open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
อุทยานแห่งรัฐอิสชิกัวลัสโต

**อุทยานแห่งรัฐอิสชิกัวลัสโต** () หรือที่นิยมเรียกว่า **บาเยเดลาลูนา** (; ) เป็นพื้นที่คุ้มครองแห่งหนึ่งในรัฐซานฆวน ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศอาร์เจนตินา ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514 มีพื้นที่ 60,370 เฮกตาร์ (603.7 ตารางกิโลเมตร; 233.1 ตารางไมล์) ทางทิศเหนือติดกับอุทยานแห่งชาติตาลัมปายาในรัฐลาริโอฆา พื้นที่อุทยานทั้งสองจัดอยู่ในหมวดหินเดียวกันคือหมวดหินอิสชิกัวลัสโต (ซึ่งบางครั้งเรียกว่าหมวดหินอิสชิกัวลัสโต-ตาลัมปายา) 

ใน พ.ศ. 2543 ยูเนสโกได้ขึ้นทะเบียนอุทยานแห่งรัฐอิสชิกัวลัสโตและอุทยานแห่งชาติตาลัมปายาเป็นแหล่งมรดกโลกร่วมกัน

## อ้างอิง

หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศอาร์เจนตินา
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติ
หมวดหมู่:อุทยานแห่งรัฐในประเทศอาร์เจนตินา
โฆยาเดเซเรน

**โฆยาเดเซเรน** (; ) เป็นแหล่งโบราณคดีแห่งหนึ่งในหุบเขาซาโปติตัน จังหวัดลาลิเบร์ตัด ประเทศเอลซัลวาดอร์ ห่างจากกรุงซานซัลวาดอร์ไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ 36 กิโลเมตร ประกอบด้วยหมู่บ้านเกษตรกรรมในอารยธรรมมายาสมัยก่อนโคลัมบัส คาดกันว่าแหล่งนี้มีการตั้งถิ่นฐานอยู่ระหว่าง ค.ศ. 200 ถึง ค.ศ. 600

โฆยาเดเซเรนเป็นที่รู้จักจากการเก็บรักษาหลักฐานการตั้งถิ่นฐานในมีโซอเมริกาสมัยคลาสสิกไว้อย่างดีเยี่ยม บริเวณนี้ถูกฝังอยู่ภายใต้เถ้าถ่านภูเขาไฟโลมากัลเดราซึ่งปะทุเมื่อประมาณ ค.ศ. 600 บางครั้งแหล่งโบราณคดีนี้จึงได้รับการขนานนามว่าเป็น "ปอมเปอีแห่งอเมริกา" โดยเปรียบเทียบกับซากเมืองโบราณที่มีชื่อเสียงของจักรวรรดิโรมัน ความอุดมสมบูรณ์ของซากทางบรรพพฤกษศาสตร์พื้นบ้าน (paleoethnobotany) ที่ค้นพบที่โฆยาเดเซเรนเมื่อเปรียบเทียบกับแหล่งโบราณคดีมายาอื่น ๆ ทำให้โฆยาเดเซเรนมีความสำคัญเป็นพิเศษในการศึกษาชีวิตประจำวันของชุมชนเกษตรกรรมมายาโบราณ

สิ่งสำคัญอย่างหนึ่งคือการค้นพบทุ่งมันสำปะหลังโบราณซึ่งมีขนาดอย่างน้อยหนึ่งในสามของสนามฟุตบอล ถือเป็นตัวอย่างแรกในแหล่งโบราณคดีโลกใหม่ที่ได้รับการพิสูจน์ระบุว่าเป็นแปลงเพาะปลูกมันสำปะหลัง โฆยาเดเซเรนได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโกใน ค.ศ. 1993 และในปัจจุบันเป็นสถานที่ท่องเที่ยวหลักแห่งหนึ่งของเอลซัลวาดอร์

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Castellanos, Carolina, and Descamps, Francoise 2004 Joya de Cerén, El Salvador: site interpretation in participatory management planning. Blackwell Publishing. 56(3), 94–103.
* Conyers, Lawrence B. (1996) "Archaeological evidence for dating the Loma Caldera eruption, Ceren, El Salvador", in *Geoarchaeology* Vol. 11, Iss. 5, pp. 377–391.

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเอลซัลวาดอร์
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศเอลซัลวาดอร์
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
โกปัน

**โกปัน** () เป็นโบราณสถานของอารยธรรมมายาในจังหวัดโกปันทางภาคตะวันตกของประเทศฮอนดูรัส อยู่ไม่ไกลนักจากชายแดนประเทศกัวเตมาลา นครมายาโบราณแห่งนี้สะท้อนความงามของภูมิประเทศบริเวณที่เมืองเคยเจริญรุ่งเรือง ซึ่งเป็นหุบเขาที่มีดินน้ำอุดมสมบูรณ์ที่ระดับความสูง 600 เมตร (2,400 ฟุต) เหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง โกปันเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรสำคัญสมัยคลาสสิกอาณาจักรหนึ่งตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 5 ถึง 9 ทางตะวันออกเฉียงใต้สุดของภูมิภาควัฒนธรรมมีโซอเมริกาต่อเขตภูมิภาควัฒนธรรมคอคอด–โคลอมเบีย และมีกลุ่มชนนอกอารยธรรมมายารายล้อมอยู่เกือบทุกด้าน

มีผู้อยู่อาศัยอยู่ในโกปันนานกว่าสองพันปีตั้งแต่สมัยก่อนคลาสสิกตอนต้นจนถึงสมัยหลังคลาสสิก เมืองได้พัฒนารูปแบบทางประติมากรรมที่โดดเด่นตามกรอบประเพณีของชาวมายาที่ลุ่ม ซึ่งอาจจะเป็นไปเพื่อเน้นความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์มายาของผู้ปกครองเมือง

เมืองนี้มีบันทึกทางประวัติศาสตร์ที่ครอบคลุมส่วนใหญ่ของสมัยคลาสสิกและได้รับการสืบสร้างขึ้นอย่างละเอียดโดยนักโบราณคดีและนักอ่านจารึกโบราณ โกปันเคยเป็นเมืองที่มีอำนาจปกครองอาณาจักรอันกว้างใหญ่ภายในพื้นที่ทางใต้ของอารยธรรมมายา เมืองประสบภัยพิบัติทางการเมืองครั้งใหญ่ใน ค.ศ. 738 เมื่อวาชักลาฆูน อูบาฮ์ กาวีล หนึ่งในกษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ของโกปัน ทรงถูกจับและปลงพระชนม์โดยกษัตริย์แห่งกิริกัวซึ่งเป็นอดีตเมืองขึ้นของพระองค์ ความพ่ายแพ้ที่ไม่คาดคิดนี้ส่งผลให้เมืองประสบภาวะชะงักงันนานถึง 17 ปี ในช่วงเวลานี้โกปันอาจกลายเป็นเมืองขึ้นของกิริกัวจากการพลิกผันของโชคชะตา

ส่วนสำคัญของด้านทิศตะวันออกของอัครปุระโกปันถูกกระแสน้ำในแม่น้ำโกปันกัดเซาะพังทลาย ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาจึงมีการเบี่ยงเส้นทางเดินของแม่น้ำเพื่อปกป้องแหล่งโบราณคดีจากความเสียหายเพิ่มเติม

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศฮอนดูรัส
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศฮอนดูรัส
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
หมวดหมู่:พีระมิดในทวีปอเมริกาเหนือ
กิริกัว

**กิริกัว** () เป็นแหล่งโบราณคดีมายาในจังหวัดอิซาบัลทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศกัวเตมาลา เป็นแหล่งขนาดกลางที่ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 3 ตารางกิโลเมตร (1.2 ตารางไมล์) ตามแนวแม่น้ำโมตากัวตอนล่าง โดยมีศูนย์กลางประกอบพิธีกรรมตั้งอยู่ห่างจากฝั่งเหนือของแม่น้ำประมาณ 1 กิโลเมตร (0.6 ไมล์) ในสมัยคลาสสิกของอารยธรรมมายา (ค.ศ. 200–900) กีริกัวเป็นจุดเชื่อมต่อของเส้นทางการค้าที่สำคัญหลายเส้นทาง บริเวณนี้มีผู้คนเข้าครอบครองก่อน ค.ศ. 200 การก่อสร้างอัครปุระเริ่มขึ้นเมื่อประมาณ ค.ศ. 550 และการก่อสร้างอาคารขนาดใหญ่จำนวนมากเริ่มขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 8 การก่อสร้างทั้งหมดหยุดลงเมื่อถึงประมาณ ค.ศ. 850 ยกเว้นในช่วงที่มีผู้คนกลับเข้าไปครอบครองอยู่ระยะหนึ่งในสมัยหลังคลาสสิกตอนต้น (ค.ศ. 900–1200) กิริกัวมีแบบอย่างทางสถาปัตยกรรมและประติมากรรมคล้ายคลึงกับโกปันที่ตั้งอยู่ใกล้เคียง โดยเมืองทั้งสองมีประวัติศาสตร์เกี่ยวพันกันอย่างใกล้ชิด

การขยายตัวอย่างรวดเร็วของกิริกัวในคริสต์ศตวรรษที่ 8 มีความสัมพันธ์กับชัยชนะทางการทหารของกษัตริย์กัก ตีลิว ชัน โยปาต เหนือโกปันใน ค.ศ. 738 เมื่อกษัตริย์วาชักลาฆูน อูบาฮ์ กาวีล แห่งโกปันทรงพ่ายแพ้ ถูกจับ และถูกบูชายัญที่จัตุรัสใหญ่แห่งกิริกัว ก่อนหน้านี้กิริกัวเคยเป็นรัฐบริวารของโกปันแต่ก็รักษาเอกราชไว้ได้ในภายหลัง สถาปัตยกรรมที่เกี่ยวกับพิธีกรรมในกิริกัวมีลักษณะค่อนข้างเรียบง่าย แต่ความสำคัญของแหล่งโบราณคดีนี้อยู่ที่ความรุ่มรวยของงานประติมากรรมซึ่งรวมถึงประติมากรรมหินที่สูงที่สุดเท่าที่เคยสร้างขึ้นในโลกใหม่

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศกัวเตมาลา
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศกัวเตมาลา
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
โมตุลเดซานโฮเซ

**โมตุลเดซานโฮเซ** () เป็นแหล่งโบราณคดีอารยธรรมมายาแห่งหนึ่ง ในอดีตเป็นที่รู้จักกันในชื่อ **อิกะ** (; ) ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของทะเลสาบเปเตนอิตซาในภูมิภาคแอ่งเปเตน ทางตอนใต้ของที่ลุ่มมายา ห่างจากหมู่บ้านซานโฮเซสมัยใหม่เพียงไม่กี่กิโลเมตรในจังหวัดเปเตนทางตอนเหนือของประเทศกัวเตมาลา โมตุลเดซานโฮเซเป็นศูนย์ราชการและพิธีการขนาดกลาง ศูนย์กลางทางการเมืองและเศรษฐกิจที่สำคัญแห่งหนึ่งในสมัยคลาสสิกตอนปลาย (ค.ศ. 650–950) และเป็นเมืองหลวงของหน่วยการปกครองที่มีแหล่งบริวารหลายแหล่งที่มีระดับความสำคัญต่างกัน ซึ่งรวมถึงท่าเรือแห่งหนึ่งริมทะเลสาบเปเตนอิตซา

แหล่งนี้มีผู้เข้ามาตั้งถิ่นฐานครั้งแรกระหว่าง 600 ถึง 300 ปีก่อนคริสต์ศักราช (ในช่วงหลังของสมัยก่อนคลาสสิกตอนกลาง) โดยน่าจะเป็นแหล่งค่อนข้างเล็ก นครมายาแห่งนี้มีผู้อยู่อาศัยอย่างยาวนานและต่อเนื่องจนถึงราว ค.ศ. 1250 ในสมัยหลังคลาสสิกตอนต้น โดยรุ่งเรืองสุดขีดในสมัยก่อนคลาสสิกตอนปลายและสมัยคลาสสิกตอนปลาย โมตุลเดซานโฮเซเริ่มกล่าวถึงติกัลในฐานะเจ้าเหนือหัวในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 แต่เมื่อถึงคริสต์ศตวรรษที่ 7 ได้หันไปสวามิภักดิ์ต่อกาลักมุลซึ่งเป็นคู่แข่งสำคัญของติกัล ก่อนจะกลับมาสวามิภักดิ์ต่อติกัลในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 8 ต่อมาในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 8 ดูเหมือนว่าโมตุลเดซานโฮเซจะถูกพิชิตโดยโดสปิลัส เมืองหลวงของอาณาจักรเปเตชบาตุน

ทรัพยากรธรรมชาติส่วนใหญ่หาได้ง่ายในบริเวณรอบเมือง ท่าเรือลาตรินิดัดเดโนโซโตรสซึ่งตั้งอยู่ใกล้กันเป็นศูนย์กลางที่สำคัญสำหรับการนำเข้าสินค้าต่างถิ่นและการส่งออกสินค้าท้องถิ่นอย่างหินเชิร์ตและเครื่องปั้นเผา สินค้าอื่น ๆ ที่ไม่สามารถหาใช้ได้ทันทีอาจได้รับมาจากแหล่งบริวารของเมือง พื้นที่ในท้องถิ่นมีดินจำนวนหนึ่งที่เหมาะสมสำหรับการใช้ประโยชน์ที่หลากหลายทางการเกษตร และท่าเรือที่ลาตรินิดัดเดโนโซโตรสได้จัดหาสัตว์น้ำจืดให้แก่เมือง เช่น เต่า จระเข้ หอยน้ำจืด เป็นต้น กวางถูกล่าในท้องถิ่นและเป็นแหล่งโปรตีนสำคัญสำหรับชนชั้นสูง ในขณะที่หอยทากน้ำจืดเป็นหนึ่งในแหล่งโปรตีนหลักสำหรับสามัญชน

โมตุลเดซานโฮเซได้รับการพิสูจน์ระบุว่าเป็นแหล่งที่มาของเครื่องปั้นเผาพหุรงค์แบบอย่างอิก () ซึ่งเขียนภาพกิจกรรมในราชสำนักของอภิชนมายาสมัยคลาสสิกตอนปลาย แบบอย่างอิกยังมีลักษณะเด่นจากการเขียนรูปอักขระด้วยสีชมพูหรือสีแดงอ่อน ฉากผู้เต้นระบำสวมหน้ากาก และการแสดงลักษณ์บุคคลที่สมจริงตามที่ปรากฏในชีวิต

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศกัวเตมาลา
อันติกัวกัวเตมาลา

**อันติกัวกัวเตมาลา** () หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า **อันติกัว** () หรือ **ลาอันติกัว** () เป็นเมืองในที่สูงตอนกลางของประเทศกัวเตมาลา เป็นที่รู้จักจากสถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลจากสถาปัตยกรรมบาโรกสเปน ตลอดจนซากปรักหักพังของโบสถ์สมัยอาณานิคมจำนวนหนึ่ง เมืองนี้เคยเป็นศูนย์กลางการปกครองของราชอาณาจักรกัวเตมาลา ได้รับการกำหนดให้เป็นแหล่งมรดกโลกแห่งหนึ่งของยูเนสโกใน พ.ศ. 2522

อันติกัวกัวเตมาลาเป็นที่ตั้งสำนักงานของเขตเทศบาลโดยรอบซึ่งมีชื่อเดียวกัน นอกจากนี้ยังเป็นเมืองหลักของจังหวัดซากาเตเปเกซ

## อ้างอิง

หมวดหมู่:เมืองในประเทศกัวเตมาลา
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศกัวเตมาลา
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
ตำบลสมอโคน

**สมอโคน** เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก ตั้งอยู่ทางเหนือของตัวอำเภอ ห่างจากที่ว่าการอำเภอบ้านตากประมาณ 6 กิโลเมตร และห่างจากศาลากลางจังหวัดตากประมาณ 18 กิโลเมตร ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน)

ตำบลสมอโคนทั้งตำบลอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลสมอโคนซึ่งเดิมมีฐานะเป็นสภาตำบลสมอโคนในปี พ.ศ. 2517 ก่อนที่ต่อมาจะได้รับการจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลสมอโคนในวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2539

## ที่ตั้งและอาณาเขต
ตำบลสมอโคนตั้งอยู่ทางทิศใต้ของอำเภอบ้านตาก มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับตำบลตากออก อำเภอบ้านตาก และตำบลโป่งแดง อำเภอเมืองตาก
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับตำบลโป่งแดง อำเภอเมืองตาก
* **ทิศใต้** ติดต่อกับตำบลไม้งาม อำเภอเมืองตาก
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับตำบลตากตก อำเภอบ้านตาก

## ประวัติ
ตำบลสมอโคน ในสมัยก่อนเรือสำเภอลำนึงได้เกิดล่มที่ตำบลเกาะตะเภา แต่สามารถกู้เรือได้ที่ “บ้านตาก” หลังจากนั้นจึงไปถอดสมอที่ตำบล “สมอโคน” สิ่งของต่างๆ ที่จมอยู่ในเรือได้นำมาตากแดดจนแห้งที่เมือง “ระแหง” อันเป็นที่ตั้งของจังหวัดตากในปัจจุบันนี้ ตำบลสมอโคนได้ก่อกำเนิดเมื่อประมาณ 100 กว่าปีเศษ อ้างอิงได้จากโบราณสถานที่พบในพื้นที่ คือ โบราณสถานโองโมงธรรมศุทธิ และอุโบสถเก่าวัดวิเศษวานิช ปัจจุบันเป็น 1 ใน 7 ตำบลของอำเภอบ้านตาก

## อ้างอิง

สมอโคน
สมอโคน
พระเจ้าต้าติง

**ต้าติง** () หรือ **ไท่ติง** () เป็นพระราชโอรสองค์โตของพระเจ้าซางทัง แต่แหล่งข้อมูลขัดแย้งกันว่าพระองค์สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระราชบิดาของพระองค์ในฐานะพระมหากษัตริย์ของจีนราชวงศ์ซางหรือไม่

ใน*[[บันทึกประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่]]* ที่บันทึกโดย ซือหม่า เชียน ระบุว่าพระองค์สิ้นพระชนม์ในวัยเด็กโดยมิได้สืบราชบัลลังก์จากพระบิดาซางทัง พระองค์ได้รับพระนามหลั
สิ้นพระชนม์ว่า ไท่ติง (จีน: ) และราชบัลลังก์ถูกส่งต่อไปยังพระอนุชาพระเจ้าไหวปิง และต่อมาโดยพระราชโอรสพระเจ้าไท่เจี่ย

จารึกบนกระดูกพยากรณ์ที่ค้นพบในอินซฺวีบันทึกว่า พระองค์เป็นกษัตริย์องค์ที่สองของราชวงศ์ซาง ที่มีพระนามว่า ต้าติง (จีน: ) เมื่อสวรรคตและพระราชโอรสคือ พระเจ้าไท่เจี่ยและพระเจ้าไหวปิงได้สืบบัลลังก์

## อ้างอิง

ต้าติง
ทากาลิคอะบัฆ

**ทากาลิคอะบัฆ** (กีเชะ: ; ) หรือ **ตากาลิกอาบาฮ์** () เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนโคลัมบัสในประเทศกัวเตมาลา เดิมเรียกว่า **อะบัฆทากาลิค** และในสมัยโบราณอาจมีชื่อว่า **โคฆา** (มัม: ; ) เป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีมีโซอเมริกาหลายแห่งที่ปรากฏร่องรอยของทั้งอารยธรรมโอลเมกและอารยธรรมมายา แหล่งนี้เจริญรุ่งเรืองในสมัยก่อนคลาสสิกและสมัยคลาสสิก ตั้งแต่ศตวรรษที่ 9 ก่อนคริสต์ศักราชมาจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 10 เป็นอย่างน้อย และเป็นศูนย์กลางการค้าที่สำคัญแห่งหนึ่ง โดยค้าขายกับแหล่งกามีนัลฆูยูและแหล่งโชโกลา จากการค้นคว้าพบว่าทากาลิคอะบัฆเป็นหนึ่งในแหล่งที่มีประติมากรรมเชิงอนุสาวรีย์แหล่งใหญ่ที่สุดบนที่ราบชายฝั่งแปซิฟิก และยังเป็นหนึ่งในแหล่งที่พบประติมากรรมแบบอย่างโอลเมกมากที่สุดแหล่งหนึ่งนอกอ่าวเม็กซิโก ประติมากรรมแบบอย่างโอลเมกประกอบด้วยหัวมหึมา ภาพบนแผ่นหิน และอื่น ๆ

ทากาลิคอะบัฆเป็นตัวแทนของการเฟื่องฟูครั้งแรกของวัฒนธรรมมายาซึ่งเกิดขึ้นแล้วเมื่อเวลาล่วงมาถึง 400 ปีก่อนคริสต์ศักราช แหล่งนี้มีสุสานราชวงศ์มายาและตัวอย่างจารึกอักษรมายาซึ่งอยู่ในกลุ่มที่เก่าแก่ที่สุดของภูมิภาคมายา การขุดค้นที่แหล่งนี้ยังคงดำเนินต่อไป โดยสถาปัตยกรรมเชิงอนุสาวรีย์และขนบทางประติมากรรมที่ฝังลึกในหลากหลายรูปแบบบ่งชี้ว่าแหล่งนี้คงมีความสำคัญบางอย่างในสมัยนั้น

หลักฐานต่าง ๆ ที่พบในแหล่งนี้แสดงให้เห็นว่ามีการติดต่อกับเตโอตีวากานที่อยู่ห่างไกลในหุบเขาเม็กซิโก และบ่งบอกเป็นนัยว่าทากาลิคอะบัฆถูกพิชิตโดยเตโอตีวากานหรือไม่ก็พันธมิตรของเตโอตีวากาน ทากาลิคอะบัฆเชื่อมต่อกับเส้นทางการค้าระยะไกลของชาวมายาซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา แต่ทำให้เมืองมีส่วนร่วมในเครือข่ายทางการค้าที่ครอบคลุมที่สูงกัวเตมาลาและที่ราบชายฝั่งแปซิฟิกจากเม็กซิโกไปยังเอลซัลวาดอร์

ทากาลิคอะบัฆเป็นเมืองขนาดใหญ่ที่มีสิ่งก่อสร้างหลักกระจุกตัวอยู่เป็นกลุ่มสี่กลุ่มหลักซึ่งกระจายไปตามลานตะพักเก้าลาน ลานตะพักเหล่านี้บางลานมีลักษณะเป็นลานธรรมชาติ แต่ลานอื่น ๆ เป็นโครงสร้างที่มนุษย์ทำขึ้นซึ่งต้องใช้แรงงานและวัสดุจำนวนมาก แหล่งโบราณคดีแห่งนี้ยังมีระบบระบายน้ำที่ซับซ้อนและมีประติมากรรมเชิงอนุสาวรีย์อีกมากมาย

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศกัวเตมาลา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีโอลเมก
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศกัวเตมาลา
หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
ลาบลังกา

**ลาบลังกา** () เป็นแหล่งโบราณคดีอารยธรรมมายาสมัยก่อนโคลัมบัส ตั้งอยู่บริเวณตอนล่างของหุบเขาแม่น้ำโมปันในเขตเทศบาลเมลชอร์เดเมงโกส ทางตอนเหนือของจังหวัดเปเตน ประเทศกัวเตมาลา แหล่งนี้เป็นของวัฒนธรรมโมกายาช่วงปลาย ปรากฏหลักฐานว่ามีการเข้าอยู่อาศัยที่แหล่งนี้ตั้งแต่สมัยก่อนคลาสสิกตอนกลาง (900–600 ปีก่อนคริสต์ศักราช) ตามลำดับเวลามีโซอเมริกา กิจกรรมของมนุษย์มีอายุย้อนไปได้ถึงสมัยคลาสสิกตอนต้น (ค.ศ. 250–600) โดยการตั้งถิ่นฐานสำคัญเกิดขึ้นในสมัยคลาสสิกตอนปลาย (ค.ศ. 600–900) แต่ก็ยังมีการตั้งถิ่นฐานเพิ่มขึ้นประปรายในสมัยหลังคลาสสิกตอนต้น (ค.ศ. 900–1200)

ลาบลังกาครอบครองพื้นที่ชายแดนระหว่างภูมิภาคเปเตนตะวันออกเฉียงเหนือกับภูมิภาคเปเตนตะวันออกเฉียงใต้ และแหล่งดังกล่าวถูกควบคุมจากอัครปุระโดยเฉพาะอย่างยิ่งจากหมู่อาคารพระราชวังที่ได้รับการสร้างขึ้นอย่างดีเป็นพิเศษ ดูเหมือนว่าเมืองนี้จะเป็นศูนย์กลางการปกครองโดยไม่เน้นกิจกรรมทางศาสนาหรือพิธีกรรมมากนัก ลาบลังกาอาจเป็นเมืองบริวารของนครมายาหลักอย่างยัฆฮาหรือนารังโฮ เนื่องจากในเมืองไม่มีข้อความรูปอักขระโบราณและประติมากรรมเชิงอนุสาวรีย์อยู่เลย และนักโบราณคดีสันนิษฐานว่าลาบลังกาทำหน้าที่เป็นด่านพรมแดนหรือศูนย์กลางการค้าแห่งหนึ่ง

ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงอัครปุระได้มากขึ้นในสมัยคลาสสิกตอนปลาย แต่เมื่อภัยคุกคามจากสงครามเพิ่มขึ้นในสมัยคลาสสิกตอนสุดท้าย (ค.ศ. 800–900) การเข้าถึงจึงถูกจำกัดอีก การยุติการตั้งถิ่นฐานอย่างเป็นทางการในสมัยคลาสสิกตอนสุดท้ายน่าจะเป็นไปด้วยความรุนแรง โดยระหว่างการขุดค้นทางโบราณคดีที่อัครปุระพบหลักฐานบ่งชี้ว่าเกิดการสู้รบขึ้น ดูเหมือนว่าจะมีผู้ลี้ภัยจากพื้นที่รอบนอกเข้าไปครอบครองศูนย์กลางเมืองทันทีหลังการตั้งถิ่นฐานอย่างเป็นทางการได้สิ้นสุดลง แต่พวกเขาก็ทิ้งเมืองนี้ไปอย่างถาวรในคริสต์ศตวรรษที่ 11 และหลังจากนั้นก็ไม่มีการกลับเข้าไปตั้งถิ่นฐานที่นี่อีกเลย

ตามอาคารที่อัครปุระปรากฏรอยขูดขีดเขียนที่มีอายุอยู่ในระยะสุดท้ายของการตั้งถิ่นฐานสมัยหลังคลาสสิกตอนต้น ประกอบด้วยรูปคนและสัตว์ เทพเจ้า วิหาร และฉากในราชสำนัก ยังปรากฏรอยขูดขีดเขียนในสมัยอาณานิคมจากการไปเยือนซากเมืองแห่งนี้ของร้อยเอก เปโดร มอนตัญเญส เจ้าหน้าที่สเปนในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1752

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 

หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:สมัยหลังคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศกัวเตมาลา
ซาคูเล็ว

**ซาคูเล็ว** (มัมและกีเชะ: ; ), **ซากูเลว** () หรือ **ชีนาบาฆุล** (มัม: ) เป็นแหล่งโบราณคดีอารยธรรมมายาสมัยก่อนโคลัมบัสในที่สูงทางภาคตะวันตกของประเทศกัวเตมาลา ตั้งอยู่ห่างจากเมืองอูเออูเอเตนังโกสมัยใหม่ประมาณ 3.7 กิโลเมตร (2.3 ไมล์) การตั้งถิ่นฐานที่แหล่งนี้มีอายุย้อนไปถึงสมัยคลาสสิกตอนต้น (ค.ศ. 250–600) ของประวัติศาสตร์มีโซอเมริกา ซาคูเล็วเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรของชาวมัมในสมัยหลังคลาสสิก และถูกอาณาจักรกูมาร์คัฆของชาวกีเชะพิชิตได้ แสดงให้เห็นถึงการผสมผสานระหว่างสถาปัตยกรรมแบบอย่างมัมกับสถาปัตยกรรมแบบอย่างกีเชะ

ใน ค.ศ. 1525 ซาคูเล็วถูกผู้พิชิตชาวสเปนภายใต้การนำของกอนซาโล เด อัลบาราโด อี กอนเตรรัส โจมตีระหว่างการล้อมเมืองซึ่งกินเวลานานหลายเดือน ในที่สุดไกบิล บาลัม ผู้ปกครองคนสุดท้ายของเมืองก็ทรงยอมจำนนต่อสเปนเนื่องจากความอดอยาก

ซาคูเล็วมีวิหาร-พีระมิดจำนวนหนึ่งที่มีสถาปัตยกรรมและช่องบันไดคู่แบบตาลุด-ตาเบลโร พีระมิดและที่ทำการของรัฐตั้งอยู่รอบ ๆ ลานสาธารณะขนาดใหญ่หลายแห่ง แหล่งโบราณคดีนี้ยังมีสนามบอลสำหรับเล่นเกมบอลมีโซอเมริกาอีกด้วย

บริษัทยูไนเต็ดฟรูตได้บูรณะแหล่งโบราณคดีซาคูเล็วในปลายคริสต์ทศวรรษ 1940 ในปัจจุบันเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมและมีพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กหนึ่งแห่ง

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

*
*
*
*
*
*
*
*
*

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:สมัยหลังคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศกัวเตมาลา
กูมาร์คัฆ

**กูมาร์คัฆ** (กีเชะ: ) หรือ **กูมาร์กาฮ์** () เป็นเมืองโบราณทางภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดกิเช ประเทศกัวเตมาลา ชื่อเมืองนี้มีที่มาจากวลีในภาษากีเชะว่า *กูมาร์คาฮ์* () ซึ่งแปลว่า "สถานที่ที่สร้างจากต้นกกแก่" กูมาร์คัฆยังเป็นที่รู้จักกันในนาม **อูตาตลัน** () ซึ่งเป็นคำแปลชื่อเมืองนี้ในภาษานาวัตล์

กูมาร์คัฆเป็นหนึ่งในเมืองที่มีอำนาจมากที่สุดของอารยธรรมมายาเมื่อชาวสเปนเข้ามาถึงภูมิภาคนี้ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 เมืองนี้เป็นเมืองหลวงของอาณาจักรมายากีเชะในสมัยหลังคลาสสิกตอนปลาย ในช่วงที่สเปนเข้าพิชิตดินแดน กูมาร์คัฆเป็นเมืองหลวงที่ค่อนข้างใหม่ โดยเมืองหลวงของอาณาจักรกีเชะเดิมตั้งอยู่ที่ฆาคาวิทส์ (ได้รับการระบุว่าตรงกับแหล่งโบราณคดีชิตินามิตในปัจจุบัน) และพิสมาชิ กูมาร์คัฆได้รับการก่อตั้งขึ้นทางทิศเหนือของพิสมาชิในรัชสมัยของกษัตริย์กูกูมัทส์ (หมายถึง "งูขนนก" ในภาษากีเชะ) ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 15 ใน ค.ศ. 1470 กูมาร์คัฆอ่อนแอลงอย่างมากจากการกบฏในหมู่ขุนนางซึ่งส่งผลให้ชาวกีเชะสูญเสียพันธมิตรที่สำคัญไป

ในทางโบราณคดีและประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์ กูมาร์คัฆเป็นเมืองหลวงที่เป็นที่รู้จักกันมากที่สุดของอารยธรรมมายาที่สูงในสมัยหลังคลาสสิก การกล่าวถึงเมืองนี้ครั้งแรกเป็นภาษาสเปนปรากฏในจดหมายที่เอร์นัน กอร์เตส ส่งไปจากเม็กซิโก แม้ว่าแหล่งโบราณคดีนี้จะได้รับการสำรวจแล้ว แต่งานบูรณะก็ดำเนินไปได้เพียงเล็กน้อย สถาปัตยกรรมที่ยังหลงเหลืออยู่ซึ่งรวมถึงสนามเล่นบอลแบบมีโซอเมริกา วิหาร และวังได้รับความเสียหายอย่างหนักจากการถูกขโมยหินไปสร้างเมืองซานตากรุซเดลกิเชที่อยู่ใกล้เคียง

โครงสร้างหลักของกูมาร์คัฆได้รับการจัดวางรอบจัตุรัสแห่งหนึ่ง ได้แก่ วิหารเทพโทฆิลซึ่งเป็นเทพเจ้าจากัวร์และองค์อุปถัมภ์เมือง วิหารเทพีอาวีลิชซึ่งเป็นเทพีองค์อุปถัมภ์สายสกุลหนึ่ง วิหารเทพฆาคาวิทส์ซึ่งเป็นเทพเจ้าแห่งขุนเขาและองค์อุปถัมภ์สายสกุลหนึ่ง และวิหารเทพกูกูมัทส์ซึ่งเป็นเทพเจ้างูขนนกและองค์อุปถัมภ์ราชวงศ์ สนามเล่นบอลแบบมีโซอเมริกาตั้งอยู่ระหว่างวังของสกุลขุนนางสำคัญสองสกุล มีวังหรือ *นิมฆา* กระจายอยู่ทั่วเมือง

พื้นที่กูมาร์คัฆและปริมณฑลแบ่งออกเป็นส่วนทางการเมืองสี่ส่วน โดยแต่ละส่วนเป็นของสายสกุลผู้ปกครองที่สำคัญที่สุดแต่ละสาย นอกจากนี้ยังครอบคลุมถึงเมืองบริวารขนาดเล็กจำนวนหนึ่งซึ่งรวมถึงจีซาลิน, พิสมาชิ, อาทาลายา และพาคามัน พื้นที่ใจกลางของแหล่งโบราณคดีนี้เปิดให้ผู้คนเข้าชมและมีโครงสร้างพื้นฐานบางอย่าง เช่น พิพิธภัณฑ์ขนาดเล็ก

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
* 
* 
*
*
*

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:กีเชะ
หมวดหมู่:สมัยหลังคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศกัวเตมาลา
อุชมัล

**อุชมัล** () หรือ **โอชมาล** () เป็นเมืองโบราณเมืองหนึ่งของอารยธรรมมายาสมัยคลาสสิก ตั้งอยู่ในภูมิภาคปูก รัฐยูกาตัน ประเทศเม็กซิโก ถือเป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีมายาที่สำคัญที่สุดร่วมกับปาเลงเก, ชิเชนอิตซา และกาลักมุลในเม็กซิโก; คาราโคลและชูนันตูนิชในเบลีซ และติกัลในกัวเตมาลา และถือว่าเป็นหนึ่งในเมืองมายาที่เป็นตัวแทนรูปแบบสถาปัตยกรรมของภูมิภาคที่โดดเด่นที่สุด ยูเนสโกได้ขึ้นทะเบียนอุชมัลเป็นแหล่งมรดกโลกเนื่องจากความสำคัญดังกล่าว

อุชมัลตั้งอยู่ห่างจากเมริดา (เมืองหลวงของรัฐยูกาตัน) ไปทางทิศใต้ 62 กิโลเมตร อาคารต่าง ๆ ของเมืองมีความโดดเด่นในเรื่องขนาดและการตกแต่ง มีการตัดถนนโบราณที่เรียกว่า *ซักเบ* เชื่อมระหว่างอาคารต่าง ๆ และไปยังเมืองอื่น ๆ ในภูมิภาค เช่น ชิเชนอิตซาในเม็กซิโกปัจจุบัน คาราโคลและชูนันตูนิชในเบลีซปัจจุบัน และติกัลในกัวเตมาลาปัจจุบัน

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
หมวดหมู่:รัฐยูกาตัน
กาลักมุล

**กาลักมุล** () เป็นแหล่งโบราณคดีอารยธรรมมายาแห่งหนึ่งในรัฐกัมเปเช ประเทศเม็กซิโก ตั้งอยู่ลึกเข้าไปในป่าดิบของภูมิภาคแอ่งเปเตน ห่างจากชายแดนประเทศกัวเตมาลาราว 35 กิโลเมตร กาลักมุลเป็นหนึ่งในนครโบราณที่ใหญ่ที่สุดและเคยมีอำนาจมากที่สุดเท่าที่ค้นพบในที่ลุ่มมายา

กาลักมุลเป็นศูนย์กลางของหน่วยทางการเมืองที่ได้รับการขนานนามว่าอาณาจักรแห่งงู อาณาจักรแห่งงูนี้มีอำนาจในช่วงเวลาส่วนใหญ่ของสมัยคลาสสิกและได้ปกครองพื้นที่กว้างใหญ่ มีการใช้ตราสัญลักษณ์รูปหัวงูซึ่งอ่านว่า *กาน* เป็นเสมือนหลักเขตกระจายทั่วอาณาเขต คาดว่าในสมัยนั้นตัวเมืองกาลักมุลมีประชากร 50,000 คนและปกครองท้องที่ต่าง ๆ ภายในระยะ 150 กิโลเมตรในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน โดยมีคู่แข่งสำคัญคือเมืองติกัลซึ่งตั้งอยู่ทางทิศใต้ มีโครงสร้างโบราณ 6,750 โครงสร้างที่ได้รับการพิสูจน์ระบุที่กาลักมุล โครงสร้างที่ใหญ่ที่สุดในจำนวนนั้นคือพีระมิด พีระมิดหมายเลข 2 มีความสูงกว่า 45 เมตร และเป็นหนึ่งในพีระมิดมายาที่สูงที่สุด มีสุสาน 4 สุสานอยู่ภายในพีระมิดนั้น พีระมิดที่กาลักมุลได้รับการเพิ่มขนาดด้วยการสร้างทับตัววิหารที่มีอยู่ก่อนเช่นเดียวกับวิหารหรือพีระมิดอีกหลายแห่งในมีโซอเมริกา

กาลักมุลได้รับการค้นพบในสมัยใหม่เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม ค.ศ. 1931 โดยไซรัส แอล. ลันเดลล์ นักชีววิทยาที่กำลังวิจัยเกี่ยวกับการนำยางละมุดจากอเมริกากลางมาทำหมากฝรั่ง เขารายงานการค้นพบไปยังซิลเวนัส จี. มอร์ลีย์ นักวิชาการอารยธรรมมายาจากสถาบันคาร์เนกีที่ชิเชนอิตซาใน ค.ศ. 1932 การสำรวจค้นคว้าหยุดชะงักใน ค.ศ. 1938 และบรรดานักโบราณคดีไม่ได้กลับมายังแหล่งดังกล่าวอีกจนกระทั่ง ค.ศ. 1982 เมื่อวิลเลียม เจ. โฟลัน ดำเนินโครงการขุดค้นที่กาลักมุลจนถึง ค.ศ. 1994 ในนามของมหาวิทยาลัยอิสระแห่งกัมเปเช ในปัจจุบันแหล่งโบราณคดีนี้รวมอยู่ในโครงการขนาดใหญ่ของสถาบันมานุษยวิทยาและประวัติศาสตร์แห่งชาติเม็กซิโก

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

*
*
*
*

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกแบบผสม
หมวดหมู่:รัฐกัมเปเช
ปาเลงเก

**ปาเลงเก** () หรือ **บาก** () หรือที่รู้จักกันในสมัยโบราณว่า **ลากัมฮะ** (; ) เป็นนครรัฐมายาซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับแม่น้ำอูซูมาซินตาในรัฐเชียปัสของประเทศเม็กซิโก ห่างจากซิวดัดเดลการ์เมนไปทางทิศใต้ราว 130 กิโลเมตร (81 ไมล์) ปาเลงเกเคยเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุดระหว่าง ค.ศ. 500–700 หลังจากที่เสื่อมอำนาจลง เมืองถูกปกคลุมไปด้วยป่ามะฮอกกานีและละมุด แต่หลังจากนั้นก็ได้รับการขุดค้นและบูรณะเป็นแหล่งโบราณคดี

ปาเลงเกเป็นแหล่งโบราณคดีขนาดกลาง มีขนาดเล็กกว่าติกัล, ชิเชนอิตซา หรือโกปัน แต่มีสถาปัตยกรรม ประติมากรรม และงานแกะสลักนูนต่ำที่ดีที่สุดที่ชาวมายาผลิตขึ้นบางส่วน ประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ของปาเลงเกได้รับการสืบสร้างจากการอ่านจารึกที่โบราณสถานหลายแห่ง ปัจจุบันนักประวัติศาสตร์รู้ลำดับการครองราชย์ของราชวงศ์ที่ปกครองปาเลงเกในคริสต์ศตวรรษที่ 5 และมีความรู้กว้างขวางเกี่ยวกับการแข่งขันระหว่างปาเลงเกกับนครรัฐอื่น ๆ อย่างกาลักมุลและโตนินาเป็นต้น

เมื่อถึง ค.ศ. 2005 พื้นที่ที่ได้รับการค้นพบมีเนื้อที่ประมาณ 2.5 ตารางกิโลเมตร (1 ตารางไมล์) แต่คาดกันว่าพื้นที่ที่ได้รับการสำรวจแล้วคิดเป็นน้อยกว่าร้อยละ 10 ของพื้นที่ทั้งหมดของเมืองเท่านั้น และยังเหลือสิ่งปลูกสร้างมากกว่าหนึ่งพันหลังที่ยังคงมีป่าดิบปกคลุม ปาเลงเกมีผู้เข้าชม 920,470 คนใน ค.ศ. 2017

## อ้างอิง

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
หมวดหมู่:รัฐเชียปัส
โตนินา

**โตนินา** () เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนโคลัมบัสและซากเมืองในอารยธรรมมายา ทุกวันนี้ตั้งอยู่ในรัฐเชียปัส ประเทศเม็กซิโก ห่างจากเมืองโอโกซิงโกไปทางทิศตะวันออกประมาณ 13 กิโลเมตร (8.1 ไมล์)

แหล่งโบราณคดีนี้มีขนาดปานกลางถึงใหญ่ โดยมีหมู่วิหารพีระมิดตั้งอยู่บนลานตะพักสูงจากจัตุรัสประมาณ 71 เมตร (233 ฟุต) ลานขนาดใหญ่สำหรับเล่นบอลแบบมีโซอเมริกา และโครงสร้างแกะสลักมากกว่า 100 แห่ง/ชิ้น ซึ่งส่วนใหญ่มีอายุตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 6 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 9 (ระหว่างสมัยคลาสสิก) โตนินามีความโดดเด่นจากงานประติมากรรมปูนแต่งที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดี และโดยเฉพาะอย่างยิ่งจากโครงสร้างแกะสลักแบบลอยตัวซึ่งได้รับการผลิตขึ้นในระดับที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในมีโซอเมริกานับตั้งแต่อารยธรรมโอลเมกสิ้นสุดลง โตนินาเป็นที่ตั้งของพีระมิดที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในเม็กซิโก ด้วยความสูง 74 เมตร (243 ฟุต) ซึ่งสูงกว่าพีระมิดสุริยันที่เตโอตีวากาน

โตนินาเป็นรัฐที่มีความดุดันรัฐหนึ่งในสมัยคลาสสิกตอนปลาย ชาวเมืองมักสู้รบเพื่อเพิ่มพูนอำนาจของอาณาจักร ในช่วงเวลาส่วนใหญ่ของประวัติศาสตร์เมือง โตนินาทำสงครามอย่างประปรายกับปาเลงเกซึ่งเป็นคู่แข่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุดและเป็นหนึ่งในหน่วยทางการเมืองที่สำคัญที่สุดทางภาคตะวันตกของภูมิภาคมายา แต่โตนินาจะกลายเป็นเมืองที่มีอำนาจเด่นเหนือภาคตะวันตกในที่สุด

โตนินายังเป็นสถานที่ค้นพบการระบุวันที่วันสุดท้ายตามการนับระยะยาวเท่าที่พบในจารึกปฏิทินใด ๆ ของชาวมายา ซึ่งถือเป็นจุดสิ้นสุดของสมัยคลาสสิกของอารยธรรมมายาใน ค.ศ. 909

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

*
*
*
*

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมายา
หมวดหมู่:สมัยคลาสสิกมายา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเม็กซิโก
เอลตาฆิน

**เอลตาฆิน** () เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนโคลัมบัสในรัฐเบรากรุซทางตอนใต้ของประเทศเม็กซิโก และเป็นหนึ่งในเมืองที่ใหญ่ที่สุดและสำคัญที่สุดในสมัยคลาสสิกของมีโซอเมริกา เอลตาฆินเป็นส่วนหนึ่งของเขตวัฒนธรรมเบรากรุซสมัยคลาสสิก มีความเจริญรุ่งเรืองตั้งแต่ ค.ศ. 600 ถึง ค.ศ. 1200 ในช่วงเวลาดังกล่าวมีการสร้างวิหาร วัง สนามเล่นบอล และพีระมิดจำนวนมาก ตั้งแต่ช่วงที่เอลตาฆินล่มสลาย (คือ ค.ศ. 1230) จนถึง ค.ศ. 1785 ดูเหมือนว่าไม่มีชาวยุโรปคนใดรับรู้ถึงการมีอยู่ของเมืองนี้จนกระทั่งผู้ตรวจการของรัฐคนหนึ่งได้มาพบพีระมิดแห่งช่องเว้าโดยบังเอิญ กล่าวกันว่าชื่อเอลตาฆินมีที่มาจากพระนามของเทพเจ้าแห่งฝนฟ้าคะนองของชาวโตโตนัก

เอลตาฆินได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกใน ค.ศ. 1992 เนื่องจากมีความสำคัญทางวัฒนธรรมและสถาปัตยกรรม สถาปัตยกรรมดังกล่าวได้แก่การใช้ช่องเว้าและวัตถุประสานเป็นเครื่องตกแต่งในรูปแบบที่ไม่ปรากฏในพื้นที่อื่นของมีโซอเมริกา โบราณสถานที่รู้จักกันดีที่สุดของแหล่งนี้คือพีระมิดแห่งช่องเว้า แต่โบราณสถานสำคัญอื่น ๆ ยังมีกลุ่มอาคารริมธาร สนามเล่นบอลทิศเหนือและทิศใต้ และหมู่วังที่ตาฆินชิโก มีการค้นพบสนามเล่นบอลที่แหล่งนี้ 20 สนาม (3 สนามล่าสุดได้รับการค้นพบในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2013) ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1970 เป็นต้นมา เอลตาฆินเป็นแหล่งโบราณคดีที่สำคัญที่สุดในรัฐเบรากรุซสำหรับนักท่องเที่ยว โดยมีผู้มาเยี่ยมชมมากถึง 386,406 คนใน ค.ศ. 2017

เอลตาฆินยังเป็นสถานที่จัดงานเทศกาลกุมเบรตาฆินซึ่งจัดขึ้นในเดือนมีนาคมของทุกปี มีกิจกรรมทางวัฒนธรรมของชนพื้นเมืองและชาวต่างประเทศ ตลอดจนคอนเสิร์ตของเหล่านักดนตรียอดนิยม

## อ้างอิง

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมีโซอเมริกา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
หมวดหมู่:รัฐเบรากรุซ
โชชีกัลโก

**โชชีกัลโก** (; ) หรือ **โซชิกัลโก** () เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนโคลัมบัสในเขตเทศบาลเมียกาตลันทางภาคตะวันตกของรัฐโมเรโลส ประเทศเม็กซิโก ห่างจากกูเอร์นาบากา (เมืองหลวงของรัฐ) ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ 38 กิโลเมตร เปิดให้ผู้เข้าชมได้ตลอดทั้งสัปดาห์ ตั้งแต่เวลา 10:00 น. ถึง 17:00 น. แต่สามารถเข้าชมหอดูดาวได้หลังเที่ยงวันเท่านั้น

ลักษณะทางสถาปัตยกรรมและประติพิมพศาสตร์ของโชชีกัลโกแสดงให้เห็นถึงความใกล้ชิดกับเตโอตีวากาน พื้นที่อารยธรรมมายา และวัฒนธรรมมาตลัตซิงกาแห่งหุบเขาโตลูกา ทุกวันนี้ชาวบ้านกูเอนเตเปกซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับโชชีกัลโกยังใช้ภาษานาวัตล์กันอยู่

ศูนย์ประกอบพิธีกรรมหลักตั้งอยู่บนเนินปรับระดับแห่งหนึ่ง โดยมีซากโครงสร้างที่อยู่อาศัยซึ่งส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับการขุดค้นตั้งอยู่ตามลานตะพักยาวบนเชิงลาด มีผู้เข้าครอบครองพื้นที่นี้เป็นครั้งแรกเมื่อ 200 ปีก่อนคริสต์ศักราช แต่ไม่ได้พัฒนาขึ้นเป็นศูนย์กลางชุมชนเมืองจนกระทั่งสมัยคลาสสิกตอนปลาย (ค.ศ. 700–900) สถาปัตยกรรมที่ตั้งตระหง่านอยู่เกือบทั้งหมดในแหล่งสร้างขึ้นในเวลานี้ เมืองนี้อาจเคยมีประชากรสูงสุดถึง 20,000 คน โชชีกัลโกเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุดหลังการล่มสลายของเตโอตีวากาน และมีการสันนิษฐานว่าโชชีกัลโกอาจมีส่วนทำให้เตโอตีวากานเสื่อมลงด้วย

โชชีกัลโกเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโกและเป็นสถานที่ท่องเที่ยวแห่งหนึ่ง ในเขตแหล่งโบราณคดียังมีพิพิธภัณฑ์ที่มีวัตถุจัดแสดงจำนวนมาก

หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมีโซอเมริกา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
หมวดหมู่:รัฐโมเรโลส
เตโอตีวากาน

**เตโอตีวากาน** (; "สถานที่ที่ซึ่งเทพเจ้าประสูติ" หรือ "สถานที่ที่ซึ่งมนุษย์กลายเป็นเทพเจ้า") หรือ **เตโอติวากัน** () เป็นเมืองมีโซอเมริกาโบราณซึ่งตั้งอยู่ในหุบเขาย่อยแห่งหนึ่งของหุบเขาเม็กซิโก ในเขตเทศบาลซานฆวนเตโอติอัวกัน รัฐเมฮิโก ประเทศเม็กซิโก ห่างจากเม็กซิโกซิตีไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ 40 กิโลเมตร (25 ไมล์) เป็นที่รู้จักกันในฐานะที่ตั้งของพีระมิดที่มีความสำคัญยิ่งทางสถาปัตยกรรมซึ่งสร้างขึ้นในทวีปอเมริกาสมัยก่อนโคลัมบัส เมื่อถึงจุดสูงสุดซึ่งอาจอยู่ในครึ่งแรกของคริสต์สหัสวรรษที่ 1 (ค.ศ. 1–500) เตโอตีวากานกลายเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในทวีปอเมริกาสมัยก่อนโคลัมบัสโดยมีประชากรประมาณ 125,000 คนหรือมากกว่านั้น ซึ่งทำให้เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดอย่างน้อยเป็นอันดับที่หกของโลกในสมัยนั้น แหล่งโบราณคดีในปัจจุบันได้รับการกำหนดให้เป็นแหล่งมรดกโลกแห่งหนึ่งของยูเนสโกใน ค.ศ. 1987 และเป็นแหล่งโบราณคดีที่มีผู้เข้าชมมากที่สุดในเม็กซิโก โดยมีผู้เยี่ยมชม 4,185,017 คนใน ค.ศ. 2017

ตัวเมืองเตโอตีวากานมีพื้นที่ 8 ตารางไมล์ ร้อยละ 80–90 ของประชากรทั้งหมดในหุบเขาอาศัยอยู่ในเมืองนี้ นอกจากพีระมิดแล้ว เตโอตีวากานยังมีความสำคัญทางมานุษยวิทยาจากกลุ่มอาคารที่อยู่อาศัยหลายชั้นสำหรับหลายครัวเรือน "ถนนของคนตาย" และจิตรกรรมฝาผนังที่มีชีวิตชีวาและได้รับการอนุรักษ์ไว้อย่างดี นอกจากนี้เตโอตีวากานยังส่งออกเครื่องมือหินออบซิเดียนคุณภาพดีซึ่งพบได้ทั่วมีโซอเมริกา คาดกันว่าเมืองนี้ก่อตั้งขึ้นเมื่อราว 100 ปีก่อนคริสต์ศักราช โดยเริ่มต้นจากการเป็นศูนย์กลางทางศาสนาในที่สูงเม็กซิโกในช่วงประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 1 จากนั้นจึงกลายเป็นศูนย์กลางที่ใหญ่ที่สุดและมีประชากรมากที่สุดในทวีปอเมริกาสมัยก่อนโคลัมบัส มีงานก่อสร้างสำคัญ ๆ อยู่อย่างต่อเนื่องจนถึงราว ค.ศ. 250 เมืองนี้อาจดำรงอยู่จนกระทั่งช่วงใดช่วงหนึ่งระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 7 ถึง 8 แต่สิ่งก่อสร้างสำคัญ ๆ ของเมืองถูกปล้นและเผาไปตั้งแต่ประมาณ ค.ศ. 550 การล่มสลายของเมืองยังอาจเกี่ยวข้องกับสภาพอากาศรุนแรงระหว่าง ค.ศ. 535–536 ด้วย

แม้จะยังเป็นที่ถกเถียงกันว่าเตโอตีวากานเป็นศูนย์กลางของจักรวรรดิแห่งใดแห่งหนึ่งหรือไม่ แต่อิทธิพลของเตโอตีวากานทั่วทั้งมีโซอเมริกานั้นก็ได้รับการบันทึกไว้เป็นอย่างดี เราสามารถพบเห็นหลักฐานที่แสดงถึงการดำรงอยู่ของเตโอตีวากานได้ในแหล่งโบราณคดีหลายแหล่งในรัฐเบรากรุซและภูมิภาคมายา ชาวแอซเทกในสมัยหลังเห็นซากปรักหักพังอันยิ่งใหญ่เหล่านี้และอ้างว่ามีบรรพบุรุษร่วมกับชาวเตโอตีวากาน โดยดัดแปลงและนำวัฒนธรรมของพวกเขาไปประยุกต์ใช้ ชาติพันธุ์ของชาวเตโอตีวากานยังคงเป็นประเด็นอภิปราย กลุ่มชาติพันธุ์ที่เป็นไปได้ได้แก่นาวา, โอโตมี หรือโตโตนัก นักวิชาการบางคนเสนอว่าเตโอตีวากานเป็นรัฐที่มีชนหลายชาติพันธุ์ เพราะพวกเขาพบแง่มุมทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับชาวมายาเช่นเดียวกับชาวโอโตมี–ปาเม หลังการล่มสลายของเตโอตีวากาน ตอนกลางของเม็กซิโกก็ถูกมหาอำนาจอื่น ๆ ในระดับภูมิภาคเข้าครอบงำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งโชชีกัลโกและตูลา

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 

หมวดหมู่:โบราณดาราศาสตร์
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีมีโซอเมริกา
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
หมวดหมู่:รัฐเมฮิโก
อำเภอฮุศวัยน์

**ฮุศวัยน์** () เป็นอำเภอในเขตผู้ว่าการอัลมะฮ์เราะฮ์ ประเทศเยเมน ใน พ.ศ. 2546 อำเภอนี้มีประชากร 11,130 คน

## อ้างอิง

ฮุศวัยน์
กาซัสกรันเดส

**กาซัสกรันเดส** (; ) หรือที่เรียกว่า **ปากิเม** () เป็นแหล่งโบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์ในรัฐชิวาวาทางภาคเหนือของประเทศเม็กซิโก สิ่งก่อสร้างในแหล่งนี้เป็นของวัฒนธรรมโมเกอโยน กาซัสกรันเดสได้รับการกำหนดให้เป็นแหล่งมรดกโลกแห่งหนึ่งของยูเนสโกตั้งแต่ ค.ศ. 1998 และได้รับการกำหนดให้เป็น *[[ปูเอโบลมาฆิโก]]* () แห่งหนึ่งของเม็กซิโกตั้งแต่ ค.ศ. 2015

กาซัสกรันเดสเป็นหนึ่งในแหล่งวัฒนธรรมโมเกอโยนที่ใหญ่ที่สุดและซับซ้อนที่สุดในภูมิภาค การตั้งถิ่นฐานเริ่มขึ้นหลังจาก ค.ศ. 1130 สิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ได้รับการพัฒนาเป็นที่อยู่อาศัยหลายชั้นหลัง ค.ศ. 1350 และชุมชนถูกทิ้งร้างโดยไม่ทราบสาเหตุแน่ชัดเมื่อประมาณ ค.ศ. 1450 ถือได้ว่ากาซัสกรันเดสเป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีโมเกอโยนที่สำคัญที่สุดในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของเม็กซิโก โดยเชื่อมโยงกับแหล่งโบราณคดีอื่น ๆ ในรัฐแอริโซนาและรัฐนิวเม็กซิโกในสหรัฐ และแสดงให้เห็นถึงขอบเขตอันกว้างใหญ่ของเขตอิทธิพลโมเกอโยน

กาซัสกรันเดสตั้งอยู่ในหุบเขาอันกว้างขวางและอุดมสมบูรณ์ริมแม่น้ำกาซัสกรันเดสหรือแม่น้ำซานมิเกล ห่างจากเมืองฆาโนสไปทางใต้ 56 กิโลเมตร (35 ไมล์) และห่างจากเมืองชิวาวาไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ 240 กิโลเมตร (150 ไมล์) ชุมชนแห่งนี้อาศัยการชลประทานเข้าช่วยในการเกษตร

เขตโบราณคดีกาซัสกรันเดสตั้งอยู่ในเขตเทศบาลสมัยใหม่ที่มีชื่อเดียวกัน หุบเขาและภูมิภาคแห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยของชนพื้นเมืองกลุ่มต่าง ๆ มาเป็นเวลาหลายพันปี

## อ้างอิง

หมวดหมู่:วัฒนธรรมโมเกอโยน
หมวดหมู่:แหล่งโบราณคดีในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
หมวดหมู่:รัฐชิวาวา
หุบอุกกาบาตชิกชูลุบ

**หุบอุกกาบาตชิกชูลุบ** () คือหุบอุกกาบาตที่ถูกฝังอยู่ใต้คาบสมุทรยูกาตันในประเทศเม็กซิโก ศูนย์กลางของหุบตั้งอยู่นอกชายฝั่งใกล้กับชุมชนชิกชูลุบปูเอร์โตและชุมชนชิกชูลุบปูเอโบลซึ่งเป็นที่มาของชื่อหุบ หุบนี้เกิดขึ้นเมื่อดาวเคราะห์น้อยขนาดใหญ่ซึ่งมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 10 กิโลเมตร (6.2 ไมล์) พุ่งชนโลก ช่วงเวลาที่เกิดการพุ่งชนสอดคล้องอย่างแม่นยำกับเส้นเขตชั้นหินครีเทเชียส–พาลีโอจีน (หรือ "เส้นเขตชั้นหินเค–พีจี") ซึ่งมีอายุประมาณ 66 ล้านปีมาแล้ว ทฤษฎีที่เป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางคือ การเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันของภูมิอากาศทั่วโลกจากการพุ่งชนเป็นสาเหตุของการสูญพันธุ์ยุคครีเทเชียส–พาลีโอจีน โดยร้อยละ 75 ของชนิดพืชและชนิดสัตว์ทั้งหมดบนโลก (รวมถึงไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่สัตว์ปีกทั้งหมด) ถูกกวาดล้างไป

ประมาณกันว่าหุบอุกกาบาตชิกชูลุบมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 150 กิโลเมตร (93 ไมล์) และมีความลึก 20 กิโลเมตร (12 ไมล์) ลงไปในชั้นเปลือกโลกภาคพื้นทวีปซึ่งมีความลึกอยู่ระหว่าง 10–30 กิโลเมตร (6.2–18.6 ไมล์) เป็นโครงสร้างจากการตกกระแทกที่ได้รับการยืนยันว่ามีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่สองของโลก และเป็นโครงสร้างเพียงแห่งเดียวที่มีวงแหวนยอด (peak ring) อยู่ในสภาพเดิมและเข้าถึงได้โดยตรงสำหรับการวิจัยทางวิทยาศาสตร์

หุบอุกกาบาตชิกชูลุบได้รับการค้นพบโดยอันโตนิโอ กามาร์โก และเกล็น เพ็นฟีลด์ นักธรณีฟิสิกส์ผู้กำลังค้นหาแหล่งปิโตรเลียมในคาบสมุทรยูกาตันในปลายคริสต์ทศวรรษ 1970 ในช่วงแรกเพ็นฟีลด์ไม่สามารถหาหลักฐานยืนยันได้ว่ารูปลักษณ์ทางธรณีวิทยาดังกล่าวเป็นหุบอุกกาบาตและล้มเลิกการค้นหาไป ต่อมา จากการติดต่อกับแอลัน อาร์. ฮิลดิแบรนด์ ใน ค.ศ. 1990 เพ็นฟีลด์ได้ตัวอย่างที่บ่งชี้ว่าเป็นรูปลักษณ์ดังกล่าวเป็นรูปลักษณ์ที่เกิดจากการตกกระแทก หลักฐานการกำเนิดของหุบอุกกาบาตนี้ได้แก่ช็อกต์ควอตซ์ ความผิดปกติของค่าความถ่วง และอุลกมณีในพื้นที่โดยรอบ

ใน ค.ศ. 2016 โครงการขุดเจาะทางวิทยาศาสตร์โครงการหนึ่งได้ขุดลึกลงไปในวงแหวนยอดของหุบอุกกาบาตซึ่งอยู่ต่ำกว่าพื้นทะเลปัจจุบันหลายร้อยเมตรเพื่อเก็บตัวอย่างหินที่แตกกระจายจากการพุ่งชนของดาวเคราะห์น้อย การค้นพบนี้ถือเป็นการยืนยันทฤษฎีปัจจุบันที่เกี่ยวข้องกับการพุ่งชนและผลกระทบของมัน การศึกษาใน ค.ศ. 2020 สรุปว่าหุบอุกกาบาตชิกชูลุบเกิดขึ้นจากการตกกระแทกแนวเฉียง (ทำมุม 45–60 องศากับแนวระดับ) จากทิศตะวันออกเฉียงเหนือ

## อ้างอิง

ชิกชูลุบ
หมวดหมู่:เส้นเขตชั้นหินครีเทเชียส–พาลีโอจีน
หมวดหมู่:การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่
อำเภอกิชน์

**กิชน์** () เป็นอำเภอในเขตผู้ว่าการอัลมะฮ์เราะฮ์ ประเทศเยเมน ใน พ.ศ. 2546 อำเภอนี้มีประชากร 11,441 คน

## อ้างอิง

กิชน์
วัดกลางใหม่

**วัดกลางใหม่** เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 23 ไร่ 2  งาน 54 ตารางวา ปัจจุบันมีพระครูปริยัติคุณาวุธ (เสรี ภูริปญฺโญ ป.ธ.4) เป้นเจ้าอาวาส

วัดกลางใหม่ตั้งวัดเมื่อ 9  พฤษภาคม พ.ศ. 2497 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2511 ก่อสร้างโดยชาวบ้านผู้มีจิตศรัทธา เมื่อ พ.ศ. 2550 ได้ขอพระบรมราชานุญาตสร้างอุโบสถ เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลเนื่องในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงเจริญพระชนมพรรษา 80 พรรษา ในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2550 อุโบสถมีสีขาวทั้งหลัง ได้ขอใช้แบบพระอุโบสถวัดพระราม 9 กาญจนาภิเษก หน้าบันมีการอัญเชิญตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 มาประดิษฐาน และมีเขตพัทธสีมาเป็นธรรมจักร

## อ้างอิง

กลางใหม่
ประเทศอาร์มีเนียในพาราลิมปิกฤดูร้อน 2020

**ประเทศอาร์มีเนีย** จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาพาราลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 16 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 สิงหาคม - 5 กันยายน พ.ศ. 2564  คณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งประเทศอาร์มีเนียได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกพาราลิมปิกแล้วทั้งหมด 1 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 1 ชนิดกีฬา

## จำนวนผู้เข้าแข่งขัน

## กรีฑา

## ดูเพิ่ม
* ประเทศอาร์มีเนียในพาราลิมปิก
* รายชื่อผู้เชิญธงชาติอาร์มีเนียในพาราลิมปิก
* รายชื่อนักกีฬาอาร์มีเนียที่ได้รับเหรียญรางวัลพาราลิมปิก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* โตเกียว 2020 
* โตเกียว 2020 (IOC)
* คณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
* เว็บไซต์ทางการ


อาร์มีเนีย
โกร์กอน

**โกร์กอน** (, ) อดีตมีชื่อว่า **แอสแทรอบอด** (, ) เป็นเมืองหลักของจังหวัดโกเลสถาน ประเทศอิหร่าน ตั้งอยู่ห่างจากเตหะรานไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ  และห่างจากทะเลแคสเปียนประมาณ  จากสำมะโน พ.ศ. 2549 เมืองนี้มีประชากร 269,226 คนใน 73,702 ครัวเรือน

## ภูมิอากาศ

## เมืองพี่น้อง
*  อักเตา ประเทศคาซัคสถาน
* ซัมซุน ประเทศตุรกี (2006)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:เมืองในประเทศอิหร่าน
สลับร่าง ล้างบัลลังก์

***สลับร่าง ล้างบัลลังก์*** (; ) เป็นละครชุดทางโทรทัศน์ของเกาหลีใต้ปี พ.ศ. 2562 นำแสดงโดย ยอ จิน-กู, คิม ซัง-กย็อง และ อี เซ-ย็อง ที่สร้างใหม่จากภาพยนตร์เรื่อง *Masquerade* ในปี พ.ศ. 2555 ละครเรื่องนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องราวของกษัตริย์ราชวงศ์โชซ็อนและตลกหนุ่มหน้าเหมือนของเขา ซึ่งเป็นตัวตลกที่ต้องสวมรอยทำหน้าที่นั่งบัลลังก์แทนราชาแห่งโชซอนผู้เพ้อคลั่ง เพื่อหนีจากการต่อสู้แย่งชิงอำนาจอันรุนแรงที่สร้างความทุกข์ให้กับราชสำนักและราชวงศ์ ออกอากาศตั้งแต่วันที่ 7 มกราคม ถึง 4 มีนาคม พ.ศ. 2562 ทางช่องทีวีเอ็น

## เรื่องย่อ
เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นในช่วงกลางของยุคโชซ็อนเมื่อความวุ่นวายและการแย่งชิงอำนาจรอบราชบัลลังก์ได้ทำลายล้างอย่างรุนแรง กษัตริย์แห่งโชซ็อน (ยอ จิน-กู) ที่วิตกกังวลว่าจะมีคนลอบสังหาร จึงคิดหาวิธีการต่าง ๆ เพื่อไม่ให้ตัวเองถูกฆ่า แต่แล้ววันหนึ่งมีตัวตลกชื่อว่าฮา-ซ็อน ที่มีหน้าตาคล้ายกับเขา จึงให้ตัวตลกสวมรอยเป็นกษัตริย์เพื่อรับเคราะห์แทน เมื่อพระราชาตัวปลอมฮา-ซ็อนทำหน้าที่ปกครองบ้านเมืองในฐานะที่เขายืนอยู่เคียงข้างเพื่อเข้าใจและรับรู้ปัญหาของราษฎร เขาหลงรักพระมเหสี (อี เซ-ย็อง) ตั้งแต่แรกเห็น วังก็กลับตาลปัตรเพราะศัตรูของพระราชารู้สึกสับสน อี-กยู (คิม ซัง-กย็อง) ผู้ใกล้ชิดกับกษัตริย์และต้องการที่จะได้เห็น "ราชา" กลายเป็นผู้ปกครองในแบบที่พวกเขาต้องการมาตลอดในที่สุด

## นักแสดง
### นัแสดงนำ
* ยอ จิน-กู รับบทเป็น ฮา-ซ็อน, ตัวตลก / อี ฮอน, กษัตริย์ 
* คิม ซัง-กย็อง รับบทเป็น อี-กยู (ฮักซัน), หัวหน้าราชเลขาธิการ
* อี เซ-ย็อง รับบทเป็น ยู โซ-อุน, พระราชินี

### นักแสดงสมทบ
#### ผู้คนรอบตัวฮา-ซ็อน
* ช็อง กวัง รับบทเป็น ขันทีโจ
* ยุน จง-ซ็อก รับบทเป็น ช็อง มู-ย็อง
* ชิน ซู-ย็อน รับบทเป็น ดัล-แร
* ยุน กย็อง-โฮ รับบทเป็น แกป-ซู

#### ผู้คนรอบตัวโซ-อุน
* โอ ฮา-นี รับบทเป็น แอ-ย็อง
* คิม ซู-จิน รับบทเป็น ซังกุงพัก

#### ผู้คนรอบตัวอี-ฮ็อน
* กว็อน แฮ-ฮโย รับบทเป็น ชิน จี-ซู
* ชัง ย็อง-นัม รับบทเป็น พระนางอินมก
* อี มู-แซ็ง รับบทเป็น องค์ชายจินพย็อง
* มิน จี-อา รับบทเป็น พระสนมคิม
* ชเว กยู-จิน รับบทเป็น ชิน ยี-กย็อม
* ซอ ยุน-อา รับบทเป็น ซ็อน ฮวา-ดัง
* อี มี-อึน รับบทเป็น พระสนมชัง
* พัก ชี-อึน รับบทเป็น ชเว กึน-ฮวาน

#### ผู้คนรอบตัวอี กยู
* ช็อง ฮเย-ยอง รับบทเป็น อุน ซิม
* อี ยุน-กึน รับบทเป็น ยู โฮ-จุน
* อี กยู-ฮัน รับบทเป็น จู โฮ-กอล
* ชเว มู-อิน รับบทเป็น อี ฮัน-ยัง
* อี ชัง-จิก รับบทเป็น ซอ ชัง-ว็อน
* ซง ดุก-โฮ รับบทเป็น อู ช็อง-ริม
* ชัง ซ็อง-ว็อน รับบทเป็น ช็อง แซง

### นักแสดงรับเชิญ
* ชัง ฮย็อก รับบทเป็น พระเจ้าซ็อนโจแห่งโชซ็อน, พ่อของอี ซ็อน (ตอนที่ 1)
* ยุน พัก รับบทเป็น พระเจ้ากีซ็อง (ตอนที่ 16)

## เพลงประกอบละคร

### Part 1

### Part 2

### Part 3

### Part 4

### Part 5

### Part 6

### Part 7

### Part 8

## การรับชม

## รางวัลและการเสนอชื่อ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*  
* 
* 

หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์เกาหลีใต้ในปี พ.ศ. 2562
หมวดหมู่:รายการโทรทัศน์ภาษาเกาหลี
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์โดยสตูดิโอดรากอน
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ช่องทีวีเอ็น
เจ้าฟ้าสุริยา

**เจ้าฟ้าสุริยา** พระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศกับกรมหลวงอภัยนุชิต เป็นพระเชษฐภคินีในสมเด็จพระเจ้าอุทุมพรและสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ 

## พระประวัติ
เจ้าฟ้าสุริยา เป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ประสูติแต่กรมหลวงอภัยนุชิต *[[คำให้การขุนหลวงหาวัด]]* ระบุว่าพระชนนีสืบเชื้อสายพราหมณ์จากเมืองเพชรบุรี พระองค์มีพระโสทรเชษฐาและพระโสทรภคินีรวมเจ็ดพระองค์ ได้แก่ เจ้าฟ้าหญิงบรม (ต่อมาได้รับการสถาปนาเป็น *กรมขุนเสนีนุรักษ์*), เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์, เจ้าฟ้าหญิงสุริยวงศ์, เจ้าฟ้าหญิงสุริยา, เจ้าฟ้าหญิงธิดา, เจ้าฟ้าหญิงรัศมี, เจ้าฟ้าหญิงอินทสุดาวดี 

หลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง พม่าได้ทำการกวาดต้อนเจ้านายอยุธยา 869 องค์ และผู้สืบเชื้อสายพระราชวงศ์อีก 2,000 คนเศษ แต่ปรากฏว่าเหลือเจ้านายบางส่วนตกค้างที่ค่ายโพธิ์สามต้น และบางส่วนหนีรอดออกไป เจ้าฟ้าสุริยาถูกกุมขังในค่ายโพธิ์สามต้นไม่ได้ถูกกวาดไปพม่า โดยถูกจองจำพร้อมกับเจ้านายฝ่ายในจำนวนหนึ่ง ดังปรากฏใน *พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา* ความว่า 

"...ในเขตแดนแว่นแคว้นสยามประเทศ เหตุว่าหาเจ้าแผ่นดินจะปกครองบมิได้ เหมือนดุจสัตถันดรกัล์ปและทุพภิกขันดรกัล์ป และพระราชวงศานุวงศ์ ซึ่งเหลืออยู่พม่ามิได้เอาไปนั้น ตกอยู่ ณ ค่ายโพธิ์สามต้นก็มีบ้าง ที่หนีไปเมืองอื่นนั้นก็มีบ้าง และเจ้าฟ้าสุริยา 1 เจ้าฟ้าพินทวดี 1 เจ้าฟ้าจันทวดี 1 พระองค์เจ้าฟักทอง 1 ทั้ง 4 พระองค์นี้ เป็นราชบุตรีพระพุทธเจ้าหลวงในพระบรมโกศ และเจ้ามิตรบุตรีกรมพระราชวัง 1 หม่อมเจ้ากระจาดบุตรีกรมหมื่นจิตรสุนทร 1 หม่อมเจ้ามณีบุตรีกรมหมื่นเสพภักดี 1 หม่อมเจ้าฉิมบุตรีเจ้าฟ้าจีด 1 เจ้าทั้งนี้ตกอยู่กับพระนายกอง ณ ค่ายโพธิ์สามต้น อนึ่งพระองค์เจ้าทับทิมบุตรีสมเด็จพระอัยกานั้น พวกข้าไทพาหนีออกไป ณ เมืองจันทบูร เจ้าตากก็สงเคราะห์รับเลี้ยงดูไว้..."

ภายหลังสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรียกทัพตีค่ายโพธิ์สามต้นแตก อันเป็นที่สิ้นสุดสงครามกู้กรุงศรีอยุธยา พระองค์ก็ทรงอุปการะเจ้าหญิงอยุธยามาไว้ในราชสำนักธนบุรี แต่เจ้าฟ้าสุริยา สิ้นพระชนม์ไปก่อนหน้านั้นแล้ว ดังปรากฏใน *พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา* ความว่า

"...อนึ่ง ซึ่งพระขัตติยวงศ์ครั้งกรุงเก่านั้น บรรดาเจ้าหญิงทรงพระกรุณาโปรดเลี้ยงไว้ในพระราชวัง และเจ้าฟ้าสุริยา เจ้าฟ้าจันทวดี สองพระองค์นั้นดับสูญสิ้นพระชนม์ ยังอยู่แต่เจ้าฟ้าพินทวดี พระองค์เจ้าฟักทอง พระองค์เจ้าทับทิม ซึ่งเรียกว่าเจ้าครอกจันทบูรนั้น และเจ้ามิตร บุตรีกรมพระราชวัง โปรดให้ชื่อ เจ้าประทุม หม่อมเจ้ากระจาด บุตรีกรมหมื่นจิตรสุนทร โปรดให้ชื่อ เจ้าบุปผา กับหม่อมเจ้าอุบล บุตรีกรมหมื่นเทพพิพิธ หม่อมเจ้าฉิม บุตรีเจ้าฟ้าจีด ทั้งสี่องค์นี้ทรงพระกรุณาเลี้ยงเป็นห้าม..."

## พงศาวลี





## อ้างอิง

หมวดหมู่:เจ้าฟ้าหญิง
หมวดหมู่:พระราชบุตรในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
จักรพรรดิเซี่ยเหรินจง

**จักรพรรดิเซี่ยเหรินจง** (仁宗) (1124–1193) พระนามเดิม หลี่ เหรินเซี่ยว (李仁孝) จักรพรรดิพระองค์ที่ 4 แห่งราชวงศ์เซี่ยตะวันตก

จักรพรรดิเซี่ยเหรินจงเป็นพระราชโอรสองค์โตขอจักรพรรดิเซี่ยชงจง และสืบราชบัลลังก์เมื่อพระชนมายุได้สิบหกพรรษา หลังจากขึ้นสู่บัลลังก์ จักรพรรดิเซี่ยเหรินจงได้เจริญสัมพันธไมตรีกับราชวงศ์จิน ในด้านภายในประเทศ จักรพรรดิเซี่ยเหรินจงได้สร้างโรงเรียนหลายแห่งและใช้การสอบเพื่อคัดเลือกขุนนาง พระองค์เคารพลัทธิขงจื๊อ และสร้างอารามหลายแห่งเพื่อบูชาขงจื๊อ นอกจากนี้จักรพรรดิเซี่ยเหรินจงยังทรงจ้างลามะทิเบตเป็นที่ปรึกษาทางศาสนาและพิมพ์คำสอนทางพุทธศาสนาหลายฉบับ

ในปี 1170 จักรพรรดิเซี่ยเหรินจงทรงค้นพบแผนการที่จะลอบปลงพระชนม์พระองค์ พระองค์ประหารนายพลที่อยู่เบื้องหลังแผนการ ผลก็คือจักรพรรดิเซี่ยเหรินจงไม่ไว้วางใจนายพลกองทัพของพระองค์ และกองทัพก็เริ่มตกอยู่ในความไร้ความสามารถ ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาราชวงศ์เซี่ยตะวันตกเริ่มทำสงครามกับศัตรูต่างๆ

รัชสมัยของจักรพรรดิเซี่ยเหรินจงเป็นจุดสูงสุดของราชวงศ์เซี่ยตะวันตก หลายเผ่าทางทิศเหนือและทิศตะวันตกกลายเป็นรัฐบรรณาการของเซี่ยตะวันตก และการมุ่งเน้นของจักรพรรดิเซี่ยเหรินจงเกี่ยวกับการเมืองภายในทำให้รัฐบาลกลางมีประสิทธิภาพมากขึ้น รัชสมัยของพระองค์ตรงกับจุดสูงสุดของราชวงศ์ซ่งใต้และราชวงศ์จิน และมีความขัดแย้งกันค่อนข้างน้อยระหว่างสามอาณาจักรนี้

พระองค์สวรรคตในปี ค.ศ. 1193 โดยทรงครองราชย์มานานกว่าครึ่งศตวรรษเหมือนพระราชบิดาของพระองค์

หมวดหมู่:จักรพรรดิราชวงศ์เซี่ยตะวันตก
หมวดหมู่:พุทธศาสนิกชนชาวจีน
จักรพรรดิเซี่ยหฺวันจง

**จักรพรรดิเซี่ยหฺวันจง** (桓宗) (ค.ศ. 1177–1206) พระนามเดิม **หลี่ ฉุนโย่ว** (李純佑) จักรพรรดิพระองค์ที่ 6 แห่งราชวงศ์เซี่ยตะวันตก

พระองค์เป็นพระราชโอรสของจักรพรรดิเซี่ยเหรินจง และทรงพยายามปฏิบัติตามนโยบายที่พระราชบิดากำหนด อย่างไรก็ตามขุนนางระดับสูงในราชสำนักเซี่ยตะวันตกเริ่มทุจริตมากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป เริ่มเกิดการเสื่อมถอยของเซี่ยตะวันตก ที่ไม่สามารถย้อนกลับได้ การเพิ่มขึ้นของชาวมองโกลภายใต้เจงกีสข่านเริ่มคุกคาม ในขณะที่มองโกลเริ่มบุกเข้าไปในหมู่บ้านชายแดน ในปี 1205 จักรพรรดิเซี่ยหฺวันจงได้เปลี่ยนชื่อเมืองหลวงของราชวงศ์เซี่ยตะวันตกเป็นจงซิง (ปัจจุบันคืออิ๋นชวน) นอกจากนี้ในปี 1205 ชาวมองโกลเริ่มบุกโจมตีเซี่ยตะวันตกครั้งแรก การปล้นสะดมและเผาหมู่บ้านและเมืองชั้นนอกหลายแห่ง ในปี 1206 ลูกพี่ลูกน้องของพระองค์ หลี่อันฉวนก่อรัฐประหารและได้รับอำนาจจากจักรพรรดิเซี่ยหฺวันจง จักรพรรดิเซี่ยหฺวันจงสวรรคตในปีเดียวกัน

หมวดหมู่:จักรพรรดิราชวงศ์เซี่ยตะวันตก
กีฬาโรลเลอร์ในเอเชียนเกมส์ 2010

**กีฬาโรลเลอร์ในเอเชียนเกมส์ 2010** () จัดขึ้นที่กวางโจว เวโลโดรม เมืองกวางโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน ระหว่างวันที่ 23-26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 โรลเลอร์สเกตความเร็วประเภทลู่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 23 ถึง 24 พฤศจิกายน ขณะที่โรลเลอร์สเกตลีลาจัดขึ้นระหว่างวันที่ 25-26 พฤศจิกายน

## ตารางสรุปเหรียญ

## ประเทศที่เข้าร่วม
นักกีฬาทั้งหมด 62 คนจาก 7 ประเทศเข้าร่วมการแข่งขันกีฬาโรลเลอร์ในเอเชียนเกมส์ 2010:

*
*
*
*

*
*
*

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Weightlifting Site of 2010 Asian Games 
* Schedule 

หมวดหมู่:เอเชียนเกมส์ 2010
จักรพรรดิเซี่ยเซียงจง

**จักรพรรดิเซี่ยเซียงจง** 襄宗 (ค.ศ. 1170–1211) พระนามเดิม **หลี่ อันฉฺวัน** (李安全) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 7 แห่งราชวงศ์เซี่ยตะวันตก

หลี่ อันฉฺวันเป็นพระราชนัดดาของจักรพรรดิเซี่ยเหรินจง หลังจากการสิ้นพระชนม์ของเหรินโหย่ว พระบิดาของพระองค์หลี่ อันฉฺวันได้ขอให้จักรพรรดิเซี่ยหฺวันจงอนุญาตให้เขาสืบทอดตำแหน่งบิดา หลังจากที่ จักรพรรดิเซี่ยหฺวันจงไม่เห็นด้วยและมอบตำแหน่งเจ้าชายแห่งเจิ้นอี๋ (镇夷郡王) ให้กับเขา หลี่ อันฉฺวันก็มีความตั้งใจที่จะยึดบัลลังก์ของจักรพรรดิ จักรพรรดิเซี่ยเซียงจงเข้ามามีอำนาจหลังจากการรัฐประหารร่วมกับกับลูกพี่ลูกน้องของพระองค์ พระมารดาของจักรพรรดิเซี่ยหฺวันจง จักรพรรดินีโหล่วตรงข้ามกับจักรพรรดิเซี่ยหฺวันจง นักประวัติศาสตร์หลายคนมองว่าพระองค์ไร้ความสามารถ จักรพรรดิเซี่ยเซียงจงโจมตีราชวงศ์จิน ทำลายปีแห่งสันติภาพระหว่างสองอาณาจักรนี้ พระองค์พยายามที่จะเป็นพันธมิตรกับจักรวรรดิมองโกล แต่เจงกิสข่านถือว่าเซี่ยตะวันตกเป็นสิ่งกีดขวางบนถนนสู่จีนและบุกโจมตีเซี่ยตะวันตกซ้ำแล้วซ้ำเล่า ในปี 1211 พระราชนัดดาของจักรพรรดิเซี่ยเซียงจง หลี่ จุนซูก่อรัฐประหารกับจักรพรรดิเซี่ยเซียงจงและเข้ายึดอำนาจ จักรพรรดิเซี่ยเซียงจงสวรรคตในอีกหนึ่งเดือนต่อมา

หมวดหมู่:จักรพรรดิราชวงศ์เซี่ยตะวันตก
จักรพรรดิเซี่ยเสินจง

**จักรพรรดิเซี่ยเสินจง** (ค.ศ. 1163–1226) พระนามเดิม **หลี่ จุนซู** (李遵頊) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 8 แห่งราชวงศ์เซี่ยตะวันตก

พระองค์เข้ายึดอำนาจหลังก่อรัฐประหารและดำเนินนโยบายของจักรพรรดิเซี่ยเสียงจงในการบุกรุกอาณาจักรจินต่อไป พระองค์เริ่มการนำทัพทำศึกจินหลายครั้งก่อนที่จักรพรรดิจินจะตอบโต้ สังหารทหารเซี่ยตะวันตกจำนวนมาก อย่างไรก็ตามจักรพรรดิเซี่ยเสินจงยังคงโจมตีจินต่อแม้ว่าเศรษฐกิจจะย่ำแย่ ทำให้เกิดความไม่พอใจอย่างมากในหมู่ประชาชนของพระองค์ที่บ่นเรื่องภาษีที่สูง พระองค์ไม่ฟังผู้ที่แนะนำสันติภาพกับราชวงศ์จิน นำไปสู่การเร่งการเสื่อมถอยของเซี่ยตะวันตก พระองค์สละบัลลังก์ให้พระราชโอรสหลี่ เต๋อวั่งในปี 1223 และสวรรคตในปี 1226

หมวดหมู่:จักรพรรดิราชวงศ์เซี่ยตะวันตก
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ผู้ทรงสละราชสมบัติ
จักรพรรดิเซี่ยเสี้ยนจง

**จักรพรรดิเซี่ยเสี้ยนจง** (ค.ศ. 1181–1226) พระนามเดิม **หลี่ เต๋อวั่ง** () เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 8 แห่งราชวงศ์เซี่ยตะวันตก ทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์ที่สองของจักรพรรดิเซี่ยเสินจง ผู้ทรงสละราชสมบัติ

จักรพรรดิเซี่ยเสี้ยนจง สืบทอดอาณาจักรในช่วงที่กำลังอ่อนแอเนื่องจากจักรพรรดิเซี่ยเซียงจงและจักรพรรดิเซี่ยเสินจง บรรพบุรุษของพระองค์ล้มเหลวในการทำศึกกับราชวงศ์จินและความพยายามที่จะเป็นพันธมิตรกับจักรวรรดิมองโกล ทำให้เศรษฐกิจถดถอย จักรพรรดิเซี่ยเสี้ยนจงทำการเปลี่ยนแปลงนโยบายของจักรพรรดิองค์ก่อนและตัดสินพระทัยที่จะพันธมิตรกับราชวงศ์จิน อย่างไรก็ตามราชวงศ์จินอยู่ภายใต้การโจมตีของจักรวรรดิมองโกลและไม่สามารถช่วยเซี่ยตะวันตกได้ จักรพรรดิเซี่ยเสี้ยนจงก็เปลี่ยนนโยบายสำหรับชาวมองโกลเช่นกัน พระองค์ตัดสินพระทัยที่จะต่อสู้กับผู้รุกรานมองโกลแทนที่จะเป็นพันธมิตรกับพวกเขา อย่างไรก็ตาม กองทัพเซี่ยตะวันตกเหนื่อยล้าจากการทำสงครามกับราชวงศ์จินที่ยืดเยื้อ ไม่หยุดหย่อน และมีค่าใช้จ่ายสูง และไม่สามารถขับไล่การโจมตีของชาวมองโกลได้ จักรพรรดิเซี่ยเสี้ยนจงสวรรคตในปี 1226

หมวดหมู่:จักรพรรดิราชวงศ์เซี่ยตะวันตก
อัตโกร์กามุย

[thumb|[อ่าวอูจิอูระ จุดที่คาดว่ามีสัตว์ประหลาด "อักโกโรคามูอิ" ]]
**อัตโกร์กามุย** () หรือ **อักโกโรคามูอิ** () เป็นสัตว์ประหลาดขนาดใหญ่ที่มีลักษณะคล้ายหมึกยักษ์สีแดง จากนิทานพื้นบ้านชาวไอนุ ซึ่งคาดว่าน่าจะอยู่ในอ่าวอูจิอูระบนเกาะฮกไกโด ลักษณะลำตัวของมันนั้นมีขนาดใหญ่ถึง 120 เมตร ชื่อของมันแปลได้ว่า "หมึกสาย" ชาวไอนุมักจะกลัว "อัตโกร์กามุย" โดยเชื่อว่ามันเป็นสัตว์ดุร้ายที่มีแนวโน้มที่จะโจมตีเรือที่แล่นในทะเล ชาวประมงมักจะพกเคียวขนาดใหญ่ขึ้นเรือเพื่อป้องกันตนเองจากอัตโกร์กามุย

## ในศาสนาชินโต

## ดูเพิ่ม
* คราเคน
* ปลาหมึกยักษ์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สัตว์ประหลาด
หมวดหมู่:สัตว์ในนิยาย
หมวดหมู่:สิ่งเหนือธรรมชาติ
หมวดหมู่:ข่าวลือ
หมวดหมู่:ความเชื่อและลัทธิทางศาสนา
หมวดหมู่:ความเชื่อ
หมวดหมู่:ปรัมปราวิทยาไอนุ
__INDEX__
จักรพรรดิเซี่ยโม่

**จักรพรรดิเซี่ยโม่** หรือ **จักรพรรดิเซี่ยองค์สุดท้าย** (สวรรคต ค.ศ. 1227) พระนามเดิม **หลี่ เซี่ยน** เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 10 และพระองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์เซี่ยตะวันตก ตลอดรัชสมัยของพระองค์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1226 ถึงปี ค.ศ. 1227 ต้องทนเห็นการทำลายล้างของราชวงศ์เซี่ยตะวันตก ในขณะที่กองกำลังมองโกลภายใต้เจงกีสข่านบุกยึดครองและเอาชนะได้หลังจากการต่อต้านและการกบฏของจักรพรรดิองค์ก่อน

พระองค์เป็นพระราชนัดดาของบรรพบุรุษของจักรพรรดิเซี่ยเซียนจงเมื่อต้องเผชิญกับการคุกคามของมองโกล หลี่ เซี่ยนและขุนนางของพระองค์จึงได้รวมตัวกันรอบ ๆ เมืองหลวงจงซิง พยายามใช้กำแพงขนาดใหญ่เพื่อปราบทหารม้ามองโกล อย่างไรก็ตาม จงซิงได้รับความเสียสายจากแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ซึ่งส่งผลให้เกิดโรคระบาดและการขาดแคลนอาหาร ในปี ค.ศ. 1227 ในที่สุดพระองค์ก็ยอมจำนนต่อจักรวรรดิมองโกล แต่ชาวมองโกลปลงพระชนม์พระองค์และครอบครัวทั้งหมดของพระองค์ด้วยความกลัวว่าเซี่ยตะวันตกจะกบฏต่อจักรวรรดิมองโกล การสวรรคตของพระองค์เป็นจุดสิ้นสุดของราชวงศ์เซี่ยตะวันตก

ชาวมองโกลได้ถวายพระนามให้ผู้ปกครองพระองค์สุดท้ายของเซี่ยตะวันตกว่า Shidurghu  มีความหมาย "เรียบง่าย ถูกต้อง ยุติธรรม" และในศตวรรษที่ 18 แหล่งข้อมูลในยุโรปเรียกว่า Schidascou หรือ Shidaskû จากพระนามภาษามองโกเลียของพระองค์

หมวดหมู่:จักรพรรดิราชวงศ์เซี่ยตะวันตก
เซี่ยโม่