โลกและแนวคิดเรื่องสันติภาพ โดยกำหนดให้มีการเฉลิมฉลองครั้งแรกในวันที่ 21 มีนาคม 1970 ซึ่งเป็นวันแรกของฤดูใบไม้ผลิ (First day of spring) ในซีกโลกเหนือ วันแห่งความสมดุลของธรรมชาตินี้ได้รับการรับรองในภายหลังด้วยคำประกาศที่เขียนโดยแมคคอนเนลล์และลงนามโดยเลขาธิการใหญ่แห่งสหประชาชาติ ชื่ออู้ตั่น (U Thant) เป็นชาวพม่า หนึ่งเดือนต่อมา วุฒิสมาชิกสหรัฐฯ เกย์ลอร์ด เนลสัน (Gaylord Nelson) ได้เสนอแนวคิดที่จะจัดการสัมมนาให้ความรู้ด้าน สิ่งแวดล้อมทั่วประเทศ ในวันที่ 22 เมษายน 1970 และจ้างนักเคลื่อนไหวหนุ่มเดนิส เฮย์ส ให้เป็นผู้ประสานงานระดับชาติ ชื่อ "วันคุ้มครองโลก" (Earth Day) ได้รับการตั้งขึ้นโดยนักเขียนโฆษณา จูเลียน โคเอนิก  เฮย์สและทีมงานของเขาได้ขยายกิจกรรมนี้ให้กว้างกว่าแนวคิดเดิมของการสัมมนาให้ความรู้ โดยครอบคลุมทั่วทั้งสหรัฐอเมริกา

พันธมิตรหลักที่ไม่มุ่งเน้นด้านสิ่งแวดล้อมมีบทบาทสำคัญ ตัวอย่างเช่นภายใต้การนำของผู้นำแรงงาน วอลเตอร์ รอยเธอร์ (Walter Reuther) สหภาพแรงงานยานยนต์แห่งสหรัฐอเมริกา the United Auto Workers (UAW) เป็นผู้สนับสนุนทางการเงินและปฏิบัติการภายนอกที่สำคัญที่สุดของวันคุ้มครองโลกครั้งแรก  ตามที่ เฮย์ส กล่าวว่า "หากไม่มี UAW วันคุ้มครองโลกครั้งแรกคงล้มเหลว!"  ต่อมา เนลสัน  ได้รับรางวัลเหรียญอิสรภาพประธานาธิบดี (Presidential Medal of Freedom) เพื่อเป็นการยกย่องเชิดชูผลงานของเขา 

วันคุ้มครองโลกครั้งแรกจัดขึ้นที่สหรัฐอเมริกา ในปี 1990 เดนิส เฮย์ส ผู้ประสานงานระดับชาติคนแรกในปี 1970 ได้ขยายกิจกรรมไปสู่ระดับนานาชาติและจัดกิจกรรมใน 141 ประเทศ  วันคุ้มครองโลกปี 2016 ข้อตกลงปารีส (Paris Agreement) ที่สำคัญ ได้รับการลงนามโดยสหรัฐอเมริกา, สหราชอาณาจักร, จีน และอีก 120 ประเทศ การลงนามครั้งนี้เป็นไปตามข้อกำหนดสำคัญสำหรับการมีผลบังคับใช้ (Entry into force) ของร่างสนธิสัญญาคุ้มครองสภาพภูมิอากาศ  (Climate protection treaty) ฉบับประวัติศาสตร์ ซึ่งได้รับการรับรองโดยฉันทามติจาก 195 ประเทศที่เข้าร่วมการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. 2558 (2015 United Nations Climate Change Conference) ที่กรุงปารีส ชุมชนจำนวนมากได้เข้าร่วมกิจกรรม "สัปดาห์วันคุ้มครองโลก" ซึ่งเป็นกิจกรรมตลอดทั้งสัปดาห์ที่มุ่งเน้นไปที่ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่โลกกำลังเผชิญอยู่  ในวันคุ้มครองโลกปี 2020 ผู้คนกว่า 100 ล้านคนทั่วโลกได้ร่วมรำลึกครบรอบ 50 ปีของเหตุการณ์นี้ ซึ่งปัจจุบันเป็นการเฉลิมฉลองระดับพลเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก 

ในประเทศไทยได้มีการจัดกิจกรรมวันคุ้มครองโลกแบบนี้เป็นประจำทุกปี โดยหน่วยงานต่าง ๆ เช่น กรีนพีซ

นอกจากวันคุ้มครองโลก 22 เมษายนแล้ว ยังมีวันคุ้มครองโลกที่กำหนดขึ้นจากช่วงวิษุวัต (equinox) เช่นกัน วิษุวัตเป็นช่วงที่ในกลางวันและกลางคืนมีระยะเวลาเท่ากัน และเป็นการเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิในซีกโลกเหนือ และฤดูใบไม้ร่วงในซีกโลกใต้ โดยนับจากเหตุการณ์ธรรมชาติที่แกนขั้วโลกจะตั้งได้ฉากกับเส้นศูนย์สูตรมากที่สุด ในช่วงวันที่ 20-21 มีนาคมของทุกปี

การคุ้มครองโลกนั้น ในทางพระพุทธศาสนาจัดว่าต้องมีหลักธรรม หรือ **โลกบาลธรรม** คือหลักธรรม 2 ประการ ได้แก่ **[[หิริ]]** (ความละอายต่อบาป) และ **[[โอตตัปปะ]]** (ความเกรงกลัวต่อผลของบาป) ทำหน้าที่ช่วยให้มนุษย์เกรงกลัวการทำชั่ว ละอายใจที่จะประพฤติมิชอบ ทำให้สังคมสงบสุข ร่มเย็น และมีความสามัคคีกัน เปรียบเสมือนทรัพย์อันประเสริฐที่คุ้มครองโลกให้พ้นจากความสับสนวุ่นวาย 

**รายละเอียดของธรรมคุ้มครองโลก 2 ประการ:**
**หิริ** (ความละอายบาป): คือความอายใจตัวเองที่จะทำความชั่ว ทำความผิด ทั้งทางกาย วาจา และใจ ไม่กล้าทำสิ่งที่ไม่ดี แม้ไม่มีใครเห็น
**โอตตัปปะ** (ความกลัวบาป): คือความเกรงกลัวต่อผลลัพธ์ที่จะตามมาจากการทำชั่ว กลัวต่อบาปทุจริต กลัวความผิดที่จะส่งผลให้ตนเองและผู้อื่นเดือดร้อน 

**ประโยชน์ของการมีหิริและโอตตัปปะ:**

**คุ้มครองตนเอง:** ไม่ให้ตกไปในทางต่ำหรือทำผิดศีลธรรม

**คุ้มครองโลก/สังคม:** ทำให้สังคมอยู่ร่วมกันอย่างปกติสุข ไม่มีการรังแกหรือประทุษร้ายกัน

**สร้างความร่มเย็น:** เมื่อคนในสังคมมีหิริโอตตัปปะ จะเกิดความสามัคคีและความสงบสุข 
หลักธรรมทั้ง 2 ข้อนี้เป็น "**ธรรมขาว**" หรือ "**เทวธรรม**" ที่ทำให้บุคคลเป็นผู้มีจิตใจสูงส่งและรุ่งเรือง

## ประวัติ
วันคุ้มครองโลกนี้ เกย์ลอร์ด เนลสัน (Gaylord Nelson) สมาชิกวุฒิสภาสหรัฐอเมริกาเป็นผู้ริเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2505 ต่อมา สมาชิกวุฒิสภาเนลสันได้ตัดสินใจขอให้ประธานาธิบดีจอห์น เอฟ. เคนเนดี ยกเรื่องสิ่งแวดล้อมขึ้นเป็นวาระแห่งชาติ เคเนดีเห็นด้วยและได้ออกเดินสายทั่วประเทศ เป็นเวลา 5 วัน 11 รัฐ ในช่วงเดือนกันยายนพ.ศ. 2506 (ก่อนที่ประธานาธิบดีเคเนดีจะถูกลอบยิงเสียชีวิต) การเดินสายครั้งนั้นนับเป็นจุดเริ่มต้นของการริเริ่มวันคุ้มครองโลก จนในปี พ.ศ. 2512 สมาชิกวุฒิสภาเนลสันได้ผลักดันให้มีการจัดการชุมนุมประชาชนระดับรากหญ้าทั่วประเทศขึ้น เพื่อให้แสดงความคิดเห็นในปัญหาสิ่งแวดล้อม และได้เชิญชวนให้ทุก ๆ คนร่วมการชุมนุมเป็นจำนวนมาก ทำให้เกิดกระแสความห่วงใยในวิกฤตสิ่งแวดล้อมที่เป็นอยู่ของสังคมอเมริกันในขณะนั้น นำสู่ความสำเร็จของการก่อตั้งวันคุ้มครองโลกขึ้นต่อมา 

## เหตุการณ์น้ำมันรั่วไหลที่ซานตาบาร์บารา ปี 1969

เมื่อวันที่ 28 มกราคม ค.ศ. 1969 บ่อน้ำมันชื่อแพลทฟอร์ม เอ (Platform A) ซึ่งขุดเจาะโดยยูเนี่ยนออยล์ (Union Oil) ห่างจากชายฝั่งซานตาบาร์บารา รัฐแคลิฟอร์เนีย 6 ไมล์ (10 กม.) เกิดการระเบิดน้ำมันรั่วไหลมากกว่า 3 ล้านแกลลอนสหรัฐ (2.5 ล้านแกลลอนอิมพีเรียล; 11 ล้านลิตร) ทำให้สัตว์ทะเลมากกว่า 10,000 ตัว เช่น นกทะเล โลมา แมวน้ำ และสิงโตทะเล ตายลง เพื่อเป็นการตอบสนองต่อภัยพิบัติครั้งนี้ นักเคลื่อนไหวจึงรวมตัวกันเพื่อสร้างกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อม การศึกษาด้านสิ่งแวดล้อม และวันคุ้มครองโลก ในบรรดาผู้สนับสนุนวันคุ้มครองโลก ได้แก่ ผู้ที่อยู่ในแนวหน้าของการต่อสู้กับภัยพิบัตินี้คือ เซลมา รูบิน (Selma Rubin), มาร์ค แมคกินเนส (Marc McGinnes) และบัด บอททอมส์ (Bud Bottoms) ผู้ก่อตั้ง Get Oil Out   เดนิส เฮย์ส (Denis Hayes) ผู้จัดงานวันคุ้มครองโลกครั้งแรก กล่าวว่า วุฒิสมาชิกเกย์ลอร์ด เนลสัน (Gaylord Nelson) จากรัฐวิสคอนซิน ได้รับแรงบันดาลใจในการสร้างวันคุ้มครองโลกหลังจากเห็นคราบน้ำมันขนาด 800 ตารางไมล์ (2,100 ตารางกิโลเมตร)จากเครื่องบินในช่องแคบซานตาบาร์บารา

## วันคุ้มครองโลก ค.ศ. 1980
ช่วงทศวรรษ 1970 (ทศวรรษ คือ ช่วงเวลา 10 ปี มีหลักการนับ คือ เริ่มนับตั้งแต่ปีที่ขึ้นต้นด้วยเลข 0 เป็นปีแรกของทศวรรษ และนับไปสิ้นสุดที่เลข 9 เช่น ทศวรรษที่ 1970 เริ่มนับตั้งแต่ ค.ศ.1970 ถึง ค.ศ.1979 หรือ ช่วง พ.ศ.2513 ถึง พ.ศ.2522) เป็นช่วงเวลาแห่งกฎหมายด้านสิ่งแวดล้อมที่สำคัญ ได้แก่ กฏหมายอากาศสะอาด กฏหมายน้ำสะอาด กฏหมายสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ กฏหมายคุ้มครองสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทางทะเล กฏหมายกองทุนซูเปอร์ฟันด์ (Superfund) (กฏหมายกองทุนซูเปอร์ฟันด์ คือ กฎหมายกองทุนสิ่งแวดล้อม) กฏหมายควบคุมสารพิษ และกฏหมายอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากร

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Earthday Network

คุ้มครองโลก
หมวดหมู่:วันสำคัญในเดือนเมษายน
หมวดหมู่:องค์การสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ