จักรพรรดิเต้ากวัง

**จักรพรรดิเต้ากวัง** () พงศาวดารไทยเรียก **เตากวาง** เป็นจักรพรรดิองค์ที่เจ็ดแห่งราชวงศ์ชิง และจักรพรรดิชิงองค์ที่ 6 ที่ปกครองประเทศจีนโดยชอบธรรม ครองสิริราชสมบัติจากปี ค.ศ. 1820 ถึงปี ค.ศ. 1850 รัชสมัยของพระองค์เกิด ภัยภายนอก กบฏภายใน นั่นคือ สงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง และจุดเริ่มต้นของ กบฏไท่ผิง ที่เกือบจะล้มราชวงศ์ นักประวัติศาสตร์ โจนาธาน สเปนซ์ อธิบายเกี่ยวกับจักรพรรดิเต้ากวังว่ามีลักษณะ เป็นคนดีแต่ไร้ประสิทธิภาพ

## พระราชประวัติ
จักรพรรดิเต้ากวังประสูติใน พระราชวังต้องห้าม ในปี ค.ศ. 1782 เดิมมีพระนามว่า **เหมียนหนิง** (綿寧) (แปลว่า อาทิตย์อัสดง) แต่ภายหลังเปลี่ยนเป็น หมิ่นหนิง (旻宁) (แปลว่า ท้องฟ้า หรือ จักรวาล) เมื่อพระองค์กลายเป็นจักรพรรดิ อักษรตัวแรกของพระนามของพระองค์ถูกเปลี่ยนจาก เหมี่ยน เป็น หมิ่น เพื่อหลีกเลี่ยงอักษรเหมี่ยนที่ค่อนข้างธรรมดา ความแปลกใหม่นี้ได้รับการแนะนำโดย พระอัยกาของพระองค์ จักรพรรดิเฉียนหลง ที่เชื่อว่าไม่ควรมีภาษาจีนที่ใช้กันทั่วไป เนื่องมาจากธรรมเนียมการตั้งพระนามต้องห้ามในราชวงศ์มาช้านาน

จักรพรรดิเต้ากวัง เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 2 ของ องค์ชายหย่งเยี่ยน พระราชโอรสองค์ที่ 15 และรัชทายาทของ จักรพรรดิเฉียนหลง แม้ว่าพระองค์จะเป็นพระโอรสองค์ที่ 2 ของ องค์ชายหย่งเยี่ยน แต่พระองค์เป็นลำดับแรกในการสืบราชบัลลังก์หลังจาก องค์ชายหย่งเยี่ยน ขึ้นเป็นรัชทายาทเพื่อสืบทอดราชบัลลังก์ของพระอัยกา เพราะพระมารดาของพระองค์ พระชายาฉี่ถ่าล่า เป็นพระชายาเอกขององค์ชายหย่งเยี่ยน ขณะที่พระเชษฐาองค์ใหญ่ของพระองค์ที่สิ้นพระชนม์ไปก่อนนั้นเป็นโอรสที่ประสูติแต่นางสนมของ องค์ชายหย่งเยี่ยน

## พระชนม์ชีพช่วงต้น
**จักรพรรดิเต้ากวง** พระราชสมภพที่พระราชวังต้องห้ามในกรุงปักกิ่งเมื่อปี 1782 และได้รับพระราชทานพระนามว่า **เหมียนหนิง (Mianning)** ภายหลังเมื่อขึ้นครองราชย์ พระนามจึงถูกเปลี่ยนเป็น **หมิ่นหนิง (Minning)** โดยเปลี่ยนอักษรตัวแรกจากคำว่า "เหมียน" เป็น "หมิ่น" เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้อักษรที่ใช้กันทั่วไป ซึ่งเป็นธรรมเนียมที่ริเริ่มโดยสมเด็จพระอัยกา (ปู่) ของพระองค์ คือ **จักรพรรดิเฉียนหลง** ที่ทรงเห็นว่าไม่เหมาะสมที่จะใช้อักษรธรรมดาในพระนามส่วนพระองค์ของจักรพรรดิ เนื่องด้วยธรรมเนียมการต้องหลีกเลี่ยงชื่อของผู้ที่สูงกว่าที่สืบทอดกันมายาวนาน

เหมียนหนิงเป็นพระโอรสองค์ที่สองของ **องค์ชายหย่งเหยี่ยน** ซึ่งเป็นพระโอรสองค์ที่ 15 และรัชทายาทของจักรพรรดิเฉียนหลง แม้จะเป็นโอรสองค์ที่สองของหย่งเหยี่ยน แต่พระองค์กลับมีสิทธิในบัลลังก์เหนือกว่าพระเชษฐา (พี่ชาย) เพราะตามระบบการสืบทอดแบบ **dīshǔ (嫡庶)** นั้น **พระชายาหิตารา** พระมารดาของเหมียนหนิงเป็นพระชายาเอกของหย่งเหยี่ยน ในขณะที่พระเชษฐาเกิดจากพระสนม
thumb|272x272px|จักรพรรดิเต้ากวงขณะทรงกำลังศึกษาเล่าเรียน
thumb|จักรพรรดิเต้ากวงทรงประทับอยู่กับจักรพรรดินีเซี่ยวฉวนเฉิง จักรพรรดินีเซี่ยวจิ้งเฉิงขณะมีพระยศเป็นจิ้งกุ้ยเฟย ถงกุ้ยเฟย องค์หญิงสี่กู้หลุนโซว่อัน องค์ชายสี่อี้จู่ (หรือต่อมาคือจักรพรรดิเสียนเฟิง) องค์ชายหกอี้ซิน (ต่อมาคือกงชินอ๋อง) และนางกำนัล
เหมียนหนิงเป็นที่โปรดปรานของจักรพรรดิเฉียนหลงผู้เป็นพระอัยกา พระองค์มักจะเสด็จตามเสด็จจักรพรรดิเฉียนหลงไปล่าสัตว์บ่อยครั้ง ในการล่าสัตว์ครั้งหนึ่งเมื่อพระชนมายุ 9 พรรษา เหมียนหนิงทรงล่ากวางได้สำเร็จ ซึ่งทำให้จักรพรรดิเฉียนหลงทรงพอพระทัยอย่างยิ่ง ห้าปีหลังจากเหตุการณ์นั้นในปี 1796 จักรพรรดิเฉียนหลงก็ทรงสละราชสมบัติเมื่อเหมียนหนิงพระชนมายุ 14 พรรษา และพระบิดาของเหมียนหนิงคือองค์ชายหย่งเหยี่ยนก็ขึ้นครองราชย์เป็น **จักรพรรดิเจียชิ่ง** หลังจากนั้นพระองค์ก็ทรงแต่งตั้งพระชายาฉี่ถ่าล่า (พระมารดาของเหมียนหนิง) เป็นสมเด็จพระจักรพรรดินี จักรพรรดิเฉียนหลงทรงมีพระชนม์ชีพอีกสามปีหลังจากทรงเกษียณ ก่อนจะเสด็จสวรรคตในปี 1799 ขณะพระชนมายุ 87 พรรษา ซึ่งเหมียนหนิงพระชนมายุ 17 พรรษา

ในปี 1813 ขณะยังทรงเป็นองค์ชาย เหมียนหนิงยังมีบทบาทสำคัญในการขับไล่และสังหารผู้บุกรุกจาก **ลัทธิแปดทิศ (Eight Trigrams)** ที่บุกเข้าโจมตีพระราชวังต้องห้ามอีกด้วย

## รัชสมัย

### กบฏโคจาในซินเจียง
ในปี 1820 ขณะพระชนมายุ 38 พรรษา **เหมียนหนิง** ได้ขึ้นครองราชย์สืบต่อจากจักรพรรดิเจียชิ่งผู้เป็นพระราชบิดาที่สวรรคตกะทันหัน พระองค์กลายเป็นจักรพรรดิชิงองค์แรกที่เป็นโอรสที่ชอบด้วยกฎหมายองค์โตที่สุดของพระบิดา หลังจากขึ้นครองราชย์ พระนามของพระองค์คือ **จักรพรรดิเต้ากวง** ซึ่งมีความหมายว่า "หนทางที่เจิดจรัส"

ในช่วงหกปีแรกของรัชสมัย **จาฮังกีร์ โคจา** ทายาทผู้ถูกเนรเทศของตระกูลโคจาได้นำกองกำลังเข้าโจมตีซินเจียงจากโคกัน (Kokand) กบฏนี้ทำให้เมืองสำคัญของชิงหลายแห่ง เช่น คัชการ์ ยาร์คันด์ โคตัน และหยางอิซาร์ ตกเป็นของกบฏทั้งหมดภายในสิ้นปี 1826 อย่างไรก็ตาม หลังถูกเพื่อนหักหลังในเดือนมีนาคม 1827 จาฮังกีร์ โคจาก็ถูกส่งตัวไปปักกิ่งและถูกประหารชีวิตด้วยการ **ประหารชีวิตแบบหลิงฉี** (การเฉือนเนื้อทีละส่วน) ในปี 1828 ทำให้ราชสำนักชิงสามารถยึดดินแดนที่สูญเสียไปกลับคืนมาได้

### สงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง
ในรัชสมัยของจักรพรรดิเต้ากวง จีนประสบปัญหาอย่างหนักจาก **ฝิ่น** ซึ่งถูกนำเข้ามาในจีนโดยพ่อค้าชาวอังกฤษ การนำเข้าฝิ่นเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาลจากยุคจักรพรรดิหย่งเจิ้งที่มีเพียงประมาณ 200 หีบต่อปี จนถึงสมัยเต้ากวงที่พุ่งสูงกว่า 30,000 หีบต่อปี

จักรพรรดิเต้ากวงทรงออกพระราชกฤษฎีกาหลายฉบับเพื่อสั่งห้ามฝิ่นอย่างเด็ดขาด และทรงแต่งตั้ง **หลิน เจ๋อสู** เป็นข้าหลวงใหญ่ประจำกวางตุ้งเพื่อปราบปราม แต่ความพยายามของหลิน เจ๋อสูนำไปสู่ **สงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง** โดยตรง เมื่อจีนแพ้สงคราม หลิน เจ๋อสูถูกลดตำแหน่งและเนรเทศไปยังเมืองยี่หลี ในระหว่างสงคราม จักรพรรดิเต้ากวงยังทรงสั่งประหารชีวิตเชลยศึกชาวอังกฤษและอินเดีย 187 คนที่ถูกคุมขังในไต้หวันเพื่อแก้แค้นที่จีนพ่ายแพ้ในยุทธการหนิงโป

ความพ่ายแพ้ในสงครามครั้งนี้เผยให้เห็นถึงความด้อยกว่าทางเทคโนโลยีและการทหารของราชวงศ์ชิงเมื่อเทียบกับชาติยุโรป ทำให้จีนต้องจำยอม **ยกเกาะฮ่องกงให้แก่อังกฤษ** ตามสนธิสัญญานานกิงในปี 1842 และต้องจ่ายค่าปฏิกรรมสงครามจำนวนมหาศาล ซึ่งทำให้ท้องพระคลังประสบปัญหาอย่างหนัก

### การต่อต้านศาสนาคริสต์
ในปี 1811 ได้มีการเพิ่มมาตราลงในประมวลกฎหมายต้าชิงเพื่อลงโทษชาวยุโรปที่เผยแพร่ศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิกด้วยโทษประหารชีวิต แม้ว่ากฎหมายจะระบุชื่อนิกายคาทอลิกไว้โดยเฉพาะ แต่หลังจากมิชชันนารีชาวโปรเตสแตนต์ได้แจกจ่ายหนังสือคริสเตียนให้กับคนจีนในช่วงปี 1835-1836 จักรพรรดิเต้ากวงก็ทรงสั่งให้ตรวจสอบว่า "ชนพื้นเมืองทรยศ" ในกวางโจวที่ให้ความช่วยเหลือในการแจกจ่ายหนังสือเหล่านี้คือใคร

### สวรรคตและมรดก
จักรพรรดิเต้ากวงเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 1850 ที่พระราชวังฤดูร้อนเก่า สิบปีหลังจากนั้น พระราชวังแห่งนี้ถูกเผาทำลายโดยกองทัพอังกฤษ-ฝรั่งเศสในสงครามฝิ่นครั้งที่สอง พระโอรสองค์โตที่ยังมีพระชนม์ชีพ **อี้จู่** ได้ขึ้นสืบราชสมบัติเป็น **จักรพรรดิเสียนเฟิง**

โดยรวมแล้ว จักรพรรดิเต้ากวงไม่เข้าใจเจตนาและความมุ่งมั่นของชาติตะวันตก รวมถึงเศรษฐศาสตร์พื้นฐานของสงครามยาเสพติด พระองค์ทรงมองข้ามการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในโลก และไม่ได้ตระหนักถึงความก้าวหน้าจากการ **ปฏิวัติอุตสาหกรรม** ของอังกฤษและยุโรป พระองค์ทรงเป็นจักรพรรดิชิงองค์สุดท้ายที่ได้เสด็จสวรรคตในพระราชวังฤดูร้อนเก่า ก่อนที่จะถูกทำลายลงในอีกหนึ่งทศวรรษให้หลัง

รัชสมัย 30 ปีของพระองค์เต็มไปด้วยความตึงเครียดทางเศรษฐกิจ ความไม่มั่นคงภายใน และการแทรกแซงจากต่างชาติ ซึ่งท้ายที่สุดก็นำไปสู่ **การล่มสลายของราชวงศ์ชิง** ในปี 1911 ในที่สุด พระศพของพระองค์ถูกฝังไว้ที่สุสานมู่ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสุสานหลวงตะวันตกแห่งราชวงศ์ชิง

## พระบรมวงศานุวงศ์
* พระราชบิดา: จักรพรรดิเจี่ยชิ่ง
* พระราชมารดา: จักรพรรดินีเซี่ยวซูรุ่ย 

### '''พระภรรยาเจ้าและพระภรรยา'''

#### '''พระภรรยาเจ้า'''

##### ฮองเฮา (皇后)

##### หวงกุ้ยเฟย (皇貴妃)

##### กุ้ยเฟย (貴妃)

##### เฟย (妃)

##### ผิน (嬪)

#### '''พระภรรยา'''

##### กุ้ยเหริน (貴人)

##### ฉางไจ้ (常在)

##### ตาอิ้ง (答应)

#### นางใน

##### กวนหนวี่จื่อ(官女子)

* หลิวกวนหนวี่จื่อ(劉官女子) จาก สกุลหลิว (劉)

#### พระราชโอรส

#### พระราชธิดา

## ในวัฒนธรรมร่วมสมัย

* **หลอจุ้นซุน** (Lo Chun-shun) รับบทในเรื่อง **[[13 ฮ่องเต้ตำนานจักรพรรดิราชวงศ์ชิง]]**(**The Rise and Fall of Qing Dynasty** ; 1988)
* **ตู้จื้อกั๋ว** (Du Zhiguo) รับบทในเรื่อง **Sigh of His Highness** (2006)
* **เฉินจิ่นหง** (Sunny Chan) รับบทในเรื่อง **[[ศึกจอมนางสะท้านแผ่นดิน]]** (**Curse of the Royal Harem** ; 2011)
* **หยาเทียนฮั่ว** (Nono Yeung) รับบทในเรื่อง **ศึกโค่นกังฉินมหาอำนาจ** (**Succession War** ;  2018)

## ราชตระกูล



## อ้างอิง

หมวดหมู่:จักรพรรดิราชวงศ์ชิง