อ่าวอุดม

**อ่าวอุดม** เป็นส่วนหนึ่งของอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี

## ประวัติ
**อ่าวอุดม** เป็นชุมชนเก่าแก่มีการตั้งรกรากมานาน แต่เริ่มมีประชากรมาอาศัยหนาแน่น ราวพ.ศ. 2450-พ.ศ. 2485 โดยจะมีครอบครัวดั้งเดิมที่อาศัยอยู่ริมทะเล ครอบครัวคนจีนที่มาโล้สำเภามาตั้งรกรากอยู่กันเป็นกงสีที่หนองกระสือ  และครอบครัวดั้งเดิมอีกครอบครัวตั้งอยู่ท้ายหนองกระสือ ซึ่งเป็นหมอยา ชาวบ้านเรียกติดปากว่า หมอสด เดิม อ่าวอุดม เรียกว่า อ่าวกระสือ เพราะ สมัยก่อนมีหนองน้ำขนาดใหญ่ ชื่อ หนองกระสือ ซึ่งโดยบริเวณนั้นเป็นที่ดินของกงสีของ**นายลู่ แซ่เจ็ง** กับ **นางอิ้ว แซ่ลิ้ม** ปัจจุบัน หนองกระสือ เป็นพื้นที่ของบริษัทเคอรี่ สยามซีพอร์ต ปัจจุบันหนองกระสือไม่มีแล้ว เพราะโดนถมกลายเป็นที่ตั้ง โกดังบริษัทเคอรรี่ สยามซีพอร์ต มีเพียงชื่อเรียกบริเวณกงสีนายลู่กับนางอิ้ว ว่า **บ้านหนองกระสือ** และในรอบๆ หนองน้ำ ก็จะมีต้นพยอม อันเป็นต้นไม้ที่สวยงามมาก เลยพลอยสูญหายไปหมดด้วย และเป็นที่มาของชื่อวัดใหม่เนินพยอม นั่นเอง  พื้นที่กว่าครึ่งของอ่าวอุดมเป็นที่ตั้งของบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) เป็นภาคอุตสาหกรรมเข้ามาสร้างความเจริญให้กับพื้นที่และชาวบ้านทั้งในบ้านอ่าวอุดม และเขตแหลมฉบัง ทำให้ชุมชนขยายตัวมีการอพยพเข้ามาทำงาน อยู่อาศัยกันอย่างหนาแน่น ตามลักษณะของเขตเมืองที่พัฒนาเป็นเมืองอุตสาหกรรม เป็นเมืองท่า. 

## อาณาเขต
อ่าวอุดมตั้งอยู่ชายฝั่งทะเลตะวันออกของอ่าวไทย พื้นที่ส่วนใหญ่มีภูเขาล้อมรอบและเป็นที่ลาดเนิน บ้านอ่าวอุดมอยู่ห่างจากถนนสุขุมวิท เริ่มจากเลี้ยวลงสี่แยกไฟแดง หรือแยกเข้าตลาดอ่าวอุดม-ก้นอ่าวชายทะเล ไปประมาณ 3 กิโลเมตร พอไปสุดถนนจะพบทางลงสะพานปลาอ่าวอุดม วัดใหม่เนินพยอม จะตั้งอยู่ทางด้านซ้ายมือก่อนถึงสี่แยกเล็กๆ ก่อนลงสะพานปลา ห่างจากตัวจังหวัดชลบุรี 29 กิโลเมตร และห่างจากกรุงเทพมหานคร 110 กิโลเมตร พื้นที่ในการปกครองของอำเภอมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียงดังต่อไปนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับเทศบาลเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี
ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลหนองขาม
ทิศใต้ ติดต่อกับแหลมฉบัง
ทิศตะวันตก จรดอ่าวไทยและเขตอำเภอเกาะสีชัง.

## ประชากรและชุมชน
อ่าวอุดมมีประชรกรอาศัยในชุมชนราว 20,000 คน แบ่งเป็น 4 ชุมชน คือ 
* **ชุมชนตลาดอ่าวอุดม** ตั้งอยู่บริเวณตลาดอ่าวอุดมและพื้นที่โดยรอบ จรดโรงกลั่นน้ำมันไทยออยส์ ด้านตะวันออก ประกอบด้วยชุมชนย่อย 5 แห่งคือ
**ชุมชนย่อยตลาดอ่าวอุดม
**ชุมชนย่อยศาลเจ้าพ่อโกมินทร์ (บ้านป่ามะพร้าว)
**ชุมชนย่อยบ้านเขาพุบน
**ชุมชนย่อยบ้านเขาหิน (เขาอุตพงษ์)
**ชุมชนย่อยบ้านสะเดางาม (บ้านสะเดาด้วน)
* **ชุมชนบ้านอ่าวอุดม** ตั้งอยู่บริเวณวัดใหม่เนินพยบอม จรดโรงกลั่นนำมันไทยออยส์ด้านตะวันตก. ประกอบด้วยชุมชนย่อย 4 แห่งคือ
**ชุมชนย่อยหนองกระสือ
**ชุมชนย่อยไซโล
**ชุมชนย่อยเขาพุล่าง
**ชุมชนย่อยต้นเลียบ

ประชากรส่วนใหญ่เสียชีวิตด้วยโรดปอด หรือ ระบบทางเดินหายใจ โดยมีกมีอาการแน่นหน้าอกแต่ก็ยังอาศัยกันอยู่แบบรุ่นสู่รุ่น.

## ศาสนสถาน

### '''วัดใหม่เนินพยอม (อ่าวอุดม)'''
วัดใหม่เนินพยอม สร้างขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ที่มีชื่อนำว่า **วัดใหม่** ก็เพราะเป็นวัดที่สร้างขึ้นครั้งหลัง โดยห่างออกไปอีกประมาณ 1 กิโลเมตร บริเวณหนองกระสือก็มีวัดอยู่วัดหนึ่ง โดยชาวบ้านออกนามว่า **วัดเก่า** วัดใหม่เนินพยอมตั้งอยู่ ใน หมู่ 1 ตำบลทุ่งสุขลา อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี มีเจ้าอาวาสรูปแรกชื่อ **พระเมือง สุโข** โดยบริเวณวัดมีศาสนสถานสำคัญ อาทิ พระอุโบสถประดับลายปูนปั้น มณฑปรอยพระพุทธบาทและพระพุทธรูปประจำวัน ศาลาหมอสด ซึ่งเดิมโยมอุปฐากของวัดนี้ คือ **หมอสด - นางปุ้ย ด้วงศิริ และ นางจู มงคล**

### '''วัดเก่า'''
บริเวณหนองกระสือก็มีวัดอยู่วัดหนึ่ง โดยชาวบ้านออกนามว่า **วัดเก่า** ต่อมาพื้นที่บริเวณวัดเก่าถูกอธิบดีในสมัยนั้นยักยอกไปปลูกเป็นบ้านพัก ชาวบ้านบริเวณโดยรอบเรียกว่า *บ้านอธิบดี* โดยต่อมาเกิดอาถรรพ์ต่ออธิบดีผู้นั้นถึงแก่กรรมอย่างอนาถใจ และชาวบ้านมักจะเห็นเปรตร้องโหยหวน โดยเรียกว่า **เปรตอธิบดี** เป็นเรื่องเล่าแก่เด็กในสมัยนั้นว่า **บ้านอธิบดีผีดุ** ในปัจจุบันถ้าเข้าไปในบริเวณหนองกระสือประมาณ 800 เมตร ก็จะพบป้ายวัดเก่า โดยในปัจจุบันหลงเหลือรากฐาน เจดีย์ของวัดเก่าและฐานของบ้านอธิบดีอยู่

### '''ศาลเจ้าพ่อโกมินทร์ซำเทียนไกล่อ่าวอุดม'''
**ศาลเจ้าพ่อโกมินทร์ซำเทียนไกล่อ่าวอุดม** หรือ ศาลเจ้าหน่าจาซาไท้จื้อ สร้างเมื่อราวๆ พ.ศ. 2496 นำโดย**นายยู่ชั้น แซ่เซียว** ซึ่งมีความสัมพันธ์เป็นหลานของ**นางจู มงคล** และ **นายกังวาล อุดมชัยประเสริฐกุล** (เหล่าแปะลิ้มจื้อกัง) ซึ่งมีความผูกพันกับ**[[หลวงพ่อโอภาสี]]แห่งอาศรมบางมด** โดยแปะกังเป็นลูกบุญธรรมของหลวงพ่อโอภาสี จึงได้เชิญผงธูปจากศาลเจ้าหลวงพ่อโอภาสีซำเทียนไกล่ มายังบ้านอ่าวอุดม (ชาวบ้านเรียกบริเวณนี้ว่าบ้านป่ามะพร้าว) และสร้างศาลเจ้าพ่อโกมินทร์ซำเทียนไกล่อ่าวอุดม โดยวิหารหลังปัจจุบันเป็นหลังที่ 3 สร้างแทนหลังเดิมแล้วเสร็จเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2536 ภายในวิหารมีเจ้าพ่อโกมินทร์ (หน่าจาซาไท้จื้อ) เจ้าพ่อโกเมศ (กิมจาตั่วไท้จื้อ) และเจ้าพ่อโกมล (บักจาหยี่ไท้จื้อ) เป็นองค์ประธาน นอกจากนี้ในศาลยังประดิษฐานพระโพธิสัตว์กวนอิม มหาเทพไท้อิกกิวโค่วเทียนจุน พระพุทธไตรรัตนะ (ซำเสี่ยฮุก) และ พ่อปู่ชีวกโกมารภัจจ์

ศาลเจ้าพ่อโกมินทร์ฯ จะมีการจัดงานประจำปี 4 ครั้ง คือ

# งานเทศกาลตรุษจีนและไหว้รับเสด็จเทพเจ้าโชคลาภ (ไฉ่ซิ้งเอี๊ยะ) ในยามแรกของวันที่ 1 เดือน 1 ตามปฏิทินทางจันทรคติจีน หรือคืนวันไหว้สิ้นปีจีน
# งานฉลองวันเทวประสูติเจ้าพ่อโกมินทร์ (หน่าจาซาไท้จื้อ) และพิธีโปรดวิญญาณไร้ญาติ-แจกทานมหากุศล ในวันที่ 7-9 ของเดือน 4 ตามปฏิทินทางจันทรคติจีน หรือในช่วงเดือนพฤษภาคม
# งานเทศกาลถือศีลกินเจ ซึ่งทางศาลเจ้าจะมีการเปิดโรงทานอาหารเจ ให้สาธุชนได้เข้ามารับประทานอาหารเจ และมีพิธีสวดมนต์เดินธูป ตลอดช่วงเทศกาลกินเจ 10 วัน 10 คืน
# งานประเพณีไหว้ขอบคุณเทพเจ้าประจำปี (เซี่ยซิ้ง) และพืธีรำลึกวันเทวประสูติมหาเทพไท้อิกกิวโค่วเทียนจุน (ไท้อิกจิงยิ้ง) ในวันที่ 11 เดือน 11 ตามปฏิทินทางจันทรคติจีน หรือในช่วงเดือนธันวาคมของทุกปี

### '''ศาลเจ้าแม่เซียะบ้อเนี้ยเนี้ยอ่าวอุดม'''
**ศาลเจ้าแม่เซียะบ้อเนี้ยเนี้ยอ่าวอุดม** สร้างเมื่อ พ.ศ. 2504 บนที่ดินของนางจู มงคล มารดาคุณประพิศ ซึ่งคืนหนึ่งคุณประพิศเจ้าของตลาดศรีอ่าวอุดม ได้นิมิตเห็นเทพหญิงน่าเกรงขาม บอกว่าเป็น องค์เซี๊ยะบ้อเนี้ย ท่านได้มีเทวบัญชาให้คุณประพิศไปอัญเชิญผงธูป และสร้างศาลเจ้าขึ้น เช้าวันต่อมาคุณประพิศได้ไปปัวะปวย (เสี่ยงทาย) ดูผลปรากฏว่าเป็นจริง เมื่อสร้างศาลเจ้าสำเร็จคุณพยนต์สามีคุณประพิศได้ไปเชิญผงธูปเทพเจ้าปุงเถ่ากง จากศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่เกาะสีชัง และผงธูปเทพเจ้ากวนอู จากศาลกวนอูไร่ไหหลำ ศาลเจ้าเดิมสร้างด้วยไม้ชั้นเดียว ต่อมาได้สร้างเป็นศาลก่ออิฐถือปูนสองชั้น เมื่อปี พ.ศ. 2539 และมีงานประจำปีฉลองวันเทวประสูติเจ้าแม่เซียะบ้อเนี้ยเนี้ย ในวันที่ 27 เดือน 11 จีน ช่วงปลายเดือนธันวาคมถึงต้นเดือนมกราคม

## สถานศึกษา
### '''[[มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา]]'''
**มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา** ตั้งอยู่บนที่ดินของบิดานางสมจิตร ทวีผล ซึ่งท่านได้ยกที่ดินจำนวน 400 กว่าไร่ พร้อมสุสาน ตั้งแต่บ้านเขาน้ำซับจรดสี่แยกอ่าวอุดม แก่ทางราชการ เพื่อใช้เป็นสาธารณประโยชน์ ทางราชการจึงได้ตั้งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ขึ้น เพื่อเป็นสถานศึกษาให้แก่บุคคลในพื้นที่และใกล้เคียง ต่อมาเมื่อเป็นมหาวิทยาลัยซึ่งภายในมีสุสานของเจ้าของที่ดิน ทางมหาวิทยาลัยได้ปรึกษากับทางญาติ เชิญศพไปบรรจุที่วัดมโนรม คงไว้แต่เพียงตำนานว่าที่ดินมหาวิทยาลัยนี้เป็นสุสานมาก่อน

### '''[[โรงเรียนวัดใหม่เนินพยอม]]'''
**โรงเรียนวัดใหม่เนินพยอม** ตั้งอยู่ที่หมู่ 1 บ้านอ่าวอุดม บริเวณด้านตะวันตกของวัดใหม่เนินพยอม ก่อตั้งเมื่อ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2473 โดยพระอาจารย์ขาบ ธรรมธิโร เจ้าอาวาสในขณะนั้น กับนายอำเภอศรีราชา เปิดสอน อนุบาล-ประถมศึกษา ปัจจุบันมีสิ่งก่อสร้างคือ อาคารเรียนแบบ ป.1ข อาคารเรียน สปช.2/28 บ้านพักครู แบบองค์การฯ ห้องน้ำและ หอพระ แบบมาตรฐาน มีเขตพื้นที่บริการ คือ หมู่ 1 บ้านอ่าวอุดม และ หมู่ 7 ตลาดอ่าวอุดม

## องค์กรสาธารณประโยชน์

### มูลนิธิเจ้าพ่อโกมินทร์ซำเทียนไกล่
มูลนิธิเจ้าพ่อโกมินทร์ซำเทียนไกล่ (หน่าจาเสี่ยงตึ๊ง) 

## แหล่งเรียนรู้

### '''ห้องสมุดประชาชนอำเภอศรีราชา'''
**ห้องสมุดประชาชนอำเภอศรีราชา** ตั้งอยู่ข้างมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา บนที่ดินผืนเดียวกันกับที่บิดานางสมจิตร ทวีผล ยกให้ทางราชการ เป็นอาคารสองชั้น เปิดให้บริการเป็นห้องสมุดประชาชนเมื่อปี พ.ศ. 2556

## สาธารณสุข

### โรงพยาบาลแหลมฉบัง (อ่าวอุดม)
**โรงพยาบาลแหลมฉบัง** (เดิมชื่อ **โรงพยาบาลอ่าวอุดม**) ก่อตั้งขึ้นเมื่อ ปี พ.ศ. 2531 โดยมีชื่อเดิมว่า **สถานีอนามัยบ้านอ่าวอุดม** หลังจากนั้นต่อมาจึงได้ถูกยกระดับขึ้นเป็น โรงพยาบาลชุมชน และเป็นโรงพยาบาลอ่าวอุดม จนถึงปัจจุบัน ซึ่งโรงพยาบาลแหลมฉบังเป็นโรงพยาบาลประจำอำเภอของทางอำเภอศรีราชา ภายใต้สังกัดกระทรวงสาธารณสุข  โดยโรงพยาบาลแหลมฉบัง ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลนครแหลมฉบัง อำเภอศรีราชา ซึ่งอำเภอศรีราชานั้น เดิมทีเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอบางละมุง ตั้งอยู่ชายฝั่งทะเลตะวันออกของอ่าวไทย โดยมีสภาพภูมิอากาศค่อนข้างดีเนื่องจากได้รับอิทธิพลจากลมทะเล

## ตลาด

### ตลาดสดศรีอ่าวอุดม
**ตลาดสดศรีอ่าวอุดม** หรือที่เรียกติดปากว่า **ตลาดอ่าวอุดม** ตั้งอยู่บนที่ดินของ **นางจู มงคล (ขาจู แซ่ลิ้ม)** โดยท่านได้ซื้อที่ดินบริเวณตลาด และโดยรอบทั้งหมด 32 ไร่ ด้วยเงิน 240 บาท ซึ่งนับว่ามากในสมัยนั้น ต่อมาเมื่อท่านถึงแก่กรรม ที่ดินทั้งหมดตกเป็นกรรมสิทธิ์ของ **คุณไซ้ลั้ง มงคล (คุณประพิศ กษีรสกุล)** ธิดาคนโต ต่อมาได้ร่วมกับสามีจัดทำเป็นตลาด และคุณประพิศได้จดทะเบียนเป็นตลาดถาวร โดยต่อมาตลาดมีปัญหาหนี้สินกับธนาคารในเวลานั้น **คุณสานิต ยมาพัฒน์** สามีของ **คุณพวงเพชร มงคล** ธิดาคนสุดท้อง ได้มอบเงินจำนวนหนึ่งเพื่อไถ่ที่ดินจากธนาคารสำเร็จ คุณประพิศจึงแบ่งตลาดออกอย่างละครึ่ง เพื่อให้เกิดความยุติธรรม โดยครึ่งแรกฝั่งบ้านคุณประพิศนั้นตกเป็นของคุณประพิศเอง ส่วนอีกครึ่งหนึ่งนั้นมอบให้เป็นกรรมสิทธิ์ของคุณพวงเพชร มงคล โดยตลาดนี้ได้รับรางวัลตลาดสดน่าซื้อระดับ 3 ดาวอีกด้วย

## ศาลาประชาคมอ่าวอุดม
ศาลาประชาคมอ่าวอุดม เป็นอาคารตรีมุข ภายในประกอบด้วยห้องจัดเลี้ยงขนาดใหญ่ ห้องน่ำ และห้องแสดงนิทรรศการ และมีลานจอดรถ

## อุตสาหกรรม
อุตสาหกรรมสำคัญ คือ อุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมันไทยออยล์ ซึ่งก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2504 และเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2505 อุตสาหกรรมประเภทนี้มีผลกระทบต่อสุขภาพของบุคคลในชุมชน ที่มีปัญหาเรื่องระบบทางเดินหายใจเสียเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งผลกระทบครั้งร้ายแรงที่สุด คือ เหตุการณ์ระเบิดของถังน้ำมัน

## ไปรษณีย์อ่าวอุดม
**ไปรษณีย์อ่าวอุดม** ตั้งอยู่บริเวณหลังวัดมโนรม ตรงข้ามศูนย์ศึกษาวิทยาศาสตร์ดาวเทียม GISTDA ซึ่งเป็นศูนย์ไปรษณีย์ขนาดใหญ่ รับส่งพัสดุทุกชนิดขนาด และให้บริการรับส่งจดหมาย พัสดุ ธนาณัติ เช่นเดียวกับไปรษณีย์ทั่วไป

## บรรณานุกรม
* http://archive.wunjun.com 
* http://www.ao-udom.go.th 
* หนังสือที่ระลึกฉลองมงคลเจดีย์ วัดสันติคีรีเขต พิมพ์เป็นกุศลฉลองกตัญญุตา
* https://data.bopp-obec.info 
*ศาลเจ้าพ่อโกมินทร์ซำเทียนไกล่อ่าวอุดม 

หมวดหมู่:อำเภอศรีราชา
หมวดหมู่:ย่านในประเทศไทย