ธงชาติ

[thumb|400px|แผนผังธงนานาชาติของ''Johnson's new chart of national emblems'', ตีพิมพ์เมื่อ [ค.ศ. 1868 แสดงภาพธงขนาดใหญ่ทั้งสี่ที่มุมของแผนผัง เริ่มจากมุมบนซ้ายเป็นธงชาติสหรัฐ 37 ดาว (ค.ศ. 1867
– ค.ศ. 1877), มุมบนขวาธงประจำพระองค์พระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร, มุมล่างซ้ายธงพระอิสริยยศมหาราช "ซาร์แห่งรัสเซีย, และ มุมล่างขวาธงของจักรพรรดินโปเลียนที่ 3 กลางธงมีตรานกอินทรีแห่งนโปเลียน.]]
thumb|350px|ธงชาติประจำประเทศต่าง ๆ
[right|thumb|250px|[ธงชาติเดนมาร์ก เป็นธงราชการที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังคงใช้อยู่ในปัจจุบัน]]

**[[ธง]]ชาติ** คือธงที่แสดงถึงสัญลักษณ์ของประเทศและดินแดนต่าง ๆ ปกติแล้วรัฐบาลของประเทศต่าง ๆ ย่อมเป็นผู้กำหนดแบบธงชาติและข้อบังคับการใช้ธงชาติ หากแต่พลเมืองในแต่ละประเทศก็สามารถใช้ธงชาติในดินแดนของตนเองได้เช่นกัน โดยขึ้นอยู่กับข้อบังคับการใช้ธงตามที่รัฐบาลกำหนดไว้ 

ธงชาตินิยมใช้ชักตามสถานที่ต่าง ๆ ทั้งของเอกชนและของรัฐ เช่น โรงเรียน และศาลาว่าการเมือง  แต่ในบางประเทศ ได้มีข้อกำหนดการใช้ธงชาติว่าจะชักอยู่บนอาคารอื่น ๆ ที่ไม่ใช่อาคารทางทหารได้ในวันที่กำหนดให้ชักธงบางวันเท่านั้น 

ตามหลักสากล นิยมแบ่งลักษณะการใช้ธงชาติออกเป็น 3 ประเภทสำหรับใช้บนแผ่นดิน และอีก 3 ประเภทสำหรับใช้ในภาคพื้นทะเล แม้ว่าหลายประเทศมักจะใช้ธงชาติเพียงแบบเดียวในการใช้ธงหลาย ๆ ลักษณะ และบางทีก็ใช้ธงชาติในหน้าที่ทั้ง 6 ประเภทก็ตาม

## ธงชาติสำหรับใช้บนแผ่นดิน
[thumb|ธงประจำกองกำลังปัองกันตนเองภาคพื้นดิน (ธงทหาร) ของ[ประเทศญี่ปุ่น]]
ธงชาติสำหรับใช้บนแผ่นดิน มี 3 ประเภท คือ 

* **[[ธงพลเรือน]]** หรือ **ธงราษฎร** (23px)
* **[[ธงราชการ]]** หรือ **ธงรัฐบาล** (23px)
* **[[ธงกองทัพ]]** หรือ **ธงราชการทหาร** (23px) 
ธงราษฎรนั้นสามารถใช้ได้โดยทั่วไปโดยอยู่บนพื้นฐานของกฎหมายเกี่ยวกับธงที่รัฐบาลบังคับใช้ ขณะที่ธงราชการจะมีการกำหนดให้หน่วยงานของรัฐเป็นผู้ใช้ในราชการเท่านั้น เช่นเดียวธงรบ ซึ่งกำหนดเฉพาะให้ใช้แต่เพียงในหน่วยงานต่าง ๆ ทางทหารเช่น กองทัพ เป็นต้น

ในทางปฏิบัติ หลายประเทศรวมถึงสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร มักจะใช้ธงเดียวกันในลักษณะการใช้ธงชาติ ทั้ง 3 ประเภทข้างต้น โดยใช้สัญลักษณ์ทางด้านวิชาการศึกษาธง (Vexillology) อธิบายหน้าที่ของธงดังรูป (23px)  อย่างไรก็ตาม มีหลายประเทศเช่นกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแถบลาตินอเมริกา จะแบ่งธงชาติออกเป็นธงราษฎรและธงราชการอย่างชัดเจน  ธงราษฎรส่วนใหญ่จะมีรูปแบบเป็นธงราชการอย่างง่าย กล่าวคือ ธงราชการมักจะบรรจุภาพตราแผ่นดินไว้ในธง  แต่ในธงราษฎรจะไม่ปรากฏเครื่องหมายข้างตัน

มีเพียงไม่กี่ประเทศเท่านั้นที่จะกำหนดลักษณะธงทหารให้แตกต่างจากธงราชการอย่างชัดเจน

## ธงชาติสำหรับใช้ในภาคพื้นทะเล
[thumb|[ธงราชนาวีไทย]]
หลายประเทศกำหนดให้มีธงชาติแบบพิเศษสำหรับใช้ในทะเล เรียกว่า ธงเดินเรือ (ensign)  ธงนี้แบ่งออกเป็น 3 ชนิดเช่นกัน คือ 

* **[[ธงเรือราษฎร์]]** หรือ **ธงเรือพาณิชย์** (23px) สำหรับใช้ชักบนเรือเอกชน 
* **[[ธงเรือราชการ]]** หรือ **ธงเรือหลวง** (23px) สำหรับใช้ชักบนเรือของรัฐบาล 
* **[[ธงนาวี]]** หรือ **ธงเรือรบ** (23px) (ธงทหารเรือเรียกอีกอย่างว่า ธงราชนาวี หรือ ธงรัฐนาวี) สำหรับใช้ชักบนเรือรบและใช้เป็นสัญลักษณ์ของกองทัพเรือต่าง ๆ โดยทั่วไป

ธงเดินเรือเหล่านี้จะชักขึ้นบนเสาสำหรับชักธงเดินเรือที่เสาท้ายหรือที่เสาก๊าฟฟ์ในเวลาที่ไม่ได้ผูกเรือหรือทอดสมอเรือ เหตุที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่าทั้งสองตำแหน่งกล่าวเป็นตำแหน่งที่เด่นที่สุดในเรือ แม้ว่าเสากระโดงเรือจะเป็นเสาเรือที่สูงกว่าเสาอื่น ๆ ก็ตาม สำหรับเรือที่ไม่มีเสาก๊าฟฟ์ ธงเดินเรืออาจจะใช้ชักขึ้นที่ปลายแขนเสากระโดงเรือก็ได้ นอกจากนี้ธงชาติดังกล่าวยังสามารถใช้ได้ที่เครื่องบินและยานพาหนะที่สำคัญของทางราชการตามที่กฎหมายได้กำหนดไว้

ประเทศต่าง ๆ ส่วนมากใช้ธงชาติเป็นธงเดินเรือในขณะเดียวกัน เรียกว่า ธงชาติประจำเรือ ดังรูป (23px) แต่ธงเดินเรือในบางประเทศ เช่น ฝรั่งเศส จะมีลักษณะคล้ายคลึงกับธงชาติ แต่อาจมีส่วนประกอบที่แตกต่างกันบ้างเล็กน้อย เช่น กำหนดสัดส่วนธงให้ต่างออกไป เป็นต้น มีเพียงไม่กี่ประเทศเท่านั้นที่กำหนดให้มีธงเดินเรือแยกจากธงชาติออกมาโดยเฉพาะ  เช่น สหราชอาณาจักร  ซึ่งมีการใช้ธงเดินเรือถึง 3 ชนิด สำหรับจำแนกประเภทเรือ ได้แก่ ธงเดินเรือสีแดง สำหรับเรือพาณิชย์ของประชาชนทั่วไป  ธงเดินเรือสีขาว สำหรับใช้เป็นธงราชนาวี และ ธงเดินเรือสีน้ำเงิน สำหรับเรือราชการของรัฐบาลที่ไม่ได้สังกัดราชนาวีอังกฤษ

## ธงที่มีความคล้ายคลึงกัน
แม้ว่าธงชาติจะมีความหมายเป็นสัญลักษณ์ชาติใดชาติหนึ่งโดยเฉพาะก็ตาม แต่เป็นไปได้ที่หลายประเทศจะมีธงชาติที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันหรือเหมือนกัน ตัวอย่างเช่น 

* ธงชาติโมนาโกและธงชาติอินโดนีเซียมีการใช้สีและการแบ่งแถบพื้นธงที่เหมือนกัน แต่ต่างกันเพียงขนาดและสัดส่วนของธง



ไฟล์:Flag of Monaco.svg|ธงชาติโมนาโก
ไฟล์:Flag of Indonesia.svg|ธงชาติอินโดนีเซีย



* ธงชาติเนเธอร์แลนด์และธงชาติลักเซมเบิร์ก มีการแบ่งแถบริ้วธงเหมือนกัน แต่ความเข้มของสีฟ้าในริ้วธงของทั้งสองประเทศมีความแตกต่างกันเล็กน้อย 



ไฟล์:Flag of the Netherlands.svg|ธงชาติเนเธอร์แลนด์
ไฟล์:Flag of Luxembourg.svg|ธงชาติลักเซมเบิร์ก



* ธงชาติโรมาเนีย ธงชาติของประเทศชาดในทวีปแอฟริกา ธงชาติประเทศมอลโดวา และธงชาติอันดอร์รามีลักษณะที่เหมือนกันเกือบทุกประการ ทั้งการแบ่งริ้วธง และสีที่ใช้ในธง  



ไฟล์:Flag of Chad.svg|ธงชาติชาด
ไฟล์:Flag of Romania.svg|ธงชาติโรมาเนีย
ไฟล์:Flag of Moldova.svg|ธงชาติมอลโดวา
ไฟล์:Flag of Andorra.svg|ธงชาติอันดอร์รา



* ธงชาติไทยและธงชาติคอสตาริกามีการแบ่งแถบริ้วธงเหมือนกัน แต่การวางตำแหน่งของธงนั้นสลับสีกัน



ไฟล์:Flag of Thailand.svg|ธงชาติไทย
ไฟล์:Flag of Costa Rica.svg|ธงชาติคอสตาริกา



ยิ่งกว่านั้น ยังเป็นไปได้ว่าธงที่ประเทศใดประเทศหนึ่งใช้อยู่ในปัจจุบันจะไปคล้ายกับธงของประเทศอื่น ๆ ที่เคยใช้มาก่อนในประวัติศาสตร์ อาทิ ธงชาติแอลเบเนียคือธงรบของอาณาจักรโรมันตะวันออกหรือจักรวรรดิไบแซนไทน์ในอดีต เป็นต้น

## ดูเพิ่ม
* รายการภาพธงชาติ
* ธัชวิทยา
* เพลงชาติ
* เพลงสรรเสริญพระบารมี

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Flags of the World (FOTW) ฐานข้อมูลออนไลน์เกี่ยวกับวิชาการศึกษาธง มีข้อมูลเกี่ยวกับธงประเภทต่างๆ ทั่วโลก
* ฐานข้อมูลออนไลน์เกี่ยวกับประวัติธงประเทศต่างๆ ทั่วโลก
* ฐานข้อมูลออนไลน์เกี่ยวกับประวัติธงประเทศต่างๆ อย่างสังเขป
* ฐานข้อมูลออนไลน์เกี่ยวกับประวัติธงประเภทต่างๆ
* ฐานข้อมูลออนไลน์ภาพธงประเภทต่างๆ
* The World All Countries Flags ข้อมูลเกี่ยวกับสัญลักษณ์ประจำประเทศต่างๆ
* World Flag Database 
* National Flags database and History of flags 

หมวดหมู่:ธัชวิทยา