สมิงพระราม

**สมิงพระราม** (;  หรือ သမိန် ပရမ်း, ) บ้างก็เรียกว่า **พระยาธะราม/พญาธะราม** () เป็นผู้บัญชาการทหารในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 15 ซึ่งทำการรบให้กับทั้งสองฝ่ายในสงครามสี่สิบปี ระหว่างอาณาจักรหงสาวดีและอาณาจักรอังวะ เขาเป็นที่รู้จักอย่างดีในประวัติศาสตร์พม่าจากการขับไล่การรุกรานของจีน ใน ค.ศ. 1457–1458 (เหตุการณ์นี้รู้จักในชื่อ **สมิงพระรามอาสา**) ขณะรับใช้อดีตศัตรูของเขา อาณาจักรอังวะ

สมิงพระรามพระราชบุตรเขยของ พระเจ้าราชาธิราช แปรพักตร์ไปอังวะหลังจากถูกจับในการรบปี ค.ศ. 1414 จากความสำเร็จของเขาในการต่อสู้กับจีน ทำให้เขาได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองละเคิ่ง โดย พระเจ้าฝรั่งมังฆ้อง แห่งอังวะ ใน ค.ศ. 1423 สองปีหลังการเสด็จสวรรคตของ พระเจ้าฝรั่งมังฆ้อง และ พระเจ้าราชาธิราช สมิงพระรามเดินทางกลับมายังบ้านเกิดของเขา เขาประสบความสำเร็จในการนำกองทัพหงสาวดีเข้ารบเพื่อต่อต้านอังวะเมื่อปี ค.ศ. 1430–1431

## ภูมิหลัง
*สมิงพระรามเป็นนามยศภาษามอญซึ่งแต่งตั้งให้แก่นายทหารผู้ประสบความสำเร็จในการรับราชการของ[[อาณาจักรหงสาวดี]]  ในบทความนี้จะกล่าวถึงสมิงพระรามคนแรกจากจำนวน 2 คนที่ปรากฏบทบาทเด่นในพระราชพงศาวดารพม่า และเป็นสมิงพระรามคนเดียวกันกับที่ปรากฏชื่อเสียงในพงศาวดารมอญเรื่อง [[ราชาธิราช]]*

พระราชพงศาวดารของพม่าให้ข้อมูลเกี่ยวกับภูมิหลังของสมิงพระรามคนแรกน้อยมาก เดิมสมิงพระรามผู้นี้มียศเป็น “สมิงอุบากอง” (သမိန် ဥပါကောင်း, ), และมีชื่อตัวว่า “อะตะยี” ตามสำเนียงภาษาพม่า หรือ “อะสะรี” ตามสำเนียงภาษามอญ (အသရီ, ). เขามีพี่ชาย 1 คน เป็นผู้ดำรงยศสมิงอุบากองเช่นกัน (ในทางประวัติศาสตร์จึงเรียกว่า สมิงอุบากองผู้พี่หรือสมิงอุบากองผู้ใหญ่) ซึ่งได้เสกสมรสกับเจ้าหญิงตะละมีซอ พระราชธิดาของพระเจ้าราชาธิราชแห่งอาณาจักรหงสาวดี อิงตามสำนวนความบรรยายในพระราชพงศาวดารพม่า สันนิษฐานได้ว่าเขาเกิดเมื่อราวคริสต์ทศวรรษที่ 1380 และมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับราชวงศ์ 

## การรับราชการช่วงต้น
thumb|right|ดินแดนพม่า ราว ค.ศ. 1450 เมื่อดินแดนกลุ่มรัฐเจ้าฟ้าไทยใหญ่ส่วนที่ใกล้ชิดพม่า (nearer Shan States) ตกอยู่ในฐานะรัฐบรรณาการของพม่า แผนที่ทางรัฐศาสตร์ระหว่างอังวะกับหงสาวดีในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 15 เอง ก็มีลักษณะที่ไม่ต่างกันมากนัก

### สงครามรุกรานอังวะ (ค.ศ. 1401–1402)
ในปี ค.ศ. 1401 อะตะยีเป็นนายทหารในกองทัพหงสาวดีซึ่งเข้าร่วมปฏิบัติการรุกรานอาณาจักรอังวะที่อยู่ทางเหนือ อันเป็นการเปิดฉากสงครามสี่สิบปีระลอกใหม่ ในชั้นต้นเขามีหน้าที่เป็นรองผู้บังคับการกรมทหารซึ่งนำโดยสมิงอุบากองผู้เป็นพี่ชายของเขา แต่ไม่ช้าเขาก็ได้เลื่อนเป็นผู้บังคับการกรมทหารในช่วงต้นของยุทธการครั้งนี้ เนื่องจากพี่ชายของเขาเสียชีวิตในการรบที่มเยเด (Myede) ถึงแม้ในช่วงต้นจะประสบความสำเร็จอยู่บ้าง แต่สุดท้ายแล้วการรุกรานของฝ่ายหงสาวดีครั้งนี้ก็ต้องหยุดชะงักลง ระหว่างการถอนทัพในปี ค.ศ. 1402 นี้เอง ที่อะตะยีได้สร้างชื่อเสียงขึ้น ครั้งหนึ่งในการทำหน้าที่กองระวังหลัง กล่าวกันว่ากองทหารม้าซึ่งมีจำนวนคนด้อยกว่าของเขาสามารถขับไล่หน่วยทหารม้าชั้นเลิศของฝ่ายอังวะได้ ณ ที่ใดที่หนึ่งระหว่างเมืองพุกาม หรือเมืองสะเล เรื่องราวฉบับหนึ่งกล่าวว่าเขาได้ต่อสู้กับทางทหารม้าชั้นยอดของอังวะ 2 นาย ชื่อ ชิต ซเว (Chit Swe) และชิต ทิน (Chit Thin) ในขณะที่อีกฉบับหนึ่งกล่าวว่าเขาได้สู้กับทหารม้าอังวะหลายนาย แม้ว่าตนจะต้องคมหอกเข้าที่ขาข้างหนึ่งและพลัดตกจากหลังม้าก็ตาม จนทหารอังวะต้องถอยหนีไปเพราะเขารบได้ดุดันเหมือนมีปีศาจเข้าสิง แต่ในเรื่องราวทั้งสองฉบับดังกล่าว เล่ากันว่าพระเจ้าราชาธิราชได้ทอดพระเนตรเห็นการต่อสู้เหล่านั้นโดยตลอด และทรงพอพระทัยในฝีมือการรบของนายทหารหนุ่มผู้นั้นอย่างยิ่ง

### ก้าวขึ้นมามีบทบาทสำคัญ
เมื่อกลับมาถึงหงสาวดีแล้ว พระเจ้าราชาธิราชได้ทรงปูนบำเหน็จแก่บรรดาผู้ที่มีผลงานการรบโดดเด่น และลงพระราชอาญาแก่ผู้หนีทัพตามธรรมเนียมการสงคราม พระองค์มีพระบรมราชโองการให้ประหารชีวิตซอมะฮาริต (Saw Maha-Rit หรือเจ้ามหาราช) ซึ่งเป็นหนึ่งในพระราชบุตรเขยของพระองค์ โทษฐานหนีทัพในการรบที่เมืองแปร และเป็นเหตุต้องเสียเจ้าหญิงตะละมี้จ่อ (Tala Mi Kyaw) ให้แก่กองทัพอังวะ ในอีกด้านหนึ่ง พระองค์ได้ทรงแต่งตั้งอะตะยีให้มียศเป็นสมิงอุบากองแทนพี่ชายที่เสียชีวิตในการรบ และพระราชทานเจ้าหญิงตะละมีซอให้เป็นภรรยาอีกด้วย  โดยเนื้อแท้แล้วก็คืออะตะยีได้รับสืบทอดทั้งยศและภรรยาต่อจากสมิงอุบากองผู้พี่นั่นเอง นอกจากนี้ พระองค์ยังตั้งให้พระราชบุตรเขยคนใหม่ผู้นี้เป็นเจ้าเมืองปองนิน (Hpaunghnin) อีกด้วย อย่างไรก็ตาม สมิงอุบากองอะตะยีน่าจะมีอำนาจปกครองเหนือเขตเมืองดังกล่าวจริงเพียงแค่ไม่กี่เดือน เพราะเมืองปองนินอยู่ในเขตชายแดนตามประเพณีของอังวะ และกองทัพอังวะก็สามารถยึดคืนดินแดนอังวะดั้งเดิมกลับมาได้ทั้งหมดในช่วงสิ้นปี ค.ศ. 1402 ทั้งสองอาณาจักรได้ตกลงทำสัญญาพักรบกันในปี ค.ศ. 1403 กำหนดให้ยึดถือทางใต้ของเมืองแปรเป็นจุดบรรจบแดนของทั้งสองฝ่าย ซึ่งเป็นเขตแดนเดิมก่อนเกิดสงครามครั้งนี้ พระราชพงศาวดารพม่าไม่ได้ระบุว่าพระเจ้าราชาธิราชได้ทรงแต่งตั้งสมิงอุบากองอะตะยีให้ปกครองเมืองอื่นใดนอกจากตามที่กล่าวมานี้

## การสงครามครั้งใหม่ (ค.ศ. 1408–1414)
[thumb|250px|[สมิงนครอินทร์และสมิงพระรามคุมหน่วยทหารดาบสองมือเข้ารบตะลุมบอนกับพม่า (ภาพประกอบนิยายอิงพงศาวดารมอญ เรื่อง ราชาธิราช ฉบับจัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์บริการ พ.ศ. 2489)]]
สมิงอุบากองอะตะยีถูกเรียกตัวเข้าสู่สนามรบอีกครั้งเมื่อพระเจ้าราชาธิราชทรงเปิดสงครามกับอังวะครั้งใหม่ในปี ค.ศ. 1408 เขาทำหน้าที่เป็นแม่ทัพในแนวหน้าอย่างโดดเด่นจนกระทั่งถูกศัตรูจับตัวเป็นเชลยได้ในปี ค.ศ. 1414

ก่อนที่จะถูกจับตัวได้ เบื้องบนของฝ่ายอังวะเองก็ได้ยินกิตติศัพท์ของสมิงอุบากองผู้นี้มานานแล้ว เขาเป็นหนึ่งในแม่ทัพที่มีผลงานขับไล่กองทัพพม่าภายใต้การนำของพระเจ้าฝรั่งมังฆ้องได้ในปี ค.ศ. 1408 และยังสามารถยันทัพของพระยุพราชมังรายกะยอฉะวามิให้รุกคืบเข้าใกล้เมืองแปรได้ในช่วงปี ค.ศ. 1412–1413 ฝีมือการรบดังกล่าวทำให้มังรายกะยอฉะวาทรงประทับพระทัยมากจนต้องทรงพยายามชักชวนให้สมิงอุบากองแปรพักตร์ พระองค์ได้ขอพบกับสมิงอุบากองแบบตัวต่อตัวโดยทรงอำพรางว่าเป็นการเจรจาเพื่อยุติศึก เมื่อทั้งสองฝ่ายพบกันที่ใกล้บ้านตะเลซี (Talezi) ริมแม่น้ำอิรวดีฝั่งตะวันตกใกล้เมืองแปร มังรายกะยอฉะวาได้ทรงยื่นข้อเสนอให้สมิงอุบากองได้เป็นเจ้าเมืองแปรและรับผลประโยชน์จากส่วยของเมืองแปร แต่สมิงอุบากองก็บอกปัดข้อเสนอดังกล่าวไป

ถึงกระนั้นฝีมือการรบของเขาก็ไม่อาจเปลี่ยนกระแสสงครามได้ ในปี ค.ศ. 1414 ณ บัดนี้สมิงอุบากองได้รับนามยศใหม่เป็นสมิงพระรามแล้ว เขาได้นำกำลังซุ่มโจมตีตัดกำลังกองเสบียงของทัพอังวะ แต่มังรายกะยอฉะวาทรงนำทัพตีโต้กลับและจับสมิงพระรามพร้อมกับนายทหารอาวุโสของฝ่ายมอญเป็นเชลยได้ถึง 20 นาย องค์ยุพราชแห่งอังวะทรงเว้นวรรคในการยุทธชั่วคราว และใช้เวลาอีก 17 วัน ในการเดินทางเพื่อส่งตัวสมิงพระรามไปควบคุมไว้ที่อังวะด้วยพระองค์เอง ก่อนจะทรงเดินทางกลับมาสู่แนวรบทางตอนใต้อีกครั้ง

## รับใช้ฝ่ายอังวะ (1415–1423)
ณ กรุงอังวะ ในชั้นต้นสมิงพระรามถูกจองจำในคุก แต่ไม่นานเขาก็หันมาแปรพักตร์ ยอมที่จะออกรบให้ฝ่ายอังวะเพื่อต่อต้านการรุกรานของกองทัพจีน ตามความในพระราชพงศาวดารพม่า เขาคือบุคคลสำคัญในการขับไล่ทหารจีนไปจากเขตแดนพม่า ชัยชนะครั้งนี้ทำให้เรื่องราวของเขากลายเป็นตำนานและถูกเล่าขานสืบมาในประวัติศาสตร์พม่า  ในขณะที่พระราชพงศาวดารอาจจะกล่าวถึงอย่างเรียบง่ายว่าสมิงพระรามเลือกที่จะแปรพักตร์เพราะไม่ต้องการถูกคุมขังอยู่ตลอดไป เรื่องเล่าของคนพม่าในยุคใหม่เลือกที่จะฉายภาพการตัดสินใจของสมิงพระรามในมุมมองของการสร้างความเป็นชาติพม่า โดยถือว่าเป็นการมองข้ามความขัดแย้งภายในระหว่างชาติพันธุ์ในรัฐพม่าเพื่อต่อสู้กับผู้รุกรานต่างชาติซึ่งเป็นศัตรูร่วมกัน

### การรุกรานของจีน (1414–1415)

ไม่ว่าจะแปรพักตร์ด้วยเหตุผลใดก็ตาม สมิงพระรามก็ตกลงที่จะสู้กับกองทัพจีนซึ่งเป็นพันธมิตรกับหงสาวดี การที่อังวะพิชิตบรรดารัฐเจ้าฟ้าไทใหญ่ที่อยู่ใกล้เคียงในช่วงปี ค.ศ. 1403-1406 ได้ทำให้จีนราชวงศ์หมิงเกิดความตื่นตัว เนื่องจากจีนเองก็ถือว่ารัฐเจ้าฟ้าไทยใหญ่เหล่านั้นเป็นดินแดนรัฐบรรณาการหรือเมืองขึ้นของตนเช่นกัน และจีนก็ให้การสนับสนุนพระเจ้าราชาธิราช โดยให้การรับรองอาณาจักรหงสาวดีอย่างเป็นทางการ และยอมรับว่าพระเจ้าราชาธิราชทรงเป็น “ข้าหลวง” ผู้มีอำนาจปกครองหงสาวดีตามระบบจิ้มก้องของจีน นอกจากนี้ยังมีฝ่ายจีนยังอนุญาตให้มีการโจมตีรายปีโดยกองทัพจีนในยูนนานเช่นเดียวกับกลุ่มรัฐเจ้าฟ้าไทยใหญ่ที่เป็นเมืองขึ้น ตามแนวชายแดนตอนเหนือของอังวะตั้งแต่ปี ค.ศ. 1412 การรุกรานในช่วงปี ค.ศ. 1412–1413 และ ค.ศ. 1413–1414 รุนแรงมากพอที่จะทำให้พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องต้องทรงส่งพระมหาอุปราชมังรายกะยอฉวาไปบัญชาการทัพในแนวหน้าทางภาคเหนือ ทำให้ฝ่ายพะโคหงสาวดีมีเวลาได้หายใจหายคอบ้าง เพราะจำเป็นต้องพักการสงครามเพื่อฟื้นฟูกองทัพของตนเอง
thumb|left|250px|สมิงพระรามประลองยุทธกับแม่ทัพจีน (ภาพประกอบนิยายอิงพงศาวดารมอญ เรื่อง ราชาธิราช ฉบับจัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์บริการ พ.ศ. 2489)
ในช่วงปลาย ค.ศ. 1414 ขณะที่กองทัพอังวะเตรียมการบุกจู่โจมภาคกลางของมณฑลพะโค ฝ่ายจีนก็ได้เปิดแนวรบทางทิศเหนืออีกครั้ง ตามความในพระราชพงศาวดารพม่า พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องในชั้นแรกมิได้ทรงใส่พระทัยกับการรุกรานครั้งนี้อย่างจริงจังนัก แทนที่จะทรงเรียกมังรายกะยอฉะวาและกองทัพหลวงกลับมารักษาพระนครอย่างศึกคราวก่อน พระองค์ทรงส่งเพียงกองทัพย่อยออกไปเพื่อรับมือกับกองทัพจีนในศึกครั้งนี้แทน แต่คราวนี้ทัพจีนได้ยกทัพรุกเข้ามาประชิดถึงกำแพงพระนครอังวะและตั้งค่ายล้อมเมืองไว้ หลังการปิดล้อมเมืองราว 1 เดือน ในช่วงราวเดือนมกราคม ค.ศ. 1415 ทั้งสองฝ่ายตกลงกันที่จะยุติศึกด้วยการประลองยุทธบนหลังม้า โดยส่งตัวแทนมารบกันฝ่ายละ 1 คน หากตัวแทนฝ่ายจีนพ่ายแพ้ กองทัพจีนจะยอมถอนทัพกลับไป แต่ถ้าตัวแทนของฝ่ายอังวะแพ้ รัฐอังวะต้องยอมส่งบรรณาการและเป็นเมืองขึ้นของจีน เนื้อความในพระราชพงศาวดารดำเนินต่อไปว่าพระเจ้าฝรั่งมังฆ้องทรงพยายามสรรหานักรบบนหลังม้าที่มีฝีมือดีที่สุดในพระนครอังวะ และโน้มน้าวให้สมิงพระรามซึ่งเป็นนายทหารม้าที่มีชื่อเสียงมาก่อนเข้ารับหน้าที่เป็นตัวแทนของฝ่ายอังวะด้วย สมิงพระรามสามารถเอาชนะนายทหารที่เป็นตัวแทนของฝ่ายจีนได้ กองทัพจีนจึงถอนกำลังกลับไปตามคำสัญญา

เรื่องราวตามที่บันทึกในพระราชพงศาวดารพม่านั้นมีปัญหาหลายประการ อย่างแรกคือ เอกสารหมิงสือลู่ของจีนไม่มีการระบุเลยว่าในยกทัพในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1410 ได้ล่วงแดนเข้าไปถึงเมืองหลวงของอาณาจักรพม่า หรือบันทึกรายละเอียดอื่น ๆ ที่สอดคล้องกับเนื้อความในพระราชพงศาวดารพม่าเลย ยิ่งไปกว่านั้น รายละเอียดในพระราชพงศาวดารก็มิได้อธิบายเลยว่าเพราะเหตุใดพระเจ้าฝรั่งมังฆ้องจึงไม่ทรงระลึกถึงกองทัพหลักของพระองค์ในช่วงเวลาที่มีการปิดล้อมนานนับเดือน ทำไมพระองค์จึงทรงเสี่ยงเดิมพันชะตาของพระราชอาณาจักรของพระองค์ไว้กับผลลัพธ์ในการประลองยุทธ จากตัวแทนของพระองค์ผู้ซึ่งเพิ่งจะแปรพักตร์มาจากฝ่ายหงสาวดี หรือเพราะอะไรผู้บัญชาการของกองทัพจีนจึงยอมตกลงเข้าร่วมการประลองยุทธด้วย หากว่ากองทัพของเขาสามารถยกล่วงล้ำเข้ามาลึกถึงเมืองหลวงของฝ่ายศัตรูเช่นนี้ จะอย่างไรก็แล้วแต่ ตามคำกล่าวของถั่น ตุน (Than Tun) นักประวัติศาสตร์ เรื่องราวเหล่านี้ถือได้ว่าขาดความน่าเชื่อถือและข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ (historicity)

### เจ้าเมืองละเคิ่ง (ค.ศ. 1415–1423)
thumb|250px|สมิงพระรามรับพระราชทานบำเหน็จศึกจากพระเจ้าฝรั่งมังฆ้อง (ภาพประกอบนิยายอิงพงศาวดารมอญ เรื่อง ราชาธิราช ฉบับจัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์บริการ พ.ศ. 2489)
จะอย่างไรก็แล้วแต่ ก็เป็นที่ชัดเจนว่าอดีตแม่ทัพอาณาจักรหงสาวดีผู้นี้คือผู้มีบทบาทสำคัญในการขับไล่กองทัพจีน แม้ว่าเดิมพันจริงอาจมิได้สูงเท่ากับที่ได้มีการบรรยายไว้ในเชิงละครอย่างที่ปรากฏในพระราชพงศาวดาร ผลงานความดีความชอบในครั้งนี้ทำให้สมิงพระรามได้รับบำเหน็จรางวัลจากพระเจ้าฝรั่งมังฆ้องเป็นตำแหน่งเจ้าเมืองละเคิ่ง พร้อมด้วยเครื่องอิสริยยศต่าง ๆ อันสมแก่ฐานะเจ้านาย และได้รับพระราชทานธิดาของราชสู เจ้าเมืองทะเลาะก์ (Yazathu of Talok) เป็นภรรยา สมิงพระรามใช้ชีวิตอยู่ในอาณาจักรฝ่ายเหนือแห่งนี้เป็นเวลา 7 ปี แต่อย่างไรก็ตาม ชัดเจนว่าเขาไม่ยอมลงไปอยู่ในแนวรบทางใต้ตลอดช่วงเวลาที่พระเจ้าราชาธิราชยังทรงดำรงพระชนม์อยู่เลย

สมิงพระรามกลับไปสู่แนวรบอีกครั้งหลังจากพระเจ้าฝรั่งมังฆ้องและพระเจ้าราชาธิราชสวรรคตไปแล้วเมื่อปี ค.ศ. 1421 โดยในต้นปี ค.ศ. 1423 เขาได้เคลื่อนทัพลงใต้ร่วมกับพระเจ้าฝรั่งมังศรี กษัตริย์แห่งอังวะพระองค์ใหม่ ในการเข้าแทรกแซงวิกฤตการณ์สืบราชสมบัติภายในกรุงหงสาวดี การรุกรานครั้งนี้จบลงด้วยการทำสัญญาเป็นไมตรีกันระหว่างพระเจ้าฝรั่งมังศรีกับพระยาราม หนึ่งในผู้อ้างสิทธิแห่งราชบัลลังก์พะโค

ในส่วนของสมิงพระรามนั้น เขาแลเห็นโอกาสที่จะได้กลับคืนมายังถิ่นเกิดของตนเองอีกครั้ง ระหว่างการถอนกำลังของกองทัพอังวะ สมิงพระรามได้ตามเสด็จพระเจ้าฝรั่งมังศรีในการคล้องช้างในเขตเมืองสารวดีซึ่งเป็นเมืองชายแดน เขาได้หักด่านข้ามแดนไปในระหว่างการเดินทาง และร้องตะโกนทูลพระเจ้าฝรั่งมังศรีว่าตนจำเป็นต้องกลับคืนสู่บ้านเกิด เพราะคิดถึงภรรยาและครอบครัวเดิมที่ยังอยู่ในหงสาวดี

## กลับคืนสู่บ้านเกิด
ตามความในพระราชพงศาวดารพม่าฉบับหลัก สมิงพระรามกลับเข้ารับราชการกับอาณาจักรหงสาวดีอีกครั้งในรัชกาลพระยาราม ในปี ค.ศ. 1430 เขาได้บัญชาการกองทัพหงสาวดีโดยรวมในการบุกโจมตีเมืองแปร การรบครั้งนี้ถือเป็นความพยายามฉวยโอกาสของพระยาราม (ครองราชย์ ค.ศ. 1424–1446) ในการช่วงชิงดินแดนทางตอนใต้ของอังวะระหว่างที่ภายในกรุงอังวะต้องเผชิญกับสถานการณ์วุ่นทางการเมืองเรื้อรัง พระยารามทรงเลือกเป็นพันธมิตรพระเจ้าอะทินคะยาที่ 3 แห่งตองอู ผู้ซึ่งประกาศตั้งตนเป็นอิสระจากอังวะตั้งแต่ปี ค.ศ. 1426 (นอกเหนือจากกำลังทหารทางบกของสมิงพระรามจำนวน 5,000 นายแล้ว พระยารามยังจัดให้มีกองทัพเรือมีกำลังพล 5,000 นาย เข้ามาเสริมด้วย ส่วนพระเจ้าอะทินคะยาก็ส่งทหารมาช่วยรบอีก 5,000 นาย) การยุทธเป็นไปได้ด้วยดีสำหรับฝ่ายพันธมิตร และพระเจ้าโม่ญี่นตะโด้แห่งอังวะ (ครองราชย์ ค.ศ. 1426–1439) ต้องจำยอมตกลงตามข้อเสนอที่ฝ่ายพระยารามได้กำหนดไว้ ระหว่างที่การเจรจาสันติภาพกำลังดำเนินไปที่อังวะ สมิงพระรามก็ได้ไปเยือนค่ายของราซะทินจาน (Yazathingyan – ราชสังกรันต์) แม่ทัพใหญ่ของฝ่ายพม่า และมีโอกาสได้สังสรรค์กันอยู่หลายครั้ง เนื่องจากเขาเป็นสหายกับสมิงพระรามในช่วงที่ยังรับราชการอยู่ในอังวะหลายปี ทว่าพระเจ้าโม่ญี่นตะโด้ผู้ทรงขุ่นเคืองกับข้อเรียกร้องของพระยาราม ได้ทรงทำลายธรรมเนียมการศึกลง และมีพระราชบัญชาบังคับให้ราซะทินจานจับกุมตัวสมิงพระรามเมื่อมาเยือนค่ายครั้งต่อไป สมิงพระรามจึงถูกทัพพม่าคุมตัวไว้เมื่อมาเยือนที่ค่ายฝ่ายพม่าครั้งถัดมา อย่างไรก็ตาม หลังจากนั้นไม่นานเขาก็ได้รับการปล่อยตัว เนื่องจากพระเจ้าโม่ญี่นตะโด้สามารถบรรลุข้อตกลงกับพระยารามได้

ตาม*[[พงศาวดารมอญฉบับปากลัด]]* เอกสารพงศาวดารมอญยุคคริสต์ศตวรรษที่ 20 ซึ่งมีที่มาไม่ชัดเจนและมีปัญหาในการยืนยันความน่าเชื่อถือ สมิงพระรามได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองโดนวู่น (เมืองวาน) โดยพระยาเกียรติ์แห่งหงสาวดี และเสียชีวิตเนื่องจากถูกปีศาจกะโหลกศีรษะของโจรคนหนึ่งกัดเข้าที่ขา เรื่องราวการเสียชีวิตดังกล่าวนี้คล้ายคลึงกับการถึงแก่กรรมของซิเกิร์ด อีสเตนสัน (Sigurd Eysteinsson) เอิร์จแห่งออร์คนีย์ (Orkney – เป็นหมู่เกาะทางตอนเหนือของสกอตแลนด์) อย่างน่าสงสัย แต่แม้จะยกเรื่องการเสียชีวิตอย่างเหนือธรรมชาติออกไปแล้ว ก็ยังมีปัญหาในเชิงข้อเท็จจริงอยู่ว่าพระยาเกียรติ์นั้นเป็นเจ้าเมืองเมาะตะมะ มิได้เป็นกษัตริย์แห่งหงสาวดี แม้จะเป็นไปได้ว่าสมิงพระรามอาจดำรงตำแหน่งทางการปกครองที่สำคัญ แต่เมืองวานนั้นถือเป็นเมืองบรรพชนของวงศ์กษัตริย์แห่งหงสาวดี และโดยรวมแล้ว พงศาวดารมอญฉบับปากลัดมีข้อกล่าวอ้างที่ไม่มีหลักฐานหลายประการและลำดับเวลาที่บิดเบือน จนทำให้ยากที่จะแยกแยะได้ว่าส่วนใดของเรื่องราวเป็นความจริง

หลังจากปี ค.ศ. 1431 สมิงพระรามก็มิได้ถูกกล่าวถึงในพระราชพงศาวดารอีกเลย เขาอาจจะยังมีชีวิตอยู่ในช่วงปี ค.ศ. 1442/43 เมื่อเจ้าหญิงตะละมีซอผู้เป็นภรรยาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ปกครองเมืองเมาะตะมะ กล่าวกันว่าพระนางยังคงใช้ชีวิตคู่ร่วมกับข้าราชการระดับสูงผู้หนึ่ง ซึ่งก็น่าจะเป็นตัวสมิงพระรามนั่นเอง

## เชิงอรรถ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:ราชวงศ์หงสาวดี
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 1380
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในคริสต์ทศวรรษ 1400