ทศาวตาร

[thumb|424x424px|ภาพอวตารของพระวิษณุ โดย[ราชา รวิ วรรมา วาดในช่วงศตวรรษที่ 19]]
**ทศาวตาร** (, ) หมายถึง อวตารหลักทั้งสิบปางของพระวิษณุ เทพเจ้าในศาสนาฮินดู คำว่า *ทศาวตาร* เป็นคำสมาสของคำว่า ทศ หมายถึง สิบ และ อวตาร หมายถึง การแบ่งภาคมาเกิด

## รายละเอียด

## นิรุกติศาสตร์
คำว่า ทศาวตาร เป็นคำสมาสของคำว่า ทศ หมายถึง สิบ และ อวตาร หมายถึง การแบ่งภาคมาเกิด

จำนวนภาคที่พระวิษณุแบ่งภาคมาเกิดในยุคต่าง ๆ ได้แก่
* สัตยยุค - มีอยู่ 4 (มัตสยา, กูรมา, วราหะ และ นรสิงห์)
* เตรตายุค - มีอยู่ 3 (วามนา, ปรศุราม และ พระราม) 
* ทวาปรยุค - มีอยู่ 1 (กฤษณะ)
* กลียุค - มีอยู่ 1 และกำลังจะมีอีก 1 (พระโคตมพุทธเจ้า และ กัลกิ)

## ปางอวตาร
[thumb|อวตารลำดับที่ 1 ถึง 5 ในทศาวตารบน[โคปุรัมของอุทุมปีมนเทียร กรณาฏกะ]]

* **[[มัตสยะ]]** เป็นปลาที่พระวิษณุอวตารเพื่อช่วยมนูจากน้ำท่วมโลก
* **[[กูรมะ]] **เต่ายักษ์ที่ช่วยพยุงภูเขามันดาราในช่วงการเกษียรสมุทรที่มีเทวดาและอสูรช่วยกันกวนเพื่อให้ได้น้ำอมฤต
* **[[พระวราหะ]] **หมูป่าที่พระวิษณุอวตารเพื่อสังหารหิรัญยักษา
* **[[นรสิงห์]]** เป็นครึ่งมนุษย์ครึ่งสิงโตที่พระวิษณุอวตารเพื่อสังหารหิรัณยกศิปุ
* **[[วามนะ]]** เป็นพราหมณ์ค่อมที่พระวิษณุอวตารเพื่อปราบพยศของพญายักษ์มหาพลี
* **[[ปรศุราม]]** รามผู้ถือขวานที่พระวิษณุอวตารเพื่อปราบกษัตริย์ผู้มีพันกรชื่อกรรตวิรยะอรชุน
* **[[พระราม]] ** เจ้ากรุงอโยธยา วีรบุรุษในมหากาพย์เรื่องรามายณะ เพื่อช่วยนางสีดา
* **[[พระพลราม|พลราม]]** เป็นพี่ชายของพระกฤษณะ.
*  **[[กฤษณะ]]** กษัตริย์แห่งกรุงทวารกา ผู้เป็นตัวละครหลักในคัมภีร์ภควตปุราณะ
* **[[พระโคตมพุทธเจ้าในศาสนาฮินดู|พระโคตมพุทธเจ้า]] **ผู้ก่อตั้งศาสนาพุทธ 
* **[[กัลกิ]]** จะเป็นอวตารสุดท้ายของพระวิษณุที่จะปราบสิ่งชั่วร้ายทั้งหมดในช่วงสุดท้ายของกลียุค

#### รายชื่อยาว
ในภาควัตปุราณะ ได้บอกว่า พระวิษณุมีอวตารไม่สิ้นสุดเพื่อรักษากฎของจักรวาล อย่างไรก็ตาม ก็มีอวตารของพระวิษณุอยู่ 22 อวตารในตอนที่ 1.3. 

# สี่กุมาร (Catursana) [BP 1.3.6]
# วราหะ [BP 1.3.7]
# ฤๅษีนารทมุนี [BP 1.3.8]
# นร-นารายณ [BP 1.3.9]
# กปิลมุณี [BP 1.3.10]
# พระทัตตาเตรยะ [BP 1.3.11]
# ยัชญเทพ [BP 1.3.12]
# ฤษภเทพ [BP 1.3.13]&nbsp;
# ปฤถุ [BP 1.3.14]
# มัตสยะ [BP 1.3.15]
# กูรมะ [BP 1.3.16]
# ธันวันตรีแพทย์ [BP 1.3.17]&nbsp;
# โมหิณี [BP 1.3.17] 
# นรสิงห์ [BP 1.3.18]
# วามนะ [BP 1.3.19]
# ปรศุราม [BP 1.3.20]
# พระราม [BP 1.3.22]
# ฤๅษีวยาส [BP] 1.3.21]
# พลราม [BP 1.3.23]
# กฤษณะ [BP 1.3.23]
# พระโคตมพุทธเจ้า [BP 1.3.24]
# กัลกิ [BP 1.3.25]

พระวิษณุมีอยู่ 39 อวตารในคัมภีร์ปัญจตระ เช่น ครุฑ อย่างไรก็ตาม ได้มีการจัดการใหม่จนเหลือสิบอวตารในช่วงก่อนศตวรรษที่ 10

## ตามการวิวัฒนาการ
นักเทวญาณชื่อว่า Helena Blavatsky ได้อธิบายเกี่ยวกับทศาวตารดังนี้:

* มัตสยะ - ปลา ขั้นแรกของสัตว์มีกระดูกสันหลัง (รวมถึงบรรพบุรุษปลาในยุคไซลูเรียน)
* กูรมะ - สัตว์ที่อาศัยได้ทั้งบนบกและใต้น้ำ อย่าสับสนกับสัตว์มีกระดูกสันหลัง (รวมถึงบรรพบุรุษสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกในยุคดีโวเนียน)
* วราหะ -  สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อาศัยอยู่ในป่า (รวมถึงบรรพบุรุษสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในยุคไทรแอสซิก)
* นรสิงห์ - เป็นครึ่งสัตว์ครึ่งมนุษย์
* วามนะ - ตัวเตี้ย อาศัยอยู่ก่อนที่มนุษย์จะถือกำเนิด
* ปรศุราม - มนุษย์ยุคแรกที่อาศัยในป่าและใช้อาวุธเป็น
* พระราม - มนุษย์เริ่มอยู่กันเป็นสังคม เป็นจุดเริ่มต้นของประชาสังคม
* กฤษณะ - มนุษย์เริ่มมีการใช้งานสัตว์ และการเมือง 
* พระโคตมพุทธเจ้า  - มนุษย์ต้องการปัญญา
* กัลกิ - สิ่งมีชีวิตที่มีการทำลายล้างสูง

Monier Monier-Williams ก็มีทัศนคติเหมือนกัน   ส่วน J. B. S. Haldane อธิบายว่า ทศาวตารได้อธิบายเรื่องการวิวัฒนาการในแบบหยาบ ๆ : ปลา, เต่า, หมูป่า, ครึ่งมนุษย์ครึ่งสัตว์, คนแคระ และมนุษย์ทั้งสี่ (กัลกิยังไม่เกิด). และ C. D. Deshmukh อธิบายว่ามีความคล้ายคลึงกันระหว่างทฤษฎีวิวัฒนาการของดาร์วินและทศาวตาร

## อ้างอิง

## เว็บที่เชื่อมโยง

* Avataras as categorized within Gaudiya Vaishnavism 
* Avatars (Incarnations or Descents) of Vishnu

หมวดหมู่:พระวิษณุ