พระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา

**พระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ[[สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา|สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา]]** เป็นพระราชพิธีที่รัฐบาลไทยจัดขึ้นเพื่อแสดงความอาลัยเป็นครั้งสุดท้าย หลังการสิ้นพระชนม์ของสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา จัดขึ้นระหว่างวันที่ 8–12 เมษายน พ.ศ. 2555 ณ พระเมรุ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง

พระราชพิธีประกอบด้วย พระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลออกพระเมรุ ในวันที่ 8 เมษายน พระราชพิธีเชิญพระโกศออกพระเมรุ และพระราชทานเพลิงพระศพ ในวันที่ 9 เมษายน พระราชพิธีเก็บพระอัฐิ ในวันที่ 10 เมษายน พระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลพระอัฐิ ในวันที่ 11 เมษายน และพระราชพิธีเชิญพระอัฐิประดิษฐาน ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และพระราชพิธีบรรจุพระสรีรางคาร ในวันที่ 12 เมษายน

## การเตรียมงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ

เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2554 คณะรัฐมนตรีรักษาการนำโดยอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรีรักษาการในขณะนั้น ได้จัดประชุมวาระพิเศษเพื่อเตรียมจัดงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา โดยมีมติให้จัดงานอย่างสมพระเกียรติตามโบราณราชประเพณีของเจ้าฟ้าชั้นลูกหลวง โดยเทียบเคียงกับพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี ในเบื้องต้น ได้เชิญผู้ที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุม คือ โสมสุดา ลียะวณิช อธิบดีกรมศิลปากร และ พันเอก สถาพร กระแสร์แสน รองผู้อำนวยการกองบริการกำลังพล กรมกำลังพลทหารบก 

นอกจากนี้ อภิสิทธิ์ยังแต่งตั้งคณะกรรมการจัดงานพระราชพิธีฯ โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน แต่ให้ปฏิบัติงานไปพลางก่อนเนื่องจากจะมีการเปลี่ยนผ่านรัฐบาลชุดใหม่ และมอบหมายให้ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจัดงานให้ถูกต้องตามโบราณราชประเพณีและสมพระเกียรติทุกประการ รวมถึงมอบหมายให้สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรีจัดลำดับส่วนราชการทุกกระทรวงไปฟังพระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมพระศพ วันละ 60 คน เป็นเวลา 100 วัน 

ต่อมาเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2554 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี มีผลให้คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการจัดงานพระราชพิธีฯ ชุดเดิมสิ้นสุดลงพร้อมกับรัฐบาลรักษาการ เพื่อให้การดำเนินการจัดการพระราชพิธีฯ เป็นไปโดยเรียบร้อยสมพระเกียรติ ยิ่งลักษณ์แต่งตั้งคณะกรรมการอำนวยการจัดงานพระราชพิธีฯ ชุดใหม่ ประกอบด้วยคณะที่ปรึกษา มีหม่อมเจ้ามงคลเฉลิม ยุคล เป็นประธาน, นายกรัฐมนตรี เป็นประธานกรรมการ ผู้ทรงคุณวุฒิต่าง ๆ เป็นกรรมการ และปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีเป็นกรรมการและเลขานุการ

ต่อมาเมื่อวันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2554 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานพระบรมราชานุญาตตามที่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี กราบบังคมทูลเสนอให้เริ่มก่อสร้างพระเมรุสำหรับพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ในวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2554 ซึ่งอยู่ในช่วงหลังวันพ่อแห่งชาติ เพื่อไม่ให้กระทบกับการจัดพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554 และกำหนดวันพระราชทานเพลิงศพในวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2555 ซึ่งอยู่ในช่วงระหว่างวันจักรีและวันสงกรานต์

#### การประชุมคณะกรรมการอำนวยการจัดงานฯ
300px|thumb|พระเมรุพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา
พระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา มีกำหนดจัดขึ้นในระหว่างวันที่ 8-12 เมษายน พ.ศ. 2555 ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง ประกอบด้วย พระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลออกพระเมรุ ในพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท, พระราชพิธีอัญเชิญพระศพออกพระเมรุ, พระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ พระราชพิธีเก็บพระอัฐิ ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง พระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลพระอัฐิ ในพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท พระราชพิธีอัญเชิญพระอัฐิขึ้นประดิษฐาน ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และพระราชพิธีบรรจุพระสรีรางคาร ณ เสาวภาประดิษฐาน สุสานหลวง วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม หลังจากงานพระราชทานเพลิงพระศพแล้ว จะเปิดให้ประชาชนเข้าชมพระเมรุจนถึงวันที่ 17 เมษายน ปีเดียวกัน แต่จะไม่มีการจัดนิทรรศการภายในพระเมรุแบบงานนิทรรศการพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี โดยเปลี่ยนเป็นจัดนิทรรศการถาวรเกี่ยวกับพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจที่พระราชวังสนามจันทร์ จังหวัดนครปฐมแทน

อนึ่ง พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุมัติแบบพระเมรุในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา โดยพระเมรุออกแบบโดย พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น สถาปนิกผู้ออกแบบพระเมรุมาศในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และพระเมรุในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี ส่วนการก่อสร้างพระเมรุในเบื้องต้นใช้โรงละครเล็ก ภายในโรงละครแห่งชาติ ทำเป็นโรงขยายแบบ และจัดสร้างองค์ประกอบของพระเมรุควบคู่ไปด้วย โดยได้เริ่มดำเนินการจัดทำโครงสร้างส่วนต่าง ๆ ไว้ล่วงหน้า จากนั้นในวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2554 จะมีพิธีบวงสรวง ก่อนที่กรมศิลปากรจะเริ่มนำองค์ประกอบสำเร็จรูปของพระเมรุทั้งหมด เข้าไปประกอบติดตั้งแบบน็อกดาวน์ที่บริเวณท้องสนามหลวงตั้งแต่วันเดียวกัน เพื่อให้องค์พระเมรุมีความพระเมรุสวยงามและสมพระเกียรติ โดยเหตุที่ต้องดำเนินการในรูปแบบนี้ เนื่องจากปี พ.ศ. 2554 เป็นปีพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554 จึงไม่สมควรที่จะให้มีพระเมรุกลางท้องสนามหลวงก่อนวันพระราชพิธีสำคัญ

ในเวลาต่อมา กระทรวงวัฒนธรรมได้รับแจ้งจากพระมหาราชครูพิธีศรีวิสุทธิคุณ (ชวิน รังสิพราหมณกุล) ประธานพระครูพราหมณ์ ถึงการกำหนดฤกษ์การประกอบพิธีทางสงฆ์และพราหมณ์ในการบวงสรวงยกเสาพระเมรุขึ้นตั้งตามแบบแผนประเพณี โดยได้กำหนดวันจันทร์ที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2555 ลัคนาสถิตราศีเมษ เวลา 11:59 น. ทุติยตรียางค์ ปัญจมนวางค์ เป็นมหัทธโนฤกษ์ พระอาทิตย์อยู่ศูนย์กลางขอบฟ้า เรียกว่า สนธยา เป็นฤกษ์ยกเสาเอกพระเมรุ โดยยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธี และหลังจากเสร็จพิธียกเสาพระเมรุแล้ว ทางวิศวกร สถาปัตยกรรม จะดำเนินการก่อสร้างตามรูปแบบพระเมรุทรงยอดปราสาทที่พลอากาศตรีอาวุธออกแบบไว้

โดยกระบวนการต่าง ๆ ทั้งเรื่องเสาเข็ม และองค์ประกอบของพระเมรุได้ดำเนินการจัดเตรียมพร้อมที่จะประกอบได้ทันที ที่ผ่านมาการก่อสร้างพระเมรุจะไปทำที่ท้องสนามหลวงทั้งหมด แต่ครั้งนี้มีความแตกต่าง โดยจะทำข้างนอกก่อนแล้วนำเข้าไปประกอบในภายหลัง ถือเป็นครั้งแรกที่มีการทำในรูปแบบนี้ ส่วนการจัดหาผ้าทองย่นเพื่อใช้ในการประดับลวดลายพระเมรุนั้น จะใช้เหมือนกับพระเมรุสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี ซึ่งนำมาจากประเทศจีน โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงรับเป็นธุระจัดหาผ้าทองย่นในครั้งนี้ ส่วนเครื่องประกอบพระเมรุอื่น ๆ เช่น เทวดา สัตว์หิมพานต์ ยังคงใช้จากพระเมรุของสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี บางส่วนอาจจะมีการเปลี่ยนแปลง อาจลดขนาดให้เล็กลง อย่างไรก็ตาม องค์ประกอบพระเมรุจะต้องมีการหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอีกครั้ง ว่าจะต้องมีส่วนใดเพิ่มเติมบ้าง

### พระเมรุ
thumb|พระเมรุสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เปิดให้ประชาชนเข้าชมหลังพระราชพิธีพระราชทานเพลิง|289x289px
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชวินิจฉัยให้นำรูปแบบสถาปัตยกรรมจากพระเมรุในงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี มาปรับใช้กับรูปแบบสถาปัตยกรรมพระเมรุในงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา แต่ต้องปรับเปลี่ยนบางส่วนให้สมพระเกียรติมากขึ้น เพราะสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา มีพระราชบิดาเป็นพระมหากษัตริย์โดยตรง จึงมีพระอิสริยยศสูงกว่าสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี ที่พระราชบิดามิใช่พระมหากษัตริย์เล็กน้อย 

พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น อดีตอธิบดีกรมศิลปากรและศิลปินแห่งชาติ สาขาสถาปัตยกรรมไทย เป็นผู้ออกแบบ ขนาดความสูงและความกว้างของพระเมรุมีความใกล้เคียงกับพระเมรุมีลักษณะคล้ายกับพระเมรุสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี แต่จะมีขนาดใหญ่กว่าเล็กน้อย 

ลักษณะเป็นอาคารทรงเหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสอง มีมุขยื่นทั้งสี่ด้าน สร้างบนฐานชาลาใหญ่ มุขด้านทิศตะวันตกเป็นทางเสด็จพระราชดำเนิน มุขด้านเหนือมีสะพานเกรินไว้เชิญพระโกศทรงพระศพประดิษฐานเหนือพระจิตกาธาน มุขด้านตะวันออกเป็นที่วางเตาเผาพระศพ บริเวณฐานชาลาทุกด้าน มีบันไดขึ้นลง แวดล้อมด้วยรั้วราชวัติ ฉัตร โคม และเทวดาประกอบพระเมรุ หน้าบันแต่ละมุขประดับด้วยอักษรพระนาม พร. ใต้พระชฎามหากฐิน รัชกาลที่ 6 และประดับลวดลายด้วยหัวของโคนันทเสน

เครื่องยอดพระเมรุประกอบด้วยชั้นเชิงกลอน 5 ชั้นกึ่งกลางของเชิงกลอนแต่ละชั้นมีซุ้มบันแถลงซ้อน 2 ชั้น มุขหลังคามีนาคปัก ส่วนบนเป็นองค์ระฆังรับบัลลังก์ เหนือบัลลังก์เป็นชุดบัวคลุ่ม 5 ชั้น ปลียอดแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ปลียอดส่วนต้นและส่วนปลายคั่นด้วยลูกแก้ว ถัดขึ้นไปเป็นที่ประดิษฐานสัปตปฎลเศวตฉัตร เครื่องยอดลักษณะนี้ ผู้ออกแบบเรียกว่า "เครื่องยอดทรงมณฑปแปลง" โดยแปลงให้ไม่มีชั้นเหมใต้บัวกลุ่ม พระเมรุองค์นี้จึงเป็นการออกแบบใหม่ ต่างจากคราวก่อนๆ ที่ใช้เทียบเคียงกับแบบพระเมรุที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงออกแบบไว้แล้ว การตกแต่งพระเมรุใช้การซ้อนไม้แทนการใช้ไม้จริงและเสริมบางส่วนด้วยไฟเบอร์กลาส ประดับด้วยผ้าทองย่นสาบกระดาษสี

การตกแต่งพระเมรุครั้งนี้ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานพระราชวินิจฉัยให้ตกแต่งพระเมรุเป็นอย่าง **พระเมรุทอง** เพื่อถวายพระเกียรติยศสูงสุดในพระอิสริยยศเจ้าฟ้าพระราชธิดาในพระมหากษัตริย์ และทรงเป็นอุภโตสุชาต มีพระชาติกำเนิดอันบริสุทธิ์ประดุจทองนพคุณ และในพระสถานะที่ทรงมีพระสกุลยศสูงที่สุดในบรรดาพระบรมวงศานุวงศ์ทั้งปวง โดยการออกแบบตกแต่งนายช่างศิลปกรรม และนักวิชาการช่างศิลป์ ได้คัดลวดลายแบบฝีมือช่างโบราณ เช่น ลายพรรณพฤกษา ดอกไม้รูปแบบต่าง ๆ และลวดลายดอกไม้และสัต์ที่สมเด็จเจ้าฟ้าฯ ทรงโปรด โดยประยุกต์เข้ากับลวดลายใบไม้ ดอกไม้ เถา จึงออกมาเป็นลวดลายประดับพระเมรุสื่อถึงพระอัธยาศัยโปรดธรรมชาติ

โครงสร้างสีของพระเมรุ ผู้ออกแบบได้เน้นการไล่ระดับสีเฉดสีแสดและสีชมพู โดยสีชมพู เป็นสีวันอังคารซึ่งเป็นวันประสูติและยังสื่อถึงการเป็นเจ้าฟ้าแรกประสูติพระองค์เดียวในจุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์ ส่วนสีแสดหรือสีส้มเป็นสีที่สมเด็จเจ้าฟ้าฯ โปรด เมื่อผสมกับสีทองแล้วจะออกมาเป็นลายไทยที่สวยงาม พื้นพระเมรุใช้กระดาษแดงมีลายทอง หรือปิดกระดาษทองย่นที่มีลายสีแดง


ไฟล์:สวนทางเข้าพระเมรุ.jpg|สวนทางเข้าพระเมรุ
ไฟล์:พระเมรุ นักท่องเที่ยว.jpg|พระเมรุ เปิดให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวเข้าชม
ไฟล์:พระเมรุ บันได.jpg|รายละเอียดการตกแต่งพระเมรุ
ไฟล์:เทวดา พระเมรุ.jpg|เทวดาประดับโคมไฟพระเมรุ
ไฟล์:กระดาษย่น พระเมรุ.jpg|ลวดลายกระดาษย่นประดับพระเมรุ
ไฟล์:เทวดา ศาลา.jpg|มุมมองจากเทวดาไปยังศาลาที่ประทับ
ไฟล์:พระเมรุ วัดพระแก้ว.jpg|มุมมองทางเสด็จขึ้นพระเมรุและวัดพระแก้ว
ไฟล์:ฉากบังเพลิง.jpg|ฉากบังเพลิง
ไฟล์:หน้าบัน ตราประจำพระองค์.jpg|หน้าบันประดับตราประจำพระองค์
ไฟล์:พระเมรุ เตาถวายพระเพลิง.jpg|เตาด้านทิศตะวันออกของพระเมรุ
ไฟล์:พระเมรุ บันไดใต้.jpg|บันไดทิศใต้ของพระเมรุ
ไฟล์:สวนหิน พระเมรุ.jpg|สวนตกแต่งทางเสด็จขึ้นทิศตะวันตก
ไฟล์:พระเมรุ ครุฑ.jpg|ครุฑเล็กตกแต่งสวนพระเมรุ
ไฟล์:พระเมรุ หิมพานต์.jpg|สัตว์หิมพานต์ตกแต่งสวนพระเมรุ
ไฟล์:พระเมรุ หอย.jpg|สัตว์หิมพานต์ตกแต่งสวนพระเมรุ
ไฟล์:เสือเงือก.jpg|สัตว์หิมพานต์ตกแต่งสวนพระเมรุ
ไฟล์:นกม้า.jpg|สัตว์หิมพานต์ตกแต่งสวนพระเมรุ
ไฟล์:กิเลน.jpg|สัตว์หิมพานต์ตกแต่งสวนพระเมรุ
ไฟล์:ปักษี.jpg|สัตว์หิมพานต์ตกแต่งสวนพระเมรุ
ไฟล์:พยัคปักษี.jpg|สัตว์หิมพานต์ตกแต่งสวนพระเมรุ
ไฟล์:พระเมรุ พลบค่ำ.jpg|พระเมรุด้านทิศใต้
ไฟล์:พระเมรุ ศาลฎีกา.jpg|พระเมรุด้านทิศใต้เห็นศาลฎีกาหลังเดิม
ไฟล์:พระเมรุ ตะวันตก.jpg|พระเมรุด้านทิศตะวันตก
ไฟล์:พระเมรุ ค่ำ.jpg|พระเมรุยามค่ำ
ไฟล์:พระเมรุ เหนือ.jpg|พระเมรุจากทางเข้าด้านทิศเหนือ
ไฟล์:พระเมรุ น้ำเงิน.jpg|พระเมรุ ถ่ายด้วยเฉดสีน้ำเงิน
ไฟล์:พระเมรุ ทางเข้าเหนือ.jpg|ทางเข้าพระเมรุจากทิศเหนือ


### การฝึกซ้อมริ้วกระบวน
วันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2555 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง ทรงถวายราชสักการะพระศพ ก่อนจะทรงร่วมพิธีซ้อมใหญ่ครั้งสุดท้ายเสมือนจริงในการเดินริ้วขบวนงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา

การซ้อมเริ่มตั้งแต่เชิญพระโกศพระศพลงจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท โดยมหาดเล็กออกทางประตูทิศตะวันตก เพื่อประดิษฐานบนพระยานมาศสามลำคาน ก่อนจะเชิญออกจากพระบรมมหาราชวัง ทางประตูศรีสุนทร ซึ่งระหว่างนั้นปืนใหญ่ยิงถวายพระเกียรติยศนาทีละ 1 นัด แล้วออกไปทางประตูเทวาภิรมย์ เพื่อตั้งริ้วขบวนที่ 1 ไปตามเส้นทางถนนมหาราช ถนนท้ายวัง และถนนสนามไชย เพื่อเชิญพระโกศพระศพประดิษฐานบนพระมหาพิชัยราชรถ ที่ด้านหน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร

โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินตามพร้อมด้วยขบวนทหารกองเกียรติยศ เครื่องราชอิสริยยศ และราชนิกูล ข้าราชบริพาร เคลื่อนตามจังหวะสัญญาณกลอง แล้วเข้าร่วมกับริ้วขบวนที่ 2 เชิญพระโกศพระศพประดิษฐานบนบุษบกพระมหาพิชัยราชรถ ออกจากหน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามไปตามถนนสนามไชย ถนนราชดำเนินใน ถนนเส้นกลางสนามหลวง เข้าสู่ราชวัติพระเมรุด้วยการเดินเปลี่ยนสูงแบบสืบเท้าประกอบเพลงพญาโศก จากนั้นเข้าสู่ริ้วขบวนที่ 3 เชิญพระโกศพระศพโดยพระยานมาศสามลำคานเวียนพระเมรุโดยอุตราวัฏ หรือเวียนซ้าย สามรอบ ก่อนจะเชิญพระโกศพระศพขึ้นประดิษฐานบนพระเมรุ

ในตอนบ่ายเป็นการซ้อมริ้วขบวนที่ 4 ภายหลังพระราชทานเพลิงพระศพแล้ว เชิญพระโกศพระอัฐิโดยพระที่นั่งราเชนทรยาน และพระสรีรางคาร โดยพระวอสีวิกากาญจน์ จากพระเมรุ ท้องสนามหลวง เข้าสู่พระบรมมหาราชวัง และริ้วขบวนที่ 5 เชิญพระโกศพระอัฐิโดยพระที่นั่งราเชนทรยาน จากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทขึ้นประดิษฐาน ณ พระวิมาน บนพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ส่วนริ้วขบวนที่ 6 เชิญพระสรีรางคารจากพระศรีรัตนเจดีย์ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยรถยนต์พระที่นั่งไปบรรจุ ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม

### หมายกำหนดการพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ
หมายกำหนดการพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา มีดังนี้

* **วันอาทิตย์ที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2555**
** เวลา 17.30 น. บำเพ็ญพระราชกุศลออกพระเมรุ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
*** แต่งกายเต็มยศ สายสะพายมงกุฎไทย ไว้ทุกข์
* **วันจันทร์ที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2555**
** เวลา 7.00 น. เชิญพระโกศทองใหญ่ทรงพระศพออกพระเมรุ ท้องสนามหลวง โดยริ้วกระบวนที่ 1 ริ้วกระบวนที่ 2 และริ้วกระบวนที่ 3
*** แต่งกายเต็มยศ สายสะพายมหาจักรีบรมราชวงศ์ ไว้ทุกข์
** เวลา 16.30 น. พระราชทานเพลิงพระศพ
*** แต่งกายเต็มยศ สายสะพายมหาจักรีบรมราชวงศ์ ไว้ทุกข์
** เวลา 22.00 น. พระราชทานเพลิงพระศพจริง (ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้เตาไฟฟ้าในการสุมเพลิง)
*** แต่งกายชุดปกติขาว ไว้ทุกข์

* **วันอังคารที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2555**
** เวลา 8.00 น. เก็บพระอัฐิ เชิญพระอัฐิสู่พระบรมมหาราชวัง โดยริ้วกระบวนที่ 4
*** แต่งกายเต็มยศ สายสะพายจุลจอมเกล้า ไว้ทุกข์

* **วันพุธที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2555**
** เวลา 16.30 น. บำเพ็ญพระราชกุศลพระอัฐิ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
*** แต่งกายเต็มยศ สายสะพายมหาจักรีบรมราชวงศ์

* **วันพฤหัสบดีที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2555**
** เวลา 10.30 น. เลี้ยงพระ เชิญพระอัฐิขึ้นประดิษฐาน ณ พระวิมาน พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท โดยริ้วกระบวนที่ 5
*** แต่งกายเต็มยศ สายสะพายจุลจอมเกล้า
** เวลา 16.30 น. บรรจุพระสรีรางคาร ณ อนุสรณ์สถานเสาวภาประดิษฐาน สุสานหลวง วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม โดยริ้วกระบวนที่ 6 (ขบวนรถยนต์)
*** แต่งกายเต็มยศ สายสะพายจุลจอมเกล้า

อนึ่ง รัฐบาลได้กำหนดให้วันจันทร์ที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2555 ซึ่งเป็นวันพระราชทานเพลิงพระศพ เป็นวันหยุดราชการกรณีพิเศษ โดยในระหว่างวันที่ 8-10 เมษายน 2555 กำหนดให้สถานที่ราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานอื่นของรัฐ และสถานศึกษาทุกแห่งลดธงครึ่งเสา ขอความร่วมมือประชาชนไว้ทุกข์โดยทั่วกัน ขอความร่วมมือสถานีวิทยุและสถานีโทรทัศน์ควบคุมดูแลรายการที่ออกอากาศให้เหมาะสม และขอความร่วมมือสถานบริการต่าง ๆ ให้งดหรือลดการแสดงเพื่อความบันเทิง เป็นระยะเวลา 3 วัน

ในวันที่ 12-13 ธันวาคม พ.ศ. 2555 
* **วันพุธที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2555**
** เวลา 16.00 น. บรรจุพระสรีรางคาร ณ ผนังเบื้องพระปฤศฎางค์พระร่วงโรจนฤทธิ์ พระวิหารทิศเหนือ องค์พระปฐมเจดีย์ โดยริ้วกระบวนพระอิสริยยศพิเศษ และยกสัปตปฎลเศวตฉัตรกางกั้นพระพุทธรูปปางประสูติ
*** แต่งกายชุดปกติขาว
* **วันพุธที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2555**
** เวลา 10.00 น. ลอยพระสรีรางคาร ณ ฐานทัพเรือสัตหีบ อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี
*** แต่งกายชุดปกติขาว

## พระราชพิธี

### พระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระบุพโพ
วันพุธที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2555 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้หม่อมเจ้านวพรรษ์ ยุคล เป็นผู้แทนพระองค์ไปยังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท หม่อมเจ้านวพรรษ์จุดธูปเทียนถวายราชสักการะพระศพและจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร จากนั้นตำรวจหลวงขึ้นเปลื้องพระโกศทองใหญ่ทรงพระศพออก เจ้าพนักงานสนมพลเรือนเชิญพระลองลงจากพระแท่นสุวรรณเบญจดล เข้าบริเวณพระฉากที่กั้นไว้บริเวณมุขด้านทิศใต้ เชิญพระลองตั้งไว้บนพระแท่นไม้ปิดทอง เจ้าพนักงานภูษามาลายกพระลองขึ้นจากฐานเล็กน้อย แล้วเอากระดาษฟางเข้าชำระบริเวณใต้พระลอง ระหว่างนี้เจ้าพนักงานเชิญถ้ำพระบุพโพออกเชิญลงหีบปิดทอง และจัดสัปตปฎลเศวตฉัตรกางกั้นแทนเบญจปฎลเศวตฉัตร เมื่อชำระพระลองสะอาดแล้วจึงนำกระดาษที่ชำระใส่ลงในหีบพระบุพโพ เจ้าพนักงานเชิญพระลองกลับขึ้นประดิษฐานบนพระแท่นสุวรรณเบญจดล ประกอบพระโกศทองใหญ่ เจ้าพนักงานสนมพลเรือนเชิญหีบพระบุพโพลงจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ออกทางประตูกำแพงแก้ว ขึ้นประดิษฐานบนรถวอพระวิมาน ไปยังพระเมรุ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร หม่อมเจ้านวพรรษ์ประทับรถยนต์ที่นั่งตามขบวนอัญเชิญพระบุพโพ เมื่อขบวนถึงพระเมรุ เจ้าพนักงานเชิญหีบพระบุพโพขึ้นประดิษฐานในเตาเผาพระบุพโพ ภายในพระเมรุ หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์ ทอดผ้าสดับปกรณ์พระบุพโพ พระสงฆ์สดับปกรณ์ จุดธูปเทียนช่อดอกไม้จันทน์พระราชทานเพลิงพระบุพโพแทนพระองค์ และวางช่อดอกไม้ส่วนองค์ถวายพระเพลิงพระบุพโพ จากนั้นพระบรมวงศานุวงศ์ พระประยูรญาติ ข้าราชการ ข้าราชบริพารในพระองค์ ขึ้นวางช่อดอกไม้จันทน์ถวายพระเพลิงพระบุพโพ

### พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลออกพระเมรุ
วันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2555 เวลา 17.27 น. พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ พร้อมด้วยสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ ไปในการพระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลออกพระเมรุ พระราชทานพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง ทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะพระศพ ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธรูป ถวายพัดรองที่ระลึกงานออกพระเมรุแด่คณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช สมเด็จพระราชาคณะ และพระราชาคณะ และพระสงฆ์อื่น ๆ จากนั้นบรรพชิตจีนและญวนถวายไทยธรรมบูชากัณฑ์เทศน์ ทรงทอดผ้าไตร พระราชาคณะถวายพระธรรมเทศนา พระสงฆ์สวดศราทธพรต สวดสดับปกรณ์ ถวายอนุโมนา ถวายอดิเรก ถวายพระพรลา เสร็จแล้วทรงจุดธูปเทียนที่พระสงฆ์สวดพระอภิธรรม ก่อนเสด็จพระราชดำเนินกลับ

### พระราชพิธีเชิญพระโกศออกพระเมรุ
วันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2555 เวลา 07.07 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์พร้อมด้วย พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ (ยศในขณะนั้น), พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ, สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา, สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ ไปยังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง ในการอัญเชิญพระโกศทรงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ออกจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ไปยังพระเมรุ ท้องสนามหลวง

#### ริ้วกระบวนที่ ๑
ริ้วขบวนที่ 1 เชิญพระยานมาศสามลำคานออกจากพระบรมมหาราชวัง เคลื่อนออกไปตามถนนมหาราช เลี้ยวซ้ายเข้าถนนท้ายวัง ถนนสนามไชย โดยมีพระพรหมมุณี ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร นั่งบนเสลี่ยงกลีบบัวอ่านพระอภิธรรมนำขบวน ตามด้วยเจ้าพนักงานประโคมดนตรี พระยานมาศสามลำคานประดิษฐานพระโกศ ขนาบด้วยเครื่องอภิรุมชุมสาย และเครื่องสูงทองแผ่ลวด ขบวนเสด็จของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ขนาบด้วยผู้เชิญเครื่องสูง เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เครื่องราชูปโภค และ ฉลองพระองค์ ซึ่งจะร่วมในขบวนเสด็จฯ ตลอดถึงริ้วขบวนที่ 3 ตามด้วยขบวนพระประยูรญาติ นอกจากนี้ ข้าราชการ ทหาร ตำรวจชั้นผู้ใหญ่ ลูกเสือ เนตรนารี นักเรียนวชิราวุธวิทยาลัย

เมื่อพระยานมาศสามลำคานเคลื่อนถึงบริเวณหน้าหน่วยบัญชาการกำลังสำรอง ที่พระมหาพิชัยราชรถจอดรออยู่ ขบวนพระยานมาศจะเวียนซ้าย ริ้วขบวนที่ 1 จะเข้ารวมกับริ้วขบวนที่รออยู่แล้ว โดยต้นขบวนอยู่ที่กระทรวงกลาโหม ส่วนท้ายขบวนอยู่ที่โรงเรียนราชินี พระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนินไปพักคอย ณ พลับพลายกหน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เจ้าพนักงานเชิญพระโกศเทียบท้ายเกรินบันไดนาค และเชิญสัปตปฎลเศวตฉัตรคันดาลอีกองค์หนึ่งติดตั้งที่ท้ายเกรินเพื่อกางกั้นพระโกศ พระพรหมมุณีลงจากพระเสลี่ยงกลีบบัวขึ้นราชรถน้อย จากนั้นพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี เสด็จลงจากพลับพลายก พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงทอดผ้าไตร ณ ท้ายเกริน พระสงฆ์ 20 รูป สดับปกรณ์ แล้วเจ้าพนักงานภูษามาลาเข้าประจำท้ายเกริน และด้านหน้าและหลังพระมณฑปพระมหาพิชัยราชรถ เจ้าพนักงานเชิญพระโกศขึ้นสู่พระมหาพิชัยราชรถ แตรวงบรรเลงเพลงมหาชัยเมื่อพระโกศเข้าประดิษฐานที่พระมหาพิชัยราชรถแล้ว เจ้าพนักงานเลื่อนเกรินออกจากพระมหาพิชัยราชรถ สารถีพระมหาพิชัยราชรถ เข้าประจำที่หน้าพระมณฑป พลฉุดชักราชรถถวายบังคมพระโกศ เจ้าพนักงานคุมขบวนรัวกรับพวงให้สัญญาณครั้งที่หนึ่ง ริ้วขบวนกลับหลังหัน พลฉุดชักนำห่วงคล้องที่บ่า สัญญาณกรับครั้งที่สองพร้อมแตรเป่า เตรียมเคลื่อนริ้วขบวน สัญญาณกรับครั้งที่สามพร้อมแตรเป่า เคลื่อนริ้วขบวนที่ 2

#### ริ้วกระบวนที่ ๒
[thumb|left|320px|ริ้วขบวนที่ ๒ เชิญ[พระมหาพิชัยราชรถทรงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เคลื่อนจากวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ไปยังมณฑลพระราชพิธีท้องสนามหลวง]]
ริ้วขบวนที่ 2 เชิญพระมหาพิชัยราชรถทรงพระโกศ เคลื่อนไปตามถนนสนามไชย ถนนราชดำเนินใน ผ่านพลับพลายกหน้าพระที่นั่งสุทไธสวรรยปราสาท ซึ่งพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ เฝ้าฯ ถวายบังคมพระโกศ จากนั้นริ้วขบวนจะผ่านกระทรวงกลาโหม เข้าสู่ถนนกลางท้องสนามหลวง และเคลื่อนเข้ามณฑลพระราชพิธี โดยมีนักเรียนเตรียมทหาร 180 นาย ยืนเป็นแถวเกียรติยศรายทาง ริ้วขบวนประกอบด้วย ม้านำ 2 ม้า วงโยธวาธิตกองดุริยางค์ทหารบกบรรเลงเพลงพญาโศกลอยลม ตามด้วยกองพันทหาร จัดจากกรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า โรงเรียนนายเรือ และโรงเรียนนายเรืออากาศ ตามลำดับ ตามด้วยราชรถพระนำ มีพลฉุดชักรวม 74 นาย นักเรียนเตรียมทหาร 280 นาย เป็นชาวพนักงานกลองชนะ พระมหาพิชัยราชรถ ขนาบด้วยเครื่องอภิรุมชุมสาย และเครื่องสูงทองแผ่ลวด มีพลฉุดชักจากกรมสรรพาวุธทหารบก 221 นาย ตามด้วยขบวนเสด็จฯ ขบวนข้าราชการ ทหาร ตำรวจชั้นผู้ใหญ่ พระประยูรญาติ สมาชิกในราชสกุลในราชวงศ์จักรี ข้าราชบริพารในพระองค์ฯ เจ้าหน้าที่มูลนิธิในพระองค์ฯ ตามด้วยขบวนนิสิต นักศึกษา นักเรียนจากสถาบันการศึกษา 8 สถาบัน เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นต้น ลูกเสือ เนตรนารี ยุวกาชาด นักเรียนวชิราวุธวิทยาลัย ตามด้วยกองพันทหารอีก 5 กองพัน จัดจากกองพันทหารม้าที่ 1 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 1 กองพันทหารช่างที่ 1 กองพันทหารราบที่ 9 รักษาพระองค์ กองพันทหารนาวิกโยธินที่ 1 และ กองพันที่ 1 กรมทหารอากาศโยธิน รักษาพระองค์ ปิดริ้วขบวน

เมื่อพระมหาพิชัยราชรถเคลื่อนมายังกลางท้องสนามหลวงแล้ว เจ้าพนักงานเคลื่อนเกรินเทียบ พระบรมวงศานุวงศ์เสด็จพระราชดำเนินยังพลับพลายก ณ มณฑลพระราชพิธี เพื่อทอดพระเนตรการเชิญพระโกศลงจากพระมหาพิชัยราชรถสับเปลี่ยนมายังพระยานมาศสามลำคาน เมื่อพระโกศประดิษฐานบนพระยานมาศแล้ว เจ้าพนักงานภูษามาลา และพลฉุดชักพระมหาพิชัยราชรถ ถวายบังคมพระโกศ พลแบกหามเคลื่อนพระยานมาศสู่มณฑลพระราชพิธี แล้วเจ้าพนักงานคุมริ้วขบวนให้สัญญาณกรับ เพื่อเคลื่อนริ้วขบวนที่ 3 แตรวงบรรเลงเพลงมหาชัย

#### ริ้วกระบวนที่ ๓
ริ้วขบวนที่ 3 เคลื่อนเวียนโดยอุตราวัฎ (เวียนซ้าย) รอบพระเมรุ 3 รอบ ริ้วขบวนนำโดยเสลี่ยงกลีบบัวเชิญพระสวดพระอภิธรรม พระยานมาศสามลำคาน ตามด้วยขบวนเสด็จฯ พระประยูรญาติ ข้าราชบริพารในพระองค์ฯ และสมาชิกราชสกุล ระหว่างเคลื่อนริ้วขบวน ทหารปืนใหญ่ยิงสลุดถวายนาทีละ 1 นัด เมื่อเคลื่อนขบวนครบสามรอบแล้ว พระบรมวงศานุวงศ์เสด็จพระราชดำเนินยังพระที่นั่งทรงธรรม พลแบกหามเคลื่อนพระยานมาศเทียบสะพานเกรินทางทิศใต้ของพระเมรุ เจ้าพนักงานเคลื่อนพระโกศมายังท้ายเกริน แล้วเลื่อนเกรินเชิญพระโกศสู่พระจิตกาธานภายในพระเมรุ จากนั้นเจ้าพนักงานภายในพระเมรุปิดพระวิสูตร (ม่าน) และพระฉาก เปลื้องพระโกศทองใหญ่เพื่อถวายการประกอบพระโกศจันทน์ จากนั้น พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ขึ้นสู่พระเมรุ ทรงจุดธูปเทียนบูชาพระศพ แล้วเสด็จพระราชดำเนินกลับ


ไฟล์:ป้ายส่งเสด็จหน้ากระทรวงกลาโหม.jpg|ป้ายส่งเสด็จหน้ากระทรวงกลาโหมวันที่ 9 เมษายน 2555
ไฟล์:ม้านำจากกองกำกับการม้าตำรวจ.jpg|ม้านำจากกองกำกับการม้าตำรวจ
ไฟล์:วงโยธวาทิตกองดุริยางค์ทหารบก.jpg|วงโยธวาทิตกองดุริยางค์ทหารบก
ไฟล์:บก. กองผสม.jpg|บก. กองผสม
ไฟล์:กรมทหารรราบที่ 1 รักษาพระองค์.jpg|กรมทหารรราบที่ 1 รักษาพระองค์
ไฟล์:กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหาราบที่ 11 รักษาพระองค์ .jpg|กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหาราบที่ 11 รักษาพระองค์
ไฟล์:กองพันที่ 1 กรมนักเรียนนายร้อย รักษาพระองค์.jpg|กองพันที่ 1 กรมนักเรียนนายร้อย รักษาพระองค์
ไฟล์:กรมนักเรียนนายเรือ รอ. นำขบวน.jpg|กรมนักเรียนนายเรือ รอ. นำขบวน
ไฟล์:กรมนักเรียนนายเรือ รักษาพระองค์.jpg|กรมนักเรียนนายเรือ รักษาพระองค์
ไฟล์:กรมนักเรียนนายเรืออากาศ รักษาพระองค์.jpg|กรมนักเรียนนายเรืออากาศ รักษาพระองค์
ไฟล์:ต้นขบวนราชรถพระนำ.jpg|ต้นขบวนราชรถพระนำ
ไฟล์:ขบวนอัญเชิญเครื่องสูง.jpg|ขบวนอัญเชิญเครื่องสูง
ไฟล์:ราชรถพระนำ.jpg|ราชรถพระนำ
ไฟล์:ขบวนเครื่องสูงขบวนหลังราชรถพระ.jpg|ขบวนเครื่องสูงขบวนหลังราชรถพระ
ไฟล์:ขบวนนายกรัฐมนตรี.jpg|ขบวนนายกรัฐมนตรี
ไฟล์:ธงประจำพระอิสริยยศ อัญเชิญโดยกองพันทหารม้า ที่ 29 รักษาพระองค์.jpg|ธงประจำพระอิสริยยศ อัญเชิญโดยกองพันทหารม้า ที่ 29 รักษาพระองค์
ไฟล์:พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระโกศ สมเด็จเจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดาฯ.jpg|พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระโกศสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา
ไฟล์:พระโกศสมเด็จเจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดาฯ บนพระมหาพิชัยราชรถ.jpg|พระโกศสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา บนพระมหาพิชัยราชรถ
ไฟล์:พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระโกศ สมเด็จเจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดาฯ ผ่านประตูสวัสดิโสภา.jpg|พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระโกศสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ผ่านประตูสวัสดิโสภา
ไฟล์:พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระโกศ สมเด็จเจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดาฯ มุ่งหน้าท้องสนามหลวง.jpg|พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระโกศสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา มุ่งหน้าท้องสนามหลวง
ไฟล์:พลนำขบวนเครื่องราชอิสริยยศ.jpg|พลนำขบวนเครื่องพระอิสริยยศ
ไฟล์:ขบวนเครื่องราชอิสริยยศ.jpg|ขบวนเครื่องพระอิสริยยศ
ไฟล์:ขบวนพราหมณ์สยายผม.jpg|ขบวนพราหมณ์สยายผม
ไฟล์:ขบวนสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ.jpg|ขบวนสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
ไฟล์:สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เสด็จพระราชดำเนินในขบวนอัญเชิญพระโกศ.jpg|สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เสด็จพระราชดำเนินในขบวนอัญเชิญพระโกศ
ไฟล์:ขบวนเครื่องราชอิสริยยศตามเสด็จสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ.jpg|ขบวนเครื่องพระอิสริยยศตามเสด็จสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
ไฟล์:ขบวนข้าราชบริพาร ราชสกุล ขบวนแรก.jpg|ขบวนข้าราชบริพาร ราชสกุล ขบวนแรก
ไฟล์:ขบวนข้าราชบริพาร ราชสกุล ขบวนที่สอง.jpg|ขบวนข้าราชบริพาร ราชสกุล ขบวนที่สอง
ไฟล์:ขบวนข้าราชบริพาร ราชสกุล ขบวนที่สองด้านข้าง.jpg|ขบวนข้าราชบริพาร ราชสกุล ขบวนที่สองด้านข้าง
ไฟล์:ขบวนข้าราชการนิสิตนักศึกษา.jpg|ขบวนข้าราชการ นิสิต นักศึกษา
ไฟล์:ประชาชนที่มาเฝ้ารับเสด็จ.jpg|ประชาชนที่มาเฝ้ารับเสด็จ
ไฟล์:มุมมองขบวนอัญเชิญพระโกศจากถนนหลักเมือง.jpg|มุมมองขบวนอัญเชิญพระโกศจากถนนหลักเมือง
ไฟล์:ขบวนนักเรียนวชิราวุธวิทยาลัย.jpg|ขบวนนักเรียนวชิราวุธวิทยาลัย
ไฟล์:ขบวนลูกเสือ เนตรนารี ยุวกาชาด.jpg|ขบวนลูกเสือ เนตรนารี ยุวกาชาด
ไฟล์:ขบวนนักเรียน.jpg|ขบวนนักเรียน
ไฟล์:ขบวนท้ายข้าราชบริพาร.jpg|ขบวนท้ายข้าราชบริพาร
ไฟล์:วงโยธวาทิตท้ายขบวน.jpg|วงโยธวาทิตท้ายขบวน
ไฟล์:กองพันทหารม้าที่ 1 รักษาพระองค์.jpg|กองพันทหารม้าที่ 1 รักษาพระองค์
ไฟล์:ธงชัยเฉลิมพล กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 1 รักษาพระองค์.jpg|ธงชัยเฉลิมพล กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 1 รักษาพระองค์
ไฟล์:กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 1 กรมทหารปืนใหญ่ ที่ 1 รักษาพระองค์.jpg|กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 1 กรมทหารปืนใหญ่ ที่ 1 รักษาพระองค์
ไฟล์:กองพันทหารช่างที่ 1 รักษาพระองค์.jpg|กองพันทหารช่างที่ 1 รักษาพระองค์
ไฟล์:กองพันทหารนาวิกโยธินที่ 1.jpg|กองพันทหารนาวิกโยธินที่ 1
ไฟล์:กรมทหารอากาศโยธินที่ 2 รักษาพระองค์.jpg|กรมทหารอากาศโยธินที่ 2 รักษาพระองค์
ไฟล์:ป้ายประชาสัมพันธ์งานหน้ากระทรวงกลาโหม.jpg|ป้ายประชาสัมพันธ์งานหน้ากระทรวงกลาโหม
ไฟล์:ทหารรักษาพระองค์บางส่วนเดินกลับจากริ้วขบวน.jpg|ทหารรักษาพระองค์บางส่วนเดินกลับจากริ้วขบวน
ไฟล์:แถวขบวนส่งเสด็จท้องสนามหลวง.jpg|แถวขบวนส่งเสด็จท้องสนามหลวง
ไฟล์:เชิญพระโกศลงจากพระมหาพิชัยราชรถ.jpg|เชิญพระโกศลงจากพระมหาพิชัยราชรถ
ไฟล์:พระโกศประดิษฐานบนพระยานมาศสามลำคาน.jpg|พระโกศประดิษฐานบนพระยานมาศสามลำคาน
ไฟล์:กลุ่มประชาชนบางส่วนในท้องสนามหลวง.jpg|กลุ่มประชาชนบางส่วนในท้องสนามหลวง
ไฟล์:ป้ายประชาสัมพันธ์บนถนนราชดำเนิน.jpg|ป้ายประชาสัมพันธ์บนถนนราชดำเนิน
ไฟล์:ภาพฟิล์มใบสุดท้ายที่ถ่ายถวาย.jpg|ภาพฟิล์มใบสุดท้ายที่ถ่ายถวายด้วยกล้อง HOLGA


### พระราชทานเพลิงพระศพ

#### พระราชพิธีทางการ
วันจันทร์ที่ 9 เมษายน พุทธศักราช 2555 เวลา 16.30 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากโรงพยาบาลศิริราช ไปยังราชวัติพระเมรุ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง ครั้นรถยนต์พระที่นั่งเทียบที่หลังพระที่นั่งทรงธรรม ทหารกองเกียรติยศ ถวายความเคารพ แตรวงบรรเลง เพลงสรรเสริญพระบารมี พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินโดยลิฟท์พระที่นั่งขึ้นสู่พระที่นั่งทรงธรรม ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ รศ.นพ.ประดิษฐ์ ปัญจวีณิน เป็นผู้ถวายการรถเข็นพระที่นั่ง ตำรวจหลวงและทหารราชองครักษ์ เชิญธงชัยราชกระบี่ยุทธ และธงชัยพระครุฑพ่าห์นำหน้า

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ประทับพระราชอาสน์ ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทรงธรรม จากนั้นทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อย สำหรับพระศพทรงธรรมที่พระเมรุ ทรงศีล สมเด็จพระวันรัต วัดบวรนิเวศฯ ถวายศีล และถวายพระธรรมเทศนากัณฑ์อนัตตา แล้ว พระสงฆ์ 50 รูปสวดศราทธพรตจบ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงประเคนจตุปัจจัยไทยธรรมบูชากัณฑ์เทศน์ และทรงทอดผ้าไตรถวายพระราชาคณะที่ถวายพระธรรมเทศนาและพระสงฆ์ 50 รูปสวดศราทธพรตสดับปกรณ์ ถวายอนุโมทนา ถวายอดิเรก ถวายพระพรลา จากนั้นพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินขึ้นพระเมรุโดยลิฟท์พระที่นั่ง พร้อมด้วยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร, สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และพระบรมวงศานุวงศ์ 

เมื่อเสด็จพระราชดำเนินถึงพระเมรุแล้ว พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงวางเครื่องราชสักการะพระศพ กองทหารเกียรติยศถวายความเคารพ แตรเดี่ยวเป่าสัญญาณนอน จากนั้นทั้งสองพระองค์ทรงจุดดอกไม้จันทน์พระราชทานเพลิงและถวายบังคม ชาวพนักงานประโคมสังข์ แตรฝรั่ง ปี่พาทย์ กลองชนะ กองทหารเกียรติยศถวายความเคารพ แตรวงบรรเลงเพลงมหาชัย จากนั้นแตรวงบรรเลงเพลงพญาโศก กองร้อยปืนใหญ่ยิงสลุตถวาย 21 นัด (ความเร็ว 4 วินาทีต่อนัด) กองทหารเกียรติยศยิงปืนเล็กถวาย 9 ชุด (ความเร็ว 10 วินาทีต่อชุด) จากนั้น พระบรมวงศานุวงศ์ ถวายดอกไม้จันทน์และถวายบังคมทางทิศใต้ของพระจิตกาธาน ระหว่างนั้นพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินกลับไปประทับที่มุขหน้าพระที่นั่งทรงธรรม พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินจากพระเมรุโดยลิฟท์พระที่นั่งไปประทับ ณ มุขหน้าพระที่นั่งทรงธรรม จากนั้น พระสงฆ์ พระราชาคณะ บรรพชิต สมาชิกราชสกุล ประธานองคมนตรี องคมนตรี นายกรัฐมนตรี อดีตนายกรัฐมนตรี ประธานรัฐสภา ประธานศาลฎีกา ประธานองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ ผู้ตรวจการแผ่นดิน ทูตานุทูต ผู้แทนผู้นำจากต่างประเทศ รัฐมนตรี สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา ปลัดกระทรวง ผู้บัญชาการทหาร ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ข้าราชการ ตัวแทนหน่วยงานรัฐวิสาหกิจและหน่วยงานเอกชน ถวายดอกไม้จันทน์ เสร็จแล้วพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนินกลับ

#### พระราชพิธีจริง
วันจันทร์ที่ 9 เมษายน พุทธศักราช 2555 เวลา 21.55 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์พร้อมด้วย พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ (พระยศในขณะนั้น), สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา, สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ มหาวชิโรตตมางกูร สิริวิบูลยราชกุมาร โดยรถยนต์พระที่นั่งจากวังศุโขทัย ไปยังพระที่นั่งทรงธรรม ภายในราชวัติพระเมรุ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง ในการนี้ สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ เฝ้าทูลละอองพระบาทรับเสด็จ จากนั้น ทรงทอดผ้าไตร ถวายพระสงฆ์ 30 รูป สดับปกรณ์ 

เวลา 22.13 น.พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากโรงพยาบาลศิริราช ยังมณฑลพระราชพิธีฯ เมื่อรถพระที่นั่งเทียบที่หน้าพระที่นั่งทรงธรรม พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนินขึ้นสู่เตาพระราชทานเพลิงทางทิศตะวันออกของพระจิตกาธาน เจ้าพนักงานพระราชพิธีทูลเกล้าฯ ถวายมะพร้าว แล้วทรงสรงน้ำมะพร้าวแก้วที่พระโกศพระศพ เจ้าพนักงานเชิญพระโกศพระศพเข้าสู่เตา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดธูปเทียนดอกไม้จันทน์พระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าทูลละอองธุลีพระบาทชั้นผู้ใหญ่ ขึ้นถวายพระเพลิงพระศพ จากนั้นพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ประทับบนพระเมรุสักครู่หนึ่ง แล้วเสด็จลงจากพระเมรุ ประทับรถยนต์พระที่นั่ง เสด็จฯ กลับ
 
ต่อมา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ในพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เมื่อพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์เสด็จฯ ลงจากพระเมรุ เจ้าพนักงานเริ่มปฏิบัติการถวายพระเพลิงพระศพ ระหว่างนั้นนักแสดงจากกรมศิลปากร ทูลเกล้าฯ ถวายการแสดงโขนหน้าพระเมรุ เรื่องรามเกียรติ์ ชุด นางลอย เมื่อการแสดงจบซึ่งเจ้าพนักงานปฏิบัติการถวายพระเพลิงพระศพเสร็จแล้ว สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จขึ้นพระเมรุ ทรงทอดผ้าไตร พระสงฆ์ 10 รูป สดับปกรณ์ที่เตาพระราชทานเพลิง  เสร็จแล้ว เสด็จพระราชดำเนินกลับโดยรถยนต์พระที่นั่ง ออกจากพระที่นั่งทรงธรรม

### พระราชพิธีเก็บพระอัฐิ
วันอังคารที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2555 เวลา 08.00 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ พร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์มายังพระที่นั่งทรงธรรม ท้องสนามหลวง ในการทรงบำเพ็ญพระราชกุศลพระราชพิธีเก็บพระอัฐิสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา

#### การเก็บพระอัฐิและพระสรีรางคาร
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จขึ้นพระเมรุ ทรงจุดธูปเทียนถวายราชสักการะพระอัฐิ  ทรงสรงพระอัฐิด้วยน้ำพระสุคนธ์ทั่วแล้ว ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยสำหรับพระอัฐิบูชาพระสงฆ์  ทรงทอดผ้าไตรสามหาบ  พระสงฆ์ 6 รูปขึ้นสดับปกรณ์พระอัฐิ  พระสงฆ์สดับปกรณ์ครบ 6 รูปแล้ว ทรงเก็บพระอัฐิ จุ่มน้ำพระสุคนธ์ในขันทองคำลงยา ทรงวางในพระโกศทองคำลงยาและพระโกศพระอัฐิที่จะประดิษฐาน ณ วังรื่นฤดี ทรงโปรดให้เจ้าพนักงานเชิญพระโกศพระอัฐิลงจากพระเมรุ ส่วนพระสรีรางคารแบ่งเป็นสองส่วน แล้วโปรดให้พักไว้บนพระเมรุ เจ้าพนักงานเชิญพระโกศพระอัฐิเข้าประดิษฐานในบุษบกแว่นฟ้า ภายในพระที่นั่งทรงธรรม ทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะและเครื่องทองน้อยบูชาพระอัฐิ  ทรงประเคนโตกสำรับภัตตาหารสามหาบแด่พระสงฆ์ 6 รูป เมื่อพระสงฆ์สามหาบฉันเสร็จแล้ว  ทรงทอดผ้าสดับปกรณ์พระอัฐิ เสด็จฯ ไปถวายบัตรรับเครื่องสังเค็ดงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพรวม 36 พระอาราม

#### ริ้วกระบวนที่ ๔
320px|thumbnail|right|ริ้วขบวนที่ ๔ อัญเชิญพระอัฐิและพระราชสรีรางคารของสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เคลื่อนจากมณฑลพิธีท้องสนามหลวง เข้าสู่พระบรมมหาราชวัง
ต่อจากนั้นทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ตามขบวนเชิญพระอัฐิเข้าสู่พระบรมมหาราชวัง หลังจากนั้น พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท เพื่อทรงรอรับพระอัฐิ ยาตราขบวนพระอิสริยยศเข้าสู่พระบรมมหาราชวัง พระวอสีวิกากาญจน์เชิญพระสรีรางคารแยกเข้าวัดพระศรีรัตนศาสดาราม พักไว้ที่พระศรีรัตนเจดีย์  และขบวนพระที่นั่งราเชนทรยานเทียบที่เกยพระที่นั่งอาภรณ์พิโมกข์ปราสาท ริ้วขบวนที่ 4 เชิญพระอัฐิและพระสรีรางคารประดิษฐาน ณ พระบรมมหาราชวัง โดยเคลื่อนจากมณฑลพระราชพิธี ถนนกลางท้องสนามหลวง ถนนราชดำเนินใน ถนนหน้าพระลาน เข้าสู่พระบรมมหาราชวังทางประตูวิเศษไชยศรี ริ้วขบวนเริ่มด้วยตำรวจม้า 2 นาย ธงสามชาย ประตูหน้า คู่แห่ทหารบก ทหารเรือ และ ทหารอากาศ รวม 276 นาย เครื่องประโคม ประกอบด้วยกลองชนะลายทอง ทอง และเงิน จ่าปี่ จ่ากลอง แตรฝรั่ง สังข์ เจ้าพนักงานประโคมกลองชนะจัดจากนักเรียนเตรียมทหาร 200 นาย พระที่นั่งราเชนทรยาน และพระวอสีวิกากาญจน์ ขนาบด้วยเครื่องอภิรุมชุมสายและเครื่องสูงทองแผ่ลวด ขบวนเสด็จของพระบรมวงศ์ ขบวนเชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เครื่องราชูปโภค และเครื่องประกอบพระอิสริยยศ และขบวนของสมาชิกในราชสกุล

เมื่อริ้วขบวนถึงพระบรมมหาราชวังจะแยกเป็นสองสาย คือ สายพระราเชนทรยาน เคลื่อนผ่านประตูพิมานไชยศรี พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท เข้าสู่เกยพระที่นั่งอาภรณ์ภิโมกข์ปราสาท และสายพระวอสีวิกาญจน์ เคลื่อนผ่านประตูกำแพงแก้ว วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เพื่อนำพระผอบพระสรีรางคารประดิษฐาน ณ พระศรีรัตนเจดีย์ เมื่อขบวนสายพระราเชนทรยานถึงเกยพระที่นั่ง สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนินขึ้นพระที่นั่งสมทบกับพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร พร้อมด้วยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จออกทรงรอรับพระอัฐิที่พระที่นั่งอาภรณ์พิโมกข์ปราสาท ต่อจากนั้น ทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะและเครื่องทองน้อยบูชาพระอัฐิ แล้วจึงเสด็จฯ กลับ

#### เชิญพระโกศพระอัฐิไปประดิษฐาน ณ วังรื่นฤดี
เมื่อขบวนพระอิสริยยศ ริ้วที่ 4 เชิญพระโกศพระอัฐิไปประดิษฐานในพระบรมมหาราชวังแล้ว พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระบรมราชานุญาตให้เชิญพระโกศพระอัฐิไปประดิษฐาน ณ พระวิมานวังรื่นฤดี โดยขบวนรถยนต์ นางสุรัสวดี กุวานนท์ แม็กซี่ พระภาคิไนยในพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี ในรัชกาลที่ 6 เป็นผู้อัญเชิญพระโกศพระอัฐิจากพระแท่นแว่นฟ้าบุษบกในพระที่นั่งทรงธรรมไปยังวังรื่นฤดี คณะครูและนักเรียน วชิราวุธวิทยาลัย โรงเรียนราชินี โรงเรียนปรินส์รอแยลส์วิทยาลัย และโรงเรียนในพระอุปถัมภ์ ตั้งแถวส่งพระอัฐิที่ถนนกลางท้องสนามหลวง 

ขบวนเชิญพระโกศพระอัฐิสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ไปประดิษฐาน ณ พระวิมานวังรื่นฤดี ประกอบด้วย รถจักรยานยนต์นำขบวน จากกองบัญชาการตำรวจสันติบาล ตำรวจนครบาล รถยนต์พระที่นั่งเชิญพระโกศพระอัฐิ เป็นรถยนต์คาร์ดิลแลคสีขาว ซึ่งเป็นรถยนต์พระที่นั่งส่วนพระองค์ ปักธงราชวงศ์ใหญ่ฝ่ายใน และรถยนต์ข้าราชบริพารจากกองราชพาหนะ สำนักพระราชวัง ขบวนเคลื่นออกจากท้องสนามหลวงไปตามถนนราชดำเนินเลี้ยวเข้าสู่ถนนนครสวรรค์ขึ้นทางพิเศษเฉลิมมหานคร ไปลงถนนสุขุมวิท เลี้ยวเข้าถนนสุขุมวิท 38 ถึงยังวังรื่นฤดี มีข้าหลวงฝ่ายในของวังรื่นฤดีเฝ้ารับพระอัฐิ จากนั้นนางสุรัสวดี กุวานนท์ แม็คซี่ เชิญพระโกศพระอัฐิไปยังท้องพระโรงวังรื่นฤดี เชิญขึ้นบนพระตำหนัก เข้าสู่ห้องนมัสการประดิษฐานบนพระวิมาน นางสุรัสวดี กุวานนท์ แม็คซี่ จุดธูปเทียนบูชาพระพุทธรูป และจุดธูปเทียนบูชาพระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาธีรราชเจ้า พระอัฐิพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี และพระอัฐิสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เป็นอันเสร็จพิธี

### พระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลถวายพระอัฐิ
วันพุธที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2555 เวลา 16.30 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินไปทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์  พร้อมด้วยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร  สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ (ยศในขณะนั้น) พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท เสด็จถึง ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยถวายราชสักการะพระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมอัฐิสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระบรมอัฐิสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พระอัฐิพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี และพระบรมอัฐิสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ซึ่งเป็นสมเด็จพระบรมราชบุพการีที่เชิญออกประดิษฐานบนแท่นนพปฎลมหาเศวตฉัตร และทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการพระอัฐิสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ณ พระแท่นสุวรรณเบญจดล จากนั้นพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จฯ ไปถวายพัดรองที่ระลึกงานทรงบำเพ็ญพระราชกุศลพระอัฐิแด่สมเด็จพระราชาคณะ จากนั้นสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร สมเด็จพระบรมราชบุพการี และพระพุทธรูปประจำพระชนมวารที่พระแท่นมณฑลมุก  สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทรงธรรม พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมารทรงจุดธูปเทียนทรงจุดธูปเทียนสำหรับพระบรมอัฐิพระบรมราชบุพการีทรงธรรม และสำหรับสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ทรงธรรม พระสงฆ์ถวายพระธรรมเทศนาจบแล้ว ทรงประเคนจตุปัจจัยไทยธรรมบูชากัณฑ์เทศน์ ทรงทอดผ้าไตรสดับปกรณ์พระอัฐิ พระสงฆ์ 86 รูป สดับปกรณ์พระอัฐิ จากนั้นทรงทอดผ้าไตรสดับปกรณ์พระบรมอัฐิและพระอัฐิพระบรมราชบุพการี ทรงหลั่งทักษิโณทก ทรงกราบที่หน้าพระพุทธรูปประจำพระชนมวารพระบรมอัฐิ และพระอัฐิ ที่พระแท่นมณฑลมุก เสด็จฯ ไปทรงกราบพระบรมอัฐิและพระอัฐิสมเด็จพระบรมราชบุพการี ที่หน้าพระแท่นนพปฎลเศวตฉัตร แล้วเสด็จฯ ไปทรงกราบพระอัฐิ จากนั้น เสด็จพระราชดำเนินกลับ

### พระราชพิธีเชิญพระโกศพระอัฐิ
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชพิธีเชิญพระโกศพระอัฐิสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ประดิษฐานที่พระวิมาน บนพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท

วันพฤหัสบดีที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2555 เวลา 10.30 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ มายังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ทรงจุดธูปเทียนถวายราชสักการะพระอัฐิสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร พระสงฆ์ 30 รูปที่สวดพระพุทธมนต์ แต่วันก่อน สวดถวายพรพระ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงประเคนภัตตาหาร พระสงฆ์รับพระราชทานฉันแล้ว พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ถวายจตุปัจจัยไทยธรรม พระสงฆ์ถวายอนุโมทนา ถวายอดิเรก ถวายพระพรลา สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทรงธรรม ทรงศีล พระราชาคณะถวายพระธรรมเทศนา ถวายอนุโมทนา พระสงฆ์ 4 รูป รับอนุโมทนา พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงประเคนจตุปัจจัยไทยธรรมบูชากัณฑ์เทศน์ และทรงทอดผ้าไตรถวายพระเทศน์และพระสงฆ์ที่สวดรับอนุโมทนา 5 รูป สดับปกรณ์ ถวายอดิเรก ถวายพระพรลา พระสงฆ์ 86 รูป สวดมาติกา พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงทอดผ้าไตร พระสงฆ์สดับปกรณ์เป็นเที่ยว ๆ จนครบ 86 รูป  เจ้าพนักงานเทียบพระที่นั่งราเชนทรยาน ที่พระที่นั่งอาภรณ์พิโมกข์ปราสาท ตั้งขบวนพระอิสริยยศ เชิญพระโกศพระอัฐิ 

#### ริ้วกระบวนที่ ๕
ริ้วขบวนที่ 5 เชิญพระอัฐิโดยพระที่นั่งราเชนทรยาน ไปยังพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ประกอบด้วยเจ้าพนักงานเครื่องประโคม จัดจากนักเรียนเตรียมทหาร พระที่นั่งราเชนทรยานทรงพระอัฐิ ขนาบด้วยเครื่องสูงหักทองขวางทั้งด้านหน้าและด้านหลังพระยาน ขบวนเชิญเครื่องประกอบพระอิสริยยศราชูปโภค เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ขบวนเสด็จพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระบรมวงศานุวงศ์ และสมาชิกราชสกุล เมื่อริ้วขบวนยาตราถึงหน้าอัฒจันทร์มุขหน้าด้านตะวันออก พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท เจ้าพนักงานเชิญพระอัฐิจากพระที่นั่งราเชนทรยานขึ้นประดิษฐาน ณ พระวิมาน (ยอดพระมหาปราสาทองค์กลาง) ชั้น 3 พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ เสด็จฯ ตาม เชิญพระโกศพระอัฐิขึ้นประดิษฐานที่พระวิมาน บนพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท เมื่อประดิษฐานพระโกศพระอัฐิเรียบร้อยแล้ว พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยถวายราชสักการะพระบรมอัฐิและพระอัฐิ เสด็จไปยังหอพระทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการพระพุทธรูป เสด็จพระราชดำเนินกลับ

### พระราชพิธีบรรจุพระสรีรางคาร
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ ไปทรงบรรจุพระสรีรางคารสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ณ เสาวภาประดิษฐาน สุสานหลวง วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม

#### ริ้วกระบวนที่ ๖
เวลา 16.30 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ โดยรถยนต์พระที่นั่งตาม กองทหารม้าตามเชิญพระสรีรางคารสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา จากรถยนต์พระที่นั่งเข้าประตูวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ถนนราชบพิธ ไปยังพระอุโบสถ 

#### พระราชพิธีบรรจุพระสรีรางคาร ณ สุสานหลวง วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม
จากนั้นจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการพระพุทธอังคีรส ประธานพระอุโบสถ ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยถวายราชสักการะพระบรมราชสรีรางคารพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 พระราชสรีรางคารสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7 และพระสรีรางคารสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงทอดผ้าไตร พระสงฆ์ 30 รูปสดับปกรณ์ ถวายอนุโมทนา ถวายอดิเรก เจ้าพนักงานภูษามาลาเชิญพระผอบพระสรีรางคารไปยังเสาวภาประดิษฐาน สุสานหลวง สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเลื่อนกล่องบรรจุพระสรีรางคารเข้าประดิษฐานภายในถ้ำศิลา ณ เสาวภาประดิษฐาน สุสานหลวง ทรงวางพวงมาลาของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดธูปเทียนเครี่องทองน้อยถวายสักการะพระสรีรางคาร เสด็จพระราชดำเนินกลับ

#### พิธีบรรจุพระสรีรางคารที่ฐานพระร่วงโรจนฤทธิ์
วันพุธที่ 12 ธันวาคม 2555 เวลา 16.13 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ เสด็จแทนพระองค์ ไปยังวัดพระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม ในการทรงบรรจุพระสรีรางคารสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ที่ใต้ฐานพระร่วงโรจนฤทธิ์ ซึ่งหลังจากพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2555 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แบ่งพระสรีรางคารออกเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกเชิญไปบรรจุที่เสาวภาประดิษฐาน ณ สุสานหลวง วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม และอีกส่วนหนึ่งโปรดให้เชิญไปบรรจุที่ใต้ฐานพระร่วงโรจนฤทธิ์ ศรีอินทราทิตย์ธรรโมภาส มหาวชิราวุธราชปูชนียบพิตร ณ พระวิหารทิศเหนือ องค์พระปฐมเจดีย์ เคียงข้างพระบรมราชสรีรางคาร พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระสรีรางคารพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี เมื่อเสด็จถึงทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการพระร่วงโรจนฤทธิ์ ศรีอินทราทิตย์ธรรโมภาส มหาวชิราวุธราชปูชนียบพิตร ทรงกราบ ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยถวายราชสักการะพระบรมราชสรีรางคาร พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระสรีรางคารพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยถวายราชสักการะพระสรีรางคารสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เสด็จไปประเคนพัดรองที่ระลึกแด่พระสงฆ์ ทรงศีล ทรงทอดผ้าสดับปกรณ์พระสรีรางคาร ทรงหลั่งทักษิโณทก เจ้าพนักงานเชิญกล่องบรรจุพระสรีรางคารไปยังหน้าที่บรรจุ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ทรงเลื่อนพระสรีรางคารเข้าสู่ถ้ำศิลา ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยทรงคม

จากนั้น ทรงพระสุหร่าย ทรงเจิม และจับสายสูตรยกสัปตปฎลเศวตฉัตร หรือฉัตรขาว 7 ชั้นองค์ที่แขวนสุมพระอัฐิ ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง ถวายพระพุทธรูปปางประสูติ เพื่ออุทิศถวายเป็นพระกุศล ตามราชประเพณีที่จะเชิญฉัตรแขวนสุมพระอัฐิในงานพระเมรุ ไปถวายเป็นพุทธบูชาแด่พระพุทธรูปสำคัญในพระอารามที่พระองค์ผู้สิ้นพระชนม์ทรงเคยอุปการะ โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชศรัทธายิ่งต่อพระปฐมเจดีย์ ทรงสร้างพระร่วงโรจนฤทธิ์ และมีพระราชพินัยกรรมระบุให้เชิญพระบรมราชสรีรางคารไปบรรจุไว้ที่ใต้ฐานพระพุทธรูป อีกทั้งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระราชวังสนามจันทร์ และเสด็จพระราชดำเนินไปทรงซ้อมรบเสือป่าเป็นประจำทุกปี สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา จึงทรงพระศรัทธาทรงบำเพ็ญพระกุศล ณ วัดพระปฐมเจดีย์ และทรงเป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการบูรณะพระราชวังสนามจันทร์ รวมถึงทรงอุปถัมภ์บำรุงวัด และสถาบันการศึกษาของจังหวัดไว้เป็นจำนวนมาก ในการนี้ ท่านผู้บังคับการ ผู้บริหาร ผู้กำกับคณะ ครู และนักเรียนวชิราวุธวิทยาลัย เข้าเฝ้าฯ รับเสด็จด้วย 

อนึ่ง ในเวลา 13.00 นาฬิกา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพนักงานเชิญพระสรีรางคารที่พักไว้ภายในพระศรีรัตนเจดีย์ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ขึ้นรถยนต์พระที่นั่ง ปักธงประจำพระอิสริยยศ เคลื่อนออกจากวัดพระศรีรัตนศาสดาราม มายังวัดพระปฐมเจดีย์ แล้วเชิญพระสรีรางคารทั้งสองส่วนขึ้นพระราชกง แห่เป็นกระบวนพระอิสริยยศ มายังวิหารพระร่วง และเมื่อเสร็จการบรรจุพระสรีรางคาร เจ้าพนักงานได้เชิญพระสรีรางคารส่วนสุดท้ายซึ่งจะไปลอยยังทะเลอ่าวไทย ขึ้นพระราชกง แห่เป็นกระบวนพระอิสริยยศ กลับวังรื่นฤดี

#### ลอยพระสรีรางคาร
วันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2555 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล เสด็จแทนพระองค์ทรงลอยพระสรีรางคารสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ณ ฐานทัพเรือสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ไปลอยยังกลางทะเลอ่าวไทย บริเวณ อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ โดยเรือรบหลวงปัตตานี 

เวลา 9:30 น. พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล เสด็จขึ้นเรือหลวงปัตตานี ทรงจุดธูปเทียนสักการะแม่ย่านางเรือ และกล่าวคำบูชาบูชาแม่ย่านางเรือรบหลวงปัตตานีเพื่อเชิญพระสรีรางคารขึ้นเรือ มีความดังนี้

จบแล้ว พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล รอรับพระสรีรางคารบริเวณท้ายเรือ เวลา 9 นาฬิกา 37 นาที ขบวนเชิญพระสรีรางคารมาถึงท่าเทียบเรือ พลเรือเอกสุรศักดิ์ หรุ่นเริงรมย์ ผู้บัญชาการทหารเรือ เฝ้ารับพระสรีรางคาร
เวลา 9 นาฬิกา 40 นาที นายประชุม เอี่ยมสะอาด เจ้าพนักงานภูษามาลา เชิญพระสรีรางคารขึ้นไปยังเรือหลวงปัตตานี ทหารเรือเป่าแตรถวายความเคารพ 1 ครั้ง เจ้าหน้าที่ได้เชิญธงราชวงศ์ใหญ่ฝ่ายในและธงประจำพระยศพลเรือเอกหญิงขึ้นยอดเสาเรือ ขึ้นสู่ยอดเสากระโดงเรือ เมื่อเชิญพระสรีรางคารประดิษฐานบนโต๊ะหมู่บูชาท้ายเรือเรียบร้อยแล้ว พลเรือโท พิจารณ์ ธีรเนตร ผู้บัญชาการกองเรือยุทธการ ทูลขอประทานอนุญาตออกเรือ เวลา 9 นาฬิกา 50 นาที เรือหลวงปัตตานีเคลื่อนออกสู่ทะเลอ่าวไทย เมื่อเรือหลวงปัตตานีผ่านเรือหลวงใดๆ ในอาณาบริเวณ ทหารในเรือหลวงลำนั้น ๆ ออกมาตั้งแถวถวายความเคารพพระสรีรางคาร และเป่าแตรเดี่ยวสัญญาณเคารพ 2 จบ ทุกลำ ตลอดจนเรือประมงของชาวบ้านเปิดหวูดถวายความเคารพพระสรีรางคาร ตลอดเส้นทางทะเล

เวลา 9:45 น. เรือหลวงปัตตานีแล่นถึงที่หมาย และจอดลอยลำอยู่ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล ทรงจุดธูปเทียนที่กระทงเจ็ดสี และทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยบูชาพระสรีรางคาร ทรงคม แล้วทรงกล่าวคำบูชาประกาศแก่เจ้าแม่นทีและท้าวสีทันดร ความว่า

แล้วเจ้าพนักงานผูกสาแหรกและเชิญกระทงเครื่องขมา และพระผอบพระสรีรางคาร เพื่อเตรียมลอยลงสู่ทะเลอ่าวไทย เวลา 10:52 น. พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล ทรงโปรยเหรียญ 10 บาท ที่ระลึกงานฉลองพระชนมายุ 7 รอบ สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา จำนวน 7 เหรียญ ลงในทะเล ทรงจับสายสูตรหย่อนกระทงเครื่องขมา ทรงจับสายสูตรเชิญพระผอบพระสรีรางคารลงสู่ทะเล ขณะนั้นทหารเรือเป่าสัญญาณนอน จบแล้ว พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล ทรงทิ้งพวงมาลัยและโปรยกลีบดอกกุหลาบ ดอกมะลิ ลงทะเล ข้าราชบริพารทิ้งพวงดอกไม้ พวงมาลัย โปรยดอกไม้สักการะพระสรีรางคาร ทหารเรือเปิดเพลงคงคาพาครวญ โดยเป็นพระสุรเสียงสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ทรงขับร้อง ออกลำโพงขยายเสียง ผู้บังคับการเรือหลวงปัตตานีสั่งเวียนเรือรอบที่ลอยพระสรีรางคาร 3 รอบ จากนั้นเรือหลวงปัตตานีเดินทางกลับท่าเทียบเรือแหลมเทียนในเวลา 12:10 น. เป็นอันเสร็จพิธี

## รายพระนามและรายนามผู้เชิญเครื่องพระอิสริยยศในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพฯ
รายพระนามและรายนามผู้เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เครื่องราชูปโภค เครื่องประกอบพระอิสริยยศ และฉลองพระองค์ ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ เรียงพระนามและนามตามลำดับเครื่องราชอิสสริยยศในกระบวน (วงเล็บหลังพระนามและนามคือรายชื่อเครื่องประกอบพระอิสริยยศที่ทรงเชิญและเชิญ)
* หม่อมราชวงศ์สวัสดิวุฒิ สวัสดิวัฒน์ แทนองค์พลเรือเอก หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัฒน์ (เชิญเครื่องทองน้อย)
* พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล (เชิญเครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ (ฝ่ายใน))
* หม่อมเจ้านวพรรษ์ ยุคล (เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (ฝ่ายใน))
* หม่อมราชวงศ์จักรรถ จิตรพงศ์ (เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นปฐมจุลจอมเกล้า(ฝ่ายใน))
* หม่อมหลวงนวเทวัญ เทวกุล แทนหม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุล (เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก (ชั้นมหาปรมาภรณ์ช้างเผือก))
* หม่อมราชวงศ์สุขุมพันธุ์ บริพัตร (เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย (ชั้นมหาวชิรมงกุฎ))
* หม่อมราชวงศ์ศศิพฤนท์ จันทรทัต (เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ (ชั้นปฐมดิเรกคุณาภรณ์))
* หม่อมราชวงศ์ดำรงเดช ดิศกุล (เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นสิริยิ่งรามกีรติ (ลูกเสือสดุดีชั้นพิเศษ))
* หม่อมราชวงศ์พันธุรังษี ภาณุพันธ์ (เชิญเหรียญรัตนภรณ์ รัชกาลที่ 6 ชั้นที่ 1, รัชกาลที่ 7 ชั้นที่ 2, รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 1)
* หม่อมราชวงศ์ประเดิมสวัสดิ์ สวัสดิวัฒน์ (เชิญพานพระศรีทองคำลงยา เครื่องพร้อม)
* หม่อมราชวงศ์เฉลิมชาตรี ยุคล (เชิญพระสุพรรณศรีทองคำลงยา)
* หม่อมราชวงศ์ปิยะฉัตร ฉัตรชัย (เชิญหีบพระศรีทองคำลงยาพร้อมพานรอง)
* หม่อมหลวงชโยทิต กฤดากร (เชิญพระคนโททองคำลงยาพร้อมพานรอง)
* หม่อมหลวงจิรเศรษฐ์ ศุขสวัสดิ์ (เชิญฉลองพระองค์เครื่องแบบนายทหารกรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ ยศพลเอก)
* หม่อมหลวงจิรพันธุ์ ทวีวงศ์ (เชิญฉลองพระองค์ลูกเสือ)
* หม่อมหลวงเทวพร เทวกุล (เชิญฉลองพระองค์ทรงงานในห่อผ้าเยียรบับ)

## ของที่ระลึก
### เข็มที่ระลึก
สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี จัดทำเข็มที่ระลึกสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เนื่องในโอกาสพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพฯ เพื่อให้ประชาชนร่วมกับรัฐบาลน้อมเกล้าฯ แสดงความจงรักภักดี และนำรายได้ทูลเกล้าฯ ถวายสมทบมูลนิธิเพชรรัตน - สุวัทนา ซึ่งมี อักษรพระนาม พ.ร. ภายใต้พระชฎามหากฐินรัชกาลที่ 6 และอุณาโลมเลียนลักษณะเลข 6 ทำด้วยโลหะชุบทอง หมายถึง ทรงดำรงพระอิสริยยศสมเด็จเจ้าฟ้าพระราชธิดาในรัชกาลที่ 6 มีพระขัตติยชาติอันประเสริฐดั่งทองนพคุณ

อักษร พ. และ ร. ลงยาสีชมพู หมายถึงวันอังคารอันเป็นวันประสูติของสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา และเป็นพระกุลทายาทแห่งจุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์ เป็นพระราชนัดดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้เสด็จพระราชสมภพในวันอังคารดุจเดียวกัน

อักษรพระนามประดิษฐานบน พื้นเข็มลงยาสีขาว หมายถึงความบริสุทธิ์แห่งพระจริยวัตร เงาเมฆเบื้องหน้า หมายความว่าพระองค์ได้สิ้นพระชนม์เสด็จกลับคืนสู่ทิพยโลกแล้ว ฉากท้องฟ้าเบื้องหลังลงยาสีฟ้า หมายถึงภพเบื้องสูงอันสมควรแก่พระกุศลที่ทรงบำเพ็ญมาตลอดพระชนมชีพ รัศมีสายฟ้าบนท้องฟ้าเบื้องหลัง เป็นรัศมีของพระบรมราชสัญลักษณ์วชิราวุธในรัชกาลที่ 6 หมายความถึงการสืบสานพระราชกรณียกิจ และน้ำพระทัยอันเปี่ยมด้วยพระกตัญญุตาธรรมที่สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอฯ ทรงมีต่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวมาจนตลอดพระชนมชีพ จักเรืองรองเป็นเครื่องเชิดชูพระเกียรติคุณให้สว่างไสวเจิดจรัสตราบกาลนาน

ด้านหลังมีข้อความ 24 พ.ย. 2468 ซึ่งเป็นวันประสูติ และ 27 ก.ค. 2554 ซึ่งเป็นวันสิ้นพระชนม์ เบื้องล่างมีดวงตราประจำสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี

### เพลงที่ระลึก
#### บทเพลงชุด “เพชรรัตนาลัย”
กรมศิลปากรจัดทำ 3 บทเพลงถวายอาลัยสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เป็นเพลงชุด “เพชรรัตนาลัย” โดยนำคำประพันธ์มาบรรจุลงในทำนองเพลงไทยเดิม ประกอบด้วย เพลงเพชร-ใบไม้ร่วง-พสุธากันแสง บันทึกลงแผ่นซีดี

* "เพลงเพชร" ผู้เขียนบทร้อง คือนายวัฒนะ บุญจับ นักอักษรศาสตร์ สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ ผู้ขับร้องคือนางดวงดาว เถาว์หิรัญ นักร้องคีตศิลป์ของกรมศิลปากร
* เพลง "ใบไม้ร่วง" บทร้องโดยเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ทำนองโดยธนิสร์ ศรีกลิ่นดี ขับร้องโดยปาน-ธนพร แวกประยูร ศิลปินนักร้อง
* เพลง "พสุธากันแสง" บทร้องโดยชาลี อินทรวิจิตร ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง ขับร้องโดย กุ้ง- สุทธิราช วงศ์เทวัญ ศิลปินนักร้องลูกทุ่ง

วันที่ 29 มีนาคม มีการแถลงข่าวภาพรวมภารกิจงานของกรมศิลปากร ในงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพฯ อย่างเป็นทางการ และจะมีการมอบซีดีให้สื่อมวลชนและส่วนราชการที่เกี่ยวข้องเพื่อทำหน้าที่เผยแพร่สู่สาธารณชนทางสื่อต่าง ๆ คือ วิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ เสียงตามสายในแหล่งชุมชน ตลอดจนการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์โครงการฯ และเนื้อเพลงฯ ทางสื่อสิ่งพิมพ์ ก่อนช่วงพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพฯ ขณะเดียวกันทางกระทรวงวัฒนธรรมได้นำบทเพลง ลงเว็บไซต์ของกระทรวงวัฒนธรรม เพื่อให้ประชาชนสามารถดาวน์โหลดได้ เนื่องจากซีดีที่จัดทำไว้มีจำนวนจำกัด ทั้งนี้ เพื่อเป็นสื่อกลางให้พสกนิกรชาวไทยร่วมกับรัฐบาลในการถวายพระเกียรติและสำนึกในพระกรุณาธิคุณ ตลอดจนแสดงความอาลัยแด่สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา

### เหรียญที่ระลึก
สำนักงานทรัพย์สินมีค่าของแผ่นดิน กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง ได้จัดทำเหรียญที่ระลึกเนื่องในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา โดยมี 3 แบบ คือ
* เหรียญทองคำธรรมดา เส้นผ่านศูนย์กลาง 26 มิลลิเมตร น้ำหนัก 15 กรัม จำหน่ายเหรียญละ 30,000 บาท
* เหรียญเงินรมดำพ่นทรายพิเศษ เส้นผ่านศูนย์กลาง 30 มิลลิเมตร น้ำหนัก 15 กรัม จำหน่ายเหรียญละ 1,500 บาท
* เหรียญทองแดงรมดำพ่นทราย เส้นผ่านศูนย์กลาง 30 มิลลิเมตร น้ำหนัก 13 กรัม จำหน่ายเหรียญละ 100 บาท
#### ลักษณะของเหรียญที่ระลึก
เหรียญที่ระลึกในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพฯ มีลักษณะดังนี้
* **ด้านหน้า** พระฉายาลักษณ์ของสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา โดยเป็นพระฉายาลักษณ์ที่ประชาชนคุ้นเคย ด้วยพระพักตร์ที่เปี่ยมไปด้วยความเมตตา ทรงฉลองพระองค์เต็มยศ ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย มีข้อความว่า "สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี" (พระนามในขณะนั้น)
* **ด้านหลัง** มีภาพพระเมรุที่ใช้ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพฯ ด้านหลังภาพพระเมรุมีรูปแสงพระอาทิตย์แผ่รัศมีผ่านปุยเมฆ สื่อความหมายว่า แสงสุดท้ายและเป็นการน้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย มีข้อความว่า "อนุสรณ์พระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ 9 เมษายน 2555" และ "24 พฤศจิกายน 2468 - 27 กรกฎาคม 2554"
#### การเปิดจำหน่าย
เหรียญที่ระลึกพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพฯ ได้มีการเปิดจำหน่ายพร้อมกันทั่วประเทศ ในวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2555 ทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค และในวันที่ 8-10 เมษายน พ.ศ. 2555 จะได้เปิดจำหน่ายแก่ประชาชนที่เข้าร่วมพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพฯ บริเวณแม่พระธรณีบีบมวยผม ท้องสนามหลวง กรุงเทพมหานคร นอกจากนี้ สำหรับประชาชนที่เข้าชมพระเมรุ ได้มีการจัดจำหน่ายเหรียญที่ระลึก บริเวณกองอำนวยการ (ศาลาลูกขุน) โดยจะจัดจำหน่ายจนกว่าจะปิดการเข้าชมพระเมรุ

## นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟ้ามหาจักรีสิรินธร สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชดำริให้ไปจัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เป็นการถาวรขึ้นที่พระราชวังสนามจันทร์ จังหวัดนครปฐม แทนการจัดนิทรรศการชั่วคราวที่พระเมรุอย่างในอดีต ซึ่งจำเป็นต้องรื้อถอนไป ถ้านำงบประมาณส่วนนี้ไปจัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติเป็นการถาวรภายในพระราชวังสนามจันทร์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา กับพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี ทรงร่วมกันบูรณะก็จะเป็นประโยชน์ยั่งยืนกว่า ทั้งนี้จะได้เป็นการจัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี และสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ทั้งสามพระองค์ด้วย โดยจัดแสดงภายในพระที่นั่งพิมานปฐม พระที่นั่งอภิรมย์ฤดี และพระที่นั่งวัชรีรมยา โดยแบ่งเป็น 3 ส่วน กล่าวคือ
* ส่วนที่ 1 นิทรรศการถาวรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี และสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ประกอบด้วย
** ห้อง**ปฐมบทแห่งยุทธศาสตร์**
** ห้อง**พระมหาธีรราชเจ้า**'
** ห้อง**เรี่องราวในพระราชหฤทัย**
** ห้อง**รัชสมัยแห่งการพัฒนา**
** ห้อง**ประกาศพระบารมี**
** ห้อง**วิถีเรือน-วิถีรัฐ**
** ห้อง**ขัตติยนารีจากฟ้า**
** ห้อง**เสด็จมาสู่ใจไทย**
** ห้อง**สายใยแห่งการทรงงาน**
** ห้อง**จริยการแห่งจอมปราชญ์**
** ห้อง**ปฐมราชศรัทธา**
* ส่วนที่ 2 จัดแสดงนิทรรศการหมุนเวียน โดยในปฐมฤกษ์ได้จัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา แบ่งเป็นส่วนต่าง ๆ ดังนี้
** ส่วนที่ 1 นำเสนอพระประวัติ พระจริยวัตร พระกรณียกิจ พระอัจฉริยภาพ ตั้งแต่ประสูติถึงสิ้นพระชนม์ ชุด ดวงแก้วที่จากไป คือดวงใจพสกนิกร ประกอบด้วย
*** ปฐมบทขัตติยนารี
*** มหาธีรราชธิดา
*** เวลาแห่งการเปลี่ยนแปลง
*** เจ้าฟ้าหญิงแห่งกรุงสยาม
*** งามพระจริยา
*** วันเวลาในพระชนม์
*** ผลแห่งพระกรณียกิจ
*** ชีวิตชีวาแห่งศาสตร์ศิลป์
*** เพื่อแผ่นดินและปวงประชา
*** ดวงแก้วกลับฟ้าสุราลัย
** ส่วนที่ 2 นำเสนอภาพถ่ายและเนื้อหาเกี่ยวกับความเชื่อเรื่องพระเมรุ ราชประเพณีในงานพระศพ พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร เครื่องราชูปโภค เครื่องราชอิสริยาภรณ์
** ส่วนที่ 3 นำเสนอพระฉายาลักษณ์และข้อความน้อมส่งเสด็จฯ เนื้อหา แบบร่าง และภาพถ่ายเกี่ยวกับการออกพระเมรุ  การก่อสร้างพระเมรุ เครื่องยอดพระเมรุ ลักษณะเฉพาะของพระเมรุ พระโกศจันทน์ พระโกศพระอัฐิ เทวดาตือแว่นแก้ว ฉากบังเพลิง รูปสัตว์ป่าหิมพานต์
** ส่วนที่ 4 เนื้อหาภาพถ่ายในงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ ริ้วขบวนพระอิสริยยศ การพระราชพิธีเกี่ยวกับพระอัฐิและพระสรีรางคาร เครื่องประกอบพระราชพิธี เช่น พัดสังเค็ด เครื่องสังเค็ด ของที่ระลึก

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* เว็บไซต์ประชาสัมพันธ์
** ศูนย์สื่อมวลชนพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดาฯ 
** พระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดาฯ  - องค์การแพร่ภาพและกระจายเสียงสาธารณะแห่งประเทศไทย
* ประมวลภาพพระราชพิธี
** Thailand Princess Bejaratana Rajasuda Sirisobhabannavadi's Royal Cremation - Reuters
** Thailand bids farewell to their princess in elaborate procession - Reuters
** Thailand Princess Bejaratana Rajasuda Sirisobhabannavadi's Royal Funeral - Huffington Post
** Princess Bejaratana Bangkok April 9 2012 - Daylife
** Royal Cremation of Princess Bejaratana - Indian Times
** Yahoo! World Events - Yahoo!
** ประมวลภาพพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี  - กระทรวงวัฒนธรรม

หมวดหมู่:สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา
หมวดหมู่:พระราชพิธีในรัชกาลที่ 9
หมวดหมู่:กรุงเทพมหานครในปี พ.ศ. 2555
​