อำเภอขาณุวรลักษบุรี

**ขาณุวรลักษบุรี** [ขา-นุ-วอ-ระ-ลัก-สะ-บุ-รี] เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกำแพงเพชร เดิมเป็นเขตท้องที่ของอำเภอคลองขลุงทั้งหมด ก่อนที่จะขอจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอโดยการปกครองบางส่วนออกจากอำเภอคลองขลุง ในพ.ศ. 2450 และยกฐานะเป็นอำเภอในวันที่ 16 พฤศจิกายน 2491**** รวมระยะเวลาการเป็นกิ่งอำเภอ 41 ปี

## ประวัติ
เมืองแสนตอ สันนิษฐานว่าเป็นเมืองโบราณรุ่นเดียวกับเมืองเทพนคร เมืองไตรตรึงษ์ เมืองพาน เมืองคณฑี เมืองนครชุม เมืองชากังราว มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน ในสมัยสมเด็จพระมหาจักพรรดิ์แห่งกรุงศรีอยุธยา มีบันทึกในพงศาวดารฉบับหลวงประเสริฐ ใจความว่า เมื่อ พ.ศ. 2102 สมเด็จพระมหาจักรพรรดิเสด็จมาคล้องช้าง ณ เมืองแสนตอ ซึ่งขึ้นกับเมืองกำแพงเพชร ได้ช้าง 40 เชือก

สาเหตุที่เรียกว่าเมืองแสนตอ อาจเพราะมีตอจำนวนมากในแม่น้ำปิง บ้างสันนิษฐานว่าอาจจะเป็นรอ ที่เมืองแสนตอ ทำดักเรือของพม่าเมื่อไปตีกรุงศรีอยุธยา หรือบางท่านก็ว่ามีการตัดไม้มาก เมื่อตลิ่งพัง ตอเหล่านั้นได้ตกลงไปในน้ำ ทำให้ลำน้ำปิงช่วงแสนตอมีตอมากมาย จึงเรียกว่าเมืองแสนตอ
* วันที่ 1 มกราคม 2450 แยกพื้นที่ตำบลแสนตอ ตำบลสลกบาตร ตำบลบ่อถ้ำ และตำบลยางสูง จากอำเภอขาณุ ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอขาณุ** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอขาณุ
* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอขาณุ อำเภอขาณุ (อำเภอคลองขลุง) จังหวัดกำแพงเพชร เป็น **กิ่งอำเภอแสนตอ**
* วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอแสนตอ อำเภอขาณุ เป็น **กิ่งอำเภอขาณุวรลักษบุรี**
* วันที่ 16 พฤศจิกายน 2491 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอขาณุวรลักษบุรี อำเภอคลองขลุง เป็น **อำเภอขาณุวรลักษบุรี**
* วันที่ 8 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลขาณุวรลักษบุรี ในท้องที่บางส่วนของตำบลแสนตอและตำบลยางสูง
* วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลสลกบาตร ในท้องที่บางส่วนของตำบลสลกบาตร
* วันที่ 2 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลปางมะค่า แยกจากตำบลบ่อถ้ำ
* วันที่ 21 กรกฎาคม 2524 ตั้งตำบลวังหามแห แยกจากตำบลดอนแตง
* วันที่ 8 มิถุนายน 2525 ตั้งตำบลเกาะตาล แยกจากตำบลแสนตอ
* วันที่ 30 สิงหาคม 2526 ได้มีการขยายเขตสุขาภิบาลขาณุวรลักษบุรี ให้มีพื้นที่ครอบคลุมบางส่วนของตำบลป่าพุทราด้วย
* วันที่ 11 สิงหาคม 2536 ได้มีการเปลี่ยนแปลงและขยายเขตสุขาภิบาลสลกบาตร ให้มีพื้นที่กว้างขึ้น เพื่อรองรับความเจริญ
* วันที่ 30 เมษายน 2537 แยกการปกครองของตำบลระหาน ตำบลบึงสามัคคี และตำบลวังชะโอน ขึ้นเป็น **กิ่งอำเภอบึงสามัคคี** โดยขึ้นกับอำเภอขาณุวรลักษบุรี
* วันที่ 12 กันยายน 2538 ตั้งตำบลเทพนิมิต แยกจากตำบลระหาน
* วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลขาณุวรลักษบุรีและสุขาภิบาสลกบาตร เป็น เทศบาลตำบลขาณุวรลักษบุรีและเทศบาลตำบลสลกบาตร ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะกิ่งอำเภอบึงสามัคคี อำเภอขาณุวรลักษบุรี เป็น **อำเภอบึงสามัคคี**

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอขาณุวรลักษบุรีตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอคลองขลุงและอำเภอบึงสามัคคี
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอบรรพตพิสัย
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอลาดยาวและอำเภอแม่วงก์ (จังหวัดนครสวรรค์)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอปางศิลาทอง

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอขาณุวรลักษบุรีแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 11 ตำบล 143 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอขาณุวรลักษบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองปางมะค่า]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปางมะค่าทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลขาณุวรลักษบุรี]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลยางสูง ตำบลป่าพุทรา และตำบลแสนตอ
* **เทศบาลตำบลสลกบาตร** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสลกบาตร
* **องค์การบริหารส่วนตำบลยางสูง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางสูง (นอกเขตเทศบาลตำบลขาณุวรลักษบุรี)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลป่าพุทรา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าพุทรา (นอกเขตเทศบาลตำบลขาณุวรลักษบุรี)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแสนตอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแสนตอ (นอกเขตเทศบาลตำบลขาณุวรลักษบุรี)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสลกบาตร** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสลกบาตร (นอกเขตเทศบาลตำบลสลกบาตร)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อถ้ำ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อถ้ำทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดอนแตง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนแตงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังชะพลู** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังชะพลูทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโค้งไผ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโค้งไผ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังหามแห** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหามแหทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะตาล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะตาลทั้งตำบล

## อ้างอิง


ขาณุวรลักษบุรี