ยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์

**เอ็นเซด** (NSAID ย่อจาก non-steroidal anti-inflammatory drugs) เป็นยาระงับปวด ลดไข้ และต้านการอักเสบ  ยากลุ่ม
สเตอรอยด์ (steroids) ก็มีฤทธิ์แบบนี้เช่นกัน แต่กลไกการออกฤทธิ์ต่างกัน โดยยากลุ่ม
สเตอรอยด์กดภูมิคุ้มกัน แต่พวกเอ็นเซดไม่ เพื่อแยกความแตกต่างให้ชัดเจนเรา จึงตั้งชื่อยากลุ่มนี้ว่า ไม่ใช่กลุ่มสเตอรอยด์

โดยการใช้คำ นอน-สเตอรอยดอล นำหน้า   เอ็นเซด บางครั้งเรียกว่า นอน-สเตอรอยดอล แอนตี้-อินแฟลมเมตอรี่ อะนาเจซิก (non-steroidal anti-inflammatory agents/analgesics (NSAIAs))  ตัวอย่างยาที่บทบาทมากที่สุดในกลุ่มนี้คือ

## [[ซาลิไซเลต]] (salicylates)
# แอสไพริน (aspirin)
# เมตทิล ซาลิไซเลต (methyl salicylate)
# ไดฟลูนิซาล (diflunisal)

## [[อาริลอัลคาโนอิก แอซิด]] (arylalkanoic acids)
# อินโดเมตทาซิน (indomethacin)
# ซูลินแนก (sulindac)
# ไดโคลฟีแนค (diclofenac)

## โปรไพโอนิค  (Propionic acid)
# ไอบูโปรเฟน (ibuprofen) 
# คีโตโปรเฟน (ketoprofen)
# นาโปรเซน (naproxen)
# คีโตโรแลค (ketorolac)

## [[เฟนามิก แอซิด]] (N-arylanthranilic acids)
# มีเฟนามิก แอซิด (mefanamic)
# โทเฟนามิก แอซิด (Tolfedine)

## [[ออกซิแคม]] (oxicams)
# ไพรอกซิแคม (piroxicam)
# มีลอกซิแคม (meloxicam)

## [[โคซิบ]] (coxibs)
# ซีลีโคซิบ (celecoxib)
# โรฟีโคซิบ (rofecoxib)
# วัลดีโคซิบ (valdecoxib)
# พารีโคซิบ (parecoxib)
# อิทอริค็อกสิบ (etoricoxib)

## [[ซัลโฟนานิไลด์]] (sulphonanilides)
# นิมีซัลไลด์ (nimesulide)

## ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดออกฤทธิ์ยับยั้งจำเพาะเจาะจงกับเอนไซม์ cox-2

ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (non-steroidal anti-inflammatory drugs, NSAID) มีกลไกการออกฤทธิ์โดยยับยั้งการเปลี่ยน arachidonic acid ไปเป็น cyclic endoperoxides (PGG2 และ PGH2) โดยยับยั้งเอนไซม์ cyclooxygenase เป็นผลทำให้การสร้าง prostaglandins ทุกชนิดน้อยลง เช่น  PGE2, prostacyclin, thromboxane A2 เป็นต้น ซึ่งยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดออกฤทธิ์ยับยั้งจำเพาะเจาะจงกับเอนไซม์ cox-2 ก็มีกลไกการออกฤทธิ์โดยยับยั้งการสังเคราะห์  prostaglandins ซึ่งเป็นสารสื่อการอักเสบ (chemical mediators) ที่สำคัญชนิดหนึ่งที่ทำให้เกิดความเจ็บปวด การบวม อาการไข้ ร่วมกับสารสื่อการอักเสบชนิดอื่นๆ ซึ่งได้แก่ kinin, histamine, lymphokines, neuropeptide, leukotrienes, platelet activating factor (PAF) ผลิตภัณฑ์จากการทำลายเซลล์ เช่น oxygen free radical superoxide anion เป็นต้น  โดยยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดออกฤทธิ์ยับยั้งจำเพาะเจาะจงกับเอนไซม์ cox-2 ออกฤทธิ์โดยยับยั้งเอนไซม์ cox-2 (cyclooxygenase II) มากกว่า   cox-1 (cyclooxygenase I)  เอนไซม์ cox-2 เป็นเอนไซม์ที่จะพบเมื่อเกิดการอักเสบ พบได้ที่สมอง ลำไส้ และมดลูก ทำให้ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดออกฤทธิ์ยับยั้งจำเพาะเจาะจงกับเอนไซม์ cox-2 มีผลต่อกระเพาะอาหาร และไตน้อยกว่ายาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดออกฤทธิ์ยับยั้งไม่จำเพาะเจาะจงกับเอนไซม์ cox ซึ่งยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์รุ่นดั้งเดิมซึ่งมีฤทธิ์ยับยั้งทั้งเอนไซม์ cox-1 และ cox-2

นอกจากยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดออกฤทธิ์ยับยั้งจำเพาะเจาะจงกับเอนไซม์ cox-2 จะมีผลต่อกระเพาะอาหารต่ำแล้วยังมีค่าครึ่งชีวิตยาว ทำให้รับประทานยาน้อยครั้งลง จึงได้รับความร่วมมือในการรักษาจากผู้ป่วยเพิ่มขึ้น ยากลุ่มนี้เหมาะที่จะใช้กับผู้ป่วยสูงอายุ แต่ต้องระวังในผู้ที่ที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือด  ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดออกฤทธิ์ยับยั้งจำเพาะเจาะจงกับเอนไซม์ cox-2 ใช้ระงับการอักเสบ (anti-inflammation) ของเอ็น กล้ามเนื้อ และกระดูก บรรเทาอาการปวด(analgesic) และลดไข้(antipyretic)ได้จึงมักนำมาใช้ในการักษาในโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์, โรคข้อเสื่อม, โรคข้อกระดูกสันหลังอักเสบชนิดติดยึด, เก๊าต์อักเสบเฉียบพลัน และ musculoskeletal syndrome เป็นต้น ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ที่ใช้ในประเทศไทยได้แก่  ซีลีคอกซิบ, อิทอริค็อกสิบ, พารีโคซิบ, ลูมิราคอซิบ, นาบูมีโทน, มีลอกซิแคม และ  นีเมซูไลด์ 

**หมายเหตุ:** การอ่านความปลอดภัยในหญิงตั้งครรภ์  เช่น C, C, D
* C ตำแหน่งแรก   หมายถึง   ไตรมาสที่ 1 ของการตั้งครรภ์
* C ตำแหน่งสอง   หมายถึง   ไตรมาสที่ 2 ของการตั้งครรภ์
* D ตำแหน่งสาม   หมายถึง   ไตรมาสที่ 3 ของการตั้งครรภ์

ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดออกฤทธิ์ยับยั้งจำเพาะเจาะจงกับเอนไซม์ cox-2 ที่ถูกถอนออกจากตลาด ได้แก่ Rofecoxib, Valdecoxib ถูกถอนออกจากตลาด เนื่องจากพบว่ามีความเสี่ยงต่อการเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ต่อหัวใจได้

## การใช้ยาเอ็นเซด
* โรคเรื้อรังที่มีอาการอักเสบตามข้อต่อ (rheumatoid arthritis)
* กระดูกข้อต่ออักเสบ (osteoarthritis)
* inflammatory arthropathies (e.g. ankylosing spondylitis, psoriatic arthritis, Reiter's syndrome)
* เกาต์เฉียบพลัน (gout)
* อาการปวดระดู (dysmenorrhoea)
* metastatic bone pain
* headache and migraine
* postoperative pain
* mild-to-moderate pain due to inflammation and tissue injury
* pyrexia
* renal colic

## อ้างอิง

* Bombardier C, Laine L, Reicin A, Shapiro D, Burgos-Vargas R, Davis B, Day R, Ferraz MB, Hawkey CJ, Hochberg MC, Kvien TK, Schnitzer TJ, VIGOR Study Group. *Comparison of upper gastrointestinal toxicity of rofecoxib and naproxen in patients with rheumatoid arthritis.* N Engl J Med 2000;343 (21) :1520-8. PMID 11087881.
* Chandrasekharan NV, Dai H, Roos KL, Evanson NK, Tomsik J, Elton TS, Simmons DL. *COX-3, a cyclooxygenase-1 variant inhibited by acetaminophen and other analgesic/antipyretic drugs: cloning, structure, and expression.* Proc Natl Acad Sci U S A 2002;99:13926-31. PMID 12242329.
* Green GA. *Understanding NSAIDS: from aspirin to COX-2.* Clin Cornerstone 2002;3:50-59. PMID 11464731.
* Moore DE. *Drug-induced cutaneous photosensitivity*. Drug Safety 2002;25:345-72. PMID 12020173.
* Rossi S (Ed.) (2004). *[[Australian Medicines Handbook]] 2004*. Adelaide: Australian Medicines Handbook. ISBN 0-9578521-4-2.
* Thomas MC. *Diuretics, ACE inhibitors and NSAIDs - the triple whammy.* Med J Aust 2000;172:184-185. PMID 10772593.

หมวดหมู่:ยา
หมวดหมู่:เอ็นเซด
หมวดหมู่:บทความยาที่ต้องการภาพประกอบ