ทบิลีซี

**ทบิลีซี** (, ) หรือชื่อเดิม **ติฟลิส** () ซึ่งเรียกกันในช่วงก่อน ค.ศ. 1936 (บางภาษายังคงเรียกชื่อนี้) เป็นเมืองหลวงและเมืองใหญ่ที่สุดของประเทศจอร์เจีย ตั้งอยู่ริมแม่น้ำคูรา มีประชากรประมาณ 1.5 ล้านคน ทบิลีซีก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 5 โดยพระเจ้าวาคตังที่หนึ่งแห่งไอบีเรีย และนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา นครได้ทำหน้าที่เป็นเมืองหลวงของราชอาณาจักรและสาธารณรัฐจอร์เจีย ระหว่าง ค.ศ. 1801–1917 นครกลายเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซีย โดยทำหน้าที่เป็นนครอุปราชหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตอนเหนือและใต้ของดินแดนคอเคซัส

เนื่องจากมีที่ตั้งอยู่ระหว่างทวีปยุโรปกับทวีปเอเชีย และอยู่ใกล้กับทางสายไหม ทำให้ทบิลีซีกลายเป็นดินแดนกันชนของมหาอำนาจของโลก ส่วนในปัจจุบัน นครมีบทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางการขนส่งและการค้า ประวัติศาสตร์ของทบิลีซีสะท้อนอยู่ภายใต้สถาปัตยกรรมของนคร ซึ่งเกิดจากการผสมผสานของสถาปัตยกรรมยุคกลาง ยุคฟื้นฟูคลาสสิก วิจิตรศิลป์ นวศิลป์ สตาลิน และสมัยใหม่

ประชากรในทบิลีซีมีภูมิหลังทางวัฒนธรรม ชาติพันธุ์ และศาสนาที่หลากหลาย โดยประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์นิกายอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ สถานที่สำคัญอันเป็นจุดสนใจของนักท่องเที่ยว อาทิ ซาเมบาและซีโอนี จัตุรัสเสรีภาพ ถนนรุสตาเวลีและอักมาเชเนเบลี ประภาคารนารีกาลาที่สร้างในยุคกลาง โรงละครโอเปรามัวร์เทียม และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จอร์เจีย อุณหภูมิของนครในฤดูร้อนอยู่ที่ 20–32 องศาเซลเซียส ส่วนในฤดูหนาวอยู่ที่ -1 ถึง 7 องศาเซลเซียส

## ชื่อและศัพทมูลวิทยา
ชื่อ "ทบิลีซี" มาจากภาษาจอร์เจียเก่า  (Asomtavruli: , Mkhedruli: ) ซึ่งมาจากศัพท์  (จอร์เจียสมัยใหม่: , อุ่น จากจอร์เจียเก่า:  ) ดังนั้น จึงมีการให้ชื่อ  (สถานที่แห่งความอบอุ่น) แก่นครนี้ เนื่องจากมีบ่อน้ำร้อนกำมะถันจำนวนมาก

ก่อนหน้า ค.ศ. 1936 ชื่อเมืองในภาษาอังกฤษและภาษาอื่น ๆ อิงจากรูปสะกดในภาษาเปอร์เซีย **ติฟลิส** ส่วนชื่อในภาษาจอร์เจียคือ  ()

ณ วันที่ 17 สิงหาคม ค.ศ. 1936 ชื่อภาษารัสเซียของนครต่าง ๆ ได้รับการเปลี่ยนชื่อให้ใกล้เคียงกับภาษาท้องถิ่น ตามคำสั่งของผู้นำโซเวียต นอกจากนี้ รูป  ในภาษาจอร์เจียได้รับการปรับปรุงให้ทันสมัยบนพื้นฐานข้อเสนอของนักภาษาศาสตร์ชาวจอร์เจีย รูปประสม  (, 'อุ่น') จึงถูกแทนที่ด้วย  () ชื่อนี้ยังเป็นพื้นฐานในชื่อภาษารัสเซียแบบใหม่ ( ) ภาษาอื่น ๆ ส่วนใหญ่หันมาใช้รูปใหม่ แต่ในบางภาษาอย่างตุรกี เปอร์เซีย กรีก สเปน และเยอรมัน ยังคงรูปของ 

## ประวัติ
200px|thumbnail|left|เมืองเก่าทบิลีซี
วาคตัง กอร์กาซาลี (Vakhtang Gorgasali) กษัตริย์จอร์เจียแห่งคาร์ตลี (ไอบีเรีย) ได้ก่อตั้งเมืองนี้ขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 4 ทบิลีซีเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรม สังคม และวัฒนธรรมในภูมิภาคคอเคซัส ในประวัติศาสตร์ เมืองนี้อยู่ในสายทางหนึ่งของเส้นทางสายไหม และปัจจุบันยังมีบทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางการขนส่งและการค้า เนื่องจากความได้เปรียบทางยุทธศาสตร์ในแง่ที่ตั้งที่เป็นจุดตัดระหว่างทวีปเอเชียกับทวีปยุโรป 

ทบิลีซีเป็นที่รู้จักในเรื่องการปฏิวัติกุหลาบ (Rose Revolution) ซึ่งเกิดขึ้นบริเวณจัตุรัสอิสรภาพ (Freedom Square) และสถานที่ใกล้เคียงหลังจากการเลือกตั้งรัฐสภาในปี ค.ศ. 2003 ได้นำไปสู่การลาออกของประธานาธิบดีเอดูอาร์ด เชฟเวิร์ดนาซี (Eduard Shevardnadze)

## ภูมิประเทศ
ทบิลีซี ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำคูรา (Kura) หรือเรียกว่าแม่น้ำมตควารี (Mtkvari) ในภาษาท้องถิ่น บางครั้งถูกอ้างถึงในชื่อว่า **ติฟลิส (Tiflis) ** หรือ **ติฟฟลิส (Tifflis) ** ซึ่งเป็นชื่อเรียกในยุคกลางที่ไม่ใช่ชื่อท้องถิ่นของเมืองนี้ กรุงทบิลีซีมีเนื้อที่ 372 ตารางกิโลเมตร (144 ตารางไมล์)

### ภูมิอากาศ

## ประชากร

ทบิลีซีเป็นนครที่มีกลุ่มชาติพันธุ์อาศัยมากกว่า 100 กลุ่ม ประมาณ 90% ของประชากรมีเชื้อสายจอร์เจีย ส่วนประชากรกลุ่มอื่นที่มีความสำคัญได้แก่ อาร์มีเนีย รัสเซีย และอาเซอร์ไบจาน นอกจากนี้ ยังมีกลุ่มชาติพันธุ์อื่น ๆ เช่น ออสซีเชีย, อับคาเซีย, ยูเครน, กรีก, ยิว, อัสซีเรีย, ยาซีดี ฯลฯ

### ศาสนา
left|thumb|200x200px|ภาพของมัสยิดในทบิลีซี ต้นศตวรรษที่ 20
พลเมืองทบิลีซีมากกว่า 95% นับถือศาสนาคริสต์ (นิกายที่พบมากที่สุดคือคริสตจักรออร์ทอดอกซ์จอร์เจีย) รองลงมา (ประมาณ 1.5%) นับถือศาสนาอิสลาม (ส่วนใหญ่นับถือนิกายชีอะฮ์) ในขณะที่ประชากรประมาณ 0.1% นับถือศาสนายูดาห์

## วัฒนธรรม
### กีฬา

### สื่อ
หนังสือพิมพ์ที่วางขายในกรุงทบิลีซี ได้แก่ *24 Saati* ("24 ชั่วโมง"), *Rezonansi* ("เสียงสะท้อน"), *Alia* ส่วนฉบับภาษาอังกฤษ ได้แก่ *The Messenger* (รายวัน), *FINANCIAL, Georgia Today* (รายสัปดาห์), *The Georgian Times* (รายสัปดาห์)

### สถาปัตยกรรมและสถานที่สำคัญ
thumb|โรงละครรัสทาเวลิจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงในทบิลีซีได้แก่ มหาวิหารซาเมบา จัตุรัสอิสรภาพ มหาวิหารซิโอนี รัฐสภาจอร์เจีย ถนนรุสตาเวลี มตัตสมินดา (ภูเขาศักดิ์สิทธิ์) มหาวิหารคัชเวตี รวมทั้งพิพิธภัณฑ์และห้องภาพศิลปะอีกจำนวนมาก ทบิลีซียังเป็นที่พำนักของศิลปินที่มีชื่อเสียง เช่น นีโค ปิรอสมานี และลาโด กูเดียชวิลี

## การคมนาคม
### อากาศยาน
190px|thumbnail|left|ท่าอากาศยานนานาชาติทบิลีซี

ท่าอากาศยานทบิลีซี อยู่ห่างจากกรุงทบิลีซี ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ไปประมาณ 17 กิโลเมตร มีขบวนรถไฟเชื่อมต่อระหว่าง สถานีรถไฟทบิลีซี กับสนามบิน ใช้เวลา 35 นาที ที่สนามบินมีผู้มาใช้บริการประมาณ 1.1 ล้านคน สายการบินหลักคือ จอร์เจียแอร์เวย์

### รถไฟฟ้าใต้ดิน

มีรถไฟฟ้าใต้ดินบริการในกรุงทบิลีซี เริ่มก่อตั้งเมื่อ ค.ศ. 1952 เสร็จเมื่อ ค.ศ. 1966 มีบริการทั้งหมด 2 เส้นทาง คือ สายอาคเมเทลิ-วาร์เคทิลิ และสายซาเบอร์ทาโล มีสถานีรถไฟ 22 สถานี ตัวรถไฟ 186 คัน ให้บริการตั้งแต่เวลา 6 นาฬิกา จนถึงเที่ยงคืน

### รถราง
ทบิลีซีมีระบบรถราง เปิดบริการตั้งแต่วันที่ 25 ธันวาคม ค.ศ. 1904 อย่างไรก็ตาม รถรางได้ปิดบริการในวันที่ 4 ธันวาคม ค.ศ. 2006 และมีโครงการรถรางแบบทันสมัยในอนาคต

## การศึกษา
[thumb|[มหาวิทยาลัยทบิลีซี]]
* มหาวิทยาลัยทบิลีซี
* มหาวิทยาลัยจอร์เจีย
* มหาวิทยาลัยเทคนิคจอร์เจีย
* มหาวิทยาลัยอิลเลีย แชฟชาแวร์ซ
* โรงเรียนสอนดนตรีทบิลีซี
* มหาวิทยาลัยแพทย์ทบิลีซี
* มหาวิทยาลัยเคาคาซุส
* มหาวิทยาลัยฟรีทบิลีซี
* มหาวิทยาลัยกริเกล โรบาคิดเซ
* มหาวิทยาลัยจอร์เจีย อเมริกา
* มหาวิทยาลัยนานาชาติทะเลดำ
* สถาบันราชการจอร์เจีย
* มหาวิทยาลัยเกษตรจอร์เจีย

## ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

### เมืองพี่น้อง
ทบิลีซีได้สถาปนาความสัมพันธ์กับเมืองพี่น้องดังต่อไปนี้

### เมืองที่ให้ความร่วมมือ

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

*

## อ่านเพิ่ม
* Postcard from the Silk Road -(Georgia), TRAVELS – ESPECIALLY FOR „ZNAD WILII”, Leonard Drożdżewicz, „Znad Wilii”, Viešoji įstaiga „Znad Wilii” kultūros plėtros draugija,ISSN 1392-9712 indeks 327956 nr 1 (57) z 2014 r., pp.&nbsp;87–98, (in Polish) http://www.znadwiliiwilno.lt/wp-content/uploads/2020/04/Znad-Wilii-57m.pdf
* Tbilisi's largely forgotten and neglected Armenian heritage

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์ทางการของนครทบิลีซี


หมวดหมู่:เมืองในประเทศจอร์เจีย
หมวดหมู่:เมืองหลวงในทวีปยุโรป
หมวดหมู่:เมืองหลวงในทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:นครศักดิ์สิทธิ์