นกกระติ๊ดตะโพกขาว

**นกกระติ๊ดตะโพกขาว** (; )* เป็นนกขนาดเล็กอยู่ในอันดับ[[นกเกาะคอน]] ใน[[วงศ์นกกระติ๊ด]] มีลักษณะทั่วไปคล้ายนกฟินช์ (Fringillidae) หรือนกกระจอก (Passeridae)

มีถิ่นกำเนิดในทวีป [[ทวีปเอเชีย|เอเชีย]] [[เขตร้อน]] และบางเกาะที่อยู่ติดกัน ได้รับการนำเข้าเป็นนกเลี้ยงในบางส่วนของ [[ประเทศญี่ปุ่น]] [[ลูกผสม]]ที่ได้รับการ[[การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง|เลี้ยงในกรง]] อาจเรียกชื่อเป็น *นกฟินช์สังคม* หรือ *เบงกาเลสฟินช์* พบได้ทั่วโลกในฐานะ[[สัตว์เลี้ยง]] และเป็น[[สิ่งมีชีวิตตัวแบบ]]ในการศึกษาพฤติกรรม[[ชีววิทยา|ทางชีววิทยา]]

== อนุกรมวิธาน ==
ในปี ค.ศ. 1760 Mathurin Jacques Brisson นักสัตววิทยาชาวฝรั่งเศสได้รวม นกกระติ๊ดตะโพกขาวไว้ในหนังสือ *Ornithologie* โดยอาศัยตัวอย่างที่เขาเชื่อว่าเก็บมาจาก Isle de Bourbon (ใน[[เรอูนียง]]) ซึ่งปัจจุบันสันนิษฐานว่ามาจาก[[ประเทศศรีลังกา]] โดยใช้ชื่อภาษาฝรั่งเศส *Le gros-bec de l'Isle de Bourbon* และภาษาละติน *Coccothraustes Borbonica*  แม้ว่า Brisson จะบัญญัติชื่อภาษาละติน แต่ไม่สอดคล้องกับ[[การตั้งชื่อทวินาม|ระบบทวินาม]] และไม่ได้รับการยอมรับจากคณะกรรมาธิการระหว่างประเทศว่าด้วยระบบการตั้งชื่อทางสัตววิทยา ในปี ค.ศ. 1766 [[คาโรลัส ลินเนียส]] นักธรรมชาติวิทยาชาวสวีเดนได้ปรับปรุงชื่อทวินามของนกกระติ๊ดตะโพกขาวในหนังสือ*ระบบธรรมชาติ* (*Systema Naturae*) ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 12 ซึ่งรวมไว้กับการเพิ่มชื่อสิ่งมีชีวิต 240 ชนิดที่ Brisson จำแนกไว้ก่อนหน้า และลินเนียสให้คำอธิบายสั้น ๆ ของ[[การตั้งชื่อทวินาม|ชื่อทวินาม]]คือ *Loxia striata* และอ้างถึงงานของ Brisson ชื่อเฉพาะ *striata* เป็นภาษาละตินสำหรับความหมาน "เป็นริ้ว (striated)"  ปัจจุบันสายพันธุ์นี้ถูกจัดให้อยู่ใน[[สกุล (ชีววิทยา)|สกุล]] *Lonchura* ซึ่งได้รับการแนะนำโดยนักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษ William Henry Sykes ในปี พ.ศ. 2375 

มี 6 [[ชนิดย่อย|สายพันธุ์ย่อย]] ดังนี้ 

* *L. s. acuticauda* (Hodgson, 1836) − [[อนุทวีปอินเดีย]]ทางตอนเหนือ อาศัยต่ำกว่า[[ความสูงเหนือระดับน้ำทะเล]] 1,500 เมตร รวมทั้งในส่วน[[ตีนเขา|เชิงเขา]][[เทือกเขาหิมาลัย|หิมาลัย]]ของ[[ประเทศภูฏาน|ภูฏาน]] และ[[ประเทศเนปาล|เนปาล]] ต่อไปยังภูมิภาค [[เดห์ราดูน|Dehradun]] ของ[[รัฐอุตตราขัณฑ์|อุตตราขัณฑ์]] ของอินเดีย ตลอดจนบังกลาเทศไปจนถึงอินโดจีนตอนเหนือ มีสีน้ำตาลด้านบนนยกเว้นบนใบหน้าและ ปลายปีก และลายคาดด้านล่างช่วงคอ
* *L. s. striata* (Linnaeus, 1766) − อนุทวีปอินเดียตอนใต้ และศรีลังกา มีสีน้ำตาลช็อคโกแลตด้านบน สีขาวด้านล่าง
* *L. s. fumigata* (Walden, 1873) − [[หมู่เกาะอันดามัน]]
* *L. s. semistriata* (Hume, 1874) − พบใน[[หมู่เกาะนิโคบาร์]]
* *L. s. subsquamicollis* (Baker, ECS, 1925) − คาบสมุทรมาเลย์ถึงอินโดจีนตอนใต้
* *L. s. swinhoei* (Cabanis, 1882) − ในฝั่งตะวันออกและตอนกลางของเกาะไต้หวัน

นกกระติ๊ดตะโพกขาวลูกผสมที่เลี้ยงในกรงเรียกว่า [[สังคมฟินช์|นกฟินช์สังคม]] (*Lonchura striata domestica)* ที่มีบางแหล่งข้อมูลอ้างว่ามี *L. s striata* เป็นต้นวงศ์วิวัฒนาการ โดยทฤษฎีอื่น ๆ อาจระบุว่ามีส่วนวิวัฒนาการร่วมจาก[[นกกระติ๊ดคอขาว]] นกกระติ๊ดตะโพกขาวลูกผสมนี้ (นกฟินช์สังคม) มีชื่อเรียกอื่นเช่น นกกะทิญี่ปุ่น และลูกผสมอื่น ๆ ที่มีขนนกหลากหลายรูปแบบ เหล่านี้ได้รับการคัดสายพันธุ์โดยนักเลี้ยงนกใน [[ประเทศญี่ปุ่น|ญี่ปุ่น]]

== ลักษณะทางชีววิทยา ==
[[ไฟล์:White-rumped munia (14068779179).jpg|thumb|220px|วงสีขาวบนตะโพกของ นกกระติ๊ดตะโพกขาว และมีลายขีดเล็ก ๆ สีขาวแทรกในสีน้ำตาลบริเวณหัว]]

ลักษณะทั่วไป นกกระติ๊ดตะโพกขาวมีลำตัวยาวประมาณ 10 ถึง 11 เซนติเมตร ตัวเต็มวัยมีจะงอยปากเป็นรูปกรวย หนา สีเทาคล้ายตะกั่ว

ตัวเต็มวัย ลำตัวส่วนบนมีขนสีน้ำตาลเข้ม มีลายขีดเล็ก ๆ สีขาว อกสีน้ำตาลอ่อนกว่าและมีลายเกล็ดสีเนื้อ ตะโพก (ช่วงใต้ปีก-เหนือหาง) เป็นวงสีขาว ท้องสีขาวมีลายขีดสีเข้มไม่เด่นชัด หางสีดำ ปลายหางแหลม ขนห่างคู่กลางยื่นยาวกว่าขนหางคู่อื่น ๆ 

มีความแตกต่างระหว่าง[[ชนิดย่อย]] นกทั้งสองเพศคล้ายคลึงกัน โดยทั่วไปตัวผู้มีศีรษะและจะงอยปากที่ใหญ่กว่า

== พฤติกรรม ==
[[ไฟล์:White Rumped Munia (Lonchura Striata).jpg|thumb|220px|รังเป็นรูปทรงกลม]]
=== การผสมพันธุ์ ===
[[การผสมพันธุ์เป็นฤดู|ฤดูผสมพันธุ์]]อยู่ในช่วงฤดูร้อนต่อฤดูฝน เดือนเมษายนถึงเดือนมิถุนายน นกกระติ๊ดตะโพกขาวจะจับคู่ทำรังวางไข่ แต่ถ้าอุดมสมบูรณ์ก็สามารถทำรังวางไข่ได้ตลอดปี นกตัวผู้บางตัวอาจจับคู่ทำรังได้มากกว่า 1 รัง ในฤดูเดียวกัน ทำรังตามไม้พุ่ม ต้นไม้ที่มีกิ่งรก กอหญ้ารกหรือไม้เลื้อยที่ค่อนข้างรก เช่น ต้นเฟื่องฟ้า รังเป็นรูปทรงกลมมีทางเข้าออกด้านข้าง สูงจากพื้นดิน 2-6 เมตร ทำจากใบไม้ ใบหญ้า ดอกหญ้า ขนนก โดยนำวัสดุสร้างรังมากองรวมกันตามง่ามไม้ อาจรองรังด้วยขนนก ดอกหญ้า หรือวัสดุอื่นๆ รังนกกระจาบ

วางไข่ครอกละ 5-6 ฟอง เปลือกไข่สีขาว ขนาด 11.2 x 17.4 มม. พ่อแม่นกช่วยกันทำรัง ใช้เวลาฟักไข่ 11-12 วัน และเลี้ยงลูกอ่อนในรัง 14-15 วัน ลูกนกออกจากรังก็จะรวมฝูงกับลูกนกจากครอบครัวอื่นหรือรวมฝูงกับพ่อแม่

== ถิ่นที่อยู่อาศัยและการกระจายพันธุ์ ==
นกกระติ๊ดตะโพกขาว มีถิ่นที่อยู่ทั่วไปตั้งแต่ [[อนุทวีปอินเดีย]] ไปจนถึง [[ประเทศจีน]]ทางตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงเกาะไต้หวัน และ [[เอเชียตะวันออกเฉียงใต้]] ไปจนถึง [[เกาะสุมาตรา|สุมาตรา]] มักพบตามป่ารุ่น ป่าละเมาะ ทุ่งหญ้า ทุ่งโล่ง และ[[แหล่งกสิกรรม]]ต่าง ๆ พบเป็นคู่ ชอบอยู่เป็น[[ฝูง]]ใหญ่ เวลาบินออกหากินมักพบบินเกาะกลุ่มกัน ลักษณะคล้ายฝูงผึ้ง และบางครั้งก็มาพร้อมกับนกชนิดอื่น ๆ เช่น [[นกจาบดินอกลาย]] *(Pellorneum ruficeps)*

รังเป็นรูปทรงกลม หรือทรงโดมขนาดใหญ่ ทำจากใบหญ้า ฟาง ใบไม้ ดอกหญ้า ขนนก สร้างรังตามง่ามต้นไม้ พุ่มไม้ หรือกอหญ้า โดยทั่วไปแต่ละรังมีไข่ 3-8 ฟอง แต่ที่พบมากเฉลี่ยประมาณ 5-6 ฟอง ไข่สีขาว ระยะเวลาฟักไข่ 10-11 วัน นกกระติ๊ดตะโพกขาวยังรู้จักใช้รังร้างของ*นกจาบธรรมดา*ด้วย โดยทั่วไปนกกระติ๊ดตะโพกขาวมักทำรังใกล้บ้านคนเช่นเดียวกับ[[นกกระติ๊ดขี้หมู]] (Scaly-breasted Munia) แต่เรามักพบเห็นได้ไม่บ่อยนัก นอกจากตอนรวมฝูงกันกินขุยไผ่หรือเมล็ดข้าวในนา เนื่องจากมันเป็นนกที่มีสีมอๆไม่สดใส และมีพฤติกรรมที่ค่อนข้างสันโดษ (ค่อนข้างขี้อาย) โดยมักอาศัยอยู่ในพงไม้ที่หนาแน่นมัน ไม่ค่อยเกาะนานๆในที่โล่งเหมือนนกกระติ๊ดขี้หมู จึงอาจไม่เป็นที่สังเกตได้ง่ายแม้ว่าจะมีประชากรเป็นจำนวนมากก็ตาม  มักพบรังของนกกระติ๊ดตะโพกขาวใกล้น้ำ และยังสังเกตเห็นการกินสาหร่าย โดยสันนิษฐานว่าได้รับโปรตีนเสริมจากการกินสาหร่ายซึ่งมักพบในสายพันธุ์ *Spirogyra* ซึ่งเติบโตใน [[นา|นาข้าว]]

ในประเทศไทย นกกระติ๊ดตะโพกขาว เป็นนกประจำถิ่น เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตาม พ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 สืบค้นเมื่อ 16 ธันวาคม 2563. และอาศัยในระดับความสูงไม่เกิน 1,830 เมตรจากน้ำทะเล

นกกระติ๊ดตะโพกขาวเป็นนกที่พบได้ทั่วไปและมีประชากรแพร่หลายในช่วงการกระจายพันธุ์ขนาดใหญ่ ดังนั้น [[สหภาพระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ|IUCN]] จึงถือว่าเป็น "มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์" (LC)

ในความเป็นจริง นกกระติ๊ดตะโพกขาวอาจกลายเป็น [[สัตว์รังควาน|ศัตรูพืช]] ของ[[ข้าว]] [[ข้าวฟ่าง|ข้าวฟ่างลูกเดือย]] และ[[เมล็ดพืช|ธัญพืช]]อื่น ๆ ในแต่ละท้องถิ่น ใน[[หมู่เกาะนิโคบาร์]] นกกระติ๊ดตะโพกขาว[[ชนิดย่อย]] แม้ว่ามีถิ่นการกระจายพันธุ์ที่จำกัด แต่สามารถปรับตัวเข้ากับการตั้งชุมชนของมนุษย์ได้ดี

== ระเบียงภาพ ==
<gallery>
ไฟล์:White-rumped Munia Rongli East Sikkim India 11.04.2016.jpg|นกกระติ๊ดตะโพกขาว (*Lonchura striata acuticauda*) จาก[[เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า Pangolakha]] ตอนล่างของ[[สิกขิมตะวันออก]] [[ประเทศอินเดีย]]
ไฟล์:White-rumped Munia East Distrct Sikkim India 05.07.2018.jpg|นกกระติ๊ดตะโพกขาวจาก [[สิกขิม]] [[ประเทศอินเดีย]]
ไฟล์:White-rumpedMunia (Lonchura striata)- acuticauda race preening after bath at Narendrapur W IMG 4248.jpg|นกกระติ๊ดตะโพกขาวตัวเต็มวัย (*L. s. acuticauda'') ไซ้ขน หลังอาบน้ำ ที่Narendrapur ใกล้ กัลกัตตา รัฐเบงกอลตะวันตก ประเทศอินเดีย
ไฟล์:White-rumped Munia.jpg|ตัวเต็มวัยของสายพันธุ์ย่อยที่ไม่ปรากฏชื่อชนิดย่อย กำลังอาบน้ำ
ไฟล์:White-rumped Munia exploring Baya Weaver Nest.jpg|นกกระติ๊ดตะโพกขาว อาจใช้รังนกกระจาบที่ถูกทิ้งร้าง ภาพถ่ายใกล้บังกาลอร์
ไฟล์:White Rumped Munia.jpg|คู่นก ในMangaon ประเทศอินเดีย
ไฟล์:白腰文鳥 (39210859372).jpg|นกกระติ๊ดตะโพกขาว (白腰文鳥) ในเกาะไต้หวัน


## อ้างอิง

หมวดหมู่:สิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์
กระติ๊ดตะโพกขาว
กระติ๊ดตะโพกขาว
กระติ๊ดตะโพกขาว
กระติ๊ดตะโพกขาว
หมวดหมู่:สัตว์ที่ผสมพันธุ์เป็นฤดู