คณะแพทยศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

**คณะแพทยศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก** เดิมคือ **โครงการร่วมผลิตแพทย์เพิ่มเพื่อชาวชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล** หรือ **กลุ่มนักศึกษาแพทยศาสตร์พระบรมราชชนก** เป็นโครงการที่ริเริ่มจัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2537 เพื่อตอบสนองนโยบายในการแก้ไขปัญหาขาดแคลนแพทย์ในส่วนภูมิภาค เปิดรับนักศึกษารุ่นแรกในปี 2540 เป็นกลุ่มสถาบันผลิตแพทย์ ลำดับที่ 13 ของประเทศไทย จัดอยู่ในกลุ่มศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก (Medical Education Center; MEC) ของกระทรวงสาธารณสุขและเป็นสถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยมหิดล แต่ไม่ได้มีสถานะเป็น คณะหรือหน่วยงานภายในของมหาวิทยาลัยมหิดล โดยมีโรงพยาบาลที่เป็นศูนย์แพทย์ศึกษาในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข  4 แห่ง ในการจัดการเรียนการสอนนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิก ปีที่ 4-6 ประกอบด้วย โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช และ โรงพยาบาลราชบุรี (ภายหลังโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมาได้ไปร่วมกับคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีจึงเหลือเพียง 3 แห่ง)

## ประวัติ
ในช่วงปี พ.ศ. 2537 รัฐบาลในขณะนั้นมีนโยบายที่จะแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแพทย์ในส่วนภูมิภาค โดยให้มีการผลิตแพทย์เพิ่มและกระจาย
แพทย์ลงสู่ภูมิภาคให้มากขึ้น จัดทำโครงการร่วมผลิตแพทย์เพิ่มเพื่อชาวชนบทขึ้น (The Collaborative Project to Increase Production of rural Doctor; CPIRD) คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบให้กระทรวงสาธารณสุขร่วมมือกับทบวงมหาวิทยาลัย ดำเนินการโครงการ ผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท

จากแนวทางดังกล่าว ทำให้ศาสตราจารย์ นายแพทย์อรรถสิทธิ์ เวชชาชีวะ หนึ่งในคณะกรรมการอำนวยการกลุ่มสถาบันแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย; กสพท. (ชุดก่อตั้ง) ซึ่งงานส่วนหนึ่งคือ การประสานงานเรื่องโครงการร่วมผลิตแพทย์เพิ่มเพื่อชาวชนบท และในขณะนั้นท่านก็ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี จึงเป็นผู้ผลักดันแนวคิดในความร่วมมือการผลิตแพทย์ระหว่างกระทรวงสาธารณสุขและมหาวิทยาลัยมหิดล ในโครงการร่วมผลิตแพทย์เพิ่มเพื่อชาวชนบท นี้ด้วย

ปี พ.ศ. 2540 เนื่องด้วย มหาวิทยาลัยมหิดล มีโรงพยาบาลที่เป็นโรงเรียนแพทย์ในสังกัดอยู่ 2 แห่ง ได้แก่ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล และ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งในขณะนั้น โรงเรียนแพทย์ทั้งสองแห่งไม่สามารถรองรับนักศึกษาแพทย์โครงการร่วมผลิตแพทย์เพิ่มเพื่อชาวชนบทได้ ในการประชุมสภามหาวิทยาลัยมหิดล ครั้งที่ 280 มีมติอนุมัติให้รับ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา สังกัดสถาบันพระบรมราชชนก สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข เป็นสถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งทางมหาวิทยาลัยรับผิดชอบดำเนินการคัดเลือกนักศึกษา และจัดการเรียนการสอนนักศึกษา**โครงการร่วมผลิตแพทย์เพิ่มเพื่อชาวชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล** รุ่นแรกจำนวน 16 คน โดยในระดับปรีคลินิกชั้นปีที่ 1-3 มีคณะวิทยาศาสตร์เป็นผู้ดำเนินการ และฝ่ายการศึกษาเป็นผู้ประสานงาน ส่วนทางโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมารับผิดชอบจัดการเรียนการสอนนักศึกษาแพทย์ในระดับคลินิก ชั้นปีที่ 4-6

ต่อมาในปี พ.ศ. 2542 ให้โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช และโรงพยาบาลราชบุรี รับผิดชอบจัดการเรียนการสอนนักศึกษาแพทย์ในระดับคลินิก ชั้นปีที่ 4-6 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบอนุมัติให้ขยายโครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบทเพิ่มอีก 2 ปี จากปีพ.ศ. 2538-2547 เป็น พ.ศ. 2538-2549

ภายหลัง กระทรวงสาธารณสุขได้จัดตั้ง **สำนักงานบริหารโครงการร่วมผลิตแพทย์เพิ่มเพื่อชาวชนบท** ในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข เพื่อรับผิดชอบโครงการแทนสถาบันพระบรมราชชนก และได้เปลี่ยนชื่อโครงการเป็น **โครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล** แต่ทางกลุ่มนักศึกษาแพทย์ฯ ได้ขออนุโลมใช้ชื่อเรียกกลุ่มนักศึกษาฯ ขณะที่ยังศึกษาในมหาวิทยาลัยมหิดลว่า **แพทยศาสตร์พระบรมราชชนก (PI)** ตามโครงการรุ่นก่อตั้งสมัยที่โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ยังสังกัดสถาบันพระบรมราชชนกอยู่ ซึ่งมีรหัสประจำตัวนักศึกษาคือ XX22XXX PIMD/B และใช้ในการเข้าร่วมเป็นสมาชิกเข็มลำดับที่ 13 ของสหพันธ์นิสิตนักศึกษาแพทย์แห่งประเทศไทย (สพท.) จากทั้งหมด 22 สถาบันแพทย์

วันที่ 15 มิถุนายน 2547 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบให้ดำเนินโครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท ระหว่างปี พ.ศ. 2547-2556 เป็นเวลา 8 ปี โดยมีเป้าหมายรับนักศึกษาแพทย์ตลอดโครงการ 3,807 คนและอนุมัติงบประมาณดำเนินการประเภทอุดหนุนทั่วไป 300,000 บาทต่อคนต่อปีรวมทั้งสิ้น 6,853 ล้านบาท

เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2552 ที่มหาวิทยาลัยมหิดล จ.นครปฐม นพ.ปราชญ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข พร้อมด้วย ศ.คลินิก นพ.ปิยะสกล สกลสัตยาทร อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล เป็นประธานพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือในการเพิ่มโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา จังหวัดกาญจนบุรี และโรงพยาบาลหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งเป็นโรงพยาบาลทั่วไปของกระทรวงสาธารณสุข ให้เป็นสถาบันสมทบจัดการเรียนการสอนนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิก ปีที่ 4-6 ในโครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท ของกระทรวงสาธารณสุข

ปี พ.ศ. 2562 สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ได้ประกาศออกประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่ม 136 ตอนที่ 43 ก หน้า 50 ได้ประกาศให้ใช้พระราชบัญญัติสถาบันพระบรมราชชนก พ.ศ. 2562   โดยให้สถาบันพระบรมราชชนกเป็นสถาบันอุดมศึกษาเฉพาะทางด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ มีฐานะเป็นนิติบุคคลและเป็นส่วนราชการตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ อยู่ภายใต้สังกัดกระทรวงสาธารณสุข สามารถออกปริญญาบัตรขั้นสูงเองได้

## หลักสูตรการศึกษา
* ชื่อหลักสูตร หลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต; Doctor of Medicine Program
* ชื่อปริญญา แพทยศาสตรบัณฑิต (พ.บ.) มหาวิทยาลัยมหิดล; Doctor of Medicine (M.D.), Mahidol University
* ระบบการศึกษา หลักสูตร 6 ปี

## สถาบันร่วมผลิตแพทย์
เมื่อเริ่มแรกโครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท มีโรงพยาบาลที่ร่วมผลิตแพทย์ในระดับชั้นคลินิก (ชั้นปี 4 - 6) ซึ่งเป็นสถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยมหิดล มีทั้งสิ้น 4 โรงพยาบาล โดยได้มีการจัดตั้งศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก ในโรงพยาบาลต่างๆ ที่ร่วมผลิตแพทย์ เพื่อเป็นหน่วยงานในการจัดการเรียนการสอน ภายหลังโครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบทได้รับการพิจารณายกขึ้นเป็นคณะแพทยศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ได้ย้ายไปร่วมกับคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ในปี พ.ศ. 2568 จึงได้มีโรงพยาบาลที่ร่วมผลิตแพทย์ในระดับชั้นคลินิกเพิ่ม โดยมีรายละเอียด ดังนี้

## สถานที่จัดการเรียนการสอน
* **นักศึกษาชั้นปีที่ 1** ของศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิกทุกศูนย์ฯ
เรียนวิชาพื้นฐานที่มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา
* **นักศึกษาชั้นปีที่ 2-3**
** ศูนย์แพทยศาสตร์ฯ รพ.ราชบุรี เรียนที่ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
** ศูนย์แพทยศาสตร์ฯ รพ.มหาราชนครราชสีมา รพ.สวรรค์ประชารักษ์ และ รพ.มหาราชนครศรีธรรมราช เรียนที่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พญาไท
* **นักศึกษาชั้นปีที่ 3 ภาคปลาย **
** ศูนย์แพทยศาสตร์ฯ รพ.มหาราชนครราชสีมา กลับไปเรียน เรียนที่ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาที่สังกัด
** ศูนย์แพทยศาสตร์ฯ รพ.สวรรค์ประชารักษ์ และ รพ.มหาราชนครศรีธรรมราช
# เรียนวิชาพยาธิวิทยาระบบ-การตรวจทางปฏิบัติการคลินิก ที่ภาควิชาพยาธิวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ ม.มหิดล
# เรียนวิชาสุขศาสตร์ วิชาเวชศาสตร์เขตร้อน และวิชาพื้นฐานสู่คิลานศาสตร์ ที่คณะเวชศาสตร์เขตร้อน ม.มหิดล
# เรียนวิชาจิตเวชศาสตร์1 ที่สถาบันจิตเวชสมเด็จเจ้าพระยา กทม.
# เรียนวิชานิติเวชศาสตร์1 ที่ภาควิชานิติเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
* **นักศึกษาชั้นปีที่ 4-5-6 ** ของศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิกทุกศูนย์ฯ
เรียนที่ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิกที่สังกัดจนจบหลักสูตร

## กิจกรรมของนักศึกษาในโครงการ
* เข้าร่วมเป็นสมาชิกเข็มลำดับที่ 13 ของสหพันธ์นิสิตนักศึกษาแพทย์แห่งประเทศไทย (สพท.) จากทั้งหมด 22 สถาบันแพทย์
* เข้าร่วมเป็นสมาชิกสมาพันธ์นิสิตนักศึกษาแพทย์นานาชาติ (IFMSA) ในประเทศไทย (IFMSA-THAILAND)
* เข้าร่วมงานเปิดรั้วโรงเรียนแพทย์ (22 สถาบันแพทย์) ที่จัดขึ้นในเดือนสิงหาคมของทุกปี มาโดยตลอด
* เข้าร่วมแข่งขันในกีฬาเข็มสัมพันธ์ (22 สถาบันแพทย์) ที่จัดขึ้นในเดือนตุลาคมของทุกปี มาโดยตลอด
* เข้าร่วมแข่งขันในกีฬาสองเข็ม ระหว่าง คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (MEDCU) กับ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (MEDMU) ได้แก่ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล และ กลุ่มนักศึกษาแพทยศาสตร์พระบรมราชชนก ณ มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา โดยสลับกันเป็นเจ้าภาพจัดงาน
* เข้าร่วมในโครงการค่ายสร้างสัมพันธ์และปลูกฝังจริยธรรม (ค่าย COMMED ฤดูร้อน) จัดโดยสำนักงานบริหารโครงการร่วมผลิตแพทย์เพิ่มเพื่อชาวชนบท (สบพช.) ของ 3 มหาวิทยาลัย ได้แก่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และมหาวิทยาลัยนเรศวร
* เป็นเจ้าภาพร่วมกับ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในการจัด "ค่าย CPIRD สัมพันธ์ 7 สถาบัน โครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท ประจำปีการศึกษา 2546" (PI-TU itary gLAND) ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระหว่างวันที่ 24-26 ตุลาคม พ.ศ. 2546
* เป็นเจ้าภาพในการจัดประชุม "ค่าย CPIRD สัญจร ประจำปีการศึกษา 2547" ณ ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ จังหวัดนครสวรรค์

## ปริญญา และการชดใช้ทุนเมื่อสำเร็จการศึกษา
เมื่อสำเร็จการศึกษาตามหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิตแล้ว จะได้รับปริญญาแพทยศาสตรบัณฑิต (พ.บ.) จากมหาวิทยาลัยมหิดล นักศึกษาแพทย์โครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบทซึ่งเป็นคู่สัญญากับกระทรวงสาธารณสุข จะต้องกลับไปปฏิบัติงานชดใช้ทุนในจังหวัดที่เป็นภูมิลำเนา หรือที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนด

* **ผู้ที่จบการศึกษาในโครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบทในโควตาปกติ CPIRD**
จะต้องปฏิบัติงานชดใช้ทุนในจังหวัดที่เป็นภูมิลำเนา เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 3 ปี กรณีที่ผิดสัญญา ไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขต้องชดใช้เงินจำนวน 400,000 บาท (สี่แสนบาทถ้วน) แทนการปฏิบัติงาน
* **ผู้ที่จบการศึกษาในโครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท ที่รับทุนการศึกษาในโควตาทุน ODOD**
จะต้องปฏิบัติงานชดใช้ทุนในอำเภอ หรือในจังหวัดที่เป็นภูมิลำเนา หรือในจังหวัดที่ขาดแคลนแพทย์ตามที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนดเป็นเวลา 12 ปี กรณีที่ผิดสัญญา ไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขต้องชดใช้เงินจำนวน 2,000,000 บาท (สองล้านบาทถ้วน) แทนการปฏิบัติงาน

ผู้รับทุนจะได้รับอนุญาตให้ลาฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้านในระหว่างปฏิบัติงานชดใช้ทุน หลังฝึกอบรมแล้วให้ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลชุมชนที่เป็นต้นสังกัด และระยะเวลาในการฝึกอบรมไม่นับรวมเป็นระยะเวลาในการชดใช้ทุน ตามเงื่อนไขเวลาและสาขาวิชาดังนี้
# ผู้ปฏิบัติงานชดใช้ทุนครบ 4 ปี สามารถฝึกอบรมใน สาขาเวชศาสตร์ป้องกันคลินิก (Clinical Preventive Medicine), สาขาเวชศาสตร์ครอบครัว (Family Medicine)
# ผู้ปฏิบัติงานชดใช้ทุนครบ 5 ปี สามารถฝึกอบรมใน สาขาศัลยศาสตร์ (Surgery), สาขาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์ (Orthopedic surgery)
# ผู้ปฏิบัติงานชดใช้ทุนครบ 6 ปีสามารถฝึกอบรมใน สาขาอายุรศาสตร์ (Internal medicine), สาขาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา (Obstetrics and Gynaecology), สาขากุมารเวชศาสตร์ (Pediatrics)
# การเข้าฝึกอบรมสาขาอื่น ๆ นอกเหนือจาก ข้อ (1) (2) และ (3) ให้เป็นไปตามความเหมาะสมของกระทรวงสาธารณสุขและต้นสังกัด

## การรับบุคคลเข้าศึกษาในหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต
โครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท เปิดรับสมัครนักศึกษาในหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิตในระบบโควตาพื้นที่ ซึ่งคุณสมบัติผู้มีสิทธิ์จะต้องมีภูมิลำเนาและกำลังศึกษาในจังหวัดที่ตั้งของโรงพยาบาลที่ร่วมผลิตแพทย์ เปิดรับสมัครช่วงเดือน สิงหาคม – กันยายน ของทุกปี ในเวลาราชการ ที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดที่ตนมีสิทธิ์สมัคร

การคัดเลือกนักศึกษาใช้วิธีสอบวัดความรู้พื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการเข้าศึกษาวิชาแพทยศาสตร์ ซึ่งเป็นข้อสอบทางวิชาการของมหาวิทยาลัยมหิดลและศูนย์แพทยฯ จัดสอบโดยตรงช่วงเดือน พฤศจิกายน / ธันวาคม โดยในปีการศึกษา 2558 เปิดรับนักศึกษาเป็นรุ่นที่ 19 จำนวนรับทั้งสิ้น 144 คน
* **ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ** จำนวน 48 คน
เขตจังหวัดที่มีสิทธิ์สมัคร ได้แก่ จ.นครราชสีมา จ.บุรีรัมย์ จ.สุรินทร์ และ จ.ชัยภูมิ
* **ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์** จำนวน 32 คน
เขตจังหวัดที่มีสิทธิ์สมัคร ได้แก่ จ.นครสวรรค์ จ.อุทัยธานี และ จ.กำแพงเพชร 
* **ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช** จำนวน 32 คน
เขตจังหวัดที่มีสิทธิ์สมัคร ได้แก่ จ.นครศรีธรรมราช จ.กระบี่ จ.พังงา จ.ตรัง และ จ.ภูเก็ต
* **ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลราชบุรี** จำนวน 32 คน
เขตจังหวัดที่มีสิทธิ์สมัคร ได้แก่ จ.กาญจนบุรี จ.ราชบุรี จ.สุพรรณบุรี จ.เพชรบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ และ จ.นครปฐม

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่อง การรับสถาบันพระบรมราชชนก สำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงสาธารณสุข เข้าสมทบในมหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ. ๒๕๔๒, เล่ม ๑๑๖, ตอน ๗๓ ง, ๑๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๒, หน้า ๑๕ 
* ฝ่ายการศึกษา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล 
* กำหนดการรับบุคคลเข้าศึกษาในหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต โครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล ระบบโควตาพื้นที่ ปีการศึกษา 2553 
* กลุ่มนักศึกษาแพทยศาสตร์พระบรมราชชนก (กนพช.) มหาวิทยาลัยมหิดล 
* ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา
* ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ 
* ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช 
* ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลราชบุรี

## อ้างอิง

พระบรมราชชนก
หมวดหมู่:สถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยมหิดล