ดมีตรี เมนเดเลเยฟ

**ดมีตรี อีวาโนวิช เมนเดเลเยฟ** () เป็นนักเคมีชาวรัสเซียที่เป็นที่รู้จักจากการคิดค้นกฎพีริออดิกและสร้างตารางธาตุขึ้นมา เขาใช้กฎพีริออดิกนี้ไม่เพียงแต่เพื่อแก้ไขคุณสมบัติของธาตุบางชนิดที่ยอมรับกันในขณะนั้น เช่น เวเลนซ์และน้ำหนักอะตอมของยูเรเนียม แต่ยังใช้เพื่อทำนายคุณสมบัติของธาตุอีกสามชนิดที่ยังไม่ถูกค้นพบ (เจอร์มาเนียม แกลเลียม และสแกนเดียม) ธาตุสังเคราะห์เมนเดลีเวียมได้รับการตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติแก่เขา นอกจากการทุ่มเทให้กับการวางแบบแผนตารางธาตุและเคมีแล้ว เขายังให้ความสนใจปัญหาสังคมด้วย

## ชีวิตช่วงต้น

เมนเดเลเยฟเกิดในหมู่บ้าน Verkhnie Aremzyani ใกล้โตโบลสค์ในไซบีเรีย จากอีวัน ปัฟโลวิช เมนเดเลเยฟ (1783–1847) กับมาเรีย ดมีตรีเยฟนา เมนเดเลเยวา (สกุลเดิม คอร์นิลิเยวา; 1793–1850) อีวันทำงานเป็นครูใหญ่และครูสอนวิจิตรศิลป์ การเมือง และปรัชญาที่โรงพลศึกษาตัมบอฟและซาราตอฟ พ่อของอีวันคือ ปาเวล มักซิโมวิช โซโกลอฟ ซึ่งเป็นนักบวชออร์โธดอกซ์รัสเซียจากภูมิภาคตเวียร์ ตามธรรมเนียมของนักบวชในสมัยนั้น ลูก ๆ ของปาเวลจะได้รับนามสกุลใหม่ขณะเข้าเรียนในวิทยาลัยเทววิทยา โดยอีวันได้รับนามสกุล เมนเดเลเยฟ ตามชื่อของเจ้าของที่ดินในท้องถิ่น

มาเรีย คอร์นิลิเยวามาจากตระกูลพ่อค้าที่มีชื่อเสียงในเมืองโตโบลสค์ ผู้ก่อตั้งโรงพิมพ์แห่งแรกของไซบีเรีย ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากยาคอฟ คอร์นิลิเยฟ ชายชาวโปซาดในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ที่กลายเป็นพ่อค้าผู้มั่งคั่ง ใน ค.ศ. 1889 บรรณารักษ์ท้องถิ่นคนหนึ่งได้ตีพิมพ์บทความในหนังสือพิมพ์โตโบลสค์ โดยอ้างว่ายาคอฟเป็นชาวเตเลอุตที่รับบัพติศมา ซึ่ง ในขณะนั้นเป็นชนกลุ่มน้อยที่รู้จักกันในชื่อ "ชาวคัลมึกขาว" เนื่องจากไม่มีการระบุแหล่งที่มาและไม่มีข้อเท็จจริงใด ๆ เกี่ยวกับชีวิตของยาคอฟที่ได้รับการบันทึกไว้ นักเขียนชีวประวัติจึงมักมองว่าเป็นเรื่องปรัมปรา ใน ค.ศ. 1908 หลังเมนเดเลเยฟเสียชีวิตไม่นาน หลานสาวคนหนึ่งของเขาได้ตีพิมพ์ *บันทึกประวัติครอบครัว ความทรงจำเกี่ยวกับดี. ไอ. เมนเดเลเยฟ* ที่เธอเล่าถึง "ตำนานของครอบครัว" เกี่ยวกับปู่ของมาเรียที่แต่งงานกับ "หญิงงามคีร์กีซหรือตาตาร์ที่เขารักมากจนเมื่อเธอเสียชีวิต เขาก็เสียชีวิตด้วยความโศกเศร้าเช่นกัน" อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ขัดแย้งกับบันทึกเหตุการณ์ของครอบครัว และตำนานทั้งสองเรื่องนี้ไม่ได้รับการสนับสนุนจากอัตชีวประวัติของเมนเดเลเยฟ บันทึกความทรงจำของลูกสาวหรือภรรยาของเขา ถึงกระนั้น นักวิชาการตะวันตกบางคนก็ยังคงอ้างถึงเชื้อสาย "มองโกล" "ตาตาร์" "ทาร์ทาเรียน" หรือเพียงแค่ "เอเชีย" ของเมนเดเลเยฟว่าเป็นข้อเท็จจริง

เมนเดเลเยฟได้รับการเลี้ยงดูในฐานะชาวคริสต์ออร์ทอดอกซ์ โดยมารดาสนับสนุนให้เขา "ค้นหาความจริงอันศักดิ์สิทธิ์และวิทยาศาสตร์อย่างอดทน" ต่อมาอีวัน บุตรชายของเขาได้แจ้งว่าเมนเดเลเยฟได้ละทิ้งศาสนาคริสต์และหันมานับถือ "เทวัสนิยมแบบโรแมนติก"

เมนเดเลเยฟเป็นน้องคนสุดท้องในบรรดาพี่น้อง 17 คน ซึ่งตามคำบอกเล่าของปาเวล พี่ชายของเมนเดเลเยฟ "มีเพียง 14 คนเท่านั้นที่ยังมีชีวิตอยู่เพื่อรับบัพติศมา" หมายความว่าคนอื่น ๆ เสียชีวิตหลังจากเกิดไม่นาน จำนวนพี่น้องที่แน่นอนของเมนเดเลเยฟในแต่ละแหล่งข้อมูลมีความแตกต่างกัน และยังคงเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันทางประวัติศาสตร์อยู่ โชคร้ายที่ฐานะทางการเงินของครอบครัวย่ำแย่ลง พ่อของเขาตาบอดและสูญเสียตำแหน่งครู แม่ของเขาจึงต้องทำงานและเริ่มกิจการโรงงานแก้วที่ถูกทิ้งร้างของครอบครัวขึ้นใหม่ หลังจากพ่อของเขาเสียชีวิตและโรงงานของแม่ถูกไฟไหม้ทำลายเมื่ออายุ 13 ปี เมนเดเลเยฟจึงเข้าเรียนที่โรงพลศึกษาในโทโบลสค์

ใน ค.ศ. 1849 มารดาของเขาพาเมนเดเลฟเดินทางข้ามรัสเซียจากไซบีเรียไปยังมอสโก โดยมีเป้าหมายให้เมนเดเลฟเข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยมอสโก แต่ทางมหาวิทยาลัยไม่รับเขาเข้าเรียน มารดาและบุตรชายจึงเดินทางต่อไปยังเซนต์ปีเตอส์เบิร์กเพื่อไปเรียนในโรงเรียนแม่ที่บิดาเคยเรียน ครอบครัวเมนเดเลฟที่ยากจนจึงย้ายไปอยู่ที่เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก ซึ่งเขาได้เข้าเรียนที่สถาบันศึกษาศาสตร์หลักใน ค.ศ. 1850 หลังสำเร็จการศึกษา เขาป่วยเป็นวัณโรค ทำให้ต้องย้ายไปอยู่ที่คาบสมุทรไครเมียบนชายฝั่งทางเหนือของทะเลดำใน ค.ศ. 1855 ขณะอยู่ที่นั่น เขาได้เป็นครูสอนวิทยาศาสตร์ที่โรงพลศึกษาซิมแฟรอปอลแห่งที่ 1 จากนั้นใน ค.ศ. 1857 เขากลับมาที่เซนต์ปีเตอส์เบิร์กด้วยสุขภาพที่แข็งแรงสมบูรณ์

ระหว่าง ค.ศ. 1859 ถึง 1861 เขาทำงานวิจัยเกี่ยวกับแรงดึงผิวของของเหลวและการทำงานของสเปกโทรสโกปีในไฮเดิลแบร์ค ต่อมาใน ค.ศ. 1861 เขาได้ตีพิมพ์ตำราเรียนชื่อ *เคมีอินทรีย์* สิ่งนี้ทำให้เขาได้รับรางวัลเดมิดอฟจากสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งเซนต์ปีเตอส์เบิร์ก

เมื่อวันที่ 4 เมษายน ค.ศ. 1862 เขาได้หมั้นหมายกับ Feozva Nikitichna Leshcheva และทั้งคู่แต่งงานกันในวันที่ 27 เมษายน ค.ศ. 1862 ที่โบสถ์ของสถาบันวิศวกรรมนิโคลาเยฟในเซนต์ปีเตอส์เบิร์ก (ซึ่งเขาเป็นอาจารย์สอนอยู่)

เมนเดเลเยฟได้เป็นศาสตราจารย์ที่สถาบันเทคโนโลยีเซนต์ปีเตอส์เบิร์กและมหาวิทยาลัยเซนต์ปีเตอส์เบิร์กใน ค.ศ. 1864 และ ค.ศ. 1865 ตามลำดับ จากนั้นใน ค.ศ. 1865 เขาได้รับปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตจากวิทยานิพนธ์เรื่อง "On the Combinations of Water with Alcohol" เขาได้รับสิทธิในการดำรงตำแหน่งใน ค.ศ. 1867 ที่มหาวิทยาลัยเซนต์ปีเตอส์เบิร์กและเริ่มสอนเคมีอนินทรีย์ โดยสืบทอดตำแหน่งต่อจากวอสเครเซนสกี ใน ค.ศ. 1871 เขาได้เปลี่ยนเซนต์ปีเตอส์เบิร์กให้กลายเป็นศูนย์กลางการวิจัยเคมีที่เป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ

## ตารางธาตุ

## ชีวิตช่วงหลัง

ใน ค.ศ. 1876 เขาพบกับอันนา อีวานอฟนา โปโปวา และเริ่มเกี้ยวพาราสีเธอ ใน ค.ศ. 1881 เขาขอแต่งงานกับเธอ และขู่จะฆ่าตัวตายถ้าเธอปฏิเสธ การหย่าร้างของเขากับ Leshcheva เสร็จสิ้นลงหลังจากที่เขาแต่งงานกับโปโปวาหนึ่งเดือน (เมื่อวันที่ 2 เมษายน)

เมนเดเลเยฟได้รับการเสนอเข้าชิงในรางวัลโนเบลสาขาเคมีในช่วงสามปีสุดท้าย คือ ค.ศ. 1905, 1906 และ 1907 โดยมีการเสนอชื่อเข้าชิง 9 ครั้ง

ใน ค.ศ. 1907 เมนเดเลเยฟเสียชีวิตจากไข้หวัดใหญ่ด้วยอายุ 72 ปีที่เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก คำพูดสุดท้ายของเขาคือวลีที่พูดกับแพทย์ประจำตัวว่า "คุณหมอ คุณมีวิทยาศาสตร์ ส่วนผมมีศรัทธา" ซึ่งอาจเป็นคำพูดของฌูล แวร์นก็ได้

## ผลงาน
* *Менделеев Д. И.* Периодический закон ''(DjVu)''. Т. 1. // Собрание сочинений в 3 томах — М.: Издательство Академии наук СССР — via Runivers
* *Менделеев Д. И.* Растворы (DjVu). Т. 2. *(DjVu)*]. Т. 2. // Собрание сочинений в 3 томах — М.: Издательство Академии наук СССР — via Runivers
* *Менделеев Д. И.* Периодический закон. Дополнительные материалы ''(DjVu)''. Т. 3. // Собрание сочинений в 3 томах — М.: Издательство Академии наук СССР — via Runivers
* *Менделеев Д. И.* Ещё о расширении жидкостей (Ответ профессору Авенариусу). — СПб.: Тип. В. Демакова, 1884. — 18 с.
* *Менделеев Д. И.* Об опытах над упругостью газов. Сообщение Д. И. Менделеева в Императорском Русском техническом обществе — 21 янв. 1881 г. — СПб., 1881. — 22 с.
* 
* *Менделеев Д. И.* Дополнения к познанию России. Посмертное издание. СПб.: А. С. Суворин, 1907. — 109 с. + I л. портрет.
* *Менделеев Д. И.* Изоморфизм в связи с другими отношениями кристаллической формы к составу. Диссертация, представленная при окончании курса в Главном педагогическом институте студентом Д. Менделеевым. — СПб., 1856. — 234 с.
* *Менделеев Д. И.* О сопротивлении жидкостей и о воздухоплавании: Вып. 1. — СПб.: Тип. В. Демакова, 1880. — 80 с.: табл.
* *Менделеев Д. И.* Заветные мысли (1905)
* *Менделеев Д. И.* Попытка химического понимания мирового эфира (1902)
* บทความ 54 บทใน Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

### ข้อมูล
* 
* 

## อ่านเพิ่ม
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* Babaev, Eugene V. (February 2009). Dmitriy Mendeleev: A Short CV, and A Story of Life  – 2009 biography on the occasion of Mendeleev's 175th anniversary
* Babaev, Eugene V., Moscow State University. Dmitriy Mendeleev Online
* Original Periodic Table, annotated.
* "Everything in its Place", essay by Oliver Sacks

หมวดหมู่:นักเคมีชาวรัสเซีย
หมวดหมู่:บุคคลจากแคว้นตูย์เมน
หมวดหมู่:นักวิทยาศาสตร์ชาวรัสเซีย
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยเซนต์ปีเตอส์เบิร์ก