โอเซจิ

**โอเซจิ** () หรือ **โอเซจิเรียวริ** () (เรียวริ แปลว่า การทำอาหาร)* เป็นสำรับ[[อาหาร]]สำหรับ[[ตรุษญี่ปุ่น|เทศกาลปีใหม่ในญี่ปุ่น]] เป็นขนบ[[ประเพณี]]ที่มีมาตั้งแต่[[ยุคเฮอัง]] *โอเซจิ* นั้นจะถูกจัดเรียงอยู่ในกล่องสี่เหลี่ยม 3-4 กล่องที่เรียกว่า *จูบาโกะ ()* ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับกล่อง[[เบ็นโต]] จูบาโกะจะถูกซ้อนเก็บไว้ทั้งก่อนการใช้งานและหลังใช้งาน โอเซจินั้นมักรับประทานร่วมกับ[[โทโซะ]]

ชาวญี่ปุ่นจะรับประทานโอเซจิเรียวริกันในช่วงเวลา 3 วันหลังวันขึ้นปีใหม่ (1 มกราคม) ซึ่งนิยมรับประทานโอเซจิเรียวริเป็นมื้อแรกของปีพร้อมกับครอบครัว

== ประวัติ ==
จากวัฒนธรรมของญี่ปุ่นที่มีมาแต่โบราณที่ว่า ในเทศกาลสำคัญจะต้องถวายอาหารแด่[[เทพเจ้า]]เพื่อเป็นการร่วมเฉลิมฉลองไปกับเทพเจ้า ใน[[ยุคเฮอัง]]ได้มีการกำหนดวันที่จะถวายอาหารไว้อยู่หนึ่งวัน แล้วเทพเจ้าก็จะประทานพรโชคลาภให้อยู่ 5 เทศกาลนั่นคือ วันที่ 7 มกราคม เทศกาลจินจิตสึ (人日), วันที่ 3 มีนาคม เทศกาลโจชิ (上巳) หรือเทศกาลดอกท้อ (แต่มักเรียกกันว่า วันเด็กหญิง), วันที่ 5 พฤษภาคม เทศกาลทังโงะ (端午) หรือวันเด็กผู้ชาย, วันที่ 7 กรกฎาคม เทศกาล[[ทานาบาตะ]] (七夕) และวันที่ 9 กันยายน เป็นวันโจโย (重陽) หรือเทศกาลดอก[[เบญจมาศ]]

จุดกำเนิดของ *โอเซจิ* นั้นมาจากการที่ทั้งครอบครัวมาถวายอาหารต่อเทพเจ้าพร้อมกัน เรียกสำรับอาหารนั้นว่า *โอเซ็กกุ* (お節供) อันเป็นที่มาของคำว่า *โอเซจิ* นอกจากนี้ ยังมีคำเรียกโอเซจิเป็นอย่างอื่นด้วย คือ *เซ็กกุ* (節供), *เซจิเอะ* (節会) และ *เซ็ตสึนิจิ* (節日)

ก่อนหน้า[[ยุคเอโดะ]] โอเซจิไม่ได้มีรูปร่างหน้าตาอย่างในปัจจุบัน เมื่อมีการเฉลิมฉลองกันในหมู่ชนชั้น[[ซามูไร]]ก็จะมีการจัดอาหารมงคลสำหรับการฉลองใส่จูบาโกะ ซึ่งเป็นครั้งแรกที่อาหารได้ถูกจัดลงไปในกล่องเช่นนี้ การที่กล่องมีหลายชั้นนั้นแสดงถึงการเฉลิมฉลองซ้ำแล้วซ้ำอีก ซึ่งในปัจจุบันก็ยังคงจัดอาหารโอเซจิใส่กล่องไม้ทาแล็กเกอร์ซ้อนกันอยู่ โดยในแต่ละชั้นก็จะบรรจุอาหารที่แตกต่างกันไปอย่างมีระเบียบ

ในปัจจุบัน [[วัฒนธรรม]]การรับประทานโอเซจินี้ก็ยังคงอยู่ แต่คนญี่ปุ่นรุ่นใหม่ส่วนมากทำโอเซจิไม่เป็น แต่ถึงกระนั้น[[ชาวญี่ปุ่น]]ก็ยังสืบทอดการรับประทานอาหารพิเศษในวันปีใหม่นี้อยู่ โดยการซื้อโอเซจิสำเร็จรูปจากร้านค้าหรือห้างสรรพสินค้า

== ตัวอย่างอาหาร ==
[[ภาพ:Oseti.jpg|thumb|right|300px|การจัดวางแบบอื่นของโอเซจิ]]

อาหารในโอเซจิ แต่ละอย่างมีความหมายพิเศษของมันเพื่อการฉลองปีใหม่ ตัวอย่างบางส่วนเป็น:
* *ไดได* (橙) หรือส้มจี๊ดญี่ปุ่น ไดไดนั้นมีความหมาย คือ "จากรุ่นสู่รุ่น" เมื่อเขียนแบบ[[คันจิ]] จะเขียนได้ว่า 代 ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความปรารถนาสำหรับเด็กในวันขึ้นปีใหม่ 
* *ดาเตมากิ* (伊達巻/ 伊達巻き) หรือไข่เจียวม้วน ซึ่งมีลักษณะการเจียวไม่เหมือนกับไข่เจียวธรรมดา อาจจะผสมไปด้วยกุ้งหรือปลาบด เป็นสัญลักษณ์ของความปรารถนาสำหรับวันมหามงคล
* *คามาโบโกะ* (蒲鉾) เนื้อปลาบดนึ่งเป็นก้อน จะถูกหั่นแล้วจัดวางสลับกันเป็นชิ้นสีแดง (หรือชมพู) และขาว จากสีนั้นมีความหมายถึงอาทิตย์อุทัยของญี่ปุ่น
* *คาซูโนโกะ* (数の子) หรือไข่ปลาแฮร์ริง *คาซุ* มีความหมายว่า "จำนวน" ส่วน *โนโกะ* มีความหมายว่า "เด็ก" หรือก็คือ "เด็กจำนวนมาก" ในเทศกาลปีใหม่นั่นเอง
* *คมบุ* (昆布) เป็น[[สาหร่าย]]ประเภทหนึ่ง มีความหมายเกี่ยวข้องกับคำว่า "โยโรโกบุ" (喜ぶ) ซึ่งมีความหมายว่า "ยินดี"
* *คูโรมาเมะ* (黒豆) หรือถั่วเหลืองดำ มีความนุ่มกำลังดี *มาเมะ* มีความหมายว่า "สุขภาพ" ซึ่งก็คือปรารถนาให้สุขภาพแข็งแรงสมบูรณ์
* *โคฮากูนามาซุ* (紅白なます) เป็นผักสีขาว-แดง ที่นิยมทำเป็นก้อน ซึ่งทำมาจาก[[แคร์รอต]]ซอยและ[[ผักกาดหัว]]ซอย และแช่ในน้ำส้มสายชูชนิดพิเศษ 
* *ไท* (鯛) หรือปลาบรีมทะเลสีแดง ไทมีความเกี่ยวข้องกับคำว่า *เมเดไต* สัญลักษณ์ของเทศกาลอันเป็นมงคล
* *อาวาซูเกะ* (粟漬) ปลาโคโนชิโระก่อนที่จะเจริญเติบโตเต็มที่ ต้มแล้วหมักในน้ำส้มสายชู ใส่สีเหลืองที่ทำจากดอกการ์ดิเนีย เป็นการขอพรให้สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ดีไม่มีอุปสรรค
* *เอบิ* (エビ) กุ้งซึ่งปรุงรสด้วย[[สาเก (สุรา)|สาเก]]และซอสถั่วเหลือง

== ที่มา ==
* "โอะเซะจิ เรียวริ." *ญี่ปุ่น: ภาพประกอบสารานุกรม''. Ed. Alan Campbell & David S. Noble. โตเกียว: Kōdansha, 1995.
* โอเซจิเรียวริ อาหารแด่เทพเจ้าครั้งแรกของปี  Japan World Mook Series

หมวดหมู่:วัฒนธรรมญี่ปุ่น
หมวดหมู่:คำศัพท์เกี่ยวกับอาหารญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ตรุษญี่ปุ่น