open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
แบล็ควานิลลา

**แบล็ควานิลลา** () เป็นวงดนตรีสัญชาติไทย ประกอบด้วยสมาชิกคือ แบงค์ อธิกิตติ์ ไพบูลย์รัตนกิจ  (ร้องนำ), กราฟ โอสธี ซุ่นมงคล (ร้องนำ, กีต้าร์), โดม ราชนันทร์ คุณาริยานุกูล (เบส) และ เอ อัคชิน วงศาลัคนากร (กลอง) จากสังกัดอาร์เอส มีผลงานอัลบั้มชุดแรกในปี พ.ศ. 2549 กับเพลงเปิดตัว "จีบฉันที" หลังจากนั้นก็มีผลงานอัลบั้ม *ดิลิเชียส*, *อาร์ ทู จี* และในปี 2552 กับอัลบั้ม *ANYBODY HUNGRY?*

## สมาชิก
* แบงค์ อธิกิตติ์ ไพบูลย์รัตนกิจ (สกุลเดิม: พริ้งพร้อม) ตำแหน่ง: นักร้องนำ จบการศึกษาจาก คณะสังคมศาสตร์ เอกประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ปัจจุบันสมรสกับ ไอซ์ **ณพัชรินทร์ ปรีดากุล** ลูกสาวของ นักแสดงตลก ค่อม ชวนชื่น มีบุตรสาว 1 คน 
* กราฟ โอสธี ซุ่นมงคล ตำแหน่ง: ร้องนำ, กีต้าร์ จบการศึกษาจาก คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เคยคบหาดูใจกับ เมย์ ไพพรรณี เตชะณรงค์ น้องสาวของ สงกรานต์ เตชะณรงค์
* โดม ราชนันทร์ คุณาริยานุกูล ตำแหน่ง: เบส จบการศึกษาจาก สถาบันเทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
* เอ อัคชิน วงศาลัคนากร ตำแหน่ง: กลอง  

## ผลงานอัลบั้ม
### อัลบั้ม Black Vanilla (ปี 2549)
#จีบฉันที
#เธอน่ารำคาญ
#มาก่อน ไม่ช่วยเลย
#แค่เจ้าชู้
#ใจตรงกัน

### อัลบั้ม Delicious (ปี 2550)
#เจ้าชู้ไม่รู้ตัว
#ลืมเธอไม่เก่ง
#แชมพู
#นอกใจ
#จูบ

### อัลบั้ม R2G (ปี 2551)
#ตบด้วย Mouth
#อยู่คนเดียวไม่เป็น
#กลับไปลืมเขาก่อน
#ให้ท่า
#ไม่มีวัน
#ใครสักคนให้รักกัน
#บอกรักซะให้หายกัน
#ลองช้ำใจ
#ไม่เคยหวังดี
#อยู่ดีดีก็คิดถึง

### อัลบั้ม Anybody Hungry? (ปี 2552)
#Say Love
#Sandwich
#จบไม่ลง (คนมีแผล)
#Reborn
#ยกให้เป็นเธอ
#Runway
#พจนานุกรม
#เป็นคนดีไม่ได้
#ปากกับใจ
#นี่หรือคือความรัก

### อัลบั้ม Break Out (ปี 2553)
# LADY FIRST feat. PSYCHO BOY
# คนในความลับ (Black Secret)
# ความเหงาทำได้ทุกอย่าง
# TOUCH
# คนคั่นเวลา
# ไม่มีเหตุผล ถ้าคนจะมีใจ
# ด้วยรัก และ หัวใจ
# เธอคือผู้หญิงคนนั้น
# Sandwich
# พจนานุกรม
# จบไม่ลง (คนมีแผล)
# ลืมเธอไม่เก่ง
# ตบด้วย MOUTH
# อยู่คนเดียวไม่เป็น
# จีบฉันที
# เธอน่ารำคาญ

### Single (ปี 2016)
# ปิดปาก (เฉพาะ แบงค์, กราฟ และโดม)

## โปรเจกต์พิเศษ

### 9MC YAAK
พิธีกร YAAK TV ได้แก่ แอปเปิ้ล-สีสะเหงียน สีหาราช, โยชิ-นิมิต มนัสพล, พิชญ์-พิชญ์ กาไชย, ปั้นจั่น-กวิน อิ่มอโนทัย, บิ๊ก-ทองภูมิ สิริพิพัฒน์, โด่ง-ศิระ รัตนโภคาสถิต, จูน-ธัญชนก ผดุงเกียรติวงษ์ และ แพน-สุรเกียรติ บุนนาค
# Turn Me On รักไม่ยาก

### โยชิ - พิชญ์ - กราฟ - ปั้นจั่น
# แพ้แฟนเก่า 
### WHITE VANILLA : The B-Side Project (ปี 2556)
# กรุงโรม (ROME)

## เพลงประกอบละคร
# ด้วยรักและหัวใจ (Ost.บำบัดรัก บำรุงสุข) - แบงค์ Black Vanilla
# เธอคือผู้หญิงคนนั้น (Ost.วุ่นนักรักข้างตลาด) - แบงค์ Black Vanilla

## ผลงานการแสดงละคร

### พิธีกร

## ผลงานอื่นๆ

* MV เพลง เจ็บเพราะเขา เหงาเพราะเธอ ของ โฟร์-มด (กราฟ)
* โฆษณา ขนมมันฝรั่งแท่งทอดกรอบ  แจ็กซ์ (ปี 2552) (ทั้งหมด)
* พิธีกร รายการ papayaakzi ช่อง yaaktv (กราฟ)

## อ้างอิง

หมวดหมู่:กลุ่มดนตรีร็อกสัญชาติไทย
หมวดหมู่:ศิลปินสังกัดอาร์เอส
หมวดหมู่:กลุ่มดนตรีไทยในยุค 2000
หมวดหมู่:พิธีกรชาวไทย
หมวดหมู่:ยูทูบเบอร์ชาวไทย
กถา

**กถา** แปลว่า *ถ้อยคำ, คำพูด, เรื่อง, การกล่าว, การพูด, การอธิบาย* หมายถึง ถ้อยคำที่กล่าวหรือเรื่องแต่งขึ้นเพื่อสื่อความ เพื่ออธิบายความ หรือเพื่อชี้แจงรายละเอียด เป็นต้น เป็นสำนวนร้อยแก้ว คือมีสำนวนภาษาไพเราะสละสลวย เหมาะเจาะด้วยเสียงและความหมาย เช่น บทเทศน์ บทความ คำปรารภ

**กถา** นิยมใช้ตามหลังคำอื่น ๆ เช่น
* ธรรมมีกถา หมายถึงการกล่าวธรรม การกล่าวเรื่องราวที่เป็นธรรม
* ขันติกถา หมายถึงเรื่องราวเกี่ยวกับขันติ
* อนุโมทนากถา หมายถึงการกล่าวอนุโมทนาถ้อยคำที่แสดงความยินดี
* อารัมภกถา หมายถึงคำปรารภ คำนำ คำเริ่มต้น

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กถามรรค

**กถามรรค** แปลว่า ทางแห่งกถา, ลาดเลาแห่งกถา, แนวทางแห่งคำพูด ได้แก่ เค้าโครงแห่งเรื่องที่แต่งหรือที่เทศน์ มีความหมายว่า เค้าโครงหรือโครงสร้างของเรื่องที่ผู้แต่งหรือผู้เทศน์กำหนดขึ้นตามอัตโนมัติโดยกำหนดว่าจะแต่งไปทำนองไหน จะเดินเรื่องอย่างไร จะแสดงเรื่องใดก่อนหลัง และจะขยายความกว้างแคบอย่างไร เป็นต้น

"กถามรรค" เป็นคำที่นิยมใช้ในสำนวนเทศนาสมัยเก่า เช่น “การอธิบายข้อธรรมนี้ไม่อาจให้พิสดารได้ด้วยกถามรรคโดยย่อและการเวลาเท่านี้” เป็นต้น

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
คาวุต

**คาวุต**  เป็นชื่อมาตราวัดความยาวของระยะทางหรือความสูง ใช้ในสมัยพุทธกาล ในคำไทยใช้ว่า **คาพยุต** ก็มี เทียบปัจจุบัน เท่ากับ 100 เส้น หรือ 2,000 วา หรือ 4,000 เมตร ซึ่งเท่ากับ 1 ใน 4 ของโยชน์ (1 โยชน์เท่ากับ 16,000 เมตร หรือ 16 กิโลเมตร)

## มาตราวัดสมัยพุทธกาล
* 4 ศอก	เป็น	1 ธนู
* 500 ธนู	เป็น	1 โกสะ
* 4 โกสะ	เป็น	1 คาวุต
* 4 คาวุต	เป็น	1 โยชน์

;มาตราอื่น
* 4 ศอก	เป็น	1 วา
* 25 วา	เป็น	1 อุสภะ
* 80 อุสภะ	เป็น	1 คาวุต
* 4 คาวุต	เป็น	1 โยชน์

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:หน่วยความยาว
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กรรมบถ

**กรรมบถ** (อ่านว่า กำมะบด) แปลว่า *ทางแห่งกรรม* คือ การกระทำที่เข้าทางเป็นกรรมหรือที่จะนับว่าเป็นกรรม หมายทั้งกรรมดีและกรรมชั่ว แบ่งออกเป็น 2 อย่าง คือ

# **อกุศลกรรมบถ** ทางแห่งกรรมชั่ว มี ๑๐ อย่าง คือ
## ฆ่าสัตว์
## ลักทรัพย์
## ประพฤติผิดในกาม
## พูดเท็จ
## พูดส่อเสียด
## พูดคำหยาบ
## พูดเพ้อเจ้อ
## โลภอยากได้ของเขา
## ปองร้ายเขา และ
## เห็นผิดจากคลองธรรม

# **กุศลกรรมบถ** ทางแห่งกรรมดี มี ๑๐ อย่างคือ
## เว้นจากฆ่าสัตว์
## เว้นจากลักทรัพย์
## เว้นจากประพฤติผิดในกาม
## เว้นจากพูดเท็จ
## เว้นจากพูดส่อเสียด
## เว้นจากพูดคำหยาบ
## เว้นจากพูดเพ้อเจ้อ
## ไม่โลภอยากได้ของเขา
## ไม่พยาบาทปองร้ายเขา
## เห็นชอบตามคลองธรรม

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:กรรม
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กรรมวาจาจารย์

**กรรมวาจาจารย์** (อ่านว่า กำ-มะ-วา-จา-จาน) แปลว่า *อาจารย์ผู้สวดกรรมวาจา* คือภิกษุผู้ทำหน้าที่สวดประกาศในท่ามกลางสงฆ์เวลาทำพิธีอุปสมบท เพื่อให้สงฆ์ทราบรายละเอียดเกี่ยวกับตัวอุปสัมปทาเปกข์หรือผู้ขอบวช และถามมติของสงฆ์ว่าจะยอมรับผู้ขอบวชให้เป็นภิกษุหรือไม่ เรียกกันว่า **พระกรรมวาจาจารย์**

กรรมวาจาจารย์เป็นคู่กับพระอนุสาวนาจารย์ ซึ่งทำหน้าที่บอกอนุศาสน์หรือคำสอนเกี่ยวกับระเบียบวินัยเบื้องต้นแก่ผู้บวชที่เป็นภิกษุใหม่ ในปัจจุบันทั้งสองรูปทำหน้าที่เหมือนกันคือสวดประกาศ ฉะนั้นจึงเรียกว่า "คู่สวด" หรือ "พระคู่สวด" ส่วนหน้าที่บอกอนุศาสน์กำหนดให้เป็นหน้าที่ของพระอุปัชฌาย์

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ญัตติจตุตถกรรมวาจา
หมวดหมู่:พระสงฆ์
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:พระวินัยบัญญัติ
กเฬวราก

**กเลวระ** หรือ **กเฬวราก** แปลว่า "อัตภาพ, ร่างกาย, ซากศพ" ปกติใช้ในความหมายว่า "ซากศพ" ซึ่งนิยมพูดหรือเขียนต่อกับคำว่า "กเฬวราก" เป็น "กเฬวรากซากศพ" ด้วยมีเสียคล้องจองรับกันพอดี บางครั้งถูกนำไปใช้เป็นคำด่าก็มี ในกรณีที่เปรียบเทียบผู้ถูกด่าเป็นเหมือนซากศพ ไม่มีประโยชน์ ทำแต่เรื่องเน่าเหม็น หรือนำความเน่าเหม็นมาให้ เช่นใช้ว่า "พวกกเฬวรากพวกนี้เมื่อไรจะไปผุดไปเกิดเสียที"

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กหาปณะ

[thumb|left|เงินกหาปณะ หรือ[:en:Punch marked coins|เงินตอกตราโบราณสมัยราชวงศ์โมริยะของพระเจ้าอโศกมหาราช ซึ่งพัฒนามาจากรูปแบบของเงินกหาปณะในสมัยพุทธกาล]]
**กหาปณะ** (สันสกฤต: กษาปณ) เป็นคำเรียกเงินตราทำด้วยโลหะที่ใช้ในสมัยพุทธกาล เป็นเงินตราโลหะชนิดแรกของอนุทวีปอินเดีย เทียบคำว่า **กษาปณ์** ในปัจจุบัน

**กหาปณะ** มีอัตราเทียบเท่ากับ 20 มาสก หรือ 1 ตำลึง หรือ 4 บาทไทย

**กหาปณะ** มีปรากฏอยู่ในพระวินัยว่าด้วยเรื่องการลักทรัพย์ คือภิกษุจงใจลักทรัพย์ที่มีราคา 5 มาสก หรือ 1 บาทขึ้นไปต้องอาบัติสูงสุดคือปาราชิกหากมีราคาต่ำกว่านั้นก็มีความผิดลดหลั่นลงมาตามราคาทรัพย์

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. 9 ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:สกุลเงิน
กัณฑ์

**กัณฑ์** (แปลว่า ส่วน, วรรค, ตอน, หมวด) หมายถึง *ข้อความส่วนหนึ่ง* *วรรคหนึ่ง* *ตอนหนึ่ง* หรือ *หมวดหนึ่ง * ปกติใช้กับการเทศน์ คือข้อความธรรมะที่เทศน์อธิบายจบเรื่องโดยสมบูรณ์ในตอนเดียว เรียกว่ากัณฑ์ เรื่องที่มีเนื้อความยาวซึ่งถูกแบ่งออกเป็นตอนๆ แต่ละตอนก็เรียกว่ากัณฑ์ เช่น เรื่อง มหาเวสสันดรชาดก ถูกแบ่งเป็น 13 ตอน เรียกว่ามี 13 กัณฑ์ 1000 พระคาถาคือ
# กัณฑ์ทศพร มี 19 พระคาถา
# กัณฑ์หิมพานต์ มี 134 พระคาถา
# กัณฑ์ทานกัณฑ์ มี 209 พระคาถา
# กัณฑ์วนประเวศน์ มี 57 พระคาถา
# กัณฑ์ชูชก มี 79 พระคาถา
# กัณฑ์จุลพน มี 35 พระคาถา
# กัณฑ์มหาพน มี 80 พระคาถา
# กัณฑ์กุมาร มี 101 พระคาถา
# กัณฑ์มัทรี มี 90 พระคาถา
# กัณฑ์สักกบรรพ มี 43 พระคาถา
# กัณฑ์มหาราช มี 69 พระคาถา
# กัณฑ์ฉกษัตริย์ มี 36 พระคาถา
# กัณฑ์นครกัณฑ์ มี 48 พระคาถา

หากในงานเดียวกันมีเทศน์หลายช่วง เช่น ช่วงเช้า ช่วงบ่ายและช่วงกลางคืน เรียกว่ามีเทศน์ 2 กัณฑ์ มีเทศน์ 3 กัณฑ์

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. 9 ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กัณหปักษ์

**กัณหปักษ์** แปลว่า *ฝ่านดำ, ส่วนข้างมืด* คือ ช่วงเวลาข้างแรม ใช้ว่า **กาฬปักษ์** ก็มี เรียกว่า**ช่วงเดือนดับ** ก็ได้

**กัณหปักษ์** หมายถึงระยะเวลาที่พระจันทร์ค่อย ๆ ลดความสว่างลงไปจนถึงมือสนิท ได้แก่วันแรม ๑ ค่ำไปจนถึงแรม ๑๕ ค่ำ

ในการนับเดือนแบบโบราณซึ่งเรียกว่านับตามจันทรคติ เดือนหนึ่งแบ่งเป็น ๒ ปักษ์ ปักษ์ละ ๑๕ วัน คือ **[[ชุณหปักษ์]]** (ช่วงข้างขึ้น) และ ***'กัณหปักษ์***' (ช่วงข้างแรม) หากเดือนใดเป็นเดือนขาด คือมี ๒๙ วัน ช่วงกัณหปักษ์จะมี ๑๔ วัน คือมีเพียงวันแรม ๑๔ ค่ำ ซึ่งถือว่าเป็นวันสิ้นเดือน และเดือนขาดนั้นปกติจะตรงกับเดือนคี่ คือเดือน ๓ เดือน ๕ เดือน ๗ เดือน ๙ และเดือน ๑๑ ของทุกปฏิทิน

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
สาเก (พรรณไม้)

**สาเก** (; , , , , ) เป็นไม้ผลพื้นเมืองของหมู่เกาะในมหาสมุทรอินเดียตะวันออก และมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก ต่อมาจึงแพร่หลายไปยังหมู่เกาะเวสต์อินดีส และปลูกแพร่หลายทั่วไปในภูมิภาคเขตร้อน

left|thumb|ต้นสาเกที่ปลูกในฮอโนลูลู รัฐฮาวาย สหรัฐอเมริกา

## ลักษณะ
ต้นสาเกมีความสูงเต็มที่ได้ถึง 20 เมตร มียางขาว  มีใบใหญ่และหนา ร่องใบลึกถึงก้าน ทุกส่วนของสาเกมียางมีขาวข้น ผลกลมรีคล้ายขนุน แต่ลูกเล็กกว่า เปลือกนอกสีเขียว เนื้อในสีเหลืองซีดหรือขาว มีสองพันธุ์ คือ
* พันธุ์ข้าวเหนียว ผลใหญ่ เมื่อสุกเนื้อเหนียว ไม่ร่วน นิยมปลูกเพื่อทำขนม
* พันธ์ข้าวเจ้า ผลเล็กกว่า เนื้อหยาบร่วน ไม่นิยมรับประทาน

## การใช้ประโยชน์
ผลสาเกนำไปต้มหรืออบจะได้เนื้อนุ่มเหมือนก้อนแป้ง ใช้ทำขนม เช่น เชื่อม แกงบวด ชาวอินโดนีเซียนำสาเกไปอบกรอบใช้เป็นอาหารว่าง และมีการนำไปป่นเป็นแป้งเพื่อทำขนมปังกรอบ เนื้อสาเกมีพลังงานสูง ให้แคลเซียมและวิตามินเอสูง ช่วยป้องกันโรคหัวใจและกระดูกพรุน ผลแก่ใช้ทำขนมปัง โดยหั่นเป็นชิ้นบางๆตากแดดหรืออบแห้ง ในฟิลิปปินส์นำผลสาเกต้มสุกกินกับน้ำตาลและมะพร้าวขูดฝอย หรือเคลือบน้ำตาลแล้วทำให้แห้ง ใบและผลใช้เป็นอาหารสัตว์ ยางสาเกนิยมใช้เป็นชันยาเรือและใช้ดักนก  ก้านดอกตัวผู้มีเส้นใยนำมาผสมกับใยปอสาใช้ทอผ้า เปลือกลำต้นมีเส้นใย ใช้ทอผ้าได้เช่นกัน  เนื้อไม้ใช้ทำเรือแคนู กระดานโต้คลื่น หีบและลังไม้

## รวมภาพ

ไฟล์:YosriPokokSukunBatang.jpg|เปลือกต้นสาเก
ไฟล์:Bread fruit in early stages.jpg|ช่อดอกสาเก
ไฟล์:ARS breadfruit49.jpg|ผลสาเกทั้งผล ผ่าตามยาวและผ่าตามขวาง



## อ้างอิง

* นิดดา หงส์วิวัฒน์ และทวีทอง หงส์วิวัฒน์. สาเก ใน ผลไม้ 111 ชนิด: คุณค่าอาหารและการกิน. กทม. แสงแดด. 2550 หน้า 245

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 

หมวดหมู่:ผลไม้
หมวดหมู่:สกุลขนุน
หมวดหมู่:ไม้ยืนต้น
หมวดหมู่:พืชที่ใช้ทำของใช้
หมวดหมู่:พืชที่ให้เส้นใย
หมวดหมู่:อาหารหลัก
กัปปิยะ

**กัปปิยะ** หรือ **กัปปิยภัณฑ์** แปลว่า *เหมาะสม, สมควร* หมายถึงสิ่งของเครื่องใช้ที่สมควรแก่สมณะคือภิกษุสามเณร เป็นสิ่งของที่ภิกษุสามเณรบริโภคใช้สอยได้ ไม่ผิดพระวินัย เรียกเต็มว่า **กัปปิยภัณฑ์** ได้แก่ ปัจจัย 4 คือ ผ้า อาหาร ที่อยู่อาศัย และยารักษาโรค

สิ่งของที่ภิกษุสามเณรไม่ควรจะบริโภคใช้สอยหรือบริโภคใช้สอยไม่ได้ เช่น เสื้อ กางเกง เครื่องประดับ เป็นต้น เรียกว่า อกัปปิยะ หรือ อกัปปิยภัณฑ์

ปัจจัยบางอย่างที่เป็นอกัปปิยะนิยมทำให้เป็นกัปปิยะเสียก่อนจึงถวายพระ เช่น ผลไม้ที่มีเปลือกหนา นิยมปอกหรือใช้มีดใช้เล็บกรีดให้เป็นรอยเสียก่อน ทำดังนี้เรียกว่า "ทำกัปปิยะ" เรียกผู้ทำกัปปิยะนั้นว่า กัปปิยการก

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กัปปิยการก

**กัปปิยการก** (อ่านว่า กับ-ปิ-ยะ-กา-รก) แปลว่า *ผู้ทำให้เป็นกัปปิยะ ผู้ทำสิ่งที่สมควรให้แก่สมณะ* หมายถึงผู้ปฏิบัติภิกษุในเรื่อง **ปัจจัย 4** หรือหมายถึงลูกศิษย์ของภิกษุ ผู้จัดของที่สมควรถวายแก่ภิกษุ ผู้ทำหน้าที่ปฏิบัติดูแลภิกษุในเรื่องการขบฉัน ทั้งยังทำหน้าที่ช่วยเหลือภิกษุมิให้ต้องอาบัติหรือความผิดทางพระวินัย เช่น ทำสิ่งที่เป็นอกัปปิยะอันไม่สมควรแก่สมณะให้เป็นกัปปิยะก่อนถวาย เป็นต้นว่า ปอกผลไม้ที่มีเปลือกหนาก่อนถวาย

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กัปปิยโวหาร

**กัปปิยโวหาร** แปลว่า *โวหารที่สมควรแก่ภิกษุ คำพูดที่สมควรแก่ภิกษุ* หมายถึง ภาษาและคำพูดที่เหมาะสมแก่ภิกษุ เป็นทั้งภาษาและคำพูดที่ชาวบ้านใช้กับภิกษุและที่ภิกษุใช้กับชาวบ้าน ที่ชาวบ้านใช้กับภิกษุเช่นเรียกเงินตราว่า กัปปิยภัณฑ์ เรียกการ "กิน" ว่า "ฉัน" เรียกการ "นอน" ว่า "จำวัด" เรียกการ "ป่วย" ว่า "อาพาธ" เรียก "ภิกษุ" ว่า "พระคุณเจ้า" เป็นต้น และหมายถึงภาษาหรือคำพูดที่ภิกษุใช้โดยเฉพาะเช่น ภิกษุเรียกตัวเองว่า "อาตมา" หรือ "อาตมภาพ" เรียกชาวบ้านว่า "โยม" เป็นต้น

กัปปิยโวหารเป็นถ้อยคำสำนวนที่เหมาะแก่กาลเทศะ หากใช้ได้ถูกต้องก็เป็นที่นิยมยกย่องว่าเป็นผู้ฉลาดรู้กาลเทศะดี

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
สาเก

**สาเก** อาจหมายถึง
*สาเกในภาษาญี่ปุ่น
** สาเก สุราชนิดหนึ่งในประเทศญี่ปุ่น (sa-ke)
** ปลาแซลมอน สาเก (鮭) เป็นชื่อเรียกปลาแซลมอนที่ต้องปรุงสุก
*สาเกในภาษาไทย
** สาเก ต้นไม้ชนิดหนึ่ง ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า *Artocarpus altilis* Forsberg
กัลยาณจิต

**กัลยาณจิต** (อ่านว่า กัน-ละ-ยา-นะ-จิด) แปลว่า "จิตที่ดี จิตที่งดงาม" กัลยาณจิตจึงหมายถึงจิตที่ดีงาม จิตที่ประกอบด้วยเมตตากรุณา คือความรู้สึกที่หวังดีปรารถนาดี ความรู้สึกที่มุ่งให้ประโยชน์ ต้องการจะให้พ้นจากความทุกข์ อันเป็นความรู้สึกที่สะอาดบริสุทธิ์ ไม่เคลือบแคลงแอบแฝงด้วยผลประโยชน์

**กัลยาณจิต** นิยมใช้ในกรณีที่ต้องการอธิษฐานหรือตั้งใจจะอำนวยพรอำนวยผลให้แก่ผู้รับ เช่นใช้ว่า

* *“ขอตั้งกัลยาณจิต[[อธิษฐาน]]ให้ท่านเดินทางโดยปลอดภัย”*
* *”ขอเชิญชวนท่านทั้งหลายได้ตั้งกัลยาณจิตอุทิศส่วน[[กุศล]]นี้ให้แก่ผู้ล่วงไปแล้ว”*

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กัลยาณชน

**กัลยาณชน** แปลว่า *คนดี, คนงาม* ใช้ว่า **สาธุชน** ก็มี หมายถึงคนที่มีความประพฤติดี คนที่ประกอบด้วยคุณอันงาม คือ คนที่มีวิถีชีวิตที่งดงาม มีคุณธรรมประจำใจ ประกอบอาชีพในทางสุจริต เว้นอาชีพที่ผิดเป็นทุจริต ตั้งอยู่ในเมตตา กรุณาธรรม มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ไม่เบียดเบียนใครให้เดือดร้อน ไม่เป็นศัตรู ไม่เป็นอันตรายต่อผู้ใด เป็นต้น

**กัลยาณชน** ว่าโดยธรรม ก็คือ ผู้ดำรงมั่นคงอยู่ในกัลยาณธรรม คือ เบญจศีลและเบญจธรรม นั่นเอง

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กัลยาณธรรม

**กัลยาณธรรม** ตามรูปศัพท์ แปลว่า *ธรรมอันดี, ธรรมอันงาม* หมายถึงคุณธรรมที่ดีงาม ธรรมที่เป็นหลักปฏิบัติของกัลยาณชน ธรรมที่ทำให้ผู้ปฏิบัติเป็นกัลยาณชน ผู้ประพฤติกัลยาณธรรมเป็นปกตินอกจากจะได้ชื่อว่าเป็นกัลยาณชนแล้ว ชีวิตของผู้นั้นย่อมสงบสุข ไม่มีเวรภัย ไม่มีศัตรู

**กัลยาณธรรม** โดยตรงคือ
# เว้นจากฆ่าสัตว์
# เว้นจากลักทรัพย์
# เว้นจากพูดเท็จ
# เว้นจากดื่มสุราเมรัย และ
# ประพฤติพรหมจรรย์คือเว้นจากเมถุนธรรม

โดยอ้อมได้แก่เบญจศีลเบญจธรรม

**กัลยาณธรรม** เป็นหลักปฏิบัติเบื้องต้นของมนุษย์ ที่ทำให้เป็นมนุษย์โดยสมบูรณ์ และทำให้มนุษย์ต่างจากสัตว์โลกประเภทอื่น บางครั้งจึงเรียกกัลยาณธรรมว่า **[[มนุษยธรรม]]**

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:หลักธรรมของศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กัลยาณปุถุชน

**ปุถุชน** แปลว่า *ผู้มีกิเลสหนา* คือคนปกติที่ยังมีกิเลส, คนธรรมดาสามัญ, คนที่ยังมิได้บรรลุธรรมเป็นพระอริยะ

**กัลยาณปุถุชน** หมายถึงคนธรรมดาที่มีกัลยาณธรรม ประพฤติปฏิบัติดีงาม มีคุณธรรมสูง ได้แก่ คนที่เรียกกันว่ามีศีลมีธรรม มั่นคงอยู่ในศีลในธรรมดำรงชีวิตด้วยการทำมาหากินอย่างสุจริต มีความซื่อสัตย์ อดทน ขยันหมั่นเพียร มีจิตใจงดงาม เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่นให้เดือดร้อน

**กัลยาณปุถุชน** จัดเป็นบุคคลที่มีคุณธรรมสูง แม้จะมิได้เป็นอริยบุคคล แต่ได้รับความเคารพนับถือและยกย่องสรรเสริญจากบุคคลทั่วไป

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กาลทาน

**กาลทาน** (อ่านว่า กาละทาน) แปลว่า *ทานที่ถวายตามกาล, ทานที่ทรงอนุญาตให้รับได้ตามกาล* คำว่า **กาลทาน** หมายถึงทานหรือสิ่งของที่มีกำหนดระยะเวลาถวายภิกษุสงฆ์ ซึ่งเป็นระยะเวลาที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้ภิกษุรับทานเช่นนั้นได้ หากถวายก่อนหรือหลังระยะกาลนั้นไม่ถือว่าเป็นกาลทานที่กำหนดไว้ว่าเป็นกาลทาน คือ

* **[[ผ้าอาบน้ำฝน]]** ทรงกำหนดให้พระสงฆ์รับได้ตั้งแต่วันแรม ๑ ค่ำเดือน ๗ ถึงวันเพ็ญเดือน ๘ รวม ๑ เดือน
* **[[ผ้ากฐิน]]** ทรงอนุญาตให้พระสงฆ์รับได้ตั้งแต่วันแรม ๑ ค่ำเดือน ๑๑ จนถึงวันเพ็ญเดือน ๑๒ รวม ๑ เดือน

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:ทานพิธีในศาสนาพุทธ
กายิกสุข

**กายิกสุข** (อ่านว่า กายิกะสุก) แปลว่า *สุขทางกาย, สุขที่เป็นไปในกาย* หมายถึงความสบายกาย ความอิ่มเอิบซาบซ่านแห่งกาย กายิกสุขเกิดจากการที่กายสัมผัสกับอารมณ์ภายนอกที่ดี แล้วเกิดความรู้สึกทางกายว่าสบาย อิ่มเอิบ เป็นต้น เช่น ตาได้เห็นคนหรือสิ่งที่ตนชอบ ทำให้เกิดความรู้สึกซาบซ่าน ลิ้นได้ลิ้มรสอาหารที่อร่อย ทำให้เกิดความอิ่ม หายหิว กายได้สัมผัสกับน้ำทำให้กายเย็นสบาย

**กายิกสุข** เป็นคู่กับเจตสิกสุขหรือสุขทางใจอันเกิดจากการที่ใจได้สัมผัสกับอารมณ์ที่ดีภายนอกแล้วเกิดความสบายใจ เช่น ดีใจ ชอบใจ

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:อารมณ์
การกสงฆ์

**การกสงฆ์** (อ่านว่า กา-รก-สงฆ์, การะกะสงฆ์) แปลว่า *สงฆ์ผู้ทำกิจ, หมู่ภิกษุผู้ปฏิบัติหน้าที่สำคัญ* ใช้เรียกสงฆ์หมู่หนึ่งที่ได้รับมอบหมายให้ทำกิจสำคัญอย่างใดอย่างหนึ่งอันเป็นประโยชน์แก่หมู่คณะหรือแก่พระศาสนา ได้แก่ กิจการที่เป็นไปเพื่อความมั่นคงแห่งพระพุทธศาสนา เพื่อรักษาพระธรรมวินัย เพื่อชำระอธิกรณ์ เป็นต้น

**การกสงฆ์** ได้แก่สงฆ์ที่ร่วมกันทำสังคายนาหรือทำสังฆกรรมต่าง ๆ ซึ่งเรียกว่า สังคีติการกสงฆ์ กัมมการกสงฆ์ ตามลำดับ

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:พระสงฆ์
หมวดหมู่:สังฆกรรม
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กาลิก

**กาลิก** (อ่านว่า กา-ลิก) แปลว่า *ประกอบด้วยกาลเวลา, ขึ้นอยู่กับกาลเวลา* เป็นภาษาพระวินัย หมายถึงอาหารหรือของที่ภิกษุรับแล้วเก็บไว้ฉันได้ตามกาลเวลาที่กำหนดเท่านั้น หากเก็บไว้เกินกว่านั้นถือเป็นความผิด ได้แก่
# **ยาวกาลิก** ของที่เก็บไว้ฉันได้ชั่วคราว คือตั้งแต่เช้าถึงเที่ยงวัน ได้แก่ ข้าวสุก ขนม ปลา เนื้อ เป็นต้น
# **ยามกาลิก** ของที่เก็บไว้ฉันได้ชั่วระยะเวลาวันหนึ่งกับคืนหนึ่ง ได้แก่ น้ำปานะหรือน้ำผลไม้ชนิดต่าง ๆ ที่ทรงอนุญาตไว้
# **สัตตาหกาลิก** ของที่เก็บไว้ฉันได้ภายใน 7 วัน ได้แก่ เภสัช 5 คือ *เนยใส เนยข้น น้ำมัน น้ำผึ้ง น้ำอ้อย*
ทั้งนี้ของที่นอกเหนือจากกาลิกทั้ง 3 นั้น คือ **ยาวชิวิก** เป็นของที่เก็บไว้ฉันได้ตลอดชีวิต

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ.๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548
* พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กาสาวพัสตร์

**กาสาวพัสตร์** (อ่านว่า กาสาวะพัด) แปลว่า *ผ้าที่ย้อมด้วยน้ำฝาด* ( *กาสาว*;  *กาษาย*; ; ; ; ) เป็นคำเรียกผ้าที่พระสงฆ์ใช้นุ่งห่ม ผ้านุ่งห่มของพระสงฆ์ไม่ว่าจะเป็นสีเหลือง สีแก่นขนุนหรือสีกรัก ก็เรียกว่าเป็นผ้ากาสาวพัสตร์ทั้งสิ้น ถือว่าเป็นของสูง เป็นของพระอริยะ เป็นเครื่องนุ่งห่มของพระพุทธเจ้าที่ทรงประทานอนุญาตให้พระสาวกใช้ได้ จัดเป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธศาสนาอย่างหนึ่ง

**ผ้ากาสาวะ** หรือ "**กาสาวพัสตร์**" ในพระไตรปิฎกท่านเรียกว่า "อรหทฺธช" แปลกันว่า "ธงชัยของพระอรหันต์" (The flag or banner of an Arahant) มีนัยว่า ผู้ครองผ้ากาวะ หรือ "แต่งเครื่องแบบชนิดนี้" ก็คือ ผู้ประกาศตน หรือ "ชูธง" ที่จะมุ่งดำเนินไปสู่ความเป็นพระอรหันต์นั่นเอง

คำว่า **กาสาวพัสตร์** ในความหมายรวม ๆ ก็คือผ้าเหลืองซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นภิกษุสามเณรในพระพุทธศาสนา เช่น แม่พูดกับลูกว่า “ลูกเอ๋ย บวชให้แม่ได้เห็นชายผ้าเหลืองสักพรรษานะลูก” คำว่า **ผ้าเหลือง** ในที่นี้ก็คือผ้ากาสาวพัสตร์ นั่นเอง

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548
*FB #บาลีวันละคำ (ทองย้อย แสงสินชัย) 8 ก.พ.2558

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กุลทูสก

**กุลทูสก** (อ่านว่า กุ-ละ-ทู-สก, กุ-ละ-ทู-สะ-กะ) แปลว่า "ผู้ประทุษร้ายตระกูล" เป็นภาษาพระวินัย หมายถึงภิกษุผู้ประจบเอาใจคฤหัสถ์ที่ไม่ว่าจะเป็นคนธรรมดาหรือผู้มียศศักดิ์ ด้วยอาการที่ผิดพระวินัย เพื่อให้เขาศรัทธาในตัว เพื่อหวังลาภผลจากเขา เช่นให้ของกำนัล ทำสวนดอกไม้ไว้ให้เขาชื่นชม พูดประจ๋อประแจ๋ อุ้มลูกเขา ยอมตัวให้เขาใช้สอย รับเป็นหมอรักษาไข้ รับฝากของต้องห้าม เป็นต้น

กุลทูสกเป็นผู้ทำลายศรัทธา ทำให้เขาดูหมิ่นเสื่อมถอยในพระรัตนตรัย และทำให้เขาพลาดจากบุญกุศล เพราะมัวหลงชื่นชมต่อสิ่งที่ได้รับ ไม่หาโอกาสบำเพ็ญบุญอย่างอื่น จึงเรียกผุ้ประทุษร้ายตระกูล หรือผู้ทำร้ายตระกูล

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
กุลุปกะ

**กุลุปกะ** (อ่านว่า กุลุปะกะ) แปลว่า *ผู้เข้าถึงสกุล*

**กุลุปกะ** เป็นคำเรียกภิกษุผู้ใกล้ชิดสนิทสนมกับครอบครัวหรือวงศ์ตระกูล มีความคุ้นเคยและไปมาหาสู่ผู้คนในครอบครัววงศ์ตระกูลนั้นๆ เสมอ ผู้คนในครอบครัววงศ์ตระกูลนั้นรู้จัก ให้ความเคารพนับถือ และอุปถัมภ์บำรุงด้วยดีโดยไม่รังเกียจ เรียกเต็มว่า **พระกุลุปกะ** โบราณเรียกว่า** [[ชีต้น]]**

**พระกุลุปกะ**นั้นทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาวงศ์ตระกูลบ้าง เป็นหลักใจของวงศ์ตระกูลบ้าง เป็นผู้สอนธรรมประจำของวงศ์ตระกูลบ้าง

ถ้าเป็นพระที่ใกล้ชิดกับราชสกุล เรียกว่า **พระราชกุลุปกะ**

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ขาทนียะ

**ขาทนียะ** (อ่านว่า ขา-ทะ-นี-ยะ) แปลว่า *ของควรเคี้ยว, ของขบเคี้ยว* ใช้ว่า **ขัชชะ** ก็ได้ คืออาหารหรือของกินประเภทที่ใช้เคี้ยวกิน ได้แก่ผลไม้ ใบไม้ รากไม้หรือเหง้าประเภทมีหัว เช่น เผือก มัน อาหารที่ทำด้วยแป้งข้าวที่ทอดหรืออบให้สุก เช่น ขนมชนิดต่าง ๆ รวมถึงของกินเล่นและขนมหวานประเภทลูกอมต่างชนิด เป็นต้น นิยมใช้คู่กับคำว่า **โภชนียะ** ซึ่งแปลว่า *ของควรบริโภค, ของกิน* อันได้แก่อาหารที่สำเร็จจากธัญชาติชนิดต่างๆ เป็นต้นว่าข้าวสุก ข้าวหลาม เช่นใช้ว่า **ขาทนียโภชนียาหาร**

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ขีณาสพ

**ขีณาสพ** หรือ **กษีณาศรพ** /กะสีนาสบ/ แปลว่า *ผู้มี[[อาสวะ]]สิ้นแล้ว, ผู้สิ้นอาสวะแล้ว* หมายถึงพระอรหันต์ผู้หมดอาสวะแล้ว เพราะกำจัดอาสวะคือกิเลสที่หมักหมมอยู่ในจิต ที่ชุบย้อมจิตให้ชุ่มอยู่เสมอได้แล้วอย่างสิ้นเชิงไม่กลับมาเกิดทำอันตรายจิตได้อีกต่อไป เรียกเต็มว่า **พระขีณาสพ** หรือ **พระอรหันตขีณาสพ**

**ขีณาสพ** เป็นผู้ละอาสวกิเลสได้แล้วทั้ง 3 อย่าง คือ
# **[[กาม]]** ความติดใจรักใคร่ในกามคุณ ได้แก่ รูป เสียง กลิ่น รส เป็นต้น
# **[[ภพ]]** คือ ความติดอยู่ในภพ ในความเป็นนั่นเป็นนี่
# **[[อวิชชา]]** ความไม่รู้จริง ความลุ่มหลงมืดมัวด้วยโมหะ

## ดูเพิ่ม
* พระอรหันต์

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด, *' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:อริยบุคคล
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
คณปูรกะ

**คณปูรกะ** (อ่านว่า คะนะปูระกะ) แปลว่า *ผู้ทำให้คณะเต็มจำนวน, ผู้ทำให้ครบองค์ประชุม*

**คณปูรกะ** เป็นภาษาพระวินัย หมายถึงภิกษุผู้เข้าร่วมทำสังฆกรรมที่ทำให้ครบคณะพอดี กล่าวคือในการทำสังฆกรรมของสงฆ์มีข้อกำหนดไว้ชัดเจนว่าจะต้องมีภิกษุเข้าร่วมประชุมกี่รูป เช่น 4 รูป 5 รูป 20 รูป แล้วแต่ชนิดของสังฆกรรม

ถ้ามีภิกษุขาดไปหนึ่งหรือสองรูป ถือว่าไม่ครบองค์สงฆ์หรือองค์ประชุม ทำสังฆกรรมนั้นไม่ได้ ทำไปก็ไม่ขึ้น ถือเป็นโมฆะ ต่อเมื่อมีภิกษุอื่นมาสมทบตามจำนวนที่ขาดจึงครบองค์สงฆ์พอดีแล้วทำสังฆกรรมนั้นได้ เรียกภิกษุที่มาสมทบทำให้ครบองค์สงฆ์นั้นแหละว่า **คณปูรกะ**

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช), *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสารามราชวรวิหาร กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ภิกษุ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ครุธรรม

**ครุธรรม** (อ่านว่า คะรุทำ) แปลว่า "ธรรมอันหนัก" หมายถึง ข้อปฏิบัติสำหรับภิกษุณีอันเป็นเงื่อนไขเบื้องต้นที่ทรงอนุญาตให้สตรีอุปสมบทได้ โดยต้องปฏิบัติด้วยความเคารพตลอดชีวิต มี 8 ประการโดยสรุป คือ
# แม้บวชมานานนับร้อยปีก็ต้องกราบไหว้ภิกษุ แม้บวชในวันนั้น
# ต้องจำพรรษาอยู่ในวัดที่มีภิกษุ
# ต้องไปถามวันอุโบสถและรับฟังโอวาทจากภิกษุทุกกึ่งเดือน
# ต้องปวารณาในสงฆ์สองฝ่ายหลังจำพรรษาแล้ว
# ต้องประพฤติมานัตในสงฆ์สองฝ่ายเมื่อต้องอาบัติหนัก
# ต้องเป็นสิกขมานา 2 ปี ก่อนจึงขออุปสมบทในสงฆ์สองฝ่ายได้
# ต้องไม่บริภาษด่าว่าภิกษุไม่ว่ากรณีใด ๆ
# จะว่ากล่าวตักเตือนภิกษุไม่ได้ แต่ภิกษุว่ากล่าวตักเตือนได้

## อานิสงส์
พระพุทธเจ้าตรัสว่าหากให้สตรีบวชโดยไม่ได้บัญญัติครุธรรมไว้ก่อน พระสัทธรรมจะตั้งอยู่ได้เพียง 500 ปี หมายถึงจะไม่มีผู้บรรลุเป็นพระอรหันต์พร้อมทั้งปฏิสัมภิทาอีกหลังจากนั้น แต่เมื่อได้บัญญัติครุธรรมไว้ก่อน จะทำให้มีผู้บรรลุอรหันต์ปฏิสัมภิทาได้ตลอด 1,000 ปี และยังมีผู้สำเร็จเป็นพระอริยบุคคลชั้นต่าง ๆ ได้ตลอด 5,000 ปี อันเป็นอายุของศาสนาพุทธ

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช), *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,''' กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ธรรมหมวด 8
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
บางขวาง (แก้ความกำกวม)

**บางขวาง** อาจหมายถึง

* เรือนจำกลางบางขวาง - เป็นเรือนจำที่ใช้คุมขังนักโทษคดีอุกฉกรรจ์ ตั้งอยู่ที่อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี
* ตำบลบางขวาง - เป็นตำบลตั้งอยู่ใน อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี
พฤศจิกายน พ.ศ. 2549

**พฤศจิกายน พุทธศักราช 2549** เป็นเดือนที่ 11 ของปี พ.ศ. 2549 วันแรกของเดือนเป็นวันพุธ วันสุดท้ายของเดือนเป็นวันพฤหัสบดี

หมวดหมู่:พฤศจิกายน
หมวดหมู่:พ.ศ. 2549
ธันวาคม พ.ศ. 2549

**ธันวาคม พุทธศักราช 2549** เป็นเดือนสุดท้ายของปี พ.ศ. 2549 วันแรกของเดือนเป็นวันศุกร์ วันสุดท้ายของเดือนเป็นวันอาทิตย์

หมวดหมู่:ธันวาคม
หมวดหมู่:พ.ศ. 2549
คันถธุระ

**คันถธุระ** หมายถึง งานด้านคันถะ, งานด้านการเล่าเรียน, งานเกี่ยวกับคัมภีร์หรือตำรา โดยรวมคืองานเกี่ยวกับการศึกษาเล่าเรียนพระพุทธพจน์อันเป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าโดยการเล่าเรียนพระพุทธพจน์บทใดบทหนึ่งหรือพระไตรปิฎกทั้งหมดตามความสามารถแห่งสติปัญญาของตน แล้วท่องบ่น ทรงจำ สอนกันบอกกันต่อ ๆ ไป เพื่อรักษาพระพุทธพจน์ไว้ รวมถึงการแนะนำสั่งสอน เผยแพร่พระพุทธพจน์แก่บุคคลทั่วไป ตลอดทั้งการจัดทำและการรักษาตำราและคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาไว้ด้วย

คันถธุระเป็นงานที่พระพุทธเจ้าทรงกำหนดให้ภิกษุปฏิบัติอย่างหนึ่งใน 2 อย่าง คือ **คันถธุระ** และ **[[วิปัสสนาธุระ]]**

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:การศึกษาของคณะสงฆ์ไทย
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
คันถรจนาจารย์

**คันถรจนาจารย์** (อ่านว่า คัน-ถะ-รด-จะ-นา-จาน) หมายถึง *อาจารย์ผู้แต่ง[[คัมภีร์]], อาจารย์ผู้แต่งตำรา* ใช้เรียกภิกษุที่เป็นนักปราชญ์ ฉลาดรู้ในคัมภีร์ รู้แจ้งคำสอนทางศาสนาพุทธ และเชี่ยวชาญทางภาษาศาสตร์ ได้แต่งปกรณ์ที่อธิบายขยายความที่ยากในพระไตรปิฎกให้เข้าใจง่ายขึ้น พร้อมทั้งแสดงความคิดเห็นบ้าง ข้อวินิจฉัยบ้างไว้ส่วนหนึ่ง

คันถรจนาจารย์ เรียกย่อยออกไปอีกเป็น **พระอรรถกถาจารย์** คือผู้แต่งคัมภีร์อรรถกถาบ้าง **พระฎีกาจารย์** คือผู้แต่งคัมภีร์ฎีกาบ้าง

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช), *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' *, กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548


หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
พระคันธกุฎี

[thumb|พระคันธกุฎี (บน[เขาคิชฌกูฏ เมืองราชคฤห์)]]
**คันธกุฎี** หรือ **พระมูลคันธกุฎี** (; แปลว่า *กุฎีที่มีกลิ่นหอม*)  เป็นชื่อเรียกสถานที่ประทับของพระพุทธเจ้าโดยเฉพาะ เรียกเต็มว่า "พระมูลคันธกุฎี" ในพุทธประวัติ เล่าว่าสถานที่ประทับของพระพุทธเจ้าทุกแห่งจะมีผู้นำของหอมนานาชนิดไม่ว่าจะเป็นไม้หอม ดอกไม้หอม เป็นต้น มาบูชาพระพุทธเจ้ามิได้ขาด โดยประดับไว้ภายในที่ประทับบ้าง วางเรียงรายอยู่โดยรอบบ้าง โดยมุ่งบูชาพระพุทธเจ้าด้วยกลิ่นหอมจึงปรากฏว่าหลังวัดที่ประทับจะมีดอกไม้ที่แห้งแล้วถูกนำไปทิ้งไว้เป็นกองใหญ่ด้วยมีจำนวนมาก

พระคันธกุฎีมิใช่จะมีกลิ่นหอมเท่านั้น ยังถูกสร้างขึ้นอย่างวิจิตรพิสดารเท่าที่มนุษย์จะทำกันได้ด้วยแรงศรัทธา

## อ้างอิง

* 

หมวดหมู่:พุทธศาสนสถาน
หมวดหมู่:พระพุทธเจ้า
หมวดหมู่: สถานที่เนื่องด้วยพระพุทธองค์
คอสอง

**คอสอง** ในคำวัดใช้เรียกภิกษุผู้อยู่ในอันดับที่สองถัดจากองค์ต้นที่เป็นประธานสงฆ์ในพิธีสวดมนต์ตามบ้านหรือในวัด โดยเป็นผู้ช่วยเหลือประธานสงฆ์ในการสวดมนต์ มีหน้าที่รับบทสวดที่องค์ประธานขึ้น คล้ายกับเป็นลูกคู่ในวงเพลงที่ร้องแก้กัน เมื่อคอสองรับแล้วรูปอื่น ๆ ก็สวดรับต่อกันไป ทำให้การสวดไม่ขาดตอน

คอสองมีธรรมเนียมว่าจะต้องวางเสียงให้สูง ต่ำ พอดีกับเสียงของประธานสงฆ์ที่ขึ้นบทสวด หากรับสูงหรือต่ำเกินไปจะทำให้คอต่อ ๆ ไปรับได้ยากแลฟังไม่ไพเราะ กล่าวคือในการสวดมนต์มีธรรมเนียมกำหนดไว้ว่ารูปหลัง ๆ ต้องฟังเสียงและจังหวะสวดของรูปต้น ๆ เป็นหลัก ไม่ใช่สวดไปตามใจชอบ หรือตามเสียงสูงต่ำปกติของตน

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:พระสงฆ์
หมวดหมู่:พิธีกรรมในศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
คิลาน

**คิลาน**  (อ่านว่า คิ-ลา-นะ)  แปลว่า *คนเจ็บ, คนป่วย, คนไข้* แปลว่า *ปัจจัยสำหรับภิกษุไข้, วัตถุเป็นเครื่องอาศัยของภิกษุไข้* คือปัจจัยสำหรับภิกษุไข้ ได้แก่ ยารักษาโรค วัตถุหรืออุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ช่วยในการรักษาโรคและเป็นอุปการะแก่ภิกษุไข้ เช่น หม้อต้มยา กาต้มน้ำ หินบดยา ผ้าปิดฝี นับเป็นคิลานปัจจัยทั้งสิ้น เป็นปัจจัยอย่างหนึ่งในปัจจัย 4 หรือจตุปัจจัย อันเป็นปัจจัยสำคัญสำหรับดำรงชีวิตอยู่ของภิกษุ ปกตินิยมใช้ประกอบกับคำอื่นที่เกี่ยวกับคนป่วยไข้โดยเฉพาะก็คือใช้กับภิกษุไข้

## ประเภทของคิลาน
* **คิลานภัต** คือ อาหารที่จัดถวายภิกษุไข้โดยเฉพาะ
* **คิลานเภสัช** คือ ยาสำหรับภิกษุไข้, ยารักษาโรค
* **คิลานศาลา** คือ เรือนพักภิกษุไข้, ที่พยาบาลภิกษุไข้, โรงพยาบาล
* **คิลานุปฐาก** คือ ผู้ปฏิบัติดูแลภิกษุไข้
* **คิลานุปัฏฐากภัต** คือ อาหารที่จัดถวายภิกษุสามเณรผู้ปฏิบัติดูแลภิกษุไข้โดยเฉพาะ

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
คืบพระสุคต

**คืบพระสุคต**  เป็นภาษาพระวินัย เป็นชื่อมาตราวัด มีปรากฏหลายแห่งในพระวินัย เช่น ความสูงของพระพุทธเจ้า ความสูงของเตียง ขนาดจีวร เป็นต้น สันนิษฐานว่าเดิมคงทรงกำหนดด้วยนิ้วพระหัตถ์ของพระองค์โดยประมาณและเทียบกับนิ้วช่างไม้ในสมัยนั้น จึงมีข้อสันนิษฐานกันมากมาย เช่น ๑ คืบพระสุคตเท่ากับ ๓ คืบของคนปานกลางสมัยนั้นหรือเท่ากับ ๑ ศอก คืบช่างไม้ดูจะสูงและยาวเกินความจริง จึงไม่เป็นที่ยอมรับ

ในปัจจุบันได้ข้อยุติว่าให้ถือตามมาตราวัดเป็นเมตร คือ "๑ คืบพระสุคตเท่ากับ ๒๕ เซนติเมตร" ๒ คืบพระสุคตเท่ากับ ๕๐ เซนติเมตร หรือ ๑ ศอกช่างไม้ ดังนั้น ๑ เมตรจึงเท่ากับ ๔ คืบพระสุคตหรือ ๒ ศอกช่างไม้ มตินี้เป็นที่ยอมรับกัน

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:หน่วยความยาว
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
จังหัน

**จังหัน**  หมายถึง *ข้าว, อาหาร, ของขบเคี้ยว* เป็นคำโบราณที่ใช้กับพระสงฆ์ ปกติใช้เป็นคำเรียกรวมอาหารทั้งคาวหวาน ผลไม้ และของขบฉันทุกชนิดที่จัดไว้สำหรับพระสงฆ์โดยเฉพาะ เช่นใช้คำพูดว่า "พระท่านกำลังฉันจังหันอยู่"

โดยรวมแล้ว ฉันจังหันคือรับประทานอาหารนั่นเอง ความจริงคำว่าจังหันเป็นคำที่แปลความหมายมาจากคำว่า "ภัต" หรือ "ภัตตาหาร" แต่ในปัจจุบันไม่นิยมใช้จังหัน แต่ใช้คำว่า "ภัตตาหาร" แทน เช่นคำพูดที่ว่า "ข้าพเจ้าทั้งหลายขอถวายภัตตาหารกับของที่เป็นบริวารทั้งหลายเหล่านี้แด่พระสงฆ์"

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
จาคะ

**จาคะ**  แปลว่า *ความเสียสละ, การแบ่งปัน, ความเอื้อเฟื้อ* มีความหมายเช่นเดียวกับคำว่า ทาน และ บริจาค

**จาคะ**  ฝหมายถึงการสละสิ่งของและความสุขส่วนตัวเพื่อประโยชน์สุขแก่ผู้อื่น และหมายรวมถึงการสละละทิ้งกิเลส ละความโลภ ความเห็นแก่ตัว ความตระหนี่ ความใจแคบ และการเลิกละนิสัย ตลอดถึงความประพฤติที่ไม่ดี ที่ทำให้เกิดความเสียหาย ก่อความบาดหมางทะเลาะเบาะแว้ง เป็นต้นด้วย

**จาคะ** เป็นคุณธรรมที่เป็นเหตุให้ผู้ปฏิบัติมองเห็นและเอื้ออาทรต่อความทุกข์ยากและความต้องการของคนอื่น นำให้เป็นคนไม่คับแคบ ไม่เห็นแก่ตัวแล้วให้ความช่วยเหลือ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ด้วยความเห็นอกเห็นใจ เป็นคนชอบให้ ชอบแบ่งปันคิดถึงคนอื่นมากกว่าตัวเอง

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:หลักธรรมของศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
คามวาสี

**คามวาสี** (อ่านว่า คา-มะ-วา-สี) แปลว่า *ผู้อยู่ในหมู่บ้าน, ผู้ประจำอยู่ในหมู่บ้าน* หมายถึงภิกษุที่พำนักอยู่ตามวัดในหมู่บ้านหรือในตัวเมือง มีกิจวัตรประจำเน้นหนักไปในทางคันถธุระ คือศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรม มีภารกิจคือการบริหารปกครอง การเผยแผ่ธรรม และการก่อสร้างปฏิสังขรณ์วัดวาอารามเป็นหลัก เรียกกันทั่วไปว่า พระบ้าน พระเมือง ซึ่งเป็นคู่กับคำว่า อรัญวาสี คือ พระป่า

คามวาสีถูกนำมาใช้เป็นสร้อยนามสมณศักดิ์ของพระสงฆ์ระดับพระราชาคณะชั้นราชขึ้นไป เพื่อแสดงให้รู้ว่าเป็นพระบ้าน ทั้งพระสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย และพระสงฆ์ฝ่ายธรรมยุติกนิกาย

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:พระสงฆ์
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
จิตตุปบาท

**จิตตุปบาท**  (อ่านว่า จิดตุปะบาด, จิดตุบปะบาด) แปลว่า  *การเกิดขึ้นแห่งความคิด, ความคิดที่เกิดขึ้น, ที่เกิดขึ้นแห่งความคิด* เขียนว่า **จิตตุบาท** ก็ได้

**จิตตุปบาท** ได้แก่ ความคิดที่เกิดขึ้นในขณะนั้นหรือเกิดแบบกะทันหัน ใช้กับความคิดทั้งที่ดีและไม่ดีซึ่งมีความหมายเช่นเดียวกับคำว่าจิตนั่นเอง เช่นใช้ว่า

*“เรากล่าวว่าจิตตุปบาทมีอุปการะมากใน[[กุศลธรรม]]ทั้งหลาย”*

*“[[พระเทวทัต]]เกิดความปรารถนาว่าเราจักบริหาร[[ภิกษุสงฆ์]] และพระเทวทัตก็ได้เสื่อมจากฤทธิ์นั้นพร้อมกับจิตตุปบาทนั่นเอง”*

*“[[อกุศลมูล]] 3 คือ [[โลภะ]] [[โทสะ]] [[โมหะ]] และ[[กิเลส]]ที่ตั้งอยู่ในจิตตุปบาทอันเดียวกับโลภะ โทสะ โมหะนั้น”*

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ญาตัตถจริยา

**ญาตัตถจริยา**  แปลว่า *การประพฤติประโยชน์ต่อญาติ, การบำเพ็ญประโยชน์ให้แก่ญาติ*

**ญาตัตถจริยา**  เป็นคำเรียกพระจริยาวัตรของพระพุทธเจ้าที่ทรงปฏิบัติประการหนึ่งใน ๓ ประการ

**ญาตัตถจริยา** หมายถึงการที่พระพุทธเจ้าทรงปฏิบัติหน้าที่สงเคราะห์ญาติในฐานะที่เป็นญาติ กล่าวคือทรงสงเคราะห์พระบิดา พระมารดา ตลอดถึงพระประยูรญาติ พระบรมวงศานุวงศ์ให้ได้เข้าถึงพระรัตนตรัย เข้าถึงธรรม จึงถึงให้ได้บวชในพระศาสนาและบรรลุมรรคผลนิพพาน เป็นต้นว่าเสด็จไปโปรดพระบิดาและพระประยูรญาติที่กรุงกบิลพัสดุ์หลังจากตรัสรู้ได้ไม่นาน เสด็จไปโปรดพระมารดาที่สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เสด็จไปห้ามพระญาติสองฝ่ายมิได้รบพุ่งกันเพราะเหตุแย่งน้ำทำนา ประทานอุปสมบทให้แก่พระนันนทะ พระนางรูปนันทา ซึ่งเป็นพระอนุชา และพระภคินีต่างพระมารดา ทรงแนะนำสั่งสอนจนได้เป็นพระอรหันต์ทั้งสององค์

## ดูเพิ่ม
* โลกัตถจริยา
* พุทธัตถจริยา

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:พุทธประวัติ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ญายธรรม

**ญายธรรม**  *แปลว่า ความจริง, ความเหมาะสม, ความถูกต้อง, วิธีที่ถูกต้อง, หนทางที่ถูกต้อง*

**ญายธรรม**  มีความหมายสูงสุดคือพระนิพพาน พระอริยสงฆ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบเพื่อบรรลุ**ญายธรรม**และสามารถบรรลุถึงได้แล้วเรียกกันว่า **[[ญายปฏิปันโน]]**

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:หลักธรรมของศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ญายปฏิปันโน

**ญายปฏิปันโน**  แปลว่า *ผู้ปฏิบัติเพื่อบรรลุญายธรรม, ผู้ดำเนินไปในหนทางที่ถูกต้อง*

**ญายปฏิปันโน**  หมายถึงผู้ปฏิบัติเพื่อเข้าถึงความจริง ความถูกต้อง, ผู้ปฏิบัติเพื่อออกจากทุกข์ในวัฏฏะ, ผู้ปฏิบัติไปตามปฏิปทาที่ถูกต้องคือมุ่งตรงไปเพื่อบรรลุพระนิพพานซึ่งเป็นญายธรรมสูงสุด

**ญายปฏิปันโน** เป็นลักษณะหรือคุณสมบัติของพระอริยสงฆ์ที่เรียกว่า สังฆคุณ ข้อหนึ่งในจำนวน ๙ ข้อ

## อ้างอิง
* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
จาตุทสี

**จาตุทสี** (อ่านว่า จาตุดทะสี) แปลว่า *ดิถีเป็นที่เต็ม 14 วัน* คือ *วัน 14 ค่ำ* ใช้เรียกทั้งข้างขึ้นและข้างแรม เรียกเต็มว่า **จาตุทสีดิถี**

**จาตุทสี** ปกติใช้ในการประกาศองค์อุโบสถในวันพระ ซึ่งหัวหน้าอุบาสกหรืออุบาสิกาจะประกาศก่อนที่จะรับศีลอุโบสถจากพระว่า

:*“ขอประกาศเริ่มเรื่องความที่จะ[[สมาทาน]]รักษาอุโบสถ อันพร้อมไปด้วยองค์แปดประการให้[[สาธุชน]]ที่ได้ตั้งจิตสมาทานทราบทั่วกันก่อนแต่สมาทาน ณ บัดนี้ ด้วยวันนี้เป็นจาตุทสี ดิถีที่สิบสี่ แห่ง[[กาฬปักษ์]]มาถึงแล้ว ก็แหละวันเช่นนี้เป็นกาลที่สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติแต่งตั้งไว้ให้ประชุมกัน ฟังธรรม และเป็นกาลที่จะรักษาอุโบสถของอุบาสกอุบาสิกาทั้งหลาย...”*

ถ้าเป็นวัน 8 ค่ำใช้ว่า **[[วันอัฐมี]]** วัน 15 ค่ำ ใช้ว่า **[[วันปัณรสี]]**

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. 9 ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:วันสำคัญทางศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ฐานานุรูป

**ฐานานุรูป**  แปลว่า *ตามสมควรแก่ฐานะ, ตามสมควรแก่ตำแหน่ง, ตามสมควรแก่เหตุการณ์*

**ฐานานุรูป**  หมายถึง ตามความพอดี พอเหมาะ พอควร พอสมน้ำสมเนื้อ ใช้ในกรณีปฏิบัติกิจการ การใช้จ่าย การต้อนรับ การดำรงชีพ เป็นต้น คือ ให้เป็นไปอย่างพอดี พอเหมาะพอควร ไม่ให้เกินเลยฐานะไปหรือมักง่ายหย่อนยานไปจนน่าเกลียด เช่นใช้ว่า

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
เกรียน

**เกรียน** เป็นศัพท์สแลงแทนบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่มีพฤติกรรมก้าวร้าว ก่อกวน ไร้เหตุผล หรือคิดว่าตัวเองเป็นศูนย์กลางของสังคมอินเทอร์เน็ต บุคคลกลุ่มนี้จะใช้อารมณ์มากกว่าเหตุผลหรือการวิเคราะห์ไตร่ตรอง  นอกจากนี้ยังอาจหมายถึงบุคคลที่ชอบแสดงตัวว่ามีความรู้ ทั้งที่ในความเป็นจริงไม่มีความรู้ดังกล่าวเลย หรือมีเพียงผิวเผินเท่านั้น

## ประวัติ

ในช่วงแร็กนาร็อกออนไลน์เป็นที่นิยมในระยะแรก ๆ เยาวชนที่เล่นเกมนี้ยังไม่มีวุฒิภาวะเพียงพอที่จะจัดสรรเวลาและค่าใช้จ่ายของตนในการเล่นที่ร้านอินเทอร์เน็ตหรือที่บ้าน กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ไอซีที) จึงเข้ามาดูแลส่วนนี้โดยตรง โดยออกข้อบังคับบางประการ เช่น ห้ามเยาวชนที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีเล่นเกมออนไลน์ทุกประเภทหลัง 22 นาฬิกา หรือห้ามเล่นเกิน 3 ชั่วโมงต่อวัน ทำให้เยาวชนบางส่วนเข้าไปพูดคุยกันในเว็บบอร์ดของประมูลดอตคอมในลักษณะของการระบายอารมณ์และกล่าวโจมตีกระทรวงไอซีที ซึ่งจุดมุ่งหมายของเว็บไซต์ดังกล่าวคือการซื้อขายสินค้าเท่านั้น แต่ภายหลังเว็บบอร์ดนั้นกลายเป็นที่รวมการแสดงพฤติกรรมก้าวร้าวของเยาวชนที่ขาดการควบคุมดูแล และได้มีการกล่าวคำหนึ่งขึ้นว่า "เกรียน" เพื่อเป็นการดูแคลนเยาวชนเหล่านั้น และคำนี้ได้ถูกนำไปใช้กันอย่างกว้างขวางในเว็บบอร์ดหรือเกมออนไลน์ต่างๆ

คำว่า *เกรียน* อาจมีที่มาจากทัศนคติของเด็กชายที่ตัดผมสั้นหัวเกรียน (ตามความหมายเดิมของพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานว่า *สั้นเกือบติดหนังหัว ผิวหนัง หรือพื้นที่*) ซึ่งมักจะแสดงพฤติกรรมก้าวร้าวในร้านอินเทอร์เน็ตที่ให้บริการเกมออนไลน์อยู่บ่อย ๆ เนื่องจากความไม่พอใจในสถานการณ์บางอย่าง เช่นขณะเล่นเกม หรือความต้องการที่จะก่อกวนผู้อื่น และเมื่อถูกใช้บ่อยครั้งเข้า คำนี้จึงใช้แทนกลุ่มบุคคลที่มีพฤติกรรมเหล่านั้นไปเสีย โดยไม่คำนึงถึงอายุหรือวุฒิภาวะ

อย่างไรก็ตาม กลุ่มบุคคลเหล่านั้นมักไม่พอใจที่ถูกเรียกว่าเกรียน ซึ่งดูเหมือนเป็นการแบ่งแยกทางสังคม บางครั้งก็กลับเรียกบุคคลอื่นว่าเป็นเกรียนก็มี และเนื่องด้วยนิสัยส่วนตัวที่คิดว่าตัวเองเป็นศูนย์กลาง เกรียนจึงใช้ศัพท์สแลงแทนตัวอีกคำหนึ่งคือ *เทพ* เช่น *เกรียนเทพ* เป็นต้น ซึ่งใช้เปรียบว่าตนเองมีอำนาจหรือมีความยิ่งใหญ่เหนือกว่าผู้อื่น และมองผู้อื่นว่าด้อยกว่าตน เนื่องจากจุดเริ่มต้นที่เว็บไซต์หรือระบบในเกมออนไลน์บางแห่งไม่รองรับอักษรไทย จึงเขียนเป็น *Inw* (ไอ เอ็น ดับเบิลยู) หรือ *lnw* (แอล เอ็น ดับเบิลยู) ในลักษณะลีทซึ่งคล้ายคำว่า *เทพ* คำนี้สามารถพบเห็นได้บ่อยพอ ๆ กับคำว่าเกรียนและถูกใช้ควบคู่กันเรื่อยมา

## การนำมาใช้
คำนี้มีใช้อย่างแพร่หลายในอินเทอร์เน็ต นอกจากนี้ยังถูกนำมาใช้พาดหัวข่าวและบทวิจารณ์ในหนังสือพิมพ์ และนำมาตั้งชื่อภาพยนตร์ต่างประเทศในภาษาไทยอีกด้วย เช่น เกรียนโคตร มหาประลัย

## ในภาษาอื่น
โทรล (Troll) ในภาษาอังกฤษ หมายถึง คนที่ผ่านการกระทำโดยจงใจพยายามที่จะทำลายชุมชนหรือเรียกความสนใจและการทะเลาะวิวาทด้วยข้อความยั่ว ในคำกริยา *โทรล* มาจากภาษาฝรั่งเศสเก่า *troller* เป็นคำที่หมายถึงการล่าสัตว์ ในคำนาม โทรลเป็นคำภาษานอร์สโบราณ เป็นสัตว์ประหลาดในเทพปกรณัมชนิดหนึ่ง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ไอซีที สั่งทำโพลล์ จัดระเบียบ เกมออนไลน์ 
* ปัญหาของเด็กที่ติดเกมออนไลน์

หมวดหมู่:สแลงอินเทอร์เน็ต
หมวดหมู่:สแลง
ชมพูพาน

**ชมพูพาน** (, ) หรือ **ชามพวันตะ** (, ) เป็นตัวละครจากวรรณกรรมเรื่อง "รามเกียรติ์" เป็นลิงกายสีหงชาด (สีแดง) เป็นลูกเลี้ยงของพญาพาลีแห่งเมืองขีดขิน ถือกำเนิดมาจากเหงื่อไคลพระอิศวร มีความรู้ในเรื่องยา สุครีพจึงพาไปถวายตัวต่อพระราม จึงมีหน้าที่เป็นแพทย์ประจำกองทัพพระราม เคยติดตามหนุมานและองคต ในตอนหนุมานไปถวายแหวนแก่นางสีดา ที่กรุงลงกา เมื่อครั้งศึกทศพิน ชมพูพานก็ได้รับมอบหมายให้เป็นทูตถือพระราชสารประกาศสงคราม เมื่อสิ้นศึกกรุงลงกา พระรามทรงปูนบำเหน็จรางวัลให้ไปเป็นเจ้ากรุงปางตาล

## ลักษณะและสี
ลักษณะหัวโขนของชมพูพานนั้นเป็นรูปหน้าวานรปากอ้า สีหงชาด สวมชฎายอดชัย 

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Jambavanmotivating Hanuman for the task of leaping the ocean. in Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda in Prose Sarga 65 - Accessed August 14, 2006.
* Jambavan- A Rksha Warrior

หมวดหมู่:ตัวละครในรามเกียรติ์
หมวดหมู่:ตัวละครที่เป็นลิง
หมวดหมู่:ตัวละครที่เป็นพระมหากษัตริย์
มัจฉานุ

**มัจฉานุ** เป็นลูกของหนุมานกับนางสุพรรณมัจฉา เนื่องจากเป็นลูกของหนุมาน จึงมีร่างกายเป็นลิง แต่มีหางเป็นปลาเช่นเดียวกับนางสุพรรณมัจฉา แต่เมื่อนางสุพรรณมัจฉาได้คลอดมัจฉานุด้วยการสำรอกออกมาแล้ว  เกรงว่าทศกัณฐ์จะรู้ว่าเป็นลูกตนกับหนุมาน จึงได้นำมัจฉานุไปทิ้งไว้ที่หาดริมทะเล หลังจากนั้น ไมยราพณ์ ซึ่งเป็นเจ้าเมืองบาดาล ได้เดินทางมาพบและในภายหลังจึงได้เก็บไปเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม ซึ่งภายหลัง หนุมานที่ได้ติดตามไมยราพณ์ ซึ่งลักพาตัวพระรามมาไว้ที่เมืองบาดาล จึงได้พบกับมัจฉานุ ซึ่งทำหน้าที่เฝ้าด่านสระบัวอยู่ ทั้งสองจึงได้ต่อสู้กัน แต่ต่างฝ่ายต่างก็ไม่สามารถเอาชนะกันได้เสียที จึงได้ถามมัจฉานุว่าเป็นลูกใครพ่อแม่ชื่ออะไร เมื่อได้ยินคำตอบของมัจฉานุ หนุมานก็ดีใจมากเมื่อได้พบลูกของตน เมื่อเสร็จศึกกรุงลงกาครั้งที่ 2 และศึกกรุงมลิวัน จึงได้รับแต่งตั้งเป็น **พญาหนุราช** ครองกรุงมลิวันแทนท้าวจักรวรรดิ และได้นางรัตนามาลี ธิดาท้าวจักรวรรดิเป็นมเหสี

หมวดหมู่:ตัวละครในรามเกียรติ์
หมวดหมู่:ตัวละครที่เป็นลิง
หมวดหมู่:หนุมาน
หมวดหมู่:ตัวละครที่เป็นพระมหากษัตริย์
อาณาจักรสิงหะส่าหรี

**อาณาจักรสิงหะส่าหรี** (, ) มีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองสิงหะส่าหรี เป็นอาณาจักรบนเกาะชวาตะวันออกใน ค.ศ. 1222 ถึง 1292 ซึ่งสืบทอดต่อจากอาณาจักรเกอดีรีในฐานะอาณาจักรที่โดดเด่นในชวาตะวันออก

## ก่อตั้ง

สิงหะส่าหรีถูกก่อตั้งโดยเกิน อาเราะ (ค.ศ. 1182-1227/1247) ผู้ซึ่งปรากฏชื่อในนิทานพื้นบ้านยอดนิยมในเขตชวากลางและตะวันออก เรื่องราวชีวิตส่วนใหญ่ของพระองค์และประวัติศาสตร์ช่วงต้นของสิงหะสาหรีนั้นมาจากพงศาวดารปาราราตอน ซึ่งมีบางส่วนที่เป็นตำนาน เกิน อาเราะเป็นบุตรกำพร้าพ่อของหญิงนามว่า เกิน เอินเดาะ (บางตำนานกล่าวว่าว่า พระองค์เป็นพระโอรสของพระพรหม) ในอาณาจักรเกอดีรี

เกิน อาเราะขึ้นมามีอำนาจจากการเป็นข้ารับใช้ให้กับตุงกุล อาเมอตุง เจ้าเมืองตูมาเปิล (ใกล้เขตเมืองมาลังปัจจุบัน) แล้วกลายเป็นผู้ปกครองเกาะชวาโดยปกครองจากเกอดีรี ถือกันว่าพระองค์เป็นผู้ก่อตั้งราชวงศ์ราจาซาทั้งสายสิงหะส่าหรีและสายมัชปาหิต พระองค์ถูกลอบปลงพระชนม์โดยอานูซาปาตี เพื่อล้างแค้นจากการที่พระองค์ฆ่าตุงกุล อาเมอตุงบิดาของตน ปันหยี โตะฮ์จายา พระราชโอรสของเกิน อาเราะ ลอบปลงพระชนม์อานูซาปาตี แต่ก็ครองราชย์ได้ไม่กี่เดือนใน ค.ศ. 1248 ก่อนที่พระภาติยะจะก่อกบฏ ร่วมกับรังงา วูนี กับมาฮีชา ชัมปากา แล้วรังงา วูนีและมาฮีชาชัมปากาจึงร่วมกันปกครองในนามวิษณุวัฒนะกับนรสิมหฺมูรตี

## กษัตริย์สิงหะส่าหรี
thumb|220px|ลำดับวงศ์ตระกูลของราชวงศ์ราจาซา พระราชวงศ์ของสิงหะส่าหรีกับมัชปาหิต โดยมีการเน้นสีผู้ปกครองกับระยะเวลารัชกาล
* เกิน อาเราะ ค.ศ. 1222–1227
* อานูซาปาตี ค.ศ. 1227–1248
* ปันหยี โตะฮ์จายา ค.ศ. 1248
* วิษณุวัฒนะ-นรสิมหฺมูรตี.ศ. 1248–1268
* เกอร์ตาเนอการา ค.ศ. 1268–1292

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม
* Saidihardjo, Dr. M. Pd., A.M, Sardiman, Drs., *[[:Image:Sejarah SMP 1 Saidihardjo Sardiman TS.jpg|Sejarah untuk SMP]]*, Tiga Serangkai, Solo, 1987, 4th reprint edition in 1990

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The Origins of Rajasa Dynasty
* Beginnings to 1500: The Old Kingdoms and the Coming of Islam, a timeline of Indonesian history until 1500 AD

หมวดหมู่:อาณาจักรโบราณ
ส
ส
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศอินโดนีเซีย
จอมปีศาจอาราโก

**จอมปีศาจอาราโก** () เป็นตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง "ซามูไรทรูปเปอร์" เขาเป็นจักรพรรดิ์แห่งโลกปีศาจ เจ้าเหนือหัวของขุนพลปีศาจทั้ง 4 ปรากฏกายขึ้นอีกครั้งหลังจากการต่อสู้กับ คาออส เมื่อพันปีก่อน และถูกจองจำมายาวนาน จอมปีศาจอาราโกต้องการทำลายล้างโลกมนุษย์และดูดพลังแห่งความเกลียดชังของมนุษย์เพื่อเปลี่ยนเป็นพลังปีศาจอันชั่วร้าย ยิ่งมนุษย์มีความหวาดกลัวและความเกลียดชังมากเท่าใด ก็ยิ่งเปลี่ยนเป็นพลังปีศาจให้แก่จอมปีศาจมากขึ้นเท่านั้น ความต้องการครอบครองโลกของจอมปีศาจอาราโก ทำให้แบ่งพลังปีศาจของตนเองกำเนิดเป็น เกราะเกียร์ ขึ้นมา

หมวดหมู่:ตัวละครในซามูไรทรูปเปอร์
ชูเท็นโดจิ

**[[ชูเท็นโดจิ]]** () ตัวละครการ์ตูนจากซามูไรทรูปเปอร์ เขาเป็นขุนพลปีศาจผู้สวมเกราะปีศาจ ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจาก ความซื่อสัตย์ เป็นผู้มีที่มีจิตวิญญาณแห่งความซื่อสัตย์ เป็นคุณสมบัติประจำกาย ใช้ เคียวติดโซ่ เป็นอาวุธที่ร้ายกาจ แม้ลักษณะภายนอกของชูเท็นจะดูอำมหิตและโหดร้ายในตอนแรก แต่แท้จริงแล้วเขาเป็นคนที่มีจิตใจดี และไม่เห็นด้วยกับแผนการหลาย ๆ อย่างของโลกปีศาจ

หมวดหมู่:ตัวละครในซามูไรทรูปเปอร์
นาสะ

thumb|ขุนพลปีศาจนาสะ
**นาสะ** () เป็นตัวละครจากการ์ตูนญี่ปุ่นเรื่องซามูไรทรูปเปอร์ เขาเป็นขุนพลปีศาจผู้สวมเกราะแห่งงูเห่า ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากความกตัญญู เป็นผู้ที่มีจิตวิญญาณแห่งความกตัญญูอันเป็นคุณสมบัติประจำตัวของเขา นาสะสามารถใช้พิษและเพลงดาบอันน่ากลัวเข้าจู่โจมศัตรูอย่างรุนแรง โดยเฉพาะการเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็ว ทำให้ดูราวกับว่านาสะมีแขนถึง 6 แขน

หมวดหมู่:ตัวละครในซามูไรทรูปเปอร์
ราจูร่า

* **[[ราจูร่า]]** *(螺呪羅)*

ราจูร่า คือขุนพลปีศาจผู้สวมเกราะปีศาจแห่ง แมงมุม และ แมงป่อง ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจาก ความอดทน เป็นผู้ที่มีจิตวิญญาณแห่งความอดทน เป็นคุณสมบัติประจำกาย ราจูร่ามีพลังแห่งภาพลวงตา ภาพมายา เป็นอาวุธที่น่ากลัว แต่หากพลังอันชั่วร้ายนี้นำมาใช้เพื่อคุณธรรม ก็จะสามารถเปลี่ยนเป็นพลังแห่งความสงบสุข


หมวดหมู่:ตัวละครในซามูไรทรูปเปอร์
เบียคุเอ็น

**เบียคุเอ็น** จากการ์ตูนเรื่อง ซามูไรทรูปเปอร์ พยัคฆ์ขาวเพื่อนคู่ใจของซานาดะ เรียว แห่งเร็กกะ นอกจากความดุดันและคล่องแคล่วว่องไวแล้ว เบียคุเอ็นยังมีความห้าวหาญและฝีมือในการต่อสู้เป็นเลิศ บ่อยครั้งที่มันเข้าประจัญบานกับกองทัพปีศาจรวมทั้งเหล่าขุนพลปีศาจทั้ง 4 อย่างอาจหาญ และยังเคยช่วยชีวิตของจุนและนาสตี้เอาไว้อีกด้วย

หมวดหมู่:ตัวละครในซามูไรทรูปเปอร์
คายูร่า

**คายูร่า** () ตัวละครในการ์ตูนเรื่องซามูไรทรูปเปอร์

คายูร่า เป็นขุนพลปีศาจคนที่ 5 ของจอมปีศาจอาราโก แม้กายภายนอกจะเป็นหญิงแต่คายูร่ากลับมีพลังปีศาจที่กล้าแข็งกว่า 4 ขุนพลปีศาจเสียอีก คายูร่าเป็นปีศาจที่มีพลังแกร่งกล้าและฝีมือในการต่อสู้สูง แต่เธอกลับมีความลับบางประการที่เป็นปริศนาและน่าฉงนอยู่ นั่นก็คือ คายูร่าคือทายาทคนสุดท้ายของคาออสที่ยังคงมีชีวิตอยู่นั่นเอง คายูร่าอยู่ในความควบคุมดูแลของเหล่าขุนพลปีศาจทั้ง 4 ตามคำบัญชาของจอมปีศาจอาราโก

หมวดหมู่:ตัวละครในซามูไรทรูปเปอร์
ตจปัญจกกรรมฐาน

**ตจปัญจกกรรมฐาน** (อ่านว่า ตะจะปันจะกะกำมะถาน) แปลว่า *กรรมฐานที่มีหนังเป็นที่ครบห้า* หมายถึงการทำกรรมฐานที่กำหนดพิจารณาอวัยวะ 5 อย่าง คือ 
# ผม (เกสา)
# ขน (โลมา)
# เล็บ (นขา)
# ฟัน (ทันตา) 
# หนัง (ตโจ)

เป็นอารมณ์ โดยพิจารณาให้เห็นตามความเป็นจริงว่าเป็นสิ่งปฏิกูล ไม่งาม เป็นต้น เพราะมีคำว่า ตโจ เป็นคำที่ 5 จึงเรียกว่า **ตจปัญจกกรรมฐาน** เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า มูลกรรมฐาน คือเป็นกรรมฐานเบื้องต้น กรรมฐานที่เป็นพื้นฐาน กรรมฐานนี้พระอุปชฌาย์จะสอนแก่ผู้บวช (นาค) ในท่ามกลางสงฆ์ก่อนที่จะมอบผ้าไตรให้ไปนุ่งห่มเพื่อให้อุปสมบทต่อไป เรียกขั้นตอนนี้ว่า บอกกรรมฐาน

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:กรรมฐาน
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ยามาโนะ จุน

* **[[ยามาโนะ จุน]]** *(山野 純)* 

จุนเป็นเด็กชายวัย 8 ขวบ เกิด 30 มิถุนายน ค.ศ. 1979 อาศัยอยู่กับพ่อและแม่ในกรุงโตเกียว พ่อและแม่ของจุนถูกสมุนปีศาจของจอมมารอาราโกจับตัวไป จุนได้นาสตี้และเรียวช่วยชีวิตไว้ เขาสัญญาว่าจะล้างแค้นให้กับพ่อและแม่ของเขาให้ได้ จุนติดตามนาสตี้และเหล่าทรูปเปอร์เพื่อให้กำลังใจในการต่อสู้ นอกจากนี้จุนยังมีความสนิทสนมกับ เบียคุเอ็น พยัคฆ์ขาวเพื่อนคู่ใจของเรียวเป็นพิเศษอีกด้วย


หมวดหมู่:ตัวละครในซามูไรทรูปเปอร์
ตถาคต

**ตถาคต**   เป็นพระนามที่ใช้เรียกพระพุทธเจ้าพระนามหนึ่ง เรียกเต็มว่า **พระตถาคต**

**ตถาคต**  แปลได้หลายนัย คือแปลว่า
* ผู้เสด็จมาอย่างนั้น
* ผู้เสด็จไปอย่างนั้น
* ผู้เสด็จมาสู่ลักษณะที่แท้
* ผู้ตรัสรู้ธรรมที่แท้จริง ตามที่เป็นจริง
* ผู้ทรงรู้เห็นอารมณ์ที่แท้จริง
* ผู้มีพระวาจาที่แท้จริง
* ผู้ตรัสอย่างไรทรงทำอย่างนั้น
* ผู้ทรงครอบงำ

**ตถาคต**  เป็นคำที่พระพุทธเจ้าใช้เรียกแทนตัวพระองค์ เช่นตรัสว่า

:“*ขอถวายพระพร ตถาคตละ[[อกุศลธรรม]]ได้ทั้งหมดแล้ว เป็นผู้ถึงพร้อมด้วย[[กุศลธรรม]] *”

## อ้างอิง

หมวดหมู่:พระพุทธเจ้า
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
ตลกบาตร

**ตลกบาตร**  คือถุงใส่บาตรที่มีสายสำหรับคล้องบ่า เรียกว่า **ถลกบาตร** ก็มี

**ตลกบาตร**  เป็นคำเรียกรวม เมื่อแยกส่วนออกจะมีส่วนประกอบคือ
* สายโยก  คือสายของตลกบาตร สำหรับคล้องบ่า
* ตะเครียว คือถุงตาข่ายที่ถักด้วยด้ายหรือไหมเป็นตาโปร่งมีหูรูด หุ้มตลกบาตรอีกชั้นหนึ่ง เรียกว่า ตะเครียว ก็มี

**ตลกบาตร**  ปกติพระอุปัชฌาย์จะคล้องให้แก่พระบวชใหม่ในตอนทำพิธีบวช และพระส่วนใหญ่จะใช้เวลาออกบิณฑบาต

## อ้างอิง

* พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต *พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด *'คำวัด,*' * วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:อัฐบริขาร
หมวดหมู่:พิธีกรรมในศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ