โรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ

**โรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ** () เป็นอดีตโรงแรมหรูใจกลางกรุงเทพมหานคร บนที่ดินของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ (ปัจจุบันคือสำนักงานพระคลังข้างที่) บริเวณหัวมุมด้านตะวันตกเฉียงใต้ของแยกศาลาแดง จุดตัดระหว่างถนนพระรามที่ 4 และถนนสีลม ในพื้นที่แขวงสีลม เขตบางรัก ก่อตั้งโดยท่านผู้หญิงชนัตถ์ ปิยะอุย ถือเป็นทรัพย์สินแห่งแรกของเครือดุสิตธานี โดยชื่อโรงแรมนั้นคุณหญิงชนัตถ์ตั้งชื่อตามเมืองจำลองของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาธีรราชเจ้า เพื่อเทิดพระเกียรติพระองค์ เนื่องจากโรงแรมตั้งอยู่ตรงข้ามกับสวนลุมพินี สวนสาธารณะแห่งแรกของประเทศไทย ซึ่งจัดสร้างบนที่ดินที่พระราชทานจากพระองค์ และบริเวณหัวมุมด้านตะวันตกเฉียงใต้ของสวนซึ่งเป็นด้านตรงข้ามของโรงแรมนั้นประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ของพระองค์อีกด้วย

โรงแรมดุสิตธานีเปิดให้บริการในปี พ.ศ. 2513 และเคยเป็นอาคารที่สูงที่สุดของประเทศไทยนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ต่อมาหลังจากเครือดุสิตธานีร่วมทุนกับเซ็นทรัลพัฒนา เพื่อพัฒนาโครงการดุสิต เซ็นทรัล พาร์ค จึงรื้อถอนอาคารเดิมออกในปี พ.ศ. 2562 และเสร็จสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2563 ก่อนจะเริ่มก่อสร้างโรงแรมใหม่ในชื่อเดียวกันในบริเวณใกล้เคียง เป็นส่วนหนึ่งของโครงการข้างต้น โดยเปิดให้บริการเมื่อปี พ.ศ. 2567

## ประวัติ
### ภูมิหลัง
หลังจากท่านผู้หญิงชนัตถ์ ปิยะอุย เปิดโรงแรมปริ๊นเซส บนถนนเจริญกรุง (ปัจจุบันคืออาคารเจมส์ทาวเวอร์) ขึ้นในปี พ.ศ. 2492 และขยายตัวตามอุตสาหกรรมบริการของจังหวัดพระนครในขณะนั้นที่เติบโตในช่วงสงครามเย็น ท่านผู้หญิงชนัตถ์พบปัญหากับโรงแรมปริ๊นเซสเป็นจำนวนมากในช่วงแรก ก่อนจะปรับปรุงการบริการและบุคลากร ทำให้การบริหารโรงแรมดีขึ้นตามลำดับ อย่างไรก็ตาม ในเวลาต่อมา ด้วยข้อจำกัดด้านพื้นที่ของโรงแรมเดิมที่ทำให้ไม่สามารถให้บริการได้เต็มที่ ประกอบกับมีการก่อตั้งโรงแรมสยามอินเตอร์คอนติเนนตัล (ปัจจุบันถูกรื้อถอนเพื่อสร้างสยามพารากอน) ขึ้นในปี พ.ศ. 2506 ปีเดียวกันนั้นท่านผู้หญิงชนัตถ์จึงริเริ่มสร้างโรงแรมแห่งใหม่ โดยวางเป้าหมายว่าต้องการสร้างเป็นโรงแรมระดับ 5 ดาวที่ไม่เคยมีในประเทศไทย และเป็นเอกลักษณ์ของพระนคร โดยในปี พ.ศ. 2508 ท่านผู้หญิงชนัตถ์ได้ร่วมเดินทางไปทัศนศึกษาร่วมกับคณะของกระทรวงอุตสาหกรรมที่ประเทศญี่ปุ่น โดยมีโอกาสเข้าพักในโรงแรมโอกุระโตเกียว และท่านประทับใจกับโรงแรมนี้ จึงปรึกษากับอิวะจิโร โนดะ ประธานกรรมการเครือโรงแรมโอกุระ เกี่ยวกับความคิดของท่าน โนดะจึงแนะนำ โยโซะ ชิบาตะ หัวหน้าสถาปนิกของบริษัท คานโก คิกะกุ เซคเคฉะ (Kanko Kikaku Sekkeisha) หรือ เคเคเอส (KKS) ที่เป็นผู้ออกแบบโรงแรมนี้ให้ท่านรู้จัก

นอกจากนี้ โนดะได้แนะนำให้ท่านหาที่ดินในการสร้างโรงแรมเป็นปัจจัยแรก ดังนั้น หลังจากกลับประเทศไทย ท่านผู้หญิงชนัตถ์จึงเดินสำรวจหาที่ดินในพระนคร จนกระทั่งลงตัวที่ที่ดินขนาด 10 ไร่ บริเวณมุมตะวันออกเฉียงใต้ของสี่แยกศาลาแดง จุดเริ่มต้นของถนนสีลม ตรงข้ามสวนลุมพินีฝั่งที่ประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาธีรราชเจ้า (รัชกาลที่ 6) ซึ่งเดิมเป็นบ้านศาลาแดง อดีตที่พำนักของเจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) อดีตเสนาบดีกระทรวงมหาดไทยในรัชกาลที่ 6 และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (รัชกาลที่ 8) ซึ่งภายหลังทายาทของท่านได้โอนย้ายที่ดินให้เป็นกรรมสิทธิ์ของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ (ปัจจุบันคือสำนักงานพระคลังข้างที่) ท่านผู้หญิงชนัตถ์จึงพยายามติดต่อขอเช่าที่ดิน จนได้สัญญา 30 ปี พร้อมทั้งจ่ายค่าชดเชยให้ทายาทของเจ้าพระยายมราชอีก 10 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม ท่านผู้หญิงชนัตถ์ประเมินงบประมาณในการสร้างโรงแรมแห่งใหม่ไว้สูงถึงอย่างน้อย 364 ล้านบาท และในขณะนั้นตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยยังไม่ก่อตั้ง ทำให้ไม่สามารถระดมทุนด้วยการขายหุ้นได้ ท่านจึงตัดสินใจขายสมบัติส่วนตัวที่มี เช่น เพชร อัญมณี รวมถึงโรงแรมปริ๊นเซส และจำนองบ้านพักส่วนตัว จนได้เงินมาประมาณ 120 ล้านบาท แต่ยังไม่พอ จึงต้องนำแผนการสร้างโรงแรมไปเจรจากับแหล่งเงินทุนในต่างประเทศ ทั้งประเทศญี่ปุ่น และประเทศเยอรมนี โดยแหล่งเงินทุนเหล่านี้สนับสนุนด้วยการยอมปล่อยกู้ระยะยาว แต่มีเงื่อนไขว่าท่านผู้หญิงจะต้องไปหาธนาคารพาณิชย์ในประเทศมาค้ำประกัน อย่างไรก็ตาม ธนาคารส่วนใหญ่ไม่ค้ำประกันให้เนื่องจากไม่เชื่อมั่นว่าท่านผู้หญิงชนัตถ์จะสามารถบริหารโครงการขนาดใหญ่ได้เอง และมองไม่เห็นการสร้างรายได้ที่มั่นคงจากการทำโรงแรมบนพื้นที่เช่า แต่ต่อมา ไพศาล นันทาภิวัฒน์ กรรมการผู้จัดการใหญ่ของธนาคารแหลมทอง (ปัจจุบันถูกควบรวมเป็นธนาคารยูโอบี) มองเห็นว่าโครงการนี้น่าจะมีอนาคต จึงต้องการมาช่วยค้ำประกัน แต่เนื่องจากธนาคารแหลมทองมีขนาดเล็กเกินไป ไม่สามารถค้ำประกันโครงการนี้ได้โดยลำพัง ไพศาลจึงประสานกับธนาคารกรุงไทยให้มาช่วยการันตีอีกแห่งหนึ่ง ทำให้การก่อสร้างโรงแรมของท่านผู้หญิงชนัตถ์เริ่มต้นขึ้นได้ในปี พ.ศ. 2509

ส่วนชื่อโรงแรมนั้น ท่านผู้หญิงชนัตถ์นึกขึ้นได้ขณะถวายสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 6 ในสวนลุมพินีที่อยู่ด้านตรงข้าม พร้อมทั้งขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตรื้อถอนสิ่งก่อสร้างเดิม โดยท่านนึกถึงโครงการเมืองจำลองของพระองค์ ที่มีชื่อว่า "ดุสิตธานี" แปลว่า "เมืองสวรรค์" ซึ่งเป็นต้นแบบของระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตยที่ประเทศไทยนำมาใช้ในเวลาถัดมา ท่านผู้หญิงชนัตถ์จึงนำชื่อนี้ไปตั้งชื่อโรงแรมแห่งใหม่ เพื่อเทิดพระเกียรติแด่พระองค์ไปในตัว และยังต้องการให้สอดคล้องกับสวรรค์ชั้นดุสิต เพื่อให้แขกที่มาพักโรงแรมรู้สึกเหมือนขึ้นสวรรค์ โดยท่านไม่มีแนวคิดในการเปลี่ยนชื่อ แม้ตอนแรกทุกคนโดยเฉพาะชาวต่างประเทศจะคัดค้านการใช้ชื่อโรงแรมนี้ เนื่องจากอาจเรียกเพี้ยนเป็น "Dosit" ได้

หลังจากการก่อสร้างแล้วเสร็จ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี มาทรงเปิดโรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2513

แขกคนสำคัญที่เคยพักโรงแรมแห่งนี้ เช่น วิตนีย์ ฮิวสตัน, กวินเน็ธ พัลโทรว์, โรนัลด์ เรแกน และทอม โจนส์ เป็นต้น

## การจัดสรรพื้นที่
โรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ มีความสูง 23 ชั้น นับเป็นอาคารสูงแห่งแรกในประเทศไทย ดังนั้น จึงเป็นโรงแรมขนาดใหญ่ที่สุดในวันที่เปิดให้บริการ และเป็นอาคารที่สูงที่สุดในประเทศไทยในช่วงปี พ.ศ. 2511 – 2524

สถาปัตยกรรมในโรงแรมเป็นสถาปัตยกรรมไทยประยุกต์ ออกแบบโดยกลุ่ม คานโก คิกะกุ เซคเคฉะ อีกทั้งได้นำสิ่งใหม่มาให้สังคมในพระนคร เช่น ดิสโก้เธค, ห้องบอลรูม และภัตตาคารที่ชั้นบนสุดของอาคาร นอกจากนี้ ยังสะท้อนความเป็นไทยผ่านการตกแต่งและการให้บริการ

## เหตุการณ์สำคัญ
### พุ่มพวง ดวงจันทร์ อิน คอนเสิร์ต
ในวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2529 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ เสด็จพร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทอดพระเนตรคอนเสิร์ตของพุ่มพวง ดวงจันทร์ ณ ห้องนภาลัยบอลรูม ในโรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ นับเป็นคอนเสิร์ตของนักร้องลูกทุ่งที่จัดในโรงแรมหรูใจกลางกรุงเทพมหานครเป็นครั้งแรก

### นางงามจักรวาล
โรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ เป็นสถานที่พำนักของผู้เข้าประกวดนางงามจักรวาลในครั้งที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพทั้ง 3 ครั้ง คือปี 1992, 2005 และ 2018 รวมทั้งกองประกวดยังมีการจัดกิจกรรมภายในโรงแรมด้วย

## การรื้อถอนอาคาร

ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2560 เครือดุสิตธานีได้ประกาศต่อสัญญาเช่าที่ดินกับสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ (ชื่อในขณะนั้น) เป็นระยะเวลา 30 ปี พร้อมกับระยะเวลาปลอดหนี้อีก 7 ปี และได้รับสิทธิ์ในการเช่าต่อเนื่องอีก 30 ปี รวมทั้งสิ้น 67 ปี เครือดุสิตธานีจึงประกาศแผนพัฒนาและยกระดับโรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในโรงแรมที่เป็นที่นิยมระดับโลก ด้วยการจับมือกับบริษัท เซ็นทรัลพัฒนา จำกัด (มหาชน) ร่วมพัฒนาโครงการพัฒนาพื้นที่เชิงพาณิชยกรรมแบบผสม (Mixed-use) บนที่ดินขนาดใหญ่ ซึ่งประกอบไปด้วย โรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ แห่งใหม่, อาคารที่พักอาศัย, อาคารสำนักงาน และพื้นที่ค้าปลีก ขึ้นมาทดแทน เพื่อตอบรับต่อการพัฒนาเมืองและย่านธุรกิจสำคัญของกรุงเทพมหานคร ซึ่งนำมาสู่การรื้อถอนอาคารเดิมของโรงแรมดุสิตธานี โดยเดิมกำหนดดำเนินการในช่วงเดือนเมษายน พ.ศ. 2561 ก่อนจะเลื่อนออกไปเป็นปีถัดมา (พ.ศ. 2562) โดยเปิดให้บริการเป็นวันสุดท้ายเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2562 จากนั้นได้ใช้โรงแรมแห่งนี้เปิดตัวโครงการ ดุสิต เซ็นทรัล พาร์ค เป็นกิจกรรมสุดท้ายเมื่อวันที่ 1 เมษายน ปีเดียวกัน ก่อนดำเนินการรื้อถอนจนแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2563

## อ้างอิง

ดุสิตธานี
ดุสิตธานี
หมวดหมู่:ก่อตั้งในจังหวัดพระนครในปี พ.ศ. 2513
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างที่ถูกรื้อถอนในปี พ.ศ. 2562
หมวดหมู่:สิ้นสุดในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2562
หมวดหมู่:โรงแรมที่ปิดกิจการในกรุงเทพมหานคร