อำเภอมหาชนะชัย

**มหาชนะชัย** เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดยโสธร

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอมหาชนะชัยตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 41 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอพนมไพร (จังหวัดร้อยเอ็ด) และอำเภอคำเขื่อนแก้ว
* **ทิศตะวันออก**  ติดต่อกับอำเภอเขื่องใน (จังหวัดอุบลราชธานี)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอค้อวัง และอำเภอราษีไศล (จังหวัดศรีสะเกษ)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอศิลาลาด (จังหวัดศรีสะเกษ) และอำเภอพนมไพร (จังหวัดร้อยเอ็ด)

## ประวัติ
ช่วงปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เมืองอุบลราชธานีมีพระพรหมราชวงศา (ท้าวกุทอง) เป็นพระประเทศราชผู้ครองเมือง ท่านมีบุตรหลายคนที่มีความสามารถเป็นเจ้าเมืองอุปฮาด (อุปราช) ประกอบกับในระยะนั้น บริเวณที่ตั้งอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดศรีสะเกษในปัจจุบัน มีโจรผู้ร้ายชุกชุม ยากแก่การปกครองและปราบปราม ท่านจึงให้ท้าวปุตะคำพูน (คำพูน สุวรรณกูฎ) ซึ่งเป็นบุตรออกไปสำรวจพื้นที่เพื่อจัดตั้งเมืองใหม่ ท้าวคำพูนได้ออกสำรวจพื้นที่และได้พิจารณาเห็นว่า "บ้านเวินชัย" (ปัจจุบันเป็นบ้านเวินชัย หมู่ที่ 5 ตำบลผือฮี) มีทำเลเหมาะสม และมีลำชี (แม่น้ำชี) ไหลผ่านสะดวกแก่การคมนาคมทางเรือ จึงได้ทำรายงานให้พระพรหมวงศาขอจัดตั้งเมืองขึ้นที่บ้านเวินชัย โดยให้เป็นแขวงเมืองขึ้นต่อเมืองอุบลราชธานี

ต่อมาวันแรม 11 ค่ำ เดือน 12 ปีกุน เบญจศก จ.ศ. 1225 (ตรงกับ พ.ศ. 2406) พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง **เมืองมหาชนะชัย** ขึ้นที่บ้านเวินชัย และได้ทรงแต่งตั้งท้าวปุตะคำพูนเป็นเจ้าเมืองมหาชนะชัย และพระราชทานนามท้าวคำพูนว่า "พระเรืองไชยชำนะ" และแต่งตั้งท้าวโพธิราช (ผา) เป็นอุปฮาด ท้าววรกิตติกา (ไชย) เป็นราชวงศ์ และท้าวอุเทน (หอย) เป็นราชบุตร 

พระเรืองไชยชำนะได้ปกครองเมืองที่บ้านเวินชัยประมาณเดือนเศษก็พบว่า บริเวณดังกล่าวมีสภาพภูมิประเทศคับแคบ ขยายตัวเมืองได้ยาก ประกอบกับเป็นคุ้งน้ำเซาะดินพังอยู่เสมอ ดังนั้นจึงได้ย้ายเมืองใหม่มาตั้งที่บ้านฟ้าหยาดในปัจจุบัน 

พระเรืองไชยชำนะปกครองเมืองมหาชนะชัยจนถึงแก่กรรม พระสิทธิจางวางได้เป็นเจ้าเมืองสืบต่อมาอีก 15 ปี ก็ถึงแก่กรรมอีก ทางราชการจึงได้ยุบเมืองมหาชนะชัยเป็น **อำเภอมหาชนะชัย** ขึ้นตรงต่อเมืองอุบลราชธานี พร้อมกับแต่งตั้งท้าวสุริยนต์ บุตรพระสิทธิจางวาง เป็นนายอำเภอมหาชนะชัยคนแรก (สันนิษฐานว่าเป็นคนเดียวกับหลวงวัฒนวงศ์โทนุบล) 

เนื่องจากอำเภอมหาชนะชัยตั้งอยู่บ้านฟ้าหยาด ตำบลฟ้าหยาด กระทรวงมหาดไทยจึงได้เปลี่ยนชื่ออำเภอมหาชนะชัยเป็น **อำเภอฟ้าหยาด** ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2460 จนกระทั่งถึงวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2482 กระทรวงมหาดไทยจึงได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภอฟ้าหยาดเป็น "อำเภอมหาชนะชัย" อีกครั้งหนึ่ง ต่อมาเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2482 กระทรวงมหาดไทยได้โอนตำบลธาตุน้อย อำเภอมหาชนะชัย (ยกเว้นหมู่ที่ 2,3,11และ 12 ในขณะนั้น)  ไปขึ้นกับอำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี ส่วนหมู่ที่ 2,3,11และ 12 ในขณะนั้น ของตำบลธาตุน้อย ให้โอนไปขึ้นกับตำบลฟ้าห่วน อำเภอมหาชนะชัย จังหวัดอุบลราชธานี 

เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2515 อำเภอมหาชนะชัยจึงได้ย้ายไปขึ้นกับจังหวัดยโสธรจนถึงปัจจุบัน ต่อมาเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2518 กระทรวงมหาดไทยเห็นว่าท้องที่อำเภอมหาชนะชัย จังหวัดยโสธร มีพื้นที่กว้างขวางประกอบกับพลเมืองมีจำนวนมาก จึงได้แบ่งท้องที่ตำบลฟ้าห่วน ตำบลกุดน้ำใส และตำบลน้ำอ้อม ออกไปจัดตั้งกิ่งอำเภอค้อวัง

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอมหาชนะชัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 103 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอมหาชนะชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลฟ้าหยาด** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลฟ้าหยาด
* **องค์การบริหารส่วนตำบลฟ้าหยาด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลฟ้าหยาด (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลฟ้าหยาด)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหัวเมือง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวเมืองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคูเมือง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคูเมืองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลผือฮี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผือฮีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบากเรือ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบากเรือทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลม่วง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโนนทราย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนทรายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบึงแก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบึงแกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพระเสาร์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระเสาร์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสงยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสงยางทั้งตำบล

## ทำเนียบนายอำเภอ
ผู้ดำรงตำแหน่งนายอำเภอมหาชนะชัย นับจากอดีตจนถึงปัจจุบัน มีทั้งสิ้น 36 ท่าน ดังนี้

# หลวงวัฒนวงศ์โทนุบล (โทน สุวรรณกูฎ)
# ขุนกันทรารักษ์ (บุญเย็น พิลานุช) 
# หลวงวิจารย์ภักดี (เลื่อน โอวาทสาร) 
# หลวงศักดิ์รัตนเขตต์ (เฉ่ง นิยมวัน)
# ขุนศรีศักดิ์บริบาล (นาม อุ่นทำนัก)
# หลวงพิศิษฐ์สุรินทร์รัฐ (พานเมือง อัมรนิมิ)
# ขุนอาจเอาธุระ (เลื่อม วงศ์กาไสย) 
# นายนารถ มนตะเสวี 
# นายเลื่อน ปทุมรัตน์ 
# นายรง ทัศนาญชาบี
# นายสุวรรณ สุกะโตษะ
# นายเกื้อ ชูทิม
# นายไสว เจริญยุทธ
# ม.ล. ภักศุก กำภู
# นายประสิทธิ์ โกมลมาลย์ 
# นายพิสุทธิ์ ฟังเสนาะ 
# นายเจริญ ลีละทีป
# นายบัญชา ช่างกล 
# นายวิศิษฐ์ บุญศิลป์ 
# นายบำรุง วัฒนรัตน์ 
# นายไพโรจน์ ทองใบ
# ร.ต. สำราญ นิรัติศัย 
# นายเจริญ เกิดศิริ 
# ร.ต. อนิวรรตน์ พะโยมเยี่ยม 
# นายธีระ กลิ่นลำดวน 
# นายเทียม ศิวะสุข  
# นายธนู สุขฉายา  
# นายถาวร ภู่เจริญ 
# นายวิโรจน์ สุนทราวงศ์ 
# นายเฉลิมศักดิ์ วงศ์ศิริวัฒน์ 
# นายเฉลิมวงศ์ สรรพศิริ 
# นายสมบัติ กนกอนันทกุล 
# ว่าที่ ร.ต. ประเสริฐชัย สามกษัตริย์
# นายนฤมิต   หลิ่มวิรัติ
# นายสมยศ   ศิลปิโยดม
# นายสุวัฒน์   เข็มเพชร
# นายอภิรัตน์   ป้องกัน
# นางสาวมาริสา   สีลาพัฒน์ (นายอำเภอคนปัจจุบัน ซึ่งเป็นนายอำเภอหญิงคนแรก)

## สถาบันทางการเงิน
* ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขามหาชนะชัย
* ธนาคารออมสิน สาขามหาชนะชัย 
* ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขามหาชนะชัย

## สถานที่ราชการสำคัญ
* ที่ว่าการอำเภอมหาชนะชัย
* โรงพยาบาลมหาชนะชัย
* สำนักงานที่ดินจังหวัดยโสธร สาขามหาชนะชัย
* สำนักงานขนส่งจังหวัดยโสธร สาขามหาชนะชัย
* สำนักงานสรรพากรพื้นที่ สาขามหาชนะชัย
*สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่ยโสธร สาขามหาชนะชัย
* สำนักงานสาธารณสุขอำเภอมหาชนะชัย
* สำนักงานปศุสัตว์อำเภอมหาชนะชัย
* สำนักงานเกษตรอำเภอมหาชนะชัย
* สถานีตำรวจภูธรมหาชนะชัย
* สถานีตำรวจภูธรบึงแก
* ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดยโสธร
* ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรยโสธร
* การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขามหาชนะชัย
* การประปาส่วนภูมิภาค สาขามหาชนะชัย
* ที่ทำการไปรษณีย์มหาชนะชัย รหัสไปรษณีย์ 35130

## สถานที่ท่องเที่ยว
* วัดพระพุทธบาทยโสธร
* พระธาตุบุญตา
* วัดศรีวีรวงศาราม
* พระเจดีย์บูรพาจารย์ วัดหอก่อง
* วัดป่าหนองบัวแดง สาขาที่ 140 วัดหนองป่าพง
* สวนรุกขชาติน้อมเกล้า
* ทุ่งบัวแดง

## วัดสำคัญภายในตัวอำเภอ
# วัดหอก่อง (ธ)
# วัดฟ้าหยาด (ม)
# วัดกลางโพธิ์ชัย (ธ)
# วัดมหาชนะชัย
# วัดหลวง (ร้าง) 

## การคมนาคม
### รถยนต์
* **เส้นทางที่ 1** ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) ผ่านจังหวัดปทุมธานี จังหวัดสระบุรี เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 ผ่านอำเภอปากช่อง อำเภอสีคิ้ว อำเภอสูงเนิน อำเภอเมืองนครราชสีมา อำเภอโนนสูง อำเภอโนนแดง อำเภอประทาย จังหวัดนครราชสีมา และเลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 202(ถนนอรุณประเสริฐ) ผ่านอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม อำเภอเกษตรวิสัย อำเภอสุวรรณภูมิ อำเภอพนมไพร จังหวัดร้อยเอ็ด และเข้าสู่อำเภอมหาชนะชัย รวมระยะทาง 539 กิโลเมตร

อำเภอมหาชนะชัย มีทางหลวงแผ่นดิน 3 เส้นทาง ดังนี้
#  ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2043 (ถนนรณชัยชาญยุทธ) สายร้อยเอ็ด-มหาชนะชัย
#  ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2083 (ถนนคำเขื่อนแก้ว-บ้านส้มป่อยน้อย)
#  ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2351 (ถนนพลไว-ค้อวัง–ยางชุมน้อย)

### สายการเดินทางสายหลัก
* มหาชนะชัย - อุบลราชธานี (รถตู้ออกทุก 30 นาที โดยประมาณ)
* มหาชนะชัย - ยโสธร
* มหาชนะชัย - พนมไพร - อาจสามารถ

## สถานศึกษา
**โรงเรียนประถมศึกษาในตัวอำเภอ**
# โรงเรียนอนุบาลฟ้าหยาดราษฎร์นิยม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายโสธร เขต 1
# โรงเรียนมหาชนะชัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายโสธร เขต 1

**โรงเรียนมัธยมศึกษาในตัวอำเภอ**
# โรงเรียนมหาชนะชัยวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร

**โรงเรียนมัธยมศึกษานอกตัวอำเภอ**
# โรงเรียนตระกูลประเทืองวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร

**วิทยาลัย**
# วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยียโสธร
# วิทยาลัยเทคโนโลยีมหาชนะชัย

## บุคคลสำคัญ
* พระเทพวราภรณ์ (ผุย คตญาโณ ป.ธ.๙) อดีตผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร และอดีตสมาชิกสังฆสภา
* พระราชมุนี (โฮม โสภโณ ป.ธ.๖) อดีตรักษาการเจ้าอาวาสวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร
* พระพรหมวชิรเวที (อมร ญาโณทโย ป.ธ.๗) กรรมการมหาเถรสมาคม และเจ้าอาวาสวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร
* พระวินัยสุนทรเมธี (บัลลังก์ ฉินฺอนฺโธ) อดีตเจ้าคณะจังหวัดยโสธร (ธ) และเจ้าอาวาสวัดพระพุทธบาทยโสธร (ธ)
* เดชชาติ วงศ์โกมลเชษฐ์ อดีตรองปลัดกระทรวงมหาดไทย
* รณฤทธิชัย คานเขต นักแสดงชาวไทยที่เคยได้รับรางวัลตุ๊กตาทอง ประจำปี พ.ศ. 2528 และรางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ประจำปี พ.ศ. 2529 และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดยโสธร 5 สมัย

## เทศกาลและงานประเพณี
; ประเพณีแห่มาลัยข้าวตอก
เนื้อความในพระไตรปิฎกส่วนที่ว่าด้วยพระสุตตันตปิฎก บทปรินิพพานสูตร กล่าวคือ ดอกมณฑารพ ซึ่งเป็นดอกไม้บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ มีความสวยงามและมีกลิ่นหอมเป็นพิเศษ เมื่อถึงกาลเวลาที่ดอกมณฑารพจะบาน และร่วงหล่นก็ด้วยเหตุการณ์สำคัญๆ คือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงประสูติ ตรัสรู้ ปรินิพพาน จารุรงคสันนิบาต และทรงแสดงธรรมจักรกัปวัตนสูตร ดอกมณฑารพจึงได้ร่วงหล่นลงมายังโลกมนุษย์ ครั้งเมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเสด็จดับขันปรินิพพาน ดอกมณฑารพนี้ก็ได้ร่วงหล่นลงมาทั้งก้านและกิ่ง เปรียบเสมือนความเสียอกเสียใจพิไรรำพันต่อการเสด็จดับขันปรินิพพานของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เหล่าพระภิกษุผู้ได้ชื่อว่าอรหันตขีนาสพและหมู่เหล่าข้าราชการบริพารประชาชนทั้งหลายได้พากันมาถวายสักการะพระบรมศพของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อเป็นการรำลึกถึงพระปัญญาธิคุณ พระกรุณาธิคุณ และพระบริสุทธิคุณ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จึงได้พากันนำเอาข้าวตอกมาสักการบูชา เพราะถือว่าข้าว เป็นสิ่งที่มีคุณค่าและเป็นของสูงที่มนุษย์จะขาดไม่ได้และต่อมามีการนำมา ประดิษฐ์ตกแต่งเป็นมาลัยที่สวยงาม เป็นที่มาของ “มาลัยข้าวตอก” ประเพณีหนึ่งเดียวในโลก ที่อำเภอมหาชนะชัย จังหวัดยโสธร
; ประเพณีลอยกระทง
จัดขึ้นในเขตเทศบาลตำบลฟ้าหยาด

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* http://www.yasothon.go.th/a_maha.html 
  


มหาชนะชัย