สนามบิน

[thumb|พระอาทิตย์ขึ้นที่สนามบินคีวิชเคส (Kyviškės Airfield) ในเมือง[วิลนีอุส ประเทศลิทัวเนีย]]
thumb|ท่าอากาศยานคอทส์โวลด์ (Cotswold Airport) ในประเทศอังกฤษ
thumb|สนามบินปุลโคโว (Pulkovo Airport) ใกล้เมืองเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ประเทศรัสเซีย
thumb|อากาศยาน Cessna 182P ที่สนามบินโซดานคิลา (Sodankylä Airfield) ในเมืองโซดานคิลา ประเทศฟินแลนด์

**สนามบิน** () คือสถานที่ซึ่งมีการดำเนินการบินของอากาศยาน ไม่ว่าจะเกี่ยวข้องกับการขนส่งสินค้าทางอากาศ ผู้โดยสาร หรือไม่ก็ตาม และไม่ว่าจะเป็นการใช้งานสาธารณะหรือส่วนตัวก็ตาม สนามบิน ได้แก่ สนามบินการบินทั่วไปขนาดเล็ก สนามบินพาณิชย์ขนาดใหญ่ และฐานทัพอากาศทางทหาร

คำว่า *[[ท่าอากาศยาน]]* (airport) อาจหมายความถึงสนามบินที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน (โดยผ่านเกณฑ์การรับรองหรือข้อกำหนดด้านกฎระเบียบบางประการ) ซึ่งไม่ใช่ว่าสนามบินทุกแห่งจะเข้าหลักเกณฑ์ดังกล่าว 

นั่นหมายความว่าท่าอากาศยาน (airport) ทั้งหมดถือว่าเป็นสนามบิน (aerodrome) แต่ไม่ใช่ทุกสนามบิน (aerodrome) ที่จะถือว่าเป็นท่าอากาศยาน (airport) 

การใช้คำว่า "สนามบิน" ยังคงพบเห็นได้ทั่วไปในไอร์แลนด์และประเทศในเครือจักรภพ และในทางกลับกัน แทบไม่เป็นที่รู้จักในภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน ซึ่งคำว่า "ท่าอากาศยาน" ถูกนำมาใช้เกือบทั้งหมด

สนามบินน้ำ เป็นพื้นที่ของน้ำเปิดที่ใช้งานเป็นประจำโดยเครื่องบินทะเล เครื่องบินทุ่นลอยน้ำ หรืออากาศยานสะเทินน้ำสะเทินบกในการลงจอดและบินขึ้น

ในคำศัพท์ที่เป็นทางการ ตามที่กำหนดโดยองค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) สนามบินคือ "พื้นที่ที่กำหนดบนบกหรือในน้ำ (รวมถึงอาคาร สิ่งติดตั้ง และอุปกรณ์ใดๆ) ที่มีจุดประสงค์เพื่อใช้ทั้งหมดหรือบางส่วนสำหรับการมาถึง การออกเดินทางและการเคลื่อนตัวบนพื้นผิวของอากาศยาน”

## นิรุกติศาสตร์
คำว่า *aerodrome (สนามบิน)* มาจากภาษากรีกโบราณ ἀήρ (aḗr) แปลว่า *อากาศ (air)* และ δρόμος (drómos) แปลว่า *ถนน (road)* หรือ *เส้นทาง (course)* ซึ่งมีความหมายตามตัวอักษรว่า *เส้นทางอากาศ* (*air course)* ภาษาที่ใช้งานใกล้เคียงกันในสมัยโบราณคือ *ฮิปโปโดรม (hippodrome)* (สนามกีฬาสำหรับการแข่งม้าและการแข่งรถม้า) มาจากคำว่า ἵππος (híppos) แปลว่า *ม้า (horse)* และ δρόμος (drómos) แปลว่า *ถนน (road)* หรือ *เส้นทาง (course)* ความคล้ายคลึงกันทางภาษาสมัยใหม่คือ *velodrome* ซึ่งเป็นเวทีสำหรับ *velocipedes (จักรยานโบราณ)* Αεροδρόμιο เป็นคำสำหรับท่าอากาศยานในภาษากรีกสมัยใหม่ ซึ่งทับศัพท์ว่า aerodromio

ในการใช้งานทางการทหารของอังกฤษ กองบินหลวง (Royal Flying Corps) ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง และกองทัพอากาศในสงครามโลกครั้งที่หนึ่งและสอง ใช้คำนี้—มีข้อได้เปรียบที่พันธมิตรฝรั่งเศสซึ่งพวกเขามักอาศัยอยู่บนดิน และ ซึ่งพวกเขาใช้คำที่คล้ายร่วมกันว่า *aérodrome (สนามบิน)*

ในแคนาดาและออสเตรเลีย *สนามบิน (aerodrome)* เป็นคำศัพท์ทางกฎหมายสำหรับพื้นที่ทางบกหรือน้ำใด ๆ ที่ใช้ในการปฏิบัติการบิน โดยไม่คำนึงถึงสิ่งอำนวยความสะดวก

ในไทย คำว่า *aerodrome (สนามบิน)* จะใช้งานในด้านวิชาการด้านการขนส่งทางอากาศ โดยคำว่า ***สนามบิน*** เป็นคำที่ถูกกำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการเดินอากาศ และคำว่า ***ท่าอากาศยาน*** เป็นคำที่ถูกบัญญัติใช้ในพระราชบัญญัติศุลกากร ฉบับที่ 8 พ.ศ. 2480 ซึ่งคนทั่วไปมักเรียกท่าอากาศยานว่าสนามบิน ขณะที่กองทัพอากาศไทยก็ได้ให้ความหมายคำว่า *aerodrome* ในภาษาไทยว่าหมายถึงคำว่า ***สนามบิน*** เช่นกันในส่วนของนิยามศัพท์มาตรฐานการบิน

เอกสารขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) ใช้คำว่า *สนามบิน (aerodrome)* ในภาคผนวกของอนุสัญญา ICAO เกี่ยวกับสนามบิน ลักษณะทางกายภาพ และการทำงานของสนามบิน

## ประวัติ
ในยุคแรกของการบิน หากไม่มีรันเวย์ลาดยางและลานสำหรับลงจอดทั้งหมดเป็นพื้นหญ้า สนามบินทั่วไปอาจอนุญาตให้มีการบินวิ่งขึ้นและการบินร่อนลงได้เพียง 2 ทิศทางเท่านั้น เช่นเดียวกับท่าอากาศยานในปัจจุบัน ในขณะที่สนามบินมีความโดดเด่นเนื่องมาจาก ขนาดที่ใหญ่กว่า และความสามารถในการบินวิ่งขึ้นและการบินร่อนลงในทุกทิศทาง ความสามารถในการบินวิ่งขึ้นและการบินร่อนลงในกระแสลมได้โดยตรงซึ่งไม่ต้องคำนึงถึงทิศทางลม ถือเป็นข้อได้เปรียบที่สำคัญในช่วงแรก ๆ ของการบิน หากประสิทธิภาพของเครื่องบินในการบินวิ่งขึ้นและการบินร่อนลงผ่านลมขวาง (crosswind) ยังไม่ดีหรือก่อให้เกิดอันตราย การพัฒนาระบบห้ามล้อทั้งสองข้างจะแยกออกจากกัน (differential braking) ในอากาศยาน ประสิทธิภาพของอากาศยานจะดียิ่งขึ้นหากใช้ทางวิ่งลาดยาง และความจริงที่ว่า สนามบินทรงกลมต้องการพื้นที่มากกว่าสนามบินรูปตัว "L" หรือรูปสามเหลี่ยม ส่งผลให้สนามบินในยุคแรก ๆ ล้าสมัยไปในที่สุด

สนามบินที่ไม่ได้รับการปรับปรุงยังคงปรากฎในด้านการทหาร ซึ่งเครื่องดีเอชซี-4 คาริบู ประจำการในกองทัพสหรัฐฯ ในเวียดนาม (กำหนดให้เป็น ซีวี-2) สามารถลงจอดบนสนามบินที่ขรุขระและไม่ได้รับการปรับปรุงได้ ขณะที่เครื่อง ซี-130 เฮอร์คิวลิส ไม่สามารถทำงานได้ ก่อนหน้านี้เครื่องยุงเคิร์ส ยู 52 และฟีเซเลอร์ สตอร์ช ก็สามารถปฏิบัติการในรูปแบบเช่นเดียวกันได้ เช่น ในกรณีของการบินขึ้นจากฟือเรอร์บุงเคอร์ระหว่างการปิดล้อมของกองทหารรัสเซีย

## ประเภท

### ท่าอากาศยาน
thumb|สนามบินโซส-บาด ซัสเซินดอร์ฟ (Soest-Bad Sassendorf Airfield) ใกล้เมืองโซส ประเทศเยอรมนี

ในการใช้ภาษาพูด สภาพแวดล้อมบางอย่าง คำว่า *[[ท่าอากาศยาน]]* (*airport)* และ *สนามบิน* *(aerodrome)* มักจะถูกใช้งานแทนกัน อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไป คำว่า *ท่าอากาศยาน* อาจหมายความถึงหรือกล่าวถึง สิ่งอำนวยความสะดวกด้านการบินบางอย่างที่สนามบินอื่นอาจไม่สามารถทำได้ ในเขตอำนาจศาลบางแห่ง *ท่าอากาศยาน* เป็นข้อกำหนดทางกฎหมายที่สงวนไว้เฉพาะสำหรับสนามบินที่ได้รับการรับรอง หรือได้รับอนุญาตให้เป็นท่าอากาศยานโดยสำนักงานการบินพลเรือนที่เกี่ยวข้อง หลังจากปฏิบัติตามเกณฑ์การรับรองที่ระบุหรือข้อกำหนดตามกฎระเบียบ

### ฐานทัพอากาศ
thumb|ฐานทัพอากาศฮาห์น (Hahn Air Base) ใกล้เมืองเคียร์ชแบร์ก ไรน์-ฮุนสรึค-ไครส์ ประเทศเยอรมนี

[thumb|[ฐานทัพอากาศดอนเมือง (ซ้าย) และท่าอากาศยานนานาชาติดอนเมือง (ขวา)]]
ฐานทัพอากาศเป็นสนามบินที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกที่สำคัญเพื่อสนับสนุนอากาศยานและลูกเรือ โดยปกติคำนี้สงวนไว้สำหรับฐานทัพทหาร แต่ยังใช้กับฐานเครื่องบินน้ำพลเรือนด้วย

### ลานบิน
thumb|ลานบินส่วนตัวที่เคยเป็น RAF เน็ทติเชล (RAF Knettishall)
ลานบิน (airstrip) เป็นสนามบินขนาดเล็กที่ประกอบด้วยรันเวย์ ซึ่งอาจมีอุปกรณ์เติมเชื้อเพลิง โดยทั่วไปจะอยู่ในสถานที่ห่างไกล เช่น ลานบินในประเทศแทนซาเนีย ลานบินหลายแห่ง (ปัจจุบันถูกทิ้งร้างส่วนใหญ่) ถูกสร้างขึ้นบนเกาะหลายร้อยแห่งในมหาสมุทรแปซิฟิกในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ลานบินบางแห่งถูกพัฒนาขึ้นจนกลายเป็นฐานทัพอากาศเต็มรูปแบบ เนื่องจากความสำคัญเชิงยุทธศาตร์หรือเศรษฐกิจของภูมิภาคนั้นเพิ่มสูงขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป

พื้นที่ลงจอดขั้นสูง (advanced landing ground) เป็นลานบินชั่วคราวที่ฝ่ายสัมพันธมิตรใช้ในก่อนและระหว่างการรุกรานนอร์ม็องดี และสิ่งเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นทั้งในอังกฤษและในแผ่นดินใหญ่ยุโรป

### สนามบินน้ำ

[thumb|สนามบินน้ำเยลโลไนฟ์, [นอร์ทเวสต์เทร์ริทอรีส์, แคนาดา]]
สนามบินน้ำ หรือฐานเครื่องบินทะเล (seaplane base) เป็นพื้นที่ของน่านน้ำเปิดที่เครื่องบินทะเล เครื่องบินทุ่นลอยน้ำ และอากาศยานสะเทินน้ำสะเทินบกใช้เป็นประจำในการบินวิ่งขึ้นและการบินร่อนลง อาจจะมีอาคารผู้โดยสารบนบกและ/หรือสถานที่ที่เครื่องบินสามารถเข้าฝั่งและเทียบท่าได้เหมือนกับเรือเรือเพื่อขนถ่ายสินค้า (เช่น สนามบินน้ำเยลโลไนฟ์) บางแห่งตั้งอยู่ร่วมกับสนามบินทางบกและเป็นสนามบินที่ได้รับการรับรองสิทธิ์ของตัวสนามบินน้ำเอง ซึ่งรวมถึงท่าอากาศยานน้ำนานาชาติแวนคูเวอร์และท่าอากาศยานนานาชาติแวนคูเวอร์ ส่วนอื่นๆ เช่น ศูนย์การบินท่าเรือแวนคูเวอร์ มีหอควบคุมของตนเอง ซึ่งก็คือ หอควบคุมท่าเรือแวนคูเวอร์

## แบ่งตามประเทศ

### แคนาดา
เอกสารแถลงข่าวการบินของแคนาดา (Canadian Aeronautical Information Manual) กล่าวว่า "...โดยส่วนใหญ่แล้ว ในแคนาดาทั้งหมดสามารถถือเป็นสนามบินได้" อย่างไรก็ตาม ยังมี "สนามบินจดทะเบียน" (registered aerodrome) และ "ท่าอากาศยานที่ได้รับการรับรอง" (certified airports) อีกด้วย ในการเป็นสนามบินจดทะเบียน ผู้ให้บริการจะต้องรักษามาตรฐานในบางข้อกำหนด และแจ้งให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมทราบถึงการเปลี่ยนแปลงใด ๆ หากต้องการได้รับการรับรองให้เป็นท่าอากาศยาน สนามบินที่ต้องการจะได้รับการรับรองจะต้องรองรับการให้บริการเชิงพาณิชย์และจะต้องเป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัย Nav Canada ซึ่งเป็นบริษัทเอกชนที่รับผิดชอบด้านบริการควบคุมการจราจรทางอากาศในแคนาดา เผยแพร่เอกสารเพิ่มเติมสำหรับเที่ยวบินของแคนาดา (Canada Flight Supplement) ซึ่งเป็นไดเรกทอรีของสนามบินทางบกของแคนาดาที่จดทะเบียนทั้งหมด รวมถึงเอกสารเพิ่มเติมสำหรับสนามบินน้ำของแคนาดา (Canada Water Aerodrome Extra: CWAS)

### สาธารณรัฐไอร์แลนด์

สนามบินเคสเมนท์ (Casement Aerodrome) เป็นสนามบินทหารหลักที่ใช้งานโดยกองทัพอากาศไอริช คำว่า "สนามบิน" (aerodrome) ใช้สำหรับท่าอากาศยาน (airport) และสนามบิน / ลานบิน (airfield) ที่มีความสำคัญน้อยกว่าในไอร์แลนด์ เช่น ที่แอบบีย์ชรูล แบนทรี; บีร์; อินิเชียร์; อินิชมาน; อินิชมอร์; นิวคาสเซิล เคาน์ตี้วิคโลว์; และทริม

## ดูเพิ่ม

* แอร์พาร์ค
* อัลติพอร์ต
* สนามบินเฮลิคอปเตอร์
* ท่าอากาศยานใช้งานร่วม
* ท่าอากาศยานไร้หอคอย
* ท่าอวกาศยาน
* สนามบินทางวิ่งสั้น
* ท่าอากาศยานแบบเทเบิลท็อป

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น