การเล่นแร่แปรธาตุ

[thumb|upright=1.4|ภาพ ''[อูโรโบรอส* จากตำราเล่นแร่แปรธาตุ *รุ่งอรุณที่กำลังขึ้น* (ช่วงศตวรรษที่ 15), [[หอสมุดกลางซือริช]], สวิตเซอร์แลนด์]]
[[ไฟล์:Joseph Wright of Derby The Alchemist.jpg|thumb|ภาพ *นักเล่นแร่แปรธาตุแสวงศิลานักปราชญ์* โดยโจเซฟ ไรต์ ปี 1771]]

*'การเล่นแร่แปรธาตุ** หรือ **รสายนเวท** (; ) เป็นศาสตร์โบราณแขนงหนึ่งที่ผสมผสาน[[ปรัชญาธรรมชาติ]] [[ปรัชญา]] และแนวคิดทาง[[ศาสตร์ก่อนวิทยาศาสตร์]] (protoscience) เข้าไว้ด้วยกัน มีการปฏิบัติกันมาอย่างยาวนานในดินแดน[[จีน]] [[อินเดีย]] [[โลกมุสลิม]] และ[[ยุโรป]] หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของการเล่นแร่แปรธาตุในฝั่งตะวันตก พบได้จากงานเขียนปลอมแปลงหลายชิ้นที่แต่งขึ้นใน[[อียิปต์สมัยโรมัน]]ช่วงคริสต์ศตวรรษแรก ๆ วัตถุประสงค์ซึ่งนิยามการเล่นแร่แปรธาตุนั้นมีมากมาย แต่มักได้แก่ การสร้าง[[ศิลานักปราชญ์]] การเปลี่ยน[[โลหะฐาน]]เป็น[[โลหะมีสกุล]] หรือการพัฒนา[[น้ำอมฤต]] ซึ่งจะมอบความเยาว์และอายุยืนยาว

นักเล่นแร่แปรธาตุ พยายามที่จะกลั่น บ่มเพาะ และปรับปรุงสสารบางชนิดให้บริสุทธิ์ สมบูรณ์ยิ่งขึ้น เป้าหมายร่วมกันของพวกเขาเหล่านี้ ได้แก่ การเปลี่ยนธาตุ (chrysopoeia) โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแปรธาตุ[[โลหะพื้นฐาน]] (เช่น [[ตะกั่ว]]) ให้กลายเป็น[[โลหะมีสกุล]] (โดยเฉพาะ[[ทองคำ]]) การสร้าง[[น้ำอมฤต]] และการสร้าง[[ยาแก้สรรพโรค]] เชื่อกันว่าการทำให้ร่างกายและ[[วิญญาณ]]ของมนุษย์สมบูรณ์แบบนั้น เกิดขึ้นได้จาก ''[[มหากิจ]]'' (magnum opus) ของการเล่นแร่แปรธาตุ แนวคิดในการสร้าง[[ศิลานักปราชญ์]] ก็มีความเชื่อมโยงกับโครงการเหล่านี้ทั้งหมดด้วยเช่นกัน

นักเล่นแร่แปรธาตุจากดินแดนอิสลามและยุโรป ร่วมกันพัฒนาพื้นฐานสำคัญของเทคนิค[[ห้องปฏิบัติการ]] ทฤษฎีและศัพท์เฉพาะบางส่วนยังคงมีการใช้มาจนถึงปัจจุบัน พวกเขายังคงยึดมั่นในแนวคิด[[ปรัชญากรีกโบราณ]]ที่ว่าทุกสิ่งประกอบด้วย[[ธาตุคลาสสิก|ธาตุทั้งสี่]] นอกจากนี้ พวกเขามักเก็บรักษาความลับในงานของตนเอง โดยใช้รหัสลับและสัญลักษณ์ ในการบันทึก ในยุโรป การแปลตำราวิทยาศาสตร์ยุคกลางของอิสลามเป็นภาษาละตินในศตวรรษที่ 12 และการกลับมาค้นพบ[[อาริสโตเติล#ปรัชญาทฤษฎี|ปรัชญาของอาริสโตเติล]] นำไปสู่การเฟื่องฟูของการเล่นแร่แปรธาตุในภาษาละติน  ต่อมา ประเพณีการเล่นแร่แปรธาตุในยุคปลายยุคกลางนี้มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาของวิทยาศาสตร์ยุคเริ่มต้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เคมี และการแพทย์

การพูดถึงการเล่นแร่แปรธาตุในยุคปัจจุบัน มักแบ่งออกเป็น 2 แนวทางหลัก ได้แก่ การประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติและความเชื่อทางจิตวิญญาณ แม้ว่านักวิชาการบางท่าน อาทิ ''[[เอริค เจ. โฮล์มยาร์ด]] (Eric J. Holmyard)'' และ ''[[มารี-หลุยส์ ฟ็อน ฟรานซ์]] (Marie-Louise von Franz)'' จะโต้แย้งว่าทั้งสองแนวทางนี้มีความสัมพันธ์กัน การประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติ ศึกษาโดยนักประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์กายภาพ โดยมุ่งเน้นที่ความสัมพันธ์กับเคมีวิทยา การแพทย์ และการหลอกลวงในยุคแรก ๆ รวมถึงบริบททางปรัชญา และศาสนา ที่เกี่ยวข้อง ความเชื่อทางจิตวิญญาณ ดึงดูดความสนใจจากนักประวัติศาสตร์ลัทธิความลับ [[นักจิตวิทยา]] [[นักปรัชญา]]บางกลุ่ม และ[[นักจิตวิญญาณ]] (spiritualists) นอกจากนี้ แนวคิดเรื่องการเล่นแร่แปรธาตุยังคงส่งผลต่อ วรรณกรรม (literature) และศิลปะ (arts) ด้วย

== ศัพทมูลวิทยา ==
คำศัพท์ภาษาอังกฤษ ''alchemy'' มีต้นกำเนิดมาจาก[[ภาษาฝรั่งเศสโบราณ]] ''alquemie'' หรือ ''alkimie'' ซึ่งต่อมาถูกนำไปใช้ในภาษาละตินยุคกลางในรูปของคำว่า  คำศัพท์นี้เองก็มาจากคำ[[ภาษาอาหรับ]]  () โดย ''al-'' ในภาษาอาหรับนั้นทำหน้าที่เป็นคำนามเฉพาะเจาะจง ที่มีความหมายว่า "the" เมื่อรวมความหมายทั้งหมดแล้ว  สามารถแปลความได้ว่า [[มหากิจ|กระบวนการแปรธาตุ]] ซึ่งหมายถึงการหลอมรวมหรือกลับคืนสู่สภาวะดั้งเดิมอันศักดิ์สิทธิ์

สำหรับคำว่า  ในภาษาอาหรับนั้น มีการสันนิษฐานถึงที่มาของคำศัพท์ในภาษากรีกโบราณหลายทฤษฎี โดยความหมายแรกถูกเสนอโดย โซสิมอสแห่งพาโนโปลิส (Zosimos of Panopolis) ในช่วงศตวรรษที่ 3-4 ซึ่งเชื่อว่ามีที่มาจากชื่อหนังสือเล่มหนึ่งคือ ''Khemeu'' ส่วนเฮอร์มันน์ ดีลส์ (Hermann Diels) เสนอความเห็นในปี 1914 ว่า คำนี้น่าจะมาจากคำว่า "χύμα" (khýma) ซึ่งใช้เรียกวัตถุโลหะที่ได้จากการหล่อโลหะ

อีกทฤษฎีหนึ่งชี้ว่ารากศัพท์มาจากภาษาอียิปต์ **' (สัญลักษณ์อียิปต์โบราณ 𓆎𓅓𓏏𓊖 - **') ซึ่งมีความหมายว่า "ดินดำ" อันหมายถึงดินที่อุดมสมบูรณ์และมีทองคำ อยู่ในบริเวณลุ่มแม่น้ำไนล์ ซึ่งตรงกันข้ามกับทรายแดงของทะเลทราย วอลลิส บัดจ์ (Wallis Budge) นักอียิปต์วิทยา กล่าวว่า คำว่า "ʾ" ในภาษาอาหรับ จริง ๆ แล้วมีความหมายว่า "[วิทยาศาสตร์]แห่งอียิปต์" โดยยืมมาจากคำใน[[ภาษาคอปติก]] ซึ่งใช้เรียกประเทศอียิปต์ว่า **' (หรือคำที่เทียบเท่าในภาษาถิ่นโบแฮร์ริกคอปติกยุคกลางว่า **') โดยคำภาษาคอปติกนี้สืบมาจากภาษาเดโมติกว่า **' ซึ่งสืบมาจากภาษาอียิปต์โบราณ ** อีกที คำศัพท์ดั้งเดิมของอียิปต์โบราณนี้มีความหมายครอบคลุมทั้งคำว่า "ประเทศ" และสี "ดำ" (อียิปต์เป็น "ดินแดนดำ" เทียบกับ "ดินแดนแดง" ซึ่งหมายถึงทะเลทรายโดยรอบ)

## ดูเพิ่ม

*สัญลักษณ์การเล่นแร่แปรธาตุ
*โกร็องแต็ง หลุยส์ เคอร์ฟราน
*คัพเปลเลชัน
*ลัทธิประวัติศาสตร์
*ประวัติความเป็นมาของเคมีวิทยา
*รายชื่อนักเล่นแร่แปรธาตุ
*รายชื่อสารเล่นแร่แปรธาตุ
*เคมี
*การแปรนิวเคลียส
*โครงร่างการเล่นแร่แปรธาตุ
*ปอร์ตาอัลเคมิก้า
*เวทย์มนตร์ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา
*สปากี้
*ทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ที่ถูกแทนที่
*การสังเคราะห์โลหะมีค่า
*ลัทธิลี้ลับตะวันตก

## เพิ่มเติม

## อ้างอิง
### การอ้างอิง

### แหล่งข้อมูลที่ใช้

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 

## บรรณานุกรม
### บทนำและตำรา
*  (focus on technical aspects)
*  (focus on technical aspects)
* 
*  (general overview)
*  (Greek and Byzantine alchemy)
*  (focus on technical aspects)
* 
*  (Greek and Byzantine alchemy)
*  (the second part of volume 1 was never published; the other volumes deal with the modern period and are not relevant for alchemy)
*  (general overview, focus on esoteric aspects)
*  (general overview, written in a highly accessible style)
* 
* 

### การเล่นแร่แปรธาตุของกรีก-อียิปต์
#### ตำรา
* Marcellin Berthelot and Charles-Émile Ruelle (eds.), *Collection des anciens alchimistes grecs* (CAAG), 3 vols., 1887–1888, Vol 1: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k96492923, Vol 2: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9680734p, Vol. 3: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9634942s.
* André-Jean Festugière, *La Révélation d'Hermès Trismégiste*, Paris, Les Belles Lettres, 2014 (, OCLC 897235256).
* Robert Halleux and Henri-Dominique Saffrey (eds.), *Les alchimistes grecs, <abbr>t.</abbr> 1 : Papyrus de Leyde – Papyrus de Stockholm – Recettes,* Paris, Les Belles Lettres, 1981.
* Otto Lagercrantz (ed), *Papyrus Graecus Holmiensis*, Uppsala, A.B. Akademiska Bokhandeln, 1913, Papyrus graecus holmiensis (P. holm.); Recepte für Silber, Steine und Purpur, bearb. von Otto Lagercrantz. Hrsg. mit Unterstützung des Vilh. Ekman'schen Universitätsfonds.
* Michèle Mertens and Henri-Dominique Saffrey (ed.), *Les alchimistes grecs, <abbr>t.</abbr> 4.1 : Zosime de Panopolis. Mémoires authentiques,* Paris, Les Belles Lettres, 1995.
* Andrée Collinet and Henri-Dominique Saffrey (ed.), *Les alchimistes grecs, <abbr>t.</abbr> 10 : L'Anonyme de Zuretti ou l'Art sacré and divin de la chrysopée par un anonyme*, Paris, Les Belles Lettres, 2000.
* Andrée Collinet (ed), *Les alchimistes grecs*, *<abbr>t.</abbr> 11 : Recettes alchimiques (Par. Gr. 2419; Holkhamicus 109) – Cosmas le Hiéromoine – Chrysopée*, Paris, Les Belles Lettres, 2000.
* Matteo Martelli (ed), *The Four Books of Pseudo-Democritus*, Maney Publishing, 2014.

#### งานวิจัย

* Dylan M. Burns, " μίξεώς τινι τέχνῃ κρείττονι : Alchemical Metaphor in the *Paraphrase of Shem* (NHC VII,1) ", *Aries* 15 (2015), p.&nbsp;79–106.
* Alberto Camplani, " Procedimenti magico-alchemici e discorso filosofico ermetico " in Giuliana Lanata (ed.), *Il Tardoantico alle soglie del Duemila*, ETS, 2000, p.&nbsp;73–98.
* Alberto Camplani and Marco Zambon, " Il sacrificio come problema in alcune correnti filosofice di età imperiale ", *Annali di storia dell'esegesi* 19 (2002), p.&nbsp;59–99.
* Régine Charron and Louis Painchaud, " 'God is a Dyer,' The Background and Significance of a Puzzling Motif in the Coptic *Gospel According to Philip (CG II, 3)*, *Le Muséon* 114 (2001), p. 41-50.
* Régine Charron, " The Apocryphon of John (NHC II,1) and the Greco-Egyptian Alchemical Literature ", *Vigiliae Christinae* 59 (2005), p. 438-456.
* Philippe Derchain, "L'Atelier des Orfèvres à Dendara et les origines de l'alchimie," *Chronique d'Égypte*, vol. 65, no 130, 1990, p. 219–242.
* Korshi Dosoo, " A History of the Theban Magical Library ", *Bulletin of the American Society of Papyrologists* 53 (2016), p.&nbsp;251–274.
* Olivier Dufault, *Early Greek Alchemy, Patronage and Innovation in Late Antiquity*, California Classical Studies, 2019, Early Greek Alchemy, Patronage and Innovation in Late Antiquity.
* Sergio Knipe, " Sacrifice and self-transformation in the alchemical writings of Zosimus of Panopolis ", in Christopher Kelly, Richard Flower, Michael Stuart Williams (eds.), *Unclassical Traditions. Volume II: Perspectives from East and West in Late Antiquity,* Cambridge University Press, 2011, p.&nbsp;59–69.
* André-Jean Festugière, *La Révélation d'Hermès Trismégiste*, Paris, Les Belles Lettres, 2014 , .
* Kyle A. Fraser, " Zosimos of Panopolis and the Book of Enoch: Alchemy as Forbidden Knowledge ", *Aries* 4.2 (2004), p.&nbsp;125–147.
* Kyle A. Fraser, " Baptized in Gnosis: The Spiritual Alchemy of Zosimos of Panopolis ", *Dionysius* 25 (2007), p.&nbsp;33–54.
* Kyle A. Fraser, " Distilling Nature's Secrets: The Sacred Art of Alchemy ", in John Scarborough and Paul Keyser (eds.), *Oxford Handbook of Science and Medicine in the Classical World,* Oxford University Press, 2018, p.&nbsp;721–742. 2018. https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780199734146.001.0001/oxfordhb-9780199734146-e-76.
* Shannon Grimes, *Becoming Gold: Zosimos of Panopolis and the Alchemical Arts in Roman Egypt*, Auckland, Rubedo Press, 2018, 
* Paul T. Keyser, " Greco-Roman Alchemy and Coins of Imitation Silver ", *American Journal of Numismatics* 7–8 (1995–1996), p.&nbsp;209–234.
* Paul Keyser, " The Longue Durée of Alchemy ", in John Scarborough and Paul Keyser (eds.), *Oxford Handbook of Science and Medicine in the Classical World,* Oxford University Press, 2018, p.&nbsp;409–430.
* Jean Letrouit, "Chronologie des alchimistes grecs," in Didier Kahn and Sylvain Matton, *Alchimie: art, histoire et mythes*, SEHA-Archè, 1995, p. 11–93.
* Lindsay, Jack. *The Origins of Alchemy in Greco-Roman Egypt*. Barnes & Noble, 1970.
* Paul Magdalino and Maria Mavroudi (eds.), *The Occult Sciences in Byzantium*, La Pomme d'or, 2006.
* 
* Matteo Martelli, " Alchemy, Medicine and Religion: Zosimus of Panopolis and the Egyptian Priests ", *Religion in the Roman Empire* 3.2 (2017), p.&nbsp;202–220.
* 
* 
* Daniel Stolzenberg, " Unpropitious Tinctures: Alchemy, Astrology & Gnosis According to Zosimos of Panopolis ", *Archives internationales d'histoire des sciences* 49 (1999), p.&nbsp;3–31.
* Cristina Viano, " Byzantine Alchemy, or the Era of Systematization ", in John Scarborough and Paul Keyser (eds.), *Oxford Handbook of Science and Medicine in the Classical World,* Oxford University Press, 2018, p.&nbsp;943–964.
* 

### ช่วงต้นสมัยใหม่
* Principe, Lawrence and William Newman. *Alchemy Tried in the Fire: Starkey, Boyle, and the Fate of Helmontian Chymistry*. University of Chicago Press, 2002.

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:ความรู้
หมวดหมู่:เคมี
หมวดหมู่:การเล่นแร่แปรธาตุ