อ็องรี ปวงกาเร

thumb|220px|right|อ็องรี ปวงกาเร
**ฌูล อ็องรี ปวงกาเร** (; ฟัง ) เกิด 29 เมษายน ค.ศ. 1854 เสียชีวิต 17 กรกฎาคม ค.ศ. 1912 เป็นหนึ่งในนักคณิตศาสตร์ นักฟิสิกส์ และนักปรัชญาวิทยาศาสตร์ที่ดีสุดของฝรั่งเศส ในหนังสือประวัตินักคณิตศาสตร์ที่โด่งดังของอิริค เทมเพิล เบลล์ได้ให้เกียรติปวงกาเรว่าเป็น นักคณิตศาสตร์คนสุดท้ายผู้ล่วงรู้ครอบจักรวาล (universalist) เนื่องจากปวงกาเรเดินตามรอยของนักคณิตศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ในอดีต เช่น เกาส์, ออยเลอร์ หรือนิวตัน ที่มีผลงานและรอบรู้ในแทบทุกสาขาของคณิตศาสตร์ (หลังจากยุคปวงกาเรก็ไม่ปรากฏนักคณิตศาสตร์คนได้รอบรู้ในแง่ลึกของทุกสาขาอีก ทั้งนี้เนื่องจากสาขาของคณิตศาสตร์นั้นเพิ่มขึ้นมากมายมหาศาลในปัจจุบัน โดยตัวปวงกาเรเองก็เป็นผู้ที่ก่อตั้งสาขาย่อยของคณิตศาสตร์ใหม่อีกหลายสาขา)

สาขาวิชาการที่ปวงกาเรได้อุทิศผลงานและมีผลกระทบสำคัญต่อวงการมากที่สุดได้แก่ คณิตศาสตร์ ฟิสิกส์เชิงคณิตศาสตร์ และ กลศาสตร์ท้องฟ้า โดยผลงานที่โด่งดังของปวงกาเรมีมากมายเช่น 
* ปวงกาเรเป็นผู้ตั้งปัญหาข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร (Poincaré conjecture) หนึ่งในปัญหาที่มีชื่อเสียงที่สุดของคณิตศาสตร์
* เมื่อครั้งที่เขาทำวิจัยอย่างจริงจังในปัญหาสามวัตถุ (three-body problem) เขาเป็นคนแรกที่ได้คนพบปรากฏการณ์เคออส   และตัวเขาเองเป็นผู้ก่อตั้งและวางรากฐานทฤษฎีเคออสสมัยใหม่
* ผลงานทางฟิสิกส์ของปวงกาเรเป็นหนึ่งในแรงบันดาลใจและแนวคิดตั้งต้นในทฤษฎีสัมพัทธภาพพิเศษของไอน์สไตน์   โดยไอน์สไตน์ได้เล่าในหนังสือชีวประวัติของเขาด้วยว่า หนังสือของปวงกาเรที่ชื่อ *science and hypothesis* มีอิทธิพลต่อแนวคิดเขามากควบคู่ไปกับงานของนักวิทยาศาสตร์ท่านอื่น เช่น แฮ็นดริก โลเรินตส์ (Hendrik Lorentz) และ เอิรนส์ มัค (Ernst Mach)
* ปวงกาเรกรุ๊ป (Poincaré group) ในพีชคณิตสมัยใหม่ถูกตั้งชื่อขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่ปวงกาเร

## ชีวิตของปวงกาเร

## บุคลิกของปวงกาเร

## งานและปัญหาที่มีชื่อเสียง
งานชิ้นสำคัญที่ปวงกาเรได้อุทิศให้วงการคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์มีดังต่อไปนี้:  
* ทอพอโลยีเชิงพีชคณิต (algebraic topology)
* ทฤษฎีฟังก์ชันวิเคราะห์ของตัวแปรเชิงซ้อนหลายตัวแปร (the theory of analytic functions of several complex variables)
* ทฤษฎีอาบีเลียนฟังก์ชัน (the theory of abelian functions)
* เรขาคณิตเชิงพีชคณิต (algebraic geometry)
* ทฤษฎีจำนวน (number theory)
* ปัญหาสามวัตถุ (the three-body problem)
* ทฤษฎีสมการไดโอแฟนไทน์ (the theory of diophantine equations)
* ทฤษฎีแม่เหล็กไฟฟ้า (the theory of electromagnetism)
* ทฤษฎีสัมพัทธภาพพิเศษ (the special theory of relativity)

นอกจากนี้ปวงกาเรยังเป็นคนที่มีพรสวรรค์ในการเขียนและเล่าหลักการยาก ๆ ทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ให้เข้าใจได้ง่าย เขาได้เขียนหนังสือคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ในรูปแบบที่คนธรรมดาทั่วไปสามารถทำความเข้าใจได้ง่ายหลายเล่ม (ดูผลงานทางวิชาการ)

## ผลงานทางวิชาการ
ปวงกาเรตีพิมพ์สองผลงานสำคัญที่ส่งผลให้กลศาสตร์ท้องฟ้ามีรากฐานอยู่บนระบบคณิตศาสตร์ที่สมบูรณ์มั่นคง (mathematical rigour)

* *New Methods of Celestial Mechanics* ISBN 1-56396-117-2 (3 vols., 1892-99; Eng. trans., 1967)
* *Lessons of Celestial Mechanics*. (1905-10).

ปวงกาเรได้ตีพิมพ์ชุดหนังสือปรัชญาวิทยาศาสตร์ที่โด่งดังที่อธิบายและวิเคราะห์เนื้อแท้ของวิทยาศาสตร์ ดังนี้

* *Science and Hypothesis*, 1901. (ไอน์สไตน์เองได้รับแรงบันดาลใจบางส่วนจากเล่มนี้)
* *The Value of Science*, 1904.
* *Science and Method*, 1908.

* *Dernières pensées* (eng, "Last Thoughts"); Edition Ernest Flammarion,  Paris, 1913.

## อ้างอิง

* อีริค เทมเพิล เบลล์ (1986). *Men of Mathematics* (reissue edition). Touchstone Books. ISBN 0-671-62818-6.
* Peterson, Ivars (1995). *Newton's Clock: Chaos in the Solar System* (reissue edition). W H Freeman & Co. ISBN 0-7167-2724-2.
* Galison, Peter Louis (2003). *Einstein's Clocks, Poincaré's Maps: Empires of Time*. Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-79447-X.
* *E. Toulouse*,  *Henri Poincaré*, Paris (1910) - (Source biography in French)

## ดูเพิ่ม
* ฟิสิกส์
* คณิตศาสตร์
* ปรัชญาวิทยาศาสตร์
* Poincaré recurrence theorem

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Wikiquote - Quotes by Henri Poincaré
* A review of Poincaré's mathematical achievements 
* A timeline of Poincaré's life  (in French)
* Poincaré's 1897 article "The Relativity of Space", English translation
* Henri Poincaré, His Conjecture, Copacabana and Higher Dimensions

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2397
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวฝรั่งเศส
หมวดหมู่:นักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส
หมวดหมู่:นักปรัชญาวิทยาศาสตร์
หมวดหมู่:อ็องรี ปวงกาเร