การทดลองนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือ ค.ศ. 2017

ประเทศเกาหลีเหนือทำการทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่หก (เป็นครั้งล่าสุดจนถึงปัจจุบัน) ในวันที่ 3 กันยายน ค.ศ. 2017 โดยกล่าวอ้างว่าได้ทดลองอาวุธเทอร์โมนิวเคลียร์ (ระเบิดไฮโดรเจน) แม้จะยังไม่มีการยืนยันแน่ชัด แต่นักวิเคราะห์เห็นพ้องกันว่าการทดลองดังกล่าวอาจเป็นอาวุธเทอร์โมนิวเคลียร์หรืออาวุธฟิชชันเสริมกำลัง การทดลองนี้เกิดขึ้นในช่วงวิกฤตการณ์เกาหลีเหนือ ค.ศ. 2017–2018 ที่กำลังตึงเครียดถึงขีดสุด

สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐ (USGS) รายงานการเกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.3 ในบริเวณไม่ไกลจากสถานทดลองนิวเคลียร์พุงกเย-รีของเกาหลีเหนือ ทางการเกาหลีใต้ระบุว่าแผ่นดินไหวดูเหมือนจะเป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับการทดลองนิวเคลียร์ใต้ดิน ทั้ง USGS และศูนย์เครือข่ายแผ่นดินไหวจีนรายงานว่าหลังการเกิดเหตุการณ์แรกตามมาด้วยแผ่นดินไหวครั้งที่สองที่มีขนาดเล็กกว่า ณ สถานที่ทดลองในอีกไม่กี่นาทีต่อมา ซึ่งมีลักษณะเป็นการพังถล่มของโพรงที่เกิดจากการจุดระเบิดในครั้งแรก

แม้รายงานทางวิชาการและข่าวกรองในระยะแรกจะบ่งชี้ว่ามีแรงระเบิดอยู่ระหว่าง 100 ถึง 160 กิโลตันของทีเอ็นที แต่การประเมินแรงระเบิดในภายหลังกลับอยู่ระหว่าง 250 ถึง 400 กิโลตัน การทดลองครั้งนี้ถือเป็นการทดลองใต้ดินครั้งแรกที่มีการบันทึกสัญญาณคลื่นใต้เสียงขณะเคลื่อนผ่านชั้นเทอร์โมสเฟียร์ผ่านระบบเฝ้าตรวจระหว่างประเทศ ก่อนหน้านี้เกาหลีเหนือเคยกล่าวอ้างว่าได้ทดลองระเบิดไฮโดรเจนในเดือนมกราคม ค.ศ. 2016 แต่ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่ไม่ปักใจเชื่อ นักวิเคราะห์มีแนวโน้มจะยอมรับคำอธิบายว่าเป็นอาวุธเทอร์โมนิวเคลียร์ที่แท้จริงสำหรับการทดลองใน ค.ศ. 2017 มากกว่า ในขณะที่การประเมินแรงระเบิดนั้นพุ่งไปถึงขีดจำกัดสูงสุดของอาวุธฟิชชันบริสุทธิ์หรืออาวุธฟิชชันเสริมกำลังที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีการทดลองมา

การทดลองดังกล่าวถูกประณามจากนานาชาติ ทั้งประเทศในทวีปเอเชีย รวมถึงห้าประเทศสมาชิกถาวรของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ประกาศมาตรการป้องกันขีปนาวุธใหม่ โดยเกาหลีใต้พยายามจัดหาระบบป้องกันภัยเขตระดับความสูงลงปลายทาง (THAAD) จากสหรัฐ ต่อมาในเดือนพฤศจิกายน สหรัฐขึ้นบัญชีเกาหลีเหนือเป็นรัฐที่สนับสนุนการก่อการร้ายอีกครั้ง

ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2018 เกาหลีเหนือประกาศพักการทดลองนิวเคลียร์และขีปนาวุธข้ามทวีปฝ่ายเดียว ตั้งแต่ ค.ศ. 2021 เกาหลีเหนือได้ทดสอบขีปนาวุธร่อนและขีปนาวุธพิสัยใกล้เป็นจำนวนมาก และใน ค.ศ. 2023 ได้กลับมาทดลองขีปนาวุธข้ามทวีปอีกครั้ง ณ ค.ศ. 2026 การทดลองนี้ยังคงเป็นการทดลองนิวเคลียร์ที่ได้รับการยืนยันเป็นครั้งล่าสุดของโลก

## อุปกรณ์นิวเคลียร์

รัฐบาลเกาหลีเหนือประกาศว่าได้จุดระเบิดระเบิดไฮโดรเจน (เทอร์โมนิวเคลียร์) ที่สามารถติดตั้งบนขีปนาวุธข้ามทวีป (ICBM) ได้ คำประกาศระบุว่าหัวรบดังกล่าวมีแรงระเบิดที่ปรับเปลี่ยนได้ ซึ่ง "อำนาจการระเบิดสามารถปรับได้ตั้งแต่ระดับหลายสิบกิโลตันไปจนถึงหลายร้อยกิโลตัน ... [และ] สามารถจุดระเบิดได้แม้ในระดับสูงมากเพื่อการโจมตีด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (EMP) ที่ทรงพลังมหาศาล" ในประกาศทางเทคนิคต่อมาเรียกอุปกรณ์นี้ว่า "อาวุธเทอร์โมนิวเคลียร์สองขั้นตอน" และระบุว่าผลการวัดผลการทดลองนั้นสอดคล้องกับคุณลักษณะที่ออกแบบไว้ทุกประการ อีกทั้งไม่มีการรั่วไหลของวัสดุกัมมันตรังสีจากการทดลองนิวเคลียร์ใต้ดิน

ภาพถ่ายของคิม จ็อง-อึน ผู้นำเกาหลีเหนือ ขณะตรวจสอบอุปกรณ์ที่มีลักษณะคล้ายหัวรบเทอร์โมนิวเคลียร์ถูกเผยแพร่ออกมาเพียงไม่กี่ชั่วโมงก่อนการทดลอง

นักวิเคราะห์มีแนวโน้มจะให้ความเชื่อถือต่อคำกล่าวอ้างของเกาหลีเหนือว่าเป็นระเบิดไฮโดรเจน โดย *[[38 นอร์ท]]* ได้ปรับปรุงการประเมินแรงระเบิดของการทดลองครั้งนี้ไว้ที่ 250 กิโลตัน ซึ่งเป็นระดับที่ใกล้เคียงแรงระเบิดสูงสุดที่สถานทดลองพุงกเย-รีจะสามารถรองรับ ทอม แพลนต์ ผู้อำนวยการด้านการแพร่ขยายอาวุธและนโยบายนิวเคลียร์ ณ สถาบันรอยัลยูไนเต็ดเซอร์วิซ กล่าวว่า "บางครั้งชาวเกาหลีเหนือก็มีการข่มขวัญบ้าง แต่เมื่อใดที่พวกเขาประกาศข้อเท็จจริงที่เป็นรูปธรรมเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ ส่วนใหญ่มักจะกลายเป็นเรื่องจริง ... ผมคิดว่าน้ำหนักเอนเอียงไปทางระเบิดเทอร์โมนิวเคลียร์มากกว่าระเบิดอะตอมตามแบบ" อย่างไรก็ตาม ผู้อื่นยังคงตั้งข้อสังเกตว่านี่อาจไม่ใช่การทดลองระเบิดไฮโดรเจนที่แท้จริงและประสบความสำเร็จอย่างสมบูรณ์ตามที่เกาหลีเหนือกล่าวอ้าง การตัดสินว่าอุปกรณ์ดังกล่าวเป็นระเบิดเทอร์โมนิวเคลียร์สองขั้นตอนหรือเป็นเพียงอาวุธฟิชชันเสริมกำลังอาจไม่สามารถทำได้หากปราศจากข้อมูลการปลดปล่อยนิวไคลด์กัมมันตรังสี การประเมินแรงระเบิดที่น้อยกว่า 300 กิโลตันนั้นถือว่าต่ำกว่าการทดลองอาวุธเทอร์โมนิวเคลียร์แบบใช้ปฏิกิริยาฟิวชันเป็นหลักครั้งแรกของประเทศอื่น ๆ ซึ่งปกติจะอยู่ในระดับ 1,000 กิโลตัน ในขณะที่อาวุธฟิชชันเสริมกำลังและอุปกรณ์นิวเคลียร์แบบปรับแรงระเบิดได้นั้นอาจมีกำลังต่ำเพียงไม่กี่ร้อยตัน แต่ไม่ถือว่าเป็นระเบิดไฮโดรเจน ทั้งนี้ระเบิดฟิชชันบริสุทธิ์ที่ใหญ่ที่สุดที่สหรัฐเคยทดลองคือไอวีคิง (Ivy King) ที่ 500 กิโลตัน บทความใน *[[Scientific American]]* วันที่ 2 ตุลาคม ระบุว่าการทดลองนี้ "ประเมินว่าเป็นการจุดระเบิดขนาด 160 กิโลตัน ซึ่งต่ำกว่าขีดความสามารถของระเบิดไฮโดรเจนอย่างมาก" ส่วนสหราชอาณาจักรครองสถิติระเบิดฟิชชัน (เสริมกำลัง) ที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยทดลองมาที่ 720 กิโลตัน ในชื่อออเรนจ์เฮรัลด์ (Orange Herald) มาร์ติน นาเวียส จากศูนย์ศึกษาด้านการป้องกันประเทศ คิงส์คอลเลจลอนดอน ตั้งข้อสังเกตว่าความก้าวหน้าที่จำเป็นในการเปลี่ยนจากอุปกรณ์ฟิชชันไปเป็นฟิวชันนั้นเกาหลีเหนือต้องดำเนินการด้วยตนเอง เนื่องจากจีน รัสเซีย ปากีสถาน และอิหร่านจะไม่หรือไม่อาจให้ความช่วยเหลือได้

*[[เจนส์อินฟอร์เมชันกรุป]]* ประเมินว่าระเบิดเทอร์โมนิวเคลียร์แบบเทลเลอร์–อูแลม (Teller-Ulam) ของเกาหลีเหนืออาจมีน้ำหนักระหว่าง 

จนถึงเดือนมกราคม ค.ศ. 2018 ยังไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการจากสหรัฐที่ยืนยันหรือโต้แย้งการจุดระเบิดของระเบิดไฮโดรเจน อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 15 กันยายน ค.ศ. 2017 จอห์น อี. ไฮเทน หัวหน้ากองบัญชาการยุทธศาสตร์สหรัฐ กล่าวว่า "เมื่อผมมองไปยังสิ่งที่ขนาดเท่านี้ ในฐานะนายทหาร ผมสันนิษฐานไว้ก่อนเลยว่ามันคือระเบิดไฮโดรเจน"

## ผลกระทบ

### แผ่นดินไหว

การทดลองนิวเคลียร์ทำให้เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.3 ในหมู่บ้านพุงกเย ซึ่งส่งผลให้อาคารบ้านเรือนหลายหลังพังถล่ม แรงระเบิดจากการทดลองนิวเคลียร์กระตุ้นให้เกิดแผ่นดินไหวตาม (aftershocks) ภายในแปดนาที ส่งผลให้อาคารในหมู่บ้านใกล้เคียงได้รับความเสียหาย มีรายงานผู้เสียชีวิตหรือบาดเจ็บจากแผ่นดินไหวหลายสิบราย ในจำนวนนี้มีเด็กหลายคนที่เสียชีวิตเมื่ออาคารโรงเรียนของพวกเขาพังถล่ม รัฐบาลเกาหลีเหนือได้รับเสียงวิจารณ์อย่างรุนแรงหลังถูกกล่าวหาว่าไม่ได้แจ้งเตือนพลเรือนเกี่ยวกับการทดลองนิวเคลียร์เนื่องจากมีเด็กหลายคนอยู่ในโรงเรียนขณะเกิดแผ่นดินไหว นอกจากนี้ ผลกระทบดังกล่าวยังส่งผลถึงเกษตรกรในท้องถิ่น

### คลื่นใต้เสียง
งานวิจัยในเดือนมกราคม ค.ศ. 2019 โดยนักธรณีวิทยาชาวเยอรมันได้ตรวจสอบลักษณะเฉพาะของคลื่นใต้เสียงจากการทดลองที่ตรวจวัดได้โดยระบบเฝ้าตรวจระหว่างประเทศ (International Monitoring System) มีการตรวจพบสัญญาณคลื่นใต้เสียงแยกกันสองสัญญาณที่สถานี I45RU ในประเทศรัสเซีย ซึ่งอยู่ห่างออกไป 401 กิโลเมตร สัญญาณหนึ่งระบุถึงการนำคลื่นในชั้นสตราโตสเฟียร์ กล่าวคือสัญญาณมีการหักเหกลับที่ความสูงระหว่าง 40 ถึง 55 กิโลเมตร และอีกสัญญาณหนึ่งระบุถึงการนำคลื่นในชั้นเทอร์โมสเฟียร์ คือสูงกว่า 100 กิโลเมตรผ่านอวกาศ เป็นการตรวจพบเส้นทางในชั้นเทอร์โมสเฟียร์ของสัญญาณเสียงจากการระเบิดนิวเคลียร์ใต้ดินเป็นครั้งแรก

### นิวไคลด์กัมมันตรังสี
งานวิจัยในเดือนมกราคม ค.ศ. 2019 ยังตรวจสอบนิวไคลด์กัมมันตรังสีซีนอน-133 (xenon-133) ที่เก็บรวบรวมโดยระบบดังกล่าว ข้อมูลในเดือนกันยายนไม่ได้ระบุถึงการแพร่กระจายของสารกัมมันตรังสีจากสถานที่ทดลอง แต่ข้อมูลในเดือนตุลาคมสอดคล้องกับการแพร่กระจายขนาดเล็กที่ล่าช้าออกไป แม้จะยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัด นอกจากนี้ นักวิจัยในซีอาน ประเทศจีน ที่ตรวจสอบระดับไอโซโทปคาร์บอน-14 และไอโอดีน-129 ในท้องถิ่นไม่สามารถสรุปได้ว่ามีการรั่วไหลของกัมมันตรังสีที่ตรวจพบ

## การประเมินแรงระเบิด
ในวันที่มีการทดลอง คิม ย็อง-อู  ประธานคณะกรรมาธิการกลาโหมของรัฐสภาเกาหลีใต้ ระบุว่าแรงระเบิดนิวเคลียร์มีค่าเทียบเท่าระมาณ 100 กิโลตันของทีเอ็นที (100 kt): "การทดลองครั้งล่าสุดของฝ่ายเหนือนั้นประเมินว่ามีแรงระเบิดสูงถึง 100 กิโลตัน แม้จะเป็นเพียงรายงานขั้นต้น" ด้านนอร์ซาร์ (NORSAR) หน่วยงานเฝ้าระวังแผ่นดินไหวอิสระ ประเมินว่าการระเบิดมีแรงระเบิดประมาณ 120 กิโลตัน โดยอิงจากขนาดความไหวสะเทือนทางธรณีวิทยาที่ 5.8

วันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 2017 คณะนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน เปิดเผยผลการศึกษาที่อิงตามข้อมูลแผ่นดินไหวและสรุปว่าการทดลองนิวเคลียร์เกิดขึ้นที่พิกัด  เวลา 03:30 UTC ห่างจากจุดทดลองสี่ครั้งก่อนหน้า (ค.ศ. 2009, 2013, มกราคม ค.ศ. 2016 และกันยายน ค.ศ. 2016) เพียงไม่กี่ร้อยเมตร โดยมีแรงระเบิดโดยประมาณอยู่ที่ 108.1 ± 48.1 กิโลตัน

วันที่ 5 กันยายน ค.ศ. 2017 รัฐบาลญี่ปุ่นให้ค่าประเมินแรงระเบิดไว้ที่ประมาณ 160 กิโลตัน โดยอิงจากการวิเคราะห์ข้อมูลแผ่นดินไหวขององค์การสนธิสัญญาว่าด้วยการห้ามทดลองนิวเคลียร์โดยสมบูรณ์ (CTBTO) ซึ่งเป็นการปรับแทนค่าประเมินเบื้องต้นที่เคยระบุไว้ 70 กิโลตัน

วันที่ 6 กันยายน ค.ศ. 2017 มีรายงานการประเมินขั้นต้นโดยข่าวกรองสหรัฐว่าแรงระเบิดอยู่ที่ 140 กิโลตัน โดยไม่เปิดเผยค่าความคลาดเคลื่อน ต่อมาในวันที่ 13 กันยายน มีรายงานว่าข่าวกรองสหรัฐได้อ้างถึงช่วงการประเมินแรงระเบิดขั้นต้นที่ 70 ถึง 280 กิโลตันซึ่งจัดทำโดยศูนย์ประยุกต์ใช้เทคนิคกองทัพอากาศ (AFTAC)

วันที่ 12 กันยายน ค.ศ. 2017 NORSAR ปรับปรุงค่าประเมินขนาดแผ่นดินไหวเพิ่มขึ้นเป็น 6.1 ซึ่งตรงกับค่าของ CTBTO แต่ยังน้อยกว่าค่าประเมินของ USGS ที่ระบุไว้ 6.3 โดยค่าประเมินแรงระเบิดถูกปรับปรุงเป็น 250 กิโลตัน พร้อมทั้งระบุว่าการประเมินมีความไม่แน่นอนบางประการและมีค่าความคลาดเคลื่อนที่ไม่เปิดเผย

วันที่ 13 กันยายน ค.ศ. 2017 มีการเผยแพร่การวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมเรดาร์ช่องเปิดสังเคราะห์ (SAR) ของสถานที่ทดลองทั้งก่อนและหลังเกิดเหตุ บ่งชี้ว่าการทดลองเกิดขึ้นภายใต้ชั้นหินลึก  และแรงระเบิด "อาจสูงเกินกว่า 300 กิโลตัน"

ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2019 บทความวิจัยโดยนักธรณีวิทยาชาวเยอรมันที่ใช้ข้อมูลสถานีแผ่นดินไหวของระบบเฝ้าตรวจระหว่างประเทศ (IMS) สรุปค่าประเมินแรงระเบิดไว้ที่ 400 กิโลตัน แต่ระบุว่าเป็นขีดจำกัดสูงสุดเนื่องจากอาจมีการประเมินค่าสูงเกินไปจากผลกระทบทางแผ่นดินไหวอื่น ๆ โดยให้ค่าประเมินแรงระเบิดขั้นต่ำไว้ที่ 160 กิโลตัน

ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2019 บทความวิจัยโดยองค์การวิจัยอวกาศอินเดียได้รับการตีพิมพ์ โดยใช้ข้อมูลเทคโนโลยีเรดาร์ช่องเปิดสังเคราะห์แบบอินเตอร์เฟอโรเมตรี (InSAR) จากดาวเทียมเพื่อวิเคราะห์การเสียรูปของพื้นผิว และใช้แบบจำลองเบย์เซียน (Bayesian modelling) เพื่อลดความไม่แน่นอน ผลการศึกษาพบว่าความลึกของการระเบิดอยู่ที่ 542 ± 30 เมตรใต้ภูเขามันทัป และมีแรงระเบิดอยู่ที่ 245–271 กิโลตัน

## ปฏิกิริยาจากนานาชาติ
คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติเปิดประชุมฉุกเฉินในวันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 2017 ตามคำร้องขอของสหรัฐ เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ฝรั่งเศส และสหราชอาณาจักร

แคนาดา จีน อินโดนีเซีย ญี่ปุ่น มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ รัสเซีย สิงคโปร์ เกาหลีใต้ และสหรัฐต่างวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงต่อการทดลองนิวเคลียร์ดังกล่าว

ประธานาธิบดีดอนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐเขียนข้อความผ่านทวิตเตอร์ว่า "เกาหลีเหนือได้ทำการทดลองนิวเคลียร์ครั้งใหญ่ คำพูดและการกระทำของพวกเขายังคงเป็นปรปักษ์และเป็นอันตรายต่อสหรัฐอย่างยิ่ง" เมื่อทรัมป์ถูกถามว่าสหรัฐจะโจมตีเกาหลีเหนือหรือไม่ เขาตอบว่า "เราจะได้เห็นกัน" ด้านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม เจมส์ แมตทิส เตือนเกาหลีเหนือว่าหากมีการข่มขู่สหรัฐหรือพันธมิตร จะต้องเผชิญกับ "การตอบโต้ทางทหารอย่างรุนแรง"

## ดูเพิ่ม

*รายชื่อแผ่นดินไหวใน ค.ศ. 2017
*รายชื่อการทดลองอาวุธนิวเคลียร์
*รายชื่อการทดลองอาวุธนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*

การทดลองนิวเคลียร์
2017
หมวดหมู่:ทวีปเอเชียในเดือนกันยายน พ.ศ. 2560
หมวดหมู่:การทดลองอาวุธนิวเคลียร์ใต้ดิน
หมวดหมู่:แผ่นดินไหวใน พ.ศ. 2560