พลังงานนิวเคลียร์ในประเทศเกาหลีเหนือ

ประเทศเกาหลีเหนือมีความตื่นตัวในการพัฒนาเทคโนโลยีนิวเคลียร์มาตั้งแต่ทศวรรษ 1950

แม้ในปัจจุบันประเทศนี้จะไม่มีเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์เพื่อการผลิตกระแสไฟฟ้าที่เปิดดำเนินการอยู่ แต่ความพยายามในการพัฒนาภาคพลังงานนิวเคลียร์ยังคงดำเนินต่อไป ยิ่งไปกว่านั้น เกาหลีเหนือได้พัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ และได้ดำเนินการสิ่งที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางว่าเป็นการทดลองนิวเคลียร์ใน ค.ศ. 2006, 2009, 2013, 2016 และ 2017

## ประวัติศาสตร์

### การพัฒนา (ทศวรรษ 1950–1960)
ตั้งแต่ทศวรรษ 1950 เกาหลีเหนือมีความสนใจในเทคโนโลยีนิวเคลียร์และได้แสวงหาการใช้เทคโนโลยีนิวเคลียร์ผ่านการถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับพลังงานนิวเคลียร์จากสหภาพโซเวียต ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1955 เกาหลีเหนือตัดสินใจจัดตั้งสถาบันวิจัยฟิสิกส์อะตอมและนิวเคลียร์ในการประชุมใหญ่สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งเกาหลีเหนือครั้งที่ 2 และส่งนักวิทยาศาสตร์ 6 คนจากสถาบันวิทยาศาสตร์โซเวียตไปยังการประชุมที่จัดขึ้นที่สหภาพโซเวียตในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1955 ต่อมาในเดือนกันยายน ค.ศ. 1959 มีการลงนามในความตกลงว่าด้วยการใช้พลังงานนิวเคลียร์กับสหภาพโซเวียต ณ กรุงมอสโก และการส่งนักวิทยาศาสตร์จากเกาหลีเหนือไปยังสหภาพโซเวียตก็กลายเป็นขั้นตอนที่เป็นระบบมากขึ้น

สหภาพโซเวียตส่งเครื่องปฏิกรณ์วิจัยแบบสระน้ำ (pool-type) IRT-2000 ให้แก่ศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ย็องบย็อนใน ค.ศ. 1963 และเริ่มดำเนินการใน ค.ศ. 1965 หลังมีการปรับปรุงเครื่องปฏิกรณ์วิจัยดังกล่าว ปัจจุบันใช้มัดเชื้อเพลิงแบบ IRT-2M ที่มียูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงร้อยละ 36 และร้อยละ 80 เนื่องจากศูนย์วิจัยแห่งนี้ไม่ได้รับเชื้อเพลิงใหม่ตั้งแต่สมัยโซเวียต ปัจจุบันเครื่องปฏิกรณ์นี้จึงเปิดใช้งานเพียงเป็นครั้งคราวเพื่อผลิตไอโอดีน-131 สำหรับการฉายรังสีรักษามะเร็งต่อมไทรอยด์

จากการศึกษาใน ค.ศ. 2022 ของดงฮย็อน อู ซึ่งอ้างอิงจากสิ่งพิมพ์เกาหลีเหนือและจดหมายเหตุโซเวียตที่ไม่เคยได้รับการตรวจสอบมาก่อน ระบุว่าการพัฒนานิวเคลียร์ยุคแรกของเกาหลีเหนือมีแรงจูงใจจากความปรารถนาที่จะใช้พลังงานนิวเคลียร์เพื่อเหตุผลทางเศรษฐกิจมากกว่าการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์เพื่อเหตุผลด้านความมั่นคง

### การขยายโครงการ (ทศวรรษ 1970–1990)
ในช่วงทศวรรษ 1970 การวิจัยของเกาหลีเหนือมีความเป็นอิสระมากขึ้น ใน ค.ศ. 1974 เกาหลีเหนือปรับปรุงเครื่องปฏิกรณ์ที่ได้รับจากโซเวียตให้มีกำลังเป็น 8 เมกะวัตต์ และใน ค.ศ. 1979 เริ่มก่อสร้างเครื่องปฏิกรณ์วิจัยเครื่องที่สองที่ผลิตขึ้นเองภายในประเทศ ณ ศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ย็องบย็อน พร้อมกับการก่อสร้างเครื่องปฏิกรณ์นี้มีการสร้างโรงแต่งแร่และโรงงานผลิตแท่งเชื้อเพลิงขึ้นควบคู่กันไป

ในช่วงทศวรรษ 1980 รัฐบาลเกาหลีเหนือตระหนักว่าเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบา (LWR) เหมาะสมกับการผลิตไฟฟ้าในปริมาณมาก ซึ่งเป็นความต้องการที่เพิ่มสูงขึ้นในขณะนั้น

ภายหลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียตใน ค.ศ. 1991 รัสเซียยังคงดำเนินการสำรวจพื้นที่ภาคสนามสำหรับโครงการเตาปฏิกรณ์น้ำมวลเบาที่ชินโพ อย่างไรก็ตาม เกาหลีเหนือปฏิเสธจะชำระค่าดำเนินการ ส่งผลให้โครงการดังกล่าวต้องยุติลงในที่สุด

#### สถาบันการพลังงานปรมาณู
สถาบันการพลังงานปรมาณู (Institute of Atomic Energy - IAE) ในเปียงยาง ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1985 เริ่มแรกเพื่อใช้เป็นที่ตั้งของเครื่องไซโคลตรอนขนาด 20 เมกะอิเล็กตรอนโวลต์ (MeV) และห้องปฏิบัติการที่นำเข้าภายใต้โครงการความร่วมมือทางเทคนิคของ IAEA จากสหภาพโซเวียต การใช้งานเครื่องไซโคลตรอนส่วนใหญ่ใช้เพื่อผลิตแกลเลียม-66 สำหรับรักษามะเร็งตับและมะเร็งเต้านม ปัจจุบันสถาบันแห่งนี้เติบโตขึ้นและมีวัตถุประสงค์สามประการ ได้แก่ การวิจัย การประยุกต์ใช้พลังงานปรมาณูในทางการแพทย์และอุตสาหกรรม และการจัดหาอุปกรณ์การทดลองสำหรับนักศึกษานิวเคลียร์ โดยเฉพาะจากมหาวิทยาลัยคิม อิล-ซ็อง และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีคิม แช็ก

### พันธสัญญาการปลดอาวุธนิวเคลียร์
ใน ค.ศ. 1994 เกาหลีเหนือได้ลงนามในกรอบความตกลงสหรัฐ-เกาหลีเหนือ (U.S.-North Korea Agreed Framework) โดยเกาหลีเหนือตกลงที่จะยุติโครงการเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ที่หน่วงด้วยแกรไฟต์ รวมถึงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าเครื่องปฏิกรณ์ขนาด 200 เมกะวัตต์ไฟฟ้า (MWe) ที่แทช็อน เพื่อแลกกับการก่อสร้างเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาขนาด 1,000 เมกะวัตต์ไฟฟ้าสองเครื่องที่คึมโฮ ซึ่งจะเป็นที่รู้จักในชื่อโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ชินโพ การก่อสร้างเริ่มขึ้นใน ค.ศ. 2000 โดยองค์การพัฒนาพลังงานคาบสมุทรเกาหลี (KEDO) แต่ถูกระงับในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2003 ภายใต้การเจรจาหกฝ่ายในวันที่ 19 กันยายน ค.ศ. 2005 เกาหลีเหนือให้คำมั่นที่จะยุติโครงการนิวเคลียร์ทั้งหมดและกลับเข้าสู่สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ โดยยอมรับการตรวจสอบจากนานาชาติเพื่อแลกกับผลประโยชน์ รวมถึงความช่วยเหลือด้านพลังงานและการปรับความสัมพันธ์ให้เป็นปกติกับญี่ปุ่นและสหรัฐ

วันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 2008 มีการประกาศว่าเกาหลีเหนือจะยุติโครงการนิวเคลียร์ โดยจะส่งมอบคำประกาศด้านนิวเคลียร์ให้แก่จีน ณ กรุงปักกิ่ง ในวันที่ 26 มิถุนายน ค.ศ. 2008 อย่างไรก็ตาม อุปกรณ์นิวเคลียร์ที่เกาหลีเหนือมีอยู่แล้วจะถูกส่งมอบในภายหลัง ก่อนหน้านี้ในวันที่ 23 มิถุนายน เกาหลีเหนือระบุว่าได้เริ่มรื้อถอนโครงการนิวเคลียร์และประกาศว่าจะส่งมอบแผนการทั้งหมดต่อประชาคมระหว่างประเทศ

ใน ค.ศ. 2009 ซิกฟรีด เฮ็กเกอร์ ผู้อำนวยการร่วมของศูนย์ความมั่นคงและความร่วมมือระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด กล่าวว่า "ก่อนการยิงจรวดในเดือนเมษายน เกาหลีเหนือได้ถอดแท่งเชื้อเพลิงประมาณ 6,100 แท่งจากทั้งหมด 8,000 แท่งออกจากเครื่องปฏิกรณ์ขนาด 5 เมกะวัตต์ไปยังสระทำให้เย็น แต่การทำให้ใช้การไม่ได้กลับล่าช้าลงจนเหลือเพียง 15 แท่งต่อสัปดาห์ เป็นผลให้กำหนดการขนถ่ายเชื้อเพลิงให้เสร็จสิ้นถูกลากยาวไปจนถึง ค.ศ. 2011"

แม้จะมีความพยายามปิดตัวที่ดูเหมือนจะชัดเจน แต่การทดลองนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือใน ค.ศ. 2006, 2009 และ 2013 ได้ทำให้เกิดข้อสงสัยต่อพันธสัญญาในการปลดอาวุธนิวเคลียร์ ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2013 ท่ามกลางความตึงเครียดที่สูงขึ้นกับชาติตะวันตก เกาหลีเหนือระบุว่าจะเริ่มเดินเครื่องโรงงานย็องบย็อนที่เคยระงับไปอีกครั้งและกลับมาผลิตพลูโทเนียมเกรดอาวุธ

วันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 2018 ไมก์ พอมเพโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ, ทาโร โคโนะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่น และคัง คย็อง-ฮวา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเกาหลีใต้ ได้พบกัน ณ กรุงโตเกียว โดยยืนยันความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในการกระตุ้นให้เกาหลีเหนือปลดอาวุธนิวเคลียร์ตามที่สัญญาไว้ รัฐมนตรีทั้งสามเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการเรียกร้องให้เกาหลีเหนือดำเนินขั้นตอนที่เป็นรูปธรรมและคงการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจของสหประชาชาติต่อไป

### การกล่าวอ้างเรื่องนิวเคลียร์ฟิวชัน
ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2010 *[[โรดงชินมุน]]* หนังสือพิมพ์ของรัฐบาลเกาหลีเหนือ ประกาศในบทความว่าเกาหลีเหนือประสบความสำเร็จในการทำปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชัน บทความดังกล่าวนิยามการทดลองที่อ้างถึงว่าเป็น "เหตุการณ์ยิ่งใหญ่ที่แสดงถึงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีล้ำสมัยที่พัฒนาอย่างรวดเร็วของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี" พร้อมทั้งระบุถึงความพยายามของนักวิทยาศาสตร์เกาหลีเหนือในการพัฒนา "พลังงานใหม่ที่ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม" โดยไม่ได้กล่าวถึงแผนการใช้เทคโนโลยีฟิวชันในโครงการอาวุธนิวเคลียร์แต่อย่างใด

### การพัฒนาเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาภายในประเทศ
ใน ค.ศ. 2009 เกาหลีเหนือประกาศเจตจำนงที่จะสร้างเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบา (LWR) เชิงทดลองภายในประเทศและเทคโนโลยีการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพื่อผลิตเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2010 กลุ่มผู้เชี่ยวชาญนอกภาครัฐจากสหรัฐรายงานว่าพวกเขาได้ไปเยี่ยมชมศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ย็องบย็อน ที่ซึ่งพวกเขาได้รับชมเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาเชิงทดลองขนาด 25–30 เมกะวัตต์ไฟฟ้ที่อยู่ในระยะเริ่มต้นของการก่อสร้าง และโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมแบบเครื่องหมุนเหวี่ยงแก๊สจำนวน 2,000 เครื่อง ซึ่งระบุว่าใช้ผลิตเชื้อเพลิงยูเรเนียมเสริมสมรรถนะต่ำ (LEU) สำหรับเครื่องปฏิกรณ์ดังกล่าว มีรายงานว่าการก่อสร้างโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเริ่มขึ้นในเดือนเมษายน ค.ศ. 2009 และกำหนดการเริ่มเดินเครื่องปฏิกรณ์คือ ค.ศ. 2012 ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2011 ภาพถ่ายดาวเทียมบ่งชี้ว่าการก่อสร้าง LWR มีความคืบหน้าอย่างรวดเร็ว โดยโครงสร้างคอนกรีตส่วนใหญ่เสร็จสมบูรณ์แล้ว เครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบานี้ถูกสร้างขึ้นบนพื้นที่ของหอหล่อเย็นที่ถูกทำลายไปของเครื่องปฏิกรณ์แม็กน็อกซ์ (Magnox) เชิงทดลองเดิม

หลังการสร้างเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาเชิงทดลองนี้ เกาหลีเหนือตั้งใจที่จะสร้างเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาที่มีขนาดใหญ่ขึ้นเพื่อการผลิตไฟฟ้า การประเมินในระยะแรกคาดว่าเครื่องปฏิกรณ์จะเริ่มใช้งานได้ใน ค.ศ. 2013 แต่โครงสร้างภายนอกของเครื่องปฏิกรณ์ยังไม่เสร็จสิ้นจนกระทั่ง ค.ศ. 2016 ใน ค.ศ. 2017 มีการสังเกตพบกิจกรรมการก่อสร้างหลายอย่าง รวมถึงการสร้างเขื่อนเพื่อจัดหาน้ำในปริมาณเพียงพอสำหรับระบบหล่อเย็น มีการสร้างสถานีไฟฟ้าย่อยและการเชื่อมต่อกับสายส่งไฟฟ้า พร้อมกับสิ่งอำนวยความสะดวกที่สันนิษฐานว่าใช้สำหรับการบำรุงรักษาและซ่อมแซม ใน ค.ศ. 2018 การทดลองเบื้องต้นของเครื่องปฏิกรณ์ได้เริ่มขึ้น

ข้อมูล ณ เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2024 การไหลของน้ำหล่อเย็นเป็นช่วง ๆ บ่งชี้ว่าอาจมีการดำเนินการทดลองก่อนเดินเครื่องจริง

## โครงการอาวุธนิวเคีลยร์

สืบเนื่องจากการที่สหรัฐประจำการอาวุธนิวเคลียร์ทางยุทธวิธีในเกาหลีใต้ใน ค.ศ. 1958 รัฐบาลเกาหลีเหนือได้ร้องขอความช่วยเหลือไปยังทั้งสหภาพโซเวียตและจีนเพื่อพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ แต่ได้รับการปฏิเสธจากทั้งสองประเทศ อย่างไรก็ตาม สหภาพโซเวียตตกลงจะช่วยเกาหลีเหนือพัฒนาโครงการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ รวมถึงการฝึกอบรมเหล่านักวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ด้วย

ในที่สุด ฐานรากทางเทคโนโลยีนี้ได้พัฒนาไปสู่โครงการอาวุธนิวเคลียร์แบบปิดลับ นำไปสู่การทดลองนิวเคลียร์ใน ค.ศ. 2006 และ 2009 ใน ค.ศ. 2009 มีการประเมินว่าเกาหลีเหนือมีหัวรบนิวเคลียร์พร้อมใช้งานสูงสุด 10 ชุด ภายหลังอสัญกรรมของคิม จ็อง-อิลในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2011 ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ได้ประกาศความพร้อมที่จะส่งผู้ตรวจสอบนิวเคลียร์กลับเข้าไปในเกาหลีเหนือ หลังจากที่พวกเขาถูกขับออกใน ค.ศ. 2009 ทันทีที่สามารถบรรลุความตกลงเกี่ยวกับขั้นตอนการปลดอาวุธนิวเคลียร์ได้ อย่างไรก็ตาม ในช่วงต้น ค.ศ. 2013 เกาหลีเหนือให้คำมั่นว่าจะดำเนินการทดลองนิวเคลียร์เพิ่มเติมในอนาคตอันใกล้ และการทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่สามก็ได้เกิดขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2013

### องค์การนิวเคลียร์ที่สำคัญ
สถาบันฟิสิกส์เกาหลีเหนือ (North Korean Institute of Physics) ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1952 แผนกต่าง ๆ ที่เดิมถูกสร้างขึ้นภายในสถาบันฟิสิกส์ ต่อมาได้กลายเป็นรากฐานของศูนย์วิจัยอิสระหลายแห่ง รวมถึงสถาบันฟิสิกส์อะตอม สถาบันสารกึ่งตัวนำ และสถาบันคณิตศาสตร์

มีการปรับโครงสร้างกิจกรรมการวิจัยทางวิทยาศาสตร์อีกครั้งในทศวรรษ 1970 ซึ่งในช่วงดังกล่าว สถาบันวิจัยนิวเคลียร์ส่วนใหญ่ของเกาหลีเหนือได้ถูกย้ายจากเปียงยางไปยังพย็องซ็อง ซึ่งอยู่ห่างจากเมืองหลวง  และรวมเข้าเป็นศูนย์วิทยาศาสตร์เพียงแห่งเดียว

## ดูเพิ่ม
* พลังงานในประเทศเกาหลีเหนือ
* การแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์
* พลังงานนิวเคลียร์ในประเทศเกาหลีใต้

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*38North.org (38 North is a project of the U.S.-Korea Institute at the Paul H. Nitze School of Advanced International Studies (SAIS), Johns Hopkins University)

หมวดหมู่:เศรษฐกิจเกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:กองทัพเกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:พลังงานนิวเคลียร์แบ่งตามประเทศ
หมวดหมู่:เทคโนโลยีนิวเคลียร์ในเกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:รัฐบาลเกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:โครงการนิวเคลียร์เกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:รายการที่เกี่ยวข้องกับประเทศเกาหลี