พระยาสารสินสวามิภักดิ์ (เทียนฮี้ สารสิน)

นายพันตรี อำมาตย์โท **พระยาสารสินสวามิภักดิ์** มีนามเดิมว่า **เทียนฮี้** (15 สิงหาคม พ.ศ. 2391 – 22 มิถุนายน พ.ศ. 2468) เป็นอดีตแพทย์ใหญ่ทหารบก เป็นต้นตระกูลสารสิน และเป็นบิดาของพจน์ สารสิน อดีตนายกรัฐมนตรีไทย

## ประวัติ
พระยาสารสินสวามิภักดิ์เกิดเมื่อวัน อังคาร เดือนเก้า แรม 2 ค่ำ ปีวอก สัมฤทธิศก จุลศักราช 1210 ตรงกับวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2391 ในปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว มีชื่อเดิมว่า “เทียนฮี้“ บิดาเป็นชาวจีนชื่อปั้นจู๊ลั่ว มารดาเป็นชาวไทยชื่อหนู ต่อมาบิดามารดาได้นำไปฝากเรียนอักขระสมัยในสำนักพระอาจารย์ทอง วัดทองนพคุณ

หลังจากศึกษาอยู่เจ็ดปี บิดามารดาได้ส่งไปเรียนที่โรงเรียนของเหล่ามิชชันนารี อเมริกันที่ตำบลสำเหร่และได้เข้ารีตนับถือศาสนาคริสต์นับแต่บัดนั้น ด้วยความที่เป็นคนเรียนเก่งทำให้เหล่ามิชชันนารีตัดสินใจส่งเทียนฮี้ไปยังสหรัฐ เพื่อศึกษาต่อทางด้านการแพทย์จนสำเร็จระดับปริญญาจาก มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย เมื่อปี พ.ศ. 2414 และได้เดินทางกลับมายังสยาม

เทียนฮี้รับราชการครั้งแรกในตำแหน่งผู้ช่วยแพทย์ทหารบกประจำกรมทหารมหาดเล็กหรือกรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในปัจจุบันภายใต้การบังคับบัญชาของ จอมพล เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต) ต่อมาเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีขณะมียศและบรรดาศักดิ์เป็น พันโท เจ้าหมื่นไวยวรนาถ ได้เดินทางไปเป็นแม่ทัพในสงครามปราบฮ่อ พระยาสารสินขณะมียศเป็น ร้อยเอกเทียนฮี้ ได้ร่วมเดินทางไปในราชการสงครามครั้งนั้นด้วย

เมื่อกลับถึงพระนคร ร้อยเอกเทียนฮี้ได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศและบรรดาศักดิ์เป็น พันตรี หลวงดำรงแพทยาคุณ จากนั้นในปี พ.ศ. 2435 พันโท เจ้าหมื่นไวยวรนาถ ที่ได้รับพระราชทานยศและบรรดาศักดิ์เป็น พลตรี พระยาสุรศักดิ์มนตรี ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นเสนาบดี กระทรวงเกษตรพานิชการหรือกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในปัจจุบัน ก็ได้ขอโอนย้ายหลวงดำรงแพทยาคุณมารับราชการเป็นล่ามประจำกระทรวง ภายหลังจึงได้ย้ายมารับราชการที่กระทรวงธรรมการหรือกระทรวงศึกษาธิการในปัจจุบัน ในสมัยที่เจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค)เป็นเสนาบดีในตำแหน่งแพทย์และผู้จัดการโอสถศาลาในกรมพยาบาล และได้ย้ายมารับราชการที่กระทรวงมหาดไทยเป็นที่สุดท้ายในสมัยที่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เป็นองค์เสนาบดีในตำแหน่งเจ้ากรมตำรวจภูบาลเมื่อวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2440 โดยได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น **พระมนตรีพจนกิจ** เมื่อปี พ.ศ. 2443 

ด้านชีวิตครอบครัวพระยาสารสินสวามิภักดิ์สมรสกับคุณหญิงสุ่น มีบุตร-ธิดา ทั้งสิ้น 7 คน คือ

*องุ่น ภรรยาหลวงอัยการโกศล
*หม่อมลิ้นจี่ หม่อมใน หม่อมเจ้าดนัยวรนุช จักรพันธ์
*แสง ภรรยาพระเทพประชา
*พจน์ สารสิน อดีตนายกรัฐมนตรี
*กิจ สารสิน
*อรุณ สารสิน ต่อมาคือ หม่อมอรุณ อาภากร ณ อยุธยา เนื่องจากเสกสมรสกับ พันเอก นายแพทย์ หม่อมเจ้าดำแคงฤทธิ์ อาภากร พระโอรสใน พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ 
*คนึง สารสิน

พระยาสารสินขณะมีบรรดาศักดิ์เป็น **พระมนตรีพจนกิจ** และดำรงตำแหน่งเจ้ากรมมหาดไทยฝ่ายเหนือได้กราบถวายบังคมลาออกจากราชการอันเนื่องมาจากป่วยเมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2444 จากนั้นในวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2460 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น **พระยาสารสินสวามิภักดิ์** ถือศักดินา 1000 และได้เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ที่ พระที่นั่งอนันตสมาคม เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2461

กระทั่งถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2468 ในปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะอายุได้ 76 ปี โดยมีพิธีฝังศพตามแบบศาสนาคริสต์ที่สุสาน ถนนสีลม เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2468 ในการนี้พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯพระราชทานรถวอรับศพ เครื่องขมาศพ เงิน 2000 สตางค์ และผ้าขาว 4 พับ

## ตำแหน่ง
* 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2433 - นายแพทย์ใหญ่ในกรมยกกระบัตรทัพยกใหญ่
* พ.ศ. 2435 - ล่ามประจำกระทรวงเกษตรพานิชการ 
* พ.ศ. 2438 - แพทย์และผู้จัดการโอสถศาลา ในกรมพยาบาล กระทรวงธรรมการ
* 5 มีนาคม พ.ศ. 2440 - เจ้ากรมตำรวจภูบาล
* 17 เมษายน พ.ศ. 2442 เจ้ากรมมหาดไทยฝ่ายเหนือ
* 11 เมษายน พ.ศ. 2444 ลาออกจากราชการ

## ยศ
* 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2433 - พันตรี 
* 20 สิงหาคม พ.ศ. 2454 - อำมาตย์โท (ได้รับพระราชทานขณะมีบรรดาศักดิ์เป็น พระมนตรีพจนกิจ นอกราชการ)

## บรรดาศักดิ์
* 25 สิงหาคม พ.ศ. 2435 - หลวงดำรงแพทยาคุณ
* 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2443 - พระมนตรีพจนกิจ ถือศักดินา 800
* 25 ธันวาคม พ.ศ. 2444 - พระมนตรีพจนกิจ นอกราชการ ถือศักดินา 400
* 19 ธันวาคม พ.ศ. 2460 - พระยาสารสินสวามิภักดิ์ ถือศักดินา 1000

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

* 
* 

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม

* บุญพิสิฐ ศรีหงส์. (2564). ต้นธารสารสิน. ใน *สารสิน: อนุสรณ์ในการพระราชทานเพลิงศพ นายพงส์ สารสิน*. บรรณาธิการโดย วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย. หน้า 58-97. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.

หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน
หมวดหมู่:สกุลสารสิน
หมวดหมู่:แพทย์ชาวไทย
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย
หมวดหมู่:คริสต์ศาสนิกชนนิกายโปรเตสแตนต์ชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากศาสนาพุทธที่เปลี่ยนไปนับถือศาสนาคริสต์
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตคลองสาน
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ป.ฮ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:บุพการีของนายกรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:พันตรี