อำเภอกงไกรลาศ

**กงไกรลาศ** เป็น 1 ใน 9 อำเภอของจังหวัดสุโขทัย

## ประวัติ
กงไกรลาศเดิมเป็นแขวงหนึ่งของเมืองสุโขทัย ปรากฏหลักฐานการตั้งเป็นอำเภอกงไกรลาศเมื่อ พ.ศ. 2437 โดยมีพระกงไกรลาศดำรงตำแหน่งนายอำเภอคนแรก ที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่บนเกาะเล็ก ๆ ชื่อ "เกาะกง" ต่อมาใน พ.ศ. 2460 ทางราชการได้เปลี่ยนชื่ออำเภอกงไกรลาศเป็นอำเภอบ้านไกร เนื่องจากเกาะกงมีน้ำท่วมถึงในฤดูน้ำหลาก ไม่สะดวกในการติดต่อราชการของประชาชน ในปีเดียวกันนั้นจึงได้ย้ายที่ว่าการอำเภอไปตั้งบนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำยม ห่างจากที่ว่าการอำเภอเดิมประมาณ 15 เส้น 

ต่อมาใน พ.ศ. 2482 ทางราชการได้เปลี่ยนชื่ออำเภอบ้านไกรเป็นอำเภอกงไกรลาศดังเดิม เนื่องจากชื่อกงไกรลาศ ปรากฏในประวัติศาสตร์ไทยมายาวนาน และใน พ.ศ. 2505 เอื้อน รงค์ทอง นายอำเภอ ได้พิจารณาเห็นว่าบริเวณที่ว่าการอำเภอเดิมคับแคบขยายไม่ได้ ทั้งยังมีน้ำท่วมถึง ประกอบกับอาคารที่ว่าการอำเภอเริ่มชำรุดทรุดโทรม จึงให้ขออนุญาตย้ายไปสร้างที่แห่งใหม่ กระทรวงมหาดไทยได้อนุญาตให้ย้ายไปสร้างที่แห่งใหม่บริเวณริมถนนสิงหวัฒน์ หลักกิโลเมตรที่ 21 หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านกร่าง เนื้อที่ 25 ไร่ ห่างจากที่ว่าการอำเภอเดิม 3 กิโลเมตร เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2505 จนถึงปัจจุบัน ส่วนสถานที่เดิมใช้เป็นที่ตั้งสถานีอนามัยตำบลกง

* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย เป็น **อำเภอบ้านไกร**
*วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอบ้านไกร จังหวัดสุโขทัย เป็น **อำเภอกงไกรลาศ** ดังเดิม
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลบ้านกร่าง แยกออกจากตำบลกง ตั้งตำบลไกรใน แยกออกจากตำบลไกรกลาง และตำบลป่าแฝก
* วันที่ 3 สิงหาคม 2491 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอกงไกรลาศ (1,2,3,4,5)
** (1) โอนพื้นที่หมู่ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าฉนวน ไปตั้งเป็นหมู่ 5 ของตำบลกง
** (2) โอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลไกรใน ไปตั้งเป็นหมู่ 5 ของตำบลป่าแฝก
** (3) โอนพื้นที่หมู่ 8 (ในขณะนั้น) ของตำบลป่าแฝก ไปตั้งเป็นหมู่ 4 ของตำบลไกรกลาง
** (4) โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลไกรใน ไปตั้งเป็นหมู่ 3 ของตำบลไกรกลาง
** (5) โอนพื้นที่หมู่ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลไกรกลาง ไปตั้งเป็นหมู่ 5 ของตำบลไกรใน
* วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลกงไกรลาศ ในท้องที่บางส่วนของตำบลกง ตำบลบ้านกร่าง และตำบลป่าแฝก
* วันที่ 11 มิถุนายน 2517 ตั้งตำบลหนองตูม แยกออกจากตำบลท่าฉนวน
* วันที่ 14 กรกฎาคม 2521 ยกเลิกประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 354 วันที่ 13 ธันวาคม 2515 และจัดตั้งนิคมสร้างตนเอง ในท้องที่อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก อำเภอพรานกระต่าย อำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร และอำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร
* วันที่ 6 พฤศจิกายน 2522 ตั้งตำบลบ้านใหม่สุขเกษม แยกออกจากตำบลกกแรต 
* วันที่ 27 พฤษภาคม 2541 กำหนดเขตหมู่บ้านในท้องที่ใหม่ โดยให้ตำบลไกรใน มี 14 หมู่บ้าน ตำบลไกรกลาง มี 8 หมู่บ้าน ตำบลกกแรต มี 11 หมู่บ้าน ตำบลบ้านใหม่สุขเกษม มี 8 หมู่บ้าน ตำบลไกรนอก มี 8 หมู่บ้าน ตำบลดงเดือย มี 9 หมู่บ้าน ตำบลบ้านกร่าง มี 5 หมู่บ้าน ตำบลกง มี 13 หมู่บ้าน ตำบลหนองตูม มี 7 หมู่บ้าน ตำบลท่าฉนวน มี 10 หมู่บ้าน และตำบลป่าแผก มี 9 หมู่บ้าน
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลกงไกรลาศ ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลกงไกรลาศ ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 1 ตุลาคม 2546 แยกบ้านโพธิ์หอม หมู่ที่ 1 ตำบลดงเดือย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 11 บ้านคลองยายนี
* วันที่ 21 มีนาคม 2549 แยกบ้านหนองตูม หมู่ที่ 1 ตำบลหนองตูม จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 8 บ้านเจริญสุข

## ภูมิศาสตร์
อำเภอกงไกรลาศตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัดสุโขทัย อยู่ในเขตพื้นที่ราบลุ่มน้ำยมตอนล่าง ไม่มีภูเขา มีแม่น้ำยมไหลผ่านเป็นสายหลักของอำเภอ แม่น้ำยมที่ไหลผ่านบริเวณอำเภอกงไกรลาศมีความคดเคี้ยว จึงทำให้บริเวณนี้เกิดน้ำท่วมซ้ำซากบ่อยครั้ง บริเวณตอนใต้ของอำเภอ คือ ตำบลหนองตูม มีป่าสงวนแห่งชาติอยู่ 1 แห่ง คือ ป่าสงวนแห่งชาติหนองตูม

อำเภอกงไกรลาศมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับ อำเภอพรหมพิราม (จังหวัดพิษณุโลก)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอพรหมพิรามและอำเภอบางระกำ (จังหวัดพิษณุโลก)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอบางระกำ (จังหวัดพิษณุโลก)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอคีรีมาศและอำเภอเมืองสุโขทัย

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอกงไกรลาศแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 11 ตำบล 109 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอกงไกรลาศประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลกงไกรลาศ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกง ตำบลบ้านกร่าง และตำบลป่าแฝก
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกง ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกงและตำบลบ้านกร่าง (นอกเขตเทศบาลตำบลกงไกรลาศ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไกรนอก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไกรนอกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไกรกลาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไกรกลางทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไกรใน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไกรในทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดงเดือย ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงเดือยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลป่าแฝก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าแฝก (นอกเขตเทศบาลตำบลกงไกรลาศ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกกแรต** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกกแรตทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าฉนวน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าฉนวนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองตูม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองตูมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่สุขเกษม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านใหม่สุขเกษมทั้งตำบล

## การขนส่ง
อำเภอกงไกรลาศมีถนนสายสำคัญดังนี้
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 (แม่สอด-มุกดาหาร) ช่วงที่ผ่านอำเภอกงไกรลาศ ชื่อว่า ถนนสิงหวัฒน์
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1055 (แยกทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 (บ้านกร่าง) เทศบาบตำบลกงไกรลาศ-บรรจบทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1293 (หนองตูม)
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1057 (แยกทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 เทศบาลตำบลกงไกรลาศ - อำเภอพรหมพิราม)

นอกจากนี้ยังมีแผนพัฒนาถนนสายเศรษฐกิจตะวันออก-ตะวันตก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนาความร่วมมือทางเศรษฐกิจในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง

## สถานที่สำคัญ
* วัดกงไกรลาศ
* หลวงพ่อโตวิหารลอย
* วัดทุ่งเนินพยอม
* ถนนคนเดินเส้นทางวัฒนธรรมบ้านกง
* วัดโบสถ์ ตำบลไกรนอก

## อ้างอิง


กงไกรลาศ