เซี่ยงไฮ้

**เซี่ยงไฮ้** หรือ **ช่างไห่** (, เสียงอ่านภาษาจีนมาตรฐาน: , ) เป็นหนึ่งในสี่นครปกครองโดยตรงของประเทศจีน และเป็นเขตเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในประเทศจีน โดยใน ค.ศ. 2025 มีประชากรในเขตเมืองประมาณ 29,558,908 คน ตั้งอยู่บริเวณทางใต้ของปากแม่น้ำแยงซี และมีแม่น้ำหวงผู่ไหลผ่านกลางเมือง เซี่ยงไฮ้เป็นหนึ่งในศูนย์กลางระดับโลกด้านการเงิน, ธุรกิจและเศรษฐกิจ, งานวิจัย, วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, การผลิต, การคมนาคม, การท่องเที่ยว และวัฒนธรรม ใน ค.ศ. 2022 พื้นที่มหานครเซี่ยงไฮ้มีผลิตภัณฑ์มวลรวมทางเศรษฐกิจประมาณ 13 ล้านล้านหยวน หรือประมาณ 1.9 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ

เดิมทีเซี่ยงไฮ้เป็นเพียงหมู่บ้านชาวประมงและเมืองตลาดเล็ก ๆ แต่เริ่มเติบโตอย่างรวดเร็วในศตวรรษที่ 19 จากการค้าภายในและการค้าระหว่างประเทศ รวมถึงตำแหน่งที่ตั้งของท่าเรือที่เหมาะสม หลังสิ้นสุดสงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง เซี่ยงไฮ้ถูกบังคับให้เปิดการค้ากับชาติตะวันตก และกลายเป็น 1 ใน 5 เมืองท่าที่เปิดให้มีการทำการค้ากับต่างชาติ ต่อมาจึงเกิดเขตการปกครองของต่างชาติ เช่น เขตสัมปทานนานาชาติเซี่ยงไฮ้ และ เขตสัมปทานฝรั่งเศส ในช่วงทศวรรษ 1930 เซี่ยงไฮ้กลายเป็นศูนย์กลางการเงินและการค้าหลักของทวีปเอเชีย และกลายเป็นสมรภูมิสำคัญของยุทธการที่เซี่ยงไฮ้ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ก่อนจะเกิดสงครามกลางเมืองจีนซึ่งฝ่ายคอมมิวนิสต์สามารถยึดเมืองเซี่ยงไฮ้และแผ่นดินใหญ่ของจีนได้ ในช่วงสงครามเย็นการค้าของจีนถูกจำกัดเฉพาะกับประเทศสังคมนิยมในกลุ่มตะวันออก ส่งผลให้บทบาทระดับโลกของเซี่ยงไฮ้ลดลง

ต่อมา การปฏิรูปและเปิดประเทศโดย เติ้ง เสี่ยวผิง ส่งผลให้เกิดการพัฒนาเมืองครั้งใหญ่โดยเฉพาะเขตผู่ตง การลงทุนจากต่างประเทศกลับมายังเซี่ยงไฮ้ และมีสถานะเป็นศูนย์กลางทางเศรศฐกิจระดับโลกอีกครั้ง ปัจจุบันเซี่ยงไฮ้เป็นที่ตั้งของตลาดหลักทรัพย์เซี่ยงไฮ้ซึ่งเป็นตลาดหลักทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกตามมูลค่าตลาด และเขตการค้าเสรีเซี่ยงไฮ้ ซึ่งเป็นเขตการค้าเสรีแห่งแรกในจีนแผ่นดินใหญ่ เมืองนี้ถูกจัดอันดับให้เป็นเมืองระดับ Alpha+ หรือเมืองระดับโลกชั้นนำ โดยเครือข่ายการวิจัยโลกาภิวัตน์และเมืองโลก ใน ค.ศ. 2024 เซี่ยงไฮ้เป็นที่ตั้งของสำนักงานใหญ่บริษัทที่อยู่ในรายชื่อฟอร์จูน โกลบอล 500 (Fortune Global 500) จำนวน 13 แห่ง ซึ่งมากเป็นอันดับ 4 ของโลก เซี่ยงไฮ้ยังเป็นเมืองที่มีผลงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์มากเป็นอันดับสองของโลก และเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยชั้นนำ อาทิ มหาวิทยาลัยฟู่ตัน และ มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวทง  รถไฟใต้ดินเซี่ยงไฮ้ซึ่งให้บริการมาตั้งแต่ ค.ศ. 1993 ยังเป็นเป็นเครือข่ายระบบขนส่งมวลชนเร็วที่ใหญ่ที่สุดในโลกโดยวัดตามความยาวเส้นทางทั้งหมด ให้บริการการเดินทางซึ่งคิดเป็น 73% ของการคมนาคมทั้งหมดในเมือง นอกจากนี้ ท่าเรือเซี่ยงไฮ้ยังถือเป็นท่าเรือที่คับคั่งที่สุดในโลก

เซี่ยงไฮ้มักถูกยกย่องในฐานะศูนย์กลางด้านการเงินและนวัตกรรมของโลก และเป็นหนึ่งใน 10 ศูนย์กลางเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดของโลก เมืองนี้มีสถาปัตยกรรมหลากหลายรูปแบบ เช่น อลังการศิลป์ และสถาปัตยกรรมดั้งเดิมแบบชิกุเมน สถานที่สำคัญในเมือง ได้แก่ ย่านตึกระฟ้าลู่เจียจุ่ย หนึ่งในศูนย์กลางทางการเงินของประเทศ, สถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม เช่น ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองเซี่ยงไฮ้ และ สวนยฺวี่-ยฺเหวียน รวมถึงหอไข่มุกตะวันออก, เซี่ยงไฮ้ทาวเวอร์ และย่านเดอะบันด์ งานเซี่ยงไฮ้เอ็กซ์โปยังถือเป็นงานจัดแสดงที่ใหญ่ที่สุดในโลก เซี่ยงไฮ้ยังมีชื่อเสียงด้านอาหาร, ภาษาถิ่น และวัฒนธรรมที่หลากหลายแบบสากล และเป็นเมืองที่มีจำนวนตึกระฟ้ามากที่สุดเป็นอันดับ 6 ของโลก

## นิรุกติศาสตร์
อักษรจีนสองตัวซึ่งปรากฏในชื่อเมือง ได้แก่ *上 (shàng / zaon)* หมายถึง “บน” / “เหนือ” และ *海 (hǎi / hé)* หมายถึง “ทะเล” ดังนั้น เมื่อนำมารวมกันจึงหมายถึง “ตั้งอยู่บนทะเล” หรือ “เหนือทะเล” ชื่อนี้ปรากฏครั้งแรกในสมัยราชวงศ์ซ่งในคริสต์ศตวรรษที่ 11 ซึ่งในเวลานั้นบริเวณดังกล่าวมีจุดบรรจบของแม่น้ำและมีเมืองชื่อเดียวกันนี้อยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม นักวิชาการบางส่วนเห็นว่า เมืองนี้อาจถูกกล่าวถึงในบันทึกประวัติศาสตร์มาตั้งแต่ 2,150 ปีก่อน และชื่อโบราณของเมืองคือ “Hu” ซึ่งบ่งชี้ว่าเดิมทีเคยเป็นหมู่บ้านชาวประมง ต่อมาใน ค.ศ. 1920 เมืองนี้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น “Shanghai” ซึ่งแปลว่า “เหนือทะเล” หรือ “บนทะเล” ในอดีต ความหมายของชื่อนี้เคยเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ แต่ในที่สุดนักประวัติศาสตร์จีนได้ข้อสรุปว่า ในสมัยราชวงศ์ถัง พื้นที่ซึ่งปัจจุบันคือเซี่ยงไฮ้ยังอยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล จึงทำให้ผืนดินบริเวณนี้ดูราวกับว่า “ลอยอยู่เหนือทะเล” 

ชื่อย่ออย่างเป็นทางการของเซี่ยงไฮ้ในในภาษาจีนคือ 沪 (Hù) โดยคำนี้ย่อมาจาก 沪渎 (Hù Dú) ซึ่งแปลได้ประมาณว่า “คูน้ำฉมวก” หรือ “คลองฉมวก” เป็นชื่อที่ใช้เรียกปากแม่น้ำซูโจวในช่วงสมัยราชวงศ์จิ้น ราวคริสต์ศตวรรษที่ 4 หรือ 5 เมื่อบริเวณนั้นยังเป็นทางออกหลักสู่ทะเล อักษร 沪 นี้ยังปรากฏอยู่บนป้ายทะเบียนรถยนต์ของเซี่ยงไฮ้ในปัจจุบันด้วย

**ชื่ออื่น**

ชื่อเรียกอื่น ๆ ของเซี่ยงไฮ้ ได้แก่ 申 (Shēn) หรือ 申城 (Shēnchéng) แปลว่า “เมืองเซิน” เป็นชื่อเก่าของเซี่ยงไฮ้ที่มีที่มาจาก ชุนเซินจวิน แม่ทัพและนักการเมืองชาวจีนโบราณ ในศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล ซึ่งศักดินาของเขาครอบคลุมพื้นที่ของเซี่ยงไฮ้ในปัจจุบัน 华亭 (Huátíng) เป็นอีกหนึ่งชื่อเก่าของเซี่ยงไฮ้ โดยใน ค.ศ. 751 มีการตั้งหน่วยการปกครองระดับอำเภอแห่งแรกในพื้นที่ปัจจุบันของชานเมืองซงเจียงในเซี่ยงไฮ้ โดยผู้ว่าการเขตมีนามว่าจ้าวจวีเจินแห่งง่อกุ๋น, 魔都 (Módū) แปลตรงตัวได้ประมาณว่า “นครปีศาจ”, “มหานครลึกลับ” หรือ “เมืองมหัศจรรย์” กล่าวกันว่านี่คือชื่อเล่นร่วมสมัยของเซี่ยงไฮ้ คำนี้ถูกกล่าวถึงครั้งแรกในหนังสือ *Mato (1924)* ของนักเขียนชาวญี่ปุ่น โชฟุ มูรามัตสึ เซี่ยงไฮ้ยังมีชื่อเรียกในภาษาอังกฤษอีกหลายชื่อ เช่น “New York of China” หรือ “นิวยอร์กแห่งจีน” เพื่อสื่อถึงสถานะของเมืองในฐานะมหานครสากลขนาดใหญ่ และ ศูนย์กลางทางการเงิน, “Pearl of the Orient” หรือ “ไข่มุกแห่งบูรพา” และ “Paris of the East” หรือ “ปารีสแห่งโลกตะวันออก”

## ประวัติศาสตร์

### สมัยโบราณ
ดินแดนทางภาคตะวันตกของเซี่ยงไฮ้ในปัจจุบันมีผู้อยู่อาศัยเมื่อประมาณ 6,000 ปีที่แล้ว ในอดีตซึ่งตรงกับช่วงยุควสันตสารท (ประมาณ 771 ถึง 476 ปีก่อนคริสตกาล) ดินแดนแห่งนี้อยู่ภายใต้การปกครองโดยรัฐอู๋ซึ่งต่อมาถูกยึดครองโดยรัฐเยว่ (Yue) ตามด้วยรัฐฉู่ (Chu) ตามลำดับ ต่อมาในช่วงยุครณรัฐ 475 ปีก่อนคริสตกาล เซี่ยงไฮ้เป็นส่วนหนึ่งของดินแดนศักดินาของเจ้าเมืองชุนเซินแห่งรัฐฉู่ หนึ่งใน *"[[สี่กงจื่อรณรัฐ]]"* พระองค์ทรงรับสั่งให้ขุดแม่น้ำหวงผู่โดยชื่อเดิมหรือชื่อตามบทกวีของแม่น้ำนี้คือ *แม่น้ำชุนเชิน* (春申江) ซึ่งเป็นที่มาของชื่อเล่นของเซี่ยงไฮ้ว่า *"เชิน"* ชาวประมงที่อาศัยอยู่ในเขตเซี่ยงไฮ้จึงได้สร้างเครื่องมือจับปลาที่เรียกว่า *"ฮู่" (hù)* ซึ่งได้นำชื่อนี้มาใช้กับทางออกของลำธารซูโจวทางเหนือของเมืองเก่า และกลายเป็นชื่อเล่นและคำย่อทั่วไปของเมือง

### ยุคจักรวรรดิ
ในสมัยราชวงศ์ถังและราชวงศ์ซ่ง เมืองชิงหลง (青龙镇) ในเขตชิงผู่ในปัจจุบันเคยเป็นท่าเรือการค้าที่สำคัญ ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 746 และได้รับการพัฒนาจนกลายเป็นสิ่งที่ในอดีตถูกขนานนามว่าเป็น *"เมืองใหญ่แห่งตะวันออกเฉียงใต้"* ท่าเรือแห่งนี้มีการค้าขายที่เจริญรุ่งเรืองกับมณฑลต่าง ๆ ตามแนวแม่น้ำแยงซีและชายฝั่งจีน รวมไปถึงต่างประเทศ เช่น ญี่ปุ่นและชิลลา ต่อมา เมื่อสิ้นสุดยุคราชวงศ์ซ่ง ศูนย์กลางทางการค้าได้ย้ายจากบริเวณปลายน้ำของแม่น้ำอู่ซ่งไปสู่บริเวณที่เป็นเซี่ยงไฮ้ในปัจจุบัน ในช่วงเวลาดังกล่าวสถานะของเมืองนี้ได้ถูกยกระดับจากหมู่บ้านกลายเป็นเมืองตลาดใน ค.ศ. 1074 และใน ค.ศ. 1172 กำแพงกั้นทะเลแห่งที่สองถูกสร้างขึ้นเพื่อรักษาความมั่นคงให้กับแนวชายฝั่งทะเล โดยเสริมจากเขื่อนกั้นน้ำเดิม
thumb|left|เมืองเก่าเซี่ยงไฮ้ในศตวรรษที่ 17
นับตั้งแต่สมัยของราชวงศ์หยวนใน ค.ศ. 1292 เรื่อยมาจนกระทั่งเซี่ยงไฮ้ได้รับการจัดตั้งเป็นเทศบาลอย่างเป็นทางการในปี 1927 ศูนย์กลางของเซี่ยงไฮ้มีรูปแบบการปกครองเป็นมณฑลโดยอยู่ภายใต้ซ่งเจียง กำแพงเมืองเซี่ยงไฮ้แห่งแรกสร้างขึ้นใน ค.ศ. 1554 เพื่อป้องกันเมืองจากการจู่โจมของโจรสลัดญี่ปุ่น (วัวโค่ว) กำแพงมีความสูง 10 เมตร (33 ฟุต) และมีเส้นรอบวง 5 กิโลเมตร (3 ไมล์) ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองเซี่ยงไฮ้ซึ่งเป็นที่รู้จักจนถึงปัจจุบันถูกสร้างขึ้นใน ค.ศ. 1602 ในรัชสมัยของจักรพรรดิว่านลี่ เกียรติยศดังกล่าวมักถูกสงวนไว้สำหรับเมืองที่มีสถานะเป็นเมืองหลวงของจังหวัดเท่านั้น และมักจะไม่มอบให้แก่เมืองใหญ่อื่น ๆ เช่น เซี่ยงไฮ้ นักวิชาการได้ตั้งทฤษฎีว่าสิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญทางเศรษฐกิจของเมือง

ในสมัยราชวงศ์ชิง การเปลี่ยนสำคัญทางนโยบายสองประการโดยรัฐบาลกลางทำให้เซี่ยงไฮ้กลายเป็นท่าเรือที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี ครั้งแรกเกิดขึ้นใน ค.ศ. 1684 เมื่อจักรพรรดิคังซีทรงยกเลิกข้อห้ามเรือเดินทะเลใน ค.ศ. 1525 ต่อมาใน ค.ศ. 1732 จักรพรรดิเฉียนหลงได้ย้ายสำนักงานศุลกากรของมณฑลเจียงซู (江海关;) จากซ่งเจียงไปยังเซี่ยงไฮ้ และมอบอำนาจควบคุมการจัดเก็บภาษีศุลกากรสำหรับการค้าต่างประเทศของเจียงซูให้กับเซี่ยงไฮ้อย่างเบ็ดเสร็จ เซี่ยงไฮ้จึงกลายเป็นท่าเรือการค้าหลักของภูมิภาคแม่น้ำแยงซีตอนล่างใน ค.ศ. 1735 แม้จะยังคงสถานะต่ำสุดตามระดับการแบ่งลำดับชั้นการบริหารทางการเมืองก็ตาม ในศตวรรษที่ 19 ความสนใจและการยอมรับจากนานาชาติเกี่ยวกับศักยภาพทางเศรษฐกิจและการค้าที่แม่น้ำแยงซีเกียงเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ ก่อนจะถูกยึดครองโดยอังกฤษในช่วงสงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง สงครามยุติลงสิ้นเชิงในปี 1842 ด้วยสนธิสัญญานานกิงซึ่งเป็นการเปิดให้เซี่ยงไฮ้กลายเป็นหนึ่งในห้าท่าเรือสนธิสัญญาสำหรับการค้าระหว่างประเทศ
thumb|right|แผนที่เซี่ยงไฮ้ใน ค.ศ. 1884: แบ่งสีตามการปกครอง (สีเหลือง–จีน, สีแดง–ฝรั่งเศส, สีน้ำเงิน–อังกฤษ และสีส้ม–สหรัฐอเมริกา)|alt=
อย่างไรตาม สนธิสัญญาไม่เป็นธรรมหลายฉบับ ได้แก่ สนธิสัญญาโบก, สนธิสัญญาหวังเซีย และ สนธิสัญญาหวัมเปา ซึ่งลงนามระหว่าง ค.ศ. 1843 ถึง 1844 บังคับให้จีนยอมผ่อนปรนความต้องการเดินทางและค้าขายในจีนแก่ชาวยุโรปและอเมริกัน โดยมีอังกฤษ ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกาได้ตั้งฐานที่ตั้งนอกนครเซี่ยงไฮ้ที่มีกำแพงล้อมรอบ ซึ่งยังคงอยู่ภายใต้การปกครองโดยตรงของจีน นครเซี่ยงไฮ้อันเก่าแก่ที่จีนยึดครองโดยกลุ่มกบฏสมาคมดาบเล็กในปี 1853 แต่รัฐบาลชิงก็สามารถยึดคืนมาได้ในเดือนกุมภาพันธ์ 1855 ใน ค.ศ. 1854 สภาเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้ได้รับการจัดตั้งขึ้นเพื่อบริหารจัดการการตั้งถิ่นฐานของชาวต่างชาติ ระหว่างปี 1860 ถึง 1862 กบฏไท่ผิงเทียนกั๋วได้โจมตีเซี่ยงไฮ้สองครั้งและทำลายเขตชานเมืองทางตะวันออกรวมถึงบริเวณทางใต้ของเมือง ทว่าไม่สามารถยึดเมืองได้

ใน ค.ศ. 1863 นิคมของอังกฤษทางตอนใต้ของอ่าวซูโจว (ทางตอนเหนือของเขตหวงผู่) และนิคมของสหรัฐอเมริกาทางตอนเหนือ (เขตหงโข่วทางใต้) ได้รวมตัวกันก่อตั้งนิคมนานาชาติเซี่ยงไฮ้ *(Shanghai International Settlement)* แต่ฝรั่งเศสเลือกที่จะไม่เข้าร่วมสภาเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้ และยังคงรักษาเขตปกครองสัมปทานของตนเองไว้ทางตอนใต้และตะวันตกเฉียงใต้ของเมือง สงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่งสิ้นสุดลงด้วยสนธิสัญญาชิโมโนเซกิใน ค.ศ. 1895 ซึ่งยกระดับญี่ปุ่นให้กลายเป็นมหาอำนาจต่างชาติอีกแห่งหนึ่งในเซี่ยงไฮ้ ญี่ปุ่นริเริ่มสร้างโรงงานแห่งแรกในเซี่ยงไฮ้ซึ่งเป็นต้นแบบให้แก่มหาอำนาจอื่น ๆ สืบเนื่องจากกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ก้าวหน้ากับต่างชาตินี้ ทำให้เซี่ยงไฮ้ได้รับการขนานว่า *"[[เอเธนส์]]อันยิ่งใหญ่ของจีน"*

### ยุคสาธารณรัฐ
ในปี 1912 กำแพงเมืองเก่าได้ถูกรื้อถอนเนื่องจากขัดขวางการขยายตัวของเมือง ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1921 พรรคคอมมิวนิสต์จีนก่อตั้งขึ้นในเขตปกครองเดิมของฝรั่งเศสเซี่ยงไฮ้ ต่อมาเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1925 ขบวนการสามสิบพฤษภาคมได้ปะทุขึ้นเมื่อคนงานในโรงงานปั่นฝ้ายของญี่ปุ่นถูกหัวหน้าคนงานชาวญี่ปุ่นยิงเสียชีวิต อันเป็นชนวนไปสู่การประท้วงและการนัดหยุดงานทั่วไปอย่างกว้างขวาง ก่อให้เกิดลัทธิชาตินิยมในประเทศจีน

ยุคทองของเซี่ยงไฮ้เริ่มต้นขึ้นเมื่อมีการยกระดับเป็นเทศบาลหลังจากแยกออกจากมณฑลเจียงซูเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม 1927 เทศบาลใหม่ของจีนแห่งนี้มีพื้นที่ 494.69 ตารางกิโลเมตร (191.0 ตารางไมล์) และครอบคลุมเขตเป่าซาน, หยางผู่, จาเป่ย, หนานซี และผู่ตง รัฐบาลซึ่งมีนายกเทศมนตรีและสภาเทศบาลจีนเป็นผู้นำ ได้นำแผนการพัฒนาเมืองครั้งใหญ่ หรือ "Greater Shanghai" มาใช้เพื่อสร้างศูนย์กลางเมืองแห่งใหม่ในเมืองเจียงวาน ในเขตหยางผู่นอกเขตสัมปทานต่างประเทศ เซี่ยงไฮ้กลายเป็นศูนย์กลางทางการค้าอันรุ่งเรืองในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกในทศวรรษ 1930 ในช่วงหลายทศวรรษต่อมา พลเมืองจากหลายประเทศอพยพไปยังเซี่ยงไฮ้ ผู้อยู่อาศัยที่นั่นเป็นเวลานานเรียกตัวเองว่า "ชาวเซี่ยงไฮ้" ในช่วงระหว่างทศวรรษ 1920 และ 1930 ชาวรัสเซียผิวขาวจำนวนกว่า 20,000 รายอพยพออกจากสหภาพโซเวียตซึ่งก่อตั้งได้ไม่นาน มาตั้งรกรากที่เซี่ยงไฮ้ ชาวรัสเซียเซี่ยงไฮ้เหล่านี้ถือเป็นชุมชนชาวต่างชาติที่ใหญ่เป็นอันดับสอง และในปี 1932 เซี่ยงไฮ้กลายเป็นเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับห้าของโลก และมีชาวต่างชาติอาศัยอยู่ประมาณ 70,000 คน ตามมาด้วยการเข้ามาตั้งถิ่นฐานของผู้อพยพชาวยิวจากยุโรปประมาณ 30,000 คนในทศวรรษ 1930

#### การรุกรานของญี่ปุ่น
thumb|เหตุเพลิงไหม้ในจาเป่ย ค.ศ. 1937 |alt=
เมื่อวันที่ 28 มกราคม 1932 หรือ อุบัติการณ์เซี่ยงไฮ้ (28 มกราคม – 3 มีนาคม 1932) เมืองนี้ถูกรุกรานโดยกองทัพญี่ปุ่น ร้านค้ามากกว่า 10,000 แห่ง โรงงาน และอาคารสาธารณะหลายร้อยแห่งถูกทำลายย่อยยับ ทำให้เขตจาเป่ยพังทลาย โดยมีพลเรือนเสียชีวิต บาดเจ็บ หรือสูญหายราว 18,000 คน การโจมตียุติลงจากการเจรจาในวันที่ 5 พฤษภาคม ในปี 1937 ยุทธการที่เซี่ยงไฮ้ส่งผลให้พื้นที่เซี่ยงไฮ้ที่ปกครองโดยจีนนอกเขตนิคมอุตสาหกรรมนานาชาติและเขตสัมปทานฝรั่งเศสถูกยึดครอง ประชาชนที่อาศัยอยู่ในเมืองต้องเผชิญกับความหิวโหย การทารุณกรรม และความตาย เขตสัมปทานต่างชาติถูกยึดครองโดยญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการในวันที่ 8 ธันวาคม ค.ศ. 1941 และอยู่ภายใต้การยึดครองต่อเนื่องจนกระทั่งการยอมจำนนของญี่ปุ่นในปี 1945

ชาวยิวจำนวนมากเดินทางมาถึงเซี่ยงไฮ้ในช่วงที่ญี่ปุ่นยึดครอง ชิอูเนะ ซูงิฮาระ ซึ่งดำรงตำแหน่งรองกงสุลแห่งประเทศญี่ปุ่นประจำลิทัวเนีย ได้ออกวีซ่าหลายพันฉบับให้กับผู้ลี้ภัยชาวยิวที่หลบหนีการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ และรัฐบาลญี่ปุ่นได้ย้ายชาวยิวจำนวนมากมายังเซี่ยงไฮ้ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1941 ในขณะที่ผู้ลี้ภัยชาวยิวคนอื่น ๆ เดินทางมาจากอิตาลี ส่วนผู้ลี้ภัยจากยุโรปถูกกักตัวในเขตชุมชมชาวยิวเซี่ยงไฮ้ในเขตหงโข่วภายหลังการโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์ ชุมชนผู้ลี้ภัยจำนวนมากได้รับการปลดแอกโดยกองทัพจีนหลังการยอมจำนนของญี่ปุ่น และชาวยิวส่วนใหญ่ได้จากดินแดนแห่งนี้ไปในไม่กี่ปีต่อมา

### สาธารณรัฐประชาชนจีน
[thumb|right|upright|[ถนนหนานจิงใน ค.ศ. 1967 ในช่วงการปฏิวัติทางวัฒนธรรม]]
เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม ค.ศ. 1949 กองทัพปลดปล่อยประชาชนได้เข้าควบคุมเซี่ยงไฮ้ผ่านการรณรงค์เซี่ยงไฮ้ ภายใต้สาธารณรัฐประชาชนจีน (PRC) เซี่ยงไฮ้เป็นหนึ่งในสามเทศบาลที่ไม่ถูกรวมเข้ากับมณฑลใกล้เคียง (อีกสองมณฑลคือปักกิ่งและเทียนจิน) บริษัทต่างชาติส่วนใหญ่ได้ย้ายสำนักงานจากเซี่ยงไฮ้ไปยังฮ่องกงซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการขายหุ้นให้แก่ต่างชาติอันเนื่องมาจากชัยชนะของสาธารณรัฐประชาชนจีน ภายหลังสงครามยุติ เซี่ยงไฮ้ได้รับการฟื้นฟูต่อเนื่องตั้งแต่ปี 1949 ถึง 1952 ผลผลิตทางการเกษตรและอุตสาหกรรมของเมืองเพิ่มขึ้น 51.5% และ 94.2% ตามลำดับ เนื่องจากเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมของจีนที่มีแรงงานอุตสาหกรรมที่มีทักษะสูงที่สุด เซี่ยงไฮ้จึงกลายเป็นศูนย์กลางของกลุ่มซ้ายจัดในช่วงทศวรรษ 1950 และ 1960 ในช่วงการปฏิวัติทางวัฒนธรรม (ค.ศ. 1966–1976) สังคมของเซี่ยงไฮ้เสื่อมโทรมอย่างหนัก คนงานส่วนใหญ่ของธนาคารประชาชนจีนคือกลุ่มยุวชนแดง (Red Guard) ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากเหมา เจ๋อตง ตั้งตนเป็นศาลเตี้ยอย่างอุกอาจด้วยการยุบองค์กรเศรษฐกิจในเซี่ยงไฮ้ ตลอดจนสอบสวนการถอนเงินจากธนาคาร และขัดขวางการให้บริการธนาคารทั่วไปในเมือง แม้ความก้าวหน้าจะหยุดชะงักจากการปฏิวัติวัฒนธรรม แต่เซี่ยงไฮ้ยังคงรักษาการผลิตทางเศรษฐกิจด้วยอัตราการเติบโตประจำปีที่เป็นบวก

การปฏิรูปเศรษฐกิจและการเปิดประเทศในปี 1990 โดยเติ้ง เสี่ยวผิง ทำให้การลงทุนจากนานาชาติหลั่งไหลเข้าสู่เมืองอีกครั้งรวมทั้งมีการพัฒนาในเขตผู่ตง ตามมาด้วยการถือกำเนิดของลู่เจียจุ่ย ในปีนั้น รัฐบาลกลางของจีนกำหนดให้เซี่ยงไฮ้เป็น "หัวมังกร" แห่งการปฏิรูปเศรษฐกิจ ในปี 2022 เซี่ยงไฮ้ได้รับผลกระทบจากการระบาดทั่วของโควิด-19 อย่างหนัก ส่งผลให้รัฐบาลจีนประกาศปิดเมืองในวันที่ 5 เมษายน 2022 ตามมาด้วยการเกิดภาวะขาดแคลนอาหารอย่างกว้างขวางทั่วเมือง เนื่องจากห่วงโซ่อุปทานอาหารหยุดชะงักอย่างรุนแรง ข้อจำกัดเหล่านี้ถูกยกเลิกในวันที่ 1 มิถุนายน

## ภูมิศาสตร์
thumb|left|เขตเมืองเซี่ยงไฮ้ในปี 2016 พร้อมด้วยหมู่เกาะสำคัญจากทิศตะวันตกเฉียงเหนือไปยังตะวันออกเฉียงใต้: ฉงหมิง, ฉางซิง, เหิงซา และจิ่วตวนซานอกชายฝั่งผู่ตง สามารถมองเห็นการระบายตะกอนตามธรรมชาติของแม่น้ำแยงซีได้
เซี่ยงไฮ้ตั้งอยู่บริเวณปากแม่น้ำแยงซีทางชายฝั่งตะวันออกของประเทศจีน อาณาเขตทางทิศเหนือติดแม่น้ำแยงซี และทางทิศใต้เชื่อมกับอ่าวหางโจว และทิศตะวันออกติดกับทะเลจีนตะวันออก แผ่นดินทั้งหมดเกิดจากการทับถมตามธรรมชาติของแม่น้ำแยงซีและการถมดิน ประกอบไปด้วยดินทรายจำนวนมากและตึกระฟ้าในเมืองต้องสร้างด้วยเสาคอนกรีตเพื่อป้องกันการจมลงไปในดินที่อ่อนนุ่ม บริเวณปากแม่น้ำและเกาะโดยรอบจำนวนมากอยู่ในการกำกับดูแลของเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้ มีอาณาเขตติดกับมณฑลเจ้อเจียงทางทิศใต้ และมณฑลเจียงซูทางทิศเหนือและทิศตะวันตก จุดที่อยู่เหนือสุดของเทศบาลแห่งนี้ตั้งอยู่บนเกาะฉงหมิง ซึ่งเป็นเกาะที่ใหญ่เป็นอันดับสองในจีนแผ่นดินใหญ่หลังจากการขยายตัวในช่วงศตวรรษที่ 20

พื้นที่ของเซี่ยงไฮ้ตั้งอยู่บนที่ราบตะกอนน้ำพา และพื้นที่ส่วนใหญ่กว่า 6,340.5 ตารางกิโลเมตร (2,448.1 ตารางไมล์) เป็นที่ราบ โดยมีระดับความสูงเฉลี่ย 4 เมตร (13 ฟุต) เขตที่ราบน้ำขึ้นน้ำลงพบเห็นได้รอบปากแม่น้ำ แต่ได้ถูกดัดแปลงเพื่อวัตถุประสงค์ทางการเกษตร เนินเขาซึ่งพบได้เพียงไม่กี่แห่งในเมืองนี้ เช่น เฉอซาน ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ จุดที่สูงที่สุดคือยอดเขาของเกาะ Dajinshan (103 เมตร หรือ 338 ฟุต) ในอ่าวหางโจว เซี่ยงไฮ้มีทั้งแม่น้ำ คลอง ลำธาร และทะเลสาบ และเป็นที่รู้จักในด้านแหล่งน้ำที่อุดมสมบูรณ์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของลุ่มน้ำทะเลสาบไท่ 

ใจกลางเมืองเซี่ยงไฮ้ถูกแบ่งครึ่งโดยแม่น้ำหวงผู่ ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาแม่น้ำแยงซีที่มนุษย์สร้างขึ้นในช่วงสงครามระหว่างรัฐ ศูนย์กลางประวัติศาสตร์ของเมืองตั้งอยู่บนฝั่งตะวันตกของแม่น้ำหวงผู่ (ผู่ซี) ใกล้กับปากแม่น้ำซูโจว เชื่อมต่อกับทะเลสาบไท่และคลองใหญ่ ส่วนย่านศูนย์กลางทางธุรกิจคือ ลู่เจียจุ่ย ซึ่งตั้งอยู่บนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำหวงผู่ (ผู่ตง) ตามแนวชายฝั่งตะวันออกของเซี่ยงไฮ้ การทำลายพื้นที่ชุ่มน้ำในท้องถิ่นอันเนื่องมาจากการก่อสร้างท่าอากาศยานนานาชาติซ่างไห่ผู่ตง ได้รับการชดเชยบางส่วนจากการปกป้องและขยายพื้นที่สันดอนใกล้เคียงในชื่อจิ่วตวนซาซึ่งเป็นเขตอนุรักษ์ธรรมชาติ

### สภาพอากาศ
เซี่ยงไฮ้มีภูมิอากาศแบบอบอุ่นชื้นกึ่งเขตร้อน โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยรายปีอยู่ที่ 17.5 องศาเซลเซียส (63.5 องศาฟาเรนไฮต์) สำหรับพื้นที่ใจกลางเมือง และ 16.2–17.2 องศาเซลเซียส (61.2–63.0 องศาฟาเรนไฮต์) สำหรับเขตชานเมือง เมืองนี้มีสี่ฤดูกาลที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน ฤดูหนาวมีอากาศอบอุ่นถึงหนาวจัดและชื้น ลมตะวันตกเฉียงเหนือจากไซบีเรียอาจทำให้อุณหภูมิในตอนกลางคืนลดลงต่ำกว่าจุดเยือกแข็ง ในแต่ละปีจะมีหิมะตกเฉลี่ย 4.7 วัน และหิมะปกคลุมประมาณ 1.6 วัน ฤดูร้อนมีอากาศร้อนและชื้น อาจมีฝนตกหนักหรือพายุฝนฟ้าคะนองเป็นครั้งคราว โดยเฉลี่ยแล้ว อุณหภูมิจะสูงกว่า 35 องศาเซลเซียส (95 องศาฟาเรนไฮต์) ประมาณ 14.5 วันต่อปี ในฤดูร้อนและต้นฤดูใบไม้ร่วง เซี่ยงไฮ้มีโอกาสเผชิญกับพายุไต้ฝุ่น

ฤดูกาลที่สดใสที่สุดโดยทั่วไปคือฤดูใบไม้ผลิ แม้ว่าจะมีความแปรปรวนและมักมีฝนตกก็ตาม รวมทั้งฤดูใบไม้ร่วงซึ่งมักจะมีแดดจัดและแห้งแล้ง ด้วยปริมาณแสงแดดที่เป็นไปได้ต่อเดือนตั้งแต่ 28% ในเดือนมิถุนายนจนถึง 46% ในเดือนสิงหาคม เซี่ยงไฮ้ได้รับแสงแดดประมาณ 1,754 ชั่วโมงต่อปี ตามมาตรฐานการแบ่งฤดูกาลของจีน ตั้งแต่ ค.ศ. 2001 ถึง 2025 เซี่ยงไฮ้จะเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิในวันที่ 9 มีนาคม, เข้าสู่ฤดูร้อนในวันที่ 15 พฤษภาคม, ฤดูใบไม้ร่วงในวันที่ 5 ตุลาคม และฤดูหนาวในวันที่ 4 ธันวาคม อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดสามสัปดาห์ตั้งแต่วันที่ 19 กรกฎาคมถึง 8 สิงหาคมสูงกว่า 30 องศาเซลเซียส (86.0 องศาฟาเรนไฮต์) อุณหภูมิสูงสุดนับตั้งแต่ ค.ศ. 1951 อยู่ระหว่าง -10.1 องศาเซลเซียส (13.8 องศาฟาเรนไฮต์) ในวันที่ 31 มกราคม ค.ศ. 1977 (บันทึกอย่างไม่เป็นทางการที่ -12.1 องศาเซลเซียส (10.2 องศาฟาเรนไฮต์) ในวันที่ 19 มกราคม 1893) จนถึง 40.9 องศาเซลเซียส (105.6 องศาฟาเรนไฮต์) ในวันที่ 21 กรกฎาคม 2017 และ 13 กรกฎาคม 2022 ในขณะที่อุณหภูมิต่ำสุดรายวันสูงสุดที่ 32.2 องศาเซลเซียส (90.0 องศาฟาเรนไฮต์) ณ วันที่ 10 สิงหาคม 2025 ที่ Xujiahui

## การปกครอง
เช่นเดียวกับการปกครองทั้งหมดในจีนแผ่นดินใหญ่ เซี่ยงไฮ้มีระบบพรรคการเมืองและรัฐบาลคู่ขนาน โดยเลขาธิการคณะกรรมการพรรคคอมมิวนิสต์จีน ซึ่งเรียกอย่างเป็นทางการว่าเลขาธิการคณะกรรมการเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน มีตำแหน่งสูงกว่านายกเทศมนตรี คณะกรรมการพรรคคอมมิวนิสต์จีนทำหน้าที่เป็นองค์กรสูงสุดในการกำหนดนโยบาย โดยทั่วไปประกอบด้วยสมาชิก 12 คน (รวมเลขานุการ) และมีอำนาจควบคุมรัฐบาลประชาชนเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้ อำนาจทางการเมืองในเซี่ยงไฮ้ถือเป็นก้าวสำคัญสู่ตำแหน่งที่สูงขึ้นในรัฐบาลกลาง นับตั้งแต่เจียง เจ๋อหมินดำรงตำแหน่งเลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีนในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1989 อดีตเลขาธิการพรรคเซี่ยงไฮ้และรองเลขาธิการพรรคหลายคนได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองพรรคคอมมิวนิสต์จีน ซึ่งเป็นองค์กรที่มีอำนาจตัดสินใจสูงสุดในจีนโดยพฤตินัย เจ้าหน้าที่ที่มีความเชื่อมโยงกับฝ่ายบริหารเซี่ยงไฮ้รวมตัวกันเป็นกลุ่มที่มีอำนาจในรัฐบาลกลางที่เรียกว่า *Shanghai Clique* ซึ่งมักถูกมองว่าเป็นปฏิปักษ์ต่อกลุ่ม *Tuanpai* คู่แข่งสำคัญในเรื่องการแต่งตั้งบุคลากรและการตัดสินใจด้านนโยบาย

## เศรษฐกิจ

### ภาพรวม
เซี่ยงไฮ้มีสถานะเป็นศูนย์กลางทางการเงินและนวัตกรรมระดับโลก และเป็นศูนย์กลางการพาณิชย์ การค้า และการขนส่งแห่งชาติ โดยมีท่าเรือตู้คอนเทนเนอร์ที่พลุกพล่านที่สุดในโลกนั่นก็คือ ท่าเรือเซี่ยงไฮ้ ณ ค.ศ. 2568 เขตมหานครเซี่ยงไฮ้ซึ่งประกอบด้วยซูโจว, อู๋ซี, หนานทง, หนิงปัว, เจียซิง, โจวชาน และหูโจว คาดว่าจะผลิตผลิตภัณฑ์มวลรวมในเขตเมืองได้เกือบ 13 ล้านล้านหยวน (1.9 ล้านล้านดอลลาร์) ณ ปี 2020 เศรษฐกิจของเซี่ยงไฮ้คาดว่าจะมีมูลค่า 1 ล้านล้านดอลลาร์ซึ่งจัดอยู่ในเขตมหานครที่มีผลผลิตสูงที่สุดของจีน และอยู่ในกลุ่มเศรษฐกิจมหานครที่ใหญ่ที่สุดในโลก 10 อันดับแรก อุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุด 6 อย่างของเซี่ยงไฮ้ ได้แก่ การค้าปลีก การเงิน ไอที อสังหาริมทรัพย์ การผลิตเครื่องจักร และการผลิตยานยนต์ หรือคิดเป็นประมาณครึ่งหนึ่งของจีดีพีของเมือง

ณ ปี 2024 เซี่ยงไฮ้มีจีดีพีอยู่ที่ 5.39 ล้านล้านหยวน (757 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในด้านมูลค่าตามราคาตลาด 1.52 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในด้านกำลังซื้อ) ซึ่งคิดเป็น 4% ของจีดีพีรวมงของประเทศจีน และมีอัตราจีดีพีต่อหัวอยู่ที่ 216,791 หยวน (30,448 ดอลลาร์สหรัฐในด้านมูลค่าตามราคาตลาด 61,068 ดอลลาร์สหรัฐในด้านอำนาจซื้อ) ในปี 2022 รายได้เฉลี่ยต่อปีที่ใช้จ่ายได้ของประชากรเซี่ยงไฮ้อยู่ที่ 79,610 หยวนจีน (11,836 ดอลลาร์สหรัฐ) ต่อคน ในขณะที่รายได้เฉลี่ยต่อปีของผู้ที่ทำงานในเขตเมืองในเซี่ยงไฮ้อยู่ที่ 212,476 หยวนจีน (31,589 ดอลลาร์สหรัฐ) ทำให้เป็นหนึ่งในเมืองที่มีความมั่งคั่งสูงที่สุดของจีน ทว่าก็เป็นเมืองที่มีค่าครองชีพสูงที่สุดบนจีนแผ่นดินใหญ่ตามการศึกษาใน ค.ศ. 2023 โดยดิ อีโคโนมิสต์ อินเทลลิเจนซ์ ยูนิต นอกจากนี้ เซี่ยงไฮ้ยังเป็นเมืองที่ค่าครองชีพสูงที่สุดในโลกสำหรับการใช้ชีวิตแบบหรูหราในปี 2021

ใน ค.ศ. 2023 มูลค่าการนำเข้าและส่งออกของเมืองสูงถึง 7.73 ล้านล้านหยวน (1.07 ล้านล้านดอลลาร์) คิดเป็น 18.5% ของยอดรวมของประเทศ เซี่ยงไฮ้เป็นเมืองที่มีความมั่งคั่งสูงที่สุดเป็นอันดับ 5 ของโลกในปี 2021 โดยมีมูลค่าทรัพย์สินรวมกว่า 1.8 ล้านล้านดอลลาร์ และมีจำนวนมหาเศรษฐีมากที่สุดเป็นอันดับ 5 ของโลกตามการจัดอันดับโดยฟอบส์ ณ ปี 2022 คาดการณ์ว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ของเซี่ยงไฮ้จะสูงถึง 1.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2035 (เป็นอันดับ 1 ในประเทศจีน) ทำให้เซี่ยงไฮ้กลายเป็น 1 ใน 5 เมืองใหญ่ที่มีผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศระดับภูมิภาค (GRP) มากที่สุดของโลก ตามการศึกษาวิจัยของ *Oxford Economics* และจากข้อมูลในเดือนสิงหาคม 2024 เซี่ยงไฮ้อยู่ในอันดับสี่ของโลก และอันดับสองในจีนแผ่นดินใหญ่ (รองจากปักกิ่ง) ในแง่จำนวนบริษัทชั้นนะระดับโลก (ฟอร์จูน โกลบอล 500)

### การเงิน
[thumb|[ตลาดหลักทรัพย์เซี่ยงไฮ้เป็นหนึ่งในตลาดหลักทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกเมื่อพิจารณาจากมูลค่าตลาด]]
เซี่ยงไฮ้เป็นศูนย์กลางทางการเงินระดับโลก โดยอยู่ในอันดับที่ 3 ของเอเชียและอันดับที่ 8 ของโลกในดัชนีศูนย์กลางการเงินโลก เซี่ยงไฮ้ยังเป็นศูนย์กลางขนาดใหญ่ของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีของจีนและระดับโลก และเป็นที่ตั้งของระบบสตาร์ทอัพขนาดใหญ่ ณ ปี 2021 เซี่ยงไฮ้ได้รับการจัดอันดับให้เป็นศูนย์กลางอันดับ 2 ของโลกทางเทคโนโลยีด้านการเงิน (Fintech) รองจากนิวยอร์ก ณ ปี 2019 ตลาดหลักทรัพย์เซี่ยงไฮ้มีมูลค่าตลาด 4.02 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ทำให้เป็นตลาดหลักทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศจีนและใหญ่เป็นอันดับ 4 ของโลก ในปี 2009 ปริมาณการซื้อขายสินค้าโภคภัณฑ์สำคัญ 6 รายการ ได้แก่ ยาง ทองแดง และสังกะสี ในตลาดซื้อขายล่วงหน้าเซี่ยงไฮ้ ล้วนอยู่ในอันดับหนึ่งของโลก เซี่ยงไฮ้มีสถาบันการเงิน 1,491 แห่ง โดย 251 แห่งเป็นการลงทุนจากต่างชาติในปี 2017

### การผลิต
ในฐานะหนึ่งในศูนย์กลางอุตสาหกรรมหลักของจีน เซี่ยงไฮ้มีบทบาทสำคัญในภาคการผลิตภายในประเทศและอุตสาหกรรมหนัก เขตอุตสาหกรรมหลายแห่ง ได้แก่ เขตพัฒนาเศรษฐกิจและเทคโนโลยีเซี่ยงไฮ้หงเฉีย, เขตแปรรูปเศรษฐกิจส่งออกจินเฉียว, เขตพัฒนาเศรษฐกิจและเทคโนโลยีหมินหาง และเขตพัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูงเซี่ยงไฮ้เฉาเหอจิง ล้วนเป็นแกนหลักของภาคอุตสาหกรรมรองของเซี่ยงไฮ้ ในด้านการผลิตยานยนต์ *SAIC Motor* ซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ในเซี่ยงไฮ้ เป็นหนึ่งในสามบริษัทผลิตรถยนต์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศจีน และมีพันธมิตรเชิงกลยุทธ์กับ ฟ็อลคส์วาเกิน และ เจเนรัลมอเตอร์

### การท่องเที่ยว
[thumb|right|[เซี่ยงไฮ้ดิสนีย์แลนด์]]
นอกเหนือจากขีดความสามารถการแข่งขันทางเศรษฐกิจแล้ว เซี่ยงไฮ้ยังเป็นหนึ่งในปลายทางการท่องเที่ยวระดับโลก ในปี 2020 จำนวนนักท่องเที่ยวภายในประเทศเดินทางเข้ามาในเมืองเพิ่มขึ้น 7.5% เป็น 318 ล้านคน ขณะที่จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติเพิ่มขึ้น 2.2% เป็น 8.73 ล้านคน และเป็นเมืองที่ทำรายได้จากการท่องเที่ยวมากที่สุดในโลก ณ ปี 2017 ตามรายงานของสมาคมการประชุมและการประชุมนานาชาติ เซี่ยงไฮ้เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมนานาชาติทั้งสิ้น 82 ครั้งในปี 2018 ซึ่งเพิ่มขึ้นร้อยละ 34 จาก 61 ครั้งในปี 2017 ณ ปี 2023 มีโรงแรมระดับ 5 ดาว 57 แห่ง, โรงแรมระดับ 4 ดาว 52 แห่ง, บริษัทตัวแทนท่องเที่ยว 1,942 แห่ง, สถานที่ท่องเที่ยวที่ได้รับการจัดอันดับ 144 แห่ง และสถานที่ท่องเที่ยวสีแดง 34 แห่ง

ในปี 2023 เซี่ยงไฮ้มีจำนวนนักท่องเที่ยว 3.64 ล้านคน เพิ่มขึ้น 4.8 เท่าเมื่อเทียบกับปีก่อน โดยมีมูลค่าการท่องเที่ยว 177,120 ล้านหยวน (24,530 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) เพิ่มขึ้น 98.5% จากปีก่อนหน้า จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติอยู่ที่ 2.41 ล้านคนซึ่งเพิ่มขึ้น 5.2 เท่า
### เขตการค้าเสรี
ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2023 เซี่ยงไฮ้ได้เปิดตัวเขตการค้าเสรีเซี่ยงไฮ้ซึ่งเป็นเขตการค้าเสรีแห่งแรกในจีนแผ่นดินใหญ่ เขตการค้าเสรีนี้ได้นำการปฏิรูปหลายประการมาใช้เพื่อจูงใจการลงทุนจากต่างชาติ หนังสือพิมพ์เดอะแบงเกอร์รายงานว่า เซี่ยงไฮ้ดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศจากภาคการเงินได้มากที่สุดในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกใน ค.ศ. 2013 และในเดือนตุลาคม 2019 ได้กลายเป็นเขตการค้าเสรีใหญ่ที่สุดอันดับสองในจีนแผ่นดินใหญ่ในแง่ขนาดพื้นที่ (รองจากเขตการค้าเสรีไห่หนาน) ครอบคลุมพื้นที่ 240.22 ตารางกิโลเมตร (92.75 ตารางไมล์) 

## ประชากรศาสตร์
เซี่ยงไฮ้มีประชากร 24,874,500 คนใน ค.ศ. 2023 รวมถึงผู้ที่ลงทะเบียนอย่างถูกกฏหมาย (หูโขว่) จำนวน 14,801,700 คน (59.5%) ข้อมูลในปี 2022 พบว่า 89.3% ของประชากรอาศัยในเขตเมือง ในขณะที่ 10.7% อาศัยอยูในเขตชนบท เมื่อพิจารณาจากจำนวนประชากรในเขตพื้นที่บริหารทั้งหมด เซี่ยงไฮ้เป็นเทศบาลที่ใหญ่เป็นอันดับสองจากทั้งหมดสี่แห่งของประเทศจีนรองจากฉงชิ่ง แต่โดยทั่วไปถือว่าเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในจีน เนื่องจากประชากรในเขตเมืองของฉงชิ่งมีจำนวนน้อยกว่ามาก และข้อมูลจากองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา ระบุว่าเขตมหานครเซี่ยงไฮ้มีประชากรประมาณ 34 ล้านคน สำนักงานสถิติเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้รายงานว่ามีชาวต่างชาติอาศัยอยู่ในเซี่ยงไฮ้ประมาณ 157,900 ราย โดยเป็นชาวญี่ปุ่น 28,900 ราย, ชาวอเมริกัน 21,900 ราย และชาวเกาหลี 20,800 ราย ซึ่งจำนวนดังกล่าวน่าจะยังน้อยกว่าความเป็นจริงมาก 

เซี่ยงไฮ้ยังเป็นที่อยู่อาศัยของผู้อพยพจำนวนมาก โดย 40.3% (9.8 ล้านคน) ของผู้อยู่อาศัยในเมืองนี้มาจากภูมิภาคอื่น ๆ ของจีน อัตราการคาดหมายคงชีพของประชากรที่ลงทะเบียนในเมืองทั้งหมดคือ 83.18% ซึ่งสูงที่สุดในจีนแผ่นดินใหญ่ ด้วยเหตุนี้ประชากรเซี่ยงไฮ้จึงเข้าสู่สังคมผู้สูงวัย โดยในปี 2021 ประชากรที่ลงทะเบียนไว้ของเมืองนี้กว่า 17.4% (4.3 ล้านคน) มีอายุมากกว่า 65 ปี ในปี 2017 รัฐบาลจีนดำเนินการควบคุมจำนวนประชากรในเซี่ยงไฮ้ ส่งผลให้จำนวนประชากรลดลง 10,000 คนภายในสิ้นปี

### ศาสนา
เนื่องด้วยประวัติศาสตร์อันยาวนาน เซี่ยงไฮ้จึงผสมผสานมรดกทางศาสนาไว้อย่างลงตัว โดยปรากฏอาคารและสถานที่สำคัญทางศาสนากระจายอยู่ทั่วเมือง จากผลสำรวจในปี 2012 พบว่า 13.1% ของประชากรในเมืองนับถือศาสนาอย่างเป็นระบบ ซึ่งรวมถึงศาสนาพุทธ 10.4% ศาสนาคริสต์นิกายโปรเตสแตนต์ 1.9% นิกายคาทอลิก 0.7% และศาสนาอื่น ๆ 0.1% ส่วนที่เหลืออีก 86.9% อาจเป็นผู้ที่ไม่ศรัทธาในพระเจ้า หรือนับถือเทพเจ้าและบรรพบุรุษ หรือนับถือศาสนาชาวบ้านจีน

พุทธศาสนาแบบจีนได้เข้ามามีบทบาทในเซี่ยงไฮ้ตั้งแต่ยุคสามก๊ก ซึ่งเป็นช่วงที่มีการก่อตั้งวัดหลงฮวาซึ่งเป็นวัดที่ใหญ่ที่สุดในเซี่ยงไฮ้รวมถึงวัดจิ้งอัน ณ ปี 2014 พุทธศาสนาในเซี่ยงไฮ้มีวัดจำนวน 114 แห่ง เจ้าหน้าที่ฝ่ายสงฆ์ 1,182 คน และผู้นับถือศาสนาพุทธที่ลงทะเบียน 453,300 คน ศาสนานี้ยังมีวิทยาลัยและสำนักพิมพ์ของตนเอง คือ วิทยาลัยพุทธศาสนาเซี่ยงไฮ้ และ สำนักพิมพ์พุทธเซี่ยงไฮ้  ศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาธอลิกเข้ามาเผยแพร่ในเซี่ยงไฮ้ใน ค.ศ. 1608 โดยมิชชันนารีชาวอิตาลี ลาซซาโร คัตตาเนโอ เขตผู้แทนพระสันตะปาปา สร้างขึ้นในปี 1933 และได้รับการยกระดับเป็นสังฆมณฑลเซี่ยงไฮ้ในปี 1946 มหาวิหารเซนต์อิกเนเชียสแห่งโลโยลาเป็นโบสถ์คาทอลิกที่ใหญ่ที่สุดในเมือง เซี่ยงไฮ้มีความหนาแน่นของชาวคาทอลิกในเมืองสูงที่สุดในประเทศจีน ศาสนาคริสต์นิกายอื่น ๆ ในเซี่ยงไฮ้ ได้แก่ นิกายออร์โธดอกซ์ตะวันออกที่เป็นชนกลุ่มน้อย และตั้งแต่ปี 1996 เป็นต้นมา ก็มีคริสตจักรโปรเตสแตนต์ที่จดทะเบียนแล้วเช่นกัน
[thumb|170px|[มหาวิหารเซนต์อิกเนเชียสแห่งโลโยลา โบสถ์คาทอลิกที่ใหญ่ที่สุดในเซี่ยงไฮ้]]
ครอบครัวชาวยิวที่มีชื่อเสียงอพยพมายังเซี่ยงไฮ้เมื่อสนธิสัญญานานกิงเปิดเมืองเพื่อรับประชากรชาวตะวันตก ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ชาวยิวหลายพันคนอพยพมายังเซี่ยงไฮ้เพื่อลี้ภัยจากนาซีเยอรมนี พวกเขาอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่กำหนดเรียกว่า เกตโตเซี่ยงไฮ้ และก่อตั้งชุมชนขึ้นโดยมีศูนย์กลางอยู่ที่โบสถ์ยิวโอเฮล โมอิเช (ปัจจุบันคือพิพิธภัณฑ์ผู้ลี้ภัยชาวยิวเซี่ยงไฮ้) ในปี 1939 ฮอเรซ คาดูรี หัวหน้าครอบครัวชาวยิวเซฟาร์ดิกผู้ใจบุญที่ทรงอิทธิพลในเซี่ยงไฮ้ ได้ก่อตั้งสมาคมเยาวชนชาวยิวเซี่ยงไฮ้ขึ้นเพื่อสนับสนุนผู้ลี้ภัยชาวยิวผ่านการศึกษาภาษาอังกฤษ เพื่อเตรียมพร้อมที่จะอพยพออกจากเซี่ยงไฮ้

ศาสนาอิสลามเข้ามาในเซี่ยงไฮ้ในสมัยราชวงศ์หยวน มัสยิดแห่งแรกของเมืองคือมัสยิดซ่งเจียง สร้างขึ้นในยุคจื้อเจิ้ง (至正) ในรัชสมัยทอกอนโทโมร์ ข่าน (ครองราชย์ ค.ศ. 1333 – 1368) ประชากรชาวมุสลิมในเซี่ยงไฮ้เพิ่มขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20 (เมื่อเมืองนี้กลายเป็นท่าเรือสนธิสัญญา) ในช่วงเวลาดังกล่าว มีการสร้างมัสยิดหลายแห่ง รวมถึงมัสยิดเสี่ยวเถา-ยฺเหวียน มัสยิดหูซี และมัสยิดผู่ตง สมาคมอิสลามเซี่ยงไฮ้ตั้งอยู่ในมัสยิดเสี่ยวเถาหยวนในหวงผู่ ตามสำมะโนประชากรของจีนในปี 2010 พบว่ามีชาวมุสลิมประมาณ 85,000 คนในเซี่ยงไฮ้ เซี่ยงไฮ้มีวัดทางศาสนาพื้นบ้านหลายแห่ง รวมถึงวัดเทพเจ้าประจำเมืองที่ใจกลางเมืองเก่า ศาลาต้าจิงเกะที่อุทิศให้แก่แม่ทัพสามก๊กผู้เกรียงไกรอย่างกวนอู รวมทั้งวัดขงจื๊อของเซี่ยงไฮ้ และวัดเมฆขาวเซี่ยงไฮ้ซึ่งเป็นศูนย์กลางของลัทธิเต๋าที่สำคัญ อีกทั้งยังเป็นที่ตั้งของสมาคมเต๋าเซี่ยงไฮ้

### ภาษา

ภาษาพื้นเมืองที่พูดในเมืองนี้คือภาษาเซี่ยงไฮ้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มภาษาไทหูอู่ในตระกูลภาษาอู๋ ซึ่งแตกต่างจากภาษาจีนกลางซึ่งเป็นภาษาประจำชาติ ซึ่งไม่สามารถเข้าใจได้เหมือนกับภาษาอู๋ ภาษาเซี่ยงไฮ้สมัยใหม่มีต้นกำเนิดมาจากภาษาพื้นเมืองวูที่พูดกันในอดีตจังหวัดซ่งเจียง แต่ได้รับอิทธิพลจากภาษาถิ่นอื่นๆ ของไท่หูวู โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาษาซูโจวและหนิงปัว ก่อนการแพร่หลาย ภาษาที่พูดในเซี่ยงไฮ้ไม่โดดเด่นเท่ากับภาษาที่พูดในบริเวณใกล้เคียงอย่างเจียซิงและซูโจวในเวลาต่อมา และเป็นที่รู้จักในชื่อ "ภาษาถิ่น" (本地閑話) ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้เฉพาะในเขตชานเมืองเท่านั้น

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ภาษาเซี่ยงไฮ้กลางเมือง (市區閑話 หรือเรียกสั้น ๆ ว่า 上海閑話) ได้ถือกำเนิดขึ้น มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและแทนที่ภาษาซูโจวในฐานะภาษาถิ่นอันทรงเกียรติของภูมิภาคสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี ในขณะนั้น ผู้อพยพส่วนใหญ่เข้ามาในเมืองมาจากสองมณฑลที่อยู่ติดกัน คือ เจียงซูและเจ้อเจียง ซึ่งภาษาถิ่นของมณฑลนี้มีอิทธิพลต่อภาษาเซี่ยงไฮ้มากที่สุด ภายหลังปี 1949 ภาษาจีนกลาง (ภาษาจีนกลางมาตรฐาน) เข้ามามีอิทธิพลต่อชาวเซี่ยงไฮ้เช่นกัน เนื่องจากการส่งเสริมจากรัฐบาล นับตั้งแต่ทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา ผู้ย้ายถิ่นฐานจำนวนมากจากนอกภูมิภาคที่พูดภาษาอู๋เดินทางมายังเซี่ยงไฮ้เพื่อจุดประสงค์ด้านการศึกษาและประกอบอาชีพ โดยพวกเขามักไม่สามารถพูดภาษาถิ่นได้และใช้ภาษาจีนกลางเป็นภาษากลาง เนื่องจากภาษาจีนกลางและภาษาอังกฤษได้รับความนิยมมากกว่า ภาษาเซี่ยงไฮ้จึงเริ่มเสื่อมถอยลง และทักษะการพูดในหมู่คนรุ่นใหม่ก็ลดน้อยลง ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีการเคลื่อนไหวภายในเมืองเพื่อส่งเสริมภาษาท้องถิ่นและปกป้องไม่ให้ภาษานี้เลือนหายไป

### การศึกษาและการวิจัย
[thumb|left|ห้องสมุด[มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวทง]]
เซี่ยงไฮ้เป็นศูนย์กลางการวิจัยและพัฒนาในระดับนานาชาติ และในปี 2024 เซี่ยงไฮ้ได้รับการจัดอันดับให้อยู่ในอันดับที่สองของโลก (รองจากปักกิ่ง) ตามผลงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์โดย Nature Index ณ ปี 2023 เซี่ยงไฮ้มีมหาวิทยาลัยและวิทยาลัย 68 แห่ง ครองอันดับหนึ่งในภูมิภาคจีนตะวันออกในฐานะเมืองที่มีสถาบันอุดมศึกษาสูงที่สุด หน่วยงานซึ่งมีหน้าที่กำกับดูแลด้านการศึกษาของรัฐบาลคือคณะกรรมการการศึกษาเทศบาลเซี่ยงไฮ้

เซี่ยงไฮ้มีมหาวิทยาลัย 15 แห่งที่อยู่ใน 147 มหาวิทยาลัยชั้นนำ Double First Class ซึ่งอยู่อันดับสองของประเทศในบรรดาเมืองต่าง ๆ ของจีน (รองจากปักกิ่ง) ตามการจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลกที่ดีที่สุดของ *U.S. News & World Report* ประจำปี 2025–26 เซี่ยงไฮ้มีมหาวิทยาลัยที่มีคุณภาพสูงเป็นอันดับสามในบรรดาเมืองใหญ่ทั้งหมดในโลกที่รวมอยู่ในอันดับ โดยมีทั้งหมด 22 แห่ง โดยมี 3 แห่งอยู่ใน 125 อันดับแรก และ 6 แห่งอยู่ใน 500 อันดับแรกของโลก ในการจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลกประจำปี 2025 เซี่ยงไฮ้มีมหาวิทยาลัย 2 แห่งติดอยู่ใน 40 อันดับแรก, และมี 3 แห่งติดใน 150 อันดับแรก และ 9 แห่งติดใน 500 อันดับแรก มหาวิทยาลัยบางแห่งได้รับเลือกเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ "มหาวิทยาลัย 985" หรือ "มหาวิทยาลัย 211" นับตั้งแต่ทศวรรษ 1990 โดยรัฐบาลจีนเพื่อสร้างมหาวิทยาลัยระดับโลก
thumb|มหาวิทยาลัยฟู่ตั้น
เซี่ยงไฮ้เป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยสองแห่ง (มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวทง และ มหาวิทยาลัยฟู่ตั้น) ซึ่งเป็นสมาชิกของ C9 League หรือพันธมิตรมหาวิทยาลัยชั้นนำของจีนที่นำเสนอการศึกษาที่ครอบคลุมและความเป็นผู้นำ ทั้งสองมหาวิทยาลัยนี้ติดอันดับ 10 อันดับแรกของเอเชียอย่างต่อเนื่อง ณ ปี 2025 มหาวิทยาลัยฟูตันและมหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวทงได้รับการจัดอันดับให้อยู่ใน 40 มหาวิทยาลัยวิจัยที่ครอบคลุมระดับโลก โดยพิจารณาจากประสิทธิภาพโดยรวมจากการจัดอันดับมหาวิทยาลัย 4 แห่งที่ได้รับการสังเกตการณ์อย่างกว้างขวาง

มหาวิทยาลัยมีชื่ออีกสองแห่งที่เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ 985 ได้แก่ *Tongji University* และ *East China Normal University* มีชื่อเสียงระดับโลก ได้รับการจัดอันดับให้อยู่ในอันดับที่ 150–175 ของโลกโดย *Times Higher Education World Reputation Rankings* มหาวิทยาลัยกีฬาเซี่ยงไฮ้ตั้งอยู่ในเมืองซึ่งติดอันดับมหาวิทยาลัยที่เชี่ยวชาญด้านกีฬาที่ดีที่สุดในประเทศจีนอย่างต่อเนื่อง 

เมืองนี้มีสถาบันการศึกษาร่วมระหว่างจีน–ต่างประเทศหลายแห่ง เช่น โรงเรียนธุรกิจมหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีซิดนีย์ ตั้งแต่ปี 1994 สถาบันร่วมมหาวิทยาลัยมิชิแกน–เซี่ยงไฮ้เจียวทง ตั้งแต่ปี 2006 และมหาวิทยาลัยนิวยอร์กเซี่ยงไฮ้ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยร่วมทุนจีน–สหรัฐฯ แห่งแรกตั้งแต่ปี 2012 ในปี 2013 เทศบาลนครเซี่ยงไฮ้และสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งประเทศจีนได้ก่อตั้งมหาวิทยาลัย *ShanghaiTech* ในอุทยานเทคโนโลยี *Zhangjiang* ในผู่ตง เมืองนี้ยังเป็นที่ตั้งของสถาบันวิทยาศาสตร์สังคมแห่งเซี่ยงไฮ้ ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ที่เก่าแก่ที่สุดของจีน

ในสิ้นปี 2023 เมืองนี้ยังมีสถาบันการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษารวมทั้งสิ้น 49 แห่ง, โรงเรียนมัธยมศึกษา 900 แห่ง, โรงเรียนอาชีวศึกษา 70 แห่ง, โรงเรียนประถมศึกษา 664 แห่ง และโรงเรียนการศึกษาพิเศษ 31 แห่ง การศึกษาระดับประถมศึกษาจำนวน 5 ปี และการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้นอีก 4 ปีไม่มีเสียค่าเล่าเรียน และมีอัตราการลงทะเบียนเรียนรวมมากกว่า 99.9% ในปี 2009 และ 2012 นักเรียนอายุ 15 ปีจากเซี่ยงไฮ้ติดอันดับหนึ่งในทุกวิชา (คณิตศาสตร์ การอ่าน และวิทยาศาสตร์) ในโครงการประเมินนักเรียนนานาชาติ การศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายสามปีติดต่อกันนั้นต้องเสียค่าใช้จ่าย และใช้การสอบเข้าโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย (Zhongkao) ซึ่งเป็นกระบวนการคัดเลือก โดยมีอัตราการลงทะเบียนเรียนรวมอยู่ที่ 98% โรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายเซี่ยงไฮ้, โรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายหมายเลข 2 ที่สังกัดมหาวิทยาลัยครูจีนตะวันออก, โรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายที่สังกัดมหาวิทยาลัยฟู่ตั้น และโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายที่สังกัดมหาวิทยาลัยเจียวทงเซี่ยงไฮ้ ได้รับการขนานนามว่าเป็น *"โรงเรียนทั้งสี่" ("四校")* ของเซี่ยงไฮ้ และได้รับการยกย่องว่ามีคุณภาพการสอนที่ดีที่สุดในเมือง

## กาารคมนาคม

### ระบบขนส่งสาธารณะ

เซี่ยงไฮ้มีระบบขนส่งสาธารณะที่ประกอบด้วยรถไฟฟ้าใต้ดิน รถประจำทาง เรือข้ามฟาก และแท็กซี่ ซึ่งสามารถเข้าถึงได้โดยใช้บัตรโดยสาร *Shanghai Public Transport Card* ระบบขนส่งมวลชนเร็วของเซี่ยงไฮ้ หรือ รถไฟฟ้ามหานครเซี่ยงไฮ้ ประกอบด้วยรถไฟใต้ดินและรถไฟฟ้ารางเบา ครอบคลุมพื้นที่เขตเมืองหลักและเขตชานเมืองใกล้เคียง ณ ค.ศ. 2025 มีรถไฟฟ้ามหานครให้บริการ 19 สาย (ไม่รวมรถไฟฟ้าแม็กเลฟเซี่ยงไฮ้และรถไฟจินซาน) 508 สถานี และระยะทาง 808 กิโลเมตร (502 ไมล์) ทำให้เป็นเครือข่ายรถไฟฟ้าที่ยาวที่สุดในโลก เมื่อวันที่ 8 มีนาคม ค.ศ. 2019 ได้สร้างสถิติผู้โดยสารรถไฟฟ้าใต้ดินรายวันสูงสุดของเมืองด้วยจำนวน 13.3 ล้านคน

รถไฟแม็กเลฟเซี่ยงไฮ้เปิดให้บริการในปี 2004 ถือเป็นรถไฟแม็กเลฟความเร็วสูงเชิงพาณิชย์คันแรกและเร็วที่สุดในโลก โดยมีความเร็วสูงสุดในการเคลื่อนที่ 430 กม./ชม. (267 ไมล์/ชม.) เส้นทางรถรางสายแรกในเซี่ยงไฮ้เปิดให้บริการในปี 1908 และในปี 1925 มีรถราง 328 คันและเส้นทาง 14 เส้นทางที่ดำเนินการโดยบริษัทจีน ฝรั่งเศส และอังกฤษร่วมกัน และโอนมาเป็นของรัฐอย่างเต็มรูปแบบใน ค.ศ. 1949 ตั้งแต่ทศวรรษ 1960 เส้นทางรถรางถูกรื้อถอนหรือแทนที่ด้วยรถโดยสารประจำทางไฟฟ้าหรือรถโดยสารประจำทาง เซี่ยงไฮ้มีเครือข่ายรถประจำทางที่ครอบคลุมมากที่สุดในโลก รวมถึงระบบรถรางที่เปิดให้บริการต่อเนื่องยาวนานที่สุดในโลก โดยมีสายรถ 1,575 สาย ครอบคลุมความยาวรวม 8,997 กม. (5,590 ไมล์) ในปี 2019 ซึ่งดำเนินการโดยบริษัทหลายแห่ง ณ ปี 2024 มีรถแท็กซี่ให้บริการในเซี่ยงไฮ้ 30,900 คันซึ่งให้บริการผู้โดยสาร 134 ล้านคนในปีนั้น

### ถนนและทางด่วน
เซี่ยงไฮ้เป็นศูนย์กลางสำคัญของเครือข่ายทางด่วนของจีน ทางด่วนระดับชาติหลายสายผ่านหรือสิ้นสุดที่เซี่ยงไฮ้ ณ ปี 2019 เซี่ยงไฮ้มีสะพาน 12 แห่งและอุโมงค์ 14 แห่งที่ข้ามแม่น้ำหวงผู่ เลนจักรยานเป็นที่นิยมในเซี่ยงไฮ้ แบ่งแยกการจราจรของรถยนต์และรถที่ไม่ใช้เครื่องยนต์ออกจากการจราจรของรถยนต์บนถนนผิวดินส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตาม จักรยานและรถจักรยานยนต์ถูกห้ามใช้บนทางด่วนและถนนสายหลักบางสาย การปั่นจักรยานได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเนื่องจากระบบแบ่งปันจักรยานแบบไร้จุดจอดที่ใช้แอปพลิเคชัน

อัตราการครอบครองรถยนต์ส่วนตัวในเซี่ยงไฮ้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว: ในปี 2019 มีรถยนต์ส่วนตัวในเมือง 3.40 ล้านคัน เพิ่มขึ้น 12.5% ​​จากปีก่อนหน้า ในขณะที่รถยนต์ส่วนบุคคลใหม่ไม่สามารถขับขี่ได้หากไม่มีป้ายทะเบียน ซึ่งจะถูกขายในการประมูลป้ายทะเบียนรายเดือน มีการประมูลป้ายทะเบียนประมาณ 9,500 คันในแต่ละเดือน และราคาเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 89,600 หยวนจีน (12,739 ดอลลาร์สหรัฐ) ในปี 2019 นโยบายนี้ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายเพื่อจำกัดการเติบโตของปริมาณการจราจรทางรถยนต์และบรรเทาปัญหาการจราจรติดขัด

### ทางอากาศและทางทะเล
[thumb|left|ภาพถ่ายภายในอาคารผู้โดยสาร[ท่าอากาศยานนานาชาติซ่างไห่ผู่ตงใน ค.ศ. 2023 ]]
เซี่ยงไฮ้เป็นหนึ่งในศูนย์กลางการขนส่งทางอากาศที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย เมืองนี้เป็นที่ตั้งของท่าอากาศพาณิชย์หลักสองแห่ง ได้แก่ ท่าอากาศยานนานาชาติซ่างไห่ผู่ตงและท่าอากาศยานนานาชาติซ่างไห่หงเฉียว โดยแห่งแรกมีสถานะเป็นท่าอากาศยานหลักของเมือง ในขณะที่ท่าอากาศยานหงเฉียวให้บริการเที่ยวบินในประเทศเป็นหลัก โดยมักเป็นเที่ยวบินระยะสั้น ณ ปี 2018 ท่าอากาศยานนานาชาติซ่างไห่ผู่ตงให้บริการผู้โดยสาร 74.0 ล้านคน และขนส่งสินค้า 3.8 ล้านตัน ทำให้เป็นท่าอากาศยานที่มีปริมาณผู้โดยสารหนาแน่นเป็นอันดับ 9 และอันดับที่ 3 ตามลำดับ ในปีเดียวกันนั้น ท่าอากาศยานนานาชาติหงเฉียวให้บริการผู้โดยสาร 43.6 ล้านคน ทำให้มีปริมาณผู้โดยสารหนาแน่นเป็นอันดับ 19

ท่าเรือเซี่ยงไฮ้เป็นท่าเรือที่ใหญ่และสำคัญที่สุดของจีนตั้งแต่เปิดใช้งาน ท่าเรือหยางซานสร้างขึ้นในปี 2005 เนื่องจากสภาพของแม่น้ำสายนี้ไม่เอื้อต่อการใช้เป็นจอดเรือคอนเทนเนอร์ขนาดใหญ่ ท่าเรือแห่งนี้เชื่อมต่อกับแผ่นดินใหญ่ผ่านสะพานตงไห่ที่มีความยาว 32 กิโลเมตร (20 ไมล์) ในปี 2010 ท่าเรือแห่งนี้กลายเป็นท่าเรือคอนเทนเนอร์ที่คึกคักที่สุดในโลก ด้วยปริมาณการขนส่งตู้สินค้า 42 ล้านทีอียูต่อปีในปี 2018 ท่าเรือเซี่ยงไฮ้ยังรองรับเรือสำราญ 259 ลำและผู้โดยสาร 1.89 ล้านคนในปี 2019

## วัฒนธรรม
วัฒนธรรมเซี่ยงไฮ้ก่อตัวขึ้นจากการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมอู่เยว่และวัฒนธรรมไห่ไป่ที่ผสมผสานวัฒนธรรมตะวันออกและตะวันตก อิทธิพลของวัฒนธรรมอู่เยว่ปรากฏอย่างเด่นชัดในภาษาเซี่ยงไฮ้ ซึ่งผสมผสานสำเนียงท้องถิ่นจากเมืองเจียซิง ซูโจว และหนิงปัว และอาหารเซี่ยงไฮ้ก็ได้รับอิทธิพลจากอาหารของมณฑลเจียงซูและเจ้อเจียง วัฒนธรรมไห่ไป่เกิดขึ้นหลังจากที่เซี่ยงไฮ้กลายเป็นท่าเรือที่เจริญรุ่งเรืองในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 โดยมีชาวต่างชาติจากยุโรป สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และอินเดียย้ายเข้ามาในเมือง การผสมผสานของวัฒนธรรมตะวันตกและวัฒนธรรมท้องถิ่น ขยายอิทธิพลยังขยายไปถึงวรรณกรรม แฟชั่น สถาปัตยกรรม ดนตรี และอาหารของเมือง คำว่า "ไห่ไป่" ถูกคิดขึ้นโดยนักเขียนชาวปักกิ่งในปี 1920 เพื่อวิพากษ์วิจารณ์นักวิชาการเซี่ยงไฮ้ที่ชื่นชมทุนนิยมและวัฒนธรรมตะวันตก ในช่วงต้นศตวรรษที่ 21 เซี่ยงไฮ้ได้รับการยอมรับว่าเป็นอิทธิพลและแรงบันดาลใจใหม่สำหรับวัฒนธรรมไซเบอร์พังก์ เซี่ยงไฮ้ได้รับการยกย่องโดยยูเนสโกให้เป็น "เมืองแห่งการออกแบบ" ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2010

### อาหาร
[thumb|[เสี่ยวหลงเปาในเซี่ยงไฮ้]]
อาหารเปิ่นปัง (本帮菜) เป็นรูปแบบการปรุงอาหารที่มีต้นกำเนิดในช่วง ค.ศ. 1600 โดยได้รับอิทธิพลจากจังหวัดโดยรอบ เน้นการใช้เครื่องปรุงรสโดยยังคงรสชาติดั้งเดิมของวัตถุดิบไว้ น้ำตาลเป็นส่วนผสมสำคัญในอาหารเปิ่นปัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อผสมกับซีอิ๊ว อาหารขึ้นชื่อของอาหารเปิ่นปัง ได้แก่ เสี่ยวหลงเปา, หมูสามชั้นตุ๋นน้ำแดง และปูขนเซี่ยงไฮ้ อาหารไห่ไป่เป็นรูปแบบการปรุงอาหารที่ได้รับอิทธิพลจากตะวันตก มีต้นกำเนิดในเซี่ยงไฮ้ โดยใช้ส่วนผสมจากอาหารฝรั่งเศส, อังกฤษ, รัสเซีย, เยอรมัน และอิตาลี มาปรับให้เข้ากับรสนิยมท้องถิ่นและผสมผสานกับวัตถุดิบท้องถิ่น อาหารไห่ไป๋ได้แก่ บอชช์สไตล์เซี่ยงไฮ้ (罗宋汤, "ซุปรัสเซีย"), หมูทอดกรอบ และสลัดเซี่ยงไฮ้ ซึ่งได้มาจากสลัดโอลิเวียร์ ทั้งอาหารเปิ่นปังและไหไป่ใช้วัตถุดิบอาหารทะเลหลากหลายชนิด เช่น ปลาน้ำจืด, กุ้ง และปู

### กีฬา
เซี่ยงไฮ้เป็นที่ตั้งของทีมฟุตบอลหลายทีม รวมถึงสองสโมสรชื่อดังในไชนีสซูเปอร์ลีก: เซี่ยงไฮ้เสิ่นหัว และ เซี่ยงไฮ้พอร์ต ทีมบาสเกตบอลชั้นนำอย่าง Shanghai Sharks เป็นทีมของเหยา หมิง ก่อนที่จะเข้าไปสร้างชื่อในฐานะผู้เล่นชั้นนำของสมาคมบาสเกตบอลแห่งชาติ (NBA) ทีมเบสบอล Shanghai Golden Eagles ลงเล่นในลีกเบสบอลของจีน สโมสรคริกเกตเซี่ยงไฮ้ก่อตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1858 โดยมีการบันทึกการแข่งขันคริกเกตครั้งแรกระหว่างทีมกะลาสีอังกฤษกับทีมเซี่ยงไฮ้ 11 ทีมคริกเกตเซี่ยงไฮ้ได้จัดการแข่งขันระดับนานาชาติหลายรายการระหว่างปี 1866 ถึง ค.ศ. 1948 ในฐานะทีมคริกเกตแห่งชาติจีนโดยพฤตินัย หลังจากพักการแข่งขันในปี 1949 หลังจากการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน สโมสรได้ก่อตั้งขึ้นใหม่ใน ค.ศ. 1994 โดยชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ในเมือง และเติบโตจนมีสมาชิกมากกว่า 300 คน

เซี่ยงไฮ้เป็นเจ้าภาพการแข่งขันกีฬาระดับโลกหลายรายการรวมถึงเซี่ยงไฮ้อินเตอร์เนชันแนลเซอร์กิต, เทนนิสเอทีพีมาสเตอร์ 1000 และรายการกอล์ฟอาชีพ ในปี 2023 เซี่ยงไฮ้เป็นเจ้าภาพจัดงานกีฬา 118 รายการ มีผู้เข้าร่วม 190,000 คน และผู้ชม 1.29 ล้านคน คิดเป็นมูลค่าสูงถึง 3.713 พันล้านหยวน (510.83 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)

## ภาพสถานที่สำคัญ

ไฟล์:Shaghai pudong.JPG|ย่านลู่เจียจุ่ย เขตผู่ตงในเซี่ยงไฮ้ เมื่อ ค.ศ. 2005
ไฟล์:Shanghai the bund from Jin Mao.JPG|ฝั่งผู่ซี มองจากจินเม่าทาวเวอร์ ค.ศ. 2005
ไฟล์:Shanghai - Nanjing Road.jpeg|ถนนคนเดินนานจิงตง ในเซี่ยงไฮ้ ค.ศ. 2005
ไฟล์:Puxibuildings.jpg|ตึกระฟ้านครเซี่ยงไฮ้ ฝั่งผู่ซี ค.ศ. 2007
ไฟล์:Pearltowernitefeb2007.jpg|หอไข่มุกตะวันออก
ไฟล์:Shanghai Pudong Skyline.jpg|ทิวทัศน์ผู่ตง ค.ศ. 2007
ไฟล์:상하이.jpeg|ฝั่งผู่ตง ค.ศ.2013
ไฟล์:Pudong Shanghai November 2017 panorama.jpg|ผู่ตง ค.ศ.2017
ไฟล์:Shanghai Tower e Park Hyatt.jpg|ตึกระฟ้า 3 แห่งที่เป็นจุดหมายตาของย่านลู่เจียจุ่ย
ไฟล์:Shanghai jade buddha temple.JPG|วัดพระหยก (玉佛寺) เมื่อ ค.ศ. 2005
ไฟล์:Shanghai - Yu Garden - 0035.jpg|ยู่หยวน
ไฟล์:Waibaidu Bridge Shanghai.jpg|สะพานไว่ไป๋ตู้ ข้ามแม่น้ำซูโจว มีอายุกว่า 110 ปี

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* เว็บไซต์ทางการ ()
* ''ShanghaiEye'' – English news website of SMG
* 
* WikiSatellite เซี่ยงไฮ้ในวิกิแมเปีย
* 


หมวดหมู่:เขตมหานครในสาธารณรัฐประชาชนจีน
หมวดหมู่:นครปกครองโดยตรงของประเทศจีน
หมวดหมู่:สนธิสัญญานานกิง