อำเภอสามโคก

**สามโคก** เป็นอำเภอที่มีขนาดเล็กที่สุดของจังหวัดปทุมธานี มีแม่น้ำเจ้าพระยาไหลผ่านกลางอำเภอ

## ที่ตั้งและอาณาเขต
มีอาณาเขตติดต่อดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอลาดบัวหลวง อำเภอบางไทร และอำเภอบางปะอิน (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา) มีแนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างจังหวัดปทุมธานีกับจังหวัดพระนครศรีอยุธยา แนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองเชียงรากน้อยเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอคลองหลวง มีทางรถไฟสายเหนือเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองปทุมธานี ลำรางสาธารณะ คลองตาหลี คลองบางพูด คลองเชียงรากใหญ่ คลองแม่น้ำอ้อม แนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองบางโพธิ์เหนือเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอลาดหลุมแก้ว มีคลองบางโพธิ์เหนือ คลองบางเตย และคลองลัดวัดบ่อเงินเป็นเส้นแบ่งเขต

## ประวัติศาสตร์
อำเภอสามโคกเดิมเป็น "เมืองสามโคก" เพราะมีโคกโบราณอยู่ในเมือง 3 แห่ง เมืองสามโคกเป็นเมืองเก่าแก่มาช้านาน ปรากฏหลักฐานเมื่อหลังแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ครั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ที่ตั้งดั้งเดิมของเมืองสามโคกอยู่ที่บริเวณวัดพญาเมือง (ปัจจุบันเป็นวัดร้างอยู่ใกล้ ๆ กับวัดป่างิ้ว) เมื่อเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่าครั้งที่ 1 ในปีพ.ศ. 2112 เมืองนี้ได้ร้างไป
  
จนถึงพ.ศ. 2203 ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช สมิงเปอกับพรรคพวกมอญด้วยกัน 11 คน ได้พาครอบครัวมอญประมาณหมื่นคนอพยพหนีการกดขี่ของพม่าเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พระองค์ได้โปรดเกล้าฯ ให้ไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ "บ้านสามโคก" ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันตก (บริเวณระหว่างวัดตำหนักกับวัดสะแก) ชุมชนมอญได้ขยายตัวเจริญรุ่งเรืองขึ้นตามลำดับ จึงได้ตั้งเป็นเมืองขึ้นในบริเวณใกล้กับวัดสิงห์และใช้ชื่อว่า **เมืองสามโคก**
  
การอพยพของชาวมอญที่ได้เข้ามาขอพึ่งพระบรมโพธิสมภารหลังจากรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแล้ว ได้มีการอพยพครั้งสำคัญอีกสองครั้ง คือ ในปี พ.ศ. 2317 ซึ่งตรงกับรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยมีพญาเจ่ง- ตะละเส่งกับพระยากลางเมืองเป็นหัวหน้า และในปีพ.ศ. 2358 ซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์) โดยมีสมิงรามัญเมืองเมาะตะมะเป็นหัวหน้า ได้โปรดเกล้าฯ ให้ชาวมอญที่อพยพมากทั้งสองครั้งนี้ส่วนหนึ่งไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่เมืองสามโคก และอีกส่วนหนึ่งให้ไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ปากเกร็ด เมืองนนทบุรี และเมืองนครเขื่อนขันธ์ (อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ในปัจจุบัน)
  
ปรากฏหลักฐานว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พร้อมด้วยกรมพระราชวังบวรมหาเสนารักษ์ ได้เสด็จพระราชดำเนินมาประทับแรม ณ ที่พลับพลาริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออกเยื้องเมืองสามโคก (บริเวณวัดปทุมทองปัจจุบัน) ทรงรับดอกบัวหลวงจากชาวมอญที่นำมาทูลเกล้าฯ ถวายอย่างมากมาย และประกอบกับในครั้งนั้น เดือน 11 เป็นฤดูน้ำหลาก ดอกบัวบานสะพรั่งอยู่ทั่วไป ด้วยเหตุนี้พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามเมืองสามโคกใหม่เพื่อให้เป็นสิริมงคลว่า **เมืองประทุมธานี** และยกฐานะขึ้นเป็นหัวเมืองชั้นตรี (ภายหลังเปลี่ยนการสะกดเป็น "ปทุมธานี")

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ได้ทรงตั้งเป็น **อำเภอสามโคก** ตามพระราชบัญญัติการปกครองท้องที่ ร.ศ.116 (พ.ศ. 2440)  จึงได้ย้ายที่ว่าการอำเภอไปตั้งในที่แห่งใหม่ที่ปากคลองบางเตยข้างเหนือริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันตก
  
เมื่อปี พ.ศ. 2524 นายสุนทร ศรีมาเสริม นายอำเภอสามโคกได้พิจารณาเห็นว่า อาคารที่ว่าการอำเภอสามโคกหลังเก่าเป็นเรือนไม้ชั้นเดียวใต้ถุนสูงสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2464 มีสภาพชำรุดทรุดโทรมและตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา สถานที่คับแคบเนื่องจากถูกน้ำเซาะ ตลิ่งพังเหลือที่ดินน้อยมาก ยากแก่การป้องกัน จึงให้ดำเนินการย้ายไปสร้างอาคารที่ว่าการอำเภอในที่แห่งใหม่ซึ่งอยู่ติดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3111 (สามโคก-เสนา)  เยื้องไปทางทิศใต้ในเขตตำบลบางเตย บนเนื้อที่ 7 ไร่เศษ ซึ่งนายสำรวย พึ่งประสิทธิ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี ได้เป็นประธานประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2526 ตรงกับวันแรม 1 ค่ำ เดือน 9 
ร.ศ. 201 เวลา 11.56 น.

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
พื้นที่อำเภอสามโคกแบ่งเขตการปกครองย่อย เป็น **11 [[ตำบล]]** แต่ละตำบลแบ่งออกเป็น **[[หมู่บ้าน]]** รวม  58 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
อำเภอสามโคกประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลบางเตย** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบางเตย
* **เทศบาลตำบลสามโคก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามโคกทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเชียงรากใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงรากใหญ่ทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลคลองควาย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองควายทั้งตำบลและตำบลบางเตย (นอกเขตเทศบาลตำบลบางเตย)  
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกระแชง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระแชงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางโพธิ์เหนือ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางโพธิ์เหนือทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านปทุม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านปทุมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านงิ้ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านงิ้วทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงรากน้อย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงรากน้อยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางกระบือ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกระบือทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท้ายเกาะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท้ายเกาะทั้งตำบล

### การคมนาคม
**ถนนที่ผ่านอำเภอสามโคก**
ถนนสายหลัก
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 9 (ถนนกาญจนาภิเษก)
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 347 (ถนนปทุมธานี-บางปะหัน, ถนนบางปะหัน-ลพบุรี, ถนนปทุมธานี-ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร)
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3111 (ถนนปทุมธานี-สามโคก-เสนา)
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3214 (ถนนคลองหลวง)
* ทางพิเศษอุดรรัถยา
ถนนสายรอง
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3309
* ถนนเทศบาล1
* ถนนเทศบาล3

## สถานที่สำคัญ
### สถาบันการศึกษา
*มหาวิทยาลัยเมธารัถย์
*คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
*โรงเรียนสามโคก
*โรงเรียนชัยสิทธาวาส "พัฒน์สายบำรุง"
*โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้าปทุมธานี
### วัด
*วัดกร่าง
*วัดโกเมศรัตนาราม
*วัดไก่เตี้ย (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดจันทน์กะพ้อ
*วัดเจดีย์ทอง (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดแจ้ง (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดชัยสิทธาวาส
*วัดเชิงท่า (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดดอกไม้ (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดตำหนัก (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดถั่วทอง
*วัดท้ายเกาะ
*วัดบัวทอง (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดบัวหลวง (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดบางเตยกลาง
*วัดบางเตยนอก
*วัดบางเตยใน
*วัดบางนา
*วัดบ้านพร้าวนอก
*วัดบ้านพร้าวใน
*วัดโบสถ์ (อำเภอสามโคก)
*วัดปทุมทอง (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดป่างิ้ว (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดป่าภูริทัตตปฏิปทาราม
*วัดไผ่ล้อม (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดพลับสุทธาวาส
*วัดโพธิ์นิ่มรัตตาราม
*วัดมหิงษาราม (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดเมตารางค์
*วัดศาลาแดงเหนือ
*วัดสวนมะม่วง (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดสหราษฎร์บำรุง (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดสองพี่น้อง (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดสะแก (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดสามโคก
*วัดสามัคคิยาราม
*วัดสิงห์ (จังหวัดปทุมธานี)
*วัดสุราษฎร์รังสรรค์
*วัดอัมพุวราราม

## อ้างอิง


สามโคก