อำเภอเมืองปราจีนบุรี

**เมืองปราจีนบุรี** เป็นอำเภอตั้งอยู่ในจังหวัดปราจีนบุรี ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเมืองปราจีนบุรีมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอปากพลี (จังหวัดนครนายก) และอำเภอประจันตคาม 
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอประจันตคาม
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอศรีมหาโพธิ อำเภอศรีมโหสถ และอำเภอบ้านสร้าง
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบ้านสร้าง และอำเภอปากพลี (จังหวัดนครนายก)

## ประวัติ
* วันที่ 10 ธันวาคม 2478 จัดตั้งเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ในพื้นที่บางส่วนของตำบลหน้าเมือง
* วันที่ 26 ธันวาคม 2493 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรีให้ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหน้าเมืองทั้งตำบล
* วันที่ 10 เมษายน 2494 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองปราจีนบุรี ดังนี้
** (1) โอนพื้นที่หมู่ที่ 1 ตำบลรอบเมืองที่ถูกตัดเข้าไปเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง
** (2) ยุบตำบลคลองวัว และโอนพื้นที่หมู่ที่ 1 ไปขึ้นกับตำบลท่างาม โดยให้เป็นหมู่ที่ 12 และโอนพื้นที่หมู่ที่ 2-5 ที่ถูกตัดเข้าไปในเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง
** (3) โอนพื้นที่หมู่ที่ 5-6 ตำบลบางบริบูรณ์ ที่ถูกตัดเข้าไปในเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง
** (4) โอนพื้นที่หมู่ที่ 2-3 ตำบลดงพระราม ที่ถูกตัดเข้าไปในเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง
* วันที่ 21 สิงหาคม 2499 โอนพื้นที่บางส่วนของตำบลรอบเมือง ที่อยู่ฝั่งเหนือและใต้ของแม่น้ำบางปะกง ซึ่งเป็นพื้นที่ ที่ถูกตัดเข้าไปในเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง
* วันที่ 19 มีนาคม 2506 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านนาปรือ ในพื้นที่บางส่วนของตำบลเนินหอม
* วันที่ 26 มีนาคม 2517 จัดตั้งสุขาภิบาลโคกมะกอก ในพื้นที่บางส่วนของตำบลโนนห้อม
* วันที่ 3 มีนาคม 2538 ยกฐานะสภาตำบลดงขี้เหล็ก เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลดงขี้เหล็ก
* วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลดงพระราม สภาตำบลบ้านพระ สภาตำบลรอบเมือง สภาตำบลโคกไม้ลาย สภาตำบลไม้เค็ด สภาตำบลท่างาม สภาตำบลโนนห้อม (นอกเขตสุขาภิบาลโคกมะกอก) สภาตำบลเนินหอม (นอกเขตสุขาภิบาลบ้านนาปรือ) และสภาตำบลบางเดชะ เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลดงพระราม องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพระ องค์การบริหารส่วนตำบลรอบเมือง องค์การบริหารส่วนตำบลโคกไม้ลาย องค์การบริหารส่วนตำบลไม้เค็ด องค์การบริหารส่วนตำบลท่างาม องค์การบริหารส่วนตำบลโนนห้อม องค์การบริหารส่วนตำบลเนินหอม และองค์การบริหารส่วนตำบลบางเดชะ ตามลำดับ
* วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลวัดโบสถ์และสภาตำบลบางบริบูรณ์ เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลวัดโบสถ์ และ องค์การบริหารส่วนตำบลบางบริบูรณ์
* วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลบ้านนาปรือ และ สุขาภิบาลโคกมะกอก เป็น เทศบาลตำบลบ้านนาปรือ และ เทศบาลตำบลโคกมะกอก ด้วยผลของกฎหมาย 
* วันที่ 19 กันยายน 2546 แยกบ้านตลาดหลวง หมู่ที่ 3 ตำบลดงพระราม และจัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านจักรพงษ์ แยกบ้านหนองพังพวยหมู่ที่ 8 ตำบลรอบเมือง และจัดตั้งเป็นหมู่ที่ 9 บ้านชลประทาน
* วันที่ 24 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลบางบริบูรณ์ โดยรวมกับ องค์การบริหารส่วนตำบลดงพระราม

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเมืองปราจีนบุรีแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 13 ตำบล 144 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเมืองปราจีนบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองปราจีนบุรี]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหน้าเมืองทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบ้านนาปรือ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเนินหอม
* **[[เทศบาลตำบลโคกมะกอก]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโนนห้อม
* **องค์การบริหารส่วนตำบลรอบเมือง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลรอบเมืองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวัดโบสถ์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดโบสถ์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางเดชะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางเดชะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่างาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่างามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดงพระราม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางบริบูรณ์และตำบลดงพระรามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพระ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านพระทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกไม้ลาย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกไม้ลายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไม้เค็ด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไม้เค็ดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดงขี้เหล็ก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงขี้เหล็กทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเนินหอม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเนินหอม (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านนาปรือ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโนนห้อม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนห้อม (นอกเขตเทศบาลตำบลโคกมะกอก)

## สถานที่สำคัญ
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี
* โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
* วัดแก้วพิจิตร
* วัดแจ้ง
* ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดปราจีนบุรี
* ภูมิภูเบศร

## หน่วยกู้ภัย
* มูลนิธิสว่างบำเพ็ญธรรมสถาน (กู้ภัยสว่างบำเพ็ญ)

เมืองปราจีนบุรี