อำเภอสุวรรณภูมิ

**สุวรรณภูมิ** เป็นอำเภอที่มีพื้นที่มากที่สุดของจังหวัดร้อยเอ็ด เป็นอำเภอศูนย์กลางทางด้านการคมนาคม การปกครอง การศึกษาเเละเศรษฐกิจของกลุ่มอำเภอโซนใต้ของจังหวัดร้อยเอ็ด อีกทั้งยังเป็นอำเภอที่มีความเจริญเป็นรองแค่เพียงอำเภอเมืองร้อยเอ็ด ปัจจุบันแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 15 ตำบล มีประชากรในปี พ.ศ. 2562 จำนวน 116,015 คน

## ประวัติศาสตร์

พื้นที่อำเภอสุวรรณภูมิเดิมเป็นที่ตั้งของเมืองท่งศรีภูมิ เคยมีอาณาเขตกว้างใหญ่ไพศาลครอบคลุมพื้นที่กลุ่มจังหวัดร้อยเเก่นสารสินธ์ุเเทบจะทั้งหมด เเละบางส่วนของจังหวัดบุรีรัมย์ ศรีสะเกษ สุรินทร์ ยโสธร อุบลราชธานี ชัยภูมิ อุดรธานี ซึ่งเมืองท่งศรีภูมิเคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ สถาปนาโดยพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูรเมื่อปี พ.ศ. 2256 ต่อมาได้เข้ามาอยู่ในอาณาเขตของอาณาจักรอยุธยาในปี พ.ศ. 2308 จนถึงอาณาจักรธนบุรีในปี พ.ศ. 2310 และได้เปลี่ยนชื่อเป็นเมืองสุวรรณภูมิในปี พ.ศ. 2315 ต่อมาได้ลดฐานะจากเมืองชั้นเอก (เทียบเท่าจังหวัด) เป็น "อำเภอสุวรรณภูมิ" ในปี พ.ศ. 2451 เมืองขึ้นของเมืองสุวรรณภูมิถูกเปลี่ยนเป็นอำเภอภายในจังหวัดร้อยเอ็ด 3 เมือง และเป็นอำเภอภายในจังหวัดมหาสารคาม 1 เมือง

อำเภอสุวรรณภูมิในปัจจุบัน นับจากปีที่ถูกยุบเป็นอำเภอในปี พ.ศ. 2451 มีนายอำเภอทั้งสิ้นแล้ว 47 คน มีการแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 15 ตำบล ทั้งนี้ อำเภอสุวรรณภูมิมีการแยกออกเป็น 2 อำเภอหลังปี พ.ศ. 2451 ได้แก่ อำเภอเมืองสรวง และอำเภอโพนทราย ในด้านลำดับชั้นของอำเภอที่กำหนดโดยกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย อำเภอสุวรรณภูมิมีฐานะเป็นอำเภอชั้น 1 เช่นเดียวกับอำเภอเมืองร้อยเอ็ด และอำเภอเมืองในจังหวัดอื่น ๆ ที่มิใช่อำเภอชั้นพิเศษ

หลังจากที่เมืองสุวรรณภูมิถูกยุบกลายเป็นอำเภอ คงเหลือพื้นที่โดยประมาณ 1,532.294 ตารางกิโลเมตร ต่อมาเเม้ว่าอำเภอสุวรรณภูมิจะมีการเเยกออกไปอีก 2 อำเภอ (อำเภอเมืองสรวงเเละอำเภอโพนทราย) อำเภอสุวรรณภูมิก็ยังคงเป็นอำเภอที่มีพื้นที่มากที่สุดของจังหวัดร้อยเอ็ดจนถึงปัจจุบัน ด้วยขนาดพื้นที่ 1,107.042 ตารางกิโลเมตร
thumb|เจ้าแก้วมงคล
thumb|อนุสาวรีย์ท้าวเซียง เจ้าผู้ครองเมืองท่งศรีภูมิคนที่ 4 และเป็นผู้ครองเมืองสุวรรณภูมิคนแรก
### ลำดับผู้ว่าราชการเมืองสุวรรณภูมิ

### ลำดับนายอำเภอสุวรรณภูมิ (หลังปี พ.ศ. 2451)
การนับตำแหน่งนายอำเภอนับจากปี พ.ศ. 2451 นั้น จะใช้ลำดับที่ 1 ใหม่ เนื่องจากผู้ว่าราชการเมืองของเมืองชั้นเอกมีฐานะเทียบเท่า "ผู้ว่าราชการจังหวัด" ภายหลังมีการเปลี่ยนแปลงและยุบฐานะเมืองเป็นอำเภอ และตำแหน่ง "ผู้ว่าราชการจังหวัด" เป็น "นายอำเภอ" ดังนั้นจึงนับลำดับใหม่

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอสุวรรณภูมิตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเมืองสรวง และอำเภออาจสามารถ
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอพนมไพร อำเภอหนองฮี และอำเภอโพนทราย
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอรัตนบุรี และอำเภอท่าตูม (จังหวัดสุรินทร์)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเกษตรวิสัย

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอสุวรรณภูมิแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 15 ตำบล 199 หมู่บ้าน ได้แก่

thumb|right|350px|ตำบลของอำเภอสุวรรณภูมิ

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอสุวรรณภูมิประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสระคู
* **เทศบาลตำบลจำปาขัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจำปาขันทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลหินกอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินกองทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลทุ่งกุลา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งกุลาทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลทุ่งหลวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งหลวงทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลดอกไม้** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอกไม้ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสระคู** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระคู (นอกเขตเทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาใหญ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองทุ่ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองทุ่งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหัวโทน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวโทนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อพันขัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อพันขันทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหัวช้าง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวช้างทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำคำ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำคำทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยหินลาด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยหินลาดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช้างเผือกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งศรีเมือง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งศรีเมืองทั้งตำบล

## ประชากร
ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพหลัก คือ เกษตรกรรม รับจ้างทั่วไป และมีอาชีพเสริมอื่น ๆ เช่น เลี้ยงสัตว์ รวมกลุ่มทำสินค้าหัตถกรรม และอุตสาหกรรมในครัวเรือน โดยมีซึ่งลำน้ำสายสำคัญที่หล่อเลี้ยงชาวบ้านมีหลายสาย คือ ลำน้ำเสียว ลำน้ำพลับพลา ห้วยหินลาด และลำน้ำมูล

## วัด
วัดที่สำคัญในเขตเทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ อำเภอสุวรรณภูมิมีดังต่อไปนี้
# วัดใต้วิไลรรม
# วัดกลาง
# วัดสว่างโพธิ์ทอง
# วัดเจริญราษฎร์
# วัดทุ่งลัฎฐิวัน
# วัดเหนือสุพรรณวราราม
# วัดพระบรมธาตุสุวรรณภูมิ (วัดป่าวังพระเจ้า)

## สถานศึกษา
ระดับวิทยาลัย
โรงเรียนระดับมัธยมศึกษาที่สำคัญในเขตอำเภอสุวรรณภูมิมีดังต่อไปนี้
# โครงการจัดตั้ง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตร้อยเอ็ด ณ ทุ่งกุลาร้องไห้
# วิทยาลัยเทคนิคสุวรรณภูมิ
# วิทยาลัยเทคโนโลยีบริหารธุรกิจรักไทย สุวรรณภูมิ
# โรงเรียนสุวรรณภูมิพิทยไพศาล
# โรงเรียนสุวรรณภูมิวิทยาลัย
โรงเรียนระดับประถมศึกษาที่สำคัญในเขตอำเภอสุวรรณภูมิมีดังต่อไปนี้
# โรงเรียนเมืองสุวรรณภูมิ
# โรงเรียนอนุบาลเมืองใหม่สุวรรณภูมิ
# โรงเรียนดอนแฮดวิทยา
# โรงเรียนกระดิ่งทอง
# โรงเรียนการกุศลวัดกลาง
# โรงเรียนเจริญศึกษา
# โรงเรียนอนุบาลศรีภูมิวิทยารักษ์
# โรงเรียนบ้านน้ำคำน้อย
# โรงเรียนโสภาพพิทยาภรณ์

## สถานที่ท่องเที่ยว

220px|thumb|กู่พระโกนา
* **กู่พระโกนา** บ.กู่พระโกนา ต.สระคู
* **อนุสาวรีย์เจ้าแก้วมงคล** และ เขต **คูเมืองบ้านท่ง** ( ประกาศชื่อโบราณสถาน กรมศิลปากร พ.ศ. 2478 )
* **สิมวัดไตรภูมิคณาจารย์** บ.หัวโทน ต.หัวโทน
* **สิมวัดสระเกตุ** บ.น้ำคำ ต.น้ำคำ
* **พระธาตุวัดเบญจ์** บ.หัวโทน ต.หัวโทน
* **บ่อพันขัน** บ.ตาเณร ต.จำปาขัน
* **วัดพระธาตุบ่อพันขัน** บ.หนองมะเหี๊ยะ ต.จำปาขัน
* **อ่างเก็บน้ำบ่อพันขัน** บ.ตาเณร,บ.หญ้าหน่อง ต.จำปาขัน
* **พระธาตุอรหันต์โมคคัลลาน์ วัดกลาง** คุ้มวัดกลาง ในเขตเทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ
* **อนุสาวรีย์ท้าวเซียงเจ้าเมืองสุวรรณภูมิ** ในเขตเทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ
* **ศูนย์พัฒนาทุ่งกุลาร้องไห้** บ.กู่พระโกนา ต.สระคู
* **พิพิธภัณฑ์หอยล้านปี** บ.โพนครกน้อย ต.สระคู
* **สระสี่เหลี่ยม สระสองแก** ต.สระคู
* **กู่หินกอง** บ.หินกอง ต.หินกอง
* **วัดพระธาตุนาใหญ่** บ.นาใหญ่ ต.นาใหญ่
* **วัดพระเจ้าใหญ่บ้านยางเครือ** บ.ยางเครือ ต.เมืองทุ่ง
* **วัดกู่อารัมย์** บ.ดงเมือง ต.เมืองทุ่ง
* **บึงท่าศาลา** บ.กู่พระโกนา ต.สระคู
* **โครงการจัดตั้งวิทยาเขตร้อยเอ็ด ณ ทุ่งกุลาร้องไห้ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน** ต.หินกอง

## เทศกาลสำคัญ
thumb|บุญบั้งไฟ
* **งาน[[ประเพณีบุญบั้งไฟ]]อำเภอสุวรรณภูมิ** จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีอย่างยิ่งใหญ่ ระดับประเทศ โดยเฉพาะวันแห่ ขบวนฟ้อน เซิ้งบั้งไฟ และบั้งไฟลายศรีภูมิ กับการตกแต่งขบวนบั้งไฟที่มากที่สุดของประเทศ โดยงานจัด ในวันเสาร์ อาทิตย์แรกของเดือนมิถุนายนของทุกปี ณ ลานอนุสาวรีย์พระรัตนวงษา (ท้าวเซียง) และหน้าที่ว่าการอำเภอสุวรรณภูมิ โดยงานมีความโดดเด่นที่แตกต่างจากที่อื่น คือ เอกลักษณ์การตกแต่งเอ้ บั้งไฟด้วยลายกรรไกรตัด เพียงแห่งเดียวในประเทศ หรือที่เรียกว่า ลายศรีภูมิ รวมทั้งขบวนรำสวยงามมากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ นอกจากนี้ งานประเพณีบุญบั้งไฟสุวรรณภูมิ ยังมีสืบเนื่องยาวนาน มีช่างบั้งไฟลายศรีภูมิ ในคุ้มวัดทุกคุ้มวัด ในเขตเทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ และบั้งไฟเอ้ ทั่วเขตจังหวัดร้อยเอ็ด จะเข้าร่วมแข่งขันประเภทบั้งไฟขนาดใหญ่ทั้งหมด จนทำให้ เป็นหนึ่งในงานประเพณีบั้งไฟที่มีชื่อเสียงที่สุดอีกแห่งหนึ่งของประเทศ จนมีคำกล่าวที่ว่า "หากอยากดูบั้งไฟครบครัน หลากหลายกิจกรรม ไปที่ ยโสธร หากอยากดูบั้งไฟจุดขึ้นสูง จำนวนมาก ให้ไปที่อำเภอพนมไพร และ หากอยากดู บั้งไฟเอ้ตกแต่งสวยงามขนาดใหญ่มากที่สุดและขบวนรำสวยงามมากที่สุดไปที่ **อำเภอสุวรรณภูมิ** " โดยจะมีการประกวดขบวนแห่รำเซิ้งสวยงาม (ต่อมาถูกเปลี่ยนชื่อเป็นขบวนฟ้อนสวยงาม) ชิงถ้วยพระราชทานพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งได้มีการถูกจัดขึ้นเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2567 เป็นต้นมา นอกจากนี้ในปีพ.ศ. 2568 ยังได้มีการจัดการแข่งขันบั้งไฟเอ้สวยงาม (ลายศรีภูมิ) ชิงถ้วยพระราชทาน สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีฯ ขึ้นเป็นครั้งแรก ซึ่งเป็นการประกวดชิงถ้วยพระราชทานในหมวดการแข่งขันบั้งไฟเอ้ ที่เกิดขึ้นที่แรกและแห่งเดียวของประเทศไทย ดังนั้นงานบุญบั้งไฟลายศรีภูมิจึงเป็นงานบุญบั้งไฟที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากเจ้านายในราชวงศ์จักรีมากที่สุดเท่าที่เคยมีมาของงานประเพณีบุญบั้งไฟแห่งประเทศไทย ซึ่งสมเกียรติและฐานะกับดินแดนที่มีการจัดงานบุญบั้งไฟอย่างยิ่งใหญ่ เป็นเอกลักษณ์และมีความเก่าแก่และต่อเนื่องมาอย่างยาวนานมากที่สุดแห่งหนึ่งของภาคอีสานและของประเทศไทย นอกจากนี้ยังเป็นงานประเพณีที่ดึงดูดและเป็นศูนย์รวมให้ลูกหลานเมืองศรีภูมิหรือเครือข่ายลูกหลานเจ้าแก้วมงคล (บรรพชนกลุ่มใหญ่ของภาคอีสาน) ที่มีอยู่ทั่วภาคอีสานและประเทศไทยให้กลับมาเยี่ยมเยือนถิ่นเก่าของบรรพชน ซึ่งได้ขึ้นชื่อว่าเป็น *เมืองบรรพบุรุษของชาวอีสาน* ก่อนที่ภายหลังจะมีการอพยพแยกกันออกไปสร้างเมืองและชุมชนต่างๆมากมายทั่วภาคอีสาน นับได้ว่าเป็นศูนย์รวมทางจิตใจให้แก่ลูกหลานชาวอีสานได้มากมายเลยทีเดียว

## ชาวอำเภอสุวรรณภูมิที่มีชื่อเสียง
*เจ้าแก้วมงคล เจ้าผู้ครองเมืองท่งศรีภูมิพระองค์แรก ผู้ที่เป็นราชนิกุลสืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์ล้านช้าง และยังเป็นองค์ปฐมวงศ์ของเชื้อสายเจ้าแก้วมงคลอันเป็นกลุ่มผู้ปกครองและเจ้าเมืองกลุ่มใหญ่ทั่วภาคอีสานของประเทศไทย
*สิลา วีระวงส์ กวี นักเขียน ศิลปินมรดกอีสาน นักปราชญ์คนสำคัญของชาวลาว
*เชาวน์ สายเชื้อ ประธานศาลรัฐธรรมนูญ ท่านแรก
*ขจรศักดิ์ ศรีสวาสดิ์ อดีต ส.ส.ร้อยเอ็ด พรรคความหวังใหม่
*กิตติ สมทรัพย์ ส.ส.ร้อยเอ็ดเขต 6 อำเภอสุวรรณภูมิ อำเภอโพนทราย อำเภอหนองฮี
*คารม พลพรกลาง รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
*ไพวรินทร์ ขาวงาม กวี นักเขียน ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ กวีนิพนธ์ พุทธศักราช 2558
*ก้องนภา วัชรวิทย์ นักมวย
*สุพรรณษา เวชกามา (ลำไย ไหทองคำ) นักร้องลูกทุ่ง,หมอลำ นักแสดง พิธีกร
*เอกราช สุวรรณภูมิ นักร้องลูกทุ่ง
*เจมส์ จตุรงค์ นักร้องลูกทุ่ง,หมอลำ นักแสดง

## อ้างอิง


สุวรรณภูมิ