สเตโกซอรัส

**สเตโกซอรัส** (*Stegosaurus*) ชื่อของมันหมายถึง **กิ้งก่ามีหลังคา** เป็นไดโนเสาร์กินพืชจากวงศ์ Thyreophora หรือกลุ่มไดโนเสาร์หุ้มเกราะ โดยมันอาศัยอยู่ในยุคจูราสซิกตอนปลายระหว่าง 155 - 145 ล้านปีก่อน โดยมันมีลักษณะเด่นคือ มีแผ่นหนามรูปทรงห้าเหลี่ยมทอดยาวเป็นคู่ๆ อยู่บนหลังตั้งแต่ท้ายทอยจนเกือบจรดปลายหาง ส่วนปลายหางนั้นก็มีอาวุธที่ถือเป็นอีกจุดเด่นของมันเลยก็ว่าได้ ซึ่งนั่นก็คือ **หนามขนาดใหญ่ทั้งสี่** โดยมันใช้ในการป้องกันตัวจากนักล่า

  

โดยมันนั้นถูกค้นพบในแถบตะวันตกของประเทศสหรัฐอเมริกา และประเทศโปรตุเกส ในการก่อตัวของชั้นหิน **Morrison Formation** ในตอนนี้สเตโกซอรัสได้มีการยอมรับไว้อยู่ทั้งหมด 3 ชนิด ซึ่งนั่นก็คือ ***Stegosaurus stenops''', '''Stegosaurus ungulatus''', '''Stegosaurus sulcatus*** โดยชนิดที่รู้จักกันดีที่สุดคือ ***Stegosaurus stenops*** แต่ชนิดที่ใหญ่ที่สุดก็คือ ***Stegosaurus''' '''ungulatus*** ซึ่งจะมีขนาดอยู่ที่ 7 เมตร ณ เวลานี้มีการค้นพบ**สเตโกซอรัส**อยู่ทั้งหมด 80 ตัว นักบรรพชีวินวิทยาเชื่อว่าพวกมันนั้นน่าจะอาศัยอยู่ร่วมกันกับ ดิปโพลโดคัส อะแพทโทซอรัส แบรคคิโอซอรัส  

**สเตโกซอรัส**เป็นไดโนเสาร์กินพืชขนาดใหญ่ โดยมันมีขนาดโดยประมาณ 6-7 เมตร (*Stegosaurus stenops*) มีลักษณะเด่นก็คือ มีขาหน้าที่สั้น ขาหลังยาว โดยหางของมันจะชูสูงขึ้นไปในอากาศ มันมีแผ่นหนามรูปห้าเหลี่ยมทอดยาวเป็นคู่ๆ อยู่บนหลัง โดยเหล่านักบรรพชีวินวิทยาและกลุ่มนักวิทยาศาสตร์ต่างสันนิษฐานถึงหน้าที่ของแผ่นหลังของมันอยู่แต่หลายๆคนเชื่อว่ามันน่าจะใช้ในการปรับอุณหภูมิร่างกาย และใช้ในการป้องกันตัวได้ด้วย

## ลักษณะและรายละเอียด
**สเตโกซอรัส**เป็นสัตว์บกสี่เท้าที่มีลักษณะเด่นเฉพาะตัว เพราะบนหลังของมันเต็มไปด้วย แผ่นหนามรูปทรง**[[รูปห้าเหลี่ยม|ห้าเหลี่ยม]]**ทอดยาวเป็นคู่ๆ อยู่บนหลังตั้งแต่หัวเกือบจรดปลายหางซึ่งสามารถใช้ในการข่มขวัญศัตรูและดึงดูดเพศตรงข้าม อีกทั้งยังมีหนามสองคู่ขนาดใหญ่อยู่ปลายหางอีกต่างหาก จึงเป็นที่ชื่นชอบของเด็กๆเพราะมันดูเท่ห์ และปลายหางของมันยังเป็นอาวุธที่ทรงพลังในการต่อกรกับนักล่าอย่างเจ้า อัลโลซอรัส กับ เซอราโตซอรัส อีกด้วย พูดง่ายๆก็คือ เจ้า**สเตโกซอรัส**นั้นมีอาวุธเต็มตัวไปหมดเลยก็ว่าได้...
center|thumb|365x365px|โครงกระดูกจำลองการต่อสู้กันระหว่าง '''Stegosaurus''' และลูก กับ '''Allosaurus''' ณ พิพิธภัณฑ์ '''Denver Museum'''thumb|370x370px|การเปรียบเทียบกันระหว่าง '''S. ungulatus'''(สีส้ม) และ '''S. stenops'''(สีเขียว) กับมนุษย์ จะเห็น่วา '''S. ungulatus'''(สีส้ม) มีขนาดใหญ่กว่า
**สเตโกซอรัส**นั้นเป็นไดโนเสาร์**กินพืชขนาดกลาง** โดยมันมีขนาดอยู่ที่ 6.5 เมตร และมีน้ำหนักอยู่ที่ 3.5 ตัน (**S.stenops**) และถ้าเป็นอีกสปีชีส์หนึ่งก็จะมีขนาดอยู่ที่ 7 เมตร และมีน้ำหนักอยู่ที่ 3.8 ตัน (**S.ungulatus**) ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วพวกมันมักจะถูกประมาณขนาดไว้ที่ 7.5 เมตร และมีน้ำหนักอยู่ที่ 5 - 5.3 ตัน ซึ่งนั่นถือว่ามีขนาดเกือบเท่ารถบัสได้เลย จึงทำให้มันดูน่ากลัวในสายตาของนักล่าหลายๆ ตัว อย่างเช่น อัลโลซอรัส ที่ล่าเหยื่อกันเป็นกลุ่มเหมือนกับหมาป่า แต่ก็ต้องมีชะงักกันบ้างถ้าเจอกับฝูงของ**สเตโกซอรัส**

ส่วนเจ้า**สเตโกซอรัสในวัยรุ่น**นั้นมันจะมีขนาดโดยประมาณอยู่ที่ 4.6 เมตร มีความสูง 2 เมตร และมีน้ำหนักโดยประมาณอยู่ที่ 1.5 - 2.2 ตัน จากข้อมูลบางส่วนที่ได้จากการค้นพบซากฟอสซิลของสเตโกซอรัสที่ยังไม่โตเต็มที่ในปี ค.ศ.1994 ที่รัฐไวโอมิง ประเทศสหรัฐอเมริกา ตอนนี้มันถูกจัดแสดงอยู่ที่ **พิพิธภัณฑ์ธรณีวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยไวโอมิง**
### หัวกะโหลกศีรษะ
left|thumb|255x255px|ภาพกะโหลกของ '''สเตโกซอรัส''' ที่พิพิธภัณฑ์ '''Natural History Museum of Utah'''
กะโหลกศีรษะของ**สเตโกซอรัส**นั้นมีขนาดเล็กเมื่อเปรียบเทียบกับขนาดของลำตัว โดยกะโหลกของมันคล้ายกันกับ'''Archosaur'''ทั่วๆไป โดยมันมีรูโพรงอยู่บนกะโหลกทั้งหมด 3 รูใหญ่ๆ ตำแหน่งกะโหลกของ**สเตโกซอรัส**อยู่ต่ำ ซึ่งน่าจะบ่งบอกถึงลักษณะการกินของพวกมันด้วย การมีตำแหน่งกะโหลกอยู่ที่ต่ำอาจจะทำให้มันนั้นต้องกินพืชตระกูลเฟิร์นต้นเตี้ยๆ หรือหญ้าเป็นอาหารหลัก

กะโหลกศีรษะของ**สเตโกซอรัส**นั้นไม่มีฟันหน้าแต่เปลี่ยนเป็นจะงอยปากไปแทน ปลายปากของกรามล่างจะมีลักษณะแบนหักลงซึ่งลักษณะแบบนี้จะทำให้ฟันกรามของมันขบกันได้อย่างพอดี และลักษณะของจะงอยปากของมันนั้นยื่นออกรอบกรามจึงทำให้สเตโกซอรัสนั้นไม่มีกระพุ้งแก้ม เพราะเมื่อมันหุบปากลงจะงอยปากของมันจะครอบทั้งกรามล่างได้พอดีจึงไม่จำเป็นต้องมีกระพุ้งแก้ม
[thumb|311x311px|หน้าตาของเจ้า'''สเตโกซอรั'''สในช่วงปี ค.ศ.1901 โดยผู้ที่วาดภาพนี้คือศิลปินที่ชื่อ '''[Charles R. Knight**]]ถึงแม้ว่า**สเตโกซอรัส**นั้นจะเป็นสัตว์ที่มีขนาดใหญ่ แต่พิจารณาขนาดของ[[กะโหลกศีรษะ|กะโหลก]]โดยรวมแล้ว ทำให้เรารู้ว่า**สเตโกซอรัส**นั้นมี[[สมอง]]ที่มีขนาดเล็กพอๆกับ[[สมอง]]ของ[[หมา|สุนัข]]เพียงเท่านั้น ซึ่งชิ้นส่วน[[ซากดึกดำบรรพ์|ฟอสซิล]][[กล่องสมอง]]ของ**สเตโกซอรัส**นั้นถูกเก็บไว้โดยโดย[[บรรพชีวินวิทยา|นักบรรพชีวินวิทยา]]ชาวอเมริกันชื่อ **Othniel Charles Marsh** (''โอทเนียล ชาร์ลส์ มาร์ช'') โดยส่วน[[กะโหลกศีรษะ|กะโหลก]]ของมันถูกค้นพบในช่วงปี ค.ศ.1880 ซึ่ง[[กล่องสมอง]]ของมันมีขนาดเล็กมากจึงทำให้รู้ว่า**สเตโกซอรัส**นั้นมีสมองที่มีขนาดเล็กมากเมื่อเทียบกับลำตัวที่เกือบเท่ารถบัสของมัน ทำให้ในสมัยก่อนนั้น[[นักวิทยาศาสตร์]]รวมถึง[[บรรพชีวินวิทยา|นักบรรพชีวินวิทยา]]และคนส่วนใหญ่ จะตีความสเตโกซอรัสออกมาเป็น[[กิ้งก่า]]ยักษ์สี่ขาผู้อุ้ยอ้าย และยังเป็นกระสอบทรายให้กับเหล่านักล่าในยุคนั้น

จนกระทั่งหลาย[[ทศวรรษ]]ต่อมา ทฤษฎีที่ว่า[[ไดโนเสาร์]]ไม่ฉลาดเริ่มถูกปฏิเสธและถูกปัดตกไป เพราะได้มีการค้นพบหลักฐานใหม่ๆเกี่ยวกับไดโนเสาร์กันมากยิ่งขึ้น จึงทำให้ภาพจำของไดโนเสาร์เริ่มเปลี่ยนไป ไดโนเสาร์หลายตัวเริ่มมีหน้าตาที่คล้ายคลึงกับความเป็นจริงและตรงตามหลัก[[ชีววิทยา]]กันมากขึ้น รวมถึง**สเตโกซอรัส**ก็ด้วย ถึงแม้ว่าสเตโกซอรัสนั้นมีสมองที่มีขนาดเล็ก แต่ก็ใช่ว่ามันจะโง่เสมอไป พวกมันมีพฤติกรรมการเลี้ยงลูกอีกทั้งยังเป็นสัตว์สังคมอยู่รวมกันเป็นฝูงซะส่วนใหญ่ จึงทำให้มันเป็นไดโนเสาร์ที่มีความฉลาดระดับหนึ่งแต่ก็ไม่ได้มากนัก....[[ไฟล์:Othniel Charles Marsh - Brady-Handy.jpg|thumb|276x276px|**Othniel Charles Marsh** นักบรรพชีวินวิทยาชาวอเมริกันผู้ค้นพบและศึกษาฟอสซิลของ**สเตโกซอรัส**|center]]มีหลักฐานหลายต่อหลายอย่างที่บ่งบอกถึงพฤติกรรมของมันที่กล่าวไว้ข้างต้น ไม่ว่าจะเป็นหลักฐานฟอสซิลที่พบการอยู่รวมกันเป็นกลุ่มเล็กๆ โดยมีจำนวนไม่มากและอาจจะการรวมตัวกันเป็นครั้งคราวในช่วงฤดูผสมพันธุ์ ด้วยหลักฐานและพฤติกรรมดังกล่าวจึงทำให้มันดูเป็นไดโนเสาร์ที่ไม่โง่อีกต่อไป และยังเป็นสัตว์เลื้อยคลานชั้นสูงที่มีโครงสร้างร่างกายที่เยี่ยมยอดอีกด้วย

==== "สมองที่สอง!!" ====
[[ไฟล์:Stegosaurus brain.jpg|thumb|289x289px|[[สมอง]]หรือสมองส่วนแรกของ**สเตโกซอรัส** (ไฮไลท์สีแดง)]]
เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ดูน่าเหลือเชื่อมากสำหรับใครหลายต่อหลายคน รวมถึง[[นักวิทยาศาสตร์|นักวิยาศาสตร์]]และ[[บรรพชีวินวิทยา|นักบรรพชีวินวิทยา]]อีกมาก โดย[[ทฤษฎี]]นี้ถูกนำเสนอโดยผู้ค้นพบมันที่ชื่อ **Othniel Charles Marsh** (''โอทเนียล ชาร์ลส์ มาร์ช'') **มาร์ช**ได้นำเสนอว่า**สเตโกซอรัส**นั้นมี[[สมอง]]ที่สองเพื่อใช้ในการป้องกันตัวจาก[[นักล่า]] พูดง่ายๆเลยก็คือ [[สมอง]]ด้านหน้าหรือสมองที่[[ศีรษะ]]ของมันมีขนาดใหญ่ไม่พอที่จะควบคุม[[ระบบประสาท]]ของมันได้ทั้งตัว จึงจำเป็นต้องมี[[สมอง]]อีกส่วนเพื่อใช้ในการตอบสนองของร่างกาย ซึ่งมาร์ชได้กล่าวไว้ว่า [[สมอง]]ส่วนนี้จะใช้ในการสั่งการส่วนหางเพื่อป้องกันตัว ฉะนั้นเมื่อ**สเตโกซอรัส**ถูกโจมตีโดยนักล่า สมองส่วนนี้จะถูกใช้สั่งการให้เปิดโหมดป้องกันตัวทันที ซึ่งตำแหน่งของสมองส่วนนี้จะอยู่ตรงบริเวณโพรง[[สะโพก]]ใกล้กับ[[ไขสันหลัง]]

แต่อันที่จริงแล้ว[[สมอง]]ส่วนนี้ไม่ได้หน้าตาคล้ายสมองแต่อย่างใด แต่เป็นตัว[[ไกลโคเจน]]หรือ**ตัวปั๊มไกลโคเจน**ซึ่งตอนนี้ยังไม่ทราบแน่ชัดว่าส่วนนี้มีไว้ทำอะไร แต่มีการสันนิษฐานว่าอาจจะใช้ในการลำเลียง**สารไกลโคเจน**ไปเลี้ยง[[ระบบประสาท]]ของเจ้ายักษ์ตัวนี้ ซึ่งอันที่จริงแล้วเจ้าตัวปั๊มไกลโคเจนนี้ไม่ได้มีเพียงแค่ใน**สเตโกซอรัส** แต่ยังรวมถึง[[ไดโนเสาร์]]กลุ่ม[[ออร์นิทิสเกีย|ออร์นิธิเชียน]]สายพันธุ์อื่นๆ และแน่นอนใน[[สัตว์ปีก|นก]]ก็มีเช่นกัน โดยมันจะมีหน้าที่เช่นเดียวกันซึ่งก็คือจะคอยลำเลียง**สารไกลโคเจน**ไปหล่อเลี้ยง[[ระบบประสาท]]ต่างๆของร่างกาย เพื่อให้การทำงานของ[[ระบบประสาท]]เหล่านั้นสมดุลกับการสั่งการของ[[สมอง]]นั่นเอง

== การจัดจำแนกสายพันธุ์ ==
การจัดจำแนกสายพันธุ์ของสเตโกซอรัสนั้นแบ่งตามรูปแบบของหนาม แผ่นเกราะ และทรงกะโหลกเช่นเดียวกันกับแองคิโลซอร์ซึ่งเป็นไดโนเสาร์ในอันดับย่อย Thyreophora เหมือนกัน โดยไดโนเสาร์ในอันดับย่อยนี้ต่างเป็นที่รู้กันถึงอาวุธป้องกันตัวและหัวอันเป็นเอกลักษณ์ ซึ่งมีลักษณะแตกต่างกันในแต่ละสปีชีส์ แต่ทุกๆตัวล่วนมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง โดยแทบจะไม่ซ้ำกัน 

**Peter Malcolm Galton*' (*ปีเตอร์ มัลคอล์ม แกลตัน'') นักบรรพชีวินวิทยาสัตว์มีกระดูกสันหลังชาวอังกฤษ ได้นำเสนอว่าเหล่าไดโนเสาร์สาย Thyreophora นี้เริ่มมีการวิวัฒนาการขึ้นตั้งแต่ยุคจูราสสิคตอนต้น ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากการสูญพันธุ์ในช่วงยุคไทรแอสซิก โดยมีหลักฐานอยู่ที่ การก่อตัวของชั้นหินโคตา (Kota Formation) ทางตอนล่างของประเทศอินเดีย

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ไดโนเสาร์ในยุคจูแรสซิก
หมวดหมู่:สเตโกซอร์