การสะสมแสตมป์

[250px|right|thumb|ร้านขายแสตมป์ใน[งานแสดงตราไปรษณียากรแห่งชาติ]]
**การสะสมแสตมป์** คือ การเก็บสะสมและรวบรวมแสตมป์ ตลอดจนสิ่งสะสมอื่น ๆ เช่น ซองจดหมาย การสะสมแสตมป์เป็นหนึ่งในงานอดิเรก ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลก นับตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 พร้อมกับการเติบโตอย่างรวดเร็วของบริการไปรษณีย์ เนื่องจากมีการผลิตแสตมป์ใหม่ ๆ ออกมาอย่างต่อเนื่องโดยประเทศต่าง ๆ ที่ต้องการโฆษณาความโดดเด่นผ่านแสตมป์ของตน

## ประวัติศาสตร์
มีการคาดการณ์ว่าจอห์น เบิร์ก ผู้รับมอบอำนาจทั่วไปด้านภาษีแสตมป์ในไอร์แลนด์เป็นนักสะสมคนแรก ในปี ค.ศ. 1774 เขาได้รวบรวมสมุดรวมแสตมป์อากรแสตมป์ แบบนูนที่มีอยู่ ซึ่งมีมูลค่าตั้งแต่ 6 ปอนด์ไปจนถึงครึ่งเพนนี รวมถึงเครื่องหมายแสดงราคาแสตมป์ที่ประทับด้วยมือที่ใช้กับแสตมป์เหล่านั้น คอลเล็กชันของเขาได้รับการเก็บรักษาไว้ที่สถาบันรอยัลไอริชอะคาเดมี ดับลิน

การสะสมแสตมป์เริ่มขึ้นในเวลาเดียวกันกับที่มีการออกแสตมป์ครั้งแรก และภายในปี 1860 มีนักสะสมและผู้ค้าแสตมป์นับพันรายปรากฏตัวขึ้นทั่วโลก ขณะที่การศึกษาและงานอดิเรกรูปแบบใหม่นี้แพร่กระจายไปทั่วทวีปยุโรปอาณานิคมของยุโรปสหรัฐอเมริกาและส่วนอื่นๆ ของโลก

## การสะสม

การสะสมแสตมป์เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าเป็นหนึ่งในสาขาที่ครอบคลุมหัวข้อกว้าง ๆ ของวิชาสะสมแสตมป์ ซึ่งก็คือการศึกษาเกี่ยวกับแสตมป์ นักสะสมแสตมป์อาจสะสมแสตมป์ได้ แต่ไม่จำเป็นต้องสะสม คำว่า "นักสะสมแสตมป์" มัก ถูกใช้เพื่อหมายถึงนักสะสมแสตมป์ นักสะสมแสตมป์ทั่วไปหลายคนสะสมแสตมป์เพื่อความเพลิดเพลินและผ่อนคลายโดยไม่ต้องกังวลกับรายละเอียด อย่างไรก็ตาม การสร้างคอลเลกชันแสตมป์ขนาดใหญ่หรือชุดสะสมที่ครอบคลุมนั้นโดยทั่วไปต้องอาศัยความรู้ด้านแสตมป์ และมักจะครอบคลุมถึงการศึกษาเกี่ยวกับแสตมป์ด้วย

แสตมป์มักถูกสะสมเนื่องจากคุณค่าทางประวัติศาสตร์และลักษณะทางภูมิศาสตร์ รวมถึงเรื่องราวต่าง ๆ มากมายที่ปรากฏบนแสตมป์ เช่น เรือ ม้า นก ไปจนถึงกษัตริย์ ราชินี และประธานาธิบดี

### การสะสมแสตมป์แบบต่าง ๆ
* สะสมแสตมป์ของประเทศใดประเทศหนึ่ง ซึ่งอาจรวมถึงของสะสมอื่นที่ไปรษณีย์นำออกจำหน่าย เช่น ชีทที่ระลึก ซองวันแรกจำหน่าย ซองที่ระลึก บัตรตราไปรษณียากรที่ระลึก และบัตรภาพตราไปรษณียากรด้วย
* สะสมสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการไปรษณีย์ เช่น ไปรษณียบัตร จดหมายอากาศ ซองจดหมายมาตรฐาน ป้ายลงทะเบียน และสมุดตราไปรษณียากรเล่มเล็ก
* สะสมตราประทับ บนแสตมป์ ซองจดหมาย และไปรษณียบัตร
* สะสมแสตมป์ในหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง เช่น แสตมป์รูปสัตว์ รูปกีฬา เป็นต้น

## สภาพของแสตมป์ที่สมบูรณ์และวิธีการเก็บรักษา
### สภาพแสตมป์
แสตมป์ที่สะสม ถ้ามีสภาพดีจะถือเป็นสิ่งของที่มีมูลค่า สามารถนำไปขายต่อได้ราคาดี ซึ่งสภาพแสตมป์ที่ดี มีดังนี้
* ฟันแสตมป์ต้องอยู่ครบ ไม่ขาดหายไปเนื่องจากความผิดพลาดระหว่างการฉีกแสตมป์ออกจากกัน
* ไม่มีรอยเหลือง ขึ้นรา สนิม (เชื้อราสีแดง) หรือมีสีซีดลง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวิธีการเก็บรักษาเป็นส่วนสำคัญ
* ไม่มีรอยพับหรือรอยถลอก ไม่ว่าด้านหน้าหรือด้านหลังแสตมป์
* สำหรับแสตมป์ที่ยังไม่ใช้ จะต้องมีกาวด้านหลังครบ กรณีที่เป็นแสตมป์เก่าก็อนุโลมให้มีอาจมีรอยฮินจ์ได้
* สำหรับแสตมป์ที่ใช้แล้ว ตราประทับต้องไม่เลอะเกินไป

แสตมป์ยังไม่ได้ใช้โดยเฉพาะแสตมป์เก่า ๆ ถ้ามีสภาพดีเหมือนกับที่เพิ่งซื้อจากไปรษณีย์ นิยมเรียกว่าสภาพนอก หรือ mint เนื่องจากทางประเทศทางตะวันตกมีความชื้นต่ำ แสตมป์ไม่ค่อยเหลืองหรือขึ้นรา

แสตมป์ที่ไม่ได้คุณภาพตามที่ระบุไว้ มักมีมูลค่าต่ำลงมาก ดังนั้นเวลาเลือกซื้อหรือคัดเลือกแสตมป์มาสะสมจะต้องสังเกตให้ดี อีกทั้งวิธีการเก็บรักษาแสตมป์ก็มีส่วนสำคัญมาก เพื่อให้แสตมป์เลื่อมสภาพตามกาลเวลาช้าที่สุด

### การเก็บรักษาแสตมป์

โดยมีคำแนะนำในการเก็บดังนี้
* เก็บในที่ไม่ชื้น ไม่มีอุณหภูมิสูง ไม่โดนแสงแดด ไม่มีมอดหรือปลวก สำหรับสภาพอากาศในประเทศไทยควรเก็บในห้องปรับอากาศถึงแม้ว่าไม่เปิดเครื่องตลอดวัน ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญ
* อัลบั้มแสตมป์ที่ใช้ก็ควรเป็นแบบมีเมาท์ในตัว หรือมีการห่อเมาท์เพื่อป้องกัน
* วางอัลบั้มแสตมป์ในแนวตั้ง ป้องกันกาวแสตมป์ไปติดกับอัลบั้ม และไม่ให้รอยดุนนูนของแสตมป์รุ่นใหม่ ๆ เลือนหายไป
* จับแสตมป์ด้วยปากคีบเท่านั้น

## อุปกรณ์การสะสมแสตมป์
thumb|200px|right|ปากคีบแสตมป์ที่มีปลายโค้งมนช่วยป้องกันไม่ให้แสตมป์เสียหายจากน้ำมันบนผิวหนังและการใช้งานอย่างไม่ระมัดระวัง

* **แค็ตตาล็อกแสตมป์** (stamp catalogue) เป็นหนังสือรวบรวมรายละเอียดต่าง ๆ ของแสตมป์ทุกชุดเท่าที่พิมพ์ขึ้นรวมไปถึงราคาซื้อขายด้วย มีการพิมพ์เล่มใหม่ทุก ๆ 2-3 ปี
* **[[เมาท์ (แสตมป์)|เมาท์]]** (mount) และที่ตัดเมาท์ (mount cutter)

;อุปกรณ์อื่น ๆ ที่มีประโยชน์ในการศึกษาแสตมป์
* **แว่นขยาย** (magnifying glass) สำหรับส่องดูรายละเอียดต่าง ๆ บนดวงแสตมป์
* **มาตรวัดฟันแสตมป์** (perforation gauge) สำหรับวัดขนาดของฟันแสตมป์
* **หลอดรังสีอัลตราไวโอเล็ต** (ultraviolet lamp) สำหรับดูหมึกเรืองแสงที่พิมพ์บนแสตมป์

## เกรดแสตมป์
* **ยังไม่ได้ใช้** (unused) เป็นแสตมป์ที่ยังไม่ผ่านการใช้งาน สภาพสมบูรณ์ ไม่มีรอยประทับตราไปรษณีย์ กาวด้านหลังยังคงใช้งานได้
* **ใช้แล้ว** (used) เป็นแสตมปที่ผ่านการใช้งานแล้ว มีรอยประทับตราไปรษณีย์ ไม่มีกาวติดด้านหลังเนื่องจากผ่านการชำระด้วยน้ำ หรืออาจมีอยู่บ้างก็ใช้งานได้ไม่ดี

การสะสมแสตมป์ที่ไม่ได้ใช้ต้องเสียเงินซื้อแสตมป์มาไม่ว่าจากที่ทำการไปรษณีย์หรือร้ายขายแสตมป์ แต่ถ้าสะสมแสตมป์แบบใช้แล้ว ไม่จำเป็นต้องลงทุน สามารถนำซองจดหมายไปแช่น้ำและลอกเอาแสตมป์ที่ติดอยู่ออกมาได้

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

*LearnAboutStamps.com แหล่งข้อมูลสำหรับนักสะสมแสตมป์
*Stamp Community ฟอรั่มนักสะสมแสตมป์
*Caring for stamps and postal history แผ่นข้อมูลพิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุไปรษณีย์อังกฤษ
*Philatelic Dictionary อังกฤษ – เยอรมัน – ฝรั่งเศส
*StampNews.com ให้ข้อมูลอัปเดตเกี่ยวกับแสตมป์ฉบับใหม่และการสะสมแสตมป์จากทั่วโลก
*''Stamp Story'', a 1955 information film about stamp collecting.

หมวดหมู่:งานอดิเรก
หมวดหมู่:แสตมป์