พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย

พันเอก **พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย** (พระนามเดิม **พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล**; ประสูติ 30 มกราคม พ.ศ. 2409) เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาห่วง

## พระประวัติ
พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล ทรงเริ่มต้นรับราชการในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตำแหน่งนายร้อยเอก ราชองครักษ์ เมื่อปี พ.ศ. 2431ต่อมาในปี พ.ศ. 2438 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรม มีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า **พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย** พระองค์ทรงดำรงตำแหน่งรองอธิบดีกรมวัง ผู้ช่วยอธิบดีกรมไปรเวตสิเกรตารีหลวง อธิบดีกรมอักษรพิมพการเสนาบดีกระทรวงวัง และเสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ  

นอกจากนี้ยังทรงดำรงตำแหน่งรัฐมนตรี และองคมนตรีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

อีกทั้งยังทรงเป็นกรรมสัมปาทิกหอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนคร โดยทรงดำรงตำแหน่งเป็นสภานายก ปฏิคม และบรรณารักษ์

เมื่อ พ.ศ. 2449 ทรงก่อตั้งธนาคารแห่งแรกที่ดำเนินการโดยคนไทย ใช้ชื่อว่า บุคคลัภย์ (Book Club) ต่อมาได้รับพระบรมราชานุญาตให้จดทะเบียนตั้งเป็นธนาคารได้ถูกต้องตามกฎหมาย ใช้ชื่อว่า บริษัทแบงก์สยามกัมมาจล ทุนจำกัด (Siam Commercial Bank Co.) ปัจจุบันคือ ธนาคารไทยพาณิชย์ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล ทรงได้รับการยกย่องเป็น **พระบิดาแห่งวงการธนาคารไทย** 

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย สิ้นพระชนม์ด้วยพระโรควัณโรคเมื่อวันจันทร์ เดือน 6 ขึ้น 4 ค่ำ ปีมะแมนพศก จ.ศ. 1269 ตรงกับวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2450 สิริพระชันษา  ทรงเป็นต้นราชสกุลไชยันต์ มีพระราชพิธีการพระเมรุพระศพ ในระหว่างวันที่ 8 ถึง 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2451 ณ พระเมรุ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร ในการนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนพระโกศจากพระโกศกุดั่นใหญ่ เป็นพระโกศทองน้อย และเสด็จพระราชดำเนินไปพระราชทานเพลิงพระศพ นายพันเอกพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย ในวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2451 ราชสกุลไชยันต์

## พระโอรสและธิดา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย เป็นองค์ต้นราชสกุลไชยันต์ มีชายา 1 องค์ และมีหม่อม 4 คน ได้แก่ 
# **หม่อมเจ้าสุภางค์ภักตร์** (ราชสกุลเดิม จรูญโรจน์) พระธิดาในพระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ กับหม่อมเจ้าโถมนา (ราชสกุลเดิม วัชรีวงศ์)
# **หม่อมน้อย** (สกุลเดิม ยุกตะเสวี)
# **หม่อมกลีบ** (สกุลเดิม ฌูกะวิโรจน์)
# **หม่อมเฮียะ** (สกุลเดิม ยุกตะเสวี)
# **หม่อมส้วน** (สกุลเดิม ยุกตะเสวี)
มีพระโอรส พระธิดารวมทั้งหมด 13 องค์ เป็นชาย 5 องค์ และหญิง 8 องค์

## พระเกียรติยศ

### พระอิสริยยศ

* **พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล** (30 มกราคม พ.ศ. 2409 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411)
* **พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล** (1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - 5 เมษายน พ.ศ. 2438)
* **พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย** (5 เมษายน พ.ศ. 2438 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)
* **พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย** (23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 - ปัจจุบัน)

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
#### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

 

#### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
*  :
** พ.ศ. 2439 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์มอรีสแอนด์ลัสรัส ชั้นที่ 1

### พระสมัญญานาม
* พระบิดาแห่งการธนาคารไทย

## พระยศ
### พระยศทหาร
* พ.ศ. 2431 นายร้อยเอก
* 16 กันยายน พ.ศ. 2435 นายพันโท
* 14 มิถุนายน พ.ศ. 2441 นายพันเอก

## พงศาวลี



## อ้างอิง

หมวดหมู่:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าชาย
หมวดหมู่:กรมหมื่น
หมวดหมู่:พระราชโอรสในรัชกาลที่ 4
หมวดหมู่:ราชสกุลไชยันต์
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.จ.ก. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ม.ป.ร.3
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ จ.ป.ร.1‎
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์