ชั้นเซฟาโลพอด

**เซฟาโลพอด** () เป็นสมาชิกของมอลลัสกาในชั้น **เซฟาโลโพดา** (; จากรูปพหุพจน์กรีก , ; "หัว-เท้า") เช่น หมึกกล้วย, หมึกสาย, หมึกกระดอง หรือหอยงวงช้าง สัตว์น้ำเหล่านี้มีร่างกายสมมาตรแบบครึ่งซีก หัวที่โดดเด่น และชุดแขนหรือหนวด (muscular hydrostat) ที่ดัดแปลงจากส่วนเท้ามอลลัสกาแบบดั้งเดิม ชาวประมงบางส่วนเรียกเซฟาโลพอดเป็น "**inkfish**" เนื่องจากพวกมันสามารถพ่นหมึกออกมาได้ การศึกษาเซฟาโลพอดอยู่ในสาขาของสังขวิทยาที่มีชื่อว่า teuthology

## จำนวน

มีชนิดเซฟาโลพอดแบบขยายมากกว่า 800 ชนิด แม้ว่าจะยังมีการระบุถึงชนิดใหม่ต่อไป โดยมีการระบุชนิดที่สูญพันธุ์ประมาณ 11,000 ชนิด แม้ว่าร่างกายที่นิ่มของเซฟาโลพอดจะทำให้การกลายเป็นฟอสซิลเป็นไปได้ไม่ง่าย

เซฟาโลพอดสามารถพบได้ในมหาสมุทรทุกแห่งบนโลก ไม่มีชนิดใดที่อาศัยในน้ำจืดได้ แต่ *[[Lolliguncula brevis]]* ที่พบในอ่าวเชซาพีกเป็นข้อยกเว้นบางส่วน เนื่องจากสามารถอาศัยในน้ำกร่อยได้ คาดว่าเซฟาโลพอดไม่สามารถอาศัยในน้ำจืดได้ด้วยข้อจำกัดทางชีวเคมีหลายประการ และในช่วง >400&nbsp;ล้านปีที่มีชีวิตอยู่ พวกมันก็ไม่เคยเข้าไปอาศัยอยู่ในบริเวณที่เป็นน้ำจืดสมบูรณ์เลย

## การจัดจำแนก
[thumb|230px|[หอยงวงช้างมุก (*Nautilus pompilius*)]]
[thumb|230px|[Sepia officinalis|หมึกกระดองธรรมดา (*Sepia officinalis*)]]
[thumb|230px|[Sepiola atlantica|หมึกการ์ตูนแอตแลนติก (*Sepiola atlantica*)]]
[thumb|230px|[Loligo vulgaris|หมึกกล้วยยุโรป (*Loligo vulgaris*)]]
[thumb|230px|[Octopus vulgaris|หมึกสายธรรมดา (*Octopus vulgaris*)]]
การจัดจำแนกดังรายชื่อข้างล่างนี้ (รวมไปถึงบทความของสัตว์ในกลุ่มเซฟาโลพอด) เป็นไปตาม การจัดจำแนกของเซฟาโลพอด (Current Classification of Recent Cephalopoda)  (พ.ค. 2544)  รวมไปถึงฟอซซิลจากหลายแหล่ง ในวงเล็บหมายถึงกลุ่มที่สูญพันธุ์ไปแล้ว

**ชั้น Cephalopoda**
* ชั้นย่อย Nautiloidea: เซฟาโลพอดทุกชนิดยกเว้นแอมโมนอยด์และโคลอยด์
** (อันดับ Plectronocerida): บรรพบุรุษของเซฟาโลพอดจากยุคแคมเบรียน
** (อันดับ Ellesmerocerida): รวมบรรพบุรุษของเซฟาโลพอดยุคหลัง
** (อันดับ Endocerida)
** (อันดับ Actinocerida)
** (อันดับ Discosorida)
** (อันดับ Pseudorthocerida)
** (อันดับ Tarphycerida)
** (อันดับ Oncocerida)
** อันดับ Nautilida: หอยงวงช้างและฟอซซิล
** (อันดับ Orthocerida)
** (อันดับ Ascocerida)
** (อันดับ Bactritida): รวมบรรพบุรุษของแอมโมนอยด์และโคลอยด์
* (ชั้นย่อย Ammonoidea): แอมโมไนต์และอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องที่สญพันธุ์ไปแล้ว
** (อันดับ Goniatitida)
** (อันดับ Ceratitida)
** (อันดับ Ammonitida): แอมโมไนต์แท้
* ชั้นย่อย Coleoidea
** (Cohort Belemnoidea): เบเลมไนต์และอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องที่สญพันธุ์ไปแล้ว
*** (Genus *[[Jeletzkya]]*)
*** (อันดับ Aulacocerida)
*** (อันดับ Phragmoteuthida)
*** (อันดับ Hematitida)
*** (อันดับ Belemnitida)
** Cohort Neocoleoidea
*** อันดับใหญ่ Decapodiformes (รู้จักกันในชื่อ Decabrachia หรือ Decembranchiata)
**** (?อันดับ Boletzkyida) 
**** อันดับ Spirulida: Ram's Horn Squid
**** อันดับ Sepiida: cuttlefish
**** อันดับ Sepiolida: pygmy, bobtail และ bottletail squid
**** อันดับ Teuthida: หมึกกล้วย
*** อันดับใหญ่ Octopodiformes (รู้จักกันในชื่อ Vampyropoda)
**** อันดับ Vampyromorphida: Vampire Squid
**** อันดับ Octopoda: หมึกยักษ์

### การจัดจำแนกของ Shevyrev
Shevyrev (2005) แนะนำให้แบ่งเป็นแปดชั้นย่อย ส่วนใหญ่ประกอบด้วยหลายสายพันธุ์รวมไปถึงฟอสซิลจำนวนมาก แม้ว่าจะมีการวิจารณ์การจัดอันดับแบบนี้ว่าไม่มีเหตุผล ขาดหลักฐาน และอิงจากการตีความเอกสารอื่นผิด ๆ

**ชั้น Cephalopoda** Cuvier 1795
* ชั้นย่อย Ellesmeroceratoidea Flower 1950
**อันดับ Plectronocerida
**อันดับ Protactinocerida
**อันดับ Yanhecerida
**อันดับ Ellesmerocerida
* ชั้นย่อย Endoceratoidea Teichert, 1933
**อันดับ Endocerida
**อันดับ Intejocerida
* ชั้นย่อย Actinoceratoidea Teichert, 1933
** อันดับ Actinoceratoidea
* ชั้นย่อย Nautiloidea Agassiz, 1847
** อันดับ Basslerocerida
** อันดับ Tarphycerida
** อันดับ Lituitida
** อันดับ Discosorida
** อันดับ Oncocerida
** อันดับ Nautilida
* ชั้นย่อย Orthoceratoidea Kuhn, 1940
** อันดับ Orthocerida
** อันดับ Ascocerida
** อันดับ Dissidocerida
** อันดับ Bajkalocerida
* ชั้นย่อย Bactritoidea Shimansky, 1951
* ชั้นย่อย Ammonoidea Zittel, 1884
* ชั้นย่อย Coleoidea Bather, 1888

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม
* A comprehensive overview of Paleozoic cephalopods.
* 
* Felley, J., Vecchione, M., Roper, C. F. E., Sweeney, M. & Christensen, T., 2001–2003: *Current Classification of Recent Cephalopoda*. National Museum of Natural History: Department of Systematic Biology: Invertebrate Zoology: Cephalopods
* 
* N. Joan Abbott, Roddy Williamson, Linda Maddock. *Cephalopod Neurobiology*. Oxford University Press, 1995. 
* Marion Nixon & John Z. Young. *The brains and lives of Cephalopods*. Oxford University Press, 2003. 
* Hanlon, Roger T. & John B. Messenger. *[https://books.google.com/books?id=Nxfv6xZZ6WYC&pg=PR47 Cephalopod Behaviour]*. Cambridge University Press, 1996. 
* Martin Stevens & Sami Merilaita. *Animal camouflage: mechanisms and function*. Cambridge University Press, 2011. 
* 
* Classification key to modern cephalopods: ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/a0150e/a0150e03.pdf

## แหล่งข้อมูลอื่น

*Fish vs. Cephalopods
*TONMO.COM – The Octopus News Magazine Online – cephalopod articles and discussion
*Scientific American: Can a Squid Fly Out of the Water?
*Roger Hanlon's Seminar: "Rapid Adaptive Camouflage and Signaling in Cephalopods"
*Deep Sea Dwelling Bristle Worms


หมวดหมู่:สัตว์ที่เปลี่ยนสีได้