ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ประเทศไทย)

**ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ** หรือ **ภาคอีสาน** (มาจากภาษาบาลี *อีสาน*, ภาษาสันสกฤต ईशान्य *īśānya* อีศานฺย แปลว่า "ตะวันออกเฉียงเหนือ") เป็นภูมิภาคหนึ่งในประเทศไทย ตั้งอยู่บนแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร มีแม่น้ำโขงกั้นประเทศลาวทางทิศเหนือและตะวันออกของภาค ทางทิศใต้มีทิวเขาพนมดงรักกั้นประเทศกัมพูชาและภาคตะวันออกของประเทศไทย และมีทิวเขาเพชรบูรณ์และทิวเขาดงพญาเย็นเป็นแนวกั้นทางตะวันตกแยกจากภาคกลาง

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือยังมีเนื้อที่มากที่สุดของประเทศไทย ประมาณ 168,854 ตารางกิโลเมตร หรือมีเนื้อที่ร้อยละ 33.17 เทียบได้กับหนี่งในสามของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศไทยได้จัดว่าเป็นพื้นที่ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ภูเขาที่สูงที่สุดในภาคอีสานคือ ยอดภูลมโล ภูหลวง และภูกระดึง ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำสายสำคัญของชาวอีสานในหลายจังหวัดด้วยกัน เช่น แม่น้ำห้วยหลวง แม่น้ำชี ลำตะคอง แม่น้ำพอง แม่น้ำเลย แม่น้ำพรม แม่น้ำมูล แม่น้ำสงคราม

ภาษาหลักของภาคนี้ คือ ภาษาลาวอีสาน ซึ่งเป็นภาษาสำเนียงหนึ่งทางฝั่งขวาแม่น้ำโขง ส่วนภาษาไทยนิยมใช้กันทั่วไปโดยเฉพาะในเมืองใหญ่และจังหวัดนครราชสีมาแต่ไม่ถือเป็นภาษาหลัก ขณะเดียวกันยังมีภาษาเขมรที่ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ นอกจากนี้ มีภาษาถิ่นอื่น ๆ อีกมาก เช่น ภาษาผู้ไท ภาษาโส้ ภาษาไทโคราช ภาษากวย (ส่วย) ภาษาแสก ภาษาข่า ภาษากะเลิง ภาษาโย้ย ภาษาย้อ เป็นต้น ภาคอีสานยังมีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่น เช่น อาหารอีสาน ภาษา อักษร เช่น อักษรไทน้อย ดนตรีหมอลำ ดนตรีกันตรึม ดนตรีเจรียง และศิลปะการฟ้อนรำ การเซิ้ง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เป็นต้น

## ภูมิศาสตร์
[thumb|left|จากภาพถ่ายดาวเทียมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จะสามารถมองเห็นเขตแดนประเทศไทยกับ[ประเทศลาวและประเทศกัมพูชาได้ เนื่องจากการทำลายป่าที่มากขึ้นในภาคอีสาน]]

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือครอบคลุมพื้นที่ 160,000 ตารางกิโลเมตร มีขนาดเท่ากับครึ่งหนึ่งของประเทศเยอรมนี ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตั้งอยู่บนแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร โดยลาดเอียงมาจากทิวเขาเพชรบูรณ์ทางทิศตะวันตกของภูมิภาค ลงไปยังแม่น้ำโขง ซึ่งกั้นประเทศลาวทางทิศเหนือและตะวันออกของภูมิภาค และทิศใต้กั้นประเทศกัมพูชาด้วยทิวเขาพนมดงรัก แอ่งโคราชจะอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง มีแม่น้ำสายหลัก คือ แม่น้ำมูล และแม่น้ำชี ทิศเหนือของแอ่งโคราชจะจรดแอ่งสกลนครโดยมีทิวเขาภูพานกั้นไว้ แอ่งสกลนครมีแม่น้ำสายหลัก คือ แม่น้ำเลย และแม่น้ำสงคราม ดินในภาคตะวันออกเฉียงเหนือส่วนใหญ่เป็นทราย ประกอบกับแหล่งสะสมเกลือเป็นจำนวนมาก

ภูมิประเทศของภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นที่ราบ บางส่วนเป็นภูเขา โดยเฉพาะบริเวณตอนกลางของภูมิภาค เช่น จังหวัดกาฬสินธุ์ จังหวัดขอนแก่น จังหวัดชัยภูมิ จังหวัดนครพนม จังหวัดนครราชสีมา และจังหวัดบึงกาฬ โดยมีจุดสูงสุดของภาคตะวันออกเฉียงเหนืออยู่ที่ ยอดภูหลวง 1,835 เมตร เหนือระดับทะเลปานกลาง ตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง (จังหวัดเลย)

thumb|right|ทิวเขาและแม่น้ำในภาคอีสาน
ลำน้ำสาขาหลักของแม่น้ำโขงในประเทศไทย ได้แก่ แม่น้ำมูล และแม่น้ำชี แม่น้ำมูลไหลมาจากอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ในจังหวัดนครราชสีมา และไหลไปทางทิศตะวันออก บรรจบกับแม่น้ำโขงในจังหวัดอุบลราชธานี แม่น้ำอีกสายหนึ่ง คือ แม่น้ำชี ซึ่งไหลผ่านตอนกลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ก่อนที่จะไหลไปทางใต้เพื่อบรรจบกับแม่น้ำมูลในจังหวัดศรีสะเกษ แม่น้ำเลย และแม่น้ำสงคราม ก็เป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำโขงเช่นเดียวกัน โดยแม่น้ำเลยไหลไปทางทิศเหนือผ่านจังหวัดเลย และแม่น้ำสงครามไหลไปทางตะวันออกผ่านจังหวัดอุดรธานี จังหวัดสกลนคร จังหวัดนครพนม และจังหวัดหนองคาย

ช่วงอุณหภูมิเฉลี่ยของภาคตะวันออกเฉียงเหนือคือ ตั้งแต่ 30.2 องศาเซลเซียส ถึง 19.6 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุดที่บันทึกไว้ คือ 46.6 องศาเซลเซียส ในจังหวัดอุดรธานี อุณหภูมิต่ำสุด คือ -1.4 องศาเซลเซียส ในจังหวัดสกลนคร

## การแบ่งเขตการปกครอง
จังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีทั้งหมด 20 จังหวัด ตามสำนักงานราชบัณฑิตยสภา และตามคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้แก่

## ประชากรศาสตร์
ประชากรรวมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือในปี พ.ศ. 2565 มีจำนวนประมาณ 21,781,418 คน ร้อยละ 40 ของจำนวนประชากรอยู่ในจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดอุบลราชธานี จังหวัดอุดรธานี และจังหวัดขอนแก่น จังหวัดดังกล่าวนี้มีเทศบาลนครที่มีชื่อเดียวกันกับจังหวัด เรียกกันว่า "สี่เมืองใหญ่ของอีสาน" ในปี พ.ศ. 2565 มีจำนวนประชากรในเทศบาลนครทั้งสี่ ได้แก่ เทศบาลนครนครราชสีมา 118,061 คน, เทศบาลนครอุดรธานี 116,870 คน, เทศบาลนครขอนแก่น 104,037 คน, และเทศบาลนครอุบลราชธานี 70,870 คน อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2553 มีเพียงร้อยละ 50 ของประชากรในภาคนี้อาศัยอยู่ในเขตเทศบาล จังหวัดกาฬสินธุ์เป็นจังหวัดที่มีประชากรในเขตเทศบาลมากที่สุด ส่วนจังหวัดร้อยเอ็ดน้อยที่สุด ดังนั้น ประชากรอีกส่วนหนึ่งยังคงอยู่ในเขตชนบท แต่อาศัยอยู่รอบ ๆ ศูนย์กลางเขตเมือง

ภาษาหลักของภาคนี้ คือ ภาษาอีสาน ซึ่งเป็นภาษาลาวสำเนียงหนึ่งทางฝั่งขวาแม่น้ำโขง มีจำนวนผู้ใช้ภาษาอีสานประมาณ 15 ถึง 23 ล้านคน ขณะเดียวกันยังมีภาษาเขมรถิ่นไทย ซึ่งเป็นสำเนียงหนึ่งของภาษาเขมร ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ ส่วนภาษาไทยกลางนิยมใช้กันทั่วไปเป็นทางการโดยเฉพาะในเมืองใหญ่ แต่ไม่ถือเป็นภาษาหลัก นอกจากนี้ ยังมีภาษาไทยสำเนียงโคราช ใช้พูดกันในจังหวัดนครราชสีมาและจังหวัดใกล้เคียง มีผู้ใช้ราว 10,000 คน มีตำแหน่งทางภาษาระหว่างภาษาลาวและภาษาไทยกลาง

มีชนกลุ่มน้อยชาวเขมรจำนวนมากกระจุกตัวอยู่ในทางตอนใต้ของจังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดสุรินทร์ และจังหวัดศรีสะเกษ และผู้ลี้ภัยชาวเวียดนามบางส่วนในจังหวัดมุกดาหาร และจังหวัดนครพนม

นอกจากนี้ ยังมีภาษาอื่น ๆ ที่พูดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยส่วนใหญ่เป็นชนกลุ่มน้อย ดังนี้

 

### สถิติประชากรแบ่งตามจังหวัด

### เมืองใหญ่สุด
**รายชื่อเมืองใหญ่ที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 20 อันดับแรก เรียงตามจำนวนประชากร**

## เศรษฐกิจ

รายชื่อจังหวัดเรียงตามผลิตภัณฑ์จังหวัดของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ณ ราคาตลาดปัจจุบัน (GPP; Gross Provincial Product at Current Market Prices) ของแต่ละปี  อ้างอิง:ข้อมูล *สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี*

## การศึกษา
สถาบันอุดมศึกษาในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีดังนี้  

สถาบันอุดมศึกษาของรัฐและในกำกับของรัฐ
*มหาวิทยาลัยขอนแก่น
*มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
*มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
*มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
*มหาวิทยาลัยนครพนม 
*มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สกลนคร
*มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์
*มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ
*มหาวิทยาลัยรามคำแหง กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
**สาขาวิทยบริการฯ อุดรธานี
**สาขาวิทยบริการฯ นครพนม
**สาขาวิทยบริการฯ ขอนแก่น
**สาขาวิทยบริการฯ หนองบัวลำภู
**สาขาวิทยบริการฯ ชัยภูมิ
**สาขาวิทยบริการฯ อำนาจเจริญ
**สาขาวิทยบริการฯ นครราชสีมา
**สาขาวิทยบริการฯ สุรินทร์
**สาขาวิทยบริการฯ บุรีรัมย์
**สาขาวิทยบริการฯ ศรีสะเกษ
*มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน
**มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ศูนย์กลางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นครราชสีมา
**วิทยาเขตขอนแก่น
**วิทยาเขตสุรินทร์
**วิทยาเขตสกลนคร
*มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ
** วิทยาเขตชัยภูมิ
** วิทยาเขตมหาสารคาม
** วิทยาเขตศรีสะเกษ
** วิทยาเขตอุดรธานี
*มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช 
**ศูนย์วิทยพัฒนามสธ. จังหวัดอุดรธานี
**ศูนย์วิทยพัฒนามสธ. จังหวัดอุบลราชธานี

*มหาวิทยาลัยราชภัฏ กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
**มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา 
**มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ
**มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ 
**มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม  
**มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด 
**มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย 
**มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ 
**มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร 
**มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ 
**มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
**มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

สถาบันอุดมศึกษาเอกชน
*มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล นครราชสีมา
*มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ขอนแก่น
*มหาวิทยาลัยราชธานี อุบลราชธานี-อุดรธานี
*มหาวิทยาลัยศรีปทุม วิทยาเขตขอนแก่น ขอนแก่น
*มหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น อุบลราชธานี
*วิทยาลัยพิชญบัณฑิต หนองบัวลำภู
*วิทยาลัยสันตพล อุดรธานี
*มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา ศรีสะเกษ-สุรินทร์-บุรีรัมย์
*มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น บุรีรัมย์
*วิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย ขอนแก่น
*วิทยาลัยนครราชสีมา นครราชสีมา
*วิทยาลัยเทคโนโลยีพนมวันท์ นครราชสีมา
*สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์
**อุดรธานี
**ขอนแก่น
**นครรราชสีมา
**บุรีรัมย์

สถาบันอุดมศึกษานานาชาติ
*วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยขอนแก่น (เทียบเท่าคณะ)
*วิทยาลัยการบินนานาชาติ มหาวิทยาลัยนครพนม (เทียบเท่าคณะ)

## สาธารณสุข
โรงพยาบาลศูนย์ ระดับ A
*โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา 
*โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ 
*โรงพยาบาลขอนแก่น 
*โรงพยาบาลอุดรธานี 
*โรงพยาบาลสกลนคร 
*โรงพยาบาลสุรินทร์ 
*โรงพยาบาลร้อยเอ็ด 
*โรงพยาบาลบุรีรัมย์ 
*โรงพยาบาลศรีสะเกษ 
*โรงพยาบาลชัยภูมิ 
โรงพยาบาลทั่วไป ระดับ S
*โรงพยาบาลเลย 
*โรงพยาบาลมุกดาหาร 
*โรงพยาบาลมหาสารคาม 
*โรงพยาบาลกาฬสินธุ์ 
*โรงพยาบาลหนองคาย 
*โรงพยาบาลยโสธร 
*โรงพยาบาลนครพนม 
*โรงพยาบาลหนองบัวลำภู 
*โรงพยาบาลอำนาจเจริญ 
*โรงพยาบาลบึงกาฬ
*โรงพยาบาล ๕๐ พรรษา มหาวชิรลงกรณ์ 
*โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชเดชอุดม 
*โรงพยาบาลนางรอง 
*โรงพยาบาลปากช่องนานา
*โรงพยาบาลราษีไศล
*โรงพยาบาลกันทรลักษ์
*โรงพยาบาลเบญจลักษ์เฉลิมพระเกียรติ ๘๐ พรรษา

## การขนส่ง
### ทางราง
* ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ
** ชุมทางบ้านภาชี–อุบลราชธานี
** ชุมทางถนนจิระ–หนองคาย
** หนองคาย–ท่านาแล้ง
** ชุมทางแก่งคอย–ชุมทางบัวใหญ่
** บ้านไผ่–นครพนม (โครงการ)

### ทางอากาศ สนามบิน
* ท่าอากาศยานนานาชาติอุดรธานี
* ท่าอากาศยานนานาชาติอุบลราชธานี
* ท่าอากาศยานนานาชาติขอนแก่น
* ท่าอากาศยานสกลนคร
* ท่าอากาศยานเลย
* ท่าอากาศยานร้อยเอ็ด
* ท่าอากาศยานบุรีรัมย์
* ท่าอากาศยานนครพนม
*ท่าอากาศยานนครราชสีมา
*ท่าอากาศยานมุกดาหาร(อนาคต)
*ท่าอากาศยานบึงกาฬ(อนาคต)
*ท่าอากาศยานสารสินธุ์ กาฬสินธุ์-มหาสารคาม (อนาคต)
*ท่าอากาศยานบ้านไผ่ (อนาคต)
*ท่าอากาศยานศรีนครินทร์ ศรีสะเกษ (อนาคต)
*ท่าอากาศยานเลิงนกทา ยโสธร-อำนาจเจริญ (อนาคต)

## อาหาร

ภาคอีสานเป็นภูมิภาคที่มีวัฒนธรรมการกินหลากหลายที่สุดของประเทศไทย ดังตัวอย่างประเภทอาหารต่อไปนี้

* ข้าวหอมมะลิ ผลิตภัณฑ์ข้าวหอมขึ้นชื่อที่มีชื่อเสียงติดอันดับโลก นิยมปลูกกันมากในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ บุรีรัมย์ ร้อยเอ็ด ยโสธร ศรีสะเกษ อุบลราชธานี และนครราชสีมา 
* ปลาแดก คืออาหารที่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากกว่า 5,000 ปี โดยการนำปลาหรือสัตว์ชนิดอื่น เช่น อึ่งอ่าง มาหมักกับเกลือและรำข้าวหรือข้าวคั่ว ใช้เป็นอาหารและเครื่องปรุงรส
*ปลาร้าหลน หรือหลนปาแดก คือการนำปลาร้าเป็นตัว ขนาดใหญ่พอประมาณนำไปทอดในกระทะให้สุก นิยมรับประทานกับข้าวเหนียว เครื่องเคียง เช่น พริกสด โหระพา กระเทียม
* ข้าวจี่ คือนำข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้วปั้นเป็นก้อนโรยเกลือเสียบไม้ นำไปย่างไฟ แล้วทาทับด้วยไข่ น้ำผึ้ง หรือน้ำตาล
* ปลาร้าบอง หรือปาแดกบอง คือการนำปลาร้าเป็นตัวมาสับให้ละเอียดพร้อมกับใส่เครื่องปรุง เช่น ตะไคร้ พริก หอม กระเทียม ใบมะกรูด
* ลาบ เช่น ลาบหมู, ลาบไก่, ลาบซี้น, ลาบเนื้อ, ลาบควาย, ลาบไข่มดแดง, ลาบปลาตอง
*น้ำตก มีลักษณะเหมือนกับลาบทุกประการ ต่างกันเพียงแค่ไม่ใช้เนื้อสับแต่จะใช้เนื้อย่างหั่นเป็นชิ้น ๆ แทน โดยมากนิยมใช้เนื้อหมูย่างหรือเนื้อวัวย่าง
* ไข่มดแดง
* แกงอ่อม หรืออ่อม
* แกงเห็ด
* ก้อย
* แกงผักหวานไข่มดแดง
* หม่ำเนื้อ
* ข้าวเหนียวไก่ย่าง
* ส้มตำ หรือตำบักหุ่ง
*เลือดแปลง
* หมก คืออาหารประเภทหนึ่งที่ใช้ใบตองห่อนิยมใช้กับเนื้อปลา ไก่ แมลง กบ เขียด ผัก และหน่อไม้ หมกหรือห่อหมกของภาคอีสานจะไม่ใส่กะทิ
* เนื้อหมูแห้งแดดเดียว 
* เนื้อวัวแห้งแดดเดียวหรือซี้นแห้ง
* ซกเล็ก
* ซั่ว เช่น ซั่วไก่ 
* เอาะ เช่น เอาะกะปู
* เหนี่ยน เช่น เหนี่ยนบักเขีย เหนี่ยนบักมี่
* ป่น เช่น ป่นปลา ป่นกบ มีทั้งป่นแห้งและป่นน้ำ
* ซุบ เช่น ซุบหน่อไม้
* แจ่ว คือน้ำพริกอีสาน เช่น แจ่วปลา แจ่วกุ้ง แจ่วหมากเผ็ด แจ่วบอง
* แจ่วฮ้อน คือจิ้มจุ่มอีสาน
* ซิ้นดาด คือหมูกระทะอีสาน
* เข้าหลาม คือข้าวหลาม
* เข้าปุ้น คือขนมจีนอีสาน รับประทานกับน้ำยาประเภทต่าง ๆ เช่น น้ำนัว (น้ำปลาร้า) น้ำยาป่า น้ำยาโคราช น้ำงัว (เนื้อวัว) หรือรับประทานกับส้มตำประเภทต่าง ๆ เช่น ตำเข้าปุ้น ตำป่า ตำซั่ว (ตำซ่า) เป็นต้น 
* เข้าเปียก คือกวยจั๊บอีสานเป็นอาหารที่ได้รับอิทธิพลเวียดนาม
* น้ำผัก
* ยำสลัดลาว
* แหนมเนือง คืออาหารที่ได้รับอิทธิพลเวียดนาม รับประทานใส่กะปิ ซอสหวาน ซีอิ๊วขาว และผักโหระพา
* เฝอ คือก๋วยเตี๋ยวที่ได้รับอิทธิพลเวียดนาม บางท้องถิ่นรับประทานใส่ซอสพริก กะปิ ซีอิ๊วดำ บางท้องที่ใส่มะเขือเทศลงในน้ำซุป
* หมาน้อยหรือหม้อน้อย
* ต้ม เช่น ต้มส้ม ต้มไก่ ต้มแซบ ต้มยำ
* ซ่า หรือซว่า
* แกงกล้วย เป็นอาหารพื้นบ้านอีสานใต้
* อ๋อหรือเอาะ ใช้น้ำน้อยกว่าอ่อม ใช้ผักและเนื้อสัตว์เคล้ากับน้ำพริกแกง แล้วตั้งไฟให้สุก จนน้ำในผักและเนื้อซึมออกมา นิยมใช้ปลาตัวเล็ก กุ้งฝอย ลูกอ๊อดและเขียด ตัวอย่างเช่น อ๋อฮวก (ใช้ลูกอ๊อดของกบหรือเขียด), อ๋อหน่อไม้

## ประเพณี
* ยึดตามแบบขนบฮีตสิบสอง ครองสิบสี่ 
*ประเพณีผูกเสี่ยว จังหวัดขอนแก่น 
*ประเพณีไหลเรือไฟ จังหวัดนครพนม 
*ประเพณีปราสาทขี้ผึ้ง จังหวัดสกลนคร 
*ประเพณีบุญผะเหวด จังหวัดร้อยเอ็ด
*ประเพณีผีตาโขน จังหวัดเลย
*ประเพณีบุญบั้งไฟ จังหวัดยโสธร
*ประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์
* ประเพณีเลี้ยงผีฟ้า จังหวัดกาฬสินธุ์ 
*ประเพณีแซนโฎนตา จังหวัดสุรินทร์และชาวอีสานตอนใต้
*ประเพณีแห่เทียนพรรษา จังหวัดอุบลราชธานี
*ประเพณีบุญเบิกฟ้า จังหวัดมหาสารคาม
*ประเพณีฮีตสิบสอง จังหวัดอำนาจเจริญ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Grandstaff, T. B., Grandstaff, S., Limpinuntana, V., & Suphanchaimat, N. "Rainfed revolution in northeast Thailand." ''Southeast Asian Studies'' Vol. 46, No. 3, December 2008, 289–376. PDF
* McCargo, Duncan, and Krisadawan Hongladarom. "Contesting Isan‐ness: discourses of politics and identity in Northeast Thailand."  ''Asian Ethnicity'' 5.2 (2004): 219-234.
* ''The Isaan Record'' 
*Annual population data for Thailand to 1997 (Chulalongkorn University)
*Population statistics from citypopulation.de
*Estimates to 2004, from world-gazetteer.com
* Toward a Knowledge-Based Economy: Northeastern Thailand


หมวดหมู่:ภูมิภาคของประเทศไทย