ปลาจาด

**ปลาจาด** เป็นสกุลของปลาน้ำจืดสกุลหนึ่ง ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) ใช้ชื่อสกุลว่า *Poropuntius* (/พอร์-โอ-พุน-ชัส/)

ความเป็นมาของปลาในสกุลนี้เริ่มจากแม็กซ์ วีลเฮม คาร์ล เวบเบอร์ และลีฟาน เฟอดินานด์ เดอ โบฟอร์ต ได้ตั้งสกุล *Lissocheilus* (ปัจจุบันถูกยกเลิกไปแล้ว) ขึ้นในปี ค.ศ. 1916 เพื่อใช้กับปลาในวงศ์ปลาตะเพียนที่พบในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยอธิบายว่า 

ต่อมาในปี ค.ศ. 1919 มะสึมิสึ โอชิมะ นักมีนวิทยาชาวญี่ปุ่น ได้พบว่าปลาบางส่วนของสกุล *Lissocheilus* มีริมฝีปากล่างแยกออกมาเป็น 3 ส่วน ส่วนกลางเป็นแผ่นหนังใหญ่ ทำให้มีปัญหาในการจำแนกชนิด จึงได้ตั้งสกุล *[[Acrossocheilus]]* ขึ้น (ซึ่งปัจจุบันสกุลนี้ใช้ระบุปลาที่พบในประเทศเวียดนามและจีนตอนใต้ เป็นหลัก) โดยจำแนกปลาที่อยู่ในสกุล *Lissocheilus* เดิมที่มีลักษณะของริมฝีปากล่างตามที่กล่าวมาให้อยู่ในสกุลนี้

ต่อมา ฮิวจ์ แมคคอร์มิค สมิธ ได้ตั้งสกุล *Poropuntius* นี้ขึ้น ในปี ค.ศ. 1931 โดยแยกออกจากสกุล *Lissocheilus* ซึ่งครีบหลังมีก้านครีบแขนง 8 ก้าน ก้านครีบเดี่ยวก้านสุดท้ายเป็นหนามแข็งและขอบจักเป็นฟันเลื่อย ชื่อสกุล *Lissocheilus* ต้องถูกยกเลิก เพราะพบว่าตั้งซ้ำซ้อนกับสกุลของหอยที่เป็นซากฟอสซิลซึ่งมีผู้ตั้งไว้ในปี ค.ศ. 1882 ดังนั้น จึงต้องหันกลับไปพิจารณาระหว่างสกุล *Poropuntius* กับสกุล *Acrossocheilus* ก็พบว่าลักษณะทางอนุกรมวิธานของสกุล *Poropuntius* นั้นเด่นกว่าสกุล *Acrossocheilus* ในปี ค.ศ. 1996 วอลเตอร์ เรนโบธ เสนอให้ใช้สกุล *Poropuntius* กับปลาที่แมลคัม อาร์เธอร์ สมิธ อนุกรมวิธานไว้ในปี ค.ศ. 1945 คือ ปลาจาดบ้านถ้ำ (*P. bantamensis*) และปลาเขยา (*P. deauratus*) ที่เดิมเคยใช้ชื่อสกุล *Acrossocheilus* เปลี่ยนมาใช้ชื่อสกุลนี้

แต่อย่างไรก็ดี ยังมีความสับสนอย่างมากในการใช้ชื่อสกุลของสกุลนี้ เรนโบธจึงเสนอขึ้นมาในปี ค.ศ. 1985 ให้ใช้สกุล *[[Neolissocheilus]]* ขึ้น ซึ่งปัจจุบันนี้ใช้ในกลุ่มปลาพลวง

อย่างไรก็ตาม สกุล *Poropuntius* นี้ มีความคล้ายคลึงกับสกุล *[[Hypsibarbus]]* ซึ่งเป็นสกุลที่เรนโบธตั้งขึ้นเองในปี ค.ศ. 1996 ซึ่งเป็นสกุลของกลุ่มปลาตะพากอยู่ โดยในบางชนิด คือ ปลาตะพากส้ม (*H. malcomi*) หรือปลาปากหนวด (*H. vernayi*) ในบางครั้งก็ใช้ชื่อพ้องสกุล *Poropuntius* เหมือนกัน อีกทั้งชื่อสามัญก็ยังเป็นชื่อเดียวกัน  แต่ขนาดโดยทั่วไปของปลาสกุล *Poropuntius* มีขนาดเล็กกว่าปลาสกุล *Hypsibarbus* 

## การจำแนก
**[[Poropuntius alloiopleurus]]* (Vaillant, 1893)	 
**[[Poropuntius angustus]]* Kottelat, 2000	 
**[[Poropuntius bantamensis]]* (Rendahl, 1920)	  –ปลาจาดบ้านถ้ำ
**[[Poropuntius birtwistlei]]* (Herre, 1940)	 
**[[Poropuntius bolovenensis]]* Roberts, 1998	 
**[[Poropuntius burtoni]]* (Mukerji, 1933)	 
**[[Poropuntius carinatus]]* (Wu & Lin, 1977)
**[[Poropuntius chondrorhynchus]]* (Fowler, 1934)	 
**[[Poropuntius chonglingchungi]]* (Tchang, 1938)	 
**[[Poropuntius clavatus]]* (McClelland, 1845)	 
**[[Poropuntius cogginii]]* (Chaudhuri, 1911)	 
**[[Poropuntius consternans]]* Kottelat, 2000	 
**[[Poropuntius daliensis]]* (Wu & Lin, 1977)
**[[Poropuntius deauratus]]* (Valenciennes, 1842)	 –ปลาเขยา, ปลาจาด
**[[Poropuntius exiguus]]* (Wu & Lin, 1977)
**[[Poropuntius faucis]]* (Smith, 1945)	 
**[[Poropuntius fuxianhuensis]]* (Wang, Zhuang & Gao, 1982)	 
**[[Poropuntius genyognathus]]* Roberts, 1998	 
**[[Poropuntius hampaloides]]* (Vinciguerra, 1890)	 
**[[Poropuntius hathe]]* Roberts, 1998	 
**[[Poropuntius heterolepidotus]]* Roberts, 1998	 
**[[Poropuntius huangchuchieni]]* (Tchang, 1962)	 
**[[Poropuntius huguenini]]* (Bleeker, 1853)	 
**[[Poropuntius ikedai]]* (Harada, 1943)	 
**[[Poropuntius kontumensis]]* (Chevey, 1934)	 
**[[Poropuntius krempfi]]* (Pellegrin & Chevey, 1934)	 
**[[Poropuntius laoensis]]* (Günther, 1868)	 
**[[Poropuntius lobocheiloides]]* Kottelat, 2000	 
**[[Poropuntius margarianus]]* (Anderson, 1879)	 
**[[Poropuntius melanogrammus]]* Roberts, 1998	 –ปลาจาดแถบดำ
**[[Poropuntius normani]]* Smith, 1931–ปลาจาดนอร์แมน 
**[[Poropuntius opisthoptera]]* (Wu & Lin, 1977)	 
**[[Poropuntius scapanognathus]]* Roberts, 1998	 
**[[Poropuntius smedleyi]]* (de Beaufort, 1933)	 
**[[Poropuntius solitus]]* Kottelat, 2000	 
**[[Poropuntius speleops]]* (Roberts, 1991) –ปลาจาดถ้ำ
**[[Poropuntius susanae]]* (Banister, 1973)	 
**[[Poropuntius tawarensis]]* (Weber & de Beaufort, 1916)

## อ้างอิง

หมวดหมู่:วงศ์ปลาตะเพียน
หมวดหมู่:สกุลปลาจาด