AIM-120 แอมแรม

**AIM-120 แอมแรม** (AIM-120 AMRAAM) ย่อมาจากชื่อเต็ม **อาวุธปล่อยนำวิถีอากาศสู่อากาศพิสัยกลางขั้นสูง** (Advanced Medium-Range Air-to-Air Missile) เป็นอาวุธปล่อยพิสัยยิงนอกระยะสายตา (BVR) รุ่นใหม่ที่สามารถใช้ได้ทั้งตอนกลางวันและกลางคืน มันยังรู้จักกันในอีกชื่อหนึ่งว่า**สแลมเมอร์**ในกองทัพอากาสสหรัฐ นาโต้ใช้รหัสเรียกมันว่า**ฟ็อกซ์ ทรี** (*Fox Three)*

## การพัฒนา
**แอมแรม** ได้ถูกพัฒนาขึ้นจากข้อตกลงสหรัฐอเมริกาและประเทศอื่น ๆ ในเนโทในการพัฒนาจรวดนำวิถีและการแบ่งปันข้อมูลและเทคโนโลยี ภายใต้ข้อตกลง สหรัฐจะพัฒนาจรวดนำวิถีอากาศสู่อากาศพิสัยกลางรุ่นใหม่ และยุโรปจะพัฒนาจรวดนำวิถีอากาศสู่อากาศพิสัยใกล้ ถึงแม้ว่ายุโรปจะใช้ AMRAAM อยู่แต่ก็มีความพยายามที่จะพัฒนา Meteor ซึ่งเป็นคู่แข่งกับ AMRAAM เรื่มต้นโดยสหราชอาณาจักร ในที่สุดสหราชอาณาจักรก็พัฒนา ASRAAM แต่เพียงผู้เดียว หลังจากยืดเยื้อในการพัฒนาอยู่นาน การนำ AMRAAM (AIM-120A) เข้าประจำการก็ได้เรื่มต้นในกันยายน ปี พ.ศ. 2534 และเครื่องบินกองทัพอากาศสหรัฐลำแรกที่ได้รับการติดตั้งก็คือ F-15 Eagle ต่อมากองทัพเรือก็ได้นำมาประจำการใน F/A-18 Hornet ในปี พ.ศ. 2536

## ลักษณะการใช้งาน
**แอมแรม** มีความสามารถในการปฏิบัติการในทุกสภาพอากาศ และยังมีความสามารถยิงนอกระยะสายตา (BVR) มันช่วยเพื่มความสามารถในการรบทางอากาศของกองทัพสหรัฐ และชาติพันธมิตร แอมแรม ได้ถูกนำเข้าประจำการในปี พ.ศ. 2534 มันเข้ามาแทนที่ เอไอเอ็ม-7สแปร์โรว์เพราะแอมแรมนั้นเร็วกว่า เล็กกว่า เบากว่า และมีความสามารถในการจัดการข้าศึกที่ระดับความสูงต่ำและมันสามารถยังใช้ ดาต้าลิงก์ ในการนำวิถีขีปนาวุธไปยังเป้าหมาย

## ระบบนำวิถี

### ระยะไกล
จรวดนำวิถี เอไอเอ็ม-120 ติดตั้งระบบนำวิถี 2 ช่วง (two-stage guidance system) เมื่อจะทำการใช้อาวุธต่ออากาศยานเป้าหมายระยะไกล โดยเครื่องขับไล่ที่ติดตั้งอาวุธจะส่งข้อมูลเป้าหมายให้กับจรวดนำวิถีก่อนทำการยิงจากข้อมูลที่ได้จากเรดาร์ควบคุมการยิงของเครื่องบินขับไล่ที่ตรวจพบอากาศยานเป้าหมายประกอบด้วย ตำแหน่ง ความเร็ว และทิศทางเพื่อให้จรวดนำวิถีเคลื่อนที่ไปในทิศทางตามข้อมูลที่ได้รับโดยการใช้ระบบนำร่อง Inertial Navigation System (INS) นอกจากนี้ เอไอเอ็ม-120 แอมแรม ยังสามารถรับข้อมูลเป้าหมายจากระบบอินฟราเรดค้นหาและติดตามเป้าหมาย (Infrared- Search and Track System;IRST) หรือผ่านเครือข่าย ดาต้าลิงก์ จากเครื่องบินลำอื่นๆ และเมื่อขณะอยู่ในเส้นทางการบินไปยังเป้าหมายจรวดนำวิถีจะได้รับข้อมูลเป็นระยะๆ จากเครื่องบินขับไล่ท่ทำการปล่อยอาวุธโดยการควบคุมการบินและปรับเปลื่ยนทิศทางให้ตรงกับตำแหน่งเป้าหมายจะทำกระทำผ่านครีบทั้ง 4 แห่ง โดยติดตั้งอยู่ที่หางจนกระทั่งเข้าสู่ระยะอุปกรณ์เรดาร์ติดตามเป้าหมาย (Active Seeker Radar) ติดตั้งกับจรวดนำวิถีจะเปิดระบบเพื่อนำวิถีให้จรวดพุ่งชนโดยการจุดระเบิดหัวรบด้วยหัวรบแบบเฉียดกระทบให้ระเบิดขนาด 40 ปอนด์ระเบิดทำลายอากาศยานเป้าหมาย

### ระยะใกล้
สำหรับการใช้อาวุธเข้าโจมตีเป้าหมายระยะใกล้ (Close Range) จรวดนำวิถี แอมแรม จะใช้เฉพาะระบบเรดาร์นำวิถีตัวเองนำจรวดนำวิถีพุ่งกระทบเป้าหมาย ดังนัน จึงทำให้เครื่องบินขับไล่ที่ยิงอาวุธออกมาแล้วมีอิสระที่ทำการสู้รบกับเป้าหมายอื่นๆต่อไปซึ่งมีขีดความสามารถดังกล่าวจึงถูกเรียกว่าเป็นอาวุธประเภท"ยิงแล้วลืม"(Fire and Forget)

## ประวัติการใช้งาน
ในปี 1991 กองทัพอากาศสหรัฐ เป็นกองทัพแรกที่ได้รับจรวดนำวิถี เอไอเอ็ม-120เอ เข้าประจำการ ในปี 1992 ได้ถูกนำมาใช้งานครั้งแรกในสงครามอ่าวเปอร์เซีย (Operation Desert Strom)โดยติดตั้งกับเครื่องบินขับไล่ครองอากาศ แบบ เอฟ-15 ซี เป็นแบบแรกแต่ไม่เคยใช้ในการสู้รบ กองทัพอากาศสหรัฐประสบความสำเร็จในการรบทางอากาศกับจรวดนำวิถี แอมแรม ครั้งกับเครื่องบินขับไล่ เอฟ-16 ดี รุ่น สองที่นั่ง นักบินใช้จรวดนำวิถี เอไอเอ็ม-120 เอ ยิงเครื่องบินขับไล่ แบบ มิก-25 ของกองทัพอากาศอิรัคซึ่งละเมิดเขตห้ามบิน (No-Fly Zone) ตกเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 1992 ความสำเร็จครั้งที่สองเกิดขึ้นในอีกเดือนต่อมา เป็นเครื่องบินขับไล่ เอฟ-16 เช่นเดิม แต่เป็นรุ่น เอฟ-16 ซี ที่นั่งเดี่ยว ยิงเครื่องบินขับไล่ มิก-23 ตกเมื่อเดือนมกราคม 1993ในอีก 1 ปีต่อมาในสงครามบอสเนียนักบินเครื่องบินขับไล่ เอฟ-16 ซี ของกองทัพอากาศสหรัฐ ใช้จรวดนำวิถีเอไอเอ็ม-120 เอ ยิงเครื่องบินฝึกไอพ่น แบบ เจ-21 ของทัพอากาศบอสเนียตกเนื่องจากบินละเมิดเขตห้ามบินซึ่งสหประชาชาติกำหนดขึ้น หลังจากความสำเร็จยิงเครื่องบินตก 3 เครื่อง จรวดนำวิถี เอไอเอ็ม-120 ได้ถูกขนามนามว่า"สแลมเมอร์" (Slammer) ในระหว่าง Operation Allied Force การรบทางอากาศเหนือน่านฟ้ากรุงคอซอวอนักบินเครื่องบินขับไล่กองทัพอากาศสหรัฐฯและชาติพันธมิตรที่กำลังส่งกำลังทางอากาศเข้าร่วมปฏิบัติการใช้จรวดนำวิถี เอไอเอ็ม-120 เอ ยิงเครื่องบินขับไล่ มิก-29 ของกองทัพอากาศเซอร์เบียตกรวม 6 เครื่อง โดยเป็นผลงานของนักบินเครื่องบินขับไล่ เอฟ-15 ซี จำนวน 4 เครื่อง นักบินเครื่องบินขับไล่เอฟ-16ซี และ เอฟ-16 เอเอ็ม ของกองทัพอากาศเนเธอร์แลนด์คนละ 1 เครื่องมีข้อมูลแย้งว่าผลงานของ เอฟ-16 ซี อาจจะเป็นผลงานของพลยิงจรวดนำวิถีต่อสู้อากาศยาน แบบ เอสเอ-7 ของทัพเซอร์เบียยิงเครื่องบินฝ่ายเดียวกัน

ในปี 1994 กองทัพอากาศมีความผิดพลาดในการใช้อาวุธเกิดขึ้นเช่นกัน เมื่อนักบินขับไล่ เอฟ-15 ซี กองทัพอากาศสหรัฐ ใช้จรวดนำวิถี แอมแรม ยิงเฮลิคอปเตอร์ แบบ ยูเอซ-60 เอ แบลคฮอว์คตกใน Northern no-Fly zone ทางตอนเหนือของอิรัค

## ประเทศผู้ใช้งาน
; 
* กองทัพอากาศออสเตรเลีย
; 
* กองทัพอากาศเบลเยียม 
; 
* กองอากาศบาห์เรน
; 
* กองทัพอากาศแคนาดา
; 
thumb|337x337px|สีฟ้าแสดงถึงประเทศที่มี AIM-120 แอมแรมประจำการอยู่
* กองทัพอากาศชิลี

* กองทัพอากาศเช็ก
; 
* กองทัพอากาศเดนมาร์ก
; 
*กองทัพอากาศฟินแลนด์
; 
* กองทัพอากาศเยอรมนี
; 
* กองทัพอากาศกรีซ
; 
* กองทัพอากาศฮังการี
; 
* กองทัพอากาศอิสราเอล
; 
* กองทัพอากาศอิตาลี
* กองทัพเรืออิตาลี
; 
* กองทัพอากาศอินโดนีเซีย (อยู่ระหว่างการสั่ง)
; 
* กองกำลังป้องกันตนเองทางอากาศญี่ปุ่น (อยู่ระหว่างการทดลอง)
; 
* กองทัพอากาศจอร์แดน
; 
* กองทัพอากาศคูเวต
; 
* กองทัพอากาศโมร็อกโก
; 
* กองทัพอากาศมาเลเซีย
; 
* กองทัพอากาศเนเธอร์แลนด์
; 
* กองทัพอากาศนอร์เวย์
; 
* กองทัพอากาศโอมาน
; 
* กองทัพอากาศปากีสถาน
; 
* กองทัพอากาศโปแลนด์
; 
* กองทัพอากาศโปรตุเกส
; 
* กองทัพอากาศซาอุดีอาระเบีย
; 
* กองทัพอากาศสิงคโปร์
; 
* กองทัพอากาศเกาหลีใต้
; 
* กองทัพอากาศสวิตเซอร์แลนด์
; 
* กองทัพอากาศสเปน
* กองทัพบกสเปน
* กองทัพเรือสเปน
; 
* กองทัพอากาศสวีเดน
; 
* กองทัพอากาศไต้หวัน
; 
* กองทัพอากาศไทย
; 
* กองทัพอากาศตุรกี
; 
* กองทัพอากาศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
; 
* กองทัพอากาศสหราชอาณาจักร
; 
* กองทัพอากาศสหรัฐ
* กองทัพเรือสหรัฐ
* นาวิกโยธินสหรัฐ

## ดูเพิ่ม
* thumb|เอไอเอ็ม-9ไซด์ไวน์เดอร์เอไอเอ็ม-9ไซด์ไวน์เดอร์
* thumb|เอไอเอ็ม-7 สแปร์โรว์เอไอเอ็ม-7 สแปร์โรว์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:อาวุธปล่อยอากาศสู่อากาศ
หมวดหมู่:มิสไซล์พิสัยกลาง