การขนส่งในจังหวัดเชียงใหม่

[thumb|250px|รถสองแถวในเชียงใหม่ที่รู้จักกันในชื่อ [รถสี่ล้อแดง|รถแดง]]

**[[การขนส่ง]]ในจังหวัดเชียงใหม่** ประกอบด้วยระบบขนส่งหลายรูปแบบในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ทั้งทางบก ทางรถไฟ และทางอากาศ อันเป็นระบบสาธารณูปโภคหนึ่งที่สำคัญสำหรับการตั้งถิ่นฐาน จังหวัดเชียงใหม่เป็นจุดหมายปลายทางที่สำคัญแห่งหนึ่งสำหรับการคมนาคมทางบกและทางอากาศ เนื่องด้วยเป็นเมืองศูนย์กลางของภาคเหนือทั้งด้านการพาณิชย์ อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว การศึกษาและการขนส่ง เชียงใหม่ประกอบด้วยท่าอากาศยานนานาชาติ 1 แห่ง สถานีรถไฟกลาง 1 แห่ง และสถานีรถโดยสารประจำทางที่สำคัญ 3 แห่ง

## ทางถนน
thumb|250px|แผนที่โครงข่ายเส้นทางหลักในจังหวัดเชียงใหม่
จังหวัดเชียงใหม่มีทางหลวงแผ่นดิน ทางหลวงชนบท และเส้นทางมาตรฐานหลายสาย ทำให้การเดินทางติดต่อภายในจังหวัด การเดินทางสู่จังหวัดใกล้เคียงและกรุงเทพมหานครเป็นไปด้วยความสะดวก

สำหรับวิธีการเดินทางภายในตัวจังหวัด จะใช้การจราจรโดยรถส่วนบุคคลหรือรถจักรยานยนต์รวมทั้งจักรยาน สำหรับระบบมวลชนจะมี รถแดง ตุ๊กตุ๊ก รถเมล์ และประมาณ พ.ศ. 2550 เริ่มมีแท็กซี่มิเตอร์ในบริการในจังหวัดเชียงใหม่ โดยรถมีสีเหลือง-น้ำเงิน เป็นแท็กซี่สหกรณ์ ส่วนสีแดง-เหลืองเป็นแท็กซี่ส่วนบุคคล มีสถานีขนส่งภายในตัวจังหวัดเชื่อมต่ออำเภอต่าง ๆ คือ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 1" (สถานีขนส่งช้างเผือก) และสถานีขนส่งระหว่างจังหวัดคือ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 2" และ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 3" (สถานีขนส่งอาเขต)

### ถนนระหว่างจังหวัด
การเดินทางจากกรุงเทพมหานครมายังจังหวัดเชียงใหม่โดยทางรถยนต์ เริ่มต้นจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) แล้วแยกเข้าทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 (ถนนสายเอเชีย) ผ่านจังหวัดพระนครศรีอยุธยา อ่างทอง นครสวรรค์ แล้วใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์) ผ่านจังหวัดลำปาง แยกซ้าย ผ่านจังหวัดลำพูน จนถึงจังหวัดเชียงใหม่

เส้นทางหลักเชื่อมต่อระหว่างจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดใกล้เคียงมีดังนี้
* จังหวัดลำพูน
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (เชียงใหม่–ลำพูน–ลำปาง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 106 (เชียงใหม่–สารภี–ลำพูน)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 116 (อำเภอสันป่าตอง–อำเภอป่าซาง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1010 (อำเภอจอมทอง–อำเภอเวียงหนองล่อง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1103 (อำเภอดอยเต่า–อำเภอลี้)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1147 (อำเภอสันกำแพง–อำเภอบ้านธิ)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1189 (อำเภอสารภี–อำเภอบ้านธิ)
** ทางหลวงชนบท ชม. 4022 (อำเภอดอยเต่า–อำเภอลี้)
** ทางหลวงชนบท ลพ. 2031 (อำเภอแม่ออน–อำเภอแม่ทา)
* จังหวัดเชียงราย
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (เชียงใหม่–อำเภอเวียงป่าเป้า แยกไปจังหวัดลำปางและพะเยา–เชียงราย)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 (อำเภอแม่อาย–อำเภอแม่ฟ้าหลวง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 109 (อำเภอฝาง–อำเภอแม่สรวย)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1150 (อำเภอพร้าว–อำเภอเวียงป่าเป้า)
* จังหวัดแม่ฮ่องสอน
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 (เชียงใหม่–อำเภอฮอด–อำเภอแม่สะเรียง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1095 (อำเภอแม่แตง–อำเภอปาย)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1263 (อำเภอแม่แจ่ม–อำเภอขุนยวม)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1265 (อำเภอกัลยานิวัฒนา–อำเภอปาย)
* จังหวัดลำปาง
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1252 (อำเภอดอยสะเก็ด–อำเภอเมืองปาน)

สำหรับจังหวัดตากไม่มีเส้นทางหลักเชื่อมต่อโดยตรงระหว่างจังหวัด

### ถนนระหว่างอำเภอ
การคมนาคมทางรถยนต์ภายในตัวจังหวัด ระหว่างอำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน ระยะทางระหว่างอำเภอที่ไกลที่สุดจากอำเภอเมืองคือ อำเภออมก๋อย ระยะทาง 179 กิโลเมตร ใช้เวลาในการเดินทางราว 4 ชั่วโมง ส่วนอำเภอที่ใกล้ที่สุดคือ อำเภอสารภี 9 กิโลเมตร โดยระยะทางจากตัวจังหวัด (อำเภอเมืองเชียงใหม่) ไปยังอำเภอต่าง ๆ ของจังหวัดเชียงใหม่ เรียงจากอำเภอใกล้ที่สุด ไปถึงไกลที่สุด ดังนี้

* อำเภอสารภี 9 กิโลเมตร
* อำเภอสันทราย 11 กิโลเมตร
* อำเภอสันกำแพง 13 กิโลเมตร
* อำเภอแม่ริม 15 กิโลเมตร
* อำเภอหางดง 15 กิโลเมตร
* อำเภอดอยสะเก็ด 18 กิโลเมตร
* อำเภอสันป่าตอง 22 กิโลเมตร
* อำเภอแม่ออน 29 กิโลเมตร

* อำเภอดอยหล่อ 34 กิโลเมตร
* อำเภอแม่วาง 35 กิโลเมตร
* อำเภอแม่แตง 40 กิโลเมตร
* อำเภอสะเมิง 54 กิโลเมตร
* อำเภอจอมทอง 58 กิโลเมตร
* อำเภอเชียงดาว 68 กิโลเมตร
* อำเภอฮอด 88 กิโลเมตร
* อำเภอพร้าว 103 กิโลเมตร

* อำเภอดอยเต่า 121 กิโลเมตร
* อำเภอไชยปราการ 131 กิโลเมตร
* อำเภอเวียงแหง 150 กิโลเมตร
* อำเภอฝาง 154 กิโลเมตร
* อำเภอแม่แจ่ม 156 กิโลเมตร
* อำเภอกัลยาณิวัฒนา 157 กิโลเมตร
* อำเภอแม่อาย 174 กิโลเมตร
* อำเภออมก๋อย 179 กิโลเมตร

### ถนนในเมืองเชียงใหม่
thumb|250px|แผนที่โครงข่ายถนนหลักบริเวณคูเมืองเชียงใหม่และชุมชนทางทิศตะวันออก
thumb|250px|การจราจรบนถนนสุเทพ อำเภอเมือง มองไปทางทิศตะวันตกซึ่งมีฉากหลังเป็นดอยสุเทพ
เส้นทางหลักสำหรับการคมนาคมในตัวเมืองเชียงใหม่ประกอบด้วย ถนนในเขตคูเมืองเก่า ส่วนใหญ่วางตัวในทิศเหนือ–ใต้ และทิศตะวันออก–ตะวันตก ตัดกันเป็นตาราง ถนนรอบคูเมือง มีทั้งฝั่งในและฝั่งนอก แต่ละฝั่งจะเดินรถทางเดียว และทั้งสองฝั่งเดินรถสวนทางกัน ถนนชุมชนนอกคูเมือง และถนนที่เชื่อมต่อกับชานเมืองและอำเภอใกล้เคียง การกระจายตัวของถนนในเขตเมืองเชียงใหม่มีแนวโน้มแผ่ขยายออกทุกทิศทาง ยกเว้นทิศตะวันตกซึ่งมีดอยสุเทพขวางไว้และยังเป็นเขตอุทยานแห่งชาติทำให้ไม่สามารถขยายชุมชนและถนนไปทางทิศดังกล่าวได้ ถนนหลักสำหรับการสัญจรภายในเมืองเชียงใหม่ อาทิเช่น

;ถนนรอบและในคูเมือง

;รอบคูเมือง
* ถนนมณีนพรัตน์ (คูเมืองตอนเหนือด้านนอก)
* ถนนศรีภูมิ (คูเมืองตอนเหนือด้านใน)
* ถนนช่างหล่อ (คูเมืองตอนใต้ด้านนอก)
* ถนนบำรุงบุรี (คูเมืองตอนใต้ด้านใน)
* ถนนชัยภูมิ (คูเมืองตอนตะวันออกด้านนอก ส่วนเหนือ)
* ถนนคชสาร (คูเมืองตอนตะวันออกด้านนอก ส่วนใต้)
* ถนนมูลเมือง (คูเมืองตอนตะวันออกด้านใน)
* ถนนบุญเรืองฤทธิ์ (คูเมืองตอนตะวันตกด้านนอก)
* ถนนอารักษ์ (คูเมืองตอนตะวันตกด้านใน)

;ในคูเมือง
* ถนนจ่าบ้าน
* ถนนพระปกเกล้า
* ถนนราชดำเนิน
* ถนนราชภาคินัย
* ถนนราชมรรคา
* ถนนราชวิถี
* ถนนเวียงแก้ว
* ถนนสามล้าน
* ถนนสิงหราช
* ถนนอินทวโรรส

;ถนนนอกคูเมือง

;แนวทิศเหนือ–ใต้
* ถนนกำแพงดิน
* ถนนเจริญประเทศ
* ถนนเจริญราษฎร์
* ถนนช้างคลาน
* ถนนโชตนา 20x20px
* ถนนทิพย์เนตร
* ถนนทุ่งโฮเต็ล
* ถนนนิมมานเหมินท์
* ถนนบำรุงราษฎร์

;แนวทิศเหนือ–ใต้
* ถนนโพธาราม
* ถนนเมืองสมุทร
* ถนนรถไฟ
* ถนนวังสิงห์คำ
* ถนนศิริมังคลาจารย์
* ถนนสุริยวงศ์
* ถนนหัสดิเสวี
* ถนนอัษฎาธร
* *ทางหลวงชนบท ชม. 4032* (บ้านป่าแดดเหนือ–ป่าแดดใต้)

;แนวทิศตะวันออก–ตะวันตก
* ถนนเจริญเมือง 20x20px
* ถนนช้างม่อย
* ถนนท่าแพ
* ถนนหมื่นด้ามพร้าคต
* ถนนรัตนโกสินทร์
* ถนนราษฎร์อุทิศ
* ถนนลอยเคราะห์
* ถนนวิชยานนท์
* ถนนศรีดอนไชย
* ถนนสนามกีฬา
* ถนนสุเทพ
* ถนนหายยา
* *ถนนหนองฮ่อ* 20x20px (สถานีตำรวจช้างเผือก)

;ถนนที่วางตัวในแนวอื่น/หลายแนว
* ถนนแก้วนวรัฐ 20x20px
* ถนนนันทาราม
* ถนนประชาสัมพันธ์
* ถนนเมืองสาตร
* ถนนห้วยแก้ว
* ถนนศรีวิชัย 20x20px

;ถนนวงแหวน
ถนนหลักที่รองรับการคมนาคมระหว่างตัวเมืองเชียงใหม่กับเขตชานเมือง อำเภอใกล้เคียง และจังหวัดใกล้เคียง ประกอบด้วยถนนสายหลักที่นำไปยังเขตชานเมืองหรืออำเภอใกล้เคียง และถนนวงแหวนที่เชื่อมต่อถนนสายหลักข้างต้นเข้าด้วยกัน ซึ่งถนนวงแหวนมีจำนวน 3 เส้นทาง ได้แก่
# วงแหวนรอบที่หนึ่ง ประกอบด้วยถนนสองสาย ได้แก่
#* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์, เชียงใหม่–สารภี–จังหวัดลำพูน)
#* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1141 (ถนนมหิดล)
# วงแหวนรอบที่สอง หรือวงแหวนรอบกลาง คือ ถนนสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี
# วงแหวนรอบที่สาม หรือวงแหวนรอบนอก คือ 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 121 (วงแหวนรอบที่สาม, วงแหวนรอบนอก–คลองชลประทาน)

ส่วนถนนสายหลักระหว่างตัวเมืองเชียงใหม่กับอำเภออื่น ๆ และจังหวัดใกล้เคียง ได้แก่
* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 106 (เชียงใหม่–สารภี–จังหวัดลำพูน)
* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 (ถนนโชตนา, เชียงใหม่–แม่ริม–แม่แตง–เชียงใหม่ตอนเหนือ)
* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 (เชียงใหม่–หางดง–สันป่าตอง–เชียงใหม่ตอนใต้)
* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (เชียงใหม่–ดอยสะเก็ด–จังหวัดเชียงราย)
* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1001 (เชียงใหม่–แม่โจ้–พร้าว)
* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1006 (เชียงใหม่–สันกำแพง)
* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1317 (เชียงใหม่–แม่ออน)

## ทางรถไฟ
thumb|250px|สถานีรถไฟเชียงใหม่
สถานีรถไฟหลักและเป็นสถานีปลายทางในจังหวัดเชียงใหม่ คือสถานีรถไฟเชียงใหม่ ปัจจุบันมีรถไฟสายกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ โดยผ่านจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ลพบุรี นครสวรรค์ พิษณุโลก อุตรดิตถ์ ลำปาง และลำพูน เปิดการเดินรถเร็ว รถด่วน รถด่วนพิเศษ และรถดีเซลรางปรับอากาศ กรุงเทพฯ-เชียงใหม่ รวมวันละ 14 ขบวน (ไป 7 กลับ 7) และนครสวรรค์-เชียงใหม่ วันละ 2 ขบวน (ไป-กลับ)
ขบวนรถที่เข้า-ออกเชียงใหม่ มีดังนี้
* **รถด่วนพิเศษ**
** ข.9/10 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (รถด่วนพิเศษอุตราวิถี)
** ข.7/8 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ ใช้รถดีเซลรางปรับอากาศ ชั้น 2 รุ่นแดวู ทำขบวนนี้
** ข.13/14 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ มีเฉพาะรถนั่งและนอนปรับอากาศชั้นที่ 1 (บนอ.ป.) และชั้นที่ 2  (บนท.ป.)
* **รถด่วน**
** ข.51/52 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ
* **รถเร็ว**
** ข.109/102 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ
* **รถท้องถิ่น**
** ข.407/408 นครสวรรค์-เชียงใหม่-นครสวรรค์ ใช้รถดีเซลราง ชั้น 3 รุ่น เอ็นเคเอฟ และ ทีเอชเอ็น ทำขบวนนี้
* **ขบวนรถในอดีต**
** ขบวนรถด่วนพิเศษนครพิงค์ 1/2 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (ให้บริการถึงวันที่ 10-11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2559)
** ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 11/12 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ
** ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 11/10 กรุงเทพ - เชียงใหม่ - กรุงเทพ
** ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 9/12 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (เปลี่ยนเลขขบวนเป็น ข.7/8)
** ขบวนรถพิเศษโดยสารที่ 963/964 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (ด่วนพิเศษราชพฤกษ์) ให้บริการในช่วงวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 - 31 มกราคม พ.ศ. 2550

## ทางอากาศ
thumb|250px|ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่

จังหวัดเชียงใหม่มีท่าอากาศยานเชียงใหม่ ที่มีความหนาแน่นของผู้ใช้บริการเป็นอันดับ4ของประเทศรองจากท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ท่าอากาศยานดอนเมือง ท่าอากาศยานภูเก็ต ตามลำดับ โดยมีเที่ยวบินไป-กลับวันละหลายเที่ยวบิน ทั้งสายการบินภายในประเทศ และสายการบินระหว่างประเทศ โดยสายการบินระหว่างประเทศ มีสายการบินในแถบเอเชียมีเที่ยวบินโดยตรงจากเชียงใหม่ไปยังหลายประเทศ เช่น จีน เกาหลีใต้ ลาว เมียนมาร์ ไต้หวัน มาเลเซีย สิงคโปร์ ฮ่องกง มาเก๊า เป็นต้น

## อ้างอิง