เทวทูต

thumb|300px|จิตรกรรมไทยร่วมสมัยแสดงภาพพระพุทธเจ้าพบเทวทูต
**เทวทูต** หมายถึง ทูตของเทพ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนให้ระลึกถึงธรรมดาของชีวิต จนเกิดความสังเวชแล้วเร่งทำความดี

ใน "**ทูตสูตร**" พระโคตมพุทธเจ้าตรัสว่าเทวทูตมี 3 จำพวก ได้แก่
# **[[คนชรา]]**
# **[[ผู้ป่วย]]**
# **[[ศพ]]**
เมื่อรวม "บรรพชิต" ด้วย เรียกว่า **นิมิต 4** พระพุทธเจ้าตรัสว่าเพราะได้ทอดพระเนตรนิมิตทั้ง 4 นี้ จึงตัดสินพระทัยออกผนวชในเวลาต่อมา

นอกจากนี้ใน "**เทวทูตสูตร**" พระพุทธเจ้ายังตรัสถึง**เทวทูต 5** ซึ่งหมายถึงทูตของพระยม ได้แก่
# **[[ทารก]]**
# **[[วัยสูงอายุ|คนชรา]]**
# **[[ผู้ป่วย|คนป่วย]]**
# **[[นักโทษ]]**
# **[[ศพ]]**
พระยมจะสอบถามสัตว์นรกว่าเคยพบเห็นเทวทูตเหล่านี้หรือไม่ เพื่อให้สัตว์นรกนั้นได้ระลึกถึงกุศลกรรมที่ตนเคยทำมา หากสัตว์นรกจำได้ก็จะพ้นจากนรก หากจำไม่ได้ยมบาลก็จะนำตัวสัตว์นรกนั้นไปลงโทษตามบาปกรรมที่ได้ทำมา

## เรื่องราวตำนานว่าด้วยการพบเห็นเทวทูตทั้งสี่

thumb|ภาพจิตรกรรมฝาผนังร่วมสมัยในวัดไทย (รายละเอียด)

### ปูมหลัง
พระสิทธัตถะกุมาร (สันสกฤตว่า สิทฺธารฺถ) ทรงมีกำเนิดเป็นกษัตริยวรรณในตระกูลศากยะ ประสูติที่สวน ลุมพินี ใกล้เมืองกบิลพัสดุ์ใน ประเทศเนปาล พระบิดาเป็นกษัตริย์ตระกูลศากยะ หลังจากประสูติแล้ว พระเจ้า พระเจ้าสุทโธทนะ ทรงให้หา พราหมณ์ แปดรูปมาพยากรณ์ชะตาอนาคตของพระโอรส พราหมณ์เจ็ดรูปพยากรณ์ว่า พระโอรสอาจเป็นพระพุทธเจ้าหรือเป็นกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ เว้นแต่พราหมณ์ โกณฑัญญะ ผู้มั่นใจว่าพระองค์จะสละทางโลกและจะได้ตรัสเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 

พระเจ้าสุทโธทนะ ตั้งใจแน่วแน่ให้พระโอรสกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ ได้กักพระสิทธัตถกุมารไว้ในพระราชวังและอำนวยความสุขสบายและความหรูหราทางโลกแก่พระกุมาร เพื่อปกปิดสัจธรรมของชีวิตที่อาจเร้าให้พระโอรสละทิ้งความสุขสบายทางโลกและไปบวชเป็น นักพรต 

### ทอดพระเนตรเห็นเทวทูตทั้งสี่
thumb|ภาพวาดร่วมสมัยของลาว วาดเรื่องเทวทูตทั้งสี่
หลังจากใช้ชีวิตในที่กักอันรื่นรมย์หรูหราเมื่อทรงพระเยาว์ เจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกจากพระราชวังเป็นครั้งแรกเมื่อพระชนมายุได้ 29 พรรษา   พระสิทธัตถะเสด็จทรงราชรถออกจากพระราชวังไปสู่ตัวเมือง มีสารถีชื่อ ฉันนะ (สันสกฤต: ฉันทกะ) โดยเสด็จด้วย 

เรื่องที่ละเอียดกว่า เช่น คัมภีร์มหายานชื่อ *[[ลลิตวิสตรสูตร|ลลิตวิสฺตร]]* แรกแต่งเป็น ภาษาสันสกฤต  เอาเก่าแก่ถึงสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 3 ระบุว่า เรื่องเทวทูตทั้งสี่ เป็นมาโดยที่เทพเทวดาเนรมิตประดิษฐ์ไว้ตามทางที่พระสิทธัตถะผ่านไป เพื่อเร้าความคิดของพระองค์ให้เกิดสังเวชแก่สงสารทุกข์ ภาพสลักนูนต่ำสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 9 ที่บุโรพุทโธ เป็นเรื่องราวตามคัมภีร์นี้
## เรื่องราวตำนานว่าด้วยการพบเห็นเทวทูตทั้งสี่

thumb|ภาพจิตรกรรมฝาผนังร่วมสมัยในวัดไทย (รายละเอียด)

### ปูมหลัง
พระสิทธัตถะกุมาร (สันสกฤตว่า สิทฺธารฺถ) ทรงมีกำเนิดเป็นกษัตริยวรรณในตระกูลศากยะ ประสูติที่สวน ลุมพินี ใกล้เมืองกบิลพัสดุ์ใน ประเทศเนปาล พระบิดาเป็นกษัตริย์ตระกูลศากยะ หลังจากประสูติแล้ว พระเจ้า พระเจ้าสุทโธทนะ ทรงให้หา พราหมณ์ แปดรูปมาพยากรณ์ชะตาอนาคตของพระโอรส พราหมณ์เจ็ดรูปพยากรณ์ว่า พระโอรสอาจเป็นพระพุทธเจ้าหรือเป็นกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ เว้นแต่พราหมณ์ โกณฑัญญะ ผู้มั่นใจว่าพระองค์จะสละทางโลกและจะได้ตรัสเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 

พระเจ้าสุทโธทนะ ตั้งใจแน่วแน่ให้พระโอรสเป็นกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ จึงกักพระสิทธัตถกุมารไว้ในพระราชวังและอำนวยความสุขสบายและความหรูหราทางโลกแก่พระกุมาร เพื่อปกปิดสัจธรรมของชีวิตที่อาจเร้าให้พระโอรสละทิ้งความสุขสบายทางโลกและไปบวชเป็น นักพรต 

### ทอดพระเนตรเห็นเทวทูตทั้งสี่
thumb|ภาพวาดร่วมสมัยของลาว วาดเรื่องเทวทูตทั้งสี่
หลังจากใช้ชีวิตในที่กักอันรื่นรมย์หรูหราเมื่อทรงพระเยาว์ เจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกจากพระราชวังเป็นครั้งแรกเมื่อพระชนมายุได้ 29 พรรษา   พระสิทธัตถะเสด็จทรงราชรถออกจากพระราชวังไปสู่ตัวเมือง มีสารถีชื่อ ฉันนะ (สันสกฤต: ฉันทกะ) โดยเสด็จด้วย 

เรื่องที่ละเอียดกว่า เช่น คัมภีร์มหายานชื่อ *[[ลลิตวิสตรสูตร|ลลิตวิสฺตร]]* แรกแต่งเป็น ภาษาสันสกฤต  เอาเก่าแก่ถึงสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 3 ระบุว่า เรื่องเทวทูตทั้งสี่ เป็นมาโดยที่เทพเทวดาเนรมิตประดิษฐ์ไว้ตามทางที่พระสิทธัตถะผ่านไป เพื่อเร้าความคิดของพระองค์ให้เกิดสังเวชแก่สงสารทุกข์ ภาพสลักนูนต่ำสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 9 ที่บุโรพุทโธ เป็นเรื่องราวตามคัมภีร์นี้
## อ้างอิง

หมวดหมู่:บุคคลในพุทธประวัติ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ