ซาร์กาลอยันแห่งบัลแกเรีย

ซาร์**กาลอยัน**แห่งบัลแกเรีย มีอีกพระนามว่า **อีวันที่ 1**, **ยออันนิตซา** (;  ค.ศ. 1170 – ตุลาคม ค.ศ. 1207) ฉายา **ผู้สังหารโรมัน** () เป็นพระจักรพรรดิหรือซาร์แห่งจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 2 ผู้ครองราชย์ระหว่าง ค.ศ. 1197 จนเสด็จสวรรคตเมื่อเดือนตุลาคม ค.ศ. 1207 

กาลอยันเป็นพระอนุชาของและทายาทของซาร์แปเตอร์ที่ 2 (Petăr II) และ ซาร์อีวัน อาแซนที่ 1 ในปี ค.ศ. 1187 พระองค์ทรงถูกส่งไปเป็นตัวประกันในคอนสแตนติโนเปิล แต่ทรงหลบหนีกลับมาบัลแกเรียได้ราวปี ค.ศ. 1189 หลังจากที่พระเชษฐาทั้งสองพระองค์ถูกลอบสังหาร กาลอยันก็ขึ้นครองราชย์เป็นซาร์

กาลอยันทรงดำเนินนโยบายอันเป็นปฏิปักษ์อย่างรุนแรงต่อจักรวรรดิไบแซนไทน์จนถึงกับไปเป็นพันธมิตรกับอีวันกอ (Ivanko) ผู้นำของวลาคผู้ที่เป็นผู้ลอบสังหารร์อีวัน อาแซน พระเชษฐาของพระองค์เอง อีวันกอเข้าไปรับราชการกับจักรวรรดิไบแซนไทน์ในปี ค.ศ. 1196 และได้เป็นข้าหลวงแห่งโพลดิฟ พันธมิตรอีกคนหนึ่งคือโดโบรเมียร์ คริสซอส ข้าหลวงแห่งสตรูมิคา แต่ความเป็นพันธมิตรก็มาสลายตัวลงเพราะไบแซนไทน์เอาชนะทั้งสองคนได้ แต่กาลอยันก็สามารถพิชิตคอนสแตนเทเอียในเธรซ และวาร์นาได้จากจักรวรรดิไบแซนไทน์ใน ค.ศ. 1201 และภูมิภาคมาซิโดเนียส่วนที่เป็นสลาฟได้แทบทั้งหมดใน ค.ศ. 1202

## พระชนม์ชีพช่วงต้น
กาลอยันเป็นพระอนุชาในแตออดอร์กับอาแซน ผู้ถูกระบุว่าเป็นผู้ก่อกำเริบในการก่อกำเริบของชนบัลการ์และวลาก ต่อจักรวรรดิไบแซนไทน์ใน ค.ศ. 1185 แตออดอร์ขึ้นครองราชย์และใช้พระนาม แปเตอร์ ใน ค.ศ. 1185 อาแซนกลายเป็นผู้ปกครองร่วมกับแปเตอร์ก่อน ค.ศ. 1190 ทั้งคู่รักษาเอกราชดินแดนของตนด้วยความช่วยเหลือจากนักรบชาวคูมันจากพอนติกสเตปป์

Alexandru Madgearu นักประวัติศาสตร์ รายงานว่า เพราะกาลอยันยังเป็นวัยรุ่นเมื่อ ค.ศ. 1188 จึงต้องเสด็จพระราชสมภพประมาณ ค.ศ. 1170 พระองค์ได้รับบัพติศมาในพระนาม อีวัน (หรือ ยออัน) แต่ได้รับการเรียกขานเป็น ยออันนิตซา ("อีวันน้อย") เนื่องจากอาแซน พระเชษฐา ก็ใช้พระนามอีวันตอนรับบัพติศมาด้วย ส่วน กาลอยัน มีที่มาจากศัพท์ภาษากรีกที่แปลว่า ยอห์นผู้โฉมงาม *(Kallos Ioannis)* ศัตรูชาวกรีกของพระองค์ก็เรียกพระองค์ด้วยพระนาม *Skyloioannes* ("ยอห์นไอ้หมา") ซึ่งเป็นที่มาของอ้างอิงถึง *Tsar Skaloyan* หรือ *Scaluian* ในเฟรสโกที่ Dragalevtsi Monastery และ Sucevița Monastery

หลังฝ่ายไบแซนไทน์จับกุมพระมเหสีของอาแซน กาลอยันถูกส่งตัวเป็นตัวประกันที่คอนสแตนติโนเปิลเพื่อแลกเปลี่ยนกับพระมเหสีในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1188 โดยไม่ทราบวันที่ปล่อยตัวพระองค์ หรือกล่าวกันว่าพระองค์หลบหนีได้เมื่อประมาณ ค.ศ. 1189 พระองค์เสด็จกลับบ้านเกิดเมื่อโบยาร์ อีวันกอ สังหารอาแซนที่เตอร์โนโวใน ค.ศ. 1196 อีวันกอพยายามยึดบัลลังก์ด้วยการสนับสนุนจากไบแซนไทน์ แต่แตออดอร์-แปเตอร์บังคับให้เขาต้องหนีไปจักรวรรดิไบแซนไทน์

## รัชสมัย

### ความขัดแย้งกับจักรวรรดิไบแซนไทน์

## สวรรคต
กาลอยันสวรรคตในระหว่างการล้อมเทสซาโลนีกีเมื่อเดือนตุลาคม ค.ศ. 1207 แต่สาเหตุการสวรรคตยังไม่ชัดเจน อาโกรโปลิเตส (1217/20-1282) นักประวัติศาสตร์ ระบุว่าพระองค์สวรรคตจากเยื่อหุ้มปอดอักเสบ เขายังบันทึกข่าวลือที่อ้างว่าการสวรรคตของกาลอยัน "มีสาเหตุจากพระพิโรธของพระเจ้า เพราะดูเหมือนมีชายถืออาวุธคนหนึ่งปรากฏตัวต่อหน้าพระองค์ขณะหลับ และแทงสีข้างของพระองค์ด้วยหอก"

ตำนานเกี่ยวกับการแทรกแซงของนักบุญเดเมตริอุสแห่งเทสซาโลนีกีในนามของเมืองที่ถูกปิดล้อมได้รับการบันทึกไว้หลังการสวรรคตของกาลอยันเพียงไม่นาน รอแบร์ เดอ กลารีเขียนไว้ก่อน ค.ศ. 1216 ว่าตัวนักบุญมาที่เต้นท์ของกาลอยันและ "แทงพระองค์ด้วยหอกทะลุพระวรกาย" ทำให้พระองค์สวรรคต Stefan Nemanjić เขียนถึงตำนานเดียวกันในชีวประวัตินักบุญของ Stefan Nemanja บิดาของเขาเมื่อ ค.ศ. 1216 John Staurakios ผู้รวบรวมเรื่องราวตำนานนักบุญเดเมตริอุสเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 13 บันทึกว่า มีชายขี่ม้าขาวใช้หอกฟาดกาลอยัน Staurakios ระบุต่อว่า กาลอยันระบุผู้โจมตีเข้ากับ Manastras ผู้บัญชาการทหารรับจ้างของพระองค์ที่ต้องหลบหนีไปก่อนที่กาลอยันจะสวรรคต ตำนานนี้ปรากฏบนกำแพงโบสถ์และอารามออร์ทอดอกซ์มากกว่า 5 แห่ เช่น ภาพเฟรสโกในอารามเดชานีที่มีภาพวาดนักบุญเดเมตริอุสสังหาร *ซาร์สกาลอยัน*

บันทึกเกี่ยวกับการสวรรคตของกาลอยันที่ขัดแย้งกันนำไปสู่ทฤษฎีทางวิชาการมากมาย โดยหลายทฤษฎียอมรับว่าพระองค์ถูกฆาตกรรม Madgearu กล่าวว่ากาลอยันถูกสังหารจาก Manastras ผู้น่าจะได้รับการว่าจ้างจากพระมเหสีของกาลอยันและบอริล พระราชนัดดา Genoveva Cankova-Petkova และ Francesco Dall'Aglia นักประวัติศาสตร์ ก็ระบุว่า Manastras สังหารกาลอยัน แต่ทั้งสองตั้งสันนิษฐานว่าชาวกรีกชักจูงให้เขาหันมาต่อต้านซาร์

## สุสาน

ไม่มีใครทราบที่ตั้งของสุสานกาลอยัน *[[นักบุญซาวา#สิ่งสืบทอดและลัทธิ#ชีวประวัติ|ชีวิตของนักบุญซาวาแห่งเซอร์เบีย]]*ฉบับปลายคริสต์ศตวรรษที่ 13 ระบุว่าพระวรกายของกาลอยันถูกนำไปอาบพระศพและส่งไปที่เตอร์โนโว อย่างไรก็ตาม ตำนานเดียวกันในฉบับเก่ากว่าที่บันทึกใน ค.ศ. 1254 ไม่ได้ระบุถึงเรื่องนี้ แหวนทองคำที่พบในสุสานใกล้โบสถ์ Holy Forty Martyrs ที่เตอร์โนโวใน ค.ศ. 1972 มีจารึกอักษรซีริลลิกว่า *Kaloianov prăsten* ("พระธำมรงค์ของกาลอยัน") Ivan Dujčev นักประวัติศาสตร์ ระบุว่าแหวนนี้ยืนยันว่าพระวรกายของกาลอยันถูกย้ายไปที่โบสถ์ซึ่งสร้างขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1230 การระบุหลุมศพว่าเป็นสถานที่ฝังพระศพของกาลอยันเป็นเรื่องที่ถกเถียงกัน เนื่องจากแหวนที่มีพระนามของพระองค์ไม่สามารถระบุอายุถึงก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 14 นอกจากนี้ สุสานของเชื้อพระวงศ์องค์อื่นที่ฝังอยู่ในสถานที่เดียวกัน เสนอแนะว่าแหวนนี้ไม่ใช่ของกาลอยัน แต่เป็นหนึ่งในบุคคลที่มีชื่อเดียวกันเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 14

Jordan Jordanov นักมานุษยวิทยา ได้สร้างพระพักตร์ของกาลอยันขึ้นมาใหม่ โดยอาศัยกะโหลกศีรษะที่พบในหลุมศพเดียวกันและมีความเกี่ยวข้องกับกาลอยัน

## พระบรมวงศานุวงศ์

พระมเหสีของกาลอยันเป็นเจ้าหญิงคูมัน พระนางให้กำเนิดพระราชธิดาเท่าที่รู้จักพระองค์เดียว (ซึ่งไม่ทราบพระนาม) ตามคำนินทาที่บันทึกโดยอัลเบริกแห่งทรัว-ฟงแต็ง  (Alberic of Trois-Fontaines) พระมเหสีของกาลอยันพยายามเย้ายวนจักรพรรดิบอลด์วินแห่งจักรวรรดิละตินผู้ถูกคุมขังที่เตอร์โนโว กระนั้น บันทึกคำนินทาระบุต่อว่าบอลด์วินทรงปฏิเสธพระนาง ทำให้พระนางกล่าวหาบอลด์วินว่าพยายามล่อลวงพระนาง ด้วยความโกรธแค่ต่อคำกล่าวอ้างของพระมเหสี ทำให้กาลอยันสั่งประหารชีวิตบอลด์วินและนำพระศพไปเป็นอาหารสุนัข Madgearu รายงานว่า ข่าวลือนี้ไม่น่าเชื่อถืออย่างแน่นอน โดยมีเนื้อหาอิงจากเรื่องราวโปติฟาร์กับภรรยาของเขา หลังกาลอยันสวรรคต พระมเหสีหม้ายทรงสมรสกับบอริล ผู้สืบทอดต่อจากพระองค์ บอริลพระราชทานพระราชธิดาของกาลอยันให้สมรสกับเฮนรี จักรพรรดิละติน ใน ค.ศ. 1211

## อ้างอิง

## ข้อมูล

### ข้อมูลปฐมภูมิ

* George Akropolites: *The History* (Translated with and Introduction and Commentary by Ruth Macrides) (2007). Oxford University Press. .
* *O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniatēs* (Translated by Harry J. Magoulias) (1984). Wayne State University Press. .
* *The Conquest of Constantinople: Robert of Clari* (Translated with introduction and notes by Edgar Holmes McNeal) (1996). Columbia University Press. .

### ข้อมูลทุติยภูมิ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Villehardouin's account of the Fourth Crusade

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 1160
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์บัลแกเรีย