อำเภอโคกสำโรง

**โคกสำโรง **เป็นอำเภอที่มีประชากรมากเป็นลำดับที่สามรองจากอำเภอเมืองลพบุรีและอำเภอชัยบาดาล

## ประวัติ
มีนิยายเล่ากันว่า ตำบลอันเป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอโคกสำโรงนี้ เดิมเป็นเมืองเรียกว่า "เมืองละครสามโรง" โดยเหตุว่า เมื่อเศรษฐีสร้างเมืองนี้ขึ้นได้มีละครเล่นประจำอยู่ 3 โรง มีเนินดินและคูโดยรอบ มีวัดเก่า ๆ สลักหักพังเหลือแต่ซากกำแพงอยู่หลายแห่ง และต่อมาการเรียกชื่อกลายเป็น "โคกสำโรง" ตามข้อสันนิษฐานที่เล่าสืบกันมาว่า  เป็นนิยายที่เล่ากันมาเพียงนี้ พิจารณาแล้วคงได้ความว่าบริเวณอำเภอโคกสำโรงต้องเมืองเก่าแก่แน่ เพราะมีวัดวาอารามสลักหักพังอยู่ตามตำบลต่าง ๆ หลายแห่ง ฉะนั้นในสมัยขอมเป็นใหญ่ในลพบุรี อาจมีเรื่องราวอยู่บ้างไม่มากก็น้อย แต่ยังสอบค้นไม่พบหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของอำเภอโคกสำโรง

ที่ว่าการอำเภอโคกสำโรงเดิมตั้งอยู่ทางด้านตะวันตกของภูเขาพุคา ตำบลห้วยโป่ง เรียกชื่อว่า **กิ่งอำเภอพุคา** สังกัดมณฑลอยุธยา สมัยนั้นขุนสุรณรงค์เป็นนายอำเภอ พ.ศ. 2342 ต่อมาสมัยหลวงอนุมานสารกรรม (กลิ่น) เป็นนายอำเภอ พ.ศ. 2342 ได้พิจารณาเห็นว่า สถานที่ตั้งที่ว่าการอำเภอเดิมมีพลเมืองน้อย การคมนาคมลำบากมาก จึงได้ย้ายมาตั้งที่ว่าการอำเภอใหม่ อยู่ทางที่ว่าการอำเภอปัจจุบันทางด้านเหนือประมาณ 4 เส้น แต่ด้วยเหตุใดไม่ปรากฏได้ใช้ชื่ออำเภอว่า **กิ่งอำเภอสระโบถ** และยกฐานะเป็นอำเภอในเวลาต่อมา แต่สถานที่ตั้งอยู่บ้านโคกสำโรง ซึ่งปรากฏว่าเป็นศูนย์กลางของพลเมืองที่จะมาติดต่อได้สะดวก ขณะนั้นที่บ้านโคกสำโรงมีราษฎรคนหนึ่งชื่อนายติ่ง เป็นคนมีเงินและมีคนนับถือมาก ได้ขอแรงราษฏรช่วยกันสร้างที่ว่าการอำเภอโคกสำโรงเป็นอาคารไม้หลังคาแฝก อำเภอใหม่นี้ย้ายมาสร้างระหว่าง พ.ศ. 2352 และต่อมาประมาณ พ.ศ. 2467 สมัยขุนศรีนฤนาท (เต่า สมชนะ) เป็นนายอำเภอ ได้ย้ายตัวที่ว่าการอำเภอมาปลูกใหม่ ณ บริเวณปัจจุบัน โดยได้ขอแรงราษฏรหาไม้มาปลูกสร้างและมุงหลังคากระเบื้องอยู่มาจนปัจจุบันนี้

* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสระโบถ จังหวัดลพบุรี มณฑลกรุงเก่า เป็น **อำเภอโคกสำโรง**
*วันที่ 14 มิถุนายน 2468 ตั้งตำบลถลุงเหล็ก แยกออกจากตำบลหลุมข้าว ตั้งตำบลชอนสารเดช แยกออกจากตำบลโคกสำโรง และตั้งตำบลห้วยโป่ง แยกออกจากตำบลโคกสำโรง
* วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดลพบุรี และจังหวัดนครสวรรค์ โดยโอนพื้นที่หมู่ที่ 5 ตำบลมหาโพธิ อำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี ไปขึ้นกับตำบลตะคร้อ อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลหลุมข้าว แยกออกจากตำบลถลุงเหล็ก
* วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลโคกสำโรง ในท้องที่บางส่วนของตำบลโคกสำโรง
* วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลชอนสารเดช ในท้องที่บางส่วนของตำบลชอนสารเดช
* วันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2500 ยกฐานะสุขาภิบาลโคกสำโรง ขึ้นเป็น **เทศบาลตำบลโคกสำโรง**
* วันที่ 24 ตุลาคม 2504 ตั้งตำบลคลองเกตุ แยกออกจากตำบลโคกสำโรง และตำบลเพนียด ตั้งตำบลเกาะแก้ว แยกออกจากตำบลโคกสำโรง และตำบลเพนียด ตั้งตำบลสะแกราบ แยกออกจากตำบลเพนียด และตำบลสระโบสถ์
* วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2505 โอนพื้นที่ตำบลดีลัง อำเภอโคกสำโรง ไปขึ้นกับ อำเภอเมืองลพบุรี และจัดตั้งเป็น **กิ่งอำเภอพัฒนานิคม**
* วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2511 ตั้งตำบลบ่อทอง แยกออกจากตำบลชอนสารเดช
* วันที่ 17 สิงหาคม 2514 ตั้งตำบลยางราก แยกออกจากตำบลมหาโพธิ ตั้งตำบลโคกเจริญ แยกออกจากตำบลมหาโพธิ ตั้งตำบลชอนสมบูรณ์ แยกออกจากตำบลชอนสารเดช และตำบลมหาโพธิ
* วันที่ 22 สิงหาคม 2515 ตั้งตำบลดงมะรุม แยกออกจากตำบลเพนียด และตำบลสระโบสถ์
* วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2516 จัดตั้งสุขาภิบาลสระโบสถ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลสระโบสถ์
* วันที่ 21 สิงหาคม 2516 ตั้งตำบลหนองม่วง แยกออกจากตำบลชอนสารเดช
* วันที่ 7 ตุลาคม 2518 ตั้งตำบลยางโทน แยกออกจากตำบลชอนสารเดช ตั้งตำบลวังเพลิง แยกออกจากตำบลเพนียด
* วันที่ 14 ตุลาคม 2518 ตั้งตำบลทุ่งท่าช้าง แยกออกจากตำบลสระโบสถ์
* วันที่ 18 กรกฎาคม 2521 ตั้งตำบลวังขอนขว้าง แยกออกจากตำบลถลุงเหล็ก
* วันที่ 19 กันยายน 2521 ตั้งตำบลดงดินแดง แยกออกจากตำบลบ่อทอง
* วันที่ 1 มกราคม 2523 เปลี่ยนแปลงชื่อสุขาภิบาลชอนสารเดช อำเภอโคกสำโรง เป็น สุขาภิบาลหนองม่วง
* วันที่ 12 สิงหาคม 2523 โอนพื้นที่หมู่ 7 บ้านดงหนาม (ในขณะนั้น) ของตำบลเพนียด ไปตั้งเป็นหมู่ 8 ของตำบลดงมะรุม
* วันที่ 9 มิถุนายน 2524 แยกพื้นที่ตำบลสระโบสถ์ ตำบลมหาโพธิ และตำบลทุ่งท่าช้าง อำเภอโคกสำโรง มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอสระโบสถ์** ขึ้นกับอำเภอโคกสำโรง
* วันที่ 21 กรกฎาคม 2524 ตั้งตำบลวังจั่น แยกออกจากตำบลถลุงเหล็ก
* วันที่ 28 กรกฎาคม 2524 โอนพื้นที่หมู่ 6 บ้านดอนไชโย (ในขณะนั้น) ของตำบลเพนียด ไปตั้งเป็นหมู่ 6 ของตำบลวังเพลิง และโอนพื้นที่หมู่ 6 บ้านหนองปล้อง (ในขณะนั้น) ของตำบลวังเพลิง ไปตั้งเป็นหมู่ 6 ของตำบลเพนียด
* วันที่ 7 กันยายน 2525 ตั้งตำบลหนองมะค่า แยกออกจากตำบลยางราก
* วันที่ 30 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลห้วยใหญ่ แยกออกจากตำบลทุ่งท่าช้าง และตำบลสระโบสถ์
* วันที่ 25 กันยายน 2527 ตั้งตำบลหนองแขม แยกออกจากตำบลชอนสารเดช
* วันที่ 21 ตุลาคม 2528 ตั้งตำบลนิยมชัย แยกออกจากตำบลสระโบสถ์
* วันที่ 26 กันยายน 2529 ตั้งตำบลวังทอง แยกออกจากตำบลโคกเจริญ
* วันที่ 12 มีนาคม 2530 แยกพื้นที่ตำบลโคกเจริญ ตำบลยางราก ตำบลหนองมะค่า และตำบลวังทอง อำเภอโคกสำโรง มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอโคกเจริญ** ขึ้นกับอำเภอโคกสำโรง
* วันที่ 31 ธันวาคม 2530 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกสำโรง เป็น **อำเภอสระโบสถ์**
* วันที่ 10 พฤศจิกายน 2532 โอนพื้นที่หมู่ 4,7 บ้านโคกแสมสาร และหมู่ 13 บ้านใหม่ศรีอุบล (ในขณะนั้น) ของตำบลมหาโพธิ อำเภอสระโบสถ์ ไปขึ้นกับตำบลโคกเจริญ กิ่งอำเภอโคกเจริญ อำเภอโคกสำโรง
* วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2533 แยกพื้นที่ตำบลหนองม่วง ตำบลบ่อทอง ตำบลดงดินแดง ตำบลชอนสมบูรณ์ ตำบลยางโทน และตำบลชอนสารเดช อำเภอโคกสำโรง มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอหนองม่วง** ขึ้นกับอำเภอโคกสำโรง
* วันที่ 4 ตุลาคม 2533 กำหนดเขตตำบลโคกเจริญ กิ่งอำเภอโคกเจริญ อำเภอโคกสำโรง ให้มีเขตการปกครองรวม 15 หมู่บ้าน
* วันที่ 9 เมษายน 2534 ตั้งสถานีขนส่งผู้โดยสารโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี
* วันที่ 1 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลโคกแสมสาร แยกออกจากตำบลโคกเจริญ และตำบลวังทอง
* วันที่ 3 พฤศจิกายน 2536 ยกฐานะกิ่งอำเภอโคกเจริญ อำเภอโคกสำโรง เป็น **อำเภอโคกเจริญ**
* วันที่ 20 พฤศจิกายน 2539 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอหนองม่วง อำเภอโคกสำโรง เป็น **อำเภอหนองม่วง**

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอโคกสำโรงตั้งอยู่ทางตอนกลาง ค่อนไปทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอหนองม่วงและอำเภอสระโบสถ์
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอชัยบาดาลและอำเภอพัฒนานิคม
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองลพบุรี 
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบ้านหมี่

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอโคกสำโรงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 137 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอโคกสำโรงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลโคกสำโรง]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโคกสำโรง
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสำโรง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสำโรง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลโคกสำโรง)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะแก้ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะแก้วทั้งตำบล
* **[[ตำบลถลุงเหล็ก (อำเภอโคกสำโรง)|องค์การบริหารส่วนตำบลถลุงเหล็ก]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถลุงเหล็กทั้งตำบล
* **[[ตำบลหลุมข้าว (อำเภอโคกสำโรง)|องค์การบริหารส่วนตำบลหลุมข้าว]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหลุมข้าวทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยโป่ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยโป่งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคลองเกตุ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองเกตุทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสะแกราบ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะแกราบทั้งตำบล
* **[[ตำบลเพนียด|องค์การบริหารส่วนตำบลเพนียด]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเพนียดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังเพลิง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังเพลิงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดงมะรุม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงมะรุมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังขอนขว้าง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังขอนขว้างทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังจั่น** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังจั่นทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแขม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแขมทั้งตำบล

## สถานที่ท่องเที่ยว
[thumb|rigth|[โบราณสถานวัดพรหมทินใต้]]
[thumb|right|180px|[หลวงพ่อพระพุทธพรหม สูง 9 เมตร ประดิษฐานอยู่ที่วัดพรหมทินใต้ อำเภอโคกสำโรง นำได้ว่าเป็นพระพุทธรูปที่มีความงดงามที่สุดองค์หนึ่ง]]
* เขาวงพระจันทร์ ภูเขาที่มีรูปร่างสวยงามและมีความสูงที่สุดในจังหวัดลพบุรี นมัสการรอยพระพุทธบาทแท้ ตำบลห้วยโป่ง
* วัดราชบรรทม (เขาตะเภา) นมัสการรอยพุทธบาท ตำบลเพนียด
* วัดเนินรังวรปัญญา (ลานนางฟ้า) นมัสการรอยพุทธบาท ตำบลยางราก
* บ้านหนองแล้ง แกะสลักหินทราย
* แหล่งโบราณคดีบ้านพรหมทินใต้และหลวงพ่อพระพุทธพรหม สูง 9 เมตร ภายใน วัดพรหมทินใต้  ตำบลหลุมข้าว
* เขาจะเข้เป็นเขาที่มีรูปร่างคล้ายจระเข้ตามตำนานเมืองลพบุรี 
* ตลาดสดโคกสำโรง ตลาดสดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในจังหวัดลพบุรี
* วัดเขากะโหลก
* เขาตะเภา วัดราชบรรทม
* แหล่งโบราณคดีบ้านดงมะรุม
* วัดเขาสระพรานนาค ตำบลห้วยโป่ง
* ศาลหลักเมือง 
* ศาลเจ้าแม่กวนอิม 
* พุทธสถานลพบุรีศรีสุวรรณภูมิ

## แหล่งโบราณคดี
แหล่งโบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์
:* บ้านพรหมทินใต้  อยู่ที่ ตำบลหลุมข้าว  
:* บ้านรักไทย  อยู่ที่ตำบลสะแกราบ          
:* บ้านชอนบอน  อยู่ที่ตำบลเกาะแก้ว  
:* บ้านซับดีปลี  บ้านบ่อเสมา  บ้านบ่อตาปังและบ้านดอนเจริญ  อยู่ที่ตำบลยางโทน  
:* บ้านชอนตะเคียน  บ้านบ่อตากร่าง  อยู่ที่ตำบลชอนสมบูรณ์  
:* บ้านร่องเพกา  อยู่ที่ตำบลซับดีปลี  
:* บ้านโคกสะอาด  อยู่ที่ตำบลดินแดง  
:* บ้านบ่อดินสอพอง  อยู่ที่ตำบลดงดินแดง  
:* บ้านชอนแก้ว  อยู่ที่ตำบลชอนสรเดช  
:* บ้านบ่อยาง  บ้านพุน้อย  อยู่ที่ตำบลชอนม่วง  
:* บ้านพุกะโฉม  อยู่ที่ตำบลบ่อทอง  
:* บ้านช่อนม่วง  อยู่ที่ตำบลวังเพลิง  
แหล่งโบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์ (ยุคโลหะ)
:* โนนป่าหวาย  โนนหมากลา  บ้านห้วยโป่ง  อยู่ที่ตำบลห้วยโป่ง
:* ห้วยวังยาง  อยู่ที่ตำบลวังเพลิง  อำเภอโคกสำโรง 
แหล่งโบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์ / ประวัติศาสตร์
:* บ้านวังจั่นน้อย  อยู่ที่ตำบลวังจั่น  
:* เนินมะกอก  บ้านวังไผ่  อยู่ที่ตำบลมะรุม  
แหล่งโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์
:* โนนกกหว้า  บ้านห้วยโป่ง  อยู่ที่ตำบลห้วยโป่ง  
:* เขาแร่  บ้านโคกสะอาด  อยู่ที่ตำบลคลองเกตุ
:* บ้านเพนียด  อยู่ที่ตำบลเพนียด  

## สถานศึกษา
* โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย ลพบุรี โรงเรียนวิทยาศาสตร์ของรัฐ โรงเรียนโครงการพระดำริในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี
* โรงเรียนอนุบาลโคกสำโรง 
* โรงเรียนบ้านวังเพลิง
* โรงเรียนโคกสำโรงวิทยา (หนึ่งอำเภอ หนึ่งโรงเรียนในฝัน)
* โรงเรียนโคกสำโรง
* วิทยาลัยเทคนิคโคกสำโรง (เดิมการอาชีพ) อาชีวศึกษาจังหวัดลพบุรี สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
*โรงเรียนวัดหนองพิมาน

## สถานศึกษาเอกชน
* โรงเรียนศรีแก้วอนุกูล
* โรงเรียนจารึกล้อมวิทยา
* โรงเรียนทศธรรมศึกษา

## สถาบันระดับอุดมศึกษา

* วิทยาลัยเทคนิคโคกสำโรง (เดิมการอาชีพ)
* วิทยาลัยเทคนิคลพบุรีแห่งที่ 2

## โรงพยาบาล
* โรงพยาบาลโคกสำโรง

## เทศกาลสำคัญของอำเภอ
* งานเทศกาล แห่เทียนจำนำพรรษา ณ เทศบาลตำบลโคกสำโรง 
วันที่/เวลา ก่อนเข้าพรรษา 1 วัน
*เทศกาลงาน สงกรานต์ ณ เทศบาลตำบลโคกสำโรง วันที่/เวลา 13 - 15 เมษายน

## อ้างอิง


คโกสำโรง