อำเภอสามง่าม

**สามง่าม** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพิจิตร เป็นอำเภอลำดับ 7 ของจังหวัด และเป็นอำเภอพิเศษที่จัดตั้งโดยไม่ต้องผ่านการเป็นกิ่งอำเภอ

## ประวัติ
**อำเภอสามง่าม** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพิจิตร ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำยมตอนใต้ พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม ประชาชนส่วนใหญ่มีอาชีพในการทำนา  นอกจากนั้นยังมีการทำไร่และทำประมงน้ำจืด แต่เดิมนั้น “สามง่าม” เป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ  ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำยม มีคลองสำคัญชื่อ คลองสามง่าม ไหลลงสู่แม่น้ำยม มองเห็นเป็นสามแฉก จึงเรียกหมู่บ้านนี้ว่า “สามง่าม” และทางราชการจัดตั้งเป็นตำบลสามง่ามขึ้นอยู่อำเภอท่าหลวง

* วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2481 แยกพื้นที่ตำบลสามง่าม ตำบลวังจิก ตำบลรังนก และตำบลเนินปอ ของอำเภอเมืองพิจิตร มาตั้งขึ้นเป็น **อำเภอสามง่าม** และตั้งที่ว่าการอำเภอที่ตำบลสามง่าม เป็นอำเภอพิเศษที่จัดตั้งโดยไม่ต้องผ่านการเป็นกิ่งอำเภอ
* วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดพิจิตรและจังหวัดพิษณุโลกโดยโอนตำบลกำแพงดิน อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก ไปขึ้นกับอำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร
* วันที่ 19 พฤศจิกายน 2483 ตั้งตำบลไผ่รอบ แยกออกจากตำบลวังจิก
* วันที่ 8 เมษายน 2484 โอนพื้นที่ตำบลวังจิก อำเภอสามง่าม ไปขึ้นกับอำเภอเมืองพิจิตร
* วันที่ 9 กันยายน 2484 โอนพื้นที่ตำบลไผ่รอบ อำเภอสามง่าม ไปขึ้นกับอำเภอเมืองพิจิตร
* วันที่ 2 สิงหาคม 2492 โอนพื้นที่บางส่วนของหมู่ 4 บ้านนิคม (ในขณะนั้น) ตำบลหนองหลุม ไปตั้งเป็นหมู่ 17 ของตำบลสามง่าม
* วันที่ 12 ธันวาคม 2493 ตั้งตำบลบ้านนา แยกออกจากตำบลสามง่าม
* วันที่ 7 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลสามง่าม ในท้องที่บางส่วนของตำบลสามง่าม
* วันที่ 1 มีนาคม 2501 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลกำแพงดิน ในท้องที่ตำบลกำแพงดิน 
* วันที่ 18 มีนาคม 2512 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลกำแพงดิน และจัดตั้งสุขาภิบาลกำแพงดิน ในท้องที่บางส่วนของตำบลกำแพงดิน
* วันที่ 21 ตุลาคม 2523 ตั้งตำบลหนองโสน แยกออกจากตำบลเนินปอ
* วันที่ 16 พฤศจิกายน 2525 โอนพื้นที่บ้านตอรัง ของตำบลเนินปอ ไปตั้งเป็นหมู่ 9 ของตำบลหนองโสน
* วันที่ 2 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลวังโมกข์ แยกออกจากตำบลหนองหลุม
* วันที่ 17 สิงหาคม 2533 ตั้งตำบลบึงบัว แยกออกจากตำบลบ้านนา
* วันที่ 18 สิงหาคม 2535 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลสามง่าม เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น
* วันที่ 9 ตุลาคม 2541 แยกพื้นที่ตำบลบ้านนา ตำบลบึงบัว ตำบลวังโมกข์ และตำบลหนองหลุม ของอำเภอสามง่าม ไปจัดตั้งเป็น อำเภอวชิรบารมี  เป็นอำเภอพิเศษที่จัดตั้งโดยไม่ต้องผ่านการเป็นกิ่งอำเภอ
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลสามง่าม และสุขาภิบาลกำแพงดิน เป็น เทศบาลตำบลสามง่าม และเทศบาลตำบลกำแพงดิน ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 23 กันยายน 2547 กำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอสามง่าม ให้มีความถูกต้องแม่นยำ โดยกำหนดให้ตำบลกำแพงดิน ให้มีเขตการปกครองรวม 12 หมู่บ้าน ตำบลสามง่าม ให้มีเขตการปกครองรวม 16 หมู่บ้าน ตำบลรังนก ให้มีเขตการปกครองรวม 12 หมู่บ้าน ตำบลเนินปอ ให้มีเขตการปกครองรวม 20 หมู่บ้าน และตำบลหนองโสน ให้มีเขตการปกครองรวม 19 หมู่บ้าน

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอสามง่ามตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอบางระกำและอำเภอบางกระทุ่ม (จังหวัดพิษณุโลก)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอบางกระทุ่ม (จังหวัดพิษณุโลก) และอำเภอเมืองพิจิตร
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอโพธิ์ประทับช้าง
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบึงสามัคคี อำเภอไทรงาม (จังหวัดกำแพงเพชร) และอำเภอวชิรบารมี

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอสามง่ามแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 80 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอสามง่ามประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลกำแพงดิน** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกำแพงดิน
* **เทศบาลตำบลสามง่าม** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสามง่าม
* **เทศบาลตำบลเนินปอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเนินปอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสามง่าม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามง่าม (นอกเขตเทศบาลตำบลสามง่าม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกำแพงดิน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกำแพงดิน (นอกเขตเทศบาลตำบลกำแพงดิน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลรังนก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลรังนกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโสน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโสนทั้งตำบล
## การคมนาคม
มีเส้นทางคมนาคมที่สำคัญคือ
* **ถนนสายนครสวรรค์-พิษณุโลก** (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 117) เป็นทางหลวงที่เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดนครสวรรค์กับจังหวัดพิษณุโลก
* **ถนนสายกำแพงเพชร-สากเหล็ก** (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 115) เป็นทางหลวงที่เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดกำแพงเพชรกับจังหวัดพิจิตร
* **ถนนสายสามง่าม-บางกระทุ่ม** (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1312) เป็นทางหลวงที่เชื่อมต่อระหว่างอำเภอสามง่ามกับอำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก
## สถานที่สำคัญ
* วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีพิจิตร

## อ้างอิง

สามง่าม