อำเภอตาพระยา

**ตาพระยา** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสระแก้ว เดิมพื้นที่อำเภอเป็นเขตของตำบลโคกสูงทั้งหมด ต่อมาได้แยกตำบลโคกสูงออกเป็นตำบลตาพระยา พ.ศ. 2470 และตั้งเป็นกิ่งอำเภอในปี พ.ศ. 2502 โดยแยกการปกครองออกจากอำเภออรัญประเทศ ภายหลังได้ยกฐานะเป็นอำเภอตาพระยา ในปี 2506

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอตาพระยามีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอโนนดินแดงและอำเภอละหานทราย (จังหวัดบุรีรัมย์)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับจังหวัดบันทายมีชัย (ประเทศกัมพูชา)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอโคกสูง
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอวัฒนานคร

## ประวัติ
ตั้งชื่อจากประวัติการพักทัพของเจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ขณะเดินทัพไปรบกับเขมร เดิมตาพระยาขึ้นกับอำเภออรัญประเทศ ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2502 มีประชากรเพิ่มขึ้น จึงได้แยกเป็นกิ่งอำเภอ โดยมีร้อยโทมนตรี  มณีเลิศ เป็นปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอตาพระยา เป็นคนแรก (16 มีนาคม 2502 - 29 ธันวาคม 2503) ยกฐานะเป็นอำเภอตาพระยาเมื่อ พ.ศ. 2506**** มีนายประเทือง เวียรศิลป์ เป็นนายอำเภอคนแรก พื้นที่นี้เป็นสมรภูมิรบระหว่างรัฐบาลกับพรรคคอมมิวนิสต์ (ชาวบ้านเรียกทหารป่า) รบกับเขมรแดงที่ทิวเขาพนมมาลัยและตลอดแนวชายแดน

วันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2470 ยุบตำบลหนองแวง และแยกเอาหมู่บ้านไปรวมขึ้นกับตำบลโคกสูง และรวมหมู่บ้านบางส่วนของตำบลโคกสูงตั้งเป็นตำบลตาพระยา แยกออกจากตำบลโคกสูง

วันที่ 10 พฤศจิกายน 2502 แยกพื้นที่ตำบลตาพระยา และตำบลโคกสูง จากอำเภออรัญประเทศ มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอตาพระยา** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภออรัญประเทศ
วันที่ 16 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอตาพระยา อำเภออรัญประเทศ เป็น **อำเภอตาพระยา**

วันที่ 7 กรกฎาคม 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลตาพระยา ในท้องที่บางส่วนของตำบลตาพระยา

วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2511 ตั้งตำบลทัพเสด็จ แยกออกจากตำบลตาพระยา

วันที่ 26 กรกฎาคม 2520 ตั้งตำบลหนองแวง แยกออกจากตำบลโคกสูง ตั้งตำบลหนองม่วง แยกออกจากตำบลโคกสูง เช้ามืดของวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2520 กองกำลังเขมรแดงบุกโจมตีหมู่บ้านจำนวนสามแห่งในอำเภอตาพระยาซึ่งอยู่ในเขตอธิปไตยของไทย ได้แก่ บ้านสะแหง บ้านสันลอชงัน (ปัจจุบันชื่อ บ้านทัพไทย) และบ้านกระสัง ซึ่งทหารและตำรวจตระเวนชายแดนได้ทำการตอบโต้กองกำลังเขมรแดงอย่างแข็งขัน แต่อย่างไรก็ตามเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้ราษฎรไทยทั้งเด็กและผู้ใหญ่ รวมทั้งเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเสียชีวิตจำนวน 42 คน เช้าวันรุ่งขึ้น สมัคร สุนทรเวช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ขึ้นเฮลิคอปเตอร์บินด่วนมายังหมู่บ้านและฐานที่ถูกกองกำลังเขมรแดงโจมตี เหตุการณ์ดังกล่าวได้รับการถ่ายทอดเป็นบทเพลงลูกทุ่งสองเพลง คือ "ยอมตายที่ตาพระยา" แต่งโดยชลธี ธารทอง ขับร้องโดยสายัณห์ สัญญา และเพลง "ตาพระยาร้องไห้" แต่งโดยฉลอง ภู่สว่าง ขับร้องโดยศรชัย เมฆวิเชียร

พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ นายกรัฐมนตรีของไทยได้ออกนโยบาย "เปิดประตู" ซึ่งอนุญาตให้ผู้ลี้ภัยชาวกัมพูชาข้ามพรมแดนได้อย่างปลอดภัยและอาศัยอยู่ในสถานที่เฉพาะ เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม พ.ศ. 2522 เขาอีด่างในอำเภอตาพระยาถูกใช้เป็นศูนย์กักกันชั่วคราวสำหรับผู้ลี้ภัยที่จะส่งตัวกลับกัมพูชาหรือส่งตัวไปประเทศที่สาม ในวันแรกมีผู้เดินทางมาถึง 4,800 คน และภายในวันที่ 31 ธันวาคม มีผู้เดินทางมาถึง 84,800 คน ระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2522 ถึงสิ้นเดือนมกราคม พ.ศ. 2523 ผู้ลี้ภัยเดินทางมาถึงค่ายเฉลี่ยวันละ 1,600 คน นโยบายเปิดประตูของประเทศไทยสิ้นสุดลงอย่างกะทันหันเมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2523

วันที่ 23 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลทัพราช แยกออกจากตำบลตาพระยา

วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลทัพไทย แยกออกจากตำบลทัพเสด็จ

วันที่ 12 กันยายน 2533 ตั้งตำบลโนนหมากมุ่น แยกออกจากตำบลโคกสูง

วันที่ 27 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลโคคลาน แยกออกจากตำบลหนองแวง

วันที่ 2 กันยายน 2536 แยกพื้นที่อำเภอสระแก้ว อำเภอคลองหาด อำเภอตาพระยา อำเภอวังน้ำเย็น อำเภอวัฒนานคร และอำเภออรัญประเทศ จังหวัดปราจีนบุรี มาตั้งเป็น **จังหวัดสระแก้ว** และเปลี่ยนชื่ออำเภอสระแก้ว เป็น**อำเภอเมืองสระแก้ว**

วันที่ 26 มิถุนายน 2539 แยกพื้นที่ตำบลโคกสูง ตำบลหนองม่วง ตำบลหนองแวง และตำบลโนนหมากมุ่น จากอำเภอตาพระยา ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอโคกสูง** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอตาพระยา

วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลตาพระยา เป็นเทศบาลตำบลตาพระยา ด้วยผลของกฎหมาย

วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอโคกสูง อำเภอตาพระยา เป็น **อำเภอโคกสูง**

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอตาพระยาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 64 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอตาพระยาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลตาพระยา** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลตาพระยา
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาพระยา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาพระยา (นอกเขตเทศบาลตำบลตาพระยา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทัพเสด็จ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทัพเสด็จทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทัพราช**  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทัพราชทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทัพไทย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทัพไทยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคคลาน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคคลานทั้งตำบล

## อ้างอิง

คลองหาด

หมวดหมู่:เขตแดนกัมพูชา–ไทย