การแข่งขันของตัวอสุจิมนุษย์

thumb|ตัวอสุจิของมนุษย์ที่ผ่านการย้อมสี

**[[การแข่งขันของตัวอสุจิ]]**เป็นรูปแบบหนึ่งของการคัดเลือกทางเพศหลังการผสมพันธุ์ ซึ่งตัวอสุจิจากเพศชายหลายตัวจะเข้าแข่งขันกันโดยตรงในระดับกายภาพเพื่อปฏิสนธิกับเซลล์ไข่เพียงใบเดียว การแข่งขันนี้เกิดขึ้นเมื่อตัวอสุจิจากเพศชายสองตัวหรือมากกว่านั้นพยายามผสมพันธุ์กับเพศหญิงในช่วงเวลาที่ใกล้เคียงกันมากพอ ซึ่งมักเป็นผลมาจากระบบการผสมพันธุ์แบบมีคู่นอนหลายคน หรือจากการผสมพันธุ์นอกคู่ของเพศหญิง ซึ่งนำไปสู่ความเสี่ยงของการเลี้ยงลูกที่ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องทางพันธุกรรมกับเพศชาย การแข่งขันของตัวอสุจิระหว่างเพศชายได้ส่งผลให้เกิดการปรับตัวทั้งทางสรีรวิทยาและจิตวิทยาหลายประการ เช่น ขนาดของอัณฑะที่สัมพันธ์กับการแข่งขัน ขนาดของส่วนกลางของตัวอสุจิ การจัดสรรตัวอสุจิอย่างระมัดระวัง และพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการบีบบังคับทางเพศ อย่างไรก็ตาม การผลิตตัวอสุจิในปริมาณมากนั้นมีต้นทุนสูง นักวิจัยจึงได้ตั้งสมมติฐานว่า เพศชายจะผลิตน้ำอสุจิในปริมาณที่มากขึ้นเมื่อตรวจพบหรือรับรู้ถึงความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของการแข่งขันของตัวอสุจิ

การแข่งขันของตัวอสุจิไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในมนุษย์เท่านั้น หากแต่ได้รับการศึกษามาอย่างกว้างขวางในสัตว์จำพวกอันดับวานรชนิดอื่น ๆ รวมถึงในอาณาจักรสัตว์โดยทั่วไป อัตราการแข่งขันของตัวอสุจิที่แตกต่างกันในกลุ่มอันดับวานรสะท้อนให้เห็นว่า การแข่งขันของตัวอสุจิจะสูงที่สุดในอันดับวานรที่มีระบบการผสมพันธุ์แบบมีเพศผู้หลายตัว และต่ำที่สุดในอันดับวานรที่มีเพศผู้เพียงตัวเดียวในกลุ่ม เมื่อเปรียบเทียบกับสัตว์ชนิดอื่น โดยเฉพาะในกลุ่มอันดับวานร มนุษย์แสดงให้เห็นถึงระดับการแข่งขันของตัวอสุจิที่อยู่ในช่วงต่ำถึงปานกลาง ซึ่งบ่งชี้ว่ามนุษย์มีประวัติวิวัฒนาการที่ได้รับแรงกดดันจากการคัดเลือกตามการแข่งขันของตัวอสุจิในระดับค่อนข้างน้อย

## การปรับตัวทางสรีรวิทยาต่อการแข่งขันของตัวอสุจิ
หลักฐานทางสรีรวิทยา เช่น ขนาดของอัณฑะเมื่อเปรียบเทียบกับน้ำหนักตัว และปริมาณของตัวอสุจิในน้ำอสุจิ บ่งชี้ว่ามนุษย์ได้รับแรงกดดันจากการคัดเลือกตามการแข่งขันของตัวอสุจิในระดับต่ำถึงปานกลางตลอดประวัติวิวัฒนาการ อย่างไรก็ตาม มีงานวิจัยจำนวนมากที่ศึกษาการปรับตัวทางสรีรวิทยาของเพศชายซึ่งเกี่ยวข้องกับการแข่งขันของตัวอสุจิ

### ขนาดของอัณฑะและน้ำหนักตัว
หลักฐานทางชีววิทยาบ่งชี้ว่า ในวงศ์ลิงใหญ่ ขนาดของอัณฑะเมื่อเปรียบเทียบกับน้ำหนักตัวมีความสัมพันธ์กับระบบการผสมพันธุ์ของแต่ละสปีชีส์ ในมนุษย์ ขนาดของอัณฑะเมื่อเทียบกับน้ำหนักตัวอยู่ในระดับปานกลาง ระหว่างอันดับวานรที่มีระบบการผสมพันธุ์แบบคู่เดียว (เช่น กอริลลา) กับอันดับวานรที่มีพฤติกรรมทางเพศแบบหลากคู่ (เช่น ชิมแปนซี) ซึ่งสะท้อนถึงประวัติวิวัฒนาการที่ได้รับแรงกดดันจากการแข่งขันของตัวอสุจิในระดับปานกลาง

### ปริมาตรของน้ำอสุจิต่อการหลั่ง
ปริมาตรของตัวอสุจิในน้ำอสุจิสัมพันธ์โดยตรงกับขนาดของอัณฑะ และสอดคล้องกับขนาดอัณฑะของมนุษย์ที่อยู่ในระดับปานกลาง มนุษย์เพศชายจึงมีปริมาตรของน้ำอสุจิในระดับปานกลาง เมื่อเปรียบเทียบกับอันดับวานรที่มีระดับการแข่งขันของตัวอสุจิสูงหรือต่ำ เช่นเดียวกับสัตว์ชนิดอื่น ๆ เพศชายในมนุษย์มีพฤติกรรมการจัดสรรตัวอสุจิอย่างระมัดระวัง ซึ่งเป็นการตอบสนองทางสรีรวิทยาต่อความสิ้นเปลืองในกระบวนการสร้างตัวอสุจิ โดยพิจารณาจากความเสี่ยงของการแข่งขันของตัวอสุจิที่มีอยู่จริงหรือที่รับรู้ได้ในแต่ละครั้งของการหลั่ง ในสถานการณ์ที่มีความเสี่ยงของการแข่งขันของตัวอสุจิสูง เพศชายจะจัดสรรพลังงานมากขึ้นในการผลิตน้ำอสุจิในปริมาณมากขึ้น งานวิจัยพบว่าปริมาตรของตัวอสุจิในแต่ละครั้งของการหลั่งมีความแตกต่างกัน และตัวอสุจิที่ผลิตในระหว่างการร่วมเพศมีคุณภาพสูงกว่า (เช่น อายุน้อยกว่า เคลื่อนที่ได้ดีกว่า ฯลฯ) เมื่อเทียบกับตัวอสุจิที่ผลิตจากการสำเร็จความใคร่ด้วยตนเองหรือจากการหลั่งในขณะนอนหลับ ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าภายในร่างกายของเพศชาย มีการจัดสรรการผลิตตัวอสุจิที่มีคุณภาพสูงขึ้นโดยเฉพาะเพื่อวัตถุประสงค์ในการผสมพันธุ์ นักวิจัยบางรายเสนอว่า เพศชายจะผลิตตัวอสุจิในปริมาณที่มากขึ้นและมีคุณภาพดีกว่า หลังจากช่วงเวลาที่อยู่ห่างจากคู่นอน ซึ่งอาจสะท้อนถึงการตอบสนองต่อความเสี่ยงของการแข่งขันของตัวอสุจิที่เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอนี้ได้รับการตั้งข้อสงสัยมากขึ้นในช่วงหลัง นอกจากนี้ ยังมีความเป็นไปได้ว่า การเพิ่มปริมาตรของตัวอสุจิอาจเป็นผลจากพฤติกรรมของคู่นอน หรือในทางกลับกัน เพศชายที่มีแนวโน้มผลิตน้ำอสุจิในปริมาณมาก อาจเป็นผู้ที่มักใช้เวลาอยู่ห่างจากคู่นอนบ่อยกว่า

### ขนาดของส่วนกลางตัวอสุจิ
frame|right|แผนภาพของตัวอสุจิมนุษย์ โดยส่วนกลางคือส่วนที่ในภาพระบุว่า ''Mid (conecting) piece''
ขนาดของส่วนกลางของตัวอสุจิถูกกำหนดบางส่วนโดยปริมาตรของไมโทคอนเดรียที่มีอยู่ในตัวอสุจิ โดยขนาดของส่วนกลางนี้มีความเกี่ยวข้องกับการแข่งขันของตัวอสุจิ กล่าวคือ ตัวอสุจิที่มีส่วนกลางขนาดใหญ่กว่าจะมีจำนวนไมโทคอนเดรียมากกว่า และส่งผลให้ตัวอสุจิสามารถเคลื่อนที่ได้ดีและรวดเร็วกว่าตัวอสุจิที่มีไมโทคอนเดรียในปริมาณน้อยกว่า เช่นเดียวกับขนาดของอัณฑะเมื่อเปรียบเทียบกับน้ำหนักตัว และปริมาตรของน้ำอสุจิ ในมนุษย์ขนาดของส่วนกลางตัวอสุจิก็จัดอยู่ในระดับเล็ก เมื่อเทียบกับอันดับวานรชนิดอื่น และมีขนาดใกล้เคียงกับอันดับวานรที่มีระดับการแข่งขันของตัวอสุจิต่ำ ซึ่งสนับสนุนสมมติฐานที่ว่ามนุษย์มีประวัติวิวัฒนาการที่ได้รับแรงกดดันจากการแข่งขันของตัวอสุจิในระดับปานกลาง

### กายวิภาคขององคชาต
[thumb|แผนภาพของ[องคชาตมนุษย์]]
มีข้อเสนอว่า ลักษณะบางประการของกายวิภาคองคชาตของมนุษย์อาจเป็นการปรับตัวเพื่อรับมือกับการแข่งขันของตัวอสุจิ เช่น ความยาวขององคชาตและรูปร่างของส่วนหัวองคชาต โดยเมื่อพิจารณาตามสัดส่วนน้ำหนักแล้ว ขนาดองคชาตของมนุษย์เพศชายมีความใกล้เคียงกับของชิมแปนซี อย่างไรก็ตาม หากวัดตามความยาวโดยรวม องคชาตของมนุษย์ถือว่ายาวที่สุดในบรรดาอันดับวานรทั้งหมด มีนักวิจัยบางรายเสนอว่า ขนาดขององคชาตอาจถูกจำกัดโดยขนาดของทางเดินสืบพันธุ์เพศหญิง (ซึ่งในทางกลับกันก็อาจถูกจำกัดด้วยข้อจำกัดด้านพื้นที่ภายในร่างกายของเพศหญิง) และองคชาตที่ยาวกว่าอาจมีข้อได้เปรียบในการส่งตัวอสุจิไปยังบริเวณใกล้ปากมดลูกของเพศหญิงได้มากกว่า อีกแนวคิดหนึ่งเสนอว่า องคชาตของมนุษย์ในอดีตที่ไม่มีการปกปิดด้วยเสื้อผ้าอาจมีลักษณะที่เด่นชัด และความยาวขององคชาตที่เพิ่มขึ้นอาจเป็นผลจากแรงเลือกของเพศหญิงที่มีความพึงพอใจต่อองคชาตที่ยาวกว่า

ในส่วนของรูปร่างของหัวองคชาตและสันรอบหัวหรือโคโรนา มีข้อเสนอว่ารูปร่างดังกล่าวอาจมีหน้าที่ช่วยขจัดน้ำอสุจิของคู่แข่งออกจากช่องคลอด อย่างไรก็ตาม กลไกการขจัดนี้สามารถเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อองคชาตสอดลึกเข้าไปในช่องคลอดไม่น้อยกว่าร้อยละ 75 ของความยาวทั้งหมด นอกจากนี้ หลังจากที่เกิดข้อสงสัยเรื่องการนอกใจของฝ่ายหญิง หรือมีการพลัดพรากจากคู่ครอง ทั้งเพศชายและเพศหญิงต่างรายงานว่า เพศชายมักจะมีพฤติกรรมการสอดใส่ที่ลึกและเร็วมากขึ้นในการร่วมเพศครั้งถัดไปของคู่รัก ซึ่งอาจสะท้อนถึงการตอบสนองต่อความเสี่ยงของการแข่งขันของตัวอสุจิในเชิงพฤติกรรม

## การปรับตัวทางจิตวิทยาต่อการแข่งขันของตัวอสุจิ
นอกเหนือจากการปรับตัวทางสรีรวิทยาแล้ว เพศชายยังมีการปรับตัวทางจิตวิทยาเพื่อตอบสนองต่อการแข่งขันของตัวอสุจิด้วย โดยครอบคลุมถึงพฤติกรรมบางประการในการร่วมเพศ พฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการบังคับทางเพศ การลงทุนในความสัมพันธ์ อารมณ์ทางเพศ การกระทำออรัลเซ็กซ์ และการเลือกคู่ครอง

### พฤติกรรมการร่วมเพศ
เพศชายมนุษย์มีการปรับตัวทางสรีรวิทยาหลายประการที่วิวัฒน์ขึ้นเพื่อตอบสนองต่อแรงกดดันจากการแข่งขันของตัวอสุจิ เช่น ขนาดและรูปร่างขององคชาต อย่างไรก็ดี นอกจากลักษณะทางกายวิภาคของอวัยวะเพศแล้ว เพศชายยังมีพฤติกรรมการร่วมเพศบางประการที่เชื่อว่ามีวิวัฒนาการมาเพื่อช่วยกำจัดหรือลดปริมาณน้ำอสุจิของคู่แข่งที่อาจอยู่ในช่องคลอดของเพศหญิง ตัวอย่างเช่น เพศชายที่เผชิญความเสี่ยงต่อการแข่งขันของตัวอสุจิในระดับสูง (โดยเฉพาะกรณีที่คู่นอนหญิงมีคุณค่าทางสืบพันธุ์สูง เช่น อายุน้อยหรือมีลักษณะทางกายภาพที่ดึงดูด) มีแนวโน้มจะแสดงพฤติกรรมที่มุ่งเน้นการขจัดน้ำอสุจิคู่แข่งระหว่างการร่วมเพศมากกว่ากลุ่มที่เผชิญความเสี่ยงต่ำ พฤติกรรมเหล่านี้ประกอบด้วย การสอดใส่ที่ลึกและรวดเร็วขึ้น การมีเพศสัมพันธ์ที่ยาวนานขึ้น และจำนวนครั้งของการดันสะโพกที่มากขึ้น ทั้งหมดนี้อาจเป็นกลยุทธ์ที่วิวัฒน์ขึ้นเพื่อเพิ่มโอกาสในการสืบพันธุ์ท่ามกลางบริบทของการแข่งขันทางเพศหลังการผสมพันธุ์

### การบีบบังคับทางเพศและการลงทุนในความสัมพันธ์
เพศชายที่ลงทุนทางอารมณ์ในความสัมพันธ์มาก มักมีความเสี่ยงที่จะสูญเสียสูงหากคู่นอนหญิงมีพฤติกรรมร่วมเพศกับบุคคลอื่นนอกคู่ ซึ่งนำไปสู่การเสนอสมมติฐานความเสี่ยงของการถูกเลี้ยงลูกแทน (cuckoldry risk hypothesis) โดยสมมติฐานนี้เสนอว่า เพศชายที่เผชิญความเสี่ยงสูงจากการแข่งขันของตัวอสุจิเนื่องจากความไม่ซื่อสัตย์ของคู่นอนหญิง มีแนวโน้มที่จะใช้วิธีการบีบบังคับทางเพศต่อคู่ของตนมากขึ้น ทั้งในรูปแบบของการข่มขู่จะยุติความสัมพันธ์ การทำให้คู่รู้สึกผิดหรือจำเป็นต้องมีเพศสัมพันธ์ ไปจนถึงการบงการทางอารมณ์ และในบางกรณีก็รวมถึงการบังคับทางกายภาพเพื่อให้เกิดการร่วมเพศด้วย จากกรณีศึกษาทางนิติเวช พบว่า เพศชายที่ก่อเหตุข่มขืนคู่รักของตนมักมีประสบการณ์ของความเสี่ยงจากการถูกเลี้ยงลูกแทน (เช่น ความสงสัยว่าคู่ของตนมีเพศสัมพันธ์กับผู้อื่น) มาก่อนเกิดเหตุการณ์ดังกล่าว นอกจากนี้ ยังพบว่าเพศชายที่ใช้เวลาอยู่ห่างจากคู่ของตนมากขึ้น ไม่เพียงแต่มีแนวโน้มจะบีบบังคับทางเพศมากขึ้นเท่านั้น แต่ยังมีแนวโน้มจะรับรู้ว่าคู่ของตนมีเสน่ห์ทางเพศเพิ่มขึ้น (รวมถึงเชื่อว่าผู้ชายคนอื่นก็รู้สึกเช่นเดียวกัน) และรายงานว่าตนมีความต้องการทางเพศต่อคู่นอนมากขึ้นด้วย ทั้งนี้ เพศชายที่เชื่อว่าคู่ของตนใช้เวลากับผู้ชายคนอื่นมากขึ้น ก็มีแนวโน้มจะรายงานว่าคู่ของตนแสดงความสนใจทางเพศกับตนมากขึ้นเช่นกัน

### อารมณ์ทางเพศและจินตนาการทางเพศ
มีข้อเสนอในเชิงวิวัฒนาการว่าการแข่งขันของตัวอสุจิ อาจส่งผลต่อรูปแบบของอารมณ์ทางเพศและจินตนาการทางเพศของเพศชาย งานวิจัยบางชิ้นพบว่า งานลามกจำนวนมากมีฉากที่สะท้อนสถานการณ์ของการแข่งขันของตัวอสุจิสูง เช่น ฉากที่มีผู้หญิงหนึ่งคนร่วมเพศกับผู้ชายหลายคน ซึ่งพบได้บ่อยกว่าฉากที่ผู้ชายหนึ่งคนร่วมเพศกับผู้หญิงหลายคน อย่างไรก็ตาม ผลการสังเกตนี้อาจมีปัจจัยแปรปรวนร่วม ได้แก่ ต้นทุนการจ้างนักแสดงชายที่ต่ำกว่านักแสดงหญิงในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ลามก งานวิจัยของคิลกัลลอนและซิมมอนส์ได้แสดงหลักฐานเชิงชีววิทยาที่สอดคล้องกับทฤษฎีนี้ โดยพบว่า เพศชายผลิตตัวอสุจิที่มีการเคลื่อนไหวสูงกว่าปกติในน้ำอสุจิ ภายหลังจากการรับชมงานลามกที่มีผู้ชายสองคนและผู้หญิงหนึ่งคน (ซึ่งเป็นบริบทของความเสี่ยงต่อการแข่งขันของตัวอสุจิ) เมื่อเทียบกับการรับชมงานลามกที่มีผู้หญิงสามคน ซึ่งไม่มีองค์ประกอบของการแข่งขันดำรงอยู่

### การร่วมเพศทางปาก
ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่า ความเต็มใจหรือความต้องการของเพศชายในการทำการร่วมเพศทางปากให้กับคู่นอนหญิงนั้นเป็นผลของการปรับตัวในเชิงวิวัฒนาการหรือไม่ ทั้งนี้ การร่วมเพศทางปากไม่ได้เป็นพฤติกรรมเฉพาะของมนุษย์ และมีข้อเสนอจากนักวิจัยบางกลุ่มว่า พฤติกรรมนี้อาจมีบทบาทหลากหลายที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงของการแข่งขันของตัวอสุจิ ข้อเสนอเชิงสมมุติฐานต่าง ๆ ได้แก่ การร่วมเพศทางปากอาจเป็นวิธีหนึ่งในการประเมินสุขภาพการเจริญพันธุ์ของคู่นอนหญิง รวมถึงสถานะความพร้อมต่อการตั้งครรภ์หรือภาวะเจริญพันธุ์ของเธอ นอกจากนี้ การกระตุ้นอารมณ์ทางเพศของฝ่ายหญิงผ่านออรัลเซ็กซ์อาจช่วยลดโอกาสที่เธอจะมีพฤติกรรมการร่วมเพศนอกคู่ ในขณะเดียวกัน ก็อาจช่วยกระตุ้นอารมณ์ทางเพศของฝ่ายชายเพื่อให้คุณภาพของน้ำอสุจิดีขึ้น ซึ่งเพิ่มความเป็นไปได้ของการปฏิสนธิ หรือ เพศชายอาจใช้การทำการร่วมเพศทางปากเพื่อตรวจหาร่องรอยของอสุจิจากเพศชายอื่นที่อาจหลงเหลืออยู่ภายในช่องคลอด

### การเลือกคู่
ความเสี่ยงของการแข่งขันของตัวอสุจิยังส่งผลต่อการเลือกคู่ของเพศชายด้วย โดยเพศชายมักมีแนวโน้มเลือกคู่นอนที่มีความเสี่ยงต่อการแข่งขันของตัวอสุจิน้อยที่สุด กล่าวคือ มักเลือกคู่นอนระยะสั้นที่ไม่ได้มีความสัมพันธ์ทางเพศกับชายอื่นอยู่ในขณะนั้น ผู้หญิงที่ถูกมองว่ามีความน่าดึงดูดใจมากที่สุดสำหรับความสัมพันธ์ทางเพศระยะสั้น มักเป็นผู้หญิงที่ไม่ได้อยู่ในความสัมพันธ์แบบผูกพันระยะยาว และในขณะเดียวกันก็ไม่ได้มีคู่นอนทั่วไปหรือมีพฤติกรรมการร่วมเพศอย่างเรื่อย ๆ ขณะที่ผู้หญิงที่อยู่ในความสัมพันธ์แบบผูกพันระยะยาว มักถูกมองว่าไม่น่าดึงดูดใจที่สุดสำหรับความสัมพันธ์ระยะสั้น สอดคล้องกับแนวโน้มข้างต้น ผู้หญิงที่อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงระดับกลางของการแข่งขันของตัวอสุจิ กล่าวคือ ไม่ได้มีความสัมพันธ์ระยะยาว แต่มีพฤติกรรมการเลือกคู่นอนระยะสั้นหรือมีคู่นอนทั่วไป จะถูกประเมินว่ามีระดับความน่าดึงดูดใจในระดับกลางสำหรับความสัมพันธ์ทางเพศระยะสั้น

## อิทธิพลของการแข่งขันของตัวอสุจิต่อกลยุทธ์การผสมพันธุ์ของมนุษย์
ระดับการแข่งขันของตัวอสุจิที่สูงในวงศ์ลิงใหญ่ มักพบในสปีชีส์ที่มีระบบการผสมพันธุ์แบบหลายคู่ หรือระบบที่มีเพศผู้หลายตัวผสมพันธุ์กับเพศเมียเดียวกัน ในขณะที่ระดับการแข่งขันของตัวอสุจิที่ต่ำกว่ามักพบในสปีชีส์ที่มีระบบการผสมพันธุ์แบบคู่ หรือแบบชายหนึ่งหญิงหลายคน มนุษย์มีระดับการแข่งขันของตัวอสุจิในระดับปานกลาง โดยพิจารณาจากขนาดของอัณฑะเมื่อเทียบกับน้ำหนักตัว ปริมาณอสุจิต่อการหลั่ง และขนาดของส่วนกลางของตัวอสุจิ ซึ่งล้วนอยู่ในระดับปานกลางเมื่อเปรียบเทียบกับอันดับวานรชนิดอื่น ข้อมูลนี้บ่งชี้ว่า พฤติกรรมแบบคู่เดียวอาจมีบทบาทสำคัญตลอดประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของมนุษย์ นอกจากนี้ การที่มนุษย์ไม่มีกระดูกองคชาต (baculum) ยังเป็นอีกหลักฐานหนึ่งที่สนับสนุนประวัติวิวัฒนาการของระบบการผสมพันธุ์แบบคู่สมรสเดียวในมนุษย์

จากแนวโน้มของการแข่งขันของตัวอสุจิ เพศชายจึงมีแนวโน้มเลือกคู่ผสมพันธุ์ที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการแข่งขันของตัวอสุจิ โดยมองว่าผู้หญิงที่มีความเสี่ยงต่ำดังกล่าวเป็นคู่ที่เหมาะสมที่สุด

## การแข่งขันของตัวอสุจิภายในน้ำอสุจิเดียวกัน
จากการสังเกตว่า ตัวอสุจิในตัวอย่างผสมมักจะจับกลุ่มกัน ซึ่งส่งผลให้มีการเคลื่อนไหวน้อยลง และมีอัตราการตายสูง รอบิน เบเกอร์ นักชีววิทยาสืบพันธุ์ อดีตอาจารย์จากมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ ได้เสนอแนวคิดเมื่อประมาณสิบปีก่อนว่า สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบางชนิด รวมถึงมนุษย์ อาจผลิตตัวอสุจิชนิดหนึ่งที่มีหน้าที่เฉพาะในการทำลายตัวอสุจิจากภายนอก โดยตัวอสุจิชนิดนี้จะทำลายตัวเองไปพร้อมกันในกระบวนการดังกล่าว

เพื่อทดสอบสมมติฐานนี้ แฮร์รี มัวร์ นักชีววิทยาสืบพันธุ์และทิม เบิร์กเฮด นักนิเวศวิทยาวิวัฒนาการจากมหาวิทยาลัยเชฟฟิลด์ ประเทศสหราชอาณาจักร ได้ทำการผสมน้ำอสุจิจากชาย 15 คนในรูปแบบต่าง ๆ และตรวจสอบการเคลื่อนไหว การจับกลุ่ม และรูปร่างที่ผิดปกติของเซลล์อสุจิ มัวร์กล่าวว่า "แม้การทดลองจะเป็นการทดลองง่าย ๆ แต่เราพยายามจำลองสภาวะที่เกิดขึ้นจริงภายในระบบสืบพันธุ์" ทีมวิจัยรายงานผลในวารสาร *Proceedings of the Royal Society* ฉบับวันที่ 7 ธันวาคมว่า พวกเขาไม่พบอัตราการตายของตัวอสุจิที่มากกว่าปกติจากผู้บริจาครายใดรายหนึ่ง หรือหลักฐานใด ๆ ที่แสดงถึงพฤติกรรมของตัวอสุจิที่ทำสงครามกันเอง "สมมติฐานเรื่องตัวอสุจิพลีชีพไม่น่าจะเป็นกลไกที่เกิดขึ้นจริงในการแข่งขันของตัวอสุจิในมนุษย์" เบิร์กเฮดกล่าว

ไมเคิล เบดฟอร์ด นักชีววิทยาสืบพันธุ์จากศูนย์การแพทย์เวลล์แห่งมหาวิทยาลัยคอร์เนลในนิวยอร์ก ให้ความเห็นว่า "ผลการศึกษานี้เปรียบเสมือนตะปูตอกฝาโลงสำหรับสมมติฐานเรื่องตัวอสุจิพลีชีพคามิคาเซ" และกล่าวเพิ่มเติมว่า ตนเองไม่เคยให้ความเชื่อถือสมมติฐานนี้มากนัก

## การตอบสนองของเพศหญิงต่อการแข่งขันของตัวอสุจิ
จากการสำรวจการศึกษา 67 รายงานเกี่ยวกับกรณีที่เด็กไม่ใช่บุตรของผู้เป็นพ่อโดยสายเลือด พบว่า ในกลุ่มผู้ชายที่มีความมั่นใจในความเป็นบิดาสูง อัตราการไม่ใช่บิดาโดยสายเลือดที่แท้จริง (ยกเว้นงานศึกษาที่ไม่มีระเบียบวิธีวิจัยที่แน่ชัด) โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณร้อยละ 1.9 ซึ่งน้อยกว่าค่าประมาณที่มักถูกกล่าวถึงโดยนักวิจัยจำนวนมากที่มักตั้งไว้สูงถึงร้อยละ 10 หรือมากกว่าอย่างมีนัยสำคัญ กล่าวคือ บิดาที่ถูกหลอกให้เลี้ยงดูบุตรที่ไม่ใช่บุตรทางชีวภาพพบได้ค่อนข้างน้อยในมนุษย์ ศาสตราจารย์มาร์เติง สาร์มูเซอจากมหาวิทยาลัยเคยู เลอเวิง ประเทศเบลเยียมกล่าวไว้ว่า "สื่อและวรรณกรรมวิทยาศาสตร์สำหรับสาธารณชนมักอ้างว่าชายจำนวนมากถูกหลอกให้เลี้ยงดูเด็กที่ไม่ใช่ลูกของตนเองทางชีวภาพ แต่ในความเป็นจริงแล้ว อัตราดังกล่าวในมนุษย์กลับต่ำมาก ประมาณ 1 ถึง 2 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น" สาร์มูเซอยังกล่าวด้วยว่า "นอกจากนี้ข้อมูลที่เชื่อถือได้จากประชากรในยุคปัจจุบัน ซึ่งปรากฏขึ้นอย่างแพร่หลายในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา (ส่วนใหญ่เป็นผลพลอยได้จากการศึกษาในทางการแพทย์) ไม่สนับสนุนแนวคิดที่ว่า 1 ใน 10 คนไม่รู้ว่าพ่อ "ที่แท้จริง" ของตนคือใคร ผลการศึกษาเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า แม้ผู้หญิงบางคนอาจมีแรงจูงใจทางวิวัฒนาการในการมีบุตรกับชายที่มีพันธุกรรมเหนือกว่าผ่านการมีเพศสัมพันธ์นอกคู่ แต่ข้อได้เปรียบที่เป็นไปได้นั้นมักถูกถ่วงดุลด้วยต้นทุนที่ตามมา ไม่ว่าจะเป็น ความก้าวร้าวของคู่สมรส การหย่าร้าง หรือ การลดการลงทุนทางทรัพยากรจากพ่อของเด็กหรือเครือญาติของเขา อัตราการเป็นบิดาที่ไม่แท้จริงที่ต่ำในประชากรมนุษย์ทั้งในอดีตและปัจจุบัน สวนทางกับสมมติฐานที่ว่า ผู้หญิงจะมีพฤติกรรม 'เลือกพันธุกรรมดี' อย่างเป็นระบบผ่านการมีเพศสัมพันธ์นอกคู่เพื่อประโยชน์ทางพันธุกรรมของบุตร"

ผู้หญิงมีแนวโน้มภักดีต่อผู้ชายที่เป็นผู้ให้การเลี้ยงดูที่ดี มาร์ลีน ซุก นักชีววิทยาวิวัฒนาการกล่าวว่า "ด้วยความแพร่หลายของการตรวจดีเอ็นเอในปัจจุบัน ประเด็น 'การโกงความเป็นพ่อ' กลายเป็นหัวข้อหลักในรายการทอล์กโชว์และซีรีส์สืบสวนในโทรทัศน์ ผู้ชายที่โกรธเกรี้ยวเผชิญหน้ากับภรรยาที่ร่ำไห้และปฏิเสธว่าไม่มีชู้ แต่สุดท้ายความสัมพันธ์ลับก็ถูกเปิดเผย... แนวโน้มโดยทั่วไปคือ ผู้ชายที่มีฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมสูงกว่า โดยเฉพาะในสังคมชนชั้นกลางตามแบบแผน จะมีความมั่นใจในความเป็นบิดามากกว่า กลับกัน ผู้ที่ตกเป็นประเด็นในสื่อกระแสหลัก มักมาจากกลุ่มที่มีความมั่นใจต่ำในเรื่องบุตรโดยสายเลือด ดังนั้นจึงไม่น่าแปลกใจ"

## การแข่งขันของตัวอสุจิในอันดับวานรชนิดอื่น
ขนาดของอัณฑะของมนุษย์เพศชายเมื่อเปรียบเทียบในเชิงสัมพัทธ์มีขนาดใหญ่กว่าสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอันดับวานรบางชนิดที่มีระบบการผสมพันธุ์แบบมีคู่เพียงตัวเดียว ไม่ว่าจะเป็น แบบผัวเดียวเมียเดียว หรือ แบบผัวเดียวหลายเมีย เช่น กอริลลา และ อุรังอุตัง อย่างไรก็ตาม ขนาดของอัณฑะมนุษย์กลับมีขนาดเล็กกว่าเมื่อเทียบกับสัตว์อันดับวานรที่มีระบบการผสมพันธุ์แบบมีตัวผู้หลายตัว เช่น ชิมแปนซี และ โบโนโบ แม้ว่าขนาดอัณฑะที่ใหญ่ในอันดับวานรบางชนิดอาจเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการผสมพันธุ์ตามฤดูกาล ซึ่งมีความจำเป็นต้องผสมพันธุ์กับตัวเมียจำนวนมากในช่วงเวลาจำกัด ทว่า หลักฐานทางชีววิทยาวิวัฒนาการกลับบ่งชี้ว่า กลุ่มอันดับวานรที่มีระบบการผสมพันธุ์แบบหลายตัวผู้มีขนาดอัณฑะใหญ่กว่าอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับกลุ่มที่มีตัวผู้เพียงตัวเดียวโดยไม่ขึ้นกับฤดูกาลของการสืบพันธุ์ ในทำนองเดียวกัน อันดับวานรที่มีระดับการแข่งขันของตัวอสุจิสูงยังแสดงให้เห็นถึง ปริมาณน้ำอสุจิที่มากกว่า และ ขนาดส่วนกลางของตัวอสุจิที่ใหญ่กว่า ซึ่งช่วยเพิ่มพลังงานและประสิทธิภาพในการเคลื่อนไหวของตัวอสุจิ

จุดแตกต่างที่สำคัญอีกประการคือ กระดูกองคชาต (baculum) ซึ่งพบในลิงและเอปโลกเก่าทุกชนิด ยกเว้นมนุษย์ จากการศึกษาโดยดิกซ์สัน พบว่า ความยาวของกระดูกองคชาตมีความสัมพันธ์กับรูปแบบการกระจายตัวของประชากรในสัตว์ กล่าวคือ อันดับวานรที่อาศัยอยู่แบบกระจายตัวมักมีกระดูกองคชาตที่ยาว ในขณะที่อันดับวานรที่จับคู่กันเป็นคู่มักมีกระดูกองคชาตขนาดเล็ก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ไพรเมตที่มีระบบผสมพันธุ์แบบหลายตัวผู้มักมีกระดูกองคชาตขนาดใหญ่กว่าค่าเฉลี่ย ระยะเวลาการสอดใส่หลังการหลั่งที่ยาวนานขึ้น และ ขนาดอัณฑะสัมพัทธ์ที่ใหญ่กว่า

## อ้างอิง

หมวดหมู่:การสืบพันธุ์ของมนุษย์