การทดสอบทางการแพทย์

**การทดสอบทางการแพทย์** () เป็นกระบวนวิธีทางการแพทย์ที่ใช้เพื่อค้นหา วินิจฉัย หรือติดตามโรค กระบวนการของโรค ความเสี่ยงต่อการเกิดโรค หรือเพื่อใช้ในการกำหนดแนวทางการรักษา การทดสอบทางการแพทย์วิธีต่าง ๆ เช่น การตรวจร่างกายและสายตา การสร้างภาพเพื่อการวินิจฉัย การตรวจทางพันธุกรรม รวมถึงการวิเคราะห์ทางเคมีและระดับเซลล์ในสาขาเคมีคลินิกและการวินิจฉัยระดับโมเลกุล โดยทั่วไปจะดำเนินการในห้องปฏิบัติการทางการแพทย์

## ชนิดของการทดสอบทางการแพทย์
### ตามวัตถุประสงค์
การทดสอบทางการแพทย์สามารถจำแนกได้ตามวัตถุประสงค์ ไม่ว่าจะเป็นการวินิจฉัยโรค การคัดกรอง หรือการติดตามผล

#### การวินิจฉัย
การตรวจเพื่อการวินิจฉัย คือกระบวนการที่ทำขึ้นเพื่อยืนยันหรือระบุการมีอยู่ของโรคในบุคคลที่สงสัยว่าอาจมีโรคนั้น โดยมักทำหลังจากมีรายงานอาการผิดปกติ หรืออ้างอิงจากผลการตรวจทางการแพทย์อื่น ๆ ทั้งนี้ยังรวมถึงการวินิจฉัยภายหลังการเสียชีวิตด้วย ตัวอย่างของการตรวจเพื่อการวินิจฉัยได้แก่

* การใช้เวชศาสตร์นิวเคลียร์เพื่อตรวจผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็นมะเร็งต่อมน้ำเหลือง
* การตรวจระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ที่มีอาการปัสสาวะบ่อยผิดปกติและสงสัยว่าเป็นโรคเบาหวาน
* การตรวจนับเม็ดเลือดอย่างสมบูรณ์ในผู้ที่มีไข้สูง เพื่อตรวจหาการติดเชื้อแบคทีเรีย
* การติดตามการบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจในผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บหน้าอก เพื่อวินิจฉัยหรือประเมินความผิดปกติของหัวใจ

#### การคัดกรอง
การคัดกรอง (screening) คือการทดสอบทางการแพทย์หรือชุดของการทดสอบที่ใช้เพื่อตรวจหาหรือคาดการณ์การมีอยู่ของโรคในบุคคลกลุ่มเสี่ยงภายในกลุ่มที่กำหนดไว้ เช่น ประชากร ครอบครัว หรือกลุ่มแรงงาน ซึ่งอาจทำเพื่อใช้ติดตามสถานการณ์ของโรค การจัดการด้านระบาดวิทยา สนับสนุนการป้องกันโรค หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางสถิติโดยเฉพาะ

ตัวอย่างของการคัดกรองได้แก่ การตรวจระดับฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์ในเลือดของทารกซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการคัดกรองภาวะขาดไทรอยด์แต่กำเนิด (congenital hypothyroidism) การตรวจคัดกรองมะเร็งปอดในผู้ที่ไม่สูบบุหรี่แต่ได้รับควันบุหรี่มือสองจากสภาพแวดล้อมการทำงานที่ไม่มีการควบคุม และการคัดกรองโดยการทดสอบแพปเพื่อป้องกันหรือค้นหามะเร็งปากมดลูกในระยะเริ่มต้น

### ตามวิธีการ
วิธีการทดสอบทางการแพทย์ส่วนใหญ่สามารถจัดกลุ่มกว้าง ๆ ได้ดังนี้

* การสังเกตอาการของผู้ป่วย ซึ่งอาจบันทึกเป็นภาพถ่ายหรือบันทึกข้อมูลในรูปแบบอื่น
* การซักประวัติผู้ป่วย โดยการตั้งคำถามเกี่ยวกับอาการและประวัติสุขภาพของบุคคล
* การตรวจร่างกายทางการแพทย์ ซึ่งเป็นการตรวจที่ดำเนินการโดยตรงกับร่างกายของผู้ป่วย
* การตรวจทางรังสีวิทยา เช่น การใช้รังสีเอกซ์เพื่อสร้างภาพของอวัยวะหรือบริเวณเป้าหมายในร่างกาย การตรวจประเภทนี้มักเกี่ยวข้องกับการให้สารสร้างความแตกต่างของภาพ
* การวินิจฉัยภายในร่างกาย (in vivo diagnostics) เป็นการตรวจที่ดำเนินการภายในร่างกาย เช่น
** การวัดความดันภายในอวัยวะ (manometry)
** การให้สารเพื่อการวินิจฉัยและประเมินการตอบสนองของร่างกาย เช่น การทดสอบการตอบสนองต่อกลูเตน การทดสอบความเครียดจากการหดรัดตัว การทดสอบการกระตุ้นหลอดลม การทดสอบอาหารทางปาก หรือการทดสอบกระตุ้นฮอร์โมนอะดรีโนคอร์ติโคโทรปิก
* การวินิจฉัยภายนอกร่างกาย (in vitro diagnostics) เป็นการตรวจตัวอย่างเนื้อเยื่อหรือของเหลวในร่างกาย เช่น
** การตรวจชิ้นเนื้อด้วยของเหลว
** การเลี้ยงจุลชีพ เพื่อระบุการมีหรือไม่มีของจุลชีพในตัวอย่าง โดยมักมุ่งเน้นการตรวจหาแบคทีเรียก่อโรค
** การตรวจพันธุกรรม
** การตรวจระดับน้ำตาลในเลือด
** การตรวจการทำงานของตับ
** การตรวจระดับแคลเซียม
** การตรวจระดับอิเล็กโทรไลต์ในเลือด เช่น โซเดียม โพแทสเซียม คริเอทีนิน และยูเรีย

### ตามตำแหน่งของตัวอย่าง
การตรวจด้วยตัวอย่างภายในร่างกายสามารถจำแนกได้ตามตำแหน่งหรือชนิดของตัวอย่างที่นำมาตรวจ ได้แก่
* การตรวจเลือด
* การตรวจปัสสาวะ รวมถึงการตรวจด้วยตาเปล่า
* การตรวจอุจจาระ รวมถึงการตรวจด้วยตาเปล่า
* การตรวจเสมหะ รวมถึงการตรวจด้วยตาเปล่า

## อ้างอิง

หมวดหมู่:การทดสอบทางการแพทย์
หมวดหมู่:พยาธิวิทยา