ซุ้มประตูวชิรสถิตและวชิรธำรง 72 พรรษา

**ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา** และ **ซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา** หรือชื่อโดยรวมคือ **ซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา** เป็นซุ้มประตูบนถนนเจริญกรุง บริเวณจุดระบุเส้นแบ่งเขตการปกครองระหว่างเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายและเขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร จำนวน 2 แห่ง คือ **ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา** หรือ "ซุ้มหัวมังกร" ตั้งอยู่บริเวณเชิงสะพานดำรงสถิตข้ามคลองรอบกรุง (คลองถม) และ **ซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา** หรือ "ซุ้มหางมังกร" ตั้งอยู่บริเวณแยกหมอมี จัดสร้างโดย สหพันธ์สมาคมสตรีนักธุรกิจและวิชาชีพแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ (สสธวท.) และภาคีเครือข่าย เพื่อน้อมเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 และครบรอบ 50 ปี การสถาปนาความสัมพันธ์จีน–ไทย ออกแบบโดยใช้แนวคิดของปรากฏการณ์ "ปัญจมังกร" หรือมังกรทั้ง 5 โดยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดซุ้มประตูทั้ง 2 แห่งเมื่อวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2568 ปัจจุบันอยู่ภายใต้การดูแลโดยกรุงเทพมหานคร

## ประวัติ

### ภูมิหลัง
เมื่อคราวพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี ในปี พ.ศ. 2525 เกียรติ วัธนเวคิน และจรรย์สมร วัธนเวคิน ประธานมูลนิธิเกียรติร่วมมิตรเพื่อการศึกษา ร่วมกับชาวไทยเชื้อสายจีน จัดโครงการ "พระบรมโพธิสมภารร่มเย็นเป็นสุข" เพื่อแสดงความกตัญญูที่ได้เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร โดยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปถวายสักการะสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชแห่งราชวงศ์จักรี ณ วงเวียนโอเดียน เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร และทรงเยี่ยมพสกนิกรที่เข้าเฝ้าฯ อย่างใกล้ชิด

จากโครงการดังกล่าว จึงทำให้ สหพันธ์สมาคมสตรีนักธุรกิจและวิชาชีพแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ (สสธวท.) และสมาคมสมาชิกของสหพันธ์ทั้ง 23 องค์กร รวมถึงภาคีเครือข่ายอีก 3 องค์กร คือ สภาองค์การพัฒนาเด็กและเยาวชน ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, มูลนิธิเกียรติร่วมมิตรเพื่อการศึกษา และสมาคมสตรีสัมพันธ์ ร่วมกันจัดงานกาลาดินเนอร์ขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวอีกครั้ง เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 ในชื่องาน "เบญจกตัญญุตา" เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ "สสธวท รวมใจเทิดเอกลักษณ์แห่งปัญจมังกร จารึกความกตัญญูต่อแผ่นดิน" จัดขึ้นเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2567 ณ โรงแรมแกรนด์ ไฮแอท เอราวัณ โดยพระองค์เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี มาทรงเป็นประธานในงานนี้

### การก่อสร้างซุ้มประตู
ก่อนการจัดงานกาลาดินเนอร์ คุณหญิงณัฐิกา วัธนเวคิน อังอุบลกุล ประธาน สสธวท. ได้ชวนจรรย์สมรผู้เป็นมารดา ไปเข้าพบพระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์ (เย็นอี่) เจ้าอาวาสวัดมังกรกมลาวาส เพื่อปรึกษาเรื่องการต่อยอดหลังเสร็จสิ้นการจัดงาน พระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์กล่าวว่า "การนี้คือผู้มีบุญญาบารมีใหญ่ที่สุดของแผ่นดินและครบรอบใหญ่" คุณหญิงณัฐิกาจึงมีแนวคิดจัดสร้างถาวรวัตถุเป็นซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษาขึ้น เพื่อน้อมเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยเริ่มแรกนั้นตั้งใจจัดสร้างที่แยกหมอมีเพียง 1 แห่ง แต่พระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์แนะนำว่าต้องจัดสร้างที่เชิงสะพานดำรงสถิตอีก 1 แห่ง เนื่องจากเป็นจุดหัวมังกร ส่วนถนนเจริญกรุงเป็นตัวมังกรตามชื่อเรียก "ถนนสายมังกร" และแยกหมอมีเป็นจุดขาหรือหลังมังกร ซึ่งแยกดังกล่าวยังเป็นห้าแยก เปรียบเสมือนมังกร 5 เล็บ ที่เป็นสัญลักษณ์เฉพาะฮ่องเต้เท่านั้น

หลังเสร็จสิ้นงานกาลาดินเนอร์ "เบญจกตัญญุตา" คณะกรรมการ สสธวท. ได้เข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อทูลเกล้าฯ ถวายเงินรายได้จากงานดังกล่าว และพระองค์พระราชทานเป็นทุนประเดิมจัดสร้างซุ้มประตูเมื่อวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2567 ตัวซุ้มประตูนั้นจัดสร้างที่โรงงานก่อนแล้วนำมาติดตั้งในพื้นที่ที่วางไว้ในภายหลัง การจัดสร้างแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน (ซุ้มที่แยกหมอมี) และ 30 พฤศจิกายน (ซุ้มที่สะพานดำรงสถิต) ตามลำดับ

### พิธีเปิดและส่งมอบ
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานนามซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติทั้ง 2 แห่ง โดยซุ้มหัวมังกรที่สะพานดำรงสถิต พระราชทานนามว่า **ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา** หมายถึง ซุ้มประตูนี้เป็นเอกลักษณ์แสดงถึงพระชนมพรรษา 72 พรรษาของพระองค์ ส่วนซุ้มหางมังกรที่แยกหมอมี พระราชทานนามว่า **ซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา** หมายถึง ซุ้มประตูนี้เป็นเอกลักษณ์จารึกการเทิดทูนของพสกนิกรชาวไทยในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 72 พรรษาของพระองค์

วันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2568 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวและฺสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิด **ซุ้มประตูวชิรสถิตและวชิรธำรง 72 พรรษา** พร้อมทั้งทอดพระเนตรการขับร้องเพลง "สดุดีพระทศมราชา" ของวงดนตรีสุนทราภรณ์ ที่คณะกรรมการ สสธวท. และภาคีเครือข่ายร่วมขับร้องถวาย และการแสดงชุด "เบญจกตัญญุตาบารมีแห่งมังกรสยาม" ด้านหน้าซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา ก่อนเสด็จพระราชดำเนินลอดซุ้มประตูดังกล่าวไปยังวัดมังกรกมลาวาส ทรงรับการถวายพระพรจากพระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์ จากนั้นทอดพระเนตรการแสดงของโรงเรียนต่าง ๆ ในเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายและเขตสัมพันธวงศ์ ที่มาจัดการแสดงรับเสด็จที่ริมถนนเจริญกรุงทั้ง 2 ฝั่ง และทอดพระเนตรการแสดงแผนที่ฉาย (Mapping Show) บนซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา พร้อมทั้งทรงรับการทูลเกล้าฯ ถวายของที่ระลึกต่าง ๆ

ในโอกาสดังกล่าว บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด ได้จัดทำแสตมป์ที่ระลึกซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา ออกวางจำหน่ายในวันเดียวกัน โดยเปิดตัวพร้อมกับแสตมป์เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567

ต่อมาเมื่อวันที่ 26 มีนาคม ปีเดียวกัน สสธวท. และคณะกรรมการจัดสร้างซุ้มประตูวชิรสถิตและวชิรธำรง 72 พรรษา ได้ส่งมอบซุ้มประตูทั้ง 2 แห่งให้แก่กรุงเทพมหานคร (กทม.) เป็นผู้ดูแลต่อจาก สสธวท. โดยคุณหญิงณัฐิกา ประธาน สสธวท. เป็นประธานกล่าวส่งมอบซุ้มประตูให้แก่ผู้แทนจากกรุงเทพมหานคร คือ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ที่ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร เขตพระนคร

## ลักษณะ

### การออกแบบ
ซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา ออกแบบโดยใช้แนวคิด "ปัญจมังกร" หรือสัญลักษณ์แห่งปรากฏการณ์ของมังกรทั้ง 5 ได้แก่

# พระมหากษัตริย์ไทยทรงได้รับการสดุดี เป็น "มังกรแห่งมวลมนุษย์"
# มังกร เป็นนักษัตรประจำปีพระบรมราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (มะโรง)
# พ.ศ. 2567 เป็นนักษัตรปีมะโรง (สัญลักษณ์คือมังกร) ตามปฏิทินสุริยคติไทย
# วัดมังกรกมลาวาส (วัดเล่งเน่ยยี) เป็นหนึ่งในศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชน
# ถนนเจริญกรุง เป็นถนนสายแรกของประเทศไทย ทำให้มีอีกชื่อว่า "ถนนสายมังกร"

### โครงสร้าง
ซุ้มประตูวชิรสถิตและวชิรธำรง 72 พรรษา เป็นซุ้มคร่อมอยู่บนถนนเจริญกรุง ใช้โครงสร้างเป็นเหล็กรูปพรรณ เชื่อมต่อตามรูปทรงที่กำหนด ส่วนภายนอกใช้คอนกรีตเสริมใยแก้ว เพื่อให้น้ำหนักของซุ้มลดลง แต่มีความคงทนเพิ่มขึ้น ส่วนขนาดของซุ้มนั้นมีความสูง 23 เมตร แต่มีความกว้างไม่เท่ากัน โดยซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา กว้าง 16 เมตร และซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา กว้าง 14 เมตร และจากความกว้างดังกล่าวทำให้ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา เป็นซุ้มประตูสถาปัตยกรรมจีนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก เนื่องจากประเทศจีนเคยสร้างซุ้มประตูที่ใหญ่ที่สุดที่ความกว้าง 8–10 เมตรเท่านั้น

### สถาปัตยกรรม
ซุ้มประตูวชิรสถิตและวชิรธำรง 72 พรรษา ตกแต่งในรูปแบบสถาปัตยกรรมจีนตอนเหนือสมัยราชวงศ์หมิงและราชวงศ์ชิง ซึ่งเป็นแนวคิดที่จรรย์สมรและคุณหญิงณัฐิกาได้รับมอบมาจากพระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์ เสาเป็นสีแดง ฐานอยู่บนทางเท้าทั้งสองฝั่ง เป็นซุ้มเสาคู่เดียว มีหลังคาสีเหลืองด้านบน 3 หลังคา ลดระดับสองชั้นซ้ายขวา กึ่งกลางหลังคาชั้นบนประดิษฐานตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 โดยมีมังกรคู่เป็นปูนปั้นระบายสีหันหน้าเข้าหาตราสัญลักษณ์ประกอบด้านข้าง และมีลวดลายมังกรห้าเล็บเป็นสัญลักษณ์หลัก ตกแต่งด้วยสีทั้งหมด 5 สีตามสีของธาตุ คือ สีแดง (ธาตุไฟ) สีเหลือง (ธาตุดิน) สีดำและสีน้ำเงิน (ธาตุน้ำ) สีเขียว (ธาตุไม้) และสีขาว (ธาตุทอง)

นอกจากนี้ ที่ฐานเสาของซุ้มประตูวชิรสถิตและวชิรธำรง 72 พรรษา ยังมีประติมากรรมมงคลรูปช้างไทย สิงโตจีน ซึ่งเป็นตัวแทนทั้ง 2 ประเทศ และกลองลายเมฆมงคล โดยประติมากรรมทั้งหมดเป็นผลงานของศิลปินชาวจีน ที่แกะสลักจากหินฮั่นไป๋หวี่ (หินอ่อนหยกสีขาว) ซึ่งเป็นหินชนิดพิเศษของจีนที่ใช้เฉพาะในพระราชวังต้องห้ามเท่านั้น โดยประติมากรรมดังกล่าวนี้เป็นของขวัญที่รัฐบาลจีนมอบให้รัฐบาลไทย ผ่านทางสถานเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีนประจำประเทศไทย เนื่องในโอกาสครบรอบ 50 ปี การสถาปนาความสัมพันธ์จีน–ไทย ในวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2568

## ดูเพิ่ม

* ถนนเจริญกรุง
* พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ก่อตั้งในกรุงเทพมหานครในปี พ.ศ. 2568
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตสัมพันธวงศ์
หมวดหมู่:ช่องโค้งและโครงสร้างทรงโค้ง
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมจีนในประเทศไทย
หมวดหมู่:สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว