open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ฝั่ม ต๊วน หาย

**ฝั่ม ต๊วน หาย** (; เกิดเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2541) เป็นนักฟุตบอลอาชีพชาวเวียดนามที่เล่นในตำแหน่งกองหน้า หรือ ปีก ให้กับสโมสร ฮานอยในวี.ลีก ดิวิชัน 1 และ ทีมชาติเวียดนาม

## อาชีพสโมสร

### ห่งลิญห่าติ๋ญ
ต๊วน หาย ก้าวขึ้นมาสู่ระบบเยาวชน และเล่นให้กับ สโมสรฟุตบอลฮานอย ก่อนจะเริ่มต้นอาชีพค้าแข้งกับสโมสรห่งลิญห่าติ๋ญ โดยเขาลงเล่นให้ทีมอย่างเป็นทางการ 73 นัด และทำประตูได้ 29 ประตูใน 4 ฤดูกาล

### ฮานอย เอฟซี
ในเดือนธันวาคม 2021 ต๊วน หายกลับมายังสโมสรเก่า ฮานอย ด้วยสัญญาสามปี เขาลงเล่นอย่างเป็นทางการให้กับฮานอยเมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2022 โดยพบกับ โฮจิมินห์ ซิตี ในศึก วี.ลีก ดิวิชัน 1 ซึ่งจบลงด้วยการเสมอกันแบบไร้สกอร์ 

เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2023 ต๊วน หาย ยิงประตูแรกได้สำเร็จในการแข่งขัน เอเอฟซี แชมเปี้ยนส์ ลีก รอบแบ่งกลุ่ม 2023–24 ในเกมเยือน ที่พ่ายให้กับสโมสรจากจีนอย่าง อู่ฮั่น ทรี ทาวน์ส 2–1 เขาทำประตูได้อีกครั้งในเกมนัดที่สองที่ สนามกีฬาแห่งชาติหมีดิ่ญ เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน เมื่อเขายิงได้สองประตูช่วยให้ทีมของเขาเอาชนะไปได้ 2-1 ในระหว่างการแข่งขันลีกเมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน ตวน ไห่ ทำประตูจากในครึ่งสนามของตัวเองด้วยการยิงประตูชัยจากระยะ 10 หลาหลังเส้นกึ่งกลางสนามเพื่อโยนเข้าประตู เจิ่น มิญ ตว่าน ผู้รักษาประตู สโมสรฟุตบีคาเม็กซ์ บิ่ญเซือง เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม เขายิงประตูชัยเหนือทีมแชมป์ เอเอฟซี แชมเปี้ยนส์ ลีก 2022 อย่าง อูราวะ เรดไดมอนส์ ด้วยคะแนน 2–1 ส่งผลให้ทีมแชมป์พ่ายแพ้จากการแข่งขันถ้วยนี้ และเป็นครั้งแรกที่ทีมแพ้ให้กับทีมอาเซียนในรอบ 16 ปี

## อาชีพระดับนานาชาติ
[thumb|227x227px|ฝั่ม ต๊วน หายใน[ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน 2024 นัดชิงชนะเลิศ]]
ต๊วน หาย ลงเล่นให้ ทีมชาติเวียดนาม เป็นครั้งแรกในนัด คัดเลือกฟุตบอลโลก กับ โอมาน เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2021 เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2022 เขาทำประตูแรกในทีมชุดใหญ่ได้สำเร็จ โดยทำได้ 2 ประตูใน นัดกระชับมิตร ที่ชนะ อัฟกานิสถาน ด้วยคะแนน 2–0

## เกียรติประวัติ
**ห่งลิญห่าติ๋ญ**
* วี.ลีก ดิวิชัน 2: 2019

**ฮานอย**
* วี.ลีก ดิวิชัน 1: 2022
* เวียดนาม เนชันแนล คัพ: 2022
* เวียดนาม ซูเปอร์คัพ: 2022

**เวียดนาม**
* วีเอฟเอฟ คัพ: 2022
* ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน: 2024; รองชนะเลิศ: 2022

**รายบุคคล**
* บอลเงินเวียดนาม: 2023
* นักเตะยอดเยี่ยมแห่งเดือน ของวี.ลีก ดิวิชัน 1: ตุลาคม 2022
* ประตูยอดเยี่ยมแห่งเดือนของวี.ลีก ดิวิชัน 1: ตุลาคม 2022, ตุลาคม 2023
* วี.ลีก ดิวิชัน 1 ทีมยอดเยี่ยมประจำฤดูกาล: 2022, 2023
* ประตูแห่งฤดูกาลของวี.ลีก ดิวิชัน 1: 2022
* ทีมแห่งฤดูกาลของ วี.ลีก ดิวิชัน 1: 2023

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* 

หมวดหมู่:ผู้เล่นในเอเชียนคัพ 2023
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดห่านาม
หมวดหมู่:ผู้เล่นสโมสรฟุตบอลฮานอย
หมวดหมู่:ผู้เล่นในวี.ลีก 1
หมวดหมู่:กองหน้าฟุตบอลชาย
หมวดหมู่:นักฟุตบอลทีมชาติเวียดนาม
หมวดหมู่:บุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2541
ตำบลวังหว้า (อำเภอศรีประจันต์)

**วังหว้า** เป็นตำบลในอำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี โดยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นภายในพื้นที่เป็นเทศบาลตำบลวังหว้า

## ที่ตั้งและอาณาเขต
ตำบลวังหว้า มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับตำบลบ้านสระ และตำบลย่านยาว (อำเภอสามชุก)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับตำบลบ้านกร่าง
* **ทิศใต้** ติดต่อกับตำบลบางงาม
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับตำบลดอนเจดีย์ และตำบลหนองสาหร่าย (อำเภอดอนเจดีย์)

## ประวัติ
ตำบลวังหว้า เดิมเป็นพื้นที่ของตำบลบางงาม ต่อมาปี พ.ศ. 2501 นายพัฒน์ บุณยรัตพันธุ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดสุพรรณบุรี ประกาศแยกด้านทิศเเหนือของตำบลบางงามทั้งหมด 6 หมู่บ้าน คือ หมู่ 1,8 บ้านดงขี้เหล็ก, หมู่ 2,6 บ้านวัดเกาะ, หมู่ 5 บ้านตลาดวังหว้า และหมู่ 8 บ้านดอนลาน ของตำบลบางงาม ออกมาตั้งเป็นตำบลวังหว้า 

## การปกครองส่วนภูมิภาค

### การปกครองส่วนภูมิภาค
ตำบลวังหว้าแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 หมู่บ้าน ได้แก่
* **หมู่ที่ 1** บ้านตลาดวังหว้า
* **หมู่ที่ 2** บ้านดอนลาน
* **หมู่ที่ 3** บ้านดงขี้เหล็ก
* **หมู่ที่ 4** บ้านดงขี้เหล็ก
* **หมู่ที่ 5** บ้านวัดเกาะ
* **หมู่ที่ 6** บ้านวัดเกาะ
* **หมู่ที่ 7** บ้านคลองชะโด

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ตำบลวังหว้าเดิมมีฐานะเป็นสภาตำบลวังหว้า ในปี พ.ศ. 2517 ต่อมาปี พ.ศ. 2538 สภาตำบลวังหว้ามี 7 หมู่บ้าน พื้นที่ 23.06 ตารางกิโลเมตร ประชากร 5,869 คน และ 1,428 ครัวเรือน ปี พ.ศ. 2539 กระทรวงมหาดไทยจึงพิจารณาให้สภาตำบลวังหว้าอยู่ในเงื่อนไขที่จะจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลได้ จึงได้รับการจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลวังหว้า

ปี พ.ศ. 2555 เขตองค์การบริหารส่วนตำบลวังหว้ามี 7 หมู่บ้าน พื้นที่ 23.06 ตารางกิโลเมตร ประชากร 5,418 คน และ 1,811 ครัวเรือน มีรายได้จริงโดยไม่รวมเงินอุดหนุนในปีงบประมาณที่ผ่านมาตั้งแต่ 12.0 ล้านบาท รายจ่ายประจำ 5.46 ล้านบาท เงินสะสม 13.98 ล้านบาทและได้รับความเห็นชอบจากราษฎร พ.ศ. 2556 กระทรวงมหาดไทยจึงพิจารณาให้องค์การบริหารส่วนตำบลวังหว้าอยู่ในเงื่อนไขที่จะจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลได้ จึงได้รับการจัดตั้งเป็น เทศบาลตำบลวังหว้า

## อ้างอิง

วังหว้า
วังหว้า
ตำบลวังน้ำซับ

**วังน้ำซับ** เป็นตำบลในอำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี โดยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นภายในพื้นที่เป็นเทศบาลตำบลวังน้ำซับ เป็นที่ตั้งของหมู่บ้านอนุรักษ์ควายไทย และโรงพยาบาลศรีประจันต์

## ที่ตั้งและอาณาเขต
ตำบลวังน้ำซับ มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับตำบลย่านยาว (อำเภอสามชุก)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับตำบลดอนปรู
* **ทิศใต้** ติดต่อกับตำบลปลายนา และตำบลศรีประจันต์
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับตำบลบ้านกร่าง

## การปกครองส่วนภูมิภาค

### การปกครองส่วนภูมิภาค
ตำบลวังน้ำซับแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 หมู่บ้าน ได้แก่
* **หมู่ที่ 1** บ้านไร่
* **หมู่ที่ 2** บ้านวังกรานต์
* **หมู่ที่ 3** บ้านพังม่วง
* **หมู่ที่ 4** บ้านห้วยเจริญ
* **หมู่ที่ 5** บ้านสามจุ่น
* **หมู่ที่ 6** บ้านปู่เจ้า
* **หมู่ที่ 7** บ้านหนองอ้อ

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ตำบลวังน้ำซับเดิมมีฐานะเป็นสภาตำบลวังน้ำซับ ในปี พ.ศ. 2517 ต่อมาปี พ.ศ. 2538 สภาตำบลวังน้ำซับมี 7 หมู่บ้าน พื้นที่ 26.17 ตารางกิโลเมตร ประชากร 6,865 คน และ 1,612 ครัวเรือน ปี พ.ศ. 2539 กระทรวงมหาดไทยจึงพิจารณาให้สภาตำบลวังน้ำซับอยู่ในเงื่อนไขที่จะจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลได้ จึงได้รับการจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลวังน้ำซับ

ปี พ.ศ. 2555 เขตองค์การบริหารส่วนตำบลวังน้ำซับมี 7 หมู่บ้าน พื้นที่ 26.17 ตารางกิโลเมตร ประชากร 6,788 คน และ 2,355 ครัวเรือน มีรายได้จริงโดยไม่รวมเงินอุดหนุนในปีงบประมาณที่ผ่านมาตั้งแต่ 13.29 ล้านบาท รายจ่ายประจำ 6.19 ล้านบาท เงินสะสม 10.55 ล้านบาทและได้รับความเห็นชอบจากราษฎร พ.ศ. 2556 กระทรวงมหาดไทยจึงพิจารณาให้องค์การบริหารส่วนตำบลวังน้ำซับอยู่ในเงื่อนไขที่จะจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลได้ จึงได้รับการจัดตั้งเป็น เทศบาลตำบลวังน้ำซับ

## อ้างอิง

วังน้ำซับ
วังน้ำซับ
แม่น้ำลิส

**แม่น้ำลิส** () หรือ **แม่น้ำเลอี** () เป็นแม่น้ำในประเทศฝรั่งเศสและเบลเยียม และเป็นสาขาของแม่น้ำสเกลต์ฝั่งซ้าย มีต้นกำเนิดอยู่ที่จังหวัดปาดกาแล ประเทศฝรั่งเศส และไหลลงสู่แม่น้ำสเกลต์ที่เมืองเกนต์ ประเทศเบลเยียม มีระยะทางรวม  .

ในอดีต แม่น้ำสายนี้ได้รับมลพิษอย่างมากจากความหนาแน่นของประชากรที่สูงและจากอุตสาหกรรมในทั้งภาคเหนือของฝรั่งเศสและเบลเยียม แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แม่น้ำสายนี้ได้รับการปรับปรุงอย่างมาก เนื่องมาจากอุตสาหกรรมหลักคือการปั่นและทอผ้าลินินลดลง ภูมิภาคเลอีเป็นที่รู้จักว่าเป็นสถานที่โปรดของจิตรกรจำนวนมากในช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 20

ลิส
เลอี
แวร์เดิง

**แวร์เดิง** () เป็นนครในจังหวัดเมิซ แคว้นกร็องแต็สต์ ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศฝรั่งเศส

แวร์เดิงเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของจังหวัดเมิซ แม้ว่าเมืองหลักของจังหวัดคือ บาร์-เลอ-ดุก ซึ่งมีขนาดเล็กกว่าแวร์เดิงเล็กน้อย เป็นที่รู้จักกันดีในฐานะสถานที่สู้รบที่ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ยุคใหม่ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

เมืองแวร์เดิงตั้งอยู่บนทั้งสองฝั่งของแม่น้ำเมิซ ในส่วนเหนือของจังหวัดเมิซ

## อ้างอิง

หมวดหมู่:เมืองในแคว้นกร็องแต็สต์
ป้อมกาลิญชร

**กาลิญชร** () เป็นป้อมปราการและเมืองในป้อม ตั้งอยู่ในอำเภอพันทะ รัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย ในอดีตถูกเปลี่ยนมือระหว่างจักรวรรดิและอาณาจักรมากมาย เช่น คุปตะ, วรรธนะ, จัณเฑละ, วเฆละแห่งเรวะ, โมกุล จนถึงมราฐา

ภายในป้อมปราการยังมีมนเทียรจำนวนหนึ่งซึ่งอายุย้อนไปถึงสมัยคุปตะ สร้างขึ้นในศตวรรษที่ 3–5 กาลิญชรตั้งอยู่บนจุดยุทธศาสตร์บนเนินเขาที่ปลายของเทือกเขาวินธยาเหนือต่อที่ราบพุนเทลขัณฑ์เบื้องล่าง

กาลิญชรปรากฏกล่าวถึงในเอกสารปรัมปราฮินดูโบราณ ตามตำนานฮินดูเล่าว่าหลังกวนเกษียรสมุทร เมื่อพระศิวะทรงกลืนยาพิษเข้าไปและพระศอกลายเป็นสีน้ำเงิน พระองค์เสด็จมายังกาลิญชนและทรงเอาชนะ *กาล* ในอีกนัยหนึ่งคือทรงเอาชนะความตาย ในกาลิญชนยังเป็นที่ตั้งของนีลกัณฐมนเทียร (เทวาลัยพระผู้มีพระศอสีน้ำเงิน) ซึ่งเป็นจุดหมายปลายทางการแสวงบุญที่สำคัญแห่งหนึ่งของผู้นับถือพระศิวะ

## อ้างอิง
ภูมิอากาศบรรพกาลวิทยา

**ภูมิอากาศบรรพกาลวิทยา** () คือการศึกษาทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศ ก่อนการประดิษฐ์เครื่องมืออุตุนิยมวิทยา เมื่อไม่มีข้อมูลการวัดโดยตรง เนื่องจากการบันทึกด้วยเครื่องมือมีเพียงเล็กน้อยของ ประวัติศาสตร์โลก การจำลองสภาพภูมิอากาศในยุคโบราณจึงมีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติและวิวัฒนาการของสภาพภูมิอากาศในปัจจุบัน

ภูมิอากาศบรรพกาลวิทยาใช้หลากหลายวิธี ในการจำลองจากวิทยาศาสตร์ศาสตร์โลกและชีววิทยาศาสตร์ เพื่อรวบรวมข้อมูลที่เก็บรักษาไว้ก่อนหน้านี้ใน หิน ตะกอน หลุมเจาะ พืดน้ำแข็ง วงปีของต้นไม้ ปะการัง เปลือกหอย และซากดึกดำบรรพ์ขนาดเล็ก เมื่อรวมกับเทคนิคในการหาอายุของข้อมูลจำลอง บันทึกสภาพภูมิอากาศในอดีตจะถูกนำมาใช้เพื่อระบุสถานะในอดีตของบรรยากาศของโลก

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ภูมิอากาศ
อาคารอัซซะกูเราะฮ์

**วังอัซซะกูเราะฮ์** (; ) เป็นอาคารของรัฐบาลอิรัก ตั้งอยู่ในกรีนโซนของกรุงแบกแดด ประเทศอิรัก ใช้งานเป็นที่ทำการของสำนักงานนายกรัฐมนตรีอิรัก

## ประวัติศาสตร์
อาคารนี้สร้างขึ้นสมัยของประธานาธิบดี อะห์มัด ฮัสซัน อัลบักร์ ในปี 1975 โดย Saeed Ali Madhlum และ CP Kukreja Associates โดยตั้งใจใช้งานเป็นอาคารที่ทำการสำหรับคณะรัฐมนตรี

อาคารออกแบบภายนอกด้วยสถาปัตยกรรมบรูทัลลิสต์ มีลักษณะประดุจซิกกูรัต (หรือในภาษาอาหรับเรียดว่า *อัซซะกูเราะฮ์* ที่มาของชื่ออาคาร) ผสมผสานอิทธิพลจากศิลปกรรมของเมโสโปเตเมียโบราณและอิสลาม ส่วนภายในประดับด้วยลักษณะสถาปัตยกรรมอิสลาม 

ระหว่างสงครามอิรัก อาคารนี้เป็นเป้าหมายโจมตีโดยกองกำลังร่วมและถูกทิ้งระเบิดทางอากาศหลายครั้งในปี 2003 จนได้รับความเสียหายอย่างมาก ภายหลังได้รับการปรับปรุงขึ้นมาใหม่เป็นสภาพในปัจจุบันโดยบริษัทอิรัก Harlow International

## อ้างอิง
ผลิตภาพ

**ผลิตภาพ** () คือ ประสิทธิภาพของการผลิตสินค้าหรือบริการ ที่แสดงออกมาด้วยการวัดบางอย่าง การวัดผลิตภาพมักวัดจากอัตราส่วนของ ผลผลิตทั้งหมดต่อการผลิตหนึ่งรายการหรือการป้อนงานเข้าทั้งหมดที่ใช้ในกระบวนการผลิต เช่น ผลผลิตต่อหน่วยปัจจัยนำเข้า โดยปกติแล้วจะอยู่ในช่วงระยะเวลาที่กำหนด ตัวอย่างที่พบได้บ่อยที่สุดคือการวัด เช่น ผลิตภาพแรงงาน (โดยรวม) ตัวอย่างหนึ่งคือ GDP ต่อคนงาน มีคำจำกัดความของผลิตภาพที่แตกต่างกันมากมาย (รวมทั้งที่ไม่ได้กำหนดเป็นอัตราส่วนของผลผลิตต่อปัจจัยนำเข้า) และการเลือกใช้คำจำกัดความเหล่านี้ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการวัดผลิตภาพและความพร้อมใช้งานของข้อมูล 

## อ้างอิง

หมวดหมู่:การผลิตเป็นจำนวนมาก
หมวดหมู่:ความเติบโตทางเศรษฐกิจ
หมวดหมู่:เศรษฐศาสตร์การผลิต
ถ้ำสังหารแห่งพนมสำเภา

**ถ้ำสังหารแห่งพนมสำเภา** () เป็นทุ่งสังหารสมัยเขมรแดงในเนินเขาห่างไป  ทางใต้ของนครพระตะบองในทางตะวันออกของประเทศกัมพูชา เหยื่อจะถูกเขมรแดงนำมาสังหารบนยอดของถ้ำก่อนที่จะโยนร่างที่ถูกสังหารแล้วลงไปในถ้ำ มีถ้ำแยกสำหรับผู้หญิง ผู้ชาย และเสื้อผ้า มีหลายถ้ำในเขาพนมสำเภาที่เดิมทีเป็นที่ตั้งของวัด ปัจจุบันมีการสร้างอนุสรณ์ไว้โครงกระดูกและกะโหลกของเหยื่อเคียงข้างกับพระพุทธรูปในวัดเหล่านี้

ถ้ำสังหารตั้งอยู่บนเขาพนมสำเภา ประมาณกลางทางก่อนถึงยอดเขา  ไปตามถนน บนเขานี้ยังมีทั้งวัดพุทธและเป็นที่อยู่ตามธรรมชาติของค้างคาวและลิงแสมที่ออกมาหากินกล้วยที่ศาสนิกชนนำมาบูชาพระ

## อ้างอิง

หมวดหมู่:การฆ่าล้างเผ่าพันธ์ุชาวเขมร
รากค้ำยัน

ขวา|thumb|รากค้ำยันของต้น Bay fig ที่ South Coast Botanical Garden ใน Palos Verdes, California ขวา|thumb|รากค้ำยันของต้นฝ้ายไหมยักษ์ในสวน Lal Bagh ที่ Bangalore (Bengaluru), อินเดีย

**รากค้ำยัน** หรือเรียกอีกอย่างว่า **รากไม้** เป็นรากขนาดใหญ่ กว้าง ขึ้นมาจากด้านข้างของต้นไม้ที่มีรากตื้น โดยทั่วไปแล้วพบได้ในดินในป่าฝนเขตร้อนที่มีสารอาหารน้อยและไม่ลึกมากนัก รากเหล่านี้ช่วยพยุงต้นไม้ไม่ให้ล้ม (จึงเรียกว่ารากค้ำยัน)

รากค้ำยันทำหน้าที่เป็นส่วนที่รับแรงดึง โดยรากจะมีขนาดใหญ่กว่าด้านที่ห่างจากความเครียดของยอดไม้ที่ไม่สมมาตร รากเหล่านี้อาจเชื่อมโยงกันกับรากค้ำยันจากต้นไม้อื่น ๆ และสร้างเป็นโครงข่ายที่ซับซ้อน ซึ่งช่วยพยุงต้นไม้ที่อยู่รอบ ๆ ได้ รากสามารถเติบโตสูงถึงประมาณ  กระจายครอบคลุมพื้นดินประมาณ  และต่อไปอีก 100 ฟุตในดิน เมื่อรากแผ่ขยายในแนวนอนก็จะสามารถครอบคลุมพื้นที่กว้างขึ้นเพื่อเก็บสารอาหารได้ พวกมันจะอยู่ใกล้ชั้นดินด้านบนเพราะสารอาหารหลักทั้งหมดอยู่ที่นั่น

รากค้ำยันมีขนาดแตกต่างกันไป ตั้งแต่ขนาดเล็กจนถึงหลายตารางเมตร ตัวอย่างรากที่ใหญ่ที่สุดที่มีภาพถ่ายคือ ต้นไทร Moreton Bay (*[[Ficus macrophylla]]*) ที่ Fig Tree Pocket ในเขตชานเมือง บริสเบน รัฐ ควีนส์แลนด์ ถ่ายภาพในปี 1866 โดยมีคนยืนเทียบขนาด รากค้ำยันมีความยาวประมาณ  และสูงประมาณ  ต้นไม้ต้นนี้ตายไปในปี 1893 เนื่องจากความเสียหายจากน้ำท่วม

รากค้ำยันที่สูงที่สุดเป็นของต้น *[[Huberodendron]]* (Bombacaceae) ใน Amazon basin ซึ่งยืดขึ้นไปถึง  บนต้นไม้ที่สูงประมาณ 

รากค้ำยันที่มีขนาดกว้างที่สุดเป็นของต้น Kapok หรือ Silk Cotton Tree (*[[Ceiba pentandra]]*) ในเขตร้อนชื้นของอเมริกาและแอฟริกา โดยรากค้ำยันสามารถแผ่ออกไปได้ถึง  จากต้น และต่อไปเป็นรากที่อยู่บนพื้นดินรวมระยะทางทั้งหมดประมาณ 

## ตัวอย่างต้นไม้ที่มีรากค้ำยันที่น่าสนใจและสำคัญ

**[[Ceiba pentandra]]* ใน วีเควส, เปอร์โตริโก

*Moreton Bay fig (*Ficus macrophylla*) ใน ควีนส์แลนด์, ออสเตรเลีย

*Jackfruit (*Artocarpus heterophyllus*), อินเดีย

**[[Terminalia arjuna]]*, อินเดีย

**[[Koompassia excelsa]]*, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้

## แกลเลอรี่

File:Buttress roots. Jensen's Crossing near Cooktown, Australia. 1988.jpg|รากค้ำยัน Jensen's Crossing ใกล้ เมืองคูก , ออสเตรเลีย 1988
File:Terminalia arjuna trunk 03 by Line1.JPG|รากค้ำยันของ*[[Terminalia arjuna]]*
File:Buttress root system..jpg|ระบบรากค้ำยันจะทำหน้าที่รองรับโครงสร้าง
File:CeibaTreePeru02.jpg|รากค้ำยันของ ต้น *[[Ceiba]]* ขนาดใหญ่เป็นพิเศษ ใกล้ชายฝั่งแม่น้ำอเมซอน ใกล้กับเมืองอิคีโตส ประเทศเปรู 
File:Koompassia excelsa.png|รากค้ำยันขนาดใหญ่ของ*[[Koompassia excelsa]]*


## อ้างอิง

หมวดหมู่:รากพืช
หมวดหมู่:ต้นไม้
นางาวะ (จังหวัดอาโอโมริ)

**นางาวะ** () เป็นเมืองในอำเภอซันโนเฮะตรงกลางจังหวัดอาโอโมริ ประเทศญี่ปุ่น ต่อมาในวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2006 นางาวะถูกผนวกเข้ากับเมืองนัมบุ ทำให้นางาวะไม่ได้มีสถานะเทศบาลเดี่ยวอีกต่อไป

หมู่บ้านนากูอิ () สถาปนาขึ้นในวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1889 จากการผนวกรวมหมู่บ้านเล็ก ๆ 7 แห่งและหมู่บ้านคิตากาวะ () ใกล้เคียงก็เกิดขึ้นจากการรวมกันของหมู่บ้านเล็กๆ ทั้งสามแห่ง จากนั้นในวันที่ 29 กรกฎาคม ค.ศ. 1955 จึงมีการผนวกนากูอิกับคิตากาวะไปเป็นเมืองนางาวะ

ณ วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2006 นางาวะกับหมู่บ้านฟูกูจิ (มาจากอำเภอเดียวกัน) ถูกผนวกเข้ากับเมืองนัมบุ ในช่วงที่ถูกผนวก นางาวะมีประชากรประมาณ 8,656 คนและมีความหนาแน่นประชากร 161.94 คนต่อตารางกิโลเมตร เมืองนี้มีพื้นที่ทั้งหมด 53.45 ตารางกิโลเมตร

## อ้างอิง
สถานีเขาปูกโค

**สถานีเขาปูกโค** (, ; ; ) เป็นชื่อเรียกหมู่อาคารสมัยอาณานิคมฝรั่งเศสที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นรีสอร์ตหรูบนเขาสำหรับเจ้าอาณานิคมในต้นทศวรรษ 1920 บนเขาปูกโคในอุทยานแห่งชาติพระมณีวงศ์ ห่างไป  จากนครกำปอด ในภาคใต้ของประเทศกัมพูชา อาคารเหล่านี้ถูกทิ้งร้างเป็นเวลานานก่อนจะมีโครงการพัฒนาฟื้นสภาพเกิดขึ้นทศวรรษ 2010 อาคารร้างเหล่านี้ถูกใช้เป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์เรื่อง *[[City of Ghosts (2002 film)|City of Ghosts]]* (2002) และ*[[R-Point]]* (2004)

## ประวัติศาสตร์
thumb|left|อาคารโบสถ์คาทอลิกร้าง (ภาพปี 2014)

สถานีเขานี้สร้างขึ้นโดยเจ้าอาณานิคมฝรั่งเศสเพื่อให้เป็นสถานที่พักร้อนสำหรับนายทหารฝรั่งเศสที่ประจำการในพื้นที่เพื่อหนีอากาศร้อนในแถบนี้ ในต้นทศวรรษ 1920 โดยเลือกสร้างบนเขาปูกโค (Bokor Hill) ซึ่งมีอากาศเย็นสบายกว่า การก่อสร้างนี้มีผู้เสียชีวิตขณะก่อสร้างถึง 900 คนในระยะเวลาเก้าเดือน ใจกลางของสถานีเขาคืออาคารโรงแรมบอกอร์พาเลสโฮเทล (Bokor Palace Hotel) ที่เปิดให้บริการในปี 1925 โดยรอบยังมีวิลลา "Résident Supérieur", อาคารที่ทำการไปรษณีย์ (ปัจจุบันรื้อถอนไปแล้ว) และโบสถ์คาทอลิกหนึ่งหลัง

ในทศวรรษ 1940 เขาปูกโคถูกฝรั่งเศสทิ้งร้างเพราะสงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่งและจากความไม่สงบในพื้นที่ที่ก่อโดสเขมรอิสระ ในปี 1962 มีการเปิดตัวกาสิโนซีเตดูบอกอร์ ("Cité du Bokor") ในโรงแรมใหม่สองแห่งใกล้กับทะเลสาบ คือ โรงแรมสังคุม และโรงแรมคีรี (Hotels Sangkum and Kiri) รวมถึงมีการต่อเติมอาคารเดิมและสร้างอาคารใหม่ซึ่งรวมถึงที่ทำการนายกเทศบาล หลังจากนั้นได้ถูกทิ้งร้างอีกครั้งในปี 1972 เมื่อเขมรแดงเข้ายึดครอง โดยในทศวรรษ 1990 เขาปูกโคยังคงเป็นฐานที่มั่นท้าย ๆ ของเขมรแดง

## ปัจจุบัน
ปัจจุบันรัฐบาลเป็นเจ้าของพื้นที่และปัจจุบันอยู่ภายใต้สัญญาเช่า 99 ปีให้กับเครือโซกีเม็กซ์ ซึ่งเข้ามาพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวก สร้างถนน บูรณะโรงแรมและกาสิโนเก่า ไปจนถึงสร้างสิ่งปลูกสร้างใหม่ รวมทั้งสโมสรกอล์ฟและภัตตาคาร พัฒนาขึ้นมาใหม่ภายใต้ชื่อโครงการทันซูร์บอกอร์ไฮแลนด์รีสอร์ตโฮเทล (Thansur Bokor Highland Resort hotel) เปิดให้บริการในปี 2012

## อ้างอิง

หมวดหมู่:จังหวัดกำปอด
หมวดหมู่:โรงแรมในประเทศกัมพูชา
กปาลสพาน

**กปาลสพาน** (,  ; ) เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยจักรวรรดิเขมรตั้งอยู่บนเนินทางใต้ของเทือกเขาพนมกุเลน ทางตะวันออกเฉียงเหนือของนครวัด ในอำเภอบันทายศรี จังหวัดเสียมราฐ ประเทศกัมพูชา

แหล่งปลาสพานประกอบไปด้วยประติมากรรมสลักหินนูนต่พบนธรณีสัณฐานหินทรายบนพื้นแม่น้ำและบนฝั่งแม่น้ำ ชื่ออื่น ๆ ของแหล่งนี้คือ "หุบเขาพันลึงค์" หรือ "แม่น้ำพันลึงค์" ซึ่งหมายถึงประติมากรรมหินส่วนใหญ่สลักเป็นรูปศิวลึงค์หรือรูปประสมของลึงค์กับโยนี บริเวณที่มีหินสลักเป็นรูปลึงค์พันรูปนั้นเรียกว่า สหัสรลึงค์ (พันลึงค์) นอกจากนี้ยังมีรูปเทพเจ้าฮินดู ทั้งพระศิวะ, พระวิษณุ, พระพรหม, พระลักษมี, พระราม และพระหนุมาน ไปจนถึงสัตว์เช่นโคและกบ

ประติมากรรมเหล่านี้สร้างขึ้นเริ่มต้นในรัชสมัยของสูรยวรมันที่หนึ่ง และสิ้นสุดในรัชสมัยของอุทยทิตยวรมันที่สอง ระหว่างศตวรรษที่ 11-12 เฉพาะส่วนประติมากรรมสหัสรลึงค์นั้นเข้าใจว่าสร้างขึ้นในสมัยของสูรยวรมันที่หนึ่งในศตวรรษที่ 11 โดยสลักโดยฤาษีในพื้นที่ จารึกที่พบระบุว่าประติมากรรมส่วนใหญ่สร้างขึ้นในรัชสมัยของอุทยทิตยวรมันที่สอง ซึ่งยังดำริให้สร้างลึงค์ทองคำขึ้นที่นี่ในปี 1059 เช่นกัน เป็นที่เชื่อว่าแม่น้ำเสียมเรียบซึ่งไหลผ่านตรงนี้ไปยังพระนครได้รับพรจากบรรดาลึงค์และเทพเจ้าที่แกะสลักไว้ในแม่น้ำสายนี้

## อ้างอิง

หมวดหมู่:จังหวัดเสียมราฐ
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศกัมพูชา
บริโภคนิยม

[thumb| ร้านขายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในห้างสรรพสินค้าแห่งหนึ่งใน[จาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย (2002)]]
**บริโภคนิยม** () เป็นระบบสังคมและเศรษฐกิจที่ดลใจคนจำนวนมาก อย่างการครอบครองสินค้าและใช้บริการเกินกว่าสิ่งที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตหรือการแสดงสถานะแบบดั้งเดิม สิ่งนี้เกิดขึ้นในยุโรปตะวันตกก่อนการปฏิวัติอุตสาหกรรมและแพร่หลายไปทั่วในราว ค.ศ. 1900 ในทางเศรษฐศาสตร์ บริโภคนิยมหมายถึงนโยบายที่เน้นการบริโภค มีการคำนึงถึงการเลือกอย่างเสรีของผู้บริโภคที่ควรแจ้งให้ผู้ผลิตทราบอย่างชัดเจนว่าจะผลิตอะไรและผลิตอย่างไร ด้วยเหตุนี้จึงมีอิทธิพลต่อการจัดระเบียบเศรษฐกิจของสังคมด้วย

บริโภคนิยมไดรับคำวิจารณ์จากทั้งบุคคลที่เลือกวิธีอื่นในการมีส่วนร่วมในเศรษฐกิจ (เช่น เลือกใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย หรือการใช้ชีวิตช้า ๆ) และนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่กังวลเกี่ยวกับผลกระทบที่มีต่อโลก ผู้เชี่ยวชาญมักยืนยันว่าการบริโภคนิยมมีข้อจำกัดทางกายภาพ เช่น การเติบโตที่จำเป็นและการบริโภคมากเกินไป ซึ่งส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่า นี่อาจรวมถึงผลกระทบโดยตรง เช่น การใช้ทรัพยากรธรรมชาติมากเกินไปหรือของเสียจำนวนมากจากสินค้าใช้แล้วทิ้ง และผลกระทบสำคัญ เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในทำนองเดียวกัน การวิจัยและการวิพากษ์วิจารณ์บางส่วนมุ่งเน้นไปที่ผลทางสังคมวิทยาของบริโภคนิยม เช่น การเสริมสร้างอุปสรรคทางชนชั้นและการสร้างความไม่เท่าเทียมกัน

## อ้างอิง

หมวดหมู่:อุดมการณ์ทางเศรษฐศาสตร์
หมวดหมู่:พฤติกรรมผู้บริโภค
หมวดหมู่:บริโภคนิยม
ปเนาตี

**ปเนาตี** (; Panauti) เป็นเทศบาลนครในอำเภอกวเรปลันโจก จังหวัดพาคมติ ประเทศเนปาล ตั้งอยู่ห่างไป 32&nbsp;กิโลเมตร ทางตะวันออกเฉียงใต้ของกรุงกาฐมาณฑุ มีสถานะเป็นเมืองมรดกที่มีประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมยาวนาน ปเนาตีได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกเบื้องต้นของยูเนสโกในปี 1996

ปเนาตีในอดีตเป็นรัฐขนาดเล็กที่กษัตริย์ภุปตินทรมัลละมอบเป็นสินสอดของพี่/น้องสาว ในปลายศตวรรษที่ 13 ปเนาตีถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรเนปาล พร้อมกับกาฐมาณฑุและบรรดาเมืองอื่น ๆ ในหุบเขากาฐมาณฑุ ปเนาตีเป็นศูนย์กลางการค้าตั้งอยู่บนเส้นทางการค้าเกลือโบราณระหว่างทิเบตกับอินเดีย มีหลักฐานประวัติศาสตร์ย้อนไปได้ถึงศตวรรษที่ 1 กระนั้น นับตั้งแต่การเสื่อมถอยลงของเส้นทางค้าเกลือในทศวรรษ 1950 ประกอบกับการสร้างทางหลวงสายอรนิโก (Arniko Highway) ในทศวรรษ 1960 ซึ่งไม่ผ่านปเนาติ ทำให้นับจากนั้นเมืองปเนาติเริ่มซบเซาลงทางเศรษฐกิจ ปัจจุบันปเนาติมีความสำคัญในฐานะเมืองที่ตั้งของศาสนสถานทั้งพุทธและฮินดูที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของเนปาล เต็มไปด้วยความรุ่มรวยทางวัฒนธรรมและผู้คนที่ต้อนรับผู้มาเยือนอย่างดี

## อ้างอิง

หมวดหมู่:เมืองในประเทศเนปาล
คตินิยมการมีส่วนร่วม

thumb| การเดินขบวนเพื่อปลดปล่อยสตรี ในวอชิงตัน ดี.ซี. เดือนสิงหาคม ค.ศ. 1970
**คตินิยมการมีส่วนร่วม** () ประกอบด้วยความพยายามที่จะส่งเสริม ขัดขวาง ควบคุม หรือแทรกแซง การปฏิรูป ทางสังคม การเมือง เศรษฐกิจ หรือสิ่งแวดล้อม โดยมีความปรารถนาที่จะสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ไปในทิศทางที่เป็นประโยชน์ร่วมกัน รูปแบบของการมีส่วนร่วมมีตั้งแต่การประกาศ (รวมถึงการเขียนจดหมายถึงหนังสือพิมพ์) การร้องทุกข์ต่อเจ้าหน้าที่ การดำเนินการหรือมีส่วนสนับสนุนการ รณรงค์ทางการเมือง การอุปถัมภ์ (หรือการคว่ำบาตร) ธุรกิจต่าง ๆ และรูปแบบการเคลื่อนไหวเชิงแสดงออก เช่น การชุมนุม การเดินขบวนบนท้องถนน การหยุดงาน การนั่งประท้วง หรือการอดอาหารประท้วง

การมีส่วนร่วมสามารถดำเนินการได้ในแบบวันต่อวันในรูปแบบต่าง ๆ มากมาย รวมถึงผ่านการสร้างสรรค์งานศิลปะ (artivism) การแฮ็กคอมพิวเตอร์ (hacktivism) หรือเพียงแค่การเลือกใช้จ่ายเงิน (economic activism) ตัวอย่างเช่น การปฏิเสธที่จะซื้อเสื้อผ้าหรือสินค้าอื่น ๆ จากบริษัทเพื่อประท้วงการเอารัดเอาเปรียบคนงาน โดยบริษัทนั้นอาจถือเป็นการว่ามีส่วนร่วมใด ๆ อย่างไรก็ตาม คำดังกล่าวโดยทั่วไปจะหมายถึงรูปแบบของการกระทำร่วมกันซึ่งบุคคลจำนวนมากประสานงานกัน การกระทำร่วมกันที่มีจุดมุ่งหมาย เป็นระเบียบและยั่งยืน ตลอดช่วงระยะเวลาหนึ่ง ที่เรียกว่า การเคลื่อนไหวทางสังคม

## อ้างอิง

หมวดหมู่:การเคลื่อนไหวแบ่งตามประเด็น
หมวดหมู่:การเคลื่อนไหว
ศังขราปุระ

**ศังขราปุระ** (; Shankharapur) เป็นเทศบาลนครในอำเภอกาฐมาณฑุ จังหวัดพาคมติ ประเทศเนปาล จัดตั้งขึ้นในวันที่ 2 ธันวาคม 2014 โดยการรวมสภาพัฒนาหมู่บ้าน พัชรโยคินี, การกีกาว, ภุลพุ, อินทรยานี, ลัปสีเผฑี, นาคเลภเร, ปุขุลฉี และ สุนโตล ศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่หมู่บ้านปุขุลฉี ในเมืองสันขูของชาวเนวาร์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:เมืองในประเทศเนปาล
มีเลเต็ก

**มีเลเต็ก** (; ) เป็นบะหมี่ที่มีที่มาจากเมืองสรันดากัน อำเภอบันตุล เขตการปกครองพิเศษยกยาการ์ตา บะหมี่ทำมาจากมันสำปะหลังและมะพร้าวขูด โดยดั้งเดิมแล้วใช้กระทิงในการมาปั่นแป้งทำบะหมี่ คำว่า "lethek" ได้มาจากลักษณะสีน้ำตาลของหมี่ที่เหมือนกับเปลือกไม้ หมี่เลเท็กเป็นที่นิยมลดลงในยกยาการ์ตาเนื่องจากการแข่งขันจากอาหารจานอื่น เช่น เปอติซ, กูนิง และ บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป กระนั้นในอำเภอบันตุล ยังคงรับประทานบะหมี่นี้กันโดยทั่วไป

## ประวัติศาสตร์
ในทศวรรษ 1920s อูมาร์ ยัสซีร์ (Umar Yassir) เดินทางจากประเทศเยเมนมายังยกยาการ์ตาเพื่อเผยแผ่ศาสนาอิสลาม กระนั้นคำสอนของเขาไม่สามารถแพร่หลายได้เท่าที่ควรเนื่องจากเขาเลือกใช้อักษรยาวี ท้ายที่สุด ชาวบ้านได้เสนอตัว กไย บากีร์ (Kyai Bakir) ซึ่งสามารถพูดภาษาอาหรับได้และสามารถส่งผ่านคำสอนได้ดีกว่า แก่ยัสซีร์ บากีร์ส่งตัวยัสซีร์ไปยังสรันดากันในบันตุลเพื่อสอนศาสนา เขาพบว่ากิจกรรมทางเศรษฐกิจไม่เพียงแต่ช่วยดำรงชีพแต่ยังช่วยพัฒนาความเป็นอยู่ของชาวบ้านได้ ในปี 1940 เขาจึงก่อตั้งโรงงานผลิตบะหมี่ขึ้นในสรันดากัน โรงงานบะหมี่ของอูมาร์มีชื่อว่า โรงงานบะหมี่ครุฑ (การูดา; Garuda Noodle Factory) ซึ่งมีการปิดตัวชั่วคราวไปสักพักก่อนกลับมาเปิดใหม่

## การผลิต

วัตถุดิบหลักของหมี่เลเต็กคือมันสำปะหลังและแป้งมันสำปะหลัง มันสำปะหลังจะนำไปแช่น้ำหลายวันโดยเปลี่ยนน้ำทุกวัน หลังจากนั้นจึงนำไปบดผสมกับแป้วมันสำปะหลัง แป้งที่ได้จะนำมานวดโดยใช้กระทิงนานสองชั่วโมง จากนั้นนำมาขึ้นรูปเป็นบล็อกสี่เหลี่ยมขนาด 20 x 30 x 20 เซนติเมตร และนำไปนึ่งไอน้ำนาน 90 นาทีก่อนจะทิ้งให้เย็นข้ามคืน นำมาขูดเป็นผงผสมกับแป้งมันสำปะหลัง ขึ้นรูปเป็นบะหมี่ และนำไปต้ม

## การประกอบอาหาร
มีเลเต็กสามารถนำไปผัดหรือต้ม นิยมปรุงรสด้วยเครื่องเทศเช่นกระเทียม หอมแดง พริก เม็ดแคนเดิลนัต (candlenuts), ขมิ้น และ ข่า ร่วมกับเนื้อสัตว์หรือผัก

## อ้างอิง

หมวดหมู่:บะหมี่
หมวดหมู่:อาหารอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:ยกยาการ์ตา
หมวดหมู่:อาหารจากเส้นของอินโดนีเซีย
อุทยานวัฒนธรรมการูดาวิซนูเกินจานา

**อุทยานวัฒนธรรมการูดาวิซนูเกินจานา** (; Garuda Wisnu Kencana Cultural Park; ย่อว่า **GWK**; ตรงกับรากภาษาสันสกฤตว่า *ครุฑวิษณุกาญจนา*) เป็นสถานที่ท่องเที่ยวในเมืองบาดุง เกาะบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย ตั้งอยู่ใกล้กับท่าอากาศยานนานาชาติบาหลีงูระฮ์ ไร เป็นของบริษัทเครืออาลัมซูเตอรา (Alam Sutera) มีขนาดประมาณ 60 เฮกตาร์ ตั้งอยู่ที่ความสูง  จากระดับน้ำทะเล

ที่ใจกลางของอุทยานเป็นที่ตั้งของรูปปั้นการูดาวิซนูเกินจานา (ครุฑ-วิษณุ-กาญจน) ซึ่งแสดงรูปพระวิษณุทรงครุฑขณะเสด็จออกตามหาน้ำอมฤต โครงการก่อสร้างรูปปั้นนี้เป็นประเด็นถกเถียงในชาวบาหลี โดยเฉพาะในชาวมุสลิมของบาหลีที่มองว่าการสร้างรูปปั้นทางศาสนาของศาสนาหนึ่ง ๆ ที่มีขนาดใหญ่โตอาจทำให้สมดุลทางจิตวิญญาณของเกาะเสียไป รวมถึงข้อคัดค้านว่าการก่อสร้างวัตถุเชิงศาสนาเช่นนี้เพื่อผลประโยชน์ทางการค้าเป็นสิ่งไม่สมควร กระนั้นโครงการนี้ก็ได้รับเสียงตอบรับเชิงบวกจากกลุ่มที่เชื่อว่าจะช่วยสร้างแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่ขึ้นได้ รูปปั้นความสูง  เป็นผลงานออกแบบโดย โญมัน นูอาร์ตา ประกอบเปิดในปี 2018 โดยมีประธานาธิบดีอินโดนีเซีย โจโก วีโดโด เดินทางมาร่วมพิธี

พื้นที่ของอุทยานใช้งานจัดกิจกรรมต่าง ๆ มากมาย ตั้งแต่งานแสดงดนตรีจนถึงงานประชุม โดยมีงานสำคัญที่จัดที่อุทยานนี้ การแสดงดนตรีโดยวงดนตรีร็อก ไอเรินเมเดนที่มีคนเข้าร่วมมากกว่า 7,000 คนในปี 2011 และวงพารามอร์ ในปีเดียวกัน และในปี 2022 ยังเป็นสถานที่จัดงานเลี้ยงมื้อค่ำต้อนรับผู้นำนานาชาติในงานประชุมสุดยอด G20

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในจังหวัดบาหลี
รูปปั้นการูดาวิซนูเกินจานา

**รูปปั้นการูดาวิซนูเกินจานา** (; *ครุฑวิษณุกาญจนา*) หรือเรียกย่อว่า **GWK** เป็นรูปปั้นความสูง 121 เมตร ตั้งอยู่ในอุทยานวัฒนธรรมการูดาวิซนูเกินจานา จังหวัดบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย ผลงานออกแบบโดยโญมัน นูอาร์ตา มีความสูง 121 เมตร ซึ่งรวมฐานสูง 46 เมตร ตั้งใจสร้างขึ้นให้เป็นรูปปั้นที่สูงที่สุดในประเทศอินโดนีเซีย รูปปั้นนี้แสดงรูปพระวิษณุทรงครุฑขณะเสด็จออกตามหาน้ำอมฤต การก่อสร้างแล้วเสร็จและประกอบพิธีเปิดโดยประธานาธิบดีอินโดนีเซีย โจโก วีโดโด ในปี 2018

รูปปั้นครุฑวิษณุกาญจนาเป็นผลงานออกแบบในปี 1990 โดยโญมัน นูอาร์ตา ภายใต้การนำของรัฐมนตรีการท่องเที่ยว โยป อาเว, รัฐมนตรีพลังงาน อีดา บากุซ ซูดจานา และนายกเทศบาลจังหวัดบาหลี อีดา บากุซ โอกา การก่อสร้างเริ่มต้นในปี 1997 แต่ถูกชะลอและพักก่อสร้างในช่วงปีเดียวกันเนื่องด้วยวิกฤตการณ์การเงินในเอเชีย พ.ศ. 2540 และกลับมาก่อสร้างอีกครั้งในปี 2013 หลังเว้นว่างไปสิบหกปีโดยมีบริษัทผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ และเครืออาลันซูเตอรา (Alam Sutera) เข้าหนุนโครงการ 

โครงการนี้เป็นประเด็นถกเถียงบนเกาะบาหลี ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยมองว่าการสร้างรูปปั้นของศาสนาหนึ่ง ๆ ที่มีขนาดใหญ่โตขนาดนี้จะไปรบกวนสมดุลทางจิตวิญญาณบนเกาะ รวมถึงการนำมาใช้งานเพื่อประโยชน์ทางธุรกิจเช่นนี้ไม่เหมาะสม กระนั้นบางกลุ่มที่เห็นด้วยสนับสนุนโครงการนี้ในฐานะสถานที่ท่องเที่ยวที่จะดึงดูดนักท่องเที่ยวและกระตุ้นเศรษฐกิจ

รูปปั้นนี้ประกอบขึ้นในบาหลีจากชิ้นมอดูล 754 ชิ้นที่สร้างขึ้นในบันดุงบนเกาะชวา ก่อนจะขนส่งมายังเกาะบาหลี จากนั้นชิ้นส่วนมอดูลทั้ง 754 ชิ้น ถูกนำมาตัดแบ่งอีกเป็น 1,500 ชิ้นย่อยเพื่อไม่ให้เกินน้ำหนักที่เครนยกได้ การออกแบบรูปปั้นนี้ยังคำนึงถึงความมั่นคงโดยสามารถทนต่อแผ่นดินไหวและพายุ รวมถึงอ้างว่าจะสามารถคงอยู่ต่อไปได้อีก 100 ปี

## อ้างอิง

หมวดหมู่:รูปปั้นในประเทศอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:รูปปั้นขนาดมหึมา
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในจังหวัดบาหลี
นกพิราบนักเดินทาง

**นกพิราบนักเดินทาง** (, *Ectopistes migratorius*) เป็นสปีชีส์ของนกพิราบหนึ่งที่สูญพันธุ์ไปแล้ว เคยอาศัยอยู่ในทวีปอเมริกาเหนือ ชื่อสามัญและชื่อทางวิทยาศาสตร์ของสปีชีส์นี้อธิบายถึงนิสัยการอพยพของมัน 

นกพิราบนักเดินทางมีลักษณะทางเพศที่แตกต่างกันทั้งในด้านขนาดและสีสัน ตัวผู้มีความยาวประมาณ 390-410 มม. ลำตัวส่วนบนมีเป็นสีเทาเป็นหลัก ส่วนล่างมีสีเทาที่อ่อนกว่า บริเวญขอมีขนสีเหลือบสัมฤทธิ์ และมีจุดสีดำบนปีก ตัวเมียมีความยาว 380-400 มม. โดยรวมมีสีที่หมองและน้ำตาลกว่าตัวผู้ ลูกนกจะมีลักษณะคล้ายกับตัวเมียแต่ขาดขนสีเหลือบที่คอ  นกพิราบนักเดินทางรับประทานผลเปลือกแข็งเป็นหลัก นอกจากนี้ยังรับประทานผลไม้และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

นกพิราบนักเดินทางอาศัยอยู่ในไม้ผลัดใบในทางภาคตะวันออกของทวีปอเมริกาเหนือเป็นหลัก และมีการบันทึกว่าพบในพื้นที่อื่น ๆ แต่การขยายพันธุ์ของมันมักเกิดขึ้นในบริเวณรอบเกรตเลกส์ นกพิราบชนิดนี้อพยพเป็นฝูงขนาดใหญ่ โดยจะเดินทางเพื่อค้นหาอาหาร ที่พักพิง และที่ผสมพันธุ์ นกพิราบนักเดินทางเคยเป็นนกที่มีจำนวนมากที่สุดในอเมริกาเหนือ โดยมีจำนวนประมาณ 3 พันล้านตัว และอาจมากถึง 5 พันล้านตัว นอกจากนี้ยังเป็นนกสี่สามารถบินได้รวดเร็วเป็นอย่างมากด้วยความเร็วถึง 100 กม./ชม.

นกพิราบนักเดินทางถูกล่าโดยชนพื้นเมืองอเมริกัน แต่การล่าทวีความรุนแรงขึ้นหลังจากชาวยุโรปเข้ามาพักอาศัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในศตวรรษที่ 19 โดยเนื้อนกพิราบถูกค้าขายเป็นอาหารราคาถูก ส่งผลให้มีการล่าขนาดใหญ่เป็นเวลาหลายทศวรรษ นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่น ๆ เช่นการลดจำนวนลงของประชากรที่สามารถสืบพันธุ์ได้ ซึ่งไม่เพียงพอต่อการอนุรักษ์สายพันธุ์ และการตัดไม้ทำลายป่าซึ่งทำลายแหล่งที่อยู่มาศัยของมัน ซึ่งล้วนส่งผลให้นกพิราบนักเดินทางลดจำนวนลงและสูญพันธุ์ในที่สุด ประชากรมีการลดลงอย่างช้า ๆ ระหว่างประมาณปี 1800 ถึง 1870 ตามด้วยการลดลงอย่างรวดเร็วระหว่างปี ค.ศ. 1870 ถึง 1890 และในปี ค.ศ. 1900 นกพิราบนักเดินทางป่าตัวสุดท้ายที่ได้รับการยืนยันถูกยิงในทางตอนใต้ของรัฐโอไฮโอ 

นกกลุ่มสุดท้ายที่ถูกจับมาเลี้ยงถูกแบ่งออกเป็นสามกลุ่มในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 โดยบางกลุ่มมีภาพถ่ายขณะมีชีวิตอยู่ มาร์ธา ซึ่งเชื่อว่าเป็นนกพิราบนักเดินทางตัวสุดท้าย เสียชีวิตเมื่อวันที่ 1 กันยายน 1914 ที่สวนสัตว์ซินซินนาติ การหายไปของนกพิราบนักเดินทางเป็นตัวอย่างที่สำคัญของการสูญพันธุ์ที่เกิดจากมนุษย์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:วงศ์นกพิราบและนกเขา
หมวดหมู่:สัตว์ที่สูญพันธุ์ไปแล้วในทวีปอเมริกาเหนือ
แอนดรอยด์ 14

**แอนดรอยด์ 14** เป็นเวอร์ชันหลักลำดับที่ 14 และเป็นเวอร์ชันที่ 21 ของแอนดรอยด์ซึ่งเป็นระบบปฏิบัติการมือถือที่พัฒนาโดยโอเพนแฮนด์เซตอัลไลแอนซ์ซึ่งนำโดยกูเกิล ทั้งเวอร์ชัน Google และ AOSP เปิดตัวสู่สาธารณะเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2023 อุปกรณ์แรกที่มาพร้อมกับแอนดรอยด์ 14 คือ พิกเซล 8 และพิกเซล 8 โปร

## ประวัติ

แอนดรอยด์ 14 ( มีชื่อรหัสภายในว่าUpside Down Cake) ได้รับการประกาศเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2023 มีการเปิดตัวรุ่นตัวอย่างของนักพัฒนาทันทีสำหรับซีรีส์ พิกเซล 6 และ 7 รวมถึงแผนงานพร้อมวันที่อัปเดต ซึ่งประกอบไปด้วยเวอร์ชันสำหรับนักพัฒนาอีกเวอร์ชันหนึ่ง ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 8 มีนาคม เช่นเดียวกับเวอร์ชันเบตารายเดือนอีก 4 เวอร์ชัน เบตาตัวแรกเปิดตัวเมื่อวันที่ 12 เมษายน โดยได้รับการแก้ไขด่วนสำหรับเบตา 1.1 เมื่อวันที่ 26 เมษายน เบตาตัวที่สองเปิดตัวเมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม ซึ่งได้รับการแก้ไขด่วนสำหรับเบตา 2.1 เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคมเช่นกัน เวอร์ชันเบตาตัวที่สามเปิดตัวเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน และตอนนี้แพลตฟอร์มมีความเสถียรแล้ว ซึ่งต่อมาได้รับการแก้ไขด่วนสำหรับเวอร์ชันเบตา 3.1 เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน เวอร์ชันเบตาตัวที่สี่เปิดตัวเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม 

เวอร์ชันเบตาจะพร้อมใช้งานสำหรับอุปกรณ์พิกเซลที่รับประกันการอัปเดตเวอร์ชันแอนดรอยด์ตั้งแต่ Pixel 4a (5G) ขึ้นไปหรืออุปกรณ์ที่ใหม่กว่า Pixel 7a ยังสามารถทดสอบเบตา Android 14 ได้ตั้งแต่เบตา 3 Pixel Tablet และ Pixel Fold สามารถทดสอบเบตาของแอนดรอยด์ 14 ได้ตั้งแต่เบตา 4

## คุณสมบัติ

### ประสบการณ์ผู้ใช้
ฟีเจอร์นี้ได้รับการขยายเพิ่มเติมและใช้งานง่ายขึ้นสำหรับนักพัฒนาโดยอาศัยตัวเลือกใหม่ที่เพิ่มเข้ามาในแอนดรอยด์ 13 เพื่อตั้งค่าภาษาสำหรับแอพแต่ละรายการ นอกจากนี้ ยังมีการเพิ่ม "API การผันคำทางไวยากรณ์" ใหม่ให้กับผู้ใช้ตามเพศทางไวยากรณ์

Android 14 ให้ความสามารถในการเพิ่มขนาดตัวอักษรได้สูงสุดถึง 200% เมื่อเทียบกับ 130% ในเวอร์ชันก่อนหน้า โดยรวมกับการปรับขนาดตัวอักษรเพื่อป้องกันไม่ให้องค์ประกอบข้อความขนาดใหญ่บนหน้าจอปรับขนาดมากเกินไป ขณะนี้สามารถระบุหน่วยอุณหภูมิ (ฟาเรนไฮต์ เซลเซียส หรือเคลวิน) ที่จะใช้ในแอพพลิเคชันได้

Material You ที่เปิดตัวในแอนดรอยด์ 12 และเสริมในแอนดรอยด์ 13 ได้รับการปรับปรุงสีเริ่มต้นในแอนดรอยด์ 14 แอนดรอยด์ 14 ยังแนะนำตัวเลือกการปรับแต่งหน้าจอล็อคเพิ่มเติม เช่น รูปแบบนาฬิกาและสภาพอากาศหลายแบบ

สำหรับอุปกรณ์ที่มีหน้าจอขนาดใหญ่ เช่น แท็บเล็ตทาสก์บาร์จะขยายใหญ่ขึ้นในแอนดรอยด์ 14 และตอนนี้จะแสดงชื่อของแอพที่ปักหมุดไว้

แอนดรอยด์ 14 อนุญาตให้กำหนดให้โทรศัพท์เป็นเว็บแคมเมื่อเสียบเข้ากับคอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์แอนดรอยด์อื่น ๆ

แอนดรอยด์ 14 เพิ่มการรองรับรูปแบบภาพใหม่ อัลตราเอชดีอาร์ เพื่อถ่ายและแสดงภาพถ่ายที่มีช่วงไดนามิกสูงด้วยกล้องและจอแสดงผลที่รองรับเอชดีอาร์ รูปแบบอัลตราเอชดีอาร์เข้ากันได้กับเจเพ็กบนจอแสดงผลช่วงไดนามิกมาตรฐาน

กูเกิลเขียนส่วนต่าง ๆ ของการตั้งค่าแอพของแอนดรอยด์ใหม่เพื่อใช้เฟรมเวิร์ก Jetpack Compose ในแอนดรอยด์ 14

### อายุการใช้งานแบตเตอรี่
ระบบแอนดรอยด์มีประสิทธิภาพมากขึ้นซึ่งช่วยยืดอายุการใช้งานแบตเตอรี่ นอกจากนี้ ยังมีตัวเลือกให้เลือกระหว่างโหมดประหยัดแบตเตอรี่และโหมดประหยัดแบตเตอรี่ขั้นสูงสุดอีกด้วย

หน้าจอตั้งแต่การชาร์จเต็มครั้งสุดท้ายจะแสดงในส่วนการตั้งค่าแบตเตอรี่ การใช้แบตเตอรี่จะแสดงแยกจากระบบและแอพพลิเคชันผู้ใช้ ฟีเจอร์นี้แสดงการใช้งานแบตเตอรี่ในช่วง 24 ชั่วโมงที่ผ่านมา

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ซอฟต์แวร์ในปี พ.ศ. 2566
หมวดหมู่:เวอร์ชันของแอนดรอยด์ (ระบบปฏิบัติการ)
อันเดด

[thumb|ภาพวาด''ผี[บาร์บารา ราดจีวิลว์* โดย[[วอยแชค เกร์ซอน]] ซึ่งบรรดาผีเป็นรูปแบบทั่วไปของสิ่งมีชีวิตที่เป็นอันเดด]]

*'อันเดด*' () เป็นสิ่งมีชีวิตในตำนาน, นิทาน หรือนิยายที่เสียชีวิตแล้ว แต่กลับมีพฤติกรรมราวกับว่าพวกเขายังมีชีวิตอยู่ ตัวอย่างทั่วไปของสิ่งมีชีวิตที่เป็นอันเดดคือ[[ศพ]]ที่ฟื้นขึ้นมาอีกครั้งโดยพลัง[[เหนือธรรมชาติ]] โดยการใช้[[พลังงาน (ความลี้ลับ)|พลังชีวิต]]ของผู้ตายเองหรือพลังชีวิตจากสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติ (เช่น [[ปีศาจ]] หรือวิญญาณชั่วร้ายอื่น ๆ) ทั้งนี้ อันเดดอาจจะเป็น[[อรูป|สิ่งที่ไม่มีร่างกาย]] ([[ผี]]) หรือ[[ร่างกายมนุษย์|มีร่างกาย]] ([[มัมมี่ (อันเดด)|มัมมี่]], [[แวมไพร์]], [[โครงกระดูก (อันเดด)|โครงกระดูก]] หรือ[[ซอมบี]])

อันเดดมีอยู่ในความเชื่อของวัฒนธรรมส่วนใหญ่ และปรากฏในผลงาน[[แฟนตาซี]]ตลอดจน[[นิยายสยองขวัญ]]จำนวนมาก คำนี้ยังใช้เป็นครั้งคราวสำหรับความพยายามในชีวิตจริงที่จะ[[การฟื้นคืนชีพ|ชุบชีวิตคนตายโดยใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี]] ตั้งแต่การทดลองในช่วงแรก ๆ เช่น ของ[[โรเบิร์ต อี. คอร์นิช]] ไปจนถึงวิทยาศาสตร์ในอนาคต เช่น "การเก็บรักษาสมองด้วยสารเคมี" และ "[[ไครโอนิกส์]]" แม้ว่าคำนี้มักจะหมายถึงสิ่งที่มีรูปร่าง แต่ในบางกรณี (เช่น ในเกม*ดันเจียนส์แอนด์ดรากอนส์*) คำนี้ยังรวมถึงรูปร่างของ[[อรูป|สิ่งที่ไม่มีร่างกาย]]ของคนตาย เช่น [[ผี]]

== ประวัติ ==
[[แบรม สโตกเกอร์]] เคยคิดที่จะใช้ชื่อเรื่อง*ดิอัน-เดด* (*The Un-Dead*) สำหรับนวนิยายเรื่อง*แดรกคูลา* (ค.ศ. 1897) ของเขา และการใช้คำนี้ในนวนิยายเป็นส่วนใหญ่ที่ทำให้คำนี้มีความหมายตามแบบสมัยใหม่ ซึ่งคำนี้ปรากฏในภาษาอังกฤษก่อนการเขียนของสโตกเกอร์ แต่มีความหมายตามตัวอักษรมากกว่าว่า "มีชีวิต" หรือ "ไม่ตาย" โดยสามารถค้นหาการอ้างอิงได้ใน*พจนานุกรมภาษาอังกฤษ ฉบับออกซฟอร์ด* และในตอนหนึ่งของเรื่อง*แดรกคูลา* ได้กล่าวถึง*นอสเฟอราตู*ว่าเป็นคำพ้องความหมายกับคำว่า "อัน-เดด" ในภาษา "ยุโรปตะวันออก"

สโตกเกอร์ใช้คำว่า "อันเดด" หมายถึงแวมไพร์เท่านั้น ส่วนการขยายความไปถึงสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติประเภทอื่น ๆ เกิดขึ้นในเวลาต่อมา ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว ในปัจจุบันมักใช้เพื่ออ้างถึงสิ่งเหนือธรรมชาติที่เคยมีชีวิตอยู่และยังคงแสดงลักษณะบางอย่างของชีวิตหลังความตาย แต่การใช้คำนั้นมีความหลากหลายมาก

ส่วนการฟื้นคืนชีพหรือการสร้างซอมบีในเรื่องแต่งโดยวิธีที่ไม่เหนือธรรมชาติได้ได้กลายมาเป็นเรื่องธรรมดาไปแล้วตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมา เช่น *แฟรงเกนสไตน์* (ค.ศ. 1818) ได้ใช้เทคโนโลยีที่ไม่ระบุรายละเอียด, *ข้าคือตํานานพิฆาตมหากาฬ* (ค.ศ. 1954) เรื่องแต่งที่มีอิทธิพลได้กล่าวโทษเชื้อโรค, *ไนต์ออฟเดอะลิฟวิงเดด* (ค.ศ. 1968) ได้เสนอเกี่ยวกับรังสีจากยานสำรวจอวกาศที่ตก, *ผีลืมหลุม* (ค.ศ. 1985) แสดงให้เห็นแก๊สพิษ และ*เรซิเดนต์อีวิล'' (ค.ศ. 1996) นำเสนอเกี่ยวกับอาวุธชีวภาพ

ทั้งนี้ อันเดดกลายมาเป็นศัตรูที่ได้รับความนิยมในเกมแฟนตาซีและเกมสยองขวัญ โดยมีบทบาทโดดเด่นในเกมเล่นตามบทบาท, วิดีโอเกมเล่นตามบทบาท, เกมออนไลน์ผู้เล่นจำนวนมากแบบเล่นตามบทบาท และเกมกลยุทธ์จำนวนมาก

## ดูเพิ่ม
* ชีวิตหลังความตาย
* บุคลาธิษฐานของความตาย
* วิญญาณ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 


หมวดหมู่:ปิศาจ
ลมกรด

**ลมกรด** () คือกระแสลมแรงจัดที่มีลักษณะเป็นลำแคบและโค้งตวัดในบรรยากาศของโลก ดาวศุกร์ ดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส และดาวเนปจูน บนโลก ลมกรดกระแสหลักจะอยู่ใกล้ระดับความสูงของเขตโทรโพพอสและเป็นลมฝ่ายตะวันตก (พัดจากทิศตะวันตกไปตะวันออก) กระแสลมนี้อาจเริ่มพัด หยุดพัด แตกออกเป็นสองกระแสหรือมากกว่านั้น รวมตัวกันเป็นกระแสเดียว หรือพัดไปในทิศทางต่าง ๆ ซึ่งบางครั้งอาจสวนทางกับกระแสลมส่วนที่เหลือด้วยซ้ำ

ลมกรดที่แรงที่สุดคือ **ลมกรดขั้วโลก** ซึ่งอยู่รอบ ๆ กระแสอากาศวนแถบขั้วโลก ที่ระดับความสูง 9–12 กิโลเมตร (5.6–7.5 ไมล์; 30,000–39,000 ฟุต) เหนือระดับน้ำทะเล และ **ลมกรดกึ่งเขตร้อน** ซึ่งมีกำลังค่อนข้างอ่อนกว่า แต่พัดอยู่ในระดับสูงกว่าที่ระดับความสูง 10–16 กิโลเมตร (6.2–9.9 ไมล์; 33,000–52,000 ฟุต) เหนือระดับน้ำทะเล ลมกรดทั้งสองประเภทนี้มีอยู่ทั้งในซีกโลกเหนือและซีกโลกใต้ โดยในซีกโลกเหนือ ลมกรดขั้วโลกจะไหลเวียนเหนือเขตละติจูดกลางถึงสูงของทวีปอเมริกาเหนือ ยุโรป และเอเชีย รวมถึงมหาสมุทรที่อยู่ระหว่างทวีปเหล่านี้ ส่วนในซีกโลกใต้ ลมกรดขั้วโลกส่วนใหญ่จะพัดวนรอบทวีปแอนตาร์กติกา โดยลมกรดขั้วโลกทั้งสองจะพัดอยู่ตลอดทั้งปี​​​​​​​​​​​​​​​​

ลมกรดมีที่มาจากปัจจัยสองประการ ปัจจัยแรกคือการที่บรรยากาศได้รับความร้อนจากรังสีดวงอาทิตย์ซึ่งก่อให้เกิดวงจรการหมุนเวียนของอากาศ 3 วงจร ได้แก่ วงจรบริเวณขั้วโลก วงจรเฟร์เริล และวงจรแฮดลีย์ ส่วนปัจจัยที่สองคือแรงกอรียอลิสที่กระทำต่อมวลอากาศที่เคลื่อนที่เหล่านี้ โดยแรงนี้เกิดจากการที่ดาวเคราะห์หมุนรอบแกนของตัวเอง ส่วนดาวเคราะห์ดวงอื่น ๆ ตัวการสำคัญที่ขับเคลื่อนลมกรดคือความร้อนภายในดาวมากกว่าจะเป็นความร้อนจากดวงอาทิตย์ ลมกรดขั้วโลกก่อตัวใกล้กับรอยต่อระหว่างวงจรบริเวณขั้วโลกกับวงจรเฟร์เริล ในขณะที่ลมกรดกึ่งเขตร้อนก่อตัวใกล้กับรอยต่อระหว่างวงจรเฟร์เริลกับวงจรแฮดลีย์

นอกจากที่กล่าวมาแล้วยังมีลมกรดรูปแบบอื่น ๆ อีกเช่นกัน ในช่วงฤดูร้อนของซีกโลกเหนือ ลมกรดฝ่ายตะวันออกอาจก่อตัวขึ้นในเขตร้อน ซึ่งโดยปกติแล้วจะเป็นบริเวณที่อากาศแห้งปะทะกับอากาศชื้นกว่าในระดับสูงมาก นอกจากนี้ยังพบลมกรดระดับต่ำได้ทั่วไปในหลายภูมิภาค เช่น บริเวณตอนกลางของสหรัฐ เป็นต้น และยังมีลมกรดที่เกิดขึ้นในชั้นเทอร์โมสเฟียร์อีกด้วย​​​​​​​​​​​​​​​​

นักอุตุนิยมวิทยาใช้ตำแหน่งของลมกรดบางส่วนเป็นตัวช่วยในการพยากรณ์อากาศ ความสำคัญเชิงพาณิชย์หลักของกระแสลมนี้อยู่ที่การเดินทางทางอากาศ เนื่องจากตารางการบินอาจได้รับผลกระทบอย่างมากจากการบินไปในทิศทางเดียวกันหรือบินสวนทางกับกระแสลมนี้ สายการบินต่าง ๆ มักวางแผนเส้นทางให้บิน "ตาม" กระแสลมกรดเพื่อประหยัดต้นทุนเชื้อเพลิงและเวลา เส้นทางการบินแอตแลนติกเหนือเป็นตัวอย่างหนึ่งของความร่วมมือกันระหว่างสายการบินกับหน่วยงานควบคุมการจราจรทางอากาศในการใช้ประโยชน์จากลมกรดและลมที่พัดอยู่ด้านบนเพื่อให้สายการบินและผู้ใช้รายอื่น ๆ ได้รับประโยชน์สูงสุด แม้จะพบอาการปั่นป่วนในอากาศโปร่งในบริเวณที่มีลมกรดซึ่งเป็นอันตรายต่อผู้โดยสารอากาศยาน แต่สถานการณ์นั้นก็ไม่ได้ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อตารางการบิน

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ลม
หมวดหมู่:พลศาสตร์บรรยากาศ
พอล อเล็กซานเดอร์

**พอล ริชาร์ด อเล็กซานเดอร์** (, 30 มกราคม พ.ศ. 2489 – 11 มีนาคม พ.ศ. 2567) เป็นชาวอเมริกันผู้เป็นอัมพาตที่รอดจากโรคโปลิโอ นักกฎหมาย และนักเขียน เป็นชายคนสุดท้ายที่ใช้ชีวิตในหลังจากป่วยด้วยโรคโปลิโอในวัย 6 ปี อเล็กซานเดอร์ได้รับปริญญานิติศาสตรบัณฑิตและจากมหาวิทยาลัยเท็กซัส ออสติน จากนั้นสอบได้เป็นทนายใน พ.ศ. 2529 เขาได้พิมพ์หนังสือบันทึกความทรงจำเองเมื่อ พ.ศ. 2563 และเสียชีวิตใน พ.ศ. 2567

## ประวัติ
อเล็กซานเดอร์เกิดเมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2489 ในแดลลัส เป็นบุตรของกัส นิโคลัส อเล็กซานเดอร์ บุตรของชาวกรีกอพยพ และดอริส แมรี เอมเมตต์ ชาวเลบานอน เขาติดเชื้อโปลิโอเมื่ออายุได้ 6 ปีและเป็นอัมพาตตลอดชีวิต เขาสามารถขยับศีรษะ คอ และปากของเขาเท่านั้น

ในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1950 ที่มีการแพร่ระบาดครั้งใหญ่ของโปลิโอในสหรัฐฯ มีเด็กจำนวนมากทั่วแดลลัสเข้า รวมทั้งอเล็กซานเดอร์ ในที่นั่นเด็กเหล่านั้นได้รับการรักษาในหอผู้ป่วยด้วยปอดเหล็ก เขาเกือบเสียชีวิตในโรงพยาบาลก่อนที่แพทย์จะพบว่าเขาหยุดหายใจและนำตัวเข้าโดยด่วน

เขาอยู่ในโรงพยาบาลนานถึง 18 เดือนกระทั่งได้รับอนุญาตให้กลับบ้าน โดยพ่อแม่ของเขาได้เช่าเครื่องกำเนิดไฟฟ้าพกพาและรถบรรทุกเพื่อนำเขาพร้อมปอดเหล็กกลับบ้าน นับแต่ พ.ศ. 2497 อเล็กซานเดอร์ฝึกตัวเองให้ ทำให้เขาสามารถออกจากปอดเหล็กในช่วงระยะเวลาหนึ่งได้ โดยที่ระยะเวลาดังกล่าวเพิ่มขึ้นที่ละน้อย ๆ ด้วยความช่วยเหลือจากและนางซุลลิแวน นักกายภาพบำบัด

อเล็กซานเดอร์เป็นหนึ่งในนักเรียนกลุ่มแรกที่ได้รับการศึกษาแบบจัดการศึกษาโดยครอบครัวของ เขาเรียนโดยการท่องจำแทนการจดบันทึก เมื่ออายุได้ 21 ปี เขาสำเร็จการศึกษาจาก พ.ศ. 2510 ทำให้เขาเป็นบุคคลแรกที่สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาในแดลลัสโดยที่ไม่ได้เข้าเรียนในชั้นเรียนด้วยตนเอง

อเล็กซานเดอร์ได้รับทุนไปศึกษาต่อใน จากนั้นเขาย้ายไปมหาวิทยาลัยเท็กซัส ออสตินซึ่งเขาได้รับปริญญาตรีเมื่อ พ.ศ. 2521 และจูริสดอกเตอร์เมื่อ พ.ศ. 2527 ก่อนที่เขาจะสอบได้เป็นทนายใน พ.ศ. 2529 เขาเป็นผู้สอนศัพท์บัญญะติทางนิติศาสตร์แก่เจ้าหน้าชวเลขของศาลที่โรงเรียนการค้าออสติน เมื่อว่าความในศาล เขาจะออกจากปอดเหล็ก แต่งตัวด้วยสามชิ้นและนั่งวีลแชร์ที่ดัดแปลงให้ยกร่างของเขาให้ตั้งตรงได้

อเล็กซานเดอร์ได้รับการบันทึกในบันทึกสถิติโลกกินเนสส์ว่าเป็นบุคคลที่ใช้เวลาของชีวิตในปอดเหล็กนานที่สุดในโลก

อเล็กซานเดอร์เปิดบัญชีติ๊กต็อกในเดือนมกราคม พ.ศ. 2567 โดยโพสต์วิดีโอเกี่ยวกับชีวิตของเขา ในช่วงที่เขาเสียชีวิต บัญชีดังกล่าวมีผู้ติดตามมากกว่า 330,000 บัญชี

อเล็กซานเดอร์เสียชีวิตในแดลลัสเมื่อวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2567 ในวัย 78 ปี แม้ว่าเมื่อเดือนกุมภาพันธ์เขาเข้ารับการรักษาโรคโควิด-19ในโรงพยาบาล แต่ยังไม่มีการประกาศสาเหตุการเสียชีวิตที่แท้จริง เขากลายเป็นหนึ่งในสองบุคคลสุดท้ายที่ยังคงใช้ปอดเหล็ก อีกบุคคลหนึ่งคือ ซึ่งใช้ปอดเหล็กครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2496

## หนังสือ
อเล็กซานเดอร์ออกหนังสือ *ทรีมินนิสต์ฟอร์อะด็อก: มายไลฟ์อินแอนไอรอนลัง* (; *สามนาทีเพื่อสุนัข: ชีวิตของฉันในปอดเหล็ก*) เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2563 ด้วยความช่วยเหลือของนอร์แมน ดี. บราวน์ เพื่อนและอดีตพยาบาล อเล็กซานเดอร์ใช้เวลามากกว่า 8 ปีในการเขียนหนังสือเล่มนี้ โดยใช้แท่งพลาสติกและปากกากดบนแป้นพิมพ์หรือพูดให้เพื่อนบันทึกให้

## เชิงอรรถ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* บทสัมภาษณ์พอล อเล็กซานเดอร์ (พ.ศ. 2565) บนช่องYouTube *[[Special Books by Special Kids]]*

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2489
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2567
หมวดหมู่:นักกฎหมาย
หมวดหมู่:นักเขียนชาวอเมริกัน
หมวดหมู่:ผู้รอดชีวิตจากโรค
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยเท็กซัส ออสติน
หมวดหมู่:ผู้ครองสถิติโลก
ตูกูยกยาการ์ตา

**ตูกูยกยาการ์ตา** (ชวา: ꦠꦸꦒꦸꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ, *Tugu Ngayogyakarta*; ) เป็นเสาจุดหมายตาเก่าแก่ในนครยกยาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย โดย *ตูกู* แปลว่าอนุสรณ์ เสานี้มีความสำคัญในฐานะการเป็นสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ของเมือง

ตูกูยกยาการ์ตาตั้งอยู่ใจกลางแยกจุดตัดของถนนมังกูบูมี (Mangkubumi), ซูดีร์มัน (Sudirman), เอ.เอ็ม ซางาจี (A.M Sangaji) และ ดีเปอโนโกโร (Dipenogoro)

## ประวัติศาสตร์
อนุสรณ์นี้สร้างขึ้นโดยศรีสุลต่าน ฮาเมิงกูบูโวโน ที่หนึ่ง ในปี 1755 โดยมีชื่อว่า *Tugu Golong-Gilig* (ตูกูโกลง-กีลิก; อนุสรณ์โกลง-กีลิก) สร้างขึ้นเพื่อแสดความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวของผู้คน บนยอดของอนุสรณ์เป็นรูปวงกลม (*โกลง*) และตัวเสาเป็นทรงกระบอก (*กีลิก*) จึงเป็นที่มาของชื่อนี้ เสามีความสูง 25 เมตร อนุสรณ์นี้ตั้งอยู่บนแนวแกนเส้นที่เชื่อมต่อทะเลทางใต้, วังยกยาการ์ตา และเขาเมอราปี เวลาสุลต่านแห่งยกยาการ์ตาทำสมาธิ ว่ากันว่าจะใช้อนุสรณ์นี้เป็นหมุดหมายในการหันหน้าออกสู่ยอดเขาเมอราปี

อนุสรณ์นี้ถล่มลงหลังแผ่นดินไหวเมื่อปี 1867 และในปี 1889 เจ้าอาณานิคมดัตช์บูรณะอนุสรณ์ชึ้นมาใหม่ บนยอดเป็นรูปทรงกรวยแทนรูปกลมเดิม และทรงกลมบนยอดของกรวย ความสูงยังลดลงจาก 25 เมตร เหลือ 15 เมตร และตั้งชื่อใหม่ว่า *เดอวิทเทอพาล* (De Witte Paal; อนุสรณ์ขาว)

ในปี 2012 มีการบูรณะอนุสรณ์จนเสร็จ โดยมีการทาสีเหลืองทองประดับ ซึ่งสีเหลืองนี้มีองค์ประกอบของทองคำ 22 กะรัต

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Seputar Wisata Yogyakarta
* Panduan Pariwisata Yogyakarta dan sekitarnya 
* Outbound di Jogja dan Tour Wisata Jogja
* Sewa Mobil dan Wisata Yogyakarta
กราตนงายกยาการ์ตาฮาดีนิงรัต

**พระราชวังหลวงยกยาการ์ตา** หรือ **กราตนงายกยาการ์ตาฮาดีนิงรัต** (, ) เป็นพระราชวังในนครยกยาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย ที่ประทับของสุลต่านแห่งยกยาการ์ตาและพระบรมวงศานุวงศ์ ศูนย์กลางอขงวัฒนธรรมชวาและภายในมีพิพิธภัณฑ์ที่จัดแสดงวัตถุของราชวงศ์ พระราชวังมีราชองครักษ์กราตนยกยาการ์ตา 

## ประวัติศาสตร์
พระราชวังสร้างขึ้นในระหว่างปี 1755–1756 (AJ 1682) ให้แก่ฮาเมิงกูบูโวโนที่หนึ่ง ปฐมสุลต่านแห่งยกยาการ์ตา เป็นสิ่งแรก ๆ ที่กษัตริย์ทำหลังการลงนามสนธิสัญญากียันตีซึ่งยอมรับการสถาปนารัฐสุลต่านยกยาการ์ตาภายใต้บริษัทอินเดียตะวันออกของดัตช์ โดยเลือกเอาพื้นที่ที่เป็นป่าต้นบันยัน ขนาบข้างด้วยแม่น้ำสองสาย

ในวันที่ 20 มิถุนายน 1812 เซอร์สแตมฟอร์ด รัฟเฟิลส์ นำกองทัพ 1,200 นายจากสหราชอาณาจักรเข้าตีนครหลวงยกยาการ์ตา ซึ่งยกยาการ์ตาปราชัยแก่อังกฤษ พระราชวังถูกบุกทำลายและเผาทำลาย รัฐสุลต่านถูกเปลี่ยนมือมาอยู่ใต้ปกครองของอังกฤษเป็นช่วงสั้น ๆ ก่อนจะส่งคืนแก่ดัตช์ ส่วนใหญ่ของพระราชวังดังที่เห็นในปัจจุบันนี้สร้างขึ้นในสมัยของฮาเมิงกูบูโวโนที่แปด (ครองราชย์ 1921 ถึง 1939) และมีการสร้างขึ้นใหม่อีกหลังแผ่นดินไหวในปี 1876 และ 2006

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในยกยาการ์ตา
หมวดหมู่:วังในประเทศอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศอินโดนีเซีย
บูกิตเซอกุนตัง

**บูกิตเซอกุนตัง** (; เขาเซอกุนตัง) หรือ **บูกิตซีกุนตัง** () เป็นเนินเขาความสูง 30 เมตร ตั้งอยู่บนฝั่งตอนเหนือของแม่น้ำมูซี ในพื้นที่ของปาเล็มบัง เมืองหลวงของจังหวัดสุมาตราใต้ ประเทศอินโดนีเซีย ตั้งอยู่ห่างไป 3 กิโลเมตรทางเหนือของแม่น้ำมูซี และประมาณสี่กิโลเมตรจากตัวเมืองปาเล็มบัง คนท้องถิ่นถือว่าสถานที่นี้ศักดิ์สิทธิ์และมีการขุดค้นโลราณวัตถุมากมายจากสมัยศรีวิชัยซึ่งเรืองอำนาจในบ่องแคบมะละการะหว่างศตวรรษที่ 6-13 ปัจจุบันแปรสภาพเนินเขานี้เป็นอุทยานโบราณคดี

ในทศวรรษ 1920 มีการขุดค้นพบพระพุทธรูปประทับยืนหลายชิ้นส่วนในระยะเวลาหลายเดือนยกเว้นส่วนขายังคงไม่พบ พระพุทธรูปความสูง 277 เซนติเมตรสร้างมาจากหินแกรนิต เช้าใจว่ามาจากเกาะบังกาซึ่งอยู่ไม่ไกล นอกจากนี้ยังมีการค้นพบพระพุทธรูปปางประทับนั่งที่ยังแกะสลักไม่เสร็จ (ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ปาเล็มบัง) ทำให้เกิดข้อเสนอว่าจริง ๆ รูปสลักเหล่านี้น่าจะสร้างขึ้นในท้องที่ ประติมากรรมเหล่านี้เข้าใจว่ามาจากสมัยปาละ (ปลายศตวรรษที่ 7 - ต้นศตวรรษที่ 8) โบราณวัตถุอื่น ๆ ที่ขุดพบยังมีรูปพระโพธิสัตว์, ซากของสถูป, จารึก และรูปพระไวโรจนพุทธเจ้าประทับนั่งซึ่งมีประภา (รังสี) และฉัตร

ทางฝั่งใต้ของเขาเป็นที่ตั้งของแหล่งโบราณคดีการาญันยาร์ (Karanganyar site) ซึ่งมีการค้นพบโบราณวัตถุของราชวงศ์ถังและราชวงศ์ซ่ง และจารึกจากสมัยศตวรรษที่ 7 เรียกวาาจารึกตาลังตูโว

## อ้างอิง

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:จังหวัดสุมาตราใต้
จันดีมูวาโรจัมบี

**จันดีมาวูโรจัมบี** () เป็นหมู่วัดพุทธในอำเภอมาวูโรจัมบี จังหวัดจัมบี เกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย ห่างไป 26 กิโลเมตรทางตะวันออกจากนครจัมบี วัดเหล่านี้สร้างขึ้นในสมัยอาณาจักรเมอลายู ซากที่พบในปัจจุบันอายุประมาณศตวรรษที่ 7-13 แหล่งโราณคดีมาวูโรจัมบีประกอบด้วยวัดที่ขุดค้นแล้วแปดแห่ง พื้นที่ประมาณ 12 ตารางกิโลเมตร ตามแนว 7.5 กิโลเมตรริมแม่น้ำบาตังฮารี และเนินดินหรือซากวัดอีก 80 แห่งที่ยังไม่ได้ขุดค้นและฟื้นฟู

มีการเสนอว่ามาวูโรจัมบีน่าจะเป็นจุดเริ่มต้นของอาณาจักรศรีวิชัย ด้วยความหนาแน่นของจำนวนวัดเมื่อเทียบกับแหล่งอื่น ๆ ในสุมาตราใต้

นครมาวูโรจัมบีล่มสลายลงในปี 1278 เมื่ออาณาจักรสิงหะส่าหรีเข้าโจมตีและจับกุมตัวราชวงศ์เดิมไป หลังจากนั้นแหล่งถูกทิ้งร้าง กระทั่งนายทหารชาวอังกฤษ เอส ซี บรูก (S.C. Crooke) ค้นพบในปี 1824 ปัจจุบันรัฐบาลขึ้นทะเบียนแหล่งนี้เป็นโบราณสถานภายใต้การพิทักษ์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:จังหวัดจัมบี
เคาหงี

**เคาหงี** (เสียชีวิต ค.ศ. 263) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **สฺวี่ อี๋** () เป็นขุนพลของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน มีตำแหน่งเป็นขุนพลรักษาค่ายใหญ่ (牙門將 *หยาเหมินเจี้ยง*) เป็นบุตรชายของเคาทูขุนพลผู้มีชื่อเสียงของวุยก๊ก

## ประวัติ
บ้านเกิดบรรพบุรุษของเคาหงีคืออำเภอเจากุ๋น (譙縣 *เฉียวเซี่ยน*) เมืองไพก๊ก (沛國 *เพ่ย์กั๋ว*) ซึ่งปัจจุบันคือนครปั๋วโจว มณฑลอานฮุย บิดาของเคาหงีคือเคาทู (許褚 *สฺวี ฉู่*) นายทหารองครักษ์ของขุนศึกโจโฉในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกและภายหลังเป็นขุนพลของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊ก หลังเคาทูเสียชีวิต เคาหงีได้สืบทอดบรรดาศักดิ์โหมวเซียงโหว (牟鄉侯) ของบิดา

ในปี ค.ศ. 263 สุมาเจียวผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งวุยก๊กสั่งให้ยกทัพใหญ่ 3 ทางบุกรัฐจ๊กก๊กที่เป็นรัฐอริของวุยก๊ก เคาหงีติดตามมาในทัพของจงโฮยผู้เป็นขุนพลพิทักษ์ภาคตะวันตก (鎮西將軍 *เจิ้นซีเจียงจฺวิน*) จงโฮยนำกำลังพล 100,000 นายเข้าอาณาเขตของจ๊กก๊กผ่านหุบเขาเสียดก๊ก (斜谷 *เสียกู่*; ทางตะวันตกเฉียงใต้ของอำเภอเหมย์ มณฑลฉ่านซีในปัจจุบัน) และหุบเขาล่อก๊ก (駱谷 *ลั่วกู่*; ทางตะวันตกเฉียงใต้ของอำเภอโจวจื้อ มณฑลฉ่านซีในปัจจุบัน) จงโฮยสั่งให้เคาหงีให้นำกำลังทหารล่วงหน้าไปแผ้วทางและซ่อมแซมเส้นทาง โดยจงโฮยยกทัพหลักตามมาด้านหลัง เมื่อจงโฮยยกพลมาถึงสะพานแห่งหนึ่ง ปรากฏว่าพื้นสะพานมีรอยแตกทำให้เท้าม้าก้าวร่วงลงรอยแตกนั้น เนื่องจากจงโฮยนั้นถืออาญาสิทธิ์ในการบัญชาทหารในภูมิภาคกวนต๋ง (關中 *กวานจง*) มีอำนาจในการชี้เป็นชี้ตาย จึงสั่งให้ประหารชีวิตเคาหงีฐานที่ทำภารกิจล้มเหลวทันที เคาหงีนั้นเป็นบุตรชายของเคาทูผู้เป็นองครักษ์และขุนพลคนสนิทของผู้นำวุยก๊ก 3 รุ่นแรกคือโจโฉ โจผี และโจยอย แต่เคาหงีก็ไม่ได้รับการละเว้นโทษ การเสียชีวิตของเคาหงีจึงทำให้ทหารทุกคนตกตะลึงอย่างมาก

## บุตรชาย
เคาหงีมีบุตรชายชื่อสฺวี่ จง (許綜) ได้สืบทอดบรรดาศักดิ์โหมวเซียงโหวของบิดาในช่วงต้นศักราชไท่ฉื่อ (泰始; ค.ศ. 266-274) ในรัชสมัยของจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนแห่งราชวงศ์จิ้นตะวันตก

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *[[สามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อ*).

หมวดหมู่:ขุนพลของวุยก๊ก
หมวดหมู่:บุคคลในวุยก๊กที่ถูกประหารชีวิต
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกประหารชีวิตโดยวุยก๊ก
ลียังบูวา

**ลียังบูวา** () เป็นถ้ำหินปูนบนเกาะฟลอเร็ซ ประเทศอินโดนีเซีย ทางเหนือของเมืองรูเติงในอำเภอมังงาไร จังหวัดนูซาเติงงาราตะวันออก ถ้ำนี้มีความสำคัญทางโบราณคดีและบรรพชีวินวิทยานับตั้งแต่ทศวรรษ 1950 และ 1960 ดังที่บรรยายไว้โดยนักสำรวจและมิชชันนารีชาวดัตช์ เทออดอร์ แฟร์ฮือเฟิน 

ในเดือนกันยายน 2003 ทีมสำรวจภาคพื้นนำโดย  ค้นพบหลักฐานชิ้นส่วนส่วนบนของกะโหลกมนุษย์ชิ้นแรก ด้วยขนาดที่เล็กทำให้ในตอนแรกสันนิษฐานว่าเป็นกะโหลกของเด็กเล็ก ก่อนที่ต่อมาจะค้นพบส่วนฟันว่ามีลักษณะโตเต็มวัย แปลว่ากะโหลกนี้เป็นของผู้ใหญ่ หลังผ่านไปสงอสามสัปดาห์ ทีมขุดค้นสามารถกู้โครงการะดูกของโฮมินิดนี้ได้เป็นส่วนใหญ่ ตั้งชื่อรหัส LB1, LB2, ฯลฯ ตามชื่อถ้ำ โครงกระดูกนี้ต่อมากลายเป็นตัวอย่างโฮโลไทป์ของมนุษย์สปีซีส์ *[[Homo floresiensis]]* หรือเรียกกันว่ามนุษย์ "ฮ็อบบิต" ซึ่งแม้จะมีปริมาตรสมองเล็กแต่สามารถใช้อุปกรณ์ ล่าสัตว์ และรับมือกับผู้ล่าเช่นมังกรโคโมโดได้

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ถ้ำในประเทศอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:เกาะโฟลเร็ซ
หมวดหมู่:จังหวัดนูซาเติงการาตะวันออก