จรัล มโนเพ็ชร

**จรัล มโนเพ็ชร** (1 มกราคม พ.ศ. 2494 – 3 กันยายน พ.ศ. 2544) เป็นศิลปินชาวไทย ทั้งนักร้อง นักดนตรี นักแต่งเพลง และนักแสดง

งานดนตรีของจรัลมีเอกลักษณ์จากการสร้างสรรค์ภาษาถิ่นเหนือของเขาซึ่งเรียกว่า "โฟล์กซองคำเมือง" ที่ก่อเกิดขึ้นนับแต่ปี พ.ศ. 2520 และได้รับความสนใจจนเป็นที่ยอมรับ และกลายเป็นแบบอย่างบนแนวทางดนตรีท้องถิ่นร่วมสมัยในปัจจุบัน

เอกลักษณ์ของเขาทั้งในการแต่งเพลง ร้องเพลง และเล่นดนตรี ทำให้จรัลได้รับการยกย่องให้เป็น "ราชาโฟล์กซองคำเมือง" จรัลแต่งเพลงไว้กว่าสองร้อยเพลงในช่วงเวลาราวยี่สิบห้าปีของชีวิตศิลปินของเขา และได้รับโล่ประกาศเกียรติคุณจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเมื่อปี พ.ศ. 2537 ในฐานะ "บุคคลดีเด่นทางด้านการใช้ภาษา"

## ประวัติ
thumb|รูปปั้น จรัล มโนเพ็ชร ที่สวนบวกหาด จังหวัดเชียงใหม่
จรัล มโนเพ็ชร เกิดที่จังหวัดเชียงใหม่ ในย่านที่เรียกว่าประตูเชียงใหม่ พ่อของเขาเป็นข้าราชการอยู่ที่แขวงการทางจังหวัดเชียงใหม่ ชื่อ สิงห์แก้ว มโนเพ็ชร ส่วนแม่ชื่อ เจ้าต่อมคำ (ณ เชียงใหม่) มโนเพ็ชร สืบเชื้อสายมาจากราชตระกูล ณ เชียงใหม่

จรัลเกิดเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2494 เป็นบุตรชายคนที่สอง มีพี่น้องชายหญิงรวมทั้งหมด 7 คน ครอบครัวเป็นชนชั้นกลาง มีชีวิตเรียบง่ายสมถะตามแบบวิถีชีวิตชาวเหนือทั่วไป ใฝ่ใจในพุทธศาสนา ทั้งพ่อและแม่ของจรัลจะไปทำบุญและร่วมงานพิธีทางศาสนาอยู่เสมอที่วัดใกล้บ้าน คือ วัดฟ่อนสร้อย ซึ่งเป็นวัดที่ครอบครัวนี้มีศรัทธาอย่างยิ่ง ด้วยครอบครัวมโนเพ็ชรเป็นครอบครัวใหญ่ พ่อของจรัลจึงต้องหารายได้พิเศษ ความที่เป็นคนมีฝีมือในด้านงานศิลปะหัตถกรรมท้องถิ่นที่สืบทอดตกมาจากบรรพบุรุษชาวเหนือ ทั้งการเขียนรูป และการแกะสลักไม้ พ่อของจรัลจึงมีรายได้เพียงพอที่จะเลี้ยงดูครอบครัว จรัลเองในเวลานั้นแม้จะอยู่ในวัยเด็ก แต่บางครั้งเมื่อพ่อมีงานพิเศษล้นมือจรัลจะเป็นผู้ช่วยพ่อของเขา ทั้งงานเขียนรูปและงานแกะสลักไม้ 

### การศึกษา
จรัลเข้าเรียนหนังสือครั้งแรกที่โรงเรียนพุทธิโสภณ แล้วจึงย้ายไปเรียนต่อที่โรงเรียนเมตตาศึกษา จากนั้นจึงสอบเข้าเรียนในขั้นอุดมศึกษาที่วิทยาลัยเทคนิคภาคพายัพ จรัลฝึกเล่นกีตาร์มาตั้งแต่เด็กเพราะความชอบในดนตรี ทั้งจากที่เขาได้ฟังทางสถานีวิทยุในเชียงใหม่ และจากพวกมิชชันนารีที่เข้ามาเผยแพร่ศาสนาในภาคเหนือ ระหว่างที่เรียนอยู่ที่วิทยาลัยเทคนิคภาคพายัพ จรัลช่วยแบ่งเบาภาระของครอบครัวด้วยการทำงานเพื่อหารายได้พิเศษโดยไม่ต้องรบกวนเงินทองจากทางบ้าน เขาเริ่มต้นด้วยการรับจ้างร้องเพลงและเล่นกีตาร์ตามร้านอาหาร หรือตามคลับตามบาร์ในเชียงใหม่ ซึ่งในเวลานั้นยังมีอยู่เพียงไม่กี่แห่ง แนวดนตรีที่เขาชอบเป็นพิเศษคือดนตรีโฟล์ค คันทรี และบลูส์ ที่ต่อมาได้กลายเป็นแรงบันดาลใจและมีอิทธิพลอย่างยิ่งในการแต่งเพลงของเขา 
 
เมื่อจบการศึกษาจากวิทยาลัย จรัลเข้าทำงานรับราชการเป็นงานแรกที่แขวงการทางอำเภอพะเยา (เวลานั้นพะเยายังไม่ได้รับการยกให้เป็นจังหวัดเหมือนในปัจจุบัน) ต่อมาลาออกจากราชการไปทำงานที่บริษัทไทยฟาร์มมิ่ง และที่ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร จรัลยังคงทำงานประจำไปด้วยควบคู่กับการร้องเพลงตามร้านอาหาร ตามโรงแรมและคลับบาร์ในเชียงใหม่ จนกระทั่งลาออกจากงานที่ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร เพื่อทำงานเพลงร่วมกับพี่น้อง จนต่อมากลายเป็น "ตำนาน" ของเพลงโฟล์คซองคำเมือง

### การเสียชีวิต

จรัลเสียชีวิตจากภาวะหัวใจล้มเหลวฉับพลัน เมื่อวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2544 จังหวัดลำพูน ศพตั้งบำเพ็ญกุศลอยู่ที่วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหารเป็นเวลา 5 วัน มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2544 ณ สุสานบ้านหลวย จังหวัดลำพูน

## ผลงานการแสดง

### ภาพยนตร์

### ละครโทรทัศน์

### ละครเวที

### การพากย์

### ดนตรีประกอบภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ และสารคดี

## ผลงานเพลง

**โฟล์คซองคำเมืองชุดที่ 2 จรัญ มโนเพ็ชร โดย ท่าแพบรรณาคาร (พ.ศ. 2519) ผลงานชุดแรกอย่างไม่เป็นทางการ**

# น้อยไจยา
# แอ่วสาว
# พี่สาวครับ
# พ่อเมียขี้จิ๊
# ฮักอ้ายสักคน
# แก๋งเนื้อ
# ดักไซ
# ท่าสะต๋อย
# Seven Daffodils
# The First Time Ever I Saw Your Face 
# See The Funny Little Clown
# Early Morning Rain
# I'll Have To Say I Love You In A Song
# Blue Water Line
# For Lovin' Me
# What Have They Done To The Rain
#Mockingbird 
# Nobody Knows The Trouble I've Seen 

**โฟล์คซองคำเมืองชุดที่ 4 จรัล-เกษม มโนเพ็ชร โดย ท่าแพบรรณาคาร (พ.ศ. 2519)**

# ของกิ๋นคนเมือง
# เปิ้นฮักตั๋ว
# อุ๊ยคำ
# ลานนา
# จะโทษไผ
# ยุ่งตายห่า
# บ้านป่าเมืองดอย
# เจียงใหม่
# ในอ้อมกอดรัก
# อดีตที่ไม่เคยลืม
# เรากับความรัก
# สาวเอย
# มนต์แห่งเพลง
# ยอดปรารถนา
# หัดกีตาร์
# ละเมอ
# รักแต่เธอเพียงผู้เดียว
# กลิ่นปราง

**โฟล์คซองคำเมือง ชุดอมตะ (พ.ศ. 2520) ผลงานชุดแรกอย่างเป็นทางการ**

# น้อยไจยา
# เสเลเมา
# ลืมอ้ายแล้วกา
# คนสึ่งตึง
# ผักกาดจอ
# สาวมอเตอร์ไซค์
# อุ๊ยคำ
# ของกิ๋นคนเมือง
# พี่สาวครับ

**โฟล์คซองคำเมืองอมตะ ชุดที่ 2 (พ.ศ. 2521)**

# ก้ายง่าว
# หยุบมือกำ
# จิ๊กโก๋สะหมังเคิ้ม
# ลักเตี่ยว
# คนแหลวแตว
# เปิ้นฮักตั๋ว
# แอ่วสาว
# ลานนา
# บ้านป่าเมืองดอย
# แก๋งเนี้ย

**เพลงจากภาพยนตร์ เสียงซึงที่สันทราย (พ.ศ. 2523)**

# เมืองเหนือ
# กลิ่นเอื้องเสียงซึง (จรัล มโนเพ็ชร)
# ขอน้ำตาสักหยด (จรัล มโนเพ็ชร)
# เสียงซึงสิ้นมนต์
# สิ้นเวร
# กลิ่นเอื้องเสียงซึง (ปราณี ตะติยา)
# ขอน้ำตาสักหยด (ปราณี ตะติยา)
# ในอ้อมกอดรัก
# เชียงรายรำลึก
# ไม่มีคำลา

**[[จากยอดดอย|เพลงพระราชทาน จากยอดดอย]] (พ.ศ. 2523)**

# จากยอดดอย
# ดอกฝิ่น
# มิดะ
# ทำไม
# โลกสบาย
# รักสับสน
# ใบไม้กับสายน้ำ
# ถึงใครคนหนึ่ง
# ท้องที่ไม่มีวันอิ่ม
# ปีศาจราตรี

**โฟล์คซองคำเมือง ลูกข้าวนึ่ง (พ.ศ. 2524)**

# ลูกข้าวนึ่ง
# สาวโรงบ่ม
# สาวเชียงใหม่
# เลี้ยงควาย
# คนหน้าง่าว
# ซอของแปง
# ตากับหลาน
# สามล้อ
# เงี้ยว
# มะเมี๊ยะ

**โฟล์คซองคำเมือง แตกหนุ่ม (พ.ศ. 2525)**

# แตกหนุ่ม
# เสร็จมะก้องด้อง
# คุณนาย คายนุน
# บ้าน
# จ้างมันเต้อะ
# ดอกฝ้าย
# ขมุไล่ควาย
# ผ่างหาย ผ่างเบื่อ
# ดวง
# ความจริงใจ

**โฟล์คซองคำเมือง อื่อ...จา..จา (พ.ศ. 2526)**

# อื่อ..จา..จา
# ไล่เหล่า
# ฮานี้บ่าเฮ้ย
# ยินดีต้อนรับ
# บ้านนาชาวนา
# หนุ่มเชียงใหม่
# สะเอิงย้ายบ้าน
# โธ่เอ๋ย
# ใบไม้ไหว
# ต้องใช้เวลา

**จรัลกับแคนเดิ้ล บ้านบนดอย (พ.ศ. 2526)**

# บ้านบนดอย
# ม่อฮ่อม
# ฟ้าใสใส
# สุดแต่ใจเธอต้องการ
# รักเงียบเงียบ
# น้อง
# ล่องแม่ปิง
# ก็เลยก็แล้วกัน
# ฉัน...เมื่อพบเธอ
# รักสับสน
# ลุงต๋าคำ
# เพลง

**จรัลกับแคนเดิ้ล เอื้องผึ้ง-จันผา (พ.ศ. 2527)**

# เอื้องผึ้ง-จันผา
# น้ำนอง
# แม่ค้าปลาจ่อม
# ฝันชั่วคืน
# นายบุญทัน
# เซาะว่าหากิ๋น
# ลูกข้าวนึ่ง
# จะรอดูใจ
# รางวัลแด่คนช่างฝัน
# หนุ่มสาวชาวดอย
# ปราสาทไหว (บรรเลง)
# เอื้องผึ้ง-จันผา (บรรเลง)

**ไม้กลางกรุง (พ.ศ. 2529)**

# หมู่เฮา
# มิดะ
# ก่อนเที่ยงคืน
# ภาพชีวิต
# วังบัวบาน
# รักเขาเถิด
# เจ็บแล้วปลง
# หรือว่าฉันเหงา
# เจ้าดวงดอกไม้
# บ่มีหยังสักอย่าง
# บ้านนาชาวนา
# สาวบ้านป่า

**ฉันมีความรักมาให้ (พ.ศ. 2531)**

# ฉันมีความรักมาให้
# คืนหนึ่ง
# แล้วคงพบกันอีก
# กี่ปีก็คอยได้
# ยินดีต้อนรับ
# สวาทเธอ
# คนใกล้ชิด
# เมียวเมียว มูมู
# หา...ดวงเดือน
# กระท่อมไพรวัลย์

**จรัลแจ๊ส (พ.ศ. 2533)**

# ไม่กวนใคร
# ใครก่อ
# ผ่านแล้วผ่านเลย
# อย่างนี้ดีอยู่แล้ว
# คนละอย่าง
# ร้องตามเพลง
# ขอโอกาส
# ถนนสายยาว
# เบาๆ สบาย
# ปล่อย

**โฟล์ค 1991 จากใจเป็นบทเพลง (พ.ศ. 2534)**

# ทียาลี
# กาสะลองร่วงแล้ว
# ควายหงาน
# สัปปะลี่ขี้คุย
# แพงพวยบานตลอด
# แห่ล่องกอง (บรรเลง)
# ดอยแล้ง
# คิดถึงบ้าน
# มิดะ
# กุหลาบดอย
# อาขยานล้านนา
# น้อยไจยา (บรรเลง)

**ศิลปินป่า (พ.ศ. 2537)**

# ให้ฉันฝันต่อ
# กลับบ้านไม่ได้
# ลมเหนือ
# ศิลปินป่า
# หัดบิน
# เจ้านาง
# สองเฒ่า
# น้ำแม่ปิง
# คนลุงลัง
# เจ็ดร้อยปีเชียงใหม่

**หวังเอย หวังว่า (พ.ศ. 2538)**

# สัญญา
# ผู้ชาย
# ทำอะไรก็ทำเถอะ
# ธุลี
# ให้เธอ
# พ่อ..แม่..พี่..น้อง
# เธอคนนั้น
# ลอย
# คนบัดซบ
# ตัวเลื้อยคลาน
# อยากเป็นคนดี
# โลกมืด
# เธอ
# เด็กเลว
# น้อง
# ผู้หญิง
# แด่หนุ่มสาวผู้ร้าวราน

**ความหวัง ความฝัน ของวันนี้ (พ.ศ. 2541)**

# ความหวัง ความฝันของวันนี้
# ดาวบนดอย
# ฝากไว้ให้กันและกัน
# คิดถึง
# หัวใจพเนจร
# ล้านนา
# เดินดง (ซอพระลอ)
# หล่ายดอย
# ฉันจะกลับมา
# ใครเป็นใคร
# กระแสธรรม
# ความหวัง ความฝันของวันนี้ (บรรเลง)

**ล้านนาซิมโฟนี (พ.ศ. 2544) ผลงานชุดสุดท้าย**

* แม่ปิงซิมโฟนี

* อินทนนท์ซิมโฟนี

## ผลงานอัลบั้มชุดพิเศษ

**<big>[อัลบั้มพิเศษและรวมเพลงฮิตในวาระต่าง ๆ]</big>**

**เสียงซึงสู่พิณเปี๊ยะ (พ.ศ. 2528)** 

# ล่องแม่ปิง
# เดือนเพ็ญ
# ปั่นฝ้าย
# สร้อยลำปาง
# เด็กปั๊ม
# เอื้องผึ้ง-จันผา
# น้อยไจยา
# อุ๊ยคำ
# สามหมอก
# ล่องปาย

**ตำนานโฟล์ค (พ.ศ. 2529)** 

# รางวัลแด่คนช่างฝัน
# อุ้ยคำ
# มะเมี้ยะ
# ลุงต๋าคำ
# ตากับหลาน
# แม่ค้าปลาจ่อม
# เจ้าดวงดอกไม้
# เดือนดวงเดียว
# สาวมอเตอร์ไซค์
# คนหน้าง่าว
# ผักกาดจอ
# ไล่เหล่า
# หนุ่มเชียงใหม่
# บ้านบนดอย

**โฟล์คซองคำเมือง (พ.ศ. 2533)** 

# ม่วนขนาด
# พี่สาวครับ
# ลูกข้าวนึ่ง
# ฮานี้บ่าเฮ้ย
# บ้านบนดอย
# สาวมอเตอร์ไซค์
# ของกิ๋นคนเมือง
# ผักกาดจอ
# ลืมอ้ายแล้วกา
# คนสึ่งตึง
# สาวเชียงใหม่
# มะเมี๊ยะ
# อุ๊ยคำ
# เสเลเมา
# ล่องแม่ปิง
# น้อยไจยา

**คิดถึง จรัล...ราชาโฟล์คซองคำเมือง (พ.ศ. 2544)**

# ของกิ๋นคนเมือง
# น้อยไจยา
# สามล้อ
# เมียวเมียว มูมู
# สวาทเธอ
# ยินดีต้อนรับ
# รักสับสน
# ดอกฝิ่น
# ซอของแปง
# ฉันมีความรักมาให้
# มะเมี้ยะ (สุนทรี เวชานนท์)
# มะเมี้ยะ (จรัล มโนเพ็ชร)
# หนุ่มเชียงใหม่
# สาวเชียงใหม่
# เพลงเงี้ยว

**ซึงสุดท้าย (พ.ศ. 2549)**

(แผ่นที่ 1)

# ซึงสุดท้าย
# ความหวัง ความฝันของวันนี้
# สัญญา
# เพื่อน
# รางวัลแด่คนช่างฝัน
# เมียวเมียว มูมู
# สาวเชียงใหม่
# หรือว่าฉันเหงา
# อดีตที่ไม่เคยลืม
# ฝันชั่วคืน
# กาเหว่าที่บางเพลง
# แม่ปิงซิมโฟนี

(แผ่นที่ 2)

# จากยอดดอย
# รอยพระบาท
# สดุดีแม่เจ้าหลวง
# ศิลปินป่า
# มิดะ
# ลุงต๋าคำ
# อุ้ยคำ
# ล่องแม่วัง
# ล่องแม่ปิง
# ก่อนเที่ยงคืน
# ฮ่มฟ้าบารมี

**สู่ฝันอันยิ่งใหญ่ : เพลงหนัง-ละคร และสารคดี (พ.ศ. 2559)**

# จันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้า
# กลิ่นเอื้องเสียงซึง
# สู่ฝันอันยิ่งใหญ่
# เวลาในขวดแก้ว
# พู่กันวาดโลกสวย
# น้ำค้างบนหลังคา
# รางวัลแด่คนช่างฝัน
# เพื่อน
# ซื้อฝัน
# เก็บไว้เพื่อจำ
# มะเมี้ยะ
# ปลายทางแห่งความฝัน (ทางสายใหม่)
# พุกาม (บรรเลง)
# ย่ำสันดอย (บรรเลง)

**<big>[เพลงประกอบภาพยนตร์]</big>**

**เพลงประกอบภาพยนตร์ ดอกไม้ร่วงที่แม่ริม (พ.ศ. 2522)**

# ดอกไม้ร่วง
#ของกิ๋นคนเมือง
#มอบใจรัก
#รักมายา

**เพลงประกอบภาพยนตร์ เสียงซึงที่สันทราย (พ.ศ. 2523)**

# กลิ่นเอื้องเสียงซึง
#เมืองเหนือ
#เสียงซึงสิ้นมนต์
#ขอน้ำตาสักหยด

**เพลงประกอบภาพยนตร์ [[เขาชื่อกานต์]] (พ.ศ. 2531)**

# ซื้อฝัน '''(วรุต วรธรรม)'''
#ซื้อฝัน **(จรัล มโนเพ็ชร)**
#สู่แผ่นดินเกิด (ดนตรี)
#ซื้อฝัน (บทส่งท้าย)

↵**เพลงประกอบภาพยนตร์ [[บุญชูผู้น่ารัก]] (พ.ศ. 2531)**

# ฉันคือบุญชู
#แก๊งกวนใจ
#โอ้ลัลลา..คุณโม
#เพ้อ
#หลงรักเข้าแล้ว
#หวาน
#สบายใจ
#รอ
#ช้ำใจ
#สวัสดีครับ
#มาแล้วครับ
#รักหรือเรียนดี
#สุขสันต์วันเกิด
#โธ่เอ๋ย
#เสียใจ
#คนคอนกรีต
#น้ำตาจะเช็ดหัวเข่า
#ยิ่งกว่าเสียใจ
#บทเรียน
#ความหวังยังไม่สาย

**เพลงประกอบภาพยนตร์ [[บุญชู 2 น้องใหม่]] (พ.ศ. 2532)**

# เพื่อน
#กาลเวลา
#ความหวังยังไม่สาย
#เปลี่ยนรัก (ดนตรี)
#ทุ่งกว้างทางไกล
#ให้เธอ
#โลกและเวลา
#เปลี่ยนรัก
#แล้วเราก็เจอกันอีก
#รอคอยอะไรกัน
#คนกับคน
#ทำดีก็ต้องได้ดี
#ไชโย
#เพื่อน (อีกครั้ง)

**เพลงประกอบภาพยนตร์ ยิ้มนิดคิดเท่าไหร่ (พ.ศ. 2532)**

* ปลายทางแห่งความฝัน (ทางสายใหม่)

* น้ำค้างบนหลังคา

**เพลงประกอบภาพยนตร์ โก๊ะจ๋า...ป่านะโก๊ะ (พ.ศ. 2534)**

* แพงพวยบานตลอด

**เพลงประกอบภาพยนตร์ [[อนึ่ง คิดถึงพอสังเขป]] (พ.ศ. 2535)**

# อนึ่ง คิดถึงเพื่อน
#หัวใจแค่นั้น
#เก็บเอาไว้เพื่อจำ (คอนแชร์โต)
#เพื่อนเหงา
#แด่โยธวาทิต
#คำตอบอยู่ที่เวลา
#รักพอสังเขป
#อดีตอารมณ์ (ดนตรี)
#เก็บเอาไว้เพื่อจำ (บทส่งท้าย)
#อนึ่ง ซิมโฟนี

**เพลงประกอบภาพยนตร์ [[กาเหว่าที่บางเพลง]] (พ.ศ. 2537)**

# โหมโรง (Overture)
#บ้านบางเพลง (Bang Pleng)
#พระจันทร์ (The Moon)
#ผู้มาเยือน (Visitor)
#ลูกของเรา (Our Children)
#ความเปลี่ยนแปลง (The Alter)
#ฝันร้าย (Nightmare)
#ดิ้นรน (Warrior)
#สัจธรรม (The Truth)
#อำลา (Finale)

**<big>[อัลบั้มพิเศษร่วมงานกับศิลปินคนอื่น]</big>**

**จรัล-ไหมไทย ลำนำแห่งขุนเขา (พ.ศ. 2531) ร่วมกับ [[ไหมไทย (วงดนตรี)|วงไหมไทย]] ออร์เคสตรา**

# เรามาร้องเพลงกัน
#ลำนำแห่งขุนเขา
#ซื้อฝัน
#ปั่นฝ้าย
#ขลุ่ยผิว
#อุ๊ยคำ
#ล่องแม่ปิง
#ไม้กลางกรุง
#ป่าลั่น
#รางวัลแด่คนช่างฝัน

**หมู่เฮารวมฮิต (พ.ศ. 2537) ร่วมงานกับ ศิลปินภาคเหนือ**

# ปี๋ใหม่เมือง **(ร้องหมู่)**
#หมู่เฮาจาวเหนือ **(ร้องหมู่)**
#สาวเจียงใหม่ **(นิรมล เมธีสุวกุล)**
#บ้านบนดอย **(ส. สุนันทา)**
#กุหลาบเวียงพิงค์ **(จุฬารัตน์ เสรีเชษฐพงศ์)**
#บ่ฮู้-บ่หัน **(ว. วัชญาน์)**
#เชียงรายรำลึก **(อรุณโรจน์ เลี่ยมทอง)**
#สาวเจียงฮาย **(ร้องหมู่)**
#กว๊านพะเยา '''(ชัชวาลย์ คงอุดม)'''
#บัวซอน **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
#เจ้าบ่ฮักอ้ายจริง **(สมฤทธิ์ ลือชัย)**
#ซาวด์ดนตรี **(บรรเลง)**

**ผูกพัน (พ.ศ. 2537) ร่วมงานกับ ศิลปินเพื่อชีวิต**

# อีสานแล้ง **[[สุรชัย จันทิมาธร|(สุรชัย จันทิมาธร)]]**
#จันทร์เจ้าขา **[[พงษ์สิทธิ์ คำภีร์|(พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)]]**
#นกเขาน้อย **[[พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ|(พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ)]]**
#โรยไม่รู้บาน **(สุภาวดี บุญมี)**
#น้องชาย **[[ศุ บุญเลี้ยง|(ศุ บุญเลี้ยง)]]**
#สาวส่งออก **(บุษปรัชต์ พันธุ์กระวี)**
#ปัจจุบันมนุษย์ **[[ปรีชา ชนะภัย|(ปรีชา ชนะภัย]]/ประเสริฐ สิทธิพงศ์)**
#พ่อ **[[นุภาพ สวันตรัจฉ์|(นุภาพ สุวันตรัจฉ์)]]**
#ปรารถนา **(สุรินทร์ อัสมันยี)**
#สอดคล้องและสมดุล **[[เทียรี่ เมฆวัฒนา|(เทียรี่ เมฆาวัฒนา]]**/'''คณาคำ อภิรดี)'''
#ผู้เฒ่ากับไผ่ผุ **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
#คำถาม '''(ฤทธิพร อินสว่าง)'''
#ลูกหมา-ลูกคน **[[มงคล อุทก|(มงคล อุทก)]]**
#บ้านของเรา **[[สีเผือก คนด่านเกวียน|(อิสรา อนันตทัศน์)]]**

**สี่เหน่อผู้ยิ่งใหญ่ (พ.ศ. 2543) ร่วมงานกับ [[ชาย เมืองสิงห์]], [[ทอม ดันดี]] และ [[สามารถ พยัคฆ์อรุณ]]**

# อุ้ยคำ **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# สาวมอเตอร์ไซค์ **(จรัล มโนเพ็ชร/ทอม ดันดี)**
# พี่สาวครับ **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# บ้านบนดอย **(จรัล มโนเพ็ชร/ชาย เมืองสิงห์)**
# รางวัลแด่คนช่างฝัน **(ร้องหมู่)**
# มะเมี้ยะ **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# ลูกข้าวนึ่ง **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# คนหน้าง่าว **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# มิดะ **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# มะเมี้ยะ **(เวอร์ชันใหม่)**

**<big>[อัลบั้มรวมเพลงฮิตร่วมกับศิลปินคนอื่น]</big>**

**จรัล มโนเพ็ชร กับ สุนทรี เวชานนท์ ชุด โฟล์ค สเปเชียล**

# คิดถึงบ้าน **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# ควายหงาน **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# มิดะ **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# ดอกฝิ่น **[[สุนทรี เวชานนท์|(สุนทรี เวชานนท์)]]**
# รางวัลแด่คนช่างฝัน **[[สุนทรี เวชานนท์|(สุนทรี เวชานนท์)]]**
# รักสับสน **(จรัล มโนเพ็ชร/สุนทรี เวชานนท์)**
# อาขยานล้านนา **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# สัปปะลี่ขี้คุย **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# กุหลาบดอย **(จรัล มโนเพ็ชร)**
# แด่หนุ่มสาวผู้ร้าวราน **[[สุนทรี เวชานนท์|(สุนทรี เวชานนท์)]]**
# อ้างว้าง **[[สุนทรี เวชานนท์|(สุนทรี เวชานนท์)]]**
# เพื่อน **[[สุนทรี เวชานนท์|(สุนทรี เวชานนท์)]]**
# น้อยไจยา **(บรรเลง)**

**ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด กำไร...ชีวิต 1** 
# ความรัก **[[สุรชัย จันทิมาธร|(สุรชัย จันทิมาธร)]]**
#ถึงเพื่อน **[[พงษ์สิทธิ์ คำภีร์|(พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)]]**
#เพื่อมวลชน **[[กุลศักดิ์ เรืองคงเกียรติ|(จิ้น กรรมาชน)]]**
#เธอผู้ห่างไกล **[[ฤทธิพร อินสว่าง|(ฤทธิพร อินสว่าง)]]**
#นารอนาง **[[โฮป แฟมิลี่|(โฮป)]]**
#แม่ **[[แฮมเมอร์|(แฮมเมอร์)]]**
#เธอคือดวงดาว **[[ฤทธิพร อินสว่าง|(ฤทธิพร อินสว่าง)]]**
#รางวัลแด่คนช่างฝัน **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
#กำลังใจ **[[สุรชัย จันทิมาธร|(สุรชัย จันทิมาธร)]]**
#เดือนเพ็ญ **[[คีตาญชลี (วงดนตรี)|(คีตาญชลี)]]**
#ตาผุยชุมแพ **(อมตะ)**
#บินหลา **[[แฮมเมอร์|(แฮมเมอร์)]]**

**ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด กำไร...ชีวิต 2** 

# ดอกไม้ให้คุณ **[[สุรชัย จันทิมาธร|(สุรชัย จันทิมาธร)]]**
#ฉันมีความรักมาให้ **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
#สวรรค์บ้านนอก **[[โฮป แฟมิลี่|(โฮป)]]**
#ผ้าผวยและสายลมหนาว **[[คนด่านเกวียน|(คนด่านเกวียน)]]**
#อุ๊ยคำ **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
#แด่น้องผู้หิวโหย **[[ยุรนันท์ ภมรมนตรี|(แซม ยุรนันท์)]]**
#ใบไผ่ **[[ฤทธิพร อินสว่าง|(ฤทธิพร อินสว่าง)]]**
#อยากให้ความรัก **[[คีตาญชลี (วงดนตรี)|(คีตาญชลี)]]**
#มิดะ **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
#สะล้อซอซึง **(สะล้อซอซึง)**
#หนอนเต็มขั้น **[[โฮป แฟมิลี่|(โฮป)]]**
#เด็กปั๊ม **[[คนด่านเกวียน|(คนด่านเกวียน)]]**

**ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด ประวัติศาสตร์ 15 ฅน 15 เพลงเพื่อชีวิต 2**
# ตลอดเวลา **[[พงษ์สิทธิ์ คำภีร์|(พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)]]**
# คำสัญญาที่หาดใหญ่ **[[ยิว คนเขียนเพลง|(ยิว คนเขียนเพลง)]]**
# รางวัลแด่คนช่างฝัน **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
# นางหลายใจ **[[ประทีป ขจัดพาล|(ประทีป ขจัดพาล)]]**
# ดวงจำปา **[[สีเผือก คนด่านเกวียน|(อิสรา อนันตทัศน์)]]**
# หนุ่มพเนจร **[[อินโดจีน|(อินโดจีน)]]**
# ตาผุยชุมแพ **[[อมตะ|(อมตะ)]]**
# อีเรียม **[[คันไถ|(คันไถ)]]**
# ม.21 **[[เอราวัณ|(เอราวัณ)]]**
# เหมือนไม่รักกัน **[[กำธร เพาเวอร์แบนด์|(กำธร เพาเวอร์แบนด์)]]**
# นํ้าตาผ่าเหล้า **[[แดง จิตกร|(แดง จิตกร)]]**
# นํ้าพักนํ้าแรง **[[อิ๊ด ฟุธบาธ|(อิ๊ด ฟุธบาธ)]]**
# เธอยังมีฉัน **[[แก้ว ลายทอง|(แก้ว ลายทอง)]]**
# ขนำน้อย **[[ป่อง ณ ปะเหลียน|(ป่อง ณ ปะเหลียน)]]**
# ข้ามันบ้านนอก **[[ม.ฤทธิ์เต็ม|(ม.ฤทธิ์เต็ม)]]**

**ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด ตำนานเพลงเพื่อชีวิต Songs For Life 1**
# คิดถึง **[[พงษ์สิทธิ์ คำภีร์|(พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)]]**
# รางวัลแด่คนช่างฝัน **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
# ให้เธอ **[[สีเผือก คนด่านเกวียน|(อิสรา อนันตทัศน์)]]**
# แรกรัก **[[เอ๋ สันติภาพ|(เอ๋ สันติภาพ)]]**
# ถึงเพื่อน **[[พงษ์สิทธิ์ คำภีร์|(พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)]]**
# อุ๊ยคำ **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
# ลานข้าว **[[อินโดจีน|(อินโดจีน)]]**
# คิดถึง **[[ป่อง ณ ปะเหลียน|(ป่อง ณ ปะเหลียน)]]**
# พบรักปากน้ำโพ **[[แก้ว ลายทอง|(แก้ว ลายทอง)]]**
# ซี่โครงบุญมา **[[อมตะ|(อมตะ)]]**
# สัญญาจากเพื่อน **[[ยิว คนเขียนเพลง|(ยิว คนเขียนเพลง)]]**
# กำลังใจพ่อ **[[จาระเม็ด|(จาระเม็ด)]]**
# เธอ **[[ยิว คนเขียนเพลง|(ยิว คนเขียนเพลง)]]**

**ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด รักเธอประเทศไทย**
# ภูมิพลมหาราชา **[[สมชาย ใหญ่|(สมชาย ใหญ่)]]**
# รักเธอประเทศไทย **[[ร็อคเคสตร้า|(ร็อคเคสตร้า)]]**
# ใต้ร่มเย็น **[[สันติภาพ|(สันติภาพ)]]**
# โลกและสันติภาพ **[[ภูสมิง หน่อสวรรค์|(ภูสมิง หน่อสวรรค์)]]**
# ดอกไม้ของน้ำใจ **[[สาว สาว สาว|(สาว สาว สาว)]]**
# รางวัลแด่คนช่างฝัน **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
# ดอกไม้ให้คุณ **[[พงษ์สิทธิ์ คำภีร์|(พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)]]**
# ดอกไม้พฤษภา **[[ซูซู|(ซูซู)]]**
# สู้หรือหนี **[[สมชาย ใหญ่|(สมชาย ใหญ่)]]**
# วีรชน **[[สุ ไทรงาม|(สุ ไทรงาม)]]**
# ช่วงนี้ชี้แนะ **[[บางสนาน|(บางสนาน)]]**
# โลกาภิวัฒน์ **[[หนู มิเตอร์|(หนู มิเตอร์)]]**
# โลกเดียวกัน **[[เชน ชาโดว์|(เชน ชาโดว์)]]**

**ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด ให้เป็นกำลังใจ 1**
# กำลังใจ **[[หนุ่มสกล|(หนุ่มสกล)]]**
# แรงใจ **[[หนู มิเตอร์|(หนู มิเตอร์)]]**
# หยุดท้อ **[[เคียส|(เคียส)]]**
# ให้เธอ **[[คนด่านเกวียน|(คนด่านเกวียน)]]**
# สุดทางฝัน **[[ชาไก|(ชาไก)]]**
# ลมเหนือ **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
# ฝันอย่ารู้คลาย **[[สุธีร์|(สุธีร์)]]**
# พี่ชายคนนี้ **[[หนู มิเตอร์|(หนู มิเตอร์)]]**
# รางวัลแด่คนช่างฝัน **[[หนุ่มสกล|(หนุ่มสกล)]]**
# ก้าวต่อไป **[[ประกาศิต|(ประกาศิต)]]**
# ค่ำนี้..เธอยังมีฉัน **[[สุธีร์|(สุธีร์)]]**
# ให้ฉันฝันต่อ **[[จรัล มโนเพ็ชร|(จรัล มโนเพ็ชร)]]**
# ตามฝัน **[[สิมิลัน|(สิมิลัน)]]**
# วันฟ้าใส **[[สันกาลา|(สันกาลา)]]**

## บันทึกการแสดงสด (คอนเสิร์ต)

## เกียรติคุณที่ได้รับ
* สมาคมนักแต่งเพลงแห่งประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. 2524
* องค์การยูนิเซฟ เมื่อปี พ.ศ. 2522
* การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยในงานเทศกาลเที่ยวเชียงใหม่ ปี พ.ศ. 2525
* สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ รางวัลบทเพลงดีเด่น 3 รางวัล คือในปี พ.ศ. 2524-2525 และ 2536
* รางวัลตุ๊กตาทองเพลงประกอบภาพยนตร์ยอดเยี่ยม บุญชูผู้น่ารัก ปี พ.ศ. 2530 และจากบุญชู 2 น้องใหม่ ปี พ.ศ. 2532 
* รางวัลศิษย์เก่าดีเด่นสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ปี พ.ศ. 2532
* รางวัลศิษย์เก่าดีเด่นวิทยาเขตภาคพายัพ ปี พ.ศ. 2532
* รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำในฐานะแสดงนำชายยอดเยี่ยมเรื่องด้วยเกล้า เมื่อปี พ.ศ. 2530
* โล่ห์เกียรติยศจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีในฐานะบุคคลดีเด่นทางด้านการใช้ภาษา ปี พ.ศ. 2537
* รางวัลจากชมรมวิจารณ์เพลงแห่งประเทศไทย ในเพลงประกอบภาพยนตร์เรื่องวิถีคนกล้า
* ผู้มีผลงานดีเด่นด้านวัฒนธรรมสาขาศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้าน ปี พ.ศ. 2540 จากสภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่
* รางวัลสีสันอวอร์ด 3 รางวัล เมื่อปี พ.ศ. 2538 ในฐานะนักร้องนำชายยอดเยี่ยม, บทเพลงยอดเยี่ยม และอัลบั้มยอดเยี่ยม ทั้งหมดมาจากงานดนตรีชุด ศิลปินป่า
* รางวัลพิฆเนศทองคำพระราชทานครั้งที่ 1 เมื่อปี พ.ศ. 2539 จากเพลงชุด ศิลปินป่า
* รางวัลจากชมรมสภาวะแวดล้อมสยาม จากงานชุด ศิลปินป่า

## ลำดับสาแหรก



## อ้างอิง
2.  ปกแผ่นเสียง, ปกเทปคาสเซ็ท, ปกซีดี ผลงานของจรัล มโนเพ็ชร
## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* บทกวี แด่คนช่างฝัน จรัญ มโนเพ็ชร์, จันทร์เพ็ญ จันทนา
* ศิลปินล้านนา จรัล มโนเพ็ชรจากสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง
* วิเคราะห์บทเพลงจรัล มโนเพ็ชร, ญาณเทพ  อารมณ์อุ่น

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองเชียงใหม่
หมวดหมู่:ผู้มีเชื้อสายเจ้านายฝ่ายเหนือ
หมวดหมู่:สกุล ณ เชียงใหม่
หมวดหมู่:นักร้องชายชาวไทย 
หมวดหมู่:นักแต่งเพลงชาวไทย 
หมวดหมู่:นักดนตรีชาวไทย
หมวดหมู่:นักประพันธ์ดนตรีประกอบภาพยนตร์
หมวดหมู่:นักดนตรีพื้นเมืองภาคเหนือ
หมวดหมู่:ศิลปินสังกัดนิธิทัศน์ โปรโมชั่น
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากภาวะหัวใจล้มเหลว
หมวดหมู่:นักดนตรีจากจังหวัดเชียงใหม่
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมสุพรรณหงส์