ขุนรองปลัดชู

**ขุนรองปลัดชู** เป็นผู้นำในคณะกรมการเมืองวิเศษไชยชาญ (ปัจจุบันคืออำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง) มีชีวิตในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย รัชกาลสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อัมรินทร์ (พระเจ้าเอกทัศ) ซึ่งได้รวบรวมไพร่พลเข้าเป็นกองอาสาสมัคร 400 คน สังกัดกองอาทมาต เพื่อเข้าร่วมทัพกรุงศรีอยุธยาต่อต้านการบุกครองของกองทัพพม่าในสงครามพระเจ้าอลองพญา

## ประวัติ
ข้อมูลในท้องถิ่นอำเภอวิเศษชัยชาญมีว่า นายชูเป็นครูดาบอาทมาตผู้มีฝีมือในเขตเมืองวิเศษไชยชาญ มีลูกศิษย์จำนวนมากและเป็นที่เคารพนับถือโดยทั่วไปในแถบนั้น นายชูได้รับการแต่งตั้งให้เป็นกรมการเมืองวิเศษไชยชาญตำแหน่ง "ปลัดเมือง" ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ชาวบ้านจึงเรียกชื่อคนผู้นี้โดยทั่วไปว่า "ขุนรองปลัดชู"

เมื่อสามารถระดมไพร่พลเข้าเป็นอาสาสมัครกองอาทมาตได้ 400 คนแล้ว ขุนรองปลัดชูได้นำกำลังของตนเข้าสมทบกับกองทัพของพระยารัตนาธิเบศร์ (พระราชพงศาวดารกรุงสยามฉบับบริติชมิวเซียมและพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ออกชื่อเป็น พระยาธรรมา) ซึ่งได้รับมอบหมายให้ไปตั้งทัพสกัดกองทัพพม่านำโดยเจ้ามังระราชบุตรและมังฆ้องนรธา อันยกมาทางเมืองมะริดและตะนาวศรี หลังจากตีทัพของพระยายมราชแห่งอยุธยาที่แก่งตุ่มแขวงเมืองตะนาวศรีแตกแล้ว ทัพดังกล่าวจึงเดินทางข้ามด่านสิงขรมุ่งสู่เมืองกุยบุรี เพื่อใช้เส้นทางเลียบชายฝั่งทะเลเข้าสู่กรุงศรีอยุธยา พระยารัตนาธิเบศร์ซึ่งรั้งทัพอยู่ที่กุยบุรีจึงส่งกองอาทมาตของขุนรองปลัดชูให้มาสกัดทัพอยู่ที่อ่าวหว้าขาว (ปัจจุบันอยู่ในเขตตำบลอ่าวน้อย อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์)

กองอาทมาตของขุนรองปลัดชูได้ปะทะกับกองทัพพม่าซึ่งมีกำลังราว 8,000 คน ตั้งแต่เช้าจรดเที่ยงก็ยังไม่แพ้ชนะ แต่ด้วยจำนวนที่น้อยกว่าและไม่ได้รับกำลังเสริมจากทัพของพระยารัตนาธิเบศร์ (พระราชพงศาวดารกรุงสยามฉบับบริติชมิวเซียมและพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) กล่าวว่า ได้รับไพร่พลจากทัพหลักเป็นกองหนุนสมทบอีก 500 คน) กองอาทมาตจึงตกอยู่ในสภาพเสียเปรียบเพราะความอ่อนล้า และถูกฝ่ายตรงข้ามไล่ต้อนลงทะเลฆ่าฟันจนเสียชีวิตทั้งหมดในวันนั้น ด้านทัพของพระยารัตนาธิเบศร์เมื่อทราบว่ากองอาทมาตของขุนรองปลัดชูแตกพ่าย จึงได้เร่งเลิกทัพหนีกลับมายังกรุงศรีอยุธยาพร้อมกับทัพของพระยายมราช และกราบทูลรายงานการศึกว่า "ศึกพม่าเหลือกำลังจึงพ่าย" ส่วนกองทัพพม่าเมื่อผ่านเมืองกุยบุรีได้แล้วก็ยกทัพมายังกรุงศรีอยุธยาโดยสะดวก เนื่องจากแนวรับต่าง ๆ ในลำดับถัดมาของฝ่ายอยุธยาถูกตีแตกในเวลาอันสั้น

## บันทึกในพงศาวดาร
[right|thumb|200px|แผนที่เส้นทางการเดินทัพของกองทัพพม่าใน[สงครามพระเจ้าอลองพญา]]
เรื่องราวของขุนรองปลัดชูมีกล่าวถึงในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาเพียงสั้น ๆ ดังนี้ (ในที่นี้เน้นด้วยการขีดเส้นใต้)

## อนุสรณ์สถาน
หลังจากนั้น 11 ปี ชาวเมืองวิเศษไชยชาญได้สร้าง "วัดสี่ร้อย" ขึ้น เพื่ออุทิศส่วนกุศลและเป็นอนุสรณ์แก่ขุนรองปลัดชูและผู้เสียชีวิตจากกองอาทมาตทั้งหมดเมื่อ พ.ศ. 2313 (ปัจจุบันอยู่ในความปกครองของบ้านสี่ร้อย หมู่ 4 ตำบลสี่ร้อย อำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง) ต่อมาในปี พ.ศ. 2550 จึงได้มีการจัดสร้างอนุสาวรีย์ขุนรองปลัดชูขึ้นภายในบริเวณวัดสี่ร้อย และได้มีการทำพิธีเปิดอนุสาวรีย์แห่งนี้โดยเทศบาลตำบลบางจัก จังหวัดอ่างทอง เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553

## ในวัฒนธรรมร่วมสมัย

คึกเดช กันตามระ ศิลปิน และนักวิชาการประวัติศาสตร์ศิลปะสมัยกรุงศรีอยุธยา ได้นำชีวประวัติของขุนรองปลัดชูมาสร้างเป็นนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในชื่อ "ขุนดาบทนายเลือก" โดยสร้างเหตุการณ์ชีวประวัติสมมติของขุนรองปลัดชูในฐานะวีระบุรุษผู้รอดชีวิตเพียงคนเดียวที่ตกเป็นเชลยแก่กองทัพพม่าในวีรกรรมที่อ่าวหว้าขาว ซึ่งเป็นเรื่องที่เขียนขึ้นเพิ่มเติมตามแบบฉบับบันเทิงคดีโดยสอดแทรกฉากการต่อสู้ด้วยศิลปะการต่อสู้ของไทยประเภทต่าง ๆ และวรรณกรรมร่วมสมัยกรุงศรีอยุธยา ได้รับการกล่าวถึงจากนักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ว่ามีเนื้อหาที่มีการศึกษาค้นคว้าบริบทด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี และศาสนามาเป็นอย่างดี เผยแพร่ครั้งแรกในรูปแบบบทละครวิทยุ ความยาว 500 หน้า จำนวน 23 ตอน กระจายเสียงทางสถานีวิทยุแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พร้อมทั้งตีพิมพ์บทนวนิยายเป็นตอนลงในนิตยสารพราว และได้มีการรวบรวมต้นฉบับจัดพิมพ์เป็นเล่มกับสำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ พ.ศ. 2550 ต่อมาได้มีการแต่งบทละครวิทยุภาคต่อเพิ่มเติมในชื่อ "ชูสิทธินาปาติโจ ขุนดาบทนายเลือก 2" ถ่ายทอดเสียงในรูปแบบบทละครวิทยุ ความยาว 500 หน้า จำนวน 15 ตอน พร้อมตีพิมพ์บทนวนิยายเป็นตอนลงในนิตยสารดิฉัน และรวบรวมต้นฉบับตีพิมพ์เป็นเล่มกับสำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ พ.ศ. 2552

พงษ์พัฒน์ เพชรรัตน์ นักเขียนการ์ตูนชาวไทย ได้นำชีวประวัติบางส่วนของขุนรองปลัดชูไปดัดแปลงเป็นตัวละครเอกในการ์ตูนเรื่อง *[[กองอาทมาตประกาศศึก]]* เมื่อ พ.ศ. 2550 การ์ตูนเรื่องดังกล่าวได้รับรางวัลชมเชยในงานประกาศผลรางวัลมังงะนานาชาติ ครั้งที่ 3 ที่ประเทศญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ. 2552

ในปี พ.ศ. 2554 บริษัทบีบีพิคเจอร์ได้สร้างภาพยนตร์เรื่อง *[[ขุนรองปลัดชู (ภาพยนตร์)|ขุนรองปลัดชู วีรชนคนถูกลืม]]* ด้วยวัตถุประสงค์ที่จะกระตุ้นจิตสำนึกคนไทยให้รู้สึกสำนึกรักในแผ่นดินเกิดให้มากขึ้น โดยมี สุทธิพงษ์ ธรรมวุฒิ รับบทเป็นขุนรองปลัดชู กำกับภาพยนตร์โดย สุรัสวดี เชื้อชาติ ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้มีการฉายให้ชมฟรีที่โรงภาพยนตร์สกาล่า ระหว่างวันที่ 7–11 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 และแพร่ภาพทั่วประเทศผ่านทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอสในวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 เวลา 22.00 น. หลังจากนั้นจึงมีการออกอากาศซ้ำโดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 9 ตอน ประกอบการอภิปรายเชิงวิชาการประวัติศาสตร์ ในรายการ *ถกหนังเห็นคน* ทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส ทุกวันจันทร์ เวลา 23.00–24.00 น. เริ่มในวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2554

และภาพยนตร์เรื่อง *[[๔๐๐ นักรบ ขุนรองปลัดชู]]* สร้างโดย พยัพ คำพันธุ์ นำแสดงโดย พรเลิศ พิพัฒน์รุ่งเรือง, ขวัญจิรา บัวคง, พยัพ คำพันธุ์, ศุภกร กิจสุวรรณ ในปี พ.ศ. 2560

ปี 2553 ค่ายเกม gameindy ค่ายเกมคนไทยได้พัฒนาเกมโดยอ้างอิงเนื้อเรื่องตัวละครบ้างส่วนจากเนื่อเรื่องขุนรองปลัดชู โดยชื่อเกมว่า 400 online

## ดูเพิ่ม
* สงครามพระเจ้าอลองพญา
* กองอาทมาตประกาศศึก
* ขุนรองปลัดชู (ภาพยนตร์)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* 
* 

หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยา
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
รองปลัดชู
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอวิเศษชัยชาญ