วรรณยุกต์

**วรรณยุกต์** หรือ **วรรณยุต** () หมายถึง ระดับเสียง หรือเครื่องหมายแทนระดับเสียง ที่กำกับพยางค์ของคำในภาษา เสียงวรรณยุกต์หนึ่งอาจมีระดับเสียงต่ำ เสียงสูง เพียงอย่างเดียว หรือเป็นการทอดเสียงจากระดับเสียงหนึ่ง ไปยังอีกระดับเสียงหนึ่ง ก็ได้ ภาษาในโลกนี้มีทั้งที่ใช้วรรณยุกต์ และไม่ใช้วรรณยุกต์ เสียงวรรณยุกต์หนึ่ง ๆ อาจเปลี่ยนแปลงได้เมื่อมีการประสมคำหรือเปลี่ยนตำแหน่งการเน้นเสียง

## ภาษาที่มีวรรณยุกต์
* ภาษาจีน-ทิเบต ในบทสวดของทิเบตและจีนจะมีวรรณยุกต์อยู่
* ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก (Austro-Asiatic)  ภาษาเวียดนาม และภาษาอื่นที่มีความใกล้ชิดกัน เป็นภาษามีวรรณยุกต์ชัดเจน แต่ภาษาอื่น ๆ เช่น มอญ เขมร มุนดา เป็นภาษาไม่มีวรรณยุกต์ 
* ตระกูลภาษาขร้า-ไท ที่พูดในจีน เวียดนาม ไทย และลาว เช่น ภาษาไทย ภาษาลาว 
* ตระกูลภาษาม้ง-เมี่ยน ทั้งหมด 
* ตระกูลภาษาแอโฟรเอชีแอติก จำนวนมาก 
* ตระกูลภาษาไนเจอร์-คองโก 
* ตระกูลภาษาไนล์-สะฮารา แทบทั้งหมด  
* ภาษา  Khoisan ทั้งหมดในแอฟริกาตอนใต้ 
* ภาษาอินเดีย-ยุโรปแทบทั้งหมด ไม่มีวรรณยุกต์ เว้นแต่บางภาษา เช่น ภาษาปัญจาบ 
* ภาษาฮังการี

## ระบบวรรณยุกต์
ในภาษาที่มีวรรณยุกต์ หรือ "ภาษาวรรณยุกต์" ทุกพยางค์จะมีระดับเสียงที่กำหนดไว้แล้ว ดังนั้น พยางค์สองพยางค์สามารถมีพยัญชนะที่เหมือนกัน และ สระที่เหมือนกัน แต่ในขณะเดียวกันก็สามารถมีวรรณยุกต์ที่ไม่เหมือนกันได้
### กลุ่มภาษาไท
#### ภาษาไทยมาตรฐาน
ภาษาไทยมาตรฐานมีวรรณยุกต์ 5 เสียง คือ 
# คา [kʰaː˧]
# ข่า [kʰaː˨˩]
# ข้า/ค่า [kʰaː˥˩]
# ค้า [kʰaː˦˥]
# ขา [kʰaː˨˦]
ทุกคำที่กล่าวข้างบน ล้วนแต่ประกอบด้วยเสียงพยัญชนะเดียวกัน คือ [kʰ] (มิใช่รูปพยัญชนะ คือ ข ค) และเสียงสระเดียวกัน คือ [aː] แต่มีเสียงวรรณยุกต์ซึ่งไม่เหมือนกัน (มิใช่รูปพยัญชนะ เช่น ไม้เอก ไม้โท)

#### ภาษาลาวถิ่นเวียงจันทน์
ภาษาลาวถิ่นเวียงจันทน์ส่วนใหญ่มีวรรณยุกต์ 6 เสียง คือ
# กา (ກາ) [kaː˨˩]
# ขา (ຂາ) [kʰaː˨˦]
# ข่า/ค่า (ຂ່າ/ຄ່າ) [kʰaː˧]
# ข้า (ຂ້າ) [kʰaː˧˩]
# คา (ຄາ) [kʰaː˧˥]
# ค้า (ຄ້າ) [kʰaː˥˩]
ดั่งภาษาไทย ทุกคำที่กล่าวข้างบน ยกเว้น กา ล้วนแต่ประกอบด้วยเสียงพยัญชนะเดียวกัน คือ [kʰ] (มิใช่รูปพยัญชนะ คือ ข ค) และเสียงสระเดียวกัน คือ [aː] แต่มีเสียงวรรณยุกต์ซึ่งไม่เหมือนกัน (มิใช่รูปพยัญชนะ เช่น ไม้เอก ไม้โท)

#### ภาษาไทยถิ่นเหนือ
คำเมืองถิ่นเชียงใหม่ส่วนใหญ่มีวรรณยุกต์ 6 เสียง คือ
# กา (ᨣᩤ) [kaː˦˦]
# ก่า (ᨠ᩵ᩣ) [kaː˨˨]
# ก้า (ᨣ᩵ᩤ) [kaː˦˩]
# ก้า (โทพิเศษ) (ᨠ᩶ᩣ) [kaː˥˧]
# ก๊า (ᨣ᩶ᩤ) [kaː˦˥˦]
# ก๋า (ᨠᩣ) [kaː˩˦]
ทุกคำที่กล่าวข้างบน ล้วนแต่ประกอบด้วยเสียงพยัญชนะเดียวกัน คือ [k] และเสียงสระเดียวกัน คือ [aː] แต่มีเสียงวรรณยุกต์ซึ่งไม่เหมือนกัน และไม่มีในภาษาไทย

### ภาษาจีนกลาง
ภาษาจีนกลางมีวรรณยุกต์ 5 เสียง คือ
# mā (媽/妈) "แม่"
# má (麻/麻) "กัญชา"
# mǎ (馬/马) "ม้า"
# mà (罵/骂) "ด่า"
# ma (嗎/吗) (คำลงท้ายใช้ถามคำถาม)

## ดูเพิ่ม
* วรรณยุกต์ภาษาไทย

## อ้างอิง

;บรรณานุกรม
* Bao, Zhiming. (1999). *The structure of tone*. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511880-4.
*Chen, Matthew Y. 2000. *Tone Sandhi: patterns across Chinese dialects*. Cambridge, England: CUP ISBN 0-521-65272-3
*Clements, George N.; Goldsmith, John (eds.) (1984) *Autosegmental Studies in Bantu Tone*. Berlin: Mouton de Gruyer.
* Fromkin, Victoria A. (ed.). (1978). *Tone: A linguistic survey*. New York: Academic Press.
* Halle, Morris; & Stevens, Kenneth. (1971). A note on laryngeal features. *Quarterly progress report 101*. MIT.
* Haudricourt, André-Georges. (1954). "De l'origine des tons en vietnamien". *Journal Asiatique*, 242: 69–82.
* Haudricourt, André-Georges. (1961). "Bipartition et tripartition des systèmes de tons dans quelques langues d'Extrême-Orient". *Bulletin de la Société de Linguistique de Paris*, 56: 163–180.
* 
* Hyman, Larry. 2007. There is no pitch-accent prototype. Paper presented at the 2007 LSA Meeting. Anaheim, CA.
* Hyman, Larry. 2007. How (not) to do phonological typology: the case of pitch-accent. Berkeley, UC Berkeley. UC Berkeley Phonology Lab Annual Report: 654–685. Available online.
* Kingston, John. (2005). The phonetics of Athabaskan tonogenesis. In S. Hargus & K. Rice (Eds.), *Athabaskan prosody* (pp.&nbsp;137–184). Amsterdam: John Benjamins Publishing.
* Maddieson, Ian. (1978). Universals of tone. In J. H. Greenberg (Ed.), *Universals of human language: Phonology* (Vol. 2). Stanford: Stanford University Press.
* Michaud, Alexis. (2008). Tones and intonation: some current challenges. Proc. of 8th Int. Seminar on Speech Production (ISSP'08), Strasbourg, pp.&nbsp;13–18. (Keynote lecture.) Available online.
* Odden, David. (1995). Tone: African languages. In J. Goldsmith (Ed.), *Handbook of phonological theory*. Oxford: Basil Blackwell.
* Pike, Kenneth L. (1948). *Tone languages: A technique for determining the number and type of pitch contrasts in a language, with studies in tonemic substitution and fusion*. Ann Arbor: The University of Michigan Press. (Reprinted 1972, ISBN 0-472-08734-7).
* 
* Yip, Moira. (2002). *Tone*. Cambridge textbooks in linguistics. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-77314-8 (hbk), ISBN 0-521-77445-4 (pbk).
## แหล่งข้อมูลอื่น
* แผนที่โลกแสดงภาษาที่มีวรรณยุกต์ แผนที่โลกแสดงระบบภาษา

หมวดหมู่:ภาษาศาสตร์
หมวดหมู่:สัทศาสตร์
*
หมวดหมู่:คำศัพท์ภาษาศาสตร์