ปัญหาปี ค.ศ. 2000

thumb|right|ตัวอย่างระบบประมวลผลจากปัญหา Y2K ในวันที่แสดงคือวันที่ 3 มกราคม ค.ศ. 2000 แต่ระบบประมวลผลว่าเป็นวันที่ 3 มกราคม ค.ศ. 1900
**ปัญหาปี ค.ศ. 2000** บางครั้งเรียกว่า **ปัญหาวายทูเค** (Y2K problem), **บั๊กมิลเลนเนียล** (Millennium bug), **บั๊กวายทูเค** (Y2K bug) หรือ **ความผิดพลาดวายทูเค** (Y2K glitch หรือ Y2K error) เป็นปัญหาที่เกิดกับระบบเอกสารและการบันทึกข้อมูล ทั้งในแบบดิจิทัล (เกี่ยวกับคอมพิวเตอร์) และระบบอนาล็อก  สืบเนื่องมาจากการบันทึกปีคริสต์ศักราชจำนวนสี่หลัก ย่อเหลือเพียงสองหลักท้าย โดยละสองหลักแรก คือ "19" และ "20" ไว้ในฐานที่เข้าใจ

ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่ออุปกรณ์ต่าง ๆ ใช้งานจนถึงหลังเที่ยงคืนของวันที่ 31 ธันวาคม ค.ศ. 1999 และเข้าสู่วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2000 แต่ระบบกลับเข้าใจว่าเป็น ค.ศ. 1900 ทำให้การทำงานของระบบผิดเพี้ยน

ปัญหานี้ถูกหยิบยกมากล่าวถึงเป็นครั้งแรกในหนังสือชื่อ *Computers in Crisis* เขียนโดย Jerome และ Marilyn Murray ในปี ค.ศ. 1984 และในเครือข่ายยูสเนต ในปี ค.ศ. 1985 สร้างความตื่นตัวในแวดวงธุรกิจ การธนาคาร การแพทย์ และการทหาร ว่าอาจทำให้ระบบคอมพิวเตอร์ทำงานผิดพลาด อาจทำให้ระบบสาธารณูปโภค เช่น ไฟฟ้า โทรศัพท์ ระบบอาณัติสัญญาณ ถึงขั้นหยุดการทำงาน

## ความหมายของคำว่า Y2K
Y2K คือคำย่อของ Year 2000 (Year 2 kilo) ซึ่งหมายถึงปี ค.ศ. 2000 โดย Y ย่อมาจากคำว่า Year (ปี), k (กิโล) เป็นคำอุปสรรคในระบบเอสไอ มีค่าเท่ากับ 103 หรือ 1000 2k จึงมีค่า 2×1000 เท่ากับ 2000

## สาเหตุ
* การเก็บข้อมูลปี ค.ศ. เฉพาะแค่ 2 หลักท้ายแทนที่จะเก็บเต็ม 4 หลักโดยถือว่า 2 หลักหน้าคือ 19 เสมอ เช่น ค.ศ. 1998 จะเก็บแค่เพียง 98 ดังนั้นข้อมูลในระบบจึงมีค่าอยู่ในช่วงระหว่างปี ค.ศ. 1900-1999 เท่านั้น เมื่อถึงปี ค.ศ. 2000 คอมพิวเตอร์ยังคงถือว่า 2 หลักหน้าคือ 19 อยู่เหมือนเดิม  เมื่อป้อนปีเป็น 00 ซึ่งหมายถึงปี ค.ศ. 2000  คอมพิวเตอร์ยังคงตีความว่าเป็นปี ค.ศ. 1900 เหมือนเดิม  ดังนั้นการคำนวณเกี่ยวกับระยะเวลา เช่น  การคำนวณอายุ การคำนวณระยะเวลา การชำระหนี้และการเรียงลำดับข้อมูลจึงผิดพลาดหมด
* การคำนวณปีอธิกสุรทิน ไม่ถูกต้องทำให้เดือนกุมภาพันธ์ปี ค.ศ. 2000 มีเพียง 28 วันเท่านั้น ทำให้การคำนวณหาวันที่ในปี (Day of Year) หลังเดือนกุมภาพันธ์ผิดพลาดหมด กฎในการคำนวณปีอธิกสุรทินที่ถูกต้องคือ
:# ปีที่หารด้วย 4 ลงตัวจะเป็นปีอธิกสุรทิน
:# ปีที่หารด้วย 100 ลงตัวจะเป็นและไม่เป็นปีอธิกสุรทิน
:# ปีที่หารด้วย 400 ลงตัวจะเป็นปีอธิกสุรทิน
หากสลับกฎข้อ 2 และกฎข้อ 3 จะทำให้การคำนวณปีอธิกสุรทินของ ปี ค.ศ. 2000 ผิดพลาด

* ช่วงก่อนวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2000 จะเกิดปัญหา Y2K แต่มีอีกวันที่มีปัญหาคล้ายกันวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 1999 เพราะวันนี้อาจจะมีการเขียนในรูปแบบตัวเลข 9/9/99 ก็จะได้ขัดแย้งกับค่าวันที่ 9999 ที่ใช้บ่อยในการระบุวันที่ทราบ มันจึงเป็นไปได้ว่าโปรแกรมฐานข้อมูลอาจจะทำหน้าที่ในระเบียนที่มีวันที่ไม่รู้จักในวันนั้น ค่อนข้างคล้ายกับนี้คือรหัสสิ้นสุดของแฟ้ม 9999 ที่ใช้ในการเขียนโปรแกรมภาษาที่มีอายุมากกว่า ในขณะที่ความกลัวเกิดขึ้นที่บางโปรแกรมไม่คาดคิดอาจยุติในวันที่ข้อผิดพลาดก็มีแนวโน้มที่จะทำให้ระบบประมวลผลของคอมพิวเตอร์
* การแทนวันและเวลาโดยการนับจากเวลาอ้างอิงในอดีต เช่น ระบบหาตำแหน่งด้วยดาวเทียม (GPS) จะใช้ตัวเลขขนาด 10 บิต (Bits) แทนค่าเวลาเป็นสัปดาห์ นับตั้งแต่เดือนมกราคม 1980 เป็นต้นมา  ซึ่งจะแทนค่าได้ 1024 สัปดาห์ และจะ Roll Over ในวันที่ 21 สิงหาคม 1999  ระบบ Unix เก็บวันและเวลาโดยการแทนค่าวินาทีนับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 1970 ด้วยตัวเลขขนาด 32 บิต  ซึ่งจะ Roll Over ในปี 2038 เป็นต้น

## ความผิดพลาดที่มีการบันทึก
### ก่อนปี 2000
* วันที่ 1 มกราคม 1999 มิเตอร์ค่าโดยสารของรถแท็กซี่ในประเทศสิงคโปร์ไม่ทํางาน ในขณะที่ประเทศสวีเดนได้รับค่าโดยสารรถแท็กซี่ที่ไม่ถูกต้อง
* วันที่ 28 ธันวาคม 1999 เครื่องรูดบัตร 10,000 เครื่องที่ออกโดย HSBC และผลิตโดย Racal หยุดประมวลผลธุรกรรมบัตรเครดิตและบัตรเดบิต เหตุนี้เกิดขึ้นเฉพาะเครื่องในสหราชอาณาจักร และเป็นผลมาจากเครื่องที่ได้รับการออกแบบเพื่อให้แน่ใจว่าการทำธุรกรรมเสร็จสิ้นภายใน 4 วันทำการ ตั้งแต่วันที่ 28 ธันวาคมถึง 31 ธันวาคม เครื่องจึงตีความวันที่ในอนาคตเป็นในปี 1900 ร้านค้าจึงใช้การทำธุรกรรมในกระดาษจนกระทั่งเครื่องสามารถเริ่มทำงานอีกครั้งในวันที่ 1 มกราคม

### 1 มกราคม 2000
เมื่อถึงวันที่ 1 มกราคม 2000 มีปัญหาโดยทั่วไปถือว่าเล็กน้อย เหตุการณ์ไม่ได้ส่งผลในเวลาเที่ยงคืนเสมอไป บางโปรแกรมที่ไม่ได้ใช้งานในขณะนั้นจะเกิดปัญหาก็ต่อเมื่อมีการเรียกใช้โปรแกรมเท่านั้น ปัญหาทั้งหมดที่บันทึกไว้ไม่ได้เชื่อมโยงโดยตรงกับการเขียนโปรแกรม Y2K ในเชิงสาเหตุ ความบกพร่องทางเทคโนโลยีที่เล็กน้อยเกิดขึ้นเป็นประจำ

ปัญหาที่มีการรายงาน ได้แก่
* ประเทศออสเตรเลีย เครื่องตรวจตั๋วโดยสารรถบัสใน 2 รัฐไม่สามารถดําเนินการได้
* จังหวัดอิชิกาวะ ประเทศญี่ปุ่น โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ชิกะ รายงานว่าอุปกรณ์ตรวจวัดรังสี ล้มเหลวในไม่กี่วินาทีหลังเที่ยงคืน เจ้าหน้าที่กล่าวว่าไม่มีความเสี่ยงต่อสาธารณะและไม่พบรังสีส่วนเกินที่โรงงาน
* ประเทศญี่ปุ่น เมื่อ 2 นาทีก่อนเที่ยงคืน ผู้ให้บริการโทรคมนาคม Osaka Media Port พบข้อผิดพลาดในส่วนการจัดการวันที่ของเครือข่ายของบริษัท ปัญหาได้รับการแก้ไขภายในเวลา 02:43 น. และไม่มีบริการใดหยุดชะงัก
* ประเทศญี่ปุ่น เอ็นทีที โมบาย คอมมูนิเคชัน เน็ตเวิร์ก (เอ็นทีที โดโคโม) ผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือรายใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น รายงานว่า โทรศัพท์มือถือบางรุ่นลบข้อความใหม่ที่ได้รับ แทนที่จะเป็นข้อความเก่า เนื่องจากหน่วยความจำเต็ม
* ประเทศเดนมาร์ก ทารกที่เกิดคนแรกเมื่อวันที่ 1 มกราคม ถูกบันทึกว่ามีอายุ 100 ปี
* ประเทศเยอรมนี Deutsche Oper Berlin พนักงานพบว่าระบบบัญชีเงินเดือนถูกตีความในปีใหม่เป็นปี 1900 และได้กําหนดอายุของบุตรของพนักงานด้วยตัวเลขสองหลักสุดท้ายของปีเกิด ทําให้พนักงานถูกระงับเงินอุดหนุนค่าเลี้ยงดูบุตรของรัฐบาลอย่างไม่ถูกต้องในเช็คเงินเดือน เมื่อพนักงานบัญชีตั้งวันที่ใหม่เป็นปี 1999 คอมพิวเตอร์ได้ให้เงินอุดหนุนคืน
* ประเทศฝรั่งเศส บริการพยากรณ์อากาศแห่งชาติ (Météo-France) กล่าวว่าข้อผิดพลาด Y2K ทําให้วันที่บนหน้าเว็บแสดงแผนที่พร้อมพยากรณ์อากาศของวันเสาร์ว่า "01/01/19100"
* เชฟฟีลด์ สหราชอาณาจักร เกิดความผิดพลาด Y2K แต่ไม่พบและแก้ไขจนถึงวันที่ 24 พฤษภาคม ทําให้คอมพิวเตอร์คํานวณอายุของมารดาที่ตั้งครรภ์ผิดพลาด ซึ่งทําให้ผู้ป่วย 154 รายได้รับการประเมินความเสี่ยงที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับการมีลูกที่มีอาการดาวน์ซินโดรม ผลโดยตรงคือการทําแท้ง 2 ครั้ง และทารกที่เกิดมามีอาการดาวน์ซินโดรม 4 คน มารดาที่ได้รับแจ้งว่าพวกเขาอยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่ำ
* สหรัฐ หอดูดาวกองทัพเรือสหรัฐ ซึ่งดําเนินการนาฬิกาหลักที่รักษาเวลาอย่างเป็นทางการของประเทศ ได้แสดงวันที่บนเว็บไซต์เป็น "1 Jan 19100"
* สหรัฐ ผลโดยตรงจากความผิดพลาด Y2K ในเวลาเที่ยงคืน คอมพิวเตอร์ที่สถานีควบคุมภาคพื้นดินหยุดประมวลผลข้อมูลจากดาวเทียมสอดแนมไม่ระบุจํานวน กองทัพดําเนินการตามแผนฉุกเฉินภายในเวลา 03:00 น. และซ่อมแซมการทํางานจนปกติทั้งหมดในเวลาประมาณ 2 วัน
* สหรัฐ สล็อตแมชชีน 150 เครื่อง ของดลาแวร์ ลอตเตอรีในราซิโนหยุดทํางาน
* รัฐนิวยอร์ก ร้านวิดีโอแห่งหนึ่งเกิดค่าธรรมเนียมการคืนล่าช้า 91,250 ดอลลาร์สหรัฐ เนื่องจากคอมพิวเตอร์ระบุว่าการเช่าเทปค้างชำระ 100 ปี
* รัฐเทนเนสซี ห้องปฏิบัติการแห่งชาติโอ๊กริดจ์ ระบุว่าความผิดพลาดของ Y2K ทําให้เกิดความผิดปกติที่ไม่ระบุรายละเอียดที่โรงงานอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งได้รับการแก้ไขภายใน 3 ชั่วโมง ไม่พบผู้ได้รับบาดเจ็บในโรงงานและโรงงานยังคงทํางานตามปกติ
* บริษัทบัตรเครดิต วีซาและมาสเตอร์การ์ด รายงานว่าเป็นผลโดยตรงจากความผิดพลาด Y2K เป็นเวลาหลายสัปดาห์หลังจากทบยอดปี ลูกค้าจํานวนเล็กน้อยถูกเรียกเก็บเงินหลายครั้งในการทําธุรกรรม

## ดูเพิ่ม
* ปัญหาปี ค.ศ. 2038

## อ้างอิง

หมวดหมู่:วัฒนธรรมอินเทอร์เน็ต
หมวดหมู่:พ.ศ. 2543
หมวดหมู่:ปฏิทิน
หมวดหมู่:จุดบกพร่องของโปรแกรม