สิบมหาอาคาร

**สิบมหาอาคาร** () คืออาคารสาธารณะสิบแห่งที่สร้างขึ้นในปักกิ่งเมื่อ ค.ศ. 1959 เพื่อฉลองครบรอบสิบปีการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน อาคารเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการสถาปัตยกรรมและการผังเมืองในการก้าวกระโดดไกลไปข้างหน้าของเหมา เจ๋อตง ประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีน อาคารส่วนใหญ่สร้างเสร็จภายในเวลาสิบเดือน โดยมีกำหนดแล้วเสร็จภายในวันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1959 นอกจากการก่อสร้างอาคารเหล่านี้แล้ว ยังมีการขยายจัตุรัสเทียนอันเหมิน และมีการมอบหมายให้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะเพื่อตกแต่งอาคารส่วนใหญ่ให้แล้วเสร็จทันเวลา มีการมอบหมายให้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะเพิ่มเติมอีกสองครั้งใน ค.ศ. 1961 และระหว่าง ค.ศ. 1964-1965 รูปแบบสถาปัตยกรรมของอาคารเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงอิทธิพลของนวยุคนิยม สัจนิยมสังคมนิยม และสถาปัตยกรรมจีนโบราณ

สิบมหาอาคารได้พลิกโฉมปักกิ่ง อาคารใหม่ที่ยิ่งใหญ่เหล่านี้ถูกสร้างขึ้นในขนาดมหึมาและเพียบพร้อมด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการที่ทันสมัย ช่วยสร้างและเชิดชูภาพลักษณ์ "จีนใหม่" ของเหมา เจ๋อตง พวกเขาได้นิยามปักกิ่งใหม่ให้เป็นเมืองทันสมัยและทันยุค เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์สังคมนิยมสากลสำหรับอนาคต แต่ในขณะเดียวกันก็ยังคงมีเอกลักษณ์ความเป็นจีนอย่างโดดเด่น และที่สำคัญที่สุดคือ ทำให้ปักกิ่งเป็นเมืองที่ทัดเทียมกับเมืองหลวง "มหาอำนาจ" ที่สำคัญระดับโลกอื่น ๆ เช่น ลอนดอน วอชิงตัน ดี.ซี. และมอสโก

สิบมหาอาคารได้พลิกโฉมปักกิ่ง อาคารใหม่ที่ยิ่งใหญ่เหล่านี้ถูกสร้างขึ้นในขนาดมหึมาและเพียบพร้อมด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการที่ทันสมัย ช่วยสร้างและเชิดชูภาพลักษณ์จีนใหม่ของเหมา เจ๋อตง อาคารเหล่านี้ได้นิยามปักกิ่งใหม่ให้เป็นเมืองทันสมัยและทันยุค เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์สังคมนิยมสากลสำหรับอนาคต แต่ในขณะเดียวกันก็ยังคงมีความเป็นจีนอย่างโดดเด่น ที่สำคัญที่สุดคือ ทำให้ปักกิ่งเป็นเมืองที่ทัดเทียมกับเมืองหลวง "มหาอำนาจ" ที่สำคัญระดับโลกอื่น ๆ เช่น ลอนดอน วอชิงตัน ดี.ซี. และมอสโก

## อาคาร

อาคารทั้งสิบแห่ง ได้แก่:
***[[มหาศาลาประชาชน]]** – ตั้งอยู่ทางขอบตะวันตกของจัตุรัสเทียนอันเหมิน เป็นที่ตั้งของสภานิติบัญญัติสูงสุดของจีน สภาประชาชนแห่งชาติ และยังใช้สำหรับกิจกรรมพิธีการอื่น ๆ
***[[พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจีน]]** – เดิมชื่อพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์การปฏิวัติจีน ตั้งอยู่ทางขอบตะวันออกของจัตุรัสเทียนอันเหมิน
***[[วังวัฒนธรรมชาติพันธุ์]]** – ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของถนนฉางอานตะวันตก เป็นอาคารขนาดกลางที่ผสมผสานองค์ประกอบการออกแบบของจีนดั้งเดิมเข้าไว้ด้วยกัน ได้รับรางวัลมากมายในฐานะตัวอย่างของการออกแบบสไตล์จีนสมัยใหม่
***[[สถานีรถไฟปักกิ่ง]]** – ออกแบบโดยสถาปนิก หยาง ถิงเป่าและเฉิน เติ้งอ้าว เป็นสถานีรถไฟโดยสารที่ใหญ่ที่สุดในประเทศจีนในขณะนั้น ตั้งแต่สร้างเสร็จ สถานีนี้ได้เป็นสถานีปลายทางของเส้นทางภายในประเทศและต่างประเทศหลายสาย รวมถึงเส้นทางไปยังมอสโก อูลานบาตาร์ และเปียงยาง สร้างขึ้นเพื่อทดแทนสถานีรถไฟปักกิ่งเดิมที่เฉียนเหมิน ใกล้จัตุรัสเทียนอันเหมิน ซึ่งสร้างขึ้นใน ค.ศ. 1901 
***[[สนามกีฬาผู้ใช้แรงงาน (ค.ศ. 1959)|สนามกีฬาผู้ใช้แรงงาน]]** – สนามกีฬาอเนกประสงค์แห่งนี้ได้รับการปรับปรุงล่าสุดใน ค.ศ. 2004 และปัจจุบันมีความจุ 66,161 ที่นั่ง เคยเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาแห่งชาติครั้งแรกของสาธารณรัฐประชาชนจีน ถูกรื้อถอนใน ค.ศ. 2020 และสร้างใหม่เป็นสนามฟุตบอลเฉพาะใน ค.ศ. 2022
***หอนิทรรศการเกษตรแห่งชาติ** – นายกรัฐมนตรีโจว เอินไหลดูแลการวางแผนอาคารนี้ ถูกใช้ครั้งแรกใน ค.ศ. 1959 เพื่อจัดงานนิทรรศการครบรอบสิบปีความสำเร็จทางการเกษตรแห่งชาติ
***[[เรือนรับรองเตี้ยวยฺหวีไถ]]** – โรงแรมและกลุ่มเรือนรับรองแห่งนี้สร้างขึ้นบนพื้นที่สวนอายุ 800 ปีที่มีมาแต่สมัยราชวงศ์จิน ผสมผสานองค์ประกอบการออกแบบสถาปัตยกรรมสวนจีนดั้งเดิมเข้าไว้ด้วยกัน เดิมสงวนไว้สำหรับแขกคนสำคัญที่มาเยือนและเจ้าหน้าที่พรรคคอมมิวนิสต์จีน (ที่มีชื่อเสียงที่สุดคือเจียง ชิงหรือมาดามเหมา) ปัจจุบันเปิดให้บุคคลทั่วไปเข้าใช้บริการได้
***[[โรงแรมหมินจู๋]]** – ตั้งอยู่บนถนนฉางอานตะวันตก เคยเป็นที่พักของคณะผู้แทนต่างประเทศจำนวนมาก และมักใช้สำหรับการจัดงานแถลงข่าว
***โรงแรมจีนโพ้นทะเล** – โรงแรมจีนโพ้นทะเลแห่งเดิมถูกรื้อถอนในทศวรรษ 1990 อาคารใหม่บนพื้นที่เดิมในปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของเครือ Prime Hotel
***[[พิพิธภัณฑ์การทหารแห่งการปฏิวัติประชาชนจีน]]** – ตั้งอยู่บนถนนฟู่ซิงในปักกิ่ง เป็นพิพิธภัณฑ์สงครามขนาดใหญ่และครอบคลุมเพียงแห่งเดียวในประเทศจีน นิทรรศการมุ่งเน้นไปที่สงครามในศตวรรษที่ 20 โดยเฉพาะสงครามกลางเมืองจีน แต่ยังครอบคลุมถึงสงครามและอาวุธโบราณและสมัยใหม่อื่น ๆ อาคารหลักมีความสูงเจ็ดชั้นตรงกลางและมีหอคอยยอดแหลมอยู่ด้านบน มีปีกสองข้างสูงสี่ชั้นยื่นออกไปทั้งสองข้าง

## ประวัติศาสตร์
ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1958 คณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีนมีมติให้ก่อสร้างอาคารต่าง ๆ โดยมีคำสั่งว่าต้องแล้วเสร็จก่อนวันชาติ ค.ศ. 1959 เพื่อเป็นการฉลองครบรอบสิบปีแรกของการก่อตั้ง "จีนใหม่" ว่าน หลี่ รองนายกเทศมนตรีปักกิ่งและเลขาธิการคณะกรรมการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำเทศบาลกรุงปักกิ่ง ส่งมอบคำสั่งนี้ให้แก่รัฐบาลเทศบาลปักกิ่งในวันที่ 5 กันยายน ค.ศ. 1958

วันที่ 8 กันยายน ผู้เชี่ยวชาญ 1,000 คนจากสถาบันออกแบบและหน่วยงานก่อสร้างของปักกิ่งได้รวมตัวกันเพื่อประชุมระดมพลสำหรับโครงการนี้ ในการกล่าวสุนทรพจน์ในที่ประชุมระดมพล ว่านอธิบายถึงจุดประสงค์ของอาคารเหล่านี้ว่าเพื่อสะท้อนให้เห็นถึง "ความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ในด้านการผลิตภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกรรม รวมถึงในด้านอื่น ๆ อีกมากมาย หลังสิบปีของการพัฒนาจีนใหม่" ว่านกล่าวว่า "สถาปนิกที่ออกแบบโครงการเหล่านี้ไม่ได้เข้าร่วมเพื่อชื่อเสียงส่วนตัวของตนเอง แต่เพื่อเกียรติของชาวจีน 600 ล้านคนที่อาคารเหล่านี้เป็นตัวแทน พวกเราแต่ละคนเป็นเพียงหนึ่งใน 600 ล้านคนนั้น"

ผู้เข้าร่วมในกระบวนการเสนอการออกแบบสามารถส่งข้อเสนอของตนเองแบบเดี่ยวหรือเป็นกลุ่มได้ เมื่อสิ้นสุดกระบวนการยื่นข้อเสนอสำหรับแต่ละขั้นตอนของการออกแบบ กลุ่มต่าง ๆ จะมารวมตัวกันเพื่ออภิปรายผลงานของกันและกัน โดยมีแนวคิดที่จะเรียนรู้จากกันและกันและสามารถชดเชยข้อบกพร่องของแต่ละคน เมื่อได้ข้อสรุปร่วมกันแล้ว นักออกแบบก็จะแยกย้ายกันไปทำงานในส่วนของข้อเสนอของตนในขั้นตอนถัดไป กระบวนการนี้ถูกอธิบายว่าเป็นกระบวนการ "รวมศูนย์" หรือ "บูรณาการจุดแข็งของทุกฝ่าย"

การออกแบบดำเนินไปอย่างรวดเร็วกว่าสำหรับอาคารเจ็ดหลังที่ไม่ได้ตั้งอยู่บริเวณจัตุรัสเทียนอันเหมิน และช้ากว่าสำหรับอาคารสามหลังที่ตั้งอยู่บริเวณจัตุรัส ซึ่งถือว่าเป็นอาคารที่มีความสำคัญที่สุด เพื่อส่งเสริมให้เกิดนวัตกรรมสำหรับโครงการเหล่านี้ โจว เอินไหลสนับสนุนให้ประชาชนทั่วไปและนักศึกษาส่งผลงานเข้าร่วมประกวด ท้ายที่สุด มีการส่งแบบอาคารมากกว่า 400 แบบสำหรับสิบมหาอาคาร ทั้งจากมือสมัครเล่นและมืออาชีพ

ด้วยข้อจำกัดทางการเงิน ในการประชุมในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1959 ที่โจวจัดขึ้นที่จงหนานไห่ ขอบเขตของสิบมหาอาคารจึงถูกปรับเปลี่ยน โดยอาคารบางแห่งที่เคยถูกวางแผนไว้ก่อนหน้านี้ถูกลดขนาด รวมเข้าด้วยกัน หรือถูกแทนที่ด้วยอาคารที่มีขนาดเล็กกว่า

สิบมหาอาคารได้พลิกโฉมปักกิ่ง อาคารใหม่ที่ยิ่งใหญ่เหล่านี้ถูกสร้างขึ้นในขนาดมหึมาและเพียบพร้อมด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการที่ทันสมัย ช่วยสร้างและเชิดชูภาพลักษณ์ "จีนใหม่" ของเหมา เจ๋อตง อาคารเหล่านี้ได้นิยามปักกิ่งใหม่ให้เป็นเมืองทันสมัยและทันยุค เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์สังคมนิยมสากลสำหรับอนาคต แต่ในขณะเดียวกันก็ยังคงมีความเป็นจีนอย่างโดดเด่น ที่สำคัญที่สุดคือ ทำให้ปักกิ่งเป็นเมืองที่ทัดเทียมกับเมืองหลวง "มหาอำนาจ" ที่สำคัญระดับโลกอื่น ๆ เช่น ลอนดอน วอชิงตัน ดี.ซี. และมอสโก

เมื่อเร็ว ๆ นี้ ได้มีการรวบรวมรายชื่อสิยมหาอาคารของปักกิ่งที่สร้างขึ้นในทศวรรษ 1980, 1990 และ 2000 (จนถึงปัจจุบัน) อย่างไรดี รายชื่ออาคารชุดดั้งเดิมจาก ค.ศ. 1959 ยังคงได้รับการยกย่องว่าเป็นชุดที่โดดเด่นและเป็นนิยามของแนวคิดนี้อย่างแท้จริง

## โครงการศิลปะ
โครงการศิลปะที่จัดทำขึ้นพร้อมกับการก่อสร้างสิบมหาอาคารนั้นมีขอบเขตกว้างขวางมาก ประกอบด้วยภาพวาด จิตรกรรมฝาผนัง และประติมากรรมรวมกว่า 345 ชิ้น เพื่อใช้ตกแต่งอาคารใหม่เหล่านี้ ผลงานหลายชิ้นสร้างสรรค์ขึ้นในรูปแบบจิตรกรรมจีนโบราณ ขณะที่บางชิ้นเป็นรูปแบบสัจนิยมสังคมนิยม มหาศาลาประชาชนได้รับความสนใจจากคณะกรรมการเป็นอย่างมาก แต่โครงการนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่อาคารแห่งนี้เท่านั้น ส่วนหนึ่งของการตกแต่งภายในมหาศาลาคือการจัดห้องสำหรับผู้แทนจากแต่ละมณฑลให้สอดคล้องกับศิลปะประจำภูมิภาคโดยศิลปินจากมณฑลนั้น ๆ จุดเด่นทางศิลปะของอาคารแห่งนี้คือภาพวาดขนาดใหญ่โดยฟู่ เป้าฉือและกวน ชานเยฺว่ที่สร้างสรรค์ขึ้นสำหรับบันไดหลัก มีชื่อว่า *แผ่นดินนี้งดงามอุดมสมบูรณ์* ซึ่งเป็นหนึ่งในภาพวาดบนกระดาษที่ใหญ่ที่สุดในประเทศจีน มีขนาด 5.5 x 9 เมตร ภาพวาดนี้มีที่มาจาก *บทกวีสรรเสริญหิมะ* ของเหมา เจ๋อตง และมีการคัดลายมือชื่อเรื่องของเหมาใส่ไว้ด้วย

## สถาปัตยกรรม
อาคารเหล่านี้ได้รับการออกแบบโดยสมาชิกของสถาบันออกแบบสถาปัตยกรรมปักกิ่ง ซึ่งทำงานร่วมกับสำนักผังเมืองปักกิ่งและกระทรวงการก่อสร้าง สถาปนิกได้ผสมผสานสถาปัตยกรรมสามรูปแบบหลักเข้าด้วยกัน ได้แก่ นวยุคนิยมในรูปแบบสากล สัจนิยมสังคมนิยมที่แสดงออกในรูปแบบสถาปัตยกรรมสตาลิน และประวัติศาสตรนิยมที่อิงจากสถาปัตยกรรมจีนดั้งเดิม

ณ ขณะนั้น สถาปัตยกรรมจีนได้รับอิทธิพลจากการทบทวนรูปแบบทางประวัติศาสตร์ของตนเองผสมผสานกับอิทธิพลจากภายนอก มีการถกเถียงกันอย่างเข้มข้นในวารสารต่างๆ เช่น *Architectural Journal* ก่อนที่จะมีการก่อสร้าง โดยมีการทำความเข้าใจและพิจารณาแนวคิดเรื่องประวัติศาสตร์ ความทันสมัย และอิทธิพลกันใหม่ ข้อวิจารณ์ประการหนึ่งของโครงการนี้คือแม้จะสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับสถาบันทางการเมืองและวัฒนธรรม แต่โครงการสาธารณะเหล่านี้กลับล้มเหลวในการจัดหาที่อยู่อาศัยที่เพิ่มขึ้นตามที่จำเป็น อย่างไรดี ภายหลังประเทศจีนก็มีการก่อสร้างที่อยู่อาศัยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงปลายศตวรรษ สถาปัตยกรรมสมัยใหม่นำวิธีการก่อสร้างแบบใหม่ที่ประหยัดและเป็นเหตุเป็นผลมาสู่จีน เช่นเดียวกับที่นำมาสู่โลกตะวันตก และอาคารสไตล์โมเดิร์นในกลุ่มนี้ได้รับการตกแต่งน้อยที่สุดจากโครงการศิลปะสาธารณะ ตัวอย่างเช่น สนามกีฬาผู้ใช้แรงงาน โรงแรมหมินจู๋ และโรงแรมจีนโพ้นทะเล หลักการของสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ในเรื่องการใช้งานและโครงสร้างได้ถูกนำมาใช้ในอาคารเหล่านี้ แต่สิ่งเหล่านี้ก็ได้รับอิทธิพลทั้งจากทุนนิยมตะวันตกและแนวคิดของชนกรรมาชีพในสหภาพโซเวียต ตัวอย่างของอาคารสิบแห่งที่ได้รับแรงบันดาลใจจากสถาปัตยกรรมโซเวียต ได้แก่ มหาศาลาประชาชน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจีน และพิพิธภัณฑ์ทหารปฏิวัติประชาชนจีน มหาศาลาประชาชนและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจีนที่อยู่ตรงข้ามกันในจัตุรัสยังคงใช้เลขศาสตร์ โดยแต่ละแห่งมีเสาตั้งอิสระสิบต้นบนด้านหน้าอาคาร ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของอาคารที่ได้รับแรงบันดาลใจจากสถาปัตยกรรมดั้งเดิมของจีนประกอบด้วยหลังคาขนาดใหญ่และหนักที่ปูด้วยกระเบื้องเซรามิก ซึ่งมักซ้อนกันหลายชั้นเพื่อรำลึกถึงรูปทรงสูงของเจดีย์ ลักษณะเด่นอีกประการคือมุมที่โค้งขึ้นและสันหลังคาที่โค้งบนขอบปั้นหยา ใต้หลังคาที่หนาและซับซ้อนเหล่านี้เป็นชั้นของคานและโครงยึดที่เรียกว่า *[[โต๋วก่ง]]* ตัวอย่างของสถาปัตยกรรมประเภทนี้ในบรรดาสิบมหาอาคาร ได้แก่ สถานีรถไฟปักกิ่ง วังวัฒนธรรมชาติพันธุ์ และหอนิทรรศการเกษตรแห่งชาติ

## ดูเพิ่ม
*สมาคมการผังเมืองจีน
*สถาปัตยกรรมจีน
*การผังเมืองในประเทศจีน
*''โครงการใหญ่'' ของฟร็องซัว มีแตร็อง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
 
* ประวัติศาสตร์สืบมหาอาคาร

หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในปักกิ่ง
หมวดหมู่:การผังเมืองในประเทศจีน
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างที่สร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2502