ชุดตัวอักษรฮังการี

**ชุดตัวอักษรฮังการี** () เป็นส่วนขยายของชุดอักษรละตินที่ใช้ในการเขียนภาษาฮังการี ตัวอักษรฮังการีมีพื้นฐานมาจากอักษรละตินโดยมีตัวอักษรที่หลากหลายเพิ่มเข้ามา เพื่อแทนเสียงพยัญชนะและสระที่ไม่มีในภาษาละติน

ชุดตัวอักษรภาษาฮังการีโดยพื้นฐานมีตัวอักษรทั้งหมด 40 ตัว แต่แบบขยาย มีอยู่ 44 ตัว โดยเพิ่มตัวอักษร *Q*, *W*, *X* และ *Y* ซึ่งพบได้เฉพาะในคำยืมจากภาษาอื่นและในตัวสะกดวิสามานยนามแบบดั้งเดิม

ตัวอักษร 44 ตัว ในชุดตัวอักษรฮังการีแบบขยายมีดังนี้

## คำอธิบาย
สัญลักษณ์อักษรแต่ละตัวในกล่องด้านบนนับเป็นตัวอักษรเฉพาะในภาษาฮังการี โดยแยกสระเสียงสั้นและเสียงยาว (คล้ายภาษาไทย) เช่น ตัวอักษร *o* และ *ó* หรือ *ö* และ *ő* นับเป็นคนละตัวอักษร มีตำแหน่งของตัวเองในการเรียงลำดับ ไม่นับว่าเป็นสระเดียวกัน

แม้ว่าสระเสียงสั้นและสระเสียงยาวจะนับเป็นอักษรคนละตัวในในอักษรฮังการี แต่สำหรับพยัญชนะ แม้ว่าจะมีเสียงยาว (หรือมีการซ้ำเสียงต่อเนื่อง) ก็ยังนับเป็นอักษรตัวเดียวกัน

ในภาษาฮังการี การแสดงว่าพยัญชนะนั้นมีเสียงยาว จะทำได้โดยการเขียนอักษรเดียวกันซ้ำสองตัวแทนการใส่เครื่องหมายไว้ด้านบน เช่น *tt*, *gg*, *zz* (  'เขากิน';   'มันห้อยอยู่';   'กับอันนั้น') อย่างไรก็ดี ในภาษาฮังการี จะมีการใช้อักษรพยัญชนะละติน 2 หรือ 3 ตัวมาผสมกันเพื่อแสดงเสียงเสียงเดียว สำหรับเสียงที่ไม่มีในภาษาละติน (คล้ายกับภาษาโปแลนด์) ภาษาฮังการีมีอักษรประสม 9 ตัว คือ *cs*, *dz*, *dzs*, *gy*, *ly*, *ny*, *sz*, *ty*, *zs*

ในการเขียนอักษรพยัญชนะประสม (ประกอบด้วย *cs*, *dz*, *dzs*, *gy*, *ly*, *ny*, *sz*, *ty*, *zs*) ให้แสดงเสียงยาวนั้น ตามหลักการเขียนของภาษาฮังการี จะตัดอักษรด้านหลังตัวพยัญชนะประสมตัวแรกให้เหลือแต่เพียงอักษรละตินตัวแรก แล้วเอามาเขียนติดกับตัวมันเอง เช่น *sz* + *sz* → *ssz* (  'ผู้หญิง'); *ty* + *ty* → *tty* (  'หงส์'); *dzs* + *dzs* → *ddzs* (   'ด้วยไพ่โปกเกอร์') ยกเว้นเฉพาะคำยาวที่เกิดจากคำสั้น ๆ ประสมกัน เช่น   'แหวนหมั้น' (  +  ) ไม่มีการตัดอักษรออกให้กลายเป็น 

## การออกเสียง
ตารางต่อไปนี้คือการออกเสียงอักษรฮังการีตามหลักภาษาฮังการีมาตรฐาน
}
|เอาะ (แบบไม่มีเสียงกัก)
|ภาษาไทย: ก๊**อ**ก, **ล็อ**ก
ภาษาอังกฤษ (แบบบริติช): c**o**t
|
|-
|Á
|á
|
|อา
|ภาษาไทย: ฟ**า**ง, ข้**า**ว
ภาษาอังกฤษ: f**a**ther
|
|-
|B
|bé
|
|บ
|ภาษาไทย: **บ้**าน, **บิ**น, **บ่**อน
ภาษาอังกฤษ:  **b**y, a**b**
|
|-
|C
|cé
|
|ตซ
|ภาษาอังกฤษ: po**ts**
ภาษาญี่ปุ่น: **津**波（**つ**なみ、**Ts**unami）
|คล้าย ต กับ ซ รวมกันเป็นเสียงเดียว
|-
|Cs
|csé
|
|ช
|ภาษาไทย: **ช้**าง, เ**ชี**ยงใหม่
ภาษาอังกฤษ: **ch**eck, **ch**eek, et**ch**ing 
|
|-
|D
|dé
|
|ด
|ภาษาไทย: เ**ด็**ก, **ดิ**น, **ด**ารา
ภาษาอังกฤษ: **d**eck, wi**d**e
|
|-
|Dz
|dzé
|
|ดซ (เสียงก้อง)
|ภาษาอังกฤษ: ki**ds**
|เป็นคำที่พบได้น้อยมากในภาษาฮังการี
|-
|Dzs
|dzsé
|
|จ (เสียงก้อง)
|ภาษาอังกฤษ: **j**am, **G**eorge, bri**dg**e, e**dg**e, fri**dg**e
|เป็นคำที่มักพบในคำทับศัพท์จากภาษาต่างประเทศ
|-
|E
|e
|
|แอะ (แบบไม่มีเสียงกัก)
|ภาษาอังกฤษ: l**e**ss, ch**e**que, **e**dge, b**e**d
|
|-
|É
|é
|
|เอ
|ภาษาอังกฤษ: caf**é**
|
|-
|F
|ef
|
|ฟ
|ภาษาอังกฤษ: **f**ind, eu**ph**oria
|
|-
|G
|gé
|
|ก (เสียงก้อง)
|ภาษาอังกฤษ: **g**et, le**g**, **g**o
|
|-
|Gy
|gyé
|
|ดย
|คล้ายกับคำภาษาอังกฤษ ที่ใช้เสียง  แบบอ่อน คำว่า **d**uke **d**uring
|ออกเสียงคล้าย ด กับ ย มารวมกัน เป็นเสียงเดียว
|-
|H
|há
| 1. 
2. 

3. 

4. 
|ฮ 1. ฮ
2. ไม่ออกเสียง
3. ค, ฮ
4. ช, ฮ
|ภาษาอังกฤษ: **h**i 
1. be**h**ind
2. **h**onest

3. Lo**ch**, **Ch**anukah 
4. **h**uman
|ออกเสียงได้ 4 แบบ ตามแต่ละคำ แต่ส่วนใหญ่ ออกเสียงเหมือน ฮ ในภาษาไทย
|-
|I
|i
|
|อิ (แบบไม่มีเสียงกัก)
|ภาษาอังกฤษ: s**ea**, k**e**y, tr**ee**
|
|-
|Í
|í
|
|อี
|ภาษาอังกฤษ: l**ee**k, l**ea**ve, s**ee**d, s**ea**
|
|-
|J
|jé
|
|ย
|ภาษาไทย: **ยั**กษ์, **ยี่**หร่า, **ย**าย
ภาษาอังกฤษ: **y**ou, **y**es, fa**i**th
|
|-
|K
|ká
|
|ก
|ภาษาไทย: **ก**อง, ไ**ก่**
ภาษาอังกฤษ: s**k**i, s**c**ar, mas**k**
|
|-
|L
|el
|
|ล
|ภาษาอังกฤษ: **l**eave, **l**ist
|
|-
|Ly
|elly, el-ipszilon
|
/ 
|ย / ลย
|ภาษาอังกฤษ: pla**y**, pra**y**
|ในปัจจุบัน *ly* ออกเสียงเหมือน *j* หรือ ย ตามภาษาฮังการีมาตรฐานเนื่องจากการเปลี่ยนไปของสำเนียงการพูดภาษาฮังการี
|-
|M
|em
|
|ม
|ภาษาอังกฤษ: **m**ind, assu**m**e, **m**ight
|
|-
|N
|en
|: 

|ง (เมื่อนำหน้า *k*, *g*)
น
|ภาษาอังกฤษ: thi**ng**, lyi**ng** (ก่อนตัว *k*, *g*),**n**eed, bo**n**e (ที่อื่น ๆ)
|ออกเสียงเหมือน ง เมื่อนำหน้า *k*, *g* แต่ออกเสียงเหมือน น เมื่อนำหน้าเสียงพยัญชนะอื่นทั้งหมด
|-
|Ny
|eny
|
|ญ, นย
|ภาษาอังกฤษ: ca**ny**on
ภาษาสเปน: ni**ñ**o
|ออกเสียงเหมือน ญ ในภาษาไทยโบราณ ภาษาไทยถิ่นเหนือ และภาษาไทยถิ่นอีสาน
|-
|O
|o
|
|โอะ (แบบไม่มีเสียงกัก)
|ภาษาอังกฤษ: f**o**rce, s**o**rcerer
|
|-
|Ó
|ó
|
|โอ
|
|
|-
|Ö
|ö
|
|เออะ (แบบไม่มีเสียงกัก)
|ตัว *ö* ในภาษาเยอรมัน
|
|-
|Ő
|ő
|
|เออ
|คล้ายตัว *ö* ในภาษาเยอรมัน แต่เสียงยาว
|
|-
|P
|pé
|
|ป
|ภาษาไทย: **ป**า, **ป**ระเทศ
|
|-
|(Q)
|kú
|
|ก
|
|ออกเสียงเหมือน *k* พบในคำทับศัพท์เท่านั้น
|-
|R
|er
|
|ร
|ภาษาไทย: เ**รี**ยน, **รู้**
|ร เรือ แบบรัวลิ้น ในภาษาไทยมาตรฐาน และเหมือนกับเสียงของ *rr* ในภาษาสเปน
|-
|S
|es
|
|ช (เสียง
|ภาษาอังกฤษ: **sh**are, wi**sh**, **sh**out
|การเขียนโดยใช้ **s** เป็นเสียง  และ **sz** เป็นเสียง  เป็นสิ่งที่พบได้น้อยมาก ในระบบการเขียนของยุโรป มีเพียงภาษาฮังการีที่เขียนแบบนี้
|-
|Sz
|esz
|
|
|ภาษาอังกฤษ: **s**ay, e**s**timate
|
|-
|T
|té
|
|
|ภาษาอังกฤษ: s**t**ar, leas**t**, feas**t**
|
|-
|Ty
|tyé
|
|
|ภาษาอังกฤษ: **t**ube
|คล้าย ต กับ ย รวมกันเป็นเสียงเดียว
|-
|U
|u
|
|
|ภาษาอังกฤษ: r**u**de
|
|-
|Ú
|ú
|
|อู
|ภาษาอังกฤษ: d**o**, f**oo**l
|
|-
|Ü
|ü
|
|อึ (แบบไม่มีเสียงกัก)
|ตัว *ü* ในภาษาเยอรมัน
|
|-
|Ű
|ű
|
|อือ
|ตัว *ü* ในภาษาเยอรมัน แต่เสียงยาว
|
|-
|V
|vé
|
|ฟ, ว
|ภาษาอังกฤษ: **v**ery, e**v**ery
|
|-
|(W)
|dupla vé
|
|ฟ, ว
|ภาษาอังกฤษ: **v**iew, e**v**olve, **v**acuum
|ออกเสียงเหมือน *v* พบในคำทับศัพท์เท่านั้น
|-
|(X)
|iksz
|
|กซ
|
|ออกเสียงเหมือน *k* + *sz* พบในคำทับศัพท์เท่านั้น
|-
|(Y)
|ipszilon
|
|อิ (แบบไม่มีเสียงกัก)
|ภาษาอังกฤษ: happ**y**
|ออกเสียงเหมือน *i* พบในคำทับศัพท์เท่านั้น
|-
|Z
|zé
|
|ซ (เสียงก้อง)
|ภาษาอังกฤษ: de**s**ert, ro**s**es
|
|-
|Zs
|zsé
|
|ช (เสียงก้อง)
|ภาษาอังกฤษ: plea**s**ure, lei**s**ure
|
|}
ตัวอักษร *ë* ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของชุดตัวอักษรฮังการี อย่างไรก็ตาม นักภาษาศาสตร์ใช้ตัวอักษรนี้เพื่อจำแนกความต่างระหว่างเสียง *e* สั้น สองชนิด (แอะ และ เอะ) ในบางภาษาถิ่นของภาษาฮังการี มีการใช้อักษรนี้ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1770 โดยเยิดย์ ก็อลมาร์ (György Kalmár) แต่อักษรนี้ไม่เคยเป็นส่วนหนึ่งของชุดตัวอักษรฮังการีมาตรฐาน เนื่องจากในภาษาฮังการีมาตรฐานไม่ได้จำแนกความต่างระหว่างเสียงทั้งสองนี้ (อย่างที่ในภาษาไทยแยกเสียง แอะ และ เอะ ออกจากกัน) อย่างไรก็ตาม เสียง *ë* (เอะ) ออกเสียงต่างจากเสียง *e* (แอะ) ในภาษาถิ่นของภาษาฮังการี 6 ภาษาจาก 10 ภาษา และออกเสียงอย่าง *ö* (เออะ) ในภาษาถิ่นของภาษาฮังการี 1 ภาษา (ภาษาถิ่นทรานซิลเวเนีย)

ทวิอักษร *ch* ยังปรากฏอยู่ในบางคำ (เช่น , ) และออกเสียงเหมือนกับ *h* ส่วนในวิสามานยนาม *ch* จะออกเสียงเหมือน *cs* หรือบางครั้งออกเสียงเป็น *h* หรือ *k* (แบบภาษาเยอรมัน)

### การเขียนแบบเดิม ที่ยังใช้ในชื่อเฉพาะและเอกสารทางประวัติศาสตร์
การเขียนแบบดั้งเดิม (บางส่วนมีความใกล้เคียงกับการเขียนแบบเยอรมัน) มีการใช้ใน**ชื่อเฉพาะที่เป็นภาษาฮังการี** โดยตารางด้านล่างจะเปรียบเทียบการเขียนแบบดั้งเดิม กับการอ่านออกเสียงแบบปัจจุบัน ตามการสะกดของภาษาฮังการีมาตรฐาน ดังนี้:

โดยทั่วไปแล้ว ตัว **y** ในการเขียนแบบดั้งเดิมนั้น มักจะอ่านเป็น i ในการอ่านแบบปัจจุบัน (ตย..: *Tele*'k**y'', ''Rákó**cz**y'', ''Dé**zs**y''). ด้านล่างนี้คือตัวอย่างการอ่านด้วยหลักปัจจุบัน ที่มักจะมีการอ่านผิด เนื่องจากการสะกดที่ใช้หลักต่างจากปัจจุบัน มักพบในชื่อนามสกุล

**ตัวอย่าง:**


=== ตัวนำหน้านาม และ คำเชื่อม แบบดั้งเดิม ===
ในอดีต การเรียนคำนำหน้านาม ''a/az'' มีหลักการเขียนดังนี้:

* คำว่า az ก่อนสระและ h เช่น ***az*' **e**mber* (คน), ***az h**íd* ([[สะพาน]]) ปัจจุบันจะเขียนแบบนี้หน้าสระเท่านั้น
* ก่อนสระ — *a'*: ***a'<nowiki/>** **cs**illag* (ดวงดาว) ปัจจุบันเขียนโดยไม่ใช้ดัวอาฟอสโตรฟี

มีการย่อคำว่า *és* (และ) ปัจจุบันจะย่อว่า *s* จะเขียนโดยใช้ตัวอาฟอสโตรฟีไว้ด้านหน้า เช่น ***’s*** (เช่น *föld  **’s** nép* แผ่นดินและผู้คน)

== การเรียงคำในพจนานุกรม ==
ถึงแม้ัว่าอักษรฮังการีจะแยกอักษรเสียงสั้น และ เสียงยาม ให้เป็นอักษรคนละตัว แต่ในเวลาที่มีการเรียงคำในพจนานุกรม หรือ [[อรรถาภิธาน]] จะนับให้อยู่ในหมวดเดียวกัน อาทิเช่น O/Ó และ Ö/Ő จะไม่มีการแยกกันเป็นคนละหมวด แต่ระหว่าง Ö และ O จะแยกหมวดกัน โดย O มาก่อน Ö

การเรียงคำคำเดียวกัน จะมีการเรียงอักษรที่ข้างหน้าเป็นพิมพ์เล็ก มาก่อนพิมพ์ใหญ่ ซึ่งเป็นชื่อเฉพาะ อาทิ *varga* ตามมาด้วยคำว่า *Varga*.)

The polygraphic consonant signs are treated as single letters.

สระเสียงยาวบางคำเป็นการรวมกันของสระประสมสองตัวขึ้นไป เช่น &#x3C;nny&#x3E;, &#x3C;ssz&#x3E; จะนับการเรียงเป็น &#x3C;ny&#x3E;+&#x3C;ny&#x3E;, &#x3C;sz&#x3E;+&#x3C;sz&#x3E; เป็นต้น

: *könnyű* จะมีการเรียงคำเป็น &#x3C;k&#x3E;&#x3C;ö&#x3E;&#x3C;<u>ny</u>&#x3E;&#x3C;ny&#x3E;&#x3C;ű&#x3E;. *tizennyolc* จะมีการเรียงคำเป็น &#x3C;t&#x3E;&#x3C;i&#x3E;&#x3C;z&#x3E;&#x3C;e&#x3E;&#x3C;<u>n</u>&#x3E;&#x3C;ny&#x3E;&#x3C;o&#x3E;&#x3C;l&#x3E;&#x3C;c&#x3E;
: คำว่า *házszám* 'บ้านเลขที่' = *ház (บ้าน)* + *szám (เลขที่)* ไม่ได้มาจากคำว่า **házs* + **zám* จึงต้องเรียงคำเป็น  &#x3C;h&#x3E;&#x3C;á&#x3E;&#x3C;z&#x3E;&#x3C;sz&#x3E;&#x3C;á&#x3E;&#x3C;m&#x3E;

การเรียงแบบนี้ ทำให้การเรียงภาษาฮังการีตามหลักอัลกอริทึมโดยคอมพิวเตอร์นั้นทำได้ค่อนข้างยาก เป็นปัญหาใหญ่ในการพัฒนาซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์

== แป้นพิมพ์ภาษาฮังการี ==
แป้นพิมพ์ภาษาฮังการีมาตรฐานจะใช้ระบบแบบเยอรมัน ([[:en:QWERTZ|QWERTZ]]). ซึ่งทำให้มีพื้นที่พอที่รองรับอักษรภาษาฮังการีได้ทุกตัว
[[ไฟล์:HunKB.png|thumb|450x450px|รูปแบบแป้นพิมพ์ภาษาฮังการี]]
อักษร "Í" มักจะอยู่ด้านซ้ายของ spacebar และกินพื้นที่ของ shift อักษร "Ű" มักอยู่ด้านซ้ายของ backspace ทำให้เสียพื้นที่บางส่วนของ backspace ไป  Ű มักถูกกดแทนที่ Enter บนแป้งภาษาฮังการีมีอักษรเยอรมัน "ß" และอักษร "Ł" ของภาษาโปแลนด์ แป้นฮังการีมาตรฐานสามารถเปลี่ยนเป็นสัญลักษณ์พิเศษได้ด้วยการกดปุ่ม Alt Gr (ต่างจากของภาษาไทยที่กดปุ่ม Shift)

== อัตราการใช้ตัวอักษรแต่ละตัว ==
อักษรที่พบมากที่สุดในภาษาฮังการี คือ *e* และ *a''

ตารางด้านล่างแสดงอัตราการใช้อักษรฮังการีแต่ละตัว ตั้งแต่มากที่สุดไปหาน้อยที่สุด

## อ้างอิง
ฮังการี
หมวดหมู่:ภาษาฮังการี