เพชรา เชาวราษฎร์

**เพชรา เชาวราษฎร์** (เกิด 19 มกราคม พ.ศ. 2485)  เป็นนักแสดงและนักจัดรายการวิทยุชาวไทย มีผลงานแสดงภาพยนตร์ราว 300 เรื่อง บทบาทการแสดงมีความหลากหลาย ตั้งแต่เป็นเจ้าหญิง เด็กแก่นแก้ว จนกระทั่งแสดงเป็นขอทาน และยังเคยแสดงภาพยนตร์กำลังภายในจีนของประเทศไต้หวัน ฉายา **“นางเอกนัยน์ตาหยาดน้ำผึ้ง”

เพชรา ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติจากคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติเป็น [[ศิลปินแห่งชาติ]] สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์) ประจำปี พ.ศ. 2561

== ประวัติ ==
=== วัยเด็ก ===
เพชรา หรือชื่อจริง เอก นันทนาคร เกิดเมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2485 ที่ตำบลน้ำคอก [[อำเภอเมืองระยอง]] [[จังหวัดระยอง]] เป็นบุตรคนที่ 4 จากพี่น้องทั้งหมด 7 คน บิดามีเชื้อสายจีนด้วยปู่เป็นจีนอพยพ ส่วนมารดาเป็นคนไทย ครอบครัวประกอบอาชีพค้าขายและทำไร่สวน เบื้องต้นเธอจบการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จากโรงเรียนเกาะกลอย

เมื่ออายุ 15 ปี ได้เข้าเรียนกวดวิชาที่กรุงเทพมหานครจนจบมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยพักอาศัยอยู่กับพี่สาวและพี่เขย และช่วยงานที่ร้านเสริมสวยของน้องสาวพี่เขย เธอได้รับการชักชวนให้เข้าประกวดเทพธิดาเมษาฮาวาย ประจำปี พ.ศ. 2504 จัดโดยสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล ใช้ชื่อในการประกวดว่า ปัทมา เชาวราษฎร์ ได้ตำแหน่งชนะเลิศ

=== เข้าสู่วงการ ===
เธอได้รับการชักชวนจาก[[ศิริ ศิริจินดา]] และ[[ดอกดิน กัญญามาลย์]] ให้แสดงภาพยนตร์เรื่องแรกในชีวิต ''[[บันทึกรักของพิมพ์ฉวี]]'' เมื่อ พ.ศ. 2505 เป็นเรื่องแรกขณะอายุ 19 ปี แสดงคู่กับ[[มิตร ชัยบัญชา]] โดย ดอกดิน กัญญามาลย์ เป็นผู้ตั้งชื่อว่า "เพชรา เชาวราษฎร์" โดยให้เหตุผลว่าปัทมาชื่อเก่านั้นเรียบไป ส่วน เจน จำรัสศิลป์ได้ตั้งฉายาให้ว่า "นางเอกสาวนัยน์ตาหยาดน้ำผึ้ง" 

เพชรา แจ้งเกิดอย่างเต็มตัวจากภาพยนตร์เรื่องที่สอง เรื่อง ''[[ดอกแก้ว]]'' ตามด้วย ''[[หนึ่งในทรวง]]'', ''[[อ้อมอกสวรรค์]]'' และได้แสดงคู่กับ [[มิตร ชัยบัญชา]] รับบทคู่รักในภาพยนตร์อีกหลายเรื่องจนเป็นที่ชื่นชอบของแฟนภาพยนตร์เรียกว่า **คู่ขวัญ มิตร-เพชรา** ที่มีชื่อเสียงสูงสุดช่วงปี พ.ศ. 2506-2513 ในยุคที่เธอโด่งดังมากที่สุด แต่ละเดือนมีคิวถ่ายหนังประมาณ 12-18 เรื่อง แต่ละวันต้องถ่ายทำภาพยนตร์วันละ 3-4 เรื่อง ในปี พ.ศ. 2508 เพชราเข้ารับพระราชทาน[[รางวัลตุ๊กตาทอง]] จากพระหัตถ์พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ซึ่งถือเป็นความภาคภูมิใจสูงสุดของเธอ เธอเคยกล่าวไว้ว่า "เป็นความประทับใจ เป็นความภาคภูมิใจที่สุดในชีวิต และจะไม่มีวันลืมตราบที่ยังมีลมหายใจ" จากบทบาทภาพยนตร์เรื่อง ''[[นกน้อย]]''

หลังจากมิตร ชัยบัญชา ประสบอุบัติเหตุเสียชีวิตในการถ่ายภาพยนตร์เรื่อง ''[[อินทรีทอง]]'' เพชรายังรับบทนางเอกภาพยนตร์ต่อเนื่องมาอีกหลายปี คู่กับ[[สมบัติ เมทะนี]], [[ไชยา สุริยัน]], [[ลือชัย นฤนาท]] และพระเอกใหม่ [[ครรชิต ขวัญประชา]], [[นาท ภูวนัย]], [[ยอดชาย เมฆสุวรรณ]] และ[[กรุง ศรีวิไล]]

เพชราเคยต้องเผชิญกับวิกฤตการเงินครั้งใหญ่เมื่อถูกกรมสรรพากรเล่นงานเรื่องภาษีถึงขั้นฟ้องล้มละลาย จนต้องเลหลังขายบ้าน แต่ในตอนนั้น ชรินทร์ ทำภาพยนตร์ใหม่เรื่อง ''เพลงรักดอกไม้บาน'' นำแสดงโดย[[นันทิดา แก้วบัวสาย]] เมื่อหนังออกฉายก็พอมีเงินใช้หนี้ และได้เข้าเจรจากับกรมสรรพากรขอส่งตามที่มี แต่บางครั้งเมื่อขาดส่งทีไรหนังสือพิมพ์ก็มักลงข่าวว่า "เพชราโกงภาษี" ทุกที

=== โลกแห่งความมืด ===
[[ไฟล์:Mitr Chaibancha - Petchara Chaowarat.jpg|thumb|มิตร ชัยบัญชา กับ เพชรา เชาวราษฎร์ นักแสดงคู่ขวัญภาพยนตร์ไทย]]
ประมาณ พ.ศ. 2515 เธอเริ่มมีปัญหาเรื่องสายตา เนื่องจากในการถ่ายภาพยนตร์ต้องใช้[[แสงบาดตา|แสงไฟสว่างจ้า]]  ใช้เวลารักษาอยู่หลายปี จนกระทั่ง[[ตาบอด]]สนิททั้งสองข้าง เมื่อ พ.ศ. 2521 ภาพยนตร์เรื่องสุดท้ายที่เธอแสดงคือเรื่อง [[ไอ้ขุนทอง]] ซึ่งเธออำนวยการสร้าง และแสดงเป็นแม่ของพระเอก รับบทโดย [[สรพงศ์ ชาตรี]]

สาเหตุของการตาบอดของเพชรา มาจากการไม่ได้พักสายตา ไม่ว่าจะเป็นบทบาทที่ต้องร้องไห้บ่อย การขับรถไปทำงานเอง ประกอบกับสมัยนั้นถ่ายหนังต้องใช้ไฟแรง หรือใช้รีเฟล็กซ์เยอะ ช่วงหลัง ๆ ที่ถ่ายหนังเรื่อง “[[ไทยใหญ่]]” เมื่อปี 2513 เริ่มแสบตา แต่เธอก็ยังขับรถไปถ่ายหนังต่างจังหวัดเอง และอดทนแสดงภาพยนตร์จนถึงเรื่องสุดท้ายคือ “[[ไอ้ขุนทอง]]” เข้าฉายในปี 2520

เมื่อดวงตาเริ่มมีปัญหาจึงไปหาหมอ แต่ว่าไม่ได้ไปตามนัดโดยสม่ำเสมอ เพราะต้องไปถ่ายหนัง บางวันก็อยู่ต่างจังหวัด พออาการเริ่มหนักขึ้น ถึงขั้นขับรถปีนเกาะกลางถนนหลายครั้ง ช่วงที่อาการหนักมาก ๆ ก็พยายามรักษาทุกวิถีทางครั้นเมื่อแพทย์ให้ยารักษาตามารับประทาน เธอได้แพ้ยาดังกล่าวจนตัวบวม จากเดิมน้ำหนัก 47-48 กิโลกรัม ขึ้นหนัก 60 กว่ากิโลกรัม ต้องซื้อเสื้อผ้าคนท้องมาใส่ ผมร่วงหมดศีรษะ ฝ้าขึ้นดำไปทั้งหน้าทั้งตัว เมื่อตัวบวมมาก ๆ ก็หายใจไม่ออก กลืนน้ำก็ไม่ได้ ต้องเข้าไปนอนรักษาตัวที่โรงพยาบาล การทำงานของไตหยุด พิษยาจึงคั่งค้างทำให้ตัวบวม ต้องรอให้พิษยาลดลง จากที่เคยสวมแว่นดำและนั่งแท็กซี่ไปไหนมาไหนได้เอง ตอนหลังก็มองไม่เห็น ออกไปไหนคนเดียวไม่ได้

ครั้นเวลาต่อมาเธอจึงเข้าผ่าตัดดวงตาด้วยหวังใจจะรักษาหาย แต่ผลกลับทำให้ตาที่เห็นเลือนรางกลายเป็นบอดสนิทในที่สุด หลังตาบอดสนิทในกลางปี 2524 หลังจากนั้นเธอก็ไม่ปรากฏตัวที่ไหนอีกเลย

=== คืนวงการ ===
หลังจากหยุดงานแสดงเพื่อรักษาสุขภาพมาหลายปี เธอทำงานเป็นนักจัดรายการวิทยุคลื่น[[ลูกทุ่งเอฟเอ็ม]] ตั้งแต่ พ.ศ. 2544-2548 เธอก็ไม่ปรากฏตัวในที่แห่งใดส่วนใหญ่จะอยู่แต่ในบริเวณบ้าน โดยเธอให้เหตุผลว่า "ไม่ค่อยได้ออกไปไหนไม่อยากเป็นภาระคนอื่นเขาเพราะว่าถ้าไปต้องมีคนช่วยดูแลหน้าตาอะไรต่ออะไรรวมทั้งเครื่องแต่งตัวดูว่าพอใช้ได้ใช่มั้ย ไม่ใช่ออกไป โอ้โห แล้วคนเขาจำได้ด้วยไง ถ้าเราแต่งตัวอยู่ในสภาพไม่พร้อมนี่ อยากมุดแผ่นดินหนี แต่เราอยู่ในสภาพที่ดีแล้วยังคุยกันได้ ยังพอรู้เรื่อง"

ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2552 เธอให้สัมภาษณ์รายการโทรทัศน์ครั้งแรกในรอบ 30 ปี ในรายการ ''[[วู้ดดี้เกิดมาคุย]]'' ซึ่งดำเนินรายการโดย[[วุฒิธร มิลินทจินดา]] หรือ วู้ดดี้ โดยเข้าไปคุยในบ้านของเธอเองพร้อมพูดเปิดใจและบอกสาเหตุที่เก็บตัวเงียบ ไม่ยอมออกรายการโทรทัศน์ แต่ยังคงไม่เปิดเผยหน้าตา

เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2552 เพชราได้รับงานโฆษณาลิปสติก[[มิสทีน]] จากการเข้าติดต่อการเจรจาถึง 9 ครั้ง จนครั้งสุดท้ายที่สำเร็จ โดยรายได้จากงานครั้งนี้เพชราจะบริจาคให้องค์กรการกุศลทั้งหมด ส่วนหนึ่งจะมอบให้กับ[[มูลนิธิคนตาบอดแห่งประเทศไทย]] โฆษณาประชาสัมพันธ์ได้แพร่ภาพเมื่อประมาณกลางเดือนกันยายน โดยตัวแรกที่นำเสนอภาพของเพชราในอดีต และตัวที่สองมีพรีเซนเตอร์ของมิสทีนคนก่อน ๆ มาพูดถึงจุดเด่นของโฆษณาตัวนี้ โฆษณาชุดนี้ถ่ายทำเมื่อวันที่ 16-17 กันยายน และเผยแพร่ครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2552 โดยผู้บรรยายโฆษณาคือ[[นิรุตต์ ศิริจรรยา]] และผู้ขับร้องเพลง[[หยาดเพชร]] เพลงประกอบโฆษณาชิ้นนี้คือ[[ศุกลวัฒน์ คณารศ]] นับเป็นโฆษณาทางโทรทัศน์ตัวแรกในรอบกว่า 30 ปีที่เธอยอมให้มีการถ่ายภาพใบหน้าของเธออย่างชัดเจน

เพชรากลับมาเป็นข่าวอีกครั้ง เมื่อมีผู้นำคลิปงานเลี้ยงวันเกิดเมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2559 ซึ่งชรินทร์ สามี ได้ขับร้องเพลง[[หยาดเพชร]] ให้แก่เธอมาเผยแพร่ใน[[บริการเครือข่ายสังคม|สังคมออนไลน์]] โดยก่อนหน้านี้ในวันเกิดเมื่อปี 2558 [[ศุภชัย ศรีวิจิตร]] ได้โพสต์ภาพของเพชราลงในบัญชีผู้ใช้[[อินสตาแกรม]]ของเขา และในเดือนกันยายน พ.ศ. 2559 เพชราได้รับเป็นพรีเซนเตอร์ของศูนย์ความเป็นเลิศทางการแพทย์ด้านโรคตับ [[โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์]]

== ชีวิตส่วนตัว ==
[[ไฟล์:เพชรา นันทนาคร.jpg|thumb|เพชรา เชาวราษฎร์ (ศิลปินแห่งชาติ) มาประทับรอยมือและรอยเท้าที่ [[หอภาพยนตร์]] องค์การมหาชน เมื่อวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2563]]
เพชราเคยมีคู่หมั้นเป็นลูกเศรษฐีเจ้าของอู่ต่อเรือประมงเมื่อตอนอายุ 15 ปี โดยผู้ใหญ่จะตัดสินใจรับหมั้น แต่ด้วยความที่อายุน้อยจึงบ่ายเบี่ยงไปตลอดเกือบ 2 ปี ครั้นเมื่อจวนจะถึงวันสมรสเพชราจึงหนีไปก่อนวันเข้าพิธี 20 วัน อันเป็นเหตุที่ทำให้พ่อแม่เธอชดใช้ค่าเสียหายจำนวนมาก และหลังจากนั้นก็มีชายหนุ่มมากหน้าหลายตาแวะเวียนเข้าหาเธอเพื่อหวังสานสัมพันธ์แต่เธอปฏิเสธทั้งหมด

เธอมีความสนิทสนมกับ[[มิตร ชัยบัญชา]] อย่างมาก หลังรู้จักกันครั้งแรกจากการแสดงภาพยนตร์เรื่อง ''[[บันทึกรักของพิมพ์ฉวี]]'' ซึ่งถ่ายทำนานราว 3-4 เดือนจนสนิทสนมกัน เพชรากล่าวว่าเธอมองมิตรเป็นพี่ชายที่แสนดีของเธอเพราะเกิดปีเดียวกับพี่ชายคนโตจึงรักและเคารพยิ่ง และมิตรเองได้ทำหน้าที่ปกป้องเพชราหากมีผู้ชายเจ้าชู้เข้ามาใกล้เธอ หลังมิตรเสียชีวิต เพชรากล่าวว่าเธอฝันเห็นเขาหลังจากนั้นกว่า 20 ปี

เพชราสมรสกับ[[ชรินทร์ นันทนาคร]] และได้ร่วมแสดงกับชรินทร์ครั้งแรกในภาพยนตร์เรื่อง ''แพนน้อย'' พ.ศ. 2506 หลังฝ่ายชายได้เลิกรากับสปัน เธียรประสิทธิ์ ไปก่อนหน้านี้ ในปี พ.ศ. 2518 เพชราและชรินทร์จึงตัดสินใจใช้ชีวิตร่วมกัน ทั้งคู่แต่งงานกันเงียบ ๆ เลี้ยงเพื่อนร่วมวงการเพียงไม่กี่คน เพชราและชรินทร์ไม่มีบุตรด้วยกัน เคยตั้งครรภ์ถึง 3 ครั้ง คนที่ 3 อุ้มท้องนาน 6-7 เดือน แต่อยู่วันหนึ่ง[[ต้นโกสน]]ถูกลมพัดล้มลงบนพื้น เพชราจึงก้มไปหยิบต้นไม้ตั้งไว้อย่างเดิม แต่เป็นเหตุทำให้ต้องเข้าโรงพยาบาลด่วน ฉีดยาห้ามเลือดอยู่ 1-2 วัน สุดท้ายหมอได้ทำคลอดออกมาเป็นผู้ชายแต่ไม่หายใจแล้ว

เพชรามีหลานสาวเป็นนักแสดง คือ [[นันทรัตน์ ชาวราษฎร์]] (ชื่อเล่น ตรี) ซึ่งเป็นบุตรของจำรัส เชาวราษฎร์ ผู้จัดการออนไลน์ว่าผู้นี้เป็นน้องชายคนหนึ่งของเพชรา ต่อมานันทรัตน์ได้ออกมาระบุว่า ปู่ของเธอเป็นน้องชายของบิดาเพชรา และยืนยันว่าตนเป็นญาติเพชราจริง โดยเพชรามีศักดิ์เป็นป้า ต่อมานันทรัตน์ให้สัมภาษณ์อีกครั้งว่า "เธอกับเพชราเป็นญาติที่ห่างมาก ๆ จนแทบนับญาติกันไม่ได้"

== ผลงานภาพยนตร์ ==
**2505**
* บันทึกรักของพิมพ์ฉวี
* [[ดอกแก้ว]]
* อ้อมอกสวรรค์
* ดอกหญ้า
* ม่านน้ำตา
**2506**
* แพนน้อย
* เหยี่ยวดำ
* คมพยาบาท
* รวงแก้ว
* [[หนึ่งในทรวง]]
* ช่อเพชร
* ใจเพชร
* ฝนแรก
* [[อวสานอินทรีแดง]]
**2507**
* เก้ามหากาฬ
* มังกรคนอง
* สมิงบ้านไร่
* ภูตพิศวาส
* พรายดำ
* พนาสวรรค์
* แก้วสกุณา
* ร้อยป่า
* พันธุ์ลูกหม้อ
* จ้าวพยัคฆ์
* นกน้อย
* สิงห์ล่าสิงห์
* เทพบุตร 12 คม
* ผู้ใหญ่ลี
* [[หัวใจเถื่อน]]
* ตำหนักเพชร
* เลิศชาย
**2508**
* เลือดนอกอก
* [[ชาติเจ้าพระยา]]
* 5 พยัคฆ์ร้าย
* มังกรดำ
* จอมใจ
* หมอกสวาท
* แผ่นดินสวรรค์
* ทาสผยอง
* เทพบุตรนักเลง
* [[ลมหวน]]
* สุภาพบุรุษนักเลง
* วังเสือ
* ขวัญชีวิต
* เสือข้ามแดน
* วีระบุรุษเมืองใต้
* [[ถิ่นผู้ดี]]
* น้ำเพชร
* ชื่นชีวา
* น้องนุช
* อ้อมอกดิน
* ฉัตรดาว
* นกขมิ้น
* น้ำผึ้งป่า
* ใจฟ้า
* เพชรน้ำผึ้ง
* ลูกผู้ชายชื่อไอ้แผน
* อรัญญิก
* ชบาไพร
* ชาติฉกรรจ์
* หยกแก้ว
* พระรถ-เมรี นางสิบสอง
* ลูกของแม่
* [[เงิน เงิน เงิน]]
**2509**
* แม่ยอดชีวิต
* เสือเหลือง
* ชุมทางรัก
* หงส์เหิร
* น้อยไจยา
* โสนน้อยเรือนงาม
* [[พระอภัยมณี]]
* ลมหนาว
* ชุมทางหาดใหญ่
* จอมประจัญบาน
* เจ้าแม่สร้อยดอกหมาก
* สายเลือดกตัญญู
* เพชรตัดเพชร
* พิษพยศ
* วังไพร
* แสงเทียน
* เสือสั่งถ้ำ
* นกแก้ว
* น้ำค้าง
* นกยูง
* จามเทวี
* นางนกป่า
* ปีศาจดำ
* เพชรสีเลือด
* เปลวสุริยา
* มือนาง
* นกเอี้ยง
* เกิดเป็นหงส์
* เหยี่ยวสังหาร
* ตัวต่อตัว
* งูผี
* มือปืนสิบทิศ
* 4 สมิง
* สามเกลอเจอล่องหน
* ดรุณีสีเลือด
* ชาติกระทิง
**2510**
* มดแดง
* 7 พระกาฬ
* นางนวล
* โป๊ยเซียน
* 5 พยัคฆ์สาว
* ตำหนักแดง
* แสนรัก
* สาวจ้าวสมิง
* ภูพานอย่าร้องไห้
* โนรี
* [[ฟ้าเพียงดิน (ละครโทรทัศน์ปี พ.ศ. 2565)|ฟ้าเพียงดิน]]
* ใต้เงาปืน
* ไฟเสน่หา
* เทพบุตรปืนทอง
* ปิ่นรัก
* สุดแผ่นดิน
* ตั๊กแตน
* [[สายเปล]]
* มนุษย์ทองคำ
* ผึ้งหลวง
* สิงห์หนุ่ม
* ปูจ๋า
* ทะเลเงิน
* เหนือเกล้า
* ใกล้รุ่ง
* นางพรายตานี
* แมวเหมียว
* 9 เสือ
* ใจนาง
* เหนือนักเลง
* แหลมหัก
* จันทร์เจ้า
* แก้วกาหลง
* เทพธิดาบ้านไร่
* จุฬาตรีคูณ
**2511**
* สิงห์ล้างสิงห์
* กบเต้น
* ยอดแก่น
* ขวัญเรือน
* จักจั่น
* สมิงดง
* พระลอ
* แสนสงสาร
* สัญชาติชาย
* แท็กซี่
* รักเอย
* เฟื่องฟ้า
* มรกตแดง
* ยอดชีวิต
* สองฟากฟ้า
* [[สกุลกา]]
* ชาตินักสู้
* ลูกแมว
* ดอกอ้อ
* พรายพิศวาส
* เงินจ๋าเงิน
* เพชรตะวัน
* ดอกบัว
* ไอ้หนึ่ง
* กำพร้า
* แมวไทย
* แสนงอน
* น้ำอ้อย
* เลือดอาชาไนย
* เหนือน้ำใจ
* 16 ปีแห่งความหลัง
* ลูกชาติเสือ
* ทรามวัยใจเพชร
**2512**
* ไก่แก้ว
* เพชรแท้
* เศรษฐีข้างถนน
* สมิงจ้าวท่า
* ลมเหนือ
* รัก-ยม
* ปีศาจเสน่หา
* ลูกเขย
* ไอ้เปีย
* ลูกปลา
* จอมคน
* คฤหาสน์รัก
* ปลาไหลทอง
* แม่ค้า
* [[วิมานไฟ]]
* ไพรรัก
* ขวัญหล้า
* อภินิหารอาจารย์ทอง
* ยอดคนจริง
* [[สอยดาวสาวเดือน]]
* ไทยน้อย
* เด็กวัด
* ปราสาททราย
* [[ชาติลำชี]]
* ลูกสาวพระอาทิตย์
* ผีเสื้อ
* เขี้ยวพยัคฆ์
* หลั่งเลือดแดนสิงห์
* กามเทพลวง
* ลอยกระทง
* หาดใหญ่ใจสู้
* เทพบุตรสลาตัน
* ความรักเจ้าขา
* สวรรค์วันเพ็ญ
* รอยพราน
**2513**
* ไทยใหญ่
* ขุนทาส
* ฝนใต้
* หวานใจ
* ไอ้สู้
* ท่าจีน
* เงินจางนางจร
* [[มนต์รักลูกทุ่ง]]
* ลูกหนี้ทีเด็ด
* เพลงรักแม่น้ำแคว
* รักนิรันดร์
* เรือมนุษย์
* ไอ้เบี้ยว
* [[สวรรค์เบี่ยง]]
* วิญญาณดอกประดู่
* ม้ามืด
* จอมโจรมเหศวร
* เจ้าแม่สไบทอง
* กำแพงเงินตรา
* ลำพู
* 7 สิงห์คืนถิ่น
* ชุมทางนักเลง
* รักเธอเสมอ
* [[อินทรีทอง]]
* อัศวินดาบกายสิทธิ์
* [[บ้านสาวโสด]]
* ฝนเหนือ
* เสน่ห์ลูกทุ่ง
**2514**
* ไอ้หนุ่มบ้านนา
* นักบุญทรงกลด
* ดวงใจสวรรค์
* ไอ้ทุย
* เสือขาว
* ดาบคู่สะท้านโลกันต์
* อรุณรุ่งฟ้า
* เหนือพญายม
* ยั่วรัก
* เขยตีนโต
* คีรีบูน
* มนต์รักป่าซาง
* ทโมนไพร
* เจ้าจอม
* เจ้าสาวขี้คุก
* สื่อกามเทพ
* ลำดวน
* วิมานสีทอง
* ยมบาลเจ้าขา
* สุภาพบุรุษเสือใบ
* อีรวง
* พุดตาล
* ธารรักไทรโยค
* คนใจบอด
* ลานพัยพญ้า
* ไก่นา
* [[แม่ศรีไพร]]
* มนต์รักจากใจ
* แม่นม
* ยอดต่อยอด
* ทุ่งเศรษฐี
* ลูกยอด
* พิษผยอง
* รักจ๋ารัก
* รักเดี่ยว
* เชิงชายชาญ
* มดตะนอย
* สุดที่รัก
* แก้วขนเหล็ก
**2515**
* เลือดแม่
* หัวใจปรารถนา
* เชียงตุง
* กว๊านพะเยา
* [[ระเริงชล]]
* มนต์กากี
* [[พ่อปลาไหล]]
* กลิ่นร่ำ
* ลานสาวกอด
* น้ำผึ้งพระจันทร์
* วิวาห์ลูกทุ่ง
* จันทร์แรม
* มนต์รักดอกคำใต้
* หัวใจป่า
* รักคืนเรือน
* [[สุดสายป่าน]]
* แสนทนง
* หาดทรายแก้ว
* กล้าสิบทิศ
* คุ้มนางฟ้า
**2516**
* เจ้าสาวเรือพ่วง
* ไอ้แดง
* กุหลาบไฟ
* ไม้ป่า
* สายฝน
* พยัคฆ์พันลาย
* เตะฝุ่น
* ดอนโขมด
* เจ้าปลิวสิงห์สุพรรณ
* หัวใจหิน
**2517**
* อีสาน
* แว่วเสียงลมรัก
* ดอกคูนเสียงแคน
* กังหันสวาท
**2518**
* แผ่นดินแม่
**2519**
* ฉันไม่อยากเป็นคุณนาย
* ชะตาชีวิต
**2520**
* ลูกเจ้าพระยา
**2521**
* ไอ้ขุนทอง
**2524'''
* พ่อปลาไหล (รับเชิญ)

## รางวัล
* รางวัลพระสุรัสวดี จากภาพยนตร์เรื่อง นกน้อย พ.ศ. 2507 ในฐานะนักแสดงนำฝ่ายหญิงยอดเยื่ยม รับพระราชทานจากพระหัตถ์พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2508 ณ หอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
* รางวัลคู่ขวัญดาราทอง จากภาพยนตร์เรื่อง เงิน เงิน เงิน พ.ศ. 2508 รับพระราชทานจากพระหัตถ์พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร 
* รางวัลสรรพศาตรศุภกิจ พ.ศ. 2544
* รางวัลกินรีทองคำบุคคลเกียรติยศ เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพ ครั้งที่ 7 30 กันยายน พ.ศ 2552 (ชรินทร์ นันทนาคร รับแทน)
* โล่เกียรติคุณบุคคลแบบอย่างที่ดีในความขยันหมั่นเพียร จากพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ (ชรินทร์ นันทนาคร รับแทน)
* รางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์) ประจำปี พ.ศ. 2561 จากคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ยลความงาม ‘นัยน์ตาหยาดน้ำผึ้ง’ อีกครั้งในกิจกรรมลานดารา เพชรา เชาวราษฎร์

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองระยอง
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:นักแสดงหญิงชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงภาพยนตร์หญิงชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงหญิงชาวไทยในศตวรรษที่ 20
หมวดหมู่:นักแสดงจากจังหวัดระยอง
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลสุพรรณหงส์เกียรติยศ
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน
หมวดหมู่:บุคคลในยุครัชกาลที่ 9
หมวดหมู่:นักแสดงตาบอด
หมวดหมู่:นักแสดงที่ใช้นามแฝง