สุสานอาร์มีเนียในจุลฟา

**สุสานอาร์มีเนียในจุลฟา** (; , *Jughayi gerezmanatun*) เป็นอดีตสุสานใกล้กับเมืองจุลฟา (หรือที่ในภาษาอาร์มีเนียเรียกว่า จูฆา) ในเขตนาคีชีวัน ประเทศอาเซอร์ไบจาน ที่เคยเป็นสุสานที่มีมากกว่า 10,000 หลุมศพ ประดับด้วยป้ายหลุมศพคริสต์แบบอาร์มีเนียซึ่งมีลักษณะเฉพาะเรียกว่า *[[khachkar|ฆัชคาร์]]* (khachkar) รัฐบาลอาเซอร์ไบจานเป็นผู้มีคำสั่งให้ค่อย ๆ ทำลายและรื้อถอนป้ายหลุมศพและพื้นที่สุสานทิ้งจนในปัจจุบันไม่หลงเหลือซากใด ๆ ยกเว้นเพียงฆัชคาร์บางส่วนที่กอบกู้มาไว้ในประเทศอื่น ๆ

มีการฟ้องร้องจำนวนหนึ่งจากทั้งหน่วยงานของอาร์มีเนียและองค์การระหว่างประเทศโดยประณามและเรียกร้องให้รัฐบาลอาเซอร์ไบจานหยุดกระบวนการทำลายสุสาน ในปี 2006 อาเซอร์ไบจานห้ามไม่ให้สมาชิกของสภายุโรปเข้าสอบสวนข้อกล่าวอ้างเหล่านี้ โดยระบุว่าสมาชิกของสภายุโรปจะเข้ามาแล้วจะดำเนินการต่อประเด็นนี้ "อย่างมีอคติและควบคุมไม่อยู่" รวมถึงระบุว่าจะยินยอมให้มีการตรวจสอบก็ต่อเมื่อสภายุโรปเดินทางไปตรวจสอบดินแดนที่อาร์มีเนียยึดครองด้วยเช่นกัน ในปีเดียวกัน นักข่าวจากสถาบันเพื่อการรายงานข่าวสงครามและสันติภาพได้เดินทางไปยังอดีตสุสาน และระบุว่าไม่หลงเหลือร่องรอยใดที่บ่งบอกว่าพื้นที่นี้เคยเป็นสุสานหรือมีสิ่งปลูกสร้างมาก่อน และในปีเดียวกันยังปรากฏภาพถ่ายจากประเทศอิหร่านแสดงพื้นที่สุสานถูกใช้เป็นที่ซ้อมยิงปืนของกองทัพ การทำลายสุสานนั้นถูกชาวอาร์มีเนียเรียกขานว่าเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ทางวัฒนธรรม

ในปี 2010 สมาคมเพื่อความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์อเมริกันรายงานผลสรุปจากการศึกษาเปรียบเทียบภาพถ่ายจากดาวเทียมของพื้นที่จุลฟาระหว่างปี 2003 กับ 2009 ว่าสุสานถูกทำลาย และพื้นที่ถูกถมทับอีกทีหนึ่ง

## ดูเพิ่ม

* พระพุทธรูปบามิยาน
* ที่ไว้ศพของซีดี มะห์มูด เบน อะมาร์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*  Ayvazyan, Argam. *Jugha*. Yerevan: Sovetakan Grogh, 1984.
* Bevan, Robert. *The Destruction of Memory: Architecture at War*. London: Reaktion, 2006.
* Baltrušaitis, Jurgis and Dickran Kouymjian. "Julfa on the Arax and Its Funerary Monuments" in *Études Arméniennes/Armenian Studies In Memoriam Haig Berberian*. Lisbon: Galouste Gulbenkian Foundation, 1986.
* Maghakyan, Simon. "Sacred Stones Silenced in Azerbaijan." *[[History Today]]*. Vol. 57, November 2007.
* Dr. Haghnazarian, Armen and Wickmann, Dieter. "Destruction of the Armenian Cemetery at Djulfa," June 2007. *[[Heritage at Risk]]*, 2006/2007, ICOMOS.
* "Argam Ayvazyan: Spy–Researcher For Nakhichevan Armenian Culture ," interview by Andran Abramian, Cultural Property News, 27 March 2021.

### ภาพถ่าย
* ''Partial Views of Jugha Cemetery'' , a photo gallery by Research on Armenian Architecture
* https://julfaproject.wordpress.com/the-argam-ayvazyan-archive/, Argam Ayvazyan digital archive on the Julfa Project page

### ภาพยนตร์สารคดี
* Julfa by the Research on Armenian Architecture organization
* ''The New Tears of Araxes''

### ภาพยนตร์อื่น ๆ
* Part 1 of the destruction caught on video tape

### ภาพถ่ายดาวเทียม
* Satellite Images  provided by the American Association for the Advancement of Science.

### ลิงค์อื่น ๆ
* ''The Annihilation of the Armenian Cemetery in Jugha'', a brochure by Research on Armenian Architecture
* The Julfa Project
* Djulfa Virtual Memorial and Museum
* Destruction of the Armenian Cemetery at Djulfa by International Council on Monuments and Sites
* Evidence of destruction in Turkey  by Armenian National Committee of Australia
* ''Satellite Images Show Disappearance of Armenian Artifacts in Azerbaijan'' . AAAS press release.
* ''When The World Looked Away: The Destruction Of Julfa Cemetery'' RFE/RL

หมวดหมู่:สุสานในประเทศอาเซอร์ไบจาน
หมวดหมู่:สุสานที่ถูกทำลาย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อาร์มีเนีย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อาเซอร์ไบจาน
หมวดหมู่:สุสานชาวอาร์มีเนีย
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในประเทศอาเซอร์ไบจาน
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างที่ถูกรื้อถอนในประเทศอาเซอร์ไบจาน