ศรัทธาในศาสนาพุทธ

ตามหลักพระพุทธศาสนา **ศรัทธา** ( ศฺรทฺธา) หรือ**สัทธา** () หมายถึงความเชื่อ ความเชื่อที่ประกอบด้วยเหตุผล

## ศรัทธา 4

ศรัทธาในทางพระพุทธศาสนา มีสี่อย่าง คือ

* **กัมมสัทธา** เชื่อกรรม เชื่อกฎแห่งกรรม เชื่อว่ากรรมมีอยู่จริง คือ เชื่อว่า เมื่อทำอะไรโดยมีเจตนา คือ จงใจทำทั้งที่รู้ ย่อมเป็นกรรม คือ เป็นเหตุปัจจัยก่อให้เกิดวิบากสืบเนื่องต่อไป การกระทำนั้นไม่ว่างเปล่า และเชื่อว่าผลที่ต้องการ จะสำเร็จได้ด้วยการกระทำ มิใช่ด้วยอ้อนวอนหรือนอนคอยโชค เป็นต้น (การกระทำที่ไม่มีเจตนาจะเป็นเพียงกิริยาไม่ใช่กรรม เช่น ลมพัดคือกิริยา ผลจากกิริยาคือปฏิกิริยาไม่ใช่วิบาก ใบไม้ถูกลมพัดคือปฏิกิริยา)
* **วิปากสัทธา** เชื่อวิบาก เชื่อผลของกรรม เชื่อว่าผลของกรรมมีจริง คือ เชื่อว่ากรรมที่ทำแล้วย่อมต้องมีผล และทุก ๆ ผลลัพธ์ต้องมีเหตุเสมอ ผลดีเกิดจากกรรมดี ผลชั่วเกิดจากกรรมชั่ว ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว ทำดีจะได้ชั่วไม่ได้ ทำชั่วจะได้ดีไม่ได้
* **กัมมัสสกตาสัทธา** เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน เชื่อว่าแต่ละคนเป็นเจ้าของกรรมของตนเอง มีกรรมเป็นทายาท มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ มีกรรมเป็นที่พึ่งอาศัย จะต้องรับผิดชอบวิบากกรรมนั้น ๆ ของตน ใครผู้อื่นจะรับแทนกันไม่ได้เลย ใครจะมาล้างบาปให้กันก็ไม่ได้
* **ตถาคตโพธิสัทธา** เชื่อในความตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า มั่นใจในองค์พระตถาคต ว่าเป็นพระสัมมาสัมพุทธะจริง ทรงประเสริฐยิ่งกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงพระคุณทั้ง 9 ประการ ตรัสสอนธรรม บัญญัติวินัยไว้ด้วยดี พระองค์ทรงบรรลุสัจจธรรม นำสัตว์โลกให้พ้นทุกข์ได้ด้วยพระธรรมคำสอน ทรงเป็นผู้นำทางที่แสดงให้เห็นว่า มนุษย์คือเราทุกคนนี้ หากฝึกตนด้วยดีก็สามารถเข้าถึงภูมิธรรมสูงสุด บริสุทธิ์หลุดพ้นได้ ดังที่พระองค์ทรงชี้ทางไว้

## ธรรมะที่เกี่ยวข้อง
ศรัทธา หรือ สัทธาเป็นองค์ประกอบในหลาย ๆ หลักธรรมในทางพระพุทธศาสนา ได้แก่
* **[[พละ]]** 5 และ **[[อินทรีย์ 5|อินทรีย์]]** 5 (สัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา)
* สมชีวิธรรม 4 (สมสัทธา สมสีลา สมจาคา สมปัญญา)
* **[[เวสารัชชกรณธรรม]]** 5 (ศรัทธา ศีล พาหุสัจจะ วิริยารัมภะ ปัญญา)
* อริยวัฑฒิ หรือ อารยวัฑฒิ 5 (ศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา)
* อริยทรัพย์ 7 (ศรัทธา ศีล หิริ โอตตัปปะ พาหุสัจจะ จาคะ ปัญญา)
* **[[สัปปุริสธรรม]]** ข้อแรก คือ สัทธัมมสมันนาคโต ประกอบด้วยธรรมเจ็ดประการ อันได้แก่ มีศรัทธา มีหิริ มีโอตตัปปะ เป็นพหูสูต มีความเพียรอันปรารภแล้ว มีสติมั่นคง มีปัญญา

จะเห็นได้ว่าหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาส่วนใหญ่ ที่ถ้าขึ้นต้นด้วยศรัทธานั้น จะสังเกตได้ว่าจะมีต้องปัญญากำกับลงท้ายอยู่ด้วยเสมอ เพื่อแสดงให้เห็นว่าเมื่อมีศรัทธาใด ๆ ล้วน ก็ต้องมีปัญญาพิจารณาร่วมอยู่ด้วยเสมอ เพื่อไม่ให้พุทธศาสนิกชนมีศรัทธาผิด ๆ จนเกิดความงมงาย

## สัทธาเจตสิก
ในคัมภีร์พระอภิธรรม มีการกล่าวถึงสัทธา ในลักษณะที่เป็นเจตสิก (คือ ธรรมชาติที่อาศัยจิตเกิด) เรียกว่า **สัทธาเจตสิก** มีลักษณะดังนี้ คือ
* มีความเชื่อในกุศลธรรม เป็น**ลักษณะ**
* มีความเลื่อมใส เป็น**กิจ**
* มีความไม่ขุ่นมัว เป็น**ผล**
* มีวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งความเชื่อ เป็น**เหตุใกล้**

สัทธานี้จัดเป็นธรรมเบื้องต้น ในอันที่จะทำให้บุคคล ได้ประกอบคุณงามความดี เป็นบุญกุศลขึ้นมา และสัทธาที่จะเกิดขึ้นได้นั้น ย่อมต้องอาศัยวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งความเชื่อ ได้แก่ พระรัตนตรัย ผลของกรรม เป็นต้น สัทธานั้นเมื่อเกิดขึ้นย่อมทำให้เกิดความผ่องใส ไม่ขุ่นมัว สามารถดำเนินไปจนเข้าถึงปีติได้

หลักธรรมที่ใกล้เคียงกับความศรัทธา ได้แก่ ปสาทะ แปลว่า ความเลื่อมใส
เหตุอันเป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใสศรัทธา ได้แก่ ปมาณ 4 คือ
* รูปปฺปมาณิกา เลื่อมใสศรัทธาเพราะเห็นรูปสมบัติสวยงาม
* ลูขปฺปมาณิกา เลื่อมใสศรัทธาเพราะเห็นความประพฤติเรียบร้อยเคร่งในธรรมวินัย
* โฆสฺปปมาณิกา เลื่อมใสศรัทธาเพราะได้ฟังเสียงอันไพเราะจับใจเข้มขลัง
* ธมฺมปฺปมาณิกา เลื่อมใสศรัทธาเพราะได้สดับฟังธรรมของผู้ที่ฉลาดในการแสดง

## ดูเพิ่ม
* จากศรัทธาจนถึงการบรรลุสัจจะ 

## อ้างอิง

* พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). "พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์". 
* พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). "พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม". 
* "พระอภิธัมมัตถสังคหะ".และ"อภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา".

หมวดหมู่:หลักธรรมของศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ