นกกระตั้วขาว

**นกกระตั้วขาว** (อังกฤษ: White cockatoo, umbrella cockatoo; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Cacatua alba*) หรือรู้จักกันในชื่อ **นกกระตั้วร่ม** เป็นนกกระตั้วขนาดกลางที่มีลำตัวสีขาวทั้งหมด ซึ่งเป็นนกประจำถิ่นของป่าฝนเขตร้อนบนเกาะต่าง ๆ ในประเทศอินโดนีเซีย เมื่อนกนี้ตกใจ มันจะยกพู่ขนบนหัวที่มีขนาดใหญ่และโดดเด่น ซึ่งมีรูปร่างเป็นครึ่งวงกลม (คล้ายกับร่ม จึงเป็นที่มาของชื่ออีกชื่อหนึ่ง) ปีกและหางของมันมีสีเหลืองอ่อนหรือสีมะนาวที่เห็นได้เมื่อมันบิน ลักษณะคล้ายกับนกกระตั้วขาวชนิดอื่น ๆ เช่น นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง นกกระตั้วใหญ่หงอนเหลือง และนกกระตั้วหงอนจำปา ซึ่งพู่ขนบนหัวจะมีสีเหลือง ส้ม หรือชมพู แทนที่จะเป็นสีขาว

## ชื่อเรียก
นกกระตั้วขาวมีชื่อเรียก ในภาษาบูร์เมโซว่า ***ayab*** (รูปพหูพจน์: ***ayot***) ของจังหวัดปาปัว ประเทศอินโดนีเซีย

## อนุกรมวิธาน
นกกระตั้วสีขาวถูกอธิบายครั้งแรกในปี ค.ศ. 1776 โดยนักสัตววิทยาชาวเยอรมัน ฟิลิปป์ ลุดวิก สเตติอุส มึลเลอร์ ชื่อสปีชีส์ *alba* มาจากคำคุณศัพท์ภาษาละติน *albus* ที่แปลว่า "สีขาว" นกชนิดนี้จัดอยู่ในอนุกรมวิธานย่อย *[[Cacatua (subgenus)|Cacatua]]* ภายในสกุล *[[Cacatua]]* คำว่า "นกกระตั้วสีขาว" ยังถูกใช้เรียกรวมถึงสมาชิกในอนุกรมวิธานย่อย *Cacatua* สกุล *Cacatua* และกลุ่มที่ใหญ่กว่านั้นรวมถึง นกกระตั้วสีชมพู และ นกกระตั้วกาล่า

## ลักษณะ
นกกระตั้วขาวมีความยาวประมาณ 46 ซม. (18 นิ้ว) และมีน้ำหนักประมาณ 400 กรัม (14 ออนซ์) สำหรับตัวเมียตัวเล็ก และมากถึง 800 กรัม (28 ออนซ์) สำหรับตัวผู้ขนาดใหญ่ โดยปกติแล้ว นกกระตั้วขาวตัวผู้จะมีหัวที่กว้างกว่าและจะงอยปากที่ใหญ่กว่าตัวเมีย นกชนิดนี้มีดวงตาสีดำหรือน้ำตาล และจะงอยปากสีเทาเข้ม เมื่อโตเต็มที่ ตัวเมียบางตัวอาจมีม่านตาสีแดงหรือน้ำตาล ในขณะที่ตัวผู้โตเต็มวัยจะมีม่านตาสีน้ำตาลเข้มหรือสีดำ

ขนของนกกระตั้วขาวส่วนใหญ่เป็นสีขาว อย่างไรก็ตาม ทั้งพื้นผิวบนและพื้นผิวล่างของขอบด้านในของขนปีกใหญ่มีสีเหลือง สีเหลืองบนด้านล่างของปีกจะเห็นได้ชัดเจนที่สุด เนื่องจากส่วนสีเหลืองของพื้นผิวบนของขนนั้นถูกปกคลุมด้วยขนสีขาวที่อยู่ติดกับตัวมากกว่าและอยู่ด้านบน ส่วนของขนหางใหญ่ที่ถูกขนหางอื่น ๆ ปกคลุม และบริเวณด้านในสุดของขนหงอนใหญ่ที่ถูกขนหงอนอื่น ๆ ปกคลุมก็เป็นสีเหลืองเช่นกัน ขนขาวสั้นๆ จะงอกขึ้นมาปกคลุมขาด้านบนอย่างแนบชิด ขนของนกชนิดนี้และชนิดอื่น ๆ จะสร้างผงคล้ายแป้งฝุ่นที่สามารถเกาะติดกับเสื้อผ้าได้ง่าย

เหมือนกับนกกระตั้วและนกแก้วชนิดอื่น ๆ นกกระตั้วขาวมีเท้าแบบนิ้วไขว้ (zygodactyl) โดยมีสองนิ้วหันไปข้างหน้าและอีกสองนิ้วหันไปข้างหลัง ซึ่งช่วยให้มันจับวัตถุด้วยเท้าข้างหนึ่งในขณะที่ยืนบนอีกข้างหนึ่งเพื่อใช้ในการหาอาหารและจัดการสิ่งของ

อายุขัยสูงสุดของนกกระตั้วขาวยังไม่ได้รับการบันทึกอย่างชัดเจน สวนสัตว์บางแห่งรายงานว่านกชนิดนี้มีชีวิตอยู่ได้ 40–60 ปีในสภาพการเลี้ยง และมีรายงานจากคำบอกเล่าว่าพวกมันสามารถมีชีวิตอยู่ได้นานกว่านั้น อายุขัยในธรรมชาติไม่เป็นที่ทราบแน่ชัดแต่เชื่อว่าอาจจะสั้นกว่าในสภาพการเลี้ยงราว 10 ปี

## การกระจายและที่อยู่อาศัย

นกกระตั้วขาว เป็นนกที่มีถิ่นกำเนิดในป่าฝนเขตร้อนต่ำบนเกาะมลายู ได้แก่ ฮัลมาเฮรา, บากัน,  เตร์นาเต (เกาะเตอร์นาเต), กาสิรุตะ, และมานดิโอลี (กลุ่มบากัน) ในจังหวัดมัลุกูเหนือ ประเทศอินโดนีเซีย บันทึกจาก โอบิ และ บิซา (กลุ่มโอบิ) ถือว่าเป็นการนำเข้ามา และมีประชากรที่ถูกนำเข้าในพื้นที่ที่ทำการเพาะพันธุ์ในไต้หวัน นกชนิดนี้พบในป่าที่ไม่ถูกทำลาย ป่าที่ถูกตัดไม้ และป่าที่เติบโตใหม่ที่ความสูงต่ำกว่า 900 เมตร นอกจากนี้ยังพบในป่าชายเลนและสวนปลูก เช่น สวนมะพร้าวและที่ดินการเกษตร ปัจจุบันยังคงพบได้ทั่วไปในท้องถิ่น: ในช่วงปี ค.ศ. 1991–1992 ประชากรถูกประเมินอยู่ที่ประมาณ 42,545–183,129 ตัว (แลมเบิร์ต 1993) แม้ว่านี่อาจจะเป็นการประเมินต่ำเพราะส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับการสำรวจจากบากัน และไม่ได้คำนึงถึงฮัลมาเฮราที่อาจจะมีประชากรนกชนิดนี้มากกว่า

การสังเกตในช่วงหลังแสดงให้เห็นว่ามีการลดลงอย่างรวดเร็วและคาดว่าจะเพิ่มขึ้นในอนาคต (เวทเตอร์ 2009) ข้อมูลจาก CITES แสดงให้เห็นถึงอัตราการเก็บเกี่ยวที่สำคัญสำหรับการค้าสัตว์เลี้ยงในช่วงต้นทศวรรษ 1990 การเก็บเกี่ยวประจำปีลดลงในแง่ที่แท้จริงและในสัดส่วนของประชากรที่เหลือในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แต่การค้ายังคงผิดกฎหมายและอาจถูกประเมินต่ำเกินไป (S. เมตซ์ ใน litt. 2013)

## พฤติกรรม

### การขยายพันธุ์
เหมือนกับนกแก้วทุกชนิด นกกระตั้วขาวทำการทำรังในโพรงของต้นไม้ใหญ่ ไข่ของมันมีสีขาวและโดยทั่วไปมีประมาณสองฟองในรัง ระยะเวลาฟักไข่ประมาณ 28 วัน โดยทั้งตัวเมียและตัวผู้จะฟักไข่ร่วมกัน ลูกนกที่ใหญ่กว่าจะมีความโดดเด่นเหนือกว่าลูกนกที่เล็กกว่าและจะได้รับอาหารมากกว่า ลูกนกจะออกจากรังประมาณ 84 วันหลังจากฟักออกมา และจะเป็นอิสระในช่วงอายุ 15–18 สัปดาห์

ลูกนกจะถึงวัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุ 3–4 ปี ในระหว่างการเกี้ยวพาราสี ตัวผู้จะทำการกระพือขน แผ่หาง และยืดปีกพร้อมกับยกพู่ขนขึ้น จากนั้นจะกระโดดไปมา ในตอนแรกตัวเมียจะไม่สนใจหรือล่าถอย แต่ถ้าตัวผู้สามารถทำให้ตัวเมียพอใจได้ ตัวเมียก็จะอนุญาตให้เขาเข้ามาใกล้ เมื่อเขาประสบความสำเร็จและได้รับการยอมรับ คู่ที่เป็นพันธะจะถูกพบเห็นกำลังขัดขนกันที่ศีรษะและเกาบริเวณหาง การกระทำเหล่านี้ช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกัน สุดท้าย ตัวผู้จะขึ้นไปอยู่บนตัวเมียและทำการผสมพันธุ์โดยการรวมของคลออคกา (cloacae) สำหรับคู่ที่ผูกพันกัน พิธีกรรมการผสมพันธุ์นี้จะใช้เวลาสั้นลง และตัวเมียอาจเข้าหาตัวผู้เอง เมื่อพวกเขาพร้อมที่จะทำรัง คู่ที่ผสมพันธุ์จะออกห่างจากกลุ่มและค้นหาหลุมทำรังที่เหมาะสม (มักอยู่ในต้นไม้)

### การให้อาหาร
ในป่า นกกระตั้วขาวจะกินเบอร์รี่ เมล็ด ถั่ว ผลไม้ และราก เมื่อทำรังพวกมันจะรวมแมลงและตัวอ่อนของแมลงเข้าด้วย ในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ นกแก้วร่มมักจะกินเมล็ด ถั่ว และผลไม้ต่าง ๆ เช่น มะละกอ ทุเรียน ลางสาด และเงาะ นอกจากนี้ พวกมันยังจะกินข้าวโพดที่ปลูกในทุ่ง ซึ่งทำให้เกิดความเสียหายเป็นอย่างมาก และถือเป็นศัตรูพืชของเกษตรกร (BirdLife International, 2001) นอกจากนี้ พวกมันยังกินแมลงขนาดใหญ่ เช่น จิ้งหรีด (order Orthoptera) และเลื้อยคลานขนาดเล็ก เช่น สกินค์ นกที่เลี้ยงในกรงมักจะได้รับอาหารผสมสำหรับนกแก้วที่ประกอบด้วยเมล็ด ถั่ว และผลไม้และผักแห้งต่าง ๆ นอกจากนี้นกกระตั้วขาวยังต้องได้รับผักสด ผลไม้ และกิ่งไม้ (พร้อมใบ) จำนวนมากเพื่อให้เคี้ยวเล่นและความบันเทิง

## สถานภาพการอนุรักษ์
นกกระตั้วขาวถือเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ตามการจัดอันดับของ IUCN เนื่องจากจำนวนประชากรในธรรมชาติลดลงจากการถูกจับเพื่อการค้าในตลาดนกกรงและ การสูญเสียถิ่นที่อยู่ นกกระตั้วขาวจัดอยู่ใน ภาคผนวก II ของรายการ CITES ซึ่งให้การปกป้องโดยการจำกัดการส่งออกและนำเข้านกที่จับจากธรรมชาติ BirdLife International ระบุว่าโควต้าการจับที่ออกโดยรัฐบาลอินโดนีเซียเกินโควตาถึง 18 เท่าในบางพื้นที่ในปี ค.ศ. 1991 โดยมีนกกระตั้วขาวร่มที่ถูกจับจากธรรมชาติไม่น้อยกว่า 6,600 ตัว – แม้ว่าจำนวนที่ถูกจับจากธรรมชาติในปีหลังๆ จะลดลง ทั้งในแง่ตัวเลขและเมื่อเปรียบเทียบกับประชากรทั้งหมด RSPCA สนับสนุนการสำรวจโดย NGO ในอินโดนีเซียชื่อ ProFauna ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีการค้าขายระดับสูงของนกกระตั้วขาวที่จับจากธรรมชาติ โดยมีการจับนกมากกว่า 200 ตัวจากธรรมชาติในตอนเหนือของ ฮัลมาเฮรา ในปี ค.ศ. 2007 ประมาณ 40% ของนกแก้ว (นกกระตั้วขาว, นกลอรี ชนิดเสียงดัง, นกลอรีคอม่วง และ นกอีเล็กตัส) ที่จับได้ใน ฮัลมาเฮรา ถูกลักลอบส่งไปยัง ฟิลิปปินส์ ขณะที่ประมาณ 60% ถูกส่งไปยังตลาดในประเทศอินโดนีเซีย โดยเฉพาะผ่านตลาดนกใน สุราบายา และ จาการ์ตา

การค้าขายของนกที่ได้รับการคุ้มครองอย่างผิดกฎหมายเป็นการละเมิดพระราชบัญญัติหมายเลข 5 ปี ค.ศ. 1990 ของอินโดนีเซีย (กฎหมายว่าด้วยสัตว์ป่าเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ)

## ประวัติ
นกกระตั้วขาวเป็นที่นิยมในประเทศจีน สมัยราชวงศ์ถัง ซึ่งเป็นเหตุผลที่ส่งผลต่อการแสดงภาพ กวนอิม ที่มีนกกระตั้วขาวอยู่ในภาพด้วย นอกจากนี้ การทำสนธิสัญญาครั้งที่สี่ระหว่าง จักรพรรดิ์ฟรีดริชที่ 2 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ กับสุลต่านแห่งกรุงบาบิโลนในปี ค.ศ. 1229 ก็ใช้การมอบนกกระตั้วขาวเป็นของขวัญด้วยเช่นกัน

## แกลเลอรี
 
File:Umbrella Cockatoo (Cacatua alba) -Free Flight Aviary -San Diego.jpg|แสดงถึงหงอนที่ยกขึ้น โดยแสดงรูปร่างแบบครึ่งวงกลมของขนหงอน 
File:Cacatua alba -pet-8a.jpg|เมื่อหงอนหดลง File:Umbrella cockatoo chicks 31l07.JPG|ลูกเจี๊ยบนกกระตั้วขาว (เลี้ยงด้วยมือ)
File:White cockatoo.jpg|นกกระตั้วขาวที่มีปัญหาการเกาเล็กน้อย File:Cacatua alba - First Born.jpg|Cacatua alba - ลูกแรกเกิด - เพิ่งออกจากไข่และยังไม่แห้งดี File:Cacatua alba - 3 Weeks.jpg|นกกระตั้วขาว - อายุ 3 สัปดาห์ - ดวงตาเริ่มเปิด มีฟันไข่อยู่ในปาก มีท้องที่เต็มหลังจากถูกให้อาหารด้วยมือ 
File:Cacatua alba - 6 Weeks.jpg|นกกระตั้วขาว - อายุ 6 สัปดาห์ - ขนปีกเริ่มพัฒนา ไม่มีฟันไข่แล้ว นกกระตั้วขาว MHNT.ZOO.2010.11.148.17.jpg| *Cacatua alba* - MHNT  

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม
* Handbook of the Birds of the World – Volume 4 ("Cacatuidae"): Sandgrouse to Cuckoos. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J. Lynx Edicions. .

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The Indonesian parrot Project:  conservation of cockatoos and other Indonesian parrots
* BirdLife Species Factsheet
* MyToos information for people buying a cockatoo
* ProFauna an organization for the protection of animals in Indonesia

นกกระตั้ว
หมวดหมู่:นกแห่งจังหวัดมาลูกูเหนือ
นกกระตั้ว
นกกระตั้ว
หมวดหมู่:นกกระตั้ว
หมวดหมู่:นกพื้นเมืองของอินโดนีเซีย