แมงมุมสันโดษ

**แมงมุมสันโดษ** (,  อ่านว่า  หรือล็อกซอซิลีส์) เป็นสกุลแมงมุมที่นักพฤกษศาสตร์ชาวอังกฤษ ริชาร์ด โทมัส โลว์ (R. T. Lowe) บรรยายทางวิทยาศาสตร์เป็นครั้งแรกในปี1832
เป็นแมงมุมมีพิษ มีชื่อเสียงในเรื่องพิษของการกัด ซึ่งบางครั้งมีฤทธิ์ก่ออาการโดยเฉพาะที่เรียกว่า ล็อกซอซิลิซึม 

ปัจจุบันจัดอยู่ในวงศ์ Sicariidae เดิมเคยจัดอยู่ในวงศ์ตนเองคือ Loxoscelidae
แม้เป็นแมงมุมที่น่ากลัว แต่ปกติจะไม่ดุ

## ความสัมพันธ์กับแมงมุมอื่นๆ
วงศ์ Sicariidae อยู่ในวงศ์ใหญ่ Scytodoidea
วงศ์อื่นๆ ในวงศ์ใหญ่รวมถึง Drymusidae, Scytodidae และ Periegopidae

## การกระจาย
แมงมุมในสกุลนี้พบได้ตั้งแต่ทวีปอเมริกาเหนือถึงอเมริกาใต้ รวมทั้งในโอเชียเนีย แอฟริกา เอเชีย และยุโรป

## ที่อยู่และลักษณะ
[thumb|left|ตาของ ''[Loxosceles reclusa* ตัวผู้]]
[[ไฟล์:Loxosceles eye group.svg|thumb|left|ผังตำแหน่งตาของแมงมุมสกุล *Loxosceles*]]

*Loxosceles* กระจายอยู่เกือบทั่วโลกในเขต[[ภูมิอากาศแบบอบอุ่น]]
ทุกชนิดมีดวงตา 6 ดวงเรียงเป็น 3 คู่ (dyads) และบางชนิดมีสีน้ำตาลอมแดงพร้อมลวดลายสีน้ำตาลเข้มคล้าย[[ไวโอลิน]]ที่ส่วน cephalothorax (ส่วนหัวและลำตัวที่ติดกัน)
อย่างไรก็ตาม ลายคล้ายไวโอลินนี้ไม่สามารถใช้เป็นตัวระบุชนิดแมงมุมที่แน่นอนได้ เพราะมีหลายสปีชีส์ที่ไม่เกี่ยวข้องกันแต่มีลายคล้ายกัน
ปกติตัวมักยาวประมาณ 7–12 มม.

สายพันธุ์ที่พบได้บ่อยและมีชื่อเสียงมากที่สุดในสหรัฐอเมริกาคือแมงมุมสันโดษสีน้ำตาล (*Loxosceles reclusa*)
ซึ่งพบได้ทางภูมิภาคมิดเวสต์ ทางตะวันตกตั้งแต่[[รัฐโคโลราโด]]และ[[นิวเม็กซิโก]] จนถึงตอนเหนือของ[[รัฐจอร์เจีย]]ทางทิศตะวันออก
บันทึกการพบเจอเป็นครั้งคราวจากที่อื่นๆ เป็นการนำเข้าโดยบังเอิญ โดยไม่ได้อยู่อย่างถาวร
แมงมุมกินเหยื่อขนาดเล็กที่หาได้ และมีข้อสังเกตว่า ชอบกินซากสัตว์มากกว่าออกล่าเหยื่อเป็นๆ
ชนิดเด่นอื่นๆ ของสปีชีส์นี้ได้แก่ แมงมุมสันโดษชิลี (*L. laeta*) และ[[แมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียน]] (*L. rufescens*)

มีเรื่องกังวลที่เกิดขึ้นเมื่อไม่นานว่า แมงมุมสันโดษกำลังแพร่กระจายได้เร็วยิ่งขึ้น เพราะลมที่อุ่นขึ้นสามารถพัดพาแมงมุมไปได้ไกลยิ่งขึ้นโดยเป็นผลของ[[การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ]] 
แต่จริงๆ กลับเป็นเรื่องตรงกันข้าม เพราะแมงมุมสันโดษที่เพิ่งฟักจากไข่ไม่ได้เดินทางด้วยการลอยไปกับลม (ballooning) ดังนั้นประชากรของมันจึงมักจำกัดอยู่อย่างหนาแน่นในพื้นที่เล็กๆ
แมงมุมส่วนใหญ่มีชีวิตอยู่ได้ 1 1/2–3 ปี
มีหลายสปีชีส์ที่รอดชีวิตอยู่ได้นานมากแม้ไม่ได้อาหารหรือน้ำ
[[ยาฆ่าแมลง]]มักไม่สามารถฆ่าแมงมุมชนิดนี้ได้ แต่กลับเป็นพิษต่อระบบประสาททำให้เกิดพฤติกรรมผิดปกติ

== วิถีชีวิต ==
แมงมุมสกุล *Loxosceles* แบ่งออกได้เป็นสองกลุ่ม คือ กลุ่มที่อาศัยอยู่ในทุ่งหญ้าหรือ[[ทุ่งสะวันนา]] และที่อาศัยอยู่ในถ้ำ

สปีชีส์กลุ่มทุ่งสะวันนาพบได้ใต้หิน ท่อนไม้ และเปลือกไม้ ในรังปลวกเก่าหรือในซากปรักหักพัง
ไม่ผูกพันกับที่อยู่ โดยจะชักเส้นใยไม่กี่เส้นที่ไม่เป็นระเบียบเพื่อใช้เป็นที่หลบซ่อนใต้วัตถุบนพื้นดิน
ในอาคารมักจะพบในมุมมืด
ระยะฟักไข่กินเวลาประมาณ 3เดือน โดยตัวเมียจะสร้างรังไข่ประมาณ  แต่ละรังมีไข่ราว 15ฟอง
ลูกแมงมุมจะโตเต็มที่ภายใน 1ปีและมีชีวิตอยู่อย่างน้อย 3ปี

สปีชีส์ที่อยู่ในถ้ำมักพบในส่วนมืดสนิทของถ้ำมากกว่าส่วนที่มีแสงรำไร

== คำบรรยาย ==
=== การระบุ ===
สกุลนี้จัดว่าระบุชนิดได้ยากมากเนื่องจากมีสีและรูปร่างที่เรียบง่าย
แมงมุมหลายชนิดมีลวดลายบนด้านหลังที่คล้ายกัน ทำให้สับสนและระบุชนิดผิด
ลักษณะที่แตกต่างที่สุดก็คือมีดวงตาเพียง 6ดวง จัดเรียงเป็น 3คู่
แต่ละคู่ไม่สัมผัสกัน และเรียงตัวเป็นรูป [[U]] (ตัวยูในภาษาอังกฤษ)
การมีกรงเล็บสองอันต่อขาแต่ละข้าง และกระดองส่วนหัวกับอกที่ค่อนข้างแบน อาจเป็นลักษณะที่สามารถใช้แยกแยะเพิ่ม

=== สัณฐานวิทยา ===
ขนาดลำตัวของแมงมุมตัวเมียอยู่ระหว่าง 5–15 มม. ของตัวผู้ระหว่าง 3.5–12 มม.
ลำตัวมีสีน้ำตาลตั้งแต่อมเหลืองจนถึงอมแดง โดยมีลวดลายเข้มตัดกัน
ขาและ pedipalp เป็นสีน้ำตาลอ่อน
กระดอง (carapace) ยาวมากกว่ากว้างเล็กน้อย โดยมีรอยบุ๋ม (fovea) ตรงกลางที่เห็นได้ชัด
ส่วนปาก (clypeus) และเขี้ยว (chelicerae) ชี้ไปทางด้านหน้า มักมีลวดลายสีเข้มกว่าเป็นรูป[[ไวโอลิน]]ที่ส่วนหน้าของกระดอง
ตา 6ดวงเรียงตัวเป็นแนวโค้ง แบ่งเป็น 3กลุ่ม แต่ละกลุ่มมี 2ดวง
ไม่มีตากลางคู่หน้าตรงกลาง (anterior median) 
ส่วนปากคือ labium ยาวกว่ากว้าง ปลายเรียวและเชื่อมติดบางส่วนกับส่วนอกคือ sternum
ส่วนเขี้ยว chelicerae ทั้งสองข้างเชื่อมติดกันที่ฐาน
ส่วนท้อง (opisthosoma) มีรูปไข่สีน้ำตาลอ่อนและมักมีลวดลายเข้ม
มีขาเรียวยาวพร้อมกับกรงเล็บสองอัน

== องค์ประกอบและผลกระทบของพิษ ==
แมงมุมสกุล *Loxosceles* เช่นเดียวกับสกุล *Hexophthalma* มีพิษทำลายเนื้อเยื่อฤทธิ์แรง มีสารทำให้เนื้อตายคือ  ที่พบได้ใน[[แบคทีเรีย]]ก่อโรคเพียงไม่กี่ชนิดเท่านั้น
งานวิจัยปี2008 ระบุว่าพิษประกอบด้วย[[นิวคลีโอไซด์]]ที่มี[[ซัลเฟต]]เป็นส่วนใหญ่ แต่[[สารประกอบ]]เหล่านี้ก็เพิ่งค้นพบได้ไม่นาน ทำให้ยังมีข้อมูลน้อยมาก
พิษของแมงมุมหลายสปีชีส์ทำให้เกิดแผลเนื้อตายที่หายช้าโดยอาจต้องปลูกถ่ายผิวหนัง
ในกรณีที่มีน้อย พิษอาจเข้าสู่กระแสเลือดแล้วทำลาย[[เซลล์เม็ดเลือดแดง]]

พิษจะเหมือนกันในแมงมุมเพศผู้และเพศเมีย แต่ตัวเมียอาจมีพิษเข้มข้นกว่าถึง 2เท่า
ความเป็นพิษต่อ[[สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม]]สปีชีส์ต่างๆ จะต่างกันด้วยเหตุผลที่ยังไม่แน่ชัด
อาจทำให้เนื้อตายได้ใน[[มนุษย์]] [[กระต่าย]] และ[[หนูตะเภา]] แต่ไม่มีผลเช่นกันในหนู (*Mus* และ *Rattus*)

แมงมุมสันโดษชิลี (*L. laeta*) เชื่อว่ามีพิษที่รุนแรงกว่า จึงมีพิษต่อทั้งร่างกายบ่อยกว่า 
แมงมุม *Loxosceles* ทั้งหมดที่เคยทดสอบพบว่ามีพิษคล้ายกับแมงมุมสันโดษสีน้ำตาล จึงควรหลีกเลี่ยงทั้งหมด
แต่ทั่วไปแล้ว แมงมุมจะไม่ดุ และมักอยู่ในที่อยู่มนุษย์ได้โดยไม่สร้างปัญหา

แผลผิวหนังหลายประเภทมักเข้าใจหรือสันนิษฐานผิดว่าถูกแมงมุมสันโดษกัด
โรคหลายชนิดมีแผลคล้ายกับถูกแมงมุมกัดรวมทั้ง[[โรคไลม์]], การติดเชื้อราและแบคทีเรีย และแผลเริ่มต้นของ[[ซิฟิลิส]]
จึงควรยืนยันว่าแผลนั้นสัมพันธ์กับแมงมุมจริงเพื่อหลีกเลี่ยงการรักษาที่ไม่ถูกต้อง และเพื่อให้สามารถรักษาการติดเชื้อทั่วไปหรือภาวะอื่นๆ ได้หากไม่พบแมงมุม

แมงมุมมักกัดเพื่อป้องกันตัว เมื่อถูกกดทับกับผิวหนัง เช่น ติดอยู่ในเสื้อผ้า
โปรตีนที่ปล่อยออกมาในพิษมีน้อยมาก คือโดยเฉลี่ยเพียง 2μg จาก  ที่มีอยู่ในต่อมพิษ

แผลกัดสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มๆ ดังต่อไปนี้
* ไม่รุนแรง – เป็นแผลเล็กน้อยที่หายได้เอง
* อาการแพ้เล็กน้อย - แผลที่หายได้เองพร้อมอาการคันและรอยแดง
* เนื้อตาย (dermonecrotic) พบไม่บ่อย เป็นลักษณะรอยกัด“คลาสสิก”ของแมงมุมสันโดษ ทำให้เกิดแผลเนื้อตายบนผิวหนัง ประมาณ 66% หายเองโดยไม่มีภาวะแทรกซ้อน ในกรณีรุนแรง แผลอาจกว้างถึง 40 มม. อยู่ได้นานหลายเดือน แล้วกลายเป็นแผลเป็น
* มีผลทั้งร่างกาย (systemic) หรือต่ออวัยวะภายในและผิวหนัง (viscerocutaneous) พบได้น้อยมาก มีปฏิกิริยาทั้งร่างเพราะพิษเข้าสู่กระแสเลือด มักพบในเด็กมากกว่าผู้ใหญ่

แผลกัดส่วนใหญ่ไม่รุนแรง

== อนุกรมวิธาน ==
Heinecken และ Lowe ได้กำหนดสกุล *Loxosceles* ขึ้นในปี1832 โดยมีสปีชีส์ *Loxosceles rufescens* เป็นต้นแบบ
ต่อมาจึงได้การปรับปรุงโดย Lotz (2012, 2017) และ Magalhães พร้อมทั้งคณะ (2017)

=== สปีชีส์ ===
<gallery mode=packed heights=140px>
Loxosceles deserta - Ken-ichi Ueda - 345764.jpeg|*L. deserta*
LoxoscelesGaucho.jpg|*L. gaucho*
Loxosceles parramae 307909612 555454269.jpg|*L. parramae*
Loxosceles spinulosa 306178047 552126169.jpg|*L. spinulosa* ตัวผู้
</gallery>

จนถึงเดือนกันยายน 2025 มีแมงมุม ในสกุลนี้ สปีชีส์เหล่านี้มีบทความในวิกิพีเดียไทย/อังกฤษ

* *:en:Loxosceles accepta* <small>[[:en:Ralph Vary Chamberlin|Chamberlin]], 1920</small> – [[เปรู]]
* *:en:Loxosceles adelaida* <small>[[:en:Willis J. Gertsch|Gertsch]], 1967</small> – [[บราซิล]]
* *:en:Loxosceles apachea* <small>Gertsch & Ennik, 1983</small> – [[สหรัฐ]] [[เม็กซิโก]]
* *:en:Loxosceles arizonica* <small>Gertsch & Mulaik, 1940</small> – สหรัฐ
* *:en:Loxosceles blanda* <small>Gertsch & Ennik, 1983</small> – สหรัฐ
* *:en:Loxosceles cederbergensis* <small>[[:en:species:Leon N. Lotz|Lotz]], 2017</small> – [[แอฟริกาใต้]]
* *:en:Loxosceles coheni* <small>Zamani, Mirshamsi & [[:en:Yuri M. Marusik|Marusik]], 2021</small> – [[อิหร่าน]]
* *:en:Loxosceles dejagerae* <small>Lotz, 2017</small> – แอฟริกาใต้
* *:en:Loxosceles deserta* <small>Gertsch, 1973</small> – สหรัฐ เม็กซิโก
* *:en:Loxosceles devia* <small>Gertsch & Mulaik, 1940</small> – สหรัฐ เม็กซิโก
* *:en:Loxosceles gaucho* <small>Gertsch, 1967</small> – บราซิล ถูกนำเข้าไปใน[[ตูนิเซีย]]
* *:en:Loxosceles guatemala* <small>Gertsch, 1973</small> – [[กัวเตมาลา]]
* *:en:Loxosceles haddadi* <small>Lotz, 2017</small> – แอฟริกาใต้
* *:en:Loxosceles intermedia* <small>[[:en:Cândido Firmino de Mello-Leitão|Mello-Leitão]], 1934</small> – บราซิล, [[อาเจนตินา]]
* *:en:Loxosceles laeta* <small>([[:en:Hercule Nicolet|Nicolet]], 1849)</small> – แอฟริกาใต้ ถูกนำเข้าไปใน[[แคนาดา]] สหรัฐ กัวเตมาลา [[ฟินแลนด์]] [[ออสเตรเลีย]]
* *:en:Loxosceles makapanensis* <small>Lotz, 2017</small> – แอฟริกาใต้
* *:en:Loxosceles palma* <small>Gertsch & Ennik, 1983</small> – สหรัฐ เม็กซิโก
* *:en:Loxosceles parramae* <small>Newlands, 1981</small> – แอฟริกาใต้
* *:en:Loxosceles pilosa* <small>[[:en:William Frederick Purcell|Purcell]], 1908</small> – [[นามิเบีย]] แอฟริกาใต้
* *:en:Loxosceles reclusa* <small>Gertsch & Mulaik, 1940</small> – อเมริกาเหนือ
* *Loxosceles rufescens* <small>([[:en:Léon Jean Marie Dufour|Dufour]], 1820)</small> – ยุโรปใต้ แอฟริกาเหนือจนถึงอิหร่านและ[[อัฟกานิสถาน]] ถูกนำเข้าไปในสหรัฐ เม็กซิโก เปรู [[มาคาโรนีเซีย]] [[เซนต์เฮเลนา]] แอฟริกาใต้ [[อินเดีย]] [[จีน]] [[ญี่ปุ่น]] [[เกาหลี]] [[ลาว]] [[ประเทศไทย|ไทย]] [[ฟิลิปปินส์]] ออสเตรเลีย [[ฮาวาย]] (เป็นสปีชีส์ต้นแบบ)
* *:en:Loxosceles similis* <small>Moenkhaus, 1898</small> – บราซิล
* *:en:Loxosceles simillima* <small>[[:en:Reginald Frederick Lawrence|Lawrence]], 1927</small> – [[สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก]] [[แองโกลา]] [[แซมเบีย]] [[มาลาวี]] นามิเบีย [[บอตสวานา]] [[ซิมบับเว]] [[โมซัมบิก]] แอฟริกาใต้
* *:en:Loxosceles sonora* <small>Gertsch & Ennik, 1983</small> – เม็กซิโก
* *:en:Loxosceles speluncarum* <small>[[:en:Eugène Simon|Simon]], 1893</small> – แอฟริกาใต้
* *:en:Loxosceles spinulosa* <small>Purcell, 1904</small> – แอฟริกาใต้


== เชิงอรรถและอ้างอิง ==


== แหล่งข้อมูลอื่น ==

* [https://web.archive.org/web/20031011172239/http://www.arachnology.org/Arachnology/Pages/Reclusa.html Arachnology Home Pages: *Loxosceles*: Recluse spiders]
* [https://web.archive.org/web/20031002011715/http://www.museums.org.za/bio/spiderweb/sicariid.htm Biodiversity Explorer: Family Sicariidae.]
* [http://research.amnh.org/iz/spiders/catalog/INTRO1.html World Spider Catalog. 2014.]
* [http://spiders.ucr.edu/necrotic.html Vetter, R. 2003. "Causes of Necrotic Wounds other than Brown Recluse Spider Bites".]
* [http://spiders.ucr.edu/myth.html Vetter, R. 2003. "Myth of the Brown Recluse: Fact, Fear, and Loathing".]
* [http://www.forestryimages.org/browse/subimages.cfm?SUB=3438 Pictures of *L. reclusa'' and wound] (free for noncommercial use)

Loxosceles	
หมวดหมู่:แมงมุม