เรือพยาบาล

[thumb|upright=1.3|thumb|เรือพยาบาล[กองทัพเรือสหรัฐ ยูเอสเอ็นเอส ''คอมฟอร์ต''ใน ค.ศ. 2009]]

**เรือพยาบาล** () เป็นเรือกำปั่นที่ได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่หลักในฐานะสถานการรักษาทางการแพทย์หรือโรงพยาบาลที่ลอยอยู่บนน้ำ ส่วนใหญ่ดำเนินการโดยกองกำลังการทหาร (ส่วนใหญ่เป็นกองทัพเรือ) ในหลาย ๆ ประเทศ เนื่องจากมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในเขตสงคราม หรือใกล้เขตสงคราม ในคริสต์ศตวรรษที่สิบเก้า เรือรบสำรองได้รับการนำมาใช้เป็นโรงพยาบาลจอดเทียบสำหรับลูกเรือ

อนุสัญญาเจนีวาฉบับที่สองห้ามมิให้มีการโจมตีทางทหารต่อเรือพยาบาล แม้ว่ากองกำลังคู่สงครามจะมีสิทธิในการตรวจสอบ และอาจนำผู้ป่วยที่บาดเจ็บฝ่ายศัตรูมาเป็นเชลยศึก

## ประวัติ

### ตัวอย่างตอนต้น
thumb|แทนเจียร์ประมาณ ค.ศ. 1670 เรือพยาบาลถูกนำมาใช้ระหว่างการส่งทหารกลับด้วยท่าเรือในยุคคริสต์ทศวรรษ 1680

เรือพยาบาลอาจมีอยู่ในสมัยโบราณ กองทัพเรือเอเธนส์มีเรือชื่อ*เธราเปีย* และกองทัพเรือโรมันมีเรือชื่อ*อาเอสกูลาปีอุส* โดยชื่อของพวกมันบ่งบอกว่าพวกมันอาจเป็นเรือพยาบาล

เรือพยาบาลอังกฤษที่เก่าแก่ที่สุดอาจเป็นเรือ*กูดวิล* ซึ่งมาพร้อมกับกองเรือรบราชนาวีในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนเมื่อ ค.ศ. 1608 และได้รับการนำมาใช้เป็นโรงผู้ป่วยที่ส่งขึ้นมาจากเรือลำอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม การทดลองดูแลรักษาทางการแพทย์นี้ไม่ยืนนาน เนื่องด้วย*กูดวิล*ได้รับมอบหมายให้ทำงานอื่น ๆ ภายในหนึ่งปี และเครื่องประกอบของผู้พักฟื้นก็ถูกทิ้งไว้ที่ท่าเรือที่ใกล้ที่สุด มันไม่ใช่เรือพยาบาลจนกระทั่งกลางคริสต์ศตวรรษที่ที่สิบเจ็ดว่าเรือราชนาวีลำใดได้รับการกำหนดอย่างเป็นทางการในฐานะเรือพยาบาล แล้วมีเพียงสองลำเท่านั้นตลอดทั้งกองเรือ เรือเหล่านี้เป็นทั้งเรือสินค้าที่ได้รับการว่าจ้าง หรือเรือรบหลักซิกท์เรตที่ค่อนข้างเก่า โดยนำผนังที่แบ่งเรือภายในออกเพื่อสร้างห้องเพิ่มเติม รวมถึงทางกราบซ้ายเพิ่มเติมตัดผ่านดาดฟ้าเรือและตัวเรือเพื่อเพิ่มการระบายอากาศภายใน

นอกจากลูกเรือเดินเรือแล้ว เรือพยาบาลในคริสต์ศตวรรษที่สิบเจ็ดเหล่านี้ยังมีศัลยแพทย์และเพื่อนร่วมทีมศัลยแพทย์อีกสี่คน ส่วนปัญหามาตรฐานของเวชภัณฑ์ ได้แก่ ผ้าพันแผล, สบู่, เข็ม และหม้อนอน ผู้ป่วยได้รับการเสนอเตียงหรือพรมเพื่อพักผ่อน และได้รับผ้าปูที่นอนที่สะอาด เรือของโรงพยาบาลในระยะแรกเหล่านี้มีไว้สำหรับการดูแลผู้ป่วยมากกว่าคนบาดเจ็บ โดยผู้ป่วยจะถูกกักกันตามอาการและผู้ติดเชื้อที่ถูกกักกันจากประชากรทั่วไปหลังแผ่นผ้าใบ ส่วนคุณภาพของอาหารแย่มาก ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1690 ศัลยแพทย์บนเรือ*สยาม*ได้บ่นว่าเนื้ออยู่ในสภาพการเน่าสลายขั้นสูง และขนมปังแข็งมากจนลอกหนังออกจากปากของผู้ป่วย

เรือพยาบาลยังใช้สำหรับการรักษาทหารที่ได้รับบาดเจ็บที่ต่อสู้บนบก ตัวอย่างแรกเริ่มคือระหว่างปฏิบัติการของอังกฤษเพื่ออพยพแทนเจียร์ของอังกฤษใน ค.ศ. 1683 บันทึกการอพยพครั้งนี้เขียนโดยซามูเอล พีพส์ ผู้เห็นเหตุการณ์ ความกังวลหลักประการหนึ่งคือการอพยพทหารที่ป่วย "และครอบครัวจำนวนมาก รวมถึงผลกระทบที่จะต้องถูกปลด" เรือพยาบาล*ยูนิตี* และ*เวลคัม* ได้แล่นไปอังกฤษเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม ค.ศ. 1683 โดยมีทหารทุพพลภาพ 114 นาย และเด็ก 104 คนเดินทางถึงเดอะดาวส์ในวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1683

จำนวนบุคลากรทางการแพทย์บนเรือพยาบาลราชนาวีเพิ่มขึ้นอย่างช้า ๆ โดยมีกฎข้อบังคับที่ออกใน ค.ศ. 1703 กำหนดให้เรือแต่ละลำต้องบรรทุกกะลาสีเรือปีแรกหกคนเพื่อทำหน้าที่ผู้ช่วยผ่าตัด และหญิงรับจ้างซักผ้าสี่คน ครั้นปี ค.ศ. 1705 ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมสำหรับพยาบาลชายอีกห้าคน และข้อกำหนดจากยุคนั้นชี้ให้เห็นว่าจำนวนผ้าปูที่นอนต่อผู้ป่วยเพิ่มขึ้นจากหนึ่งเป็นสองคู่ ส่วนในวันที่ 8 ธันวาคม ค.ศ. 1798 เรือหลวง''วิกตอรี''ที่ไม่เหมาะสำหรับประจำการในฐานะเรือรบ ได้รับคำสั่งให้เปลี่ยนเป็นเรือพยาบาลเพื่อกักขังเชลยศึกชาวฝรั่งเศสและสเปนที่บาดเจ็บ ตามที่เอ็ดเวิร์ด ฮัสเต็ด ระบุใน ค.ศ. 1798 เรือพยาบาลขนาดใหญ่สองลำ (เรียกอีกอย่างว่าแลซาเรตโต ซึ่งเป็นซากเรือปืนสี่สิบสี่ลำที่เหลือรอด) ถูกจอดอยู่ในอ่าวเล็กฮัลสโตว์ที่เคนต์ โดยอ่าวเล็กดังกล่าวเป็นทางเข้าจากแม่น้ำเมดเวย์และแม่น้ำเทมส์ ลูกเรือของเรือเหล่านี้เฝ้าดูเรือที่มาถึงอังกฤษ ซึ่งถูกบังคับให้อยู่ในลำห้วยภายใต้การกักด่าน เพื่อป้องกันประเทศจากโรคติดเชื้อรวมถึงกาฬโรค

ตั้งแต่ ค.ศ. 1821 ถึง ค.ศ. 1870 สมาคมโรงพยาบาลลูกเรือได้ให้บริการเรือหลวง''แกรมปัส'', เรือหลวง''เดรดนอต'' และเรือหลวง''แคลิโดเนีย'' (ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็น*เดรดนอต*) ในฐานะเรือพยาบาลต่อเนื่องที่จอดอยู่ ณ เดตเฟิร์ด ในลอนดอน ส่วนใน ค.ศ. 1866 เรือหลวง''แฮมาไดรแอด''ได้จอดอยู่ในคาร์ดิฟฟ์ในฐานะโรงพยาบาลของลูกเรือ ซึ่งแทนที่ใน ค.ศ. 1905 โดยโรงพยาบาลของลูกเรือรอยัลแฮมาไดรแอด และเรือรบสำรองอื่น ๆ ได้รับการนำมาใช้เป็นโรงพยาบาลสำหรับนักโทษและเชลยศึก

### เรือพยาบาลสมัยใหม่
[thumb|right|300x300px|เอชเอ็มเอส ''เมลเบิร์น'' ซึ่งเป็นเรือพยาบาลสมัยใหม่ลำแรก เข้าประจำการในช่วง[สงครามฝิ่นครั้งที่สอง โดยตัดตอนเกี่ยวกับเรือมาจาก*[[ดิอิลลัสเทรททิดลอนดอนนิวส์]]* (คลิกเพื่ออ่าน)]]

การจัดตั้งการใช้เรือพยาบาลโดยราชนาวีเกิดขึ้นในช่วงครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่สิบเก้า ตามมาตรฐานของข้อกำหนดทางการแพทย์ที่มีอยู่ในขณะนั้นสำหรับทหารที่กำลังพักฟื้น เรือพยาบาลโดยทั่วไปแล้วเหนือกว่าในด้านมาตรฐานการบริการและการสุขาภิบาล ในช่วงสงครามไครเมียในคริสต์ทศวรรษ 1850 เรือพยาบาลสมัยใหม่เริ่มปรากฏขึ้น โรงพยาบาลทหารแห่งเดียวที่กองกำลังสหราชอาณาจักรต่อสู้บนคาบสมุทรไครเมียอยู่ที่สกูทารีใกล้ช่องแคบบอสพอรัส ซึ่งในระหว่างการล้อมเซวัสโตปอล กองทหารที่ได้รับบาดเจ็บเกือบ 15,000 นายได้รับการส่งมาจากท่าเรือที่บาลาคลาวาโดยกองเรือพยาบาลที่ได้รับการดัดแปลง

เรือลำแรกที่ติดตั้งการอำนวยความสะดวกในการรักษาพยาบาลแท้จริงคือเรือกลไฟ เอชเอ็มเอส *เมลเบิร์น* และเอชเอ็มเอส *มอริเชียส* ซึ่งจัดคณะทำงานโดยเหล่าเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ และให้บริการแก่คณะเดินทางของสหราชอาณาจักรไปยังจีนใน ค.ศ. 1860 เรือดังกล่าวเอื้ออำนวยที่ค่อนข้างกว้างขวางสำหรับผู้ป่วย และติดตั้งห้องผ่าตัด ส่วนเรือพยาบาลลำแรกอีกลำคือ ในคริสต์ทศวรรษ 1860 ซึ่งช่วยเหลือทหารที่บาดเจ็บของทั้งสองฝ่ายในช่วงสงครามกลางเมืองอเมริกา

ในช่วงสงครามรัสเซีย-ตุรกี (ค.ศ. 1877–1878) กาชาดสหราชอาณาจักรได้จัดหาเรือโครงเหล็กพร้อมอุปกรณ์การผ่าตัดที่ทันสมัย รวมทั้งคลอโรฟอร์ม และยาชาอื่น ๆ ตลอดจนกรดคาร์บอลิกสำหรับการระงับเชื้อ เรือที่คล้ายกันนี้ได้ติดตามการบุกครองอียิปต์ของสหราชอาณาจักรเมื่อ ค.ศ. 1882 และช่วยเหลือบุคลากรชาวอเมริกันในช่วงสงครามสเปน–อเมริกา ค.ศ. 1898

ในช่วงที่โรคฝีดาษระบาดในลอนดอนเมื่อ ค.ศ. 1883 คณะกรรมการสถานสงเคราะห์มหานคร (MAB) ได้เช่าเรือเหมาลำและจัดซื้อต่อมาจากกองทัพเรือสองลำ ได้แก่  และ รวมทั้งเรือโดยสารใบพัดด้านข้างอย่าง ซึ่งจอดอยู่ในแม่น้ำเทมส์ที่ลองรีช ใกล้ดาร์ตฟอร์ด และยังคงให้บริการจนถึง ค.ศ. 1903

นอกจากนี้ ได้มีการใช้เรือพยาบาลโดยทั้งสองฝ่ายในสงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่น ระหว่าง ค.ศ. 1904–1905 การพบเห็นเรือพยาบาลรัสเซียที่ชื่อ*โอเรล*โดยชาวญี่ปุ่น ซึ่งส่องสว่างตามข้อบังคับสำหรับเรือพยาบาล ได้นำไปสู่ยุทธนาวีที่ช่องแคบสึชิมะที่ชี้ขาดทางเรือ เรือ*โอเรล*ถูกยึดหน่วงไว้ในฐานะทรัพย์เชลยหลังยุทธนาวีดังกล่าว

### สงครามโลก
[thumb|right|[อาร์เอ็มเอส มอริเทเนีย (ค.ศ. 1906)|อาร์เอ็มเอส ''มอริเทเนีย'' ในฐานะเรือพยาบาลเอชเอ็มเอชเอส *มอริเทเนีย* ในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง]]

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง และสงครามโลกครั้งที่สอง ได้มีการนำเรือพยาบาลขนาดใหญ่มาใช้เป็นครั้งแรก เรือโดยสารหลายลำได้รับการดัดแปลงเพื่อใช้เป็นเรือพยาบาล ซึ่งอาร์เอ็มเอส ''แอควิเทเนีย'' และเอชเอ็มเอชเอส ''บริแทนนิก'' เป็นสองตัวอย่างที่มีชื่อเสียงของเรือที่ให้บริการในตำแหน่งนี้ เมื่อสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง กองทัพเรือสหราชอาณาจักรมีเรือประเภทนี้จำนวน 77 ลำประจำการ และในระหว่างการทัพกัลลิโพลี ได้มีการนำเรือพยาบาลมาใช้เพื่ออพยพกำลังพลที่ได้รับบาดเจ็บกว่า 100,000 นายไปยังประเทศอียิปต์

ประเทศแคนาดาดำเนินการเรือพยาบาลในสงครามโลกทั้งสองครั้ง ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง เรือเหล่านี้รวมถึงเอสเอส *ลิทีชา* (I) และเอชเอ็มเอชเอส ''แลนเดอเวอรีคาสเซิล'' ซึ่งถูกจมอย่างจงใจโดยเรืออูของเยอรมันที่มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก จะมีสถานะที่ทำเครื่องหมายไว้ชัดเจนของเรือพยาบาลก็ตาม ส่วนในสงครามโลกครั้งที่สอง ทางประเทศแคนาดาได้ดำเนินการเรือพยาบาลอาร์เอ็มเอส ''เลดีเนลสัน'' และเอสเอส ''ลิทีชา'' (II)

thumb|250px|left|เอชเอ็มเอชเอส ''แอควิเทเนีย'' ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่งซึ่งทำหน้าที่เป็นเรือพยาบาล

เรือพยาบาลลำแรกที่สร้างขึ้นโดยเฉพาะในกองทัพเรือสหรัฐ ซึ่งเข้าประจำการใน ค.ศ. 1921 ครั้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ทั้งกองทัพเรือและกองทัพบกสหรัฐได้ดำเนินการเรือพยาบาลด้วยจุดประสงค์ที่ต่างกัน เรือพยาบาลกองทัพเรือเป็นสถานพยาบาลที่มีเครื่องมือครบครันซึ่งออกแบบมาเพื่อรับผู้บาดเจ็บโดยตรงจากสนามรบ และยังให้การสนับสนุนด้านการส่งกำลังบำรุงแก่ทีมแพทย์แนวหน้าที่ขึ้นฝั่ง ส่วนเรือพยาบาลของกองทัพบกโดยพื้นฐานแล้วเป็นการขนส่งในสถานพยาบาลที่มีจุดประสงค์และมีเครื่องมือครบครันเพื่อพาผู้ป่วยจากสถานพยาบาลของกองทัพบกส่วนหน้าไปยังสถานพยาบาลในพื้นที่ด้านหลัง หรือจากสถานพยาบาลเหล่านั้นไปยังสหรัฐ และไม่มีอุปกรณ์หรือบุคลากรเพื่อรองรับการบาดเจ็บล้มตายจากการรบโดยตรงจำนวนมาก ทั้งนี้ เรือพยาบาลของกองทัพเรือสามลำ ได้แก่ ,  และ มีเครื่องมือครบครันน้อยกว่าเรือพยาบาลของกองทัพเรือลำอื่น ๆ โดยมีบุคลากรทางการแพทย์ของกองทัพบก และมีวัตถุประสงค์คล้ายกับแบบจำลองของกองทัพบก

[thumbnail|right|[เอชเอ็มเอชเอส บริแทนนิก|''บริแทนนิก'' (เรือน้องสุดที่สร้างขึ้นรูปเดียวกันและ) หลังจากได้รับการดัดแปลงเป็นเรือพยาบาลในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง]]

เอชเอ็มวาย ''บริแทนเนีย'' หลังสงครามโลกครั้งที่สอง เป็นเรือพระที่นั่งล่าสุด ได้รับการสร้างขึ้นโดยให้สามารถดัดแปลงเป็นเรือพยาบาลในยามสงคราม โดยหลังจากปลดระวาง ปีเตอร์ เฮนเนสซี ได้ค้นพบว่าบทบาทจริงของเรือนี้คือการเป็นที่หลบภัยของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร จากอาวุธนิวเคลียร์ โดยซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางทะเลสาบทางตะวันตกของสกอตแลนด์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Australian War Memorial – Sinking of the Centaur 
* WW2 US Hospital Ships
* US Army Hospital Ships in WWII
* New Zealand Hospital Ships (chapter of official history of WWI)