อักษรขอมไทย

**อักษรขอมไทย** เป็นอักษรพราหมีรูปแบบหนึ่งที่ใช้เขียนในประเทศไทยและลาว ซึ่งใช้เขียนภาษาบาลี, สันสกฤต และไทย อักษรดังกล่าวนี้สามารถพบได้ในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา ตำรายา ตำราคาถาอาคม รูปยันต์ต่าง ๆ โดยมากปรากฏในแถบภาคกลาง และอาจพบได้บ้างในภาคใต้และภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

## ศัพทมูลวิทยา

ในอดีต อักษรนี้มีชื่อว่า อักษรขอม คำว่า ขอม มีหลายความหมาย *พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๕* ให้ความหมายว่า เขมรโบราณ

## พยัญชนะ
พยัญชนะมีทั้งหมด 35 ตัว โดยแต่ละตัวมีทั้งรูปตัวเต็มกับตัวเชิงหรือพยัญชนะซ้อน มีการจัดแบ่งเป็นวรรคตามระบบภาษาสันสกฤต

[thumb|300px|[อักษรไทย อักษรขอมไทย และเลขไทย ตีพิมพ์ในสารานุกรมของดิเดอโรต์และดาลองแบรท์ (ภาพต้นฉบับมาจากหนังสือ Du Royaume de Siam ของ ซีมง เดอ ลา ลูแบร์ พิมพ์เมื่อ ค.ศ. 1691) อักษรขอมไทยในหน้านี้จัดไว้ในหัวข้อ Alphabet Bali (อักขระบาลี) แสดงรูปอักษรและการแจกลูกตัวสะกดตามอักขรวิธีขอมไทย]]

รูปพยัญชนะอักษรขอมไทยน้อยกว่าอักษรไทย 9 ตัว โดยรูปพยัญชนะที่ขาดไป 9 ตัว คือ ฃ ฅ ซ ฎ ด บ ฝ ฟ และ ฮ ซึ่งการเขียนคำที่มีพยัญชนะที่ขาดไปเป็นดังนี้
* ตัว ด ใช้ *ฑ* หรือ *ต* แทน เช่น 34x34px *ไฑ* หรือ 34x34px *ไต* = ได้, 63x63px *เฑากไม่* หรือ 63x63px *เตากไม่* = ดอกไม้
* ตัว ฝ ใช้ *ผ* แทน เช่น 31x31px *ผี* อาจหมายถึง ผี หรือฝี ขึ้นกับบริบท
* ตัว ซ ใช้ *ฌ* *ช* หรือ *ส* เช่น 57x57px *ฌืตฺรง* = ซื่อตรง, 57x57px *แลวใส้ย* = แล้วไซร้
* ตัว บ และ ฟ นิยมนำรูปตัว 32x32px * (ป) * ของอักษรขอมมาเขียนแทน บ และเพิ่มหางขึ้นไปเป็นรูป ตัว 32x32px (ป) ส่วนตัว ฟ ใช้รูปตัว 32x32px * (พ) * ของอักษรขอมมาเติมหางเช่นกันเป็นรูป 32x32px (ฟ) แต่ในหลายกรณี รูปตัว *ป* ของอักษรขอมทั้งที่มีหางและไม่มีหางมักใช้ปะปนกัน บางครั้งแทนเสียง ป บางครั้งแทนเสียง บ เช่น 35x35px *เบน* หรือ 35x35px *เปน* = เป็น, 67x67px *ไฟเผา* = ไฟเผา
* รูปตัว ฝ ใช้อักษรขอม ตัว *พ* เติมหางเช่นเดียวกับตัว ฟ  เช่น 35x35px *ฟาย* = ฝ่าย
* ตัว ฃ ฅ ฎ ฮ ไม่มีที่ใช้ โดยใช้ *ข* *ค* *ฏ* และ *ห* แทน
พยัญชนะทุกตัวใช้เป็นพยัญชนะต้นได้ทั้งหมด ในกรณีของอักษรนำและตัวควบกล้ำ ตัวแรกใช้รูปตัวเต็ม ตัวต่อไปใช้รูปตัวเชิง

### ตัวสะกด มี/ร
นิยมเขียนด้วยรูปตัวเชิงใต้พยัญชนะต้นหรือสระ เว้นแต่พยัญชนะมีรูปสระหรือตัวควบกล้ำอยู่ข้างล่างอยู่แล้วจึงใช้รูปตัวเต็ม

## สระ
200px|thumb|พระราชลัญจกรพระบรมราชโองการสำหรับพิมพ์หัวกระดาษประกาศกฎหมายต่าง ๆ แบบที่ใช้ในช่วงก่อน พ.ศ. 2483 ข้อความในแพรแถบตอนล่างสุดเป็นอักษรขอมข้อความ "พฺระบรมฺมราชโองฺการ"
แบ่งเป็นสระลอยกับสระจม รูปสระลอยใช้เขียนคำที่มีเสียง อ มีทั้งหมด 8 ตัว ได้แก่

รูปสระจมหรือประสมคล้ายกับอักษรไทยปัจจุบัน ที่ต่างไปมีดังนี้
* สระเอีย - นิยมเขียนด้วยตัวเชิงของตัว *ย* เช่น 33x33px *ดฺยว* = เดียว หรือใช้ทั้งสระ เอ + อิ (อี) + ตัวเชิงของ *ย* เช่น 32x32px *เสิย* = เสีย
* สระเอือ - มีทั้งแบบที่ใช้รูปสระ เอ + อิ + อ เช่น 38x38px *เพิอ* = เพื่อ และ เอ + อิ (อื) + ตัวเชิงของ *อ* เช่น  36x36px *เงื่อน* = เงื่อน
* สระเออ - ใช้สระ เอ กับตัวเชิงของ *อ* เมื่อไม่มีตัวสะกด เช่น 31x31px *เธอ* = เธอ และใช้สระเอ + อี + ตัวเชิงของ *อ* เมื่อมีตัวสะกด เช่น 36x36px *เตีอม* = เติม หรือตัดตัวเชิงของ *อ* ใช้ตัวเชิงของตัวสะกดแทน
* สระอัว - ใช้ ไม้หันอากาศกับตัวเชิงของ *ว* เมื่อไม่มีตัวสะกด หรือใช้ตัวเชิงของ *ว* อย่างเดียวเมื่อมีตัวสะกด เช่น 30x30px *ตฺวฺย* = ด้วย

## วรรณยุกต์
รูปวรรณยุกต์ของอักษรขอมไทยมีความคล้ายกับวรรณยุกต์ของอักษรไทย โดยมีการใช้งานไม่แน่นอนมีทั้งที่ไม่เติมวรรณยุกต์ ใช้รูปวรรณยุกต์ต่างจากปัจจุบัน หรือใช้เหมือนกัน

## ไม้หันอากาศ
มีทั้งเขียนบนพยัญชนะต้นและตัวสะกด บางครั้งไม่ใช้ไม้หันอากาศแต่เพิ่มตัวสะกดเป็น 2 ตัวแทน เช่น  30x30px *วนฺน* = วัน,  30x30px *ทงั* = ทั้ง

## การนำเข้าคอมพิวเตอร์
อักษรขอมไทยยังไม่ได้รับการบรรจุลงในยูนิโคด แต่สามารถใช้อักษรไทยแสดงรูปอักษรขอมไทยได้

ฟาริดา วิรุฬหผลได้ออกแบบฟอนต์อักษรขอมไทยสามแบบเพื่อวัตถุประสงค์ในการสอน ฟอนต์เหล่านี้สามารถทำให้ผู้พิมพ์อักษรไทยคุ้นเคยกับอักษรขอมไทยเร็วขึ้น

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* คู่มือการอ่านถ่ายถอดอักษรขอม. สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร. 2553. .
* 
* 
* สุจิตต์ วงษ์เทศ. อักษรไทย มาจากไหน. กทม. มติชน. 2548. .
* อนันต์ อารีย์พงศ์. อักษรขอม. พิมพ์ครั้งที่ 2. มหาวิทยาลัยทักษิณ. 2546. . (ให้รายละเอียดเกี่ยวกับการเขียนและอ่านอักษรขอมไทยและขอมบาลี)

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ตารางอักษรขอมไทย
* 
* อักษรขอมไทย (เว็บไซต์บันทึกขนำริมทุ่งปลักเหม็ด)
* ฟอนต์ตัวอักษรธรรมไทย&nbsp;หรือ&nbsp;ขอมไทย

หมวดหมู่:อักษรพราหมี
หมวดหมู่:อักษรในตระกูลอักษรพราหมี
หมวดหมู่:อักษรเขมร
หมวดหมู่:จารึกในประเทศไทย