จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี

**จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี** รู้จักกันในนาม **ออสเตรีย-ฮังการี** () เป็นรัฐราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ และเป็นมหาอำนาจในยุโรปกลาง ที่ดำรงอยู่ระหว่าง ค.ศ. 1867 ถึง ค.ศ. 1918 จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีได้รับการสถาปนาขึ้นจากการประนีประนอมระหว่างออสเตรียและฮังการี ใน ค.ศ. 1867 และถูกยุบหลังจากที่จักรวรรดิออสเตรีย–ฮังการีพ่ายแพ้ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีถูกปกครองด้วยราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค และถือเป็นระยะสุดท้ายในวิวัฒนาการทางรัฐธรรมนูญของราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีเป็นจักรวรรดิพหุชนชาติและเป็นหนึ่งในมหาอำนาจของทวีปยุโรปในเวลานั้น ในด้านภูมิศาสตร์ จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีเป็นจักรวรรดิที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสอง รองจากจักรวรรดิรัสเซีย โดยมีพื้นที่  และเป็นจักรวรรดิที่มีประชากรมากที่สุดเป็นอันดับสาม (รองจากจักรวรรดิรัสเซียและจักรวรรดิเยอรมัน) จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีได้สร้างอุตสาหกรรมด้านการผลิตเครื่องจักรที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับที่สี่ รองจากสหรัฐ เยอรมนี และสหราชอาณาจักร นอกจากนี้ยังเป็นจักรวรรดิที่ผลิตและส่งออกเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในครัวเรือน เครื่องใช้ไฟฟ้าภายในภาคอุตสาหกรรม และเครื่องผลิตไฟฟ้าสำหรับโรงงานไฟฟ้าที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสาม รองจากสหรัฐและจักรวรรดิเยอรมัน

แกนกลางที่แท้จริงอองเตรีย–ฮังการี คือระบอบราชาธิปไตยคู่ซึ่งเป็นสหภาพที่มีองค์การร่วมกันระหว่างซิสไลทาเนีย ซึ่งมีพื้นที่อยู่ที่ฟากตะวันตกและฟากเหนือของอดีตจักรวรรดิออสเตรีย และราชอาณาจักรฮังการี ภายหลังการปฏิรูป ค.ศ. 1867 รัฐออสเตรีย และฮังการีก็มีอำนาจอย่างเท่าเทียมกัน รัฐทั้งสองดำเนินนโยบายด้านการต่างประเทศ ด้านการกลาโหม และด้านการคลังอย่างร่วมกัน ในขณะที่คณะรัฐมนตรีของรัฐต่าง ๆ ซึ่งมีอยู่ทั้งหมดในจักรวรรดิก็ได้รับการแบ่งแยกการบริหารซึ่งอาจจะแตกต่างกันออกไปภายในแต่ละรัฐ โดยที่องค์ประกอบที่สามของสหภาพคือราชอาณาจักรโครเอเชีย-สลาโวเนีย ซึ่งเป็นภูมิภาคปกครองตนเองที่อยู่ภายใต้ราชบัลลังก์ฮังการี ซึ่งได้รับการเจรจาโดยความตกลงโครเอเชีย–ฮังการี ใน ค.ศ. 1868 ภายหลัง ค.ศ. 1878 บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาก็ตกอยู่ภายใต้การปกครองร่วมทั้งด้านการพลเรือนและด้านการทหารของออสเตรียและฮังการี จนกระทั่งบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาถูกผนวกอย่างสมบูรณ์ใน ค.ศ. 1908 ซึ่งทำให้วิกฤตการณ์บอสเนียเกิดขึ้นท่ามกลางความไม่พอใจของมหาอำนาจอื่น ๆ 

จักรวรรดินี้ได้สืบทอดมาจากจักรวรรดิออสเตรีย (ค.ศ. 1804-ค.ศ. 1867) โดยมีอาณาเขตพื้นที่เดียวกัน โดยมีต้นกำเนิดจากการเจรจาต่อรองระหว่างออสเตรียและฮังการี เมื่อปีพ.ศ. 2410 ซึ่งทั้งสองประเทศนี้ถูกราชวงศ์ฮาพส์บวร์คปกครองมาช้านาน โดยเจรจาให้มีการรวมอาณาจักรเป็นหนึ่งเดียว  โดยจักรวรรดินี้เป็นอาณาจักรที่มีหลากหลายเชื้อชาติและมีความเจริญรุ่งเรืองขีดสุด ทั้งในด้านการเมือง เศรษฐกิจ และอุตสาหกรรม

ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คนั้นได้ปกครองประเทศในฐานะจักรพรรดิออสเตรีย และราชอาณาจักรฮังการีในฐานะพระมหากษัตริย์ฮังการี ผู้ทรงเปรียบเสมือนเบื้องขวาแห่งองค์พระผู้เป็นเจ้า นอกจากนั้นยังได้ปกครองทั่วทั้งทางตะวันตกและทางเหนือ รวมทั้งครึ่งหนึ่งของทวีปยุโรปเลยทีเดียว โดยทุกประเทศที่อยู่ภายใต้จักรวรรดินี้ มีรัฐบาลเป็นของตนเอง มิได้มีรัฐบาลและศูนย์กลางทางการเมืองหรือรัฐบาลที่ประเทศเดียว เมืองหลวงของจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีนั้น มีอยู่ 2 เมืองด้วยกันคือ กรุงเวียนนา ที่ประเทศออสเตรีย และกรุงบูดาเปสต์ที่ประเทศฮังการี จักรวรรดินี้มีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับสองรองจากจักรวรรดิรัสเซีย และเป็นอาณาจักรที่มีประชากรหนาแน่นเป็นอันดับ 3 รองจากจักรวรรดิรัสเซียและจักรวรรดิเยอรมัน ซึ่งปัจจุบันนี้ พื้นที่ที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดินั้นมีประชากรรวมทั้งหมดถึง 73 ล้านคน

## ชื่อและศัพทบัญญัติ
[thumb|left|250px| [Silver coin|เหรียญเงิน: ราคา 5 โคโรนา ใน ค.ศ. 1908 ประกอบไปด้วยพระบรมรูปปั้นครึ่งพระองค์ของจักรพรรดิฟรันซ์ โยเซ็ฟที่ 1 ทรงหันพระพักตร์ไปทางขวา ล้อมรอบด้วยคำจารึกว่า "ด้วยอำนาจแห่งองค์พระผู้เป็นเจ้า ฟรันซ์ โยเซ็ฟที่ 1 จักรพรรดิแห่งออสเตรีย พระมหากษัตริย์แห่งโบฮีเมีย กาลิเชีย อิลลีเรีย และอื่น ๆ และสมเด็จพระราชาธิบดีแห่งฮังการี" ()]]
ชื่ออย่างเป็นทางการของราชาธิปไตยออสเตรีย–ฮังการีในภาษาเยอรมัน (***') และในภาษาฮังการี (***') ล้วนแปลได้ว่า **ราชาธิปไตยออสเตรีย-ฮังการี** ถึงแม้ว่าชื่อที่นิยมใช้ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจะใช้คำว่า *ออสเตรีย–ฮังการี* ก็ตาม (; ) ออสเตรียเองก็ยังได้ใช้คำว่า *คา. อู. คา. โมนาร์ชี* () (ความหมายเต็มในภาษา; ) และ *ราชาธิปไตยโดเนา* (; ) หรือ *ราชาธิปไตยคู่* (; ) และ *นกอินทรีสองหัว* (; ) แต่คำเหล่านี้ก็ไม่ได้แพร่หลายทั้งในฮังการีและที่อื่นมากนัก

โดยชื่ออย่างเต็มในการบริหารภายในของราชาธิปไตยคือ **เหล่าราชอาณาจักรและดินแดนอันมีผู้แทนใน[[ราชสภา (ออสเตรีย)|ราชสภา]]และ[[ดินแดนแห่งมงกุฎนักบุญอิชต์วาน|ดินแดนแห่งมงกุฎฮังการีอันศักดิ์สิทธิ์แห่งนักบุญอิชต์วาน]]**
* เยอรมัน: 
* ฮังการี: 

นับตั้งแต่ ค.ศ. 1867 เป็นต้นไป ชื่อย่อของหน่วยงานทางการของออสเตรีย–ฮังการีก็ได้สะท้อนถึงภาระหน้าที่และความรับผิดชอบของหน่วยงานต่าง ๆ ดังนี้:
* *คา. อู. คา* (; **' หรือ [[Imperial and Royal|จักรวรรดิและราชอาณาจักร]]) เป็นคำนิยามสำหรับหน่วยงานต่าง ๆ ในทั้งสองส่วนของราชาธิปไตย เช่น ''คา. อู. คา. ครีคส์มารีเนอ'' (**'; ทัพเรือศึกจักรวรรดิและราชอาณาจักร) และ *คา. อู. คา. อาร์เม* (; กองทัพจักรวรรดิและราชอาณาจักร) ภายในช่วงสงคราม กองทัพออสเตรีย–ฮังการีได้เปลี่ยนคำนิยามจาก *คา. คา.* เป็น *คา. อู. คา.* ซึ่งเป็นการเปลี่ยนคำนิยามตามคำร้องขอของรัฐบาลฮังการีใน ค.ศ. 1889
* *คา. คา.* (**'; **') หรือ จักรวรรดิ–ราชอาณาจักร เป็นคำศัพท์สำหรับหน่วยงานที่อยู่ภายในดินแดนซิสไลทาเนีย (ออสเตรีย) ส่วนคำว่า "ราชอาณาจักร" ที่อยู่ในคำนิยามอาจหมายถึงราชบัลลังก์โบฮีเมีย
* *คา. อู.* (**'; **') หรือ *แอ็ม. กา.* (**'; **') ("ฮังการีหลวง") หมายถึงดินแดนทรานไลทาเนีย หรือ ดินแดนแห่งพระมงกุฎฮังการี ในขณะที่หน่วยงานอิสระที่อยู่ภายในราชอาณาจักรโครเอเชียและสลาวอเนีย ก็ได้ใช้คำว่า *เก* (ย่อมาจาก **'; ราชอาณาจักร) ตาม[[Croatian–Hungarian Settlement|ข้อตกลงโครเอเชีย–ฮังการี]] [[ภาษาโครเอเชีย]]ถือเป็นภาษาราชการเพียงภาษาเดียวภายในโครเอเชียและสลาวอเนีย และหน่วยงานเหล่านั้นก็ใช้ภาษาโครเอเชีย "เพียงภาษาเดียวเท่านั้น"

ใน ค.ศ. 1868 หลังจากที่[[จักรพรรดิฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1 แห่งออสเตรีย|จักรพรรดิฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1]] ทรงตัดสินพระทัยแล้ว ราชาธิปไตยก็ได้ใช้ชื่ออย่างเป็นทางการว่า **ราชาธิปไตยออสเตรีย–ฮังการี** (; ) 
หากมีการใช้คำในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ชื่อของออสเตรีย–ฮังการีมักจะใช้คำในรูปแบบโดยย่อว่า **ราชาธิปไตยคู่** หรือเรียกโดยอย่างง่ายว่า **ออสเตรีย**

== การก่อตั้งจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ==


การเจรจาต่อรองระหว่างออสเตรียและฮังการี ค.ศ. 1867 (หรือที่เรียกกันว่า ''เอาส์ไกลช์'' [] ในภาษาเยอรมัน และ''กลีดแยเซช์'' [] ในภาษาฮังการี) อันเป็นจุดเริ่มต้นของโครงสร้างแบบควบคู่ของจักรวรรดิออสเตรีย–ฮังการี ภายในพื้นที่อันดั้งเดิมของ[[จักรวรรดิออสเตรีย]] (ค.ศ. 1804–1867) ซึ่งได้ถือกำเนิดขึ้นอันเนื่องมาจากการที่ออสเตรียเริ่มเสื่อมถอยทั้งทางกำลังทหารและทางอำนาจ ซึ่งเกิดขึ้นบน[[คาบสมุทรอิตาลี]] (อันเป็นผลมาจาก[[สงครามประกาศอิสรภาพอิตาลีครั้งที่สอง]] ใน ค.ศ. 1859) และรัฐต่าง ๆ ของอดีต[[สมาพันธรัฐเยอรมัน]]เดิม ถูกแทนที่ด้วย[[สมาพันธรัฐเยอรมันเหนือ]]ภายใต้การนำของ[[ปรัสเซีย]] ซึ่งเป็นมหาอำนาจของรัฐผู้พูดภาษาเยอรมัน หลัง[[สงครามออสเตรีย-ปรัสเซีย]]สิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1866 ซึ่งทำให้จักรวรรดิออสเตรียถูกทอดทิ้งให้อยู่นอกรัฐสมาพันธ์ การประนีประนอมได้รับการรื้อฟื้นขึ้นมาใหม่อีกครั้งหนึ่ง ซึ่งรวมไปถึงการฟื้นฟูอำนาจอธิปไตยอย่างสมบูรณ์ของราชอาณาจักรฮังการี ซึ่งได้สูญเสียไปหลังจากที่พ่ายแพ้ใน[[การปฏิวัติฮังการี ค.ศ. 1848]]

ปัจจัยอื่น ๆ ในการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างตามรัฐธรรมนูญยังคงดำเนินต่อไป ในขณะที่ฮังการีไม่พอใจที่ตนเองถูกกรุงเวียนนาปกครองโดยตรง และความตระหนักรู้ด้านชนชาติ (หรือชาติพันธุ์) อื่น ๆ ของจักรวรรดิออสเตรียที่เพิ่มมากขึ้น การที่ฮังการีไม่พอใจจักรวรรดิออสเตรียนั้น ส่วนหนึ่งเกิดมาจากการที่ออสเตรียปราบปรามการจลาจลฮังการีใน[[การปฏิวัติ ค.ศ. 1848|การปฏิวัติเสรีนิยมของฮังการี ใน ค.ศ. 1848]] ซึ่งมี[[จักรวรรดิรัสเซีย]]เข้ามาสนับสนุนอีกแรง อย่างไรก็ตาม ความไม่พอใจต่อการปกครองของออสเตรียในฮังการี มีมากขึ้นเป็นเวลาหลายปี และอาจมีสาเหตุอื่น ๆ อีกเป็นจำนวนมาก

ในปลายคริสต์ทษวรรษที่ 1850 มีชาวฮังการีจำนวนมากซึ่งเคยให้การสนับสนุนฝ่ายต่อต้านจักรวรรดิออสเตรียในการปฏิวัติ ค.ศ. 1848–1849 คิดที่จะให้การยอมรับราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คด้วยความเต็มใจ โดยที่พวกเขาโต้แย้งว่า ฮังการีมีสิทธิ์ที่จะได้รับเอกราชจากภายในอย่างสมบูรณ์ ภายใต้[[Pragmatic Sanction of 1713|การรับรองในทางทฤษฎี ค.ศ. 1713]] กิจการด้านการต่างประเทศและการป้องกันประเทศ "ถือเป็นเรื่องที่ดูเหมือนกัน" ทั้งในออสเตรียและฮังการี

ภายหลังจากที่[[ยุทธการที่เคอนิชเกรทซ์|ออสเตรียพ่ายแพ้ที่เคอนิชเกรทซ์]] รัฐบาลก็ได้ตระหนักว่าควรที่จะปรองดองกับฮังการี เพื่อทำการรื้อฟื้นสถานะการเป็นมหาอำนาจ [[ฟรีดริช แฟร์ดีนันท์ ฟ็อน บ็อยสท์|เคานต์ฟรีดริช แฟร์ดีนันท์ ฟ็อน บ็อยสท์]] รัฐมนตรีว่าการต่างประเทศคนใหม่ต้องการสรุปการเจรจากับฮังการีซึ่งยังทำอะไรไม่ได้มากนัก เพื่อรักษาอำนาจราชาธิปไตย ในวันที่ 20 มีนาคม ค.ศ. 1867 จักรพรรดิฟรันซ์ โยเซ็ฟ ทรงเริ่มการเจรจากับขุนนางฮังการีซึ่งนำโดย[[แฟแร็นซ์ แดอาค]] [[สภานิติบัญญัติฮังการี|รัฐสภาฮังการี]]ซึ่งจัดตั้งขึ้นมาใหม่ที่[[แป็ชต์]]ได้เริ่มทำการเจรจาเกี่ยวกับกฎหมายใหม่ เพื่อให้มีการอนุมัติกฎหมายในวันที่ 30 มีนาคม อย่างไรก็ตาม ผู้นำของฮังการีก็ให้การยอมรับพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของจักรพรรดิในฐานะพระมหากษัตริย์แห่งฮังการี ในวันที่ 8 มิถุนายน เนื่องจากในการออกกฎหมายนั้นต้องมีความจำเป็นที่จะต้องทำในดินแดนแห่ง[[มงกุฎฮังการีอันศักดิ์สิทธิ์]] ในวันที่ 28 กรกฎาคม จักรพรรดิฟรันซ์ โยเซ็ฟ ในฐานะพระมหากษัตริย์แห่งฮังการีซึ่งเป็นพระอิสริยยศใหม่ของพระองค์ ก็ทรงอนุมัติและประกาศใช้กฎหมายใหม่ ซึ่งถือเป็นจุดกำเนิดของราชาธิปไตยคู่อย่างเป็นทางการ

== การเมืองการปกครอง ==
=== ภาพรวม ===
การประนีประนอมได้เปลี่ยนอาณาจักร[[ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค-ลอแรน|ฮาพส์บวร์ค]] ให้กลายเป็นสหภาพที่มีองค์การร่วมกัน ระหว่าง[[จักรวรรดิออสเตรีย]] ("เหล่าราชอาณาจักรและดินแดนอันมีผู้แทนในราชสภา" หรือ ซิสไลทาเนีย) ในพื้นที่ฟากตะวันตกและฟากเหนือ และ[[ราชอาณาจักรฮังการี]] ("[[ดินแดนแห่งราชบัลลังก์นักบุญอิชต์วาน]]" หรือ ทรานไลทาเนีย) ในพื้นที่ฟากตะวันออก ดินแดนทั้งสองมีพระมหากษัตริย์เป็นพระองค์เดียวกัน โดย[[จักรพรรดิออสเตรีย]]ทรงปกครองพื้นที่ฟากตะวันตกและฟากเหนือ ในขณะที่[[พระมหากษัตริย์ฮังการี]]ทรงปกครองฟากตะวันออก ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและการป้องกันประเทศได้รับการบริหารอย่างร่วมกัน และทั้งสองประเทศก็ได้ทำการจัดตั้ง[[สหภาพศุลกากร]]ขึ้น โดยที่หน้าที่ของรัฐอื่น ๆ ในราชาธิปไตยคู่ทั้งหมดจะต้องได้รับการบริหารแบบแยกกันไป โดยมีรัฐแต่ละรัฐของดินแดนทั้งสองเป็นฝ่ายบริหาร

ในบางภูมิภาค ยกตัวอย่างเช่น[[กาลิเชีย (ยุโรปตะวันออก)|กาลิเชียของโปแลนด์]]ซึ่งอยู่ภายในซิสไลทาเนีย และ[[ราชอาณาจักรโครเอเชีย-สลาโวเนีย|โครเอเชีย]]ซึ่งอยู่ในทรานไลทาเนีย มีสถานภาพเป็นรัฐปกครองตนเอง ซึ่งในแต่ละรัฐก็มีโครงสร้างการปกครองที่เป็นลักษณะเฉพาะเป็นของตนเอง (ดูที่: [[สิทธิ์ในการปกครองตนเองของโปแลนด์ในกาลิเซีย]] และ[[Croatian–Hungarian Settlement|ข้อตกลงโครเอเชีย–ฮังการี]])

[[ไฟล์:Emperor Francis Joseph.jpg|thumb|left|จักรพรรดิฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1 ใน ค.ศ. 1905]]
การแบ่งออสเตรียและฮังการีออกจากกันนั้นดูชัดแจ้งมากจนไม่มีพลเรือนที่มีสัญชาติร่วมกัน กล่าวคือ ไม่ใช่พลเรือนคนใดคนหนึ่งที่ถือสัญชาติออสเตรียหรือสัญชาติฮังการี ซึ่งหมายความว่า ออสเตรียกับฮังการีต่างก็มีหนังสือเดินทางเป็นของตนเอง และจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีไม่เคยมีหนังสือเดินทางที่ใช้ร่วมกัน อย่างไรก็ตาม ภายใน[[ราชอาณาจักรโครเอเชีย-สลาโวเนีย]]ก็ไม่มีการใช้หนังสือเดินทางของออสเตรียและฮังการี และราชอาณาจักรก็เลือกที่จะออกหนังสือเดินทางเป็นของตนเอง โดยเป็นหนังสือเดินทางที่ถูกเขียนในภาษาโครเอเชียและภาษาฝรั่งเศส และแสดงตราแผ่นดินของราชอาณาจักรโครเอเชีย-สลาโวเนีย-แดลเมเชีย โครเอเชียและสลาโวเนียมีอิสระในการบริหารงานที่เกี่ยวข้องกับการแปลงสัญชาติและการแปลงพลเรือนของตน ซึ่งได้กำหนดสัญชาติสำหรับพลเรือนในราชอาณาจักรเป็น "สัญชาติโครเอเชีย-ฮังการี" และไม่มีใครทราบว่าหนังสือเดินทางที่ใช้ในบอสเนีย-เฮอร์เซโกวีนาซึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมของทั้งออสเตรียและฮังการี เป็นหนังสือเดินทางประเภทใด

ราชอาณาจักรฮังการียังคงรักษา[[สภานิติบัญญัติฮังการี]]ซึ่งถือเป็นรัฐสภาของตนเองเอาไว้ โดยถึงแม้ว่าจักรวรรดิออสเตรียจะได้รับการสถาปนาขึ้นใน ค.ศ. 1804 แต่ระบบการบริหารและรัฐบาลของราชอาณาจักรฮังการี (ระบบดังกล่าวถูกใช้จนกระทั่งเกิดการปฏิวัติฮังการี ค.ศ. 1848–1849) ยังคงเป็นระบบการบริหารที่ไม่สามารถจับต้องได้จากโครงสร้างรัฐบาลของจักรวรรดิออสเตรียซึ่งถือเป็นผู้ปกครองเป็นส่วนใหญ่ โดยที่โครงสร้างของรัฐบาลกลางฮังการียังคงเป็นโครงสร้างที่แยกออกจากรัฐบาลจักรวรรดิออสเตรียได้เป็นอย่างดี ฮังการีถูกปกครองโดยสภาผู้แทนฮังการี (Council of Lieutenancy of Hungary) ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ที่[[บราติสลาวา|เพร็สบวร์ค]] และในเวลาต่อมาจึงย้ายไปที่[[แป็ชต์]] ซึ่งถูกดำเนินการจากเสนาบดีหลวงแห่งฮังการี (Hungarian Royal Court Chancellery) ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ในกรุงเวียนนาอีกทอดหนึ่ง ภายหลังการปฏิวัติฮังการี ค.ศ. 1848 รัฐบาลและรัฐสภาฮังการีก็ถูกยกเลิก และหลังจากที่มีการประนีประนอมระหว่างออสเตรีย-ฮังการีใน ค.ศ. 1867 รัฐบาลและรัฐสภาก็กลับคืนสู่สภาพเดิม 

=== บริหาร ===

สภาคณะรัฐมนตรีของจักรวรรดิเป็นตัวควบคุมรัฐสภาทั้งหมด ซึ่งประกอบด้วย 3 รัฐมนตรีที่มีส่วนร่วมในการควบคุมด้วย คือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ นอกจากนี้ยังมีผู้ส่วนร่วมคนอื่น ๆ อีก เช่นอาร์คดยุคและอาร์ชดัชเชส รวมทั้งพระราชวงศ์อิมพีเรียลบางพระองค์อีกด้วย โดยคณะผู้แทนจากออสเตรีย 1 คน และจากฮังการีอีก 1 คนจะเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายของสภาสามัญของคณะรัฐมนตรีหรือการจัดการทรัพย์สินแผ่นดิน โดยให้ 2 รัฐบาลเป็นตัวกำหนดและควบคุมการบริหารและการจัดการทรัพย์สินแผ่นดิน อย่างไรก็ตาม ในขั้นตอนสุดท้ายของการประชุมทุกครั้ง คณะรัฐมนตรีจะต้องยื่นถวายฎีกาต่อจักรพรรดิ ซึ่งพระองค์ทรงเป็นผู้ตัดสินความทั้งหมด

หน้าที่รับผิดชอบระหว่างคณะรัฐมนตรีฝ่ายหนึ่งกับคณะรัฐมนตรีอีกฝ่ายหนึ่ง ได้สร้างความไม่ลงรอยกันและไร้ประสิทธิภาพในการบริหารงาน การบริหารกองทัพบกนั้นได้อยู่ในภาวะลำบาก เป็นกองทัพที่ไร้ประสิทธิภาพ ถึงแม้ว่ารัฐสภากลางได้กำหนดทิศทางการบริหารงานของกองทัพบก และกระทรวงกลาโหมแล้ว แต่รัฐบาลออสเตรียและรัฐบาลฮังการีจะมีการกำหนดกฎหมายบังคับ การเกณฑ์ทหาร การจัดหาและการย้ายทหารไปออกรบ และกฎหมายบังคับเฉพาะเมือง ที่ไม่ใช่ทหารเกณฑ์แต่เป็นสมาชิกของกองทัพบก โดยบางส่วนให้กระแสว่า แต่ละรัฐบาลควรจะเข้มแข็ง ควรเข้มงวดต่อการบริหารตัวเองมากกว่านี้ แทนที่จะไปใส่ใจรับผิดชอบรัฐสภาสามัญ 

ความสัมพันธ์ทางการเมืองในครึ่งศตวรรษแรก หลังปี [[พ.ศ. 2410]] นั้น มีการขัดแย้งในเรื่องของการจัดการพิกัดอัตราภาษีศุลกากรหรือค่าธรรมเนียมภายนอก และการจัดการทางการเงินของคณะรัฐบาล ภายใต้ข้อกำหนดของการเจรจาต่อรองระหว่างออสเตรียและฮังการี รวมไปถึงข้อตกลงที่มีการเจรจาทุก ๆ 10 ปี โดยกำหนดสิ่งที่ต้องทำในคณะรัฐบาลต่าง ๆ โดยมีการออมเงินเพื่อให้ความสับสนอลหม่านทางการเมืองได้คืนสู่สภาพกลับมาเป็นเหมือนเดิม การโต้เถียงระหว่างรัฐบาลในจักรวรรดิในช่วงปี ค.ศ. 1900 ซึ่งทำให้ยืดระยะเวลาวิกฤติการเมืองการปกครองไปอีก ซึ่งมีความขัดแย้งกันในรัฐบาลรวมทั้งหน่วยรบและกองทัพของฮังการีเป็นตัวนำ ซึ่งเป็นการเพิ่มขยายอำนาจทางทหารของฮังการี เมื่อ[[เดือนเมษายน]] [[พ.ศ. 2449]] โดยมีนักชาตินิยมฮังการีมีส่วนเกี่ยวข้อง อย่างไรก็ตาม การกลับสู่สภาวะปกติในจักรวรรดิก็เป็นได้แค่เพียงชั่วคราว แต่ก็ได้จัดการให้กลับมาสู่สภาวะปกติเมื่อ[[เดือนตุลาคม]] [[พ.ศ. 2450]] และใน[[เดือนพฤศจิกายน]] [[พ.ศ. 2460]] ได้วางรากฐานใหม่และสถานะใหม่ของจักรวรรดิใหม่ แต่ด้วยเวลาเพียงน้อยนิดเท่านั้น จักรวรรดิก็นำไปสู่กาลอวสาน...
=== นิติบัญญัติ ===
[[ไฟล์:Parlament Wien abends edit.jpg|300px|thumb|อาคารรัฐสภาออสเตรีย]]
[[ไฟล์:Parliament Buildung Hungary 20090920.jpg|300px|thumb|อาคารรัฐสภาฮังการี]]

ออสเตรียและฮังการีต่างมีรัฐสภาเป็นของตนเอง และมีนายกรัฐมนตรีเป็นของตนเอง แต่รัฐสภาทั้งหมดอยู่ภายใต้อำนาจของจักรพรรดิหรือสมเด็จพระราชาธิบดีแต่เพียงพระองค์เดียว ด้วยอำนาจเบ็ดเสร็จและสภาของสำนักอิมพีเรียลนั้น มีหน้าที่เกี่ยวกับกองทัพราชนาวี การต่างประเทศ และสหภาพต่างในจักรวรรดิ เป็นต้น

=== ตุลาการ ===



== นโยบายต่างประเทศ ==

เมื่อการเจรจาต่อรองระหว่างออสเตรียและฮังการีเพื่อรวมอาณาจักรเป็นหนึ่งเดียวเมื่อปี [[พ.ศ. 2410]] นั้น ทำให้ฮังการีได้ขาดสมดุลทางเสรีภาพและเกิดการหยิ่งทะนงในนักชาตินิยมแม็กยาร์ โดยมีชาวสลาฟเป็นแรงสนับสนุนอันเนื่องมาจากความเมตตาสงสารของสลาฟในตัวฮังการี ซึ่งช่วยกันพยายามที่จะปฏิรูประบอบประชาธิปไตย หลังจากทำการข้อตกลงเมื่อปี พ.ศ. 2410 แล้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศได้หารือกับนายกรัฐมนตรีของฮังการี ซึ่งหลังจากได้รับการข่มขู่การยึดอำนาจของกลุ่ม[[แพน สลาฟ]] ซึ่ง[[จักรวรรดิรัสเซีย|รัสเซีย]]ได้เข้าใจถึงสถานการณ์นี้ เพราะรัสเซียก็ได้รับการข่มขู่เช่นกัน รัสเซียจึงยื่นมือเข้าช่วยเหลือ โดยร่วมหารือกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศและ[[เค้านท์กิวล่า แอนดราสซี จูเนียร์]] ผู้แทนและบุตรชายของนายกรัฐมนตรีฮังการี

ในช่วงปี [[ค.ศ. 1860]] ความทะเยอะทะยานของออสเตรีย รวมทั้งอิตาลีและเยอรมนีทางต่างประเทศได้ถูกปิดกั้น โดยชาติมหาอำนาจอื่น ๆ มีแต่ประเทศในแถบบัลข่านเท่านั้นที่ได้ขยายตัวทางด้านการต่างประเทศ จักรวรรดิได้นำการเจริญสัมพันธไมตรีทางด้านการทูตแบบใหม่มาใช้ โดยเริ่มแรกใช้โดยเค้านท์แอนดราสซี ซึ่งตอนนั้นได้เจริญสัมพันธไมตรีกับเขตพื้นที่บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาซึ่งชาวสลาฟในเขตนั้นเห็นว่ายังมีบางส่วนที่ยังเป็นส่วนหนึ่งของ[[จักรวรรดิออตโตมัน]]อยู่ ซึ่งอาจนำไปสู่วิกฤติการณ์หลายอย่าง รวมทั้งการลอบปลงพระชนม์ที่เมือง[[ซาราเยโว]] เมื่อปี [[พ.ศ. 2457]] อีกด้วย

ในกรณีที่อยู่ภายใต้วิกฤติการณ์บัลข่านหรือ[[สงครามรัสเซีย-ตุรกี (ค.ศ. 1877–1878)|สงครามรัสเซีย-ตุรกี]] ออสเตรีย-ฮังการีได้อาศัยช่วงสงครามนี้เข้ายึดครองบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาได้ใน[[เดือนสิงหาคม]] [[พ.ศ. 2421]] หลังจากมีการอนุมัติใน[[สนธิสัญญาเบอร์ลิน]] ซึ่งทำให้ความสนใจในรัสเซียของบัลข่านมีความกระเตื้องตัวขึ้น โดยเกี่ยวข้องกับเยอรมนีใน[[เดือนสิงหาคม]] [[พ.ศ. 2422]] จักรวรรดิได้ผนวกบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิเมื่อ[[เดือนตุลาคม]] [[พ.ศ. 2451]] และได้เข้าควบคุมกระทรวงการคลังของบอสเนียมากกว่าการจัดการบริหารรัฐบาลแผ่นดิน โดยกำหนดให้บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา รวมทั้งโครเอเชียเป็นส่วนที่ 3 ของจักรวรรดิ และให้ชาวสลาฟเป็นส่วนหนึ่งของโครเอเชีย

== กองทัพ ==
[[ไฟล์:Pripadniki 17. pešpolka na Soški fronti.jpg|thumb|350px|กองทัพจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีใน[[สงครามโลกครั้งที่ 1]]]]

กองทัพออสเตรีย-ฮังการีอยู่ภายใต้พระมหากษัตริย์หรือจักรพรรดิเป็นองค์จอมทัพ
=== กองทัพบก ===
กองทัพบกของจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีประกอบด้วยคนหลายเชื้อชาติในจักรวรรดิ ทำให้เกิดความยากลำบากด้านการสื่อสารทางภาษาและวัฒนธรรมที่แตกต่างหลากหลาย อีกทั้งขวัญกำลังใจของกองทัพยังถือว่าอยู่ในระดับต่ำ ทหารบกถือได้ว่าอ่อนแอไร้สรรมถภาพมาก แล้วยังมีความอ่อนแอในการคลังอาวุธกระสุนปืนใหญ่ ในสงครามก็แทบจะใช้หมดไปในปี 1914 ต่อจากนั้นก็ขาดแคลนอย่างรุนแรง

=== กองทัพอากาศ ===

กองทัพอากาศออสเตรีย-ฮังการีมีเครื่องบินเยอรมันรุ่นอบาสทรอน-เอ3 เป็นส่วนใหญ่
กองทัพอากาศของจักรวรรดิออสเตรียนั้นประสบ
ปัญหาการขาดแคลนเครื่องบินรบและประสบความล้มเหลวในการรบ เช่น การป้องกันแคว้นกาลิเชียจากกรมอากาศยานจักรวรรดิรัสเซีย หรือการรบที่แนวรบบูซิลอฟ จนต้องพึ่งกรมอากาศยานหลวงเยอรมันในการรบ

=== กองทัพเรือ ===


=== กองกำลังกึ่งทหาร ===


== เศรษฐกิจ ==
                                                                              
[[ไฟล์:20-Kronen banknote (Numista source).jpg|thumb|right|300px|ธนบัตร 20 โครน ที่ใช้กันในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี]]
สภาพเศรษฐกิจในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีได้มีการเปลี่ยนแปลงตามการปกครอง ด้วยการที่มีระบอบการปกครองแบบพระมหากษัตริย์ควบคู่ (Dual Monarchy) ทางด้านเทคโนโลยีนั้นได้ขยายตัวทางด้านอุตสาหกรรมและการเปลี่ยนแปลงสภาพของเมืองต่าง ๆ ระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมทางด้านการผลิตนั้นได้เติบโต และสามารถส่งออกไปต่างประเทศได้ในช่วงเวลา 50 ปีของการริเริ่มยุคกลางของการผลิตอุตสาหกรรม โดยในช่วงแรกนั้น ระบบเศรษฐกิจได้เจริญเติบโตเฉพาะใน[[กรุงเวียนนา]] พื้นที่เขตอัลไพน์ และโบฮีเมีย แต่ต่อมา เมื่อถึงปลายศตวรรษที่ 19 ระบบเศรษฐกิจได้เจริญเติบโตในเขตพื้นที่ฮังการีตอนกลางและเขตพื้นที่คาร์พาเธียน ดังนั้น ระบบเศรษฐกิจได้พัฒนาขึ้นในเขตจักรวรรดิในระยะเริ่มต้น โดยระบบเศรษฐกิจในจักรวรรดิฝั่งตะวันตกจะพัฒนาได้ดีและมากกว่าระบบเศรษฐกิจในฝั่งตะวันออก เมื่อแรกเริ่มศตวรรษที่ 20 จักรวรรดิหลายจักรวรรดิส่วนใหญ่ได้ริเริ่มพัฒนาระบบเศรษฐกิจและเทคโนโลยีต้อนรับศตวรรษใหม่ [[มาตรวัดรายรับและผลผลิตของประเทศ]] (GNP) เจริญเติบโตร้อยละ 1.45% ต่อปีตั้งแต่ปี [[พ.ศ. 2413]] ถึง[[พ.ศ. 2456]] ซึ่งการเจริญเติบโตของรายรับและผลผลิตของจักรวรรดินี้ สามารถนำไปเปรียบเทียบกับระบบเศรษฐกิจชาติอื่น ๆ ได้ เช่น [[อังกฤษ]] (1.00%), [[ฝรั่งเศส]] (1.06%), และ[[เยอรมนี]] (1.51%) เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ระบบเศรษฐกิจของจักรวรรดิยังมีความล้าหลังกว่าชาติอื่น ๆ อยู่บ้าง เช่น อังกฤษมีรายรับและผลผลิตของประเทศเกือบ 3 เท่า ซึ่งมากกว่าจักรวรรดิถึงแม้ว่ามาตรวัดจะน้อยกว่า ในขณะเดียวกันที่เยอรมนี ได้มีรายรับและผลผลิตของประเทศ 2 เท่าซึ่งมากกว่าออสเตรีย-ฮังการีด้วยซ้ำ ทั้งในด้าน GNP และมาตรวัดรายรับและผลผลิตของประเทศ ถึงแม้ว่าทุกประเทศนั้นจะมียอดพัฒนาระบบเศรษฐกิจไม่เหมือนกัน
<gallery mode="nolines" widths="190" heights="250">
ไฟล์:Flickr - …trialsanderrors - Naschmarkt, Vienna, Austria-Hungary, ca. 1895.jpg|ภาพวาดตลาดที่กรุงเวียนนา
ไฟล์:Flickr - …trialsanderrors - The Graben, Vienna, Austria-Hungary, ca. 1895.jpg|ย่านการค้าในกรุงเวียนนา
</gallery>

== โครงสร้างพื้นฐาน ==
=== การคมนาคม ===

[[ไฟล์:Railway map Austria-Hungary.png|thumb|300px|แผนที่การคมนาคมทางน้ำและทางรถไฟในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี]]
[[ไฟล์:1896-17 vasút építkezés Klösz György.JPG|thumb|300px|right|การสร้างทางใต้ดินในกรุงบูดาเปสต์ (1894–1896)]]
[[ไฟล์:Telefon Hirmondo - Stentor reading the day's news.jpg|thumb|300px|เจ้าหน้าที่กรมการสื่อสารฮังการี]]
[[ทางรถไฟ|ระบบคมนาคมทางรถไฟ]]นั้น ได้ขยายอย่างรวดเร็ว โดยแรกเริ่มนั้น มีการสร้างทางรถไฟโดยเริ่มจากกรุงเวียนนาเมื่อปี [[พ.ศ. 2384]] สมัยที่ออสเตรีย-ฮังการี ยังเป็น[[จักรวรรดิออสเตรีย]]อยู่ ตรงจุดนั้นเองที่รัฐบาลได้ริเริ่มใช้ทางรถไฟเพื่อใช้ในด้านทหารและกองทัพบก โดยลงทุนเพื่อโครงสร้างทางทหารทั้งหมดให้ทางรถไฟเชื่อมต่อในเมืองต่าง ๆ เช่น เมืองโพสโซนี (ปัจจุบันคือเมือง[[บราติสลาวา]] เมืองหลวงของประเทศสโลวาเกีย), [[กรุงบูดาเปสต์]]ของฮังการี, กรุง[[ปราก]]ของโบฮีเมีย (ปัจจุบันคือสาธารณรัฐเช็ก), เมืองคราโคว์ (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ[[ประเทศโปแลนด์]]), เมืองกราซของออสเตรีย, เมืองไลบาช (ปัจจุบันคือเมือง[[ลูบลิยานา]] เมืองหลวงของประเทศสโลวีเนีย) และเมือง[[เวนิส]]ของ[[ประเทศอิตาลี]] โดยเมื่อปี [[พ.ศ. 2397]] จักรวรรดิได้มีรางรถไฟเกือบ 2000 กิโลกรัม ประมาณ 60% ถึง 70% ของรัฐเลยทีเดียว โดยรัฐบาลเริ่มทำการซื้อรางรถไฟส่วนใหญ่เพื่อใช้ส่วนตัวสำหรับนักลงทุน และการกระทำโดยฉับพลันของการใช้เงินมากเกินไปโดยใช้ผลประโยชน์จาก[[การปฏิวัติพ.ศ. 2391]] และ[[สงครามไครเมีย]] ซึ่งออสเตรีย-ฮังการีไม่ได้มีส่วนกี่ยวข้องในสงครามนี้เลยแม้แต่น้อย โดยตั้งแต่ปี [[พ.ศ. 2397]] ถึง [[พ.ศ. 2422]] มีดำเนินการ จัดการโครงสร้างการคมนาคมทางรถไฟเกือบทั้งหมด โดยพื้นที่ของจักรวรรดิในส่วนซิสเลอธาเนียได้รับรางรถไฟถึง 7,952 กิโลกรัม ส่วนฮังการีได้รับรางรถไฟ 5,839 กิโลกรัม ขณะที่พื้นที่อื่น ๆ ได้เข้าร่วมเชื่อมต่อการคมนาคมทางรถไฟ ดังนั้นระบบเศรษฐกิจด้านการคมนาคมรถไฟจึงเจริญเติบโตและขยายตัวอย่างรวดเร็ว

หลังจากปี [[พ.ศ. 2422]] รัฐบาลกลางของออสเตรีย-ฮังการีได้โอนการคมนาคมรถไฟมาเป็นของรัฐ เนื่องจากอัตราการพัฒนาระบบเศรษฐกิจได้เริ่มอยู่ในภาวะซบเซา และเฉื่อยชาลงในช่วงปี [[ค.ศ. 1870]] โดยระหว่างปี [[พ.ศ. 2422]] ถึง [[พ.ศ. 2443]] ระยะทางของรางรถไฟทั้งหมดทั้งในพื้นที่ซิสเลอธาเนียและฮังการีทั้งหมดมากกว่า 25,000 กิโลเมตร รัฐบาลจึงได้มีการเชื่อมต่อรางรถไฟไปยังนอกเขตจักรวรรดิเพื่อความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ โดยมี[[องค์การคมนาคมขนส่งทางรถไฟออสเตรีย]] (Imperial Austrian State Railways) เป็นบริษัทเดียวในการจัดการคมนาคมทางรถไฟทั้งหมดในจักรวรรดิ

=== โทรคมนาคม ===


=== วิทยาศาสตร์ และ เทคโนโลยี ===


=== การศึกษา ===



=== สาธารณสุข ===


== ประชากรศาสตร์ ==
=== ความสัมพันธ์ทางเชื้อชาติ ===


มีความขัดแย้งเรื่องภาษาและเชื้อชาติหลังจากทุกอย่างได้ขึ้นอยู่การตัดสินใจว่า จะให้ภาษาไหนเป็นภาษาราชการ หรือ landesüblich ชาวเยอรมันที่ยึดถือระบบราชการเดิม หรือที่เป็นกลุ่มคนที่ร่ำรวยกว่าคนอื่น ชาวเยอรมันพวกนี้ต้องการที่จะให้[[ภาษาเยอรมัน]]เป็นภาษาราชการและใช้กันทั่วทั้งจักรวรรดิ ขณะที่[[ภาษาอิตาลี]]ได้รับการพิจารณาว่าเป็นภาษาวัฒนธรรม (Kultursprache) โดยชาวเยอรมันที่ยินยอมให้ความทัดเทียมทางภาษา แต่อีกฝ่ายหนึ่งเห็นว่า จะให้ความทัดเทียมแก่[[ภาษาสลาฟ]]ให้ทัดเทียมภาษาเยอรมัน อีกด้านหนึ่งเห็นว่าควรจะให้ความทัดเทียมกันทุกภาษาในจักรวรรดิ

แต่อย่างไรก็ตาม หลายปีที่ผ่านมาได้เห็นถึง การปลดปล่อยให้เป็นอิสระจากข้อบังคับทางภาษาทุกภาษา ทั่วทุกพื้นที่ในจักรวรรดิ ตามกฎหมายที่บัญญัติไว้ ฉบับ [[พ.ศ. 2410]] ว่า[[ภาษาโครเอเชีย]]ได้รับความทัดเทียม ซึ่งจนกระทั่งเดี๋ยวนี้ เช่นเดียวกับภาษาอิตาลีซึ่งได้เป็นภาษารองของ[[ราชอาณาจักรแดลเมเชีย|แดลเมเชีย]] ตั้งแต่ปี [[พ.ศ. 2425]] ได้มีเสียงข้างมากจากชาว[[สโลวีเนีย]] ใน[[แคว้นคาร์นิโอลา|คาร์นิโอล่า]] และในเมือง[[ลูบลิยานา]] (ซึ่งปัจจุบันเป็นเมืองหลวงของ[[ประเทศสโลวีเนีย]]) ได้เสนอ[[ภาษาสโลวีเนีย]]เป็นภาษาที่มีความสำคัญมากที่สุดในจักรวรรดิ แทนที่ภาษาเยอรมัน ส่วน[[ภาษาโปแลนด์]]ได้รับการนำเสนอให้แทนที่ภาษาเยอรมันเมื่อปี [[พ.ศ. 2412]] และให้เป็นภาษาราชการของ[[ราชอาณาจักรกาลิเชียและโลโดมีเรีย|กาลิเชีย]] โดยชาวกาลิเชียหรือชาวโปแลนด์ได้ปฏิเสธการพิจารณา[[ภาษายูเครน]]ตามที่ชนกลุ่มน้อยชาวยูเครนเสนอ ดังนั้นภาษายูเครนจึงไม่ได้รับการยินยอมให้เป็นภาษาราชการ

ส่วน[[ภาษาเช็ก]]ที่มีการถกเถียงกันให้เป็นภาษาราชการนั้นไม่ได้มีการเรียกร้องหรือประท้วงกันใน[[โบฮีเมีย]]และ[[โมราเวีย]] ซึ่งชาวเช็คต้องการที่จะก่อตั้งภาษาของเขาให้เป็นภาษาราชการไม่ว่าจะเป็นเขตแดนอาณาจักรที่ประชากรใช้ภาษาเยอรมันเป็นภาษาราชการ และมีการเรียกร้องให้ภาษาเยอรมันให้เป็นภาษาราชการเช่นกันในเมือง[[ปราก]] นครหลวงของโบฮีเมีย (ซึ่งปัจจุบันเป็นเมืองหลวงของ[[สาธารณรัฐเช็ก]]) เมืองพิสเซน และเมืองบรุนน์ ในที่สุด ภาษาเยอรมันก็มีการนำมาเป็นส่วนหนึ่งของส่วนพื้นที่ของเช็กเมื่อปี [[พ.ศ. 2425]] หลังจากการลงประชามติในมหาวิทยาลัยชาร์ลส์ (Charles University in Prague)

[[ไฟล์:Austria_hungary_1911.jpg|thumb|left|250px|แผนที่ออสเตรีย-ฮังการีแสดงถึงเชื้อชาติและภาษาที่ใช้กันในพื้นที่ต่าง แสดงเป็นสีต่าง ๆ ภาพโดยวิลเลียม อาร์. เช็พเพิร์ด (พ.ศ. 2454)]]
ขณะเดียวกันนั้นชาวแม็กยาร์หรือฮังการีได้เผชิญหน้ากับผู้ประท้วงหรือเรียกร้องของชาวโรมาเนียในแถบทรานซิลเวเนีย และเมืองบานัท (ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ[[ประเทศสโลวาเกีย]]) นอกจากนี้ยังมีการชุมนุมเรียกร้องเรื่องภาษาราชการอีกของชาวโครเอเชียและชาวเซิร์บ ในแถบ[[ประเทศโครเอเชีย|โครเอเชีย]] และ[[แดลเมเชีย]] (ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของประเทศโครเอเชีย) นอกจากนี้ยังมีการชุมนุมประท้วงเรื่องการให้ความสำคัญของภาษาของตนใน[[ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา|บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา]] และจังหวัดวอยโวดีนา (ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ[[ประเทศเซอร์เบีย]]) โดยต่อมา ชาวโรมาเนียและชาวเซิร์บได้ก่อตั้งกลุ่ม[[ชาตินิยม]] ในนามของรัฐโรมาเนียและเซอร์เบีย ([[พ.ศ. 2402]] - [[พ.ศ. 2421]]) ถึงแม้ว่า ผู้นำฮังการีจะแสดงความไม่พออกพอใจมากกว่าตอนที่มีการเจรจาแบ่งปันอำนาจและแยกรัฐบาลและรัฐสภากับออสเตรียเมื่อปี [[พ.ศ. 2410]] พวกเขาได้ยอมรับขอบเขตอิสรภาพในการก่อตั้งราชอาณาจักรโครเอเชียเมื่อปี [[พ.ศ. 2411]] ก่อนที่จะถูกผนวกรวมเข้ากับจักรวรรดิในเวลาต่อมา ซึ่งอาจพ่วงไปถึงเศรษฐกิจและการบริหารทางทหารของฮังการีที่เข้ามามีบทบาทในโครเอเชีย

ภาษาเป็นสิ่งที่นำมาถกเถียงในวาระการประชุมสภาอยู่บ่อยครั้ง โดยทุกรัฐสภาจะต้องพบกับความยากลำบากในการแบ่งแยกภาษาต่าง ๆ ในโครงสร้างของการเมือง โดยมีเสียงส่วนน้อยเห็นว่าควรจะแยกการศึกษาภาษาของตนเอง และให้การศึกษาแก่ 2 ภาษาหลักในจักรวรรดิ คือ ภาษาเยอรมันและภาษาฮังการี โดยการถกเถียงอภิปรายไม่ไว้วางใจเรื่องภาษาในจักรวรรดินั้น มีการประชุมรัฐสภากลางที่มีการกล่าวขานมากที่สุดคือ การประชุมประกาศพระราชบัญญัติ กฤษฎีกาฉบับวันที่ [[5 เมษายน]] [[พ.ศ. 2440]] โดยนายกรัฐมนตรีของออสเตรีย [[คาซิเมียร์ เฟลิกซ์ กราฟ บาเดอนี]] ได้ให้ความเสมอภาคแก่ภาษาเช็กให้มีความสำคัญเท่ากับภาษาเยอรมันในรัฐสภาของโบฮีเมีย และให้มีการศึกษาภาษาเยอรมันเป็นภาษาหลักในโบฮีเมียอแกด้วย ทั้งนี้มีพวกอนุรักษ์ชาตินิยมเยอรมันได้ปลุกปั่นให้มีการพูดภาษาเยอรมันเท่านั้นในจักรวรรดิ เป็นเหตุให้เฟลิกซ์ บาเดอนี ถูกปลดออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

ตั้งแต่[[เดือนมกราคม]] [[พ.ศ. 2450]] โรงเรียนต่าง ๆ ในพื้นที่เขตสโลวักที่อยู่ในเขตของ[[ราชอาณาจักรฮังการี]] ซึ่งประชากรโดยประมาณ 2 ล้านคนได้ศึกษาภาษาฮังการีเพียงภาษาเดียว โดยสั่งห้ามทำสื่อที่เป็นภาษาสโลวัก และได้ทำลายหนังสือหรือหนังสือพิมพ์ที่ป็นภาษาสโลวักอีกด้วย โดยการกระทำนี้ได้มีการวิพากย์วิจารณ์เรื่องการไม่ให้ความเสมอภาคทางภาษา นำโดย[[บียอร์สเตียร์เน มาร์ตินุส บียอร์สัน]] นักเขียนชื่อดังชาว[[นอร์เวย์]] ที่ได้รับ[[รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม]] นอกจากนี้ยังมีมิช่า เกล็นนี่ ผู้สื่อข่าวชาวอังกฤษได้วิพากย์วิจารณ์ถึงการเอารัดเอาเปรียบทางภาษาของออสเตรียที่กระทำต่อเช็ก

[[จักรพรรดิฟรันซ์ โยเซฟที่ 1 แห่งออสเตรีย|จักรพรรดิฟรันซ์ โยเซฟ]]นั้น ในช่วงเวลาที่พระองค์ครองราชย์ พระองค์ทรงปกครองอาณาจักรที่มีหลายเชื้อชาติ หลายภาษา โดยพระองค์ทรงอักษรและทรงพูดภาษาอังกฤษ ภาษาเยอรมัน ภาษาฮังการี ภาษาเช็ก ภาษาโปแลนด์ รวมทั้งภาษาอิตาลี และภาษาอื่น ๆ อีกมากมาย ดังนั้นถือเป็นความยากลำบากอย่างหนึ่งของพระราชวงศ์ออสเตรียที่จะต้องศึกษาภาษาทุกภาษาที่มีอยู่ในจักรวรรดิ รวมทั้งภาษาอังกฤษด้วย

=== ภาษาต่าง ๆ ที่ใช้กันในจักรวรรดิ ===


=== ศาสนาและนิกายต่างในจักรวรรดิ ===
ตารางแสดงการนับถือศาสนาและนิกายต่างในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี จากผลสำรวจเมื่อวันที่[[31 ธันวาคม]] [[พ.ศ. 2453]] ตีพิมพ์ในหนังสือGeographischer Atlas zur Vaterlandskunde an der österreichischen Mittelschulen. K. u. k. Hof-Kartographische Anstalt G. Freytag & Berndt, Vienna, 1911.



=== เมืองสำคัญ ===
ข้อมูล: การสำรวจสำมะโนประชากร ใน ปี ค.ศ. 1910





<center>
<gallery mode="nolines" widths="190" heights="150">
ไฟล์:Market place, Vienna, Austro-Hungary-LCCN2002708398.jpg|กรุงเวียนนา
ไฟล์:Ring Street, Budapest, Hungary, Austro-Hungary WDL2640.png|กรุงบูดาเปสต์
ไฟล์:Graz market place Styria Austro-Hungary.jpg|เมืองกราซ
ไฟล์:Prag Nationaltheater 1900.jpg|เมืองปราก
ไฟล์:Lintz (i.e., Linz), general view, Upper Austria, Austro-Hungary-LCCN2002708441.tif|เมืองลินซ์
</gallery>
</center>

== ภาวะสงคราม ==

[[ไฟล์:DC-1914-27-d-Sarajevo-cropped.jpg|thumb|right|200px|หนุ่มชาวเซอร์เบียเข้าปลงพระชนม์อาร์ชดยุกฟรันซ์ แฟร์ดีนันด์]]
หลังจากการสิ้นพระชนม์ของ[[จักรพรรดิแม็กซีมีเลียนที่ 1 แห่งเม็กซิโก|จักรพรรดิแม็กซีมีเลียน]] พระราชอนุชาในจักรพรรดิฟรันซ์ โยเซฟ และพระราชโอรสองค์เดียวของพระองค์ [[อาร์คดยุครูดอล์ฟ มกุฎราชกุมารแห่งออสเตรีย-ฮังการี]] ทำให้พระราชนัดดาของพระองค์ [[อาร์ชดยุกฟรันซ์ แฟร์ดีนันด์แห่งออสเตรีย|อาร์คดยุคฟรันซ์ เฟอร์ดินานด์]] ได้รับตำแหน่งองค์รัชทายาทสืบต่อจากอาร์คดยุครูดอล์ฟ แต่เมื่อวันที่[[28 มิถุนายน]] [[พ.ศ. 2457]] เมื่อพระองค์เสด็จเยี่ยมราษฎรพร้อมด้วยพระชายาในเมือง[[ซาราเยโว]] นครหลวงของเขตบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา ทั้งสองพระองค์ได้ถูกลอบปลงพระชนม์ด้วยกระสุนปืนโดย[[กาฟรีโล พรินซิป]] หนึ่งในสมาชิก[[กลุ่มแบล็คแฮนด์]] นักชาตินิยมจากเซอร์เบีย เป็นเหตุให้ทั้งสองพระองค์สิ้นพระชนม์ทันที ซึ่งการลอบปลงพระชนม์ครั้งนี้เป็นสาเหตุสำคัญที่นำไปสู่[[สงครามโลกครั้งที่ 1]]

การบริหารทางการทหารไม่ได้รับการบริหารที่ดีตั้งแต่[[การประชุมที่เบอร์ลิน (พ.ศ. 2421)]] ขณะที่เยอรมัน อังกฤษ ฝรั่งเศส และรัสเซียได้ประกาศอำนาจในการประชุม โดยหลังจากการประชุมจักรวรรดิได้เสียดินแดนอิตาลีให้กับ[[แคว้นปิเอมอนเต|ปิเอดมอนต์]] รวมทั้งเสียเปรียบทางความเคลื่อนไหวทางชาตินิยม ซึ่งถูก[[อิตาลี]]จับตาดูอยู่ นอกจากนี้ออสเตรีย-ฮังการีได้สูญเสียพื้นที่ทางตอนใต้ซึ่งมีประชากรชาวสลาฟอาศัยอยู่ให้กับ[[เซอร์เบีย]] ซึ่งเซอร์เบียเพิ่งจะได้รับสิทธิ์และผลประโยชน์เพิ่มเรื่องพื้นที่ หลังจาก[[สงครามบอลข่านครั้งที่สอง]] เมื่อปี[[พ.ศ. 2455]] จึงส่งผลต่อความยากลำบากภายในรัฐบาลของออสเตรียและฮังการี โดยมีสมาชิกรัฐสภาบางคน เช่น [[คอนราด วอน เฮิตเซนดอร์ฟ]] ต้องการที่จะเผชิญหน้ากับการฟื้นคืนอำนาจของการเมืองเซอร์เบียเป็นเวลาหลายปี โดยผู้นำออสเตรีย-ฮังการี เค้านท์ลีโอโพลด์ วอน เบิร์ชโทลด์ สามารถเอาคืนเซอร์เบียได้โดยมีสัมพันธมิตรอย่างเยอรมนีเข้าช่วยเหลือ โดยตัดสินใจเผชิญหน้ากับกองทัพเซอร์เบีย ก่อนที่จะกระตุ้นก่อให้เกิดการต่อต้านภายในจักรวรรดิ โดยใช้กรณีการลอบปลงพระชนม์เป็นข้ออ้างในการก่อสงครามกับเซอร์เบีย

เหตุการณ์นี้ได้นำจักรวรรดิไปสู่การพิพาทกับเซอร์เบียใน[[เดือนกรกฎาคม]]และ[[เดือนสิงหาคม]] [[พ.ศ. 2457]] ซึ่งนำไปสู่[[สงครามโลกครั้งที่ 1]] โดยความเคลื่อนไหวของเซอร์เบียนี้ มี[[จักรวรรดิรัสเซีย|รัสเซีย]]เป็นตัวช่วยในการทำศึกสงคราม อิตาลีได้ประกาศวางตัวเป็นกลางตั้งแต่แรกเริ่งสงคราม ถึงแม้ว่าจะมีความสัมพันธไมตรีกับออสเตรีย-ฮังการี แต่ในปี[[พ.ศ. 2458]] อิตาลีได้สร้างความเข้าใจอันดีกับออสเตรีย-ฮังการี โดยเข้าร่วมสงครามกับจักรวรรดิเผชิญหน้ากับเซอร์เบียและรัสเซีย เพื่อหวังจะได้รับแผ่นดินที่ออสเตรีย-ฮังการียึดครองไป กลับมาเหมือนเดิม ผู้บัญชาการของกองทัพคือ นายพลคอนราด วอน เฮิตเซนดอร์ฟ ซึ่งภายใต้การบังคับบัญชาของนายพลเฮิตเซนดอร์ฟนี้ ได้นำกองทัพไปสู่สมรภูมิรบในสงคราม

เมื่อเริ่มสงคราม กองทัพได้ถูกแยกออกเป็น 2 ส่วน ส่วนหนึ่งบุกโจมตีเซอร์เบีย ขณะที่อีกส่วนหนึ่งได้บุกโจมตีกองทัพของรัสเซีย ซึ่งสนับสนุนเซอร์เบียและได้ประกาศสงครามกับออสเตรีย-ฮังการีด้วย การบุกรุกเซอร์เบียนั้น หาได้ประสบความสำเร็จไม่ กองทัพออสเตรีย-ฮังการีได้สูญเสียทหาร 227,000 นาย จากทหารทั้งหมด 450,000 นาย ส่วนการโจมตีกองทัพรัสเซียนั้น กองทัพจักรวรรดิสามารถเอาชนะรัสเซียใน[[สมรภูมิเล็มเบิร์ก]] และสามารถล้อมเมืองพริเซ็มมิวส์ได้ แต่ก็ต้องถอนกองทัพออกเมื่อ[[เดือนมีนาคม]] [[พ.ศ. 2458]]

เมือง[[เดือนพฤษภาคม]] พ.ศ. 2458 อิตาลีได้ร่วมฝ่ายพันธมิตรเข้าโจมตีออสเตรีย-ฮังการี โดยตอนแรกนั้นอิตาลีได้เข้าร่วมทำสงครามกับออสเตรีย-ฮังการี แต่เป็นเพราะสนธิสัญญาเบอร์ลิน อิตาลีจึงยอมเข้าร่วมกับฝ่ายพันธมิตร โดยสมรภูมิแรกที่ออสเตรีย-ฮังการีต่อสู้กับอิตาลีนั้นอยู่ที่[[เทือกเขาแอลป์]] โดยเมื่อตอนหน้าร้อน กองทัพได้รวมเข้ากับกองทัพเยอรมัน และกองทัพบัลแกเรีย พิชิตเซอร์เบีย

[[พ.ศ. 2459]] กองทัพรัสเซียได้ถูกโจมตีอย่างหนักจากกองทัพจักรวรรดิ แต่ก็มีความสูญเสียพอๆกัน โดยกองทัพออสเตรียได้สูญเสียทหารประมาณ 1 ล้านคน การสูญเสียครั้งใหญ่หลวงนี้ ทำให้รัสเซียยอมถอนตัวจากสงคราม หลังจากรัสเซียถอนตัวจากสงครามแล้ว ก็ต้องเผชิญหน้ากับการปฏิวัติภายในจักรวรรดิรัสเซีย พ.ศ. 2460 กองทัพออสเตรีย-ฮังการีจึงอยู่ภายใต้บังคับบัญชาของเยอรมัน โดยให้กองทัพเยอรมันจัดการให้ทั้งหมด แต่ในขณะที่มีการจัดการกองทัพอยู่นั้น ฝ่ายพันธมิตรได้โจมตีเยอรมันอย่างหนัก เป็นเหตุให้เยอรมันแพ้และยอมถอนตัวออกจากสงคราม เมื่อเยอรมันแพ้สงคราม ออสเตรีย-ฮังการีก็แพ้สงครามด้วยเช่นกัน

== การล้มล้างจักรวรรดิ ==
[[ไฟล์:Austria_obituary.jpg|thumb|right|200px|การประกาศยุบจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีถูกตีพิมพ์และแจกจ่ายเมื่อ พ.ศ. 2461 ใน[[กรากุฟ|คราโคว์ ]] (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของโปแลนด์)]]
ผลของสงครามโลกครั้งที่ 1 คือฝ่ายพันธมิตรซึ่งได้แก่[[จักรวรรดิอังกฤษ]] [[ฝรั่งเศส]] [[อิตาลี]] และ[[สหรัฐอเมริกา]]ได้รับชัยชนะ นัก[[ชาตินิยม]]ได้รับกระแสนิยมในอิสรภาพมากขึ้น โดย[[ประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกา]] [[วูดโรว์ วิลสัน]] กล่าวในสุนทรพจน์ "ประเด็นทั้งสิบสี่" ว่า ''โอกาสแห่งอิสรภาพและเสรีภาพได้มาอยู่ในกำมือของเราแล้ว เราจะพัฒนาของเราเอง'' ในทางกลับกัน [[จักรพรรดิคาร์ลที่ 1 แห่งออสเตรีย|จักรพรรดิคาร์ล]] จักรพรรดิแห่งออสเตรีย-พระราชาธิบดีแห่งฮังการี ได้ทรงเปิดวาระประชุมในสภาอิมพีเรียล โดยมีพระบรมราชานุญาตให้มีการก่อตั้งสมาพันธรัฐพร้อมด้วยการตั้งสภาย่อยเป็นของตนเอง เพื่อรักษาความเป็นจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ขณะที่หลายฝ่ายเริ่มไม่ไว้วางใจในเสรีภาพหลังจากจบสงครามแล้ว

เมื่อวันที่[[14 ตุลาคม]] รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศ [[บารอนสเตฟาน วอน ราเจ็คส์]] ได้พยายามที่จะพิสูจน์ศรัทธาที่มีต่อจักรวรรดิ โดยจักรพรรดิคาร์ลได้ทรงประกาศเรื่องอนาคตของพระราชวงศ์อิมพีเรียล 2 วันหลังจากที่ออสเตรียกลายเป็นสหภาพ-สหพันธรัฐ ซึ่งประกอบด้วยอีก 4 ประเทศคือ [[ประเทศเยอรมนี|เยอรมนี]] [[สาธารณรัฐเช็ก|เช็ก]] สลาฟใต้ และ[[ยูเครน]] ส่วน[[ประเทศโปแลนด์]]นั้นได้รับเอกราชอย่างเต็มตัว

ประเทศหลายประเทศที่เป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิต่างก็ประกาศเอกราช ไม่ขึ้นตรงต่อจักรวรรดิอีกต่อไป โดยกลุ่มประเทศแรกที่ประกาศเอกราชนั้นคือ โบฮีเมีย โมราเวีย ซีลีเซีย กาลิเชีย และบูโกวินา โดยรวมประเทศทั้งหมดเป็น[[สาธารณรัฐเชโกสโลวักที่ 1]] เมื่อวันที่[[28 ตุลาคม]] [[พ.ศ. 2461]] ต่อมาวันที่[[29 ตุลาคม]] สลาฟใต้ได้ประกาศเอกราชและก่อตั้ง[[รัฐแห่งชาวสโลวีน โครแอต และเซิร์บ]] ต่อมา รัฐบาลฮังการีได้ประกาศสิ้นสุดความสัมพันธ์ทางสหภาพกับออสเตรียเมื่อวันที่ [[31 ตุลาคม]] ส่งผลให้ประเทศทุกประเทศที่เป็นของออสเตรีย-ฮังการี แตกแยกไปก่อตั้งประเทศเป็นของตนเอง จะมีอยู่ส่วนน้อยที่ยังขึ้นตรงต่อจักรวรรดิอยู่ เช่น เขตพื้นที่แถบอัลไพน์และดานูบ

การนำไปสู่จุดจบของจักรวรรดินี้ จักรพรรดิคาร์ล (ใช้พระนามคาร์ลที่ 4 ในฮังการี) ได้ถูกรัฐบาลของออสเตรียและฮังการีขับออกจากราชสมบัติ โดยพระองค์ไม่ทรงสละราชสมบัติ เมื่อวันที่[[11 พฤศจิกายน|11]] - [[13 พฤศจิกายน]] [[พ.ศ. 2461]] ในความที่พระองค์ไม่ทรงสละราชสมบัตินั้น ก็ยังมีประชาชนส่วนหนึ่งที่ยังคงมีความจงรักภักดีต่อพระองค์และพระราชวงศ์อิมพีเรียลอยู่ ทำให้เกิดกระแสการฟื้นฟูสถาปนาระบอบพระมหากษัตริย์ในฮังการี เมื่อ[[เดือนมีนาคม]] [[พ.ศ. 2463]] โดยพระองค์ยังคงราชสมบัติอยู่ แต่จะมีผู้สำเร็จราชการแทนคือ [[มิกโลช โฮร์ตี]] ดูแลปกครองประเทศแทนพระองค์ ส่วนตัวพระองค์พร้อมด้วยพระราชวงศ์อพยพไปที่[[ประเทศสวิตเซอร์แลนด์]] และเกาะมาไดร่า [[ประเทศโปรตุเกส]]และประทับอยู่ที่นั่น จนกระทั่งพระองค์เสด็จสวรรคตด้วยโรคปอดบวม

=== ประเทศใหม่ ===
ประเทศที่ได้ก่อตั้งใหม่หลังจากสิ้นสุดจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี มีดังนี้
* [[เยอรมันออสเตรีย]] และ [[สาธารณรัฐออสเตรียที่ 1]]
* [[สาธารณรัฐประชาธิปไตยฮังการี]],[[สาธารณรัฐโซเวียตฮังการี]],[[ราชอาณาจักรฮังการี]]
* [[สาธารณรัฐเชโกสโลวักที่ 1]]
* [[รัฐแห่งชาวสโลวีน โครแอต และเซิร์บ]] ต่อมาได้เข้าผนวกกับ[[ราชอาณาจักรเซอร์เบีย]]เมื่อวันที่ [[1 ธันวาคม]] [[พ.ศ. 2461]] ในนามของราชอาณาจักรแห่งชาวเซิร์บ โครแอต และสโลวีน ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อประเทศเป็น[[ราชอาณาจักรยูโกสลาเวีย]]
* [[สาธารณรัฐโปแลนด์ที่ 2]]
* [[สาธารณรัฐประชาชนยูเครนตะวันตก]] และ [[สาธารณรัฐประชาชนยูเครน]] ต่อมาได้ถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของ[[สหภาพโซเวียต]]ในชื่อ[[สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน]]

พื้นที่บางส่วนของจักรวรรดิได้ผนวกเข้ากับ[[ราชอาณาจักรโรมาเนีย]] , [[ราชอาณาจักรอิตาลี]] และ [[ลิกเตนสไตน์]] โดยมีเขตโวราร์ลเบิร์กนั้น ประชาชนได้ลงประชามติให้ผนวกเข้ากับ[[สวิตเซอร์แลนด์]]



=== พื้นที่และอาณาเขตของจักรวรรดิ ===
พื้นที่ อาณาเขตและประเทศต่างๆในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีที่ประกาศเอกราช หลังจากที่ถูกล้มล้างหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ดังนี้:

;พื้นที่เขตซิสเลอธาเนีย (พื้นที่ฝั่งซ้ายของจักรวรรดิ)

* [[ประเทศออสเตรีย]]
* [[สาธารณรัฐเช็ก]]
* [[ประเทศสโลวีเนีย]]
* [[ประเทศอิตาลี]]
* [[ประเทศโครเอเชีย]] (แดลเมเชียและอิสเตรีย)
* [[ประเทศโปแลนด์]]
* [[ประเทศยูเครน]]
* [[ประเทศโรมาเนีย]]
* [[ประเทศมอนเตเนโกร]]

;พื้นที่เขต[[ทรานส์เลอธาเนีย]] (พื้นที่ฝั่งขวาของจักรวรรดิ)
* [[ประเทศฮังการี]]
* [[ประเทศสโลวาเกีย]]
* [[ประเทศออสเตรีย]] (เมือง[[เบอร์เจนแลนด์]])
* [[ประเทศสโลวีเนีย]] (ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ)
* [[ประเทศโครเอเชีย]] ([[สลาโวเนีย]], และโครเอเชียตอนกลาง)
* [[ประเทศยูเครน]] 
* [[ประเทศโรมาเนีย]] (พื้นที่เขตทรานซิลวาเนีย)
* [[ประเทศเซอร์เบีย]] (พื้นที่เขตเบลเกรด)
* [[ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา]] (พื้นที่ทางภาคตะวักตกเฉียงเหนือของประเทศ)

;[[ดินแดนใต้การปกครองร่วมบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา|ดินแดนภายใต้การปกครองร่วมของออสเตรีย-ฮังการี]]
* บอสเนียแลเฮอร์เซโกวีนา
* [[ประเทศมอนเตเนโกร]] 
* [[รัสการ์]] ซึ่งเป็นรัฐอิสระ หลังจากที่ประกาศเอกราชจากออสเตรีย-ฮังการีแล้ว ได้ถูกผนวกเข้าสู่[[จักรวรรดิออตโตมัน]] เมื่อปี[[พ.ศ. 2465]]

== อาณานิคมของจักรวรรดิ ==
* [[หมู่เกาะนิโคบาร์]]
* [[ฟรานซ์โจเซฟแลนด์]] หมู่เกาะถูกทิ้งร้างหลังพ่ายแพ้สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

== ดูเพิ่ม ==
* [[รายพระนามจักรพรรดิแห่งออสเตรีย]]
* [[รายพระนามกษัตริย์แห่งฮังการี]]
* [[จักรวรรดิออสเตรีย]]
* [[จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์]]

== หมายเหตุ ==


== อ้างอิง ==


== บรรณานุกรม ==
* 
* 
* 
* 
* 

== หนังสืออ่านเพิ่ม ==

* Armour, Ian D. "Apple of Discord: Austria-Hungary, Serbia and the Bosnian Question 1867-71." ''Slavonic and East European Review'' 87#4 2009, pp.&nbsp;629–680. [https://www.jstor.org/stable/40650848 online]
* Bagger, Eugene S, ''Francis Joseph : emperor of Austria--king of Hungary'' (1927) [https://archive.org/details/francisjosephemp1927bagg/page/n1/mode/2up online]
* Bridge, F.R. ''From Sadowa to Sarajevo: the foreign policy of Austria-Hungary, 1866-1914'' (1972) [https://archive.org/details/fromsadowatosara0000brid online]
*  [https://archive.org/details/emergenceofindus0000unse online]
* Cornwall, Mark, ed. ''The Last Years of Austria–Hungary: Essays in political and military history, 1908-1918'' (U of Exeter Press, 2002). [https://archive.org/details/lastyearsofaustr0000unse/page/n3/mode/2up online] 
* ''[[Encyclopædia Britannica]]'' (12th ed. 1922) comprises the [[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|11th edition]] plus three new volumes (30–32) that cover events since 1911 with very thorough coverage of [[World War I]] as well as every country and colony ([[s:1922 Encyclopædia Britannica|partly online]]).
** 
* Evans, R. J. W.  ''Austria, Hungary, and the Habsburgs'' (2008) 
* Fichtner, Paula Sutter. ''Historical Dictionary of Austria'' (2nd ed 2009)
* Good, David. ''The Economic Rise of the Habsburg Empire'' (1984) [https://books.google.com/books?id=cz_zBH4r8YgC&pg=PA26&dq=%27%27The+Economic+Rise+of+the+Habsburg+Empire%27%27 excerpt]
* Herman, Arthur. ''What Life Was Like: At Empire's End : Austro-Hungarian Empire 1848–1918'' (Time Life, 2000); heavily illustrated
* Jelavich, Barbara. ''Modern Austria: empire and republic, 1815-1986'' (Cambridge UP, 1987, pp 72–150.
*  pp 264–436.
* Johnston., William M. ''The Austrian Mind: An Intellectual and Social History, 1848-1938'' (U of California Press, 1972) 515 pp.
* ; highly detailed history; emphasis on ethnicity
* [[Carlile Aylmer Macartney|Macartney, Carlile Aylmer]] ''The Habsburg Empire, 1790–1918'', New York, Macmillan 1969.
* Mason, John W. ''The dissolution of the Austro-Hungarian empire, 1867-1918'' (Routledge, 2014).
* May, Arthur J. ''The Hapsburg Monarchy 1867–1914'' (Harvard UP, 1951). [https://archive.org/details/hapsburgmonarchy0000maya online]
* Milward, Alan, and S. B. Saul. ''The Development of the Economies of Continental Europe 1850-1914'' (1977) pp 271–331. [https://archive.org/details/developmentofeco0000milw online]
* 
* Oakes, Elizabeth and Eric Roman. ''Austria–Hungary and the Successor States: A Reference Guide from the Renaissance to the Present'' (2003)
* Palmer, Alan. ''Twilight of the Habsburgs: The Life and Times of Emperor Francis Joseph''. New York: Weidenfeld & Nicolson, 1995. 
* Redlich, Joseph. [https://archive.org/details/emperorfrancisjo002603mbp ''Emperor Francis Joseph Of Austria''.] New York: Macmillan, 1929. [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.176378 online free]
* Roman, Eric. ''Austria-Hungary & the Successor States: A Reference Guide from the Renaissance to the Present'' (2003), 699pp [https://archive.org/details/austriahungarysu0000roma online]
* Rudolph, Richard L. ''Banking and industrialization in Austria-Hungary: the role of banks in the industrialization of the Czech crownlands, 1873-1914'' (1976) [https://archive.org/details/bankingindustria0000rudo online]
* Sauer, Walter. "Habsburg Colonial: Austria-Hungary's Role in European Overseas Expansion Reconsidered,” ''Austrian Studies'' (2012) 20:5-23 [https://www.jstor.org/stable/10.5699/austrianstudies.20.2012.0005 ONLINE]
* 
* 
* Sugar, Peter F. et al. eds. ''A History of Hungary'' (1990), pp 252–294. 
* ; politics and diplomacy
* Tschuppik, Karl. ''The reign of the Emperor Fransis Joseph'' (1930) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.227241 online]
* Turnock, David. ''Eastern Europe: An Historical Geography: 1815-1945'' (1989) 
* Usher, Roland G. "Austro-German Relations Since 1866." ''American Historical Review'' 23.3 (1918): 577-595 [https://www.jstor.org/stable/pdf/1835275.pdf online].
* Várdy, Steven, and Agnes Várdy. ''The Austro-Hungarian mind: at home and abroad'' (East European Monographs, 1989)
* Vermes, Gabor. "The Impact of the Dual Alliance on the Magyars of the Austro-Hungarian Monarchy" ''East Central Europe'' (1980) vol 7 DOI: 10.1163/187633080x00211



=== แหล่งอ้างอิงเกี่ยวกับสงครามโลก ===


* Bassett, Richard. ''For God and Kaiser: The Imperial Austrian Army, 1619-1918'' (2016) [https://www.amazon.com/God-Kaiser-Imperial-Austrian-1619-1918/dp/0300219679/  excerpt]
* 
* 
* 
* 
* Crankshaw, Edward. ''The Fall of the House of Habsburg'' (Viking, 1963). Pp.&nbsp;449. 
* Deak, John, and Jonathan E. Gumz. "How to Break a State: The Habsburg Monarchy's Internal War, 1914–1918" ''American Historical Review'' 122.4 (2017): 1105–1136. [https://core.ac.uk/download/pdf/267287355.pdf online]
* 
* Grátz, Gusztáv. ''he economic policy of Austria-Hungary during the war in its external relations'' (Yale UP, 1928) [https://archive.org/details/economicpolicyof0000grat online]
* 
* 
*  [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.151077 online]
* 
* 
* 
* 
* Kronenbitter, Günther. "Pre-war Military Planning (Austria–Hungary)." [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/pdf/1914-1918-Online-pre-war_military_planning_austria-hungary-2016-06-21.pdf online]
* 
* Sked, Alan. "Austria–Hungary and the First World War." ''Histoire@ Politique'' 1 (2014): 16–49. [https://scholar.google.com/scholar?output=instlink&q=info:NIaCAcV_OMIJ:scholar.google.com/&hl=en&as_sdt=5,27&sciodt=1,27&scillfp=13511954571189006328&oi=ll Online] 
* 
* Vermes, Gabor  ''István Tisza: The Liberal Vision and Conservative Statecraft of a Magyar Nationalist'' (Columbia University Press, 1986);  [https://www.proquest.com/openview/72fa47c8eff2b658abec0b721f4c8656/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1819308 online review]
* Wank, Solomon. ''In the Twilight of Empire. Count Alois Lexa von Aehrenthal (1854–1912): Imperial Habsburg Patriot and Statesman. Vol. 2: From Foreign Minister in Waiting to de facto Chancellor'' (Vandenhoeck & Ruprecht, 2020).
* 
* 
* 
* 


=== ข้อมูลปฐมภูมิ ===

* Austro-Hungarian Monarchy. '' Austro-Hungarian red book.'' (1915) English translations of official documents to justify the war. [https://archive.org/details/austrohungarianr00inaust online]
* 
* Gooch, G. P. ''Recent Revelations of European Diplomacy'' (1940), pp 103–59 summarizes memoirs of major participants
* Steed, Henry Wickham. ''The Hapsburg monarchy'' (1919) [https://archive.org/details/hapsburgmonarchy00steeuoft online] detailed contemporary account


=== แหล่งอ้างอิงเกี่ยวกับประวัติศาสตร์นิพนธ์ และความทรงจำ ===

* Boyd, Kelly, ed. ''Encyclopedia of Historians and Historical Writers'' (Rutledge, 1999) 1:60–63, historiography
* 
* Körner, Axel. "Beyond Nation States: New Perspectives on the Habsburg Empire." ''European History Quarterly'' 48.3 (2018): 516–533. [https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10054341/3/Korner_EHQ%20open%20access.pdf online]
* 
* 
* Sked, Alan. "Explaining the Habsburg Empire, 1830–90." in Pamela Pilbeam, ed., ''Themes in Modern European History 1830–1890'' (Routledge, 2002) pp.&nbsp;141–176.
* Sked, Alan. "Austria–Hungary and the First World War." ''Histoire Politique'' 1 (2014): 16–49. [https://www.cairn.info/revue-histoire-politique-2014-1-page-16.htm online free] historiography


=== แหล่งอ้างอิงในภาษาเยอรมัน ===

* **'. (ed.: Rudolf Rothaug), K. u. k. Hof-Kartographische Anstalt G. Freytag & Berndt, Vienna, 1911.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Articles relating to Austria–Hungary at the International Encyclopedia of the First World War.
* Habsburg Empire Austrian line
* Microsoft Encarta: The height of the dual monarchy (Archived 31 October 2009)
* The Austro-Hungarian Military
* Heraldry of the Austro-Hungarian Empire
*  – extensive list of heads of state, ministers, and ambassadors
* History of Austro-Hungarian currency
* Austria–Hungary, Dual Monarchy
* Map of Europe and the collapse of Austria–Hungary at omniatlas.com
* Mangham, Arthur Neal. The Social Bases of Austrian Politics: The German Electoral Districts of Cisleithania, 1900–1914. Ph.D. thesis 1974
* Austro-Hungarian Land Forces 1848–1918 
* Oldphoto.info - Austro-Hungarian Imperial and Royal Army
* HABSBURG is a email discussion list dealing with the culture and history of the Habsburg monarchy and its successor states in central Europe since 1500, with discussions, syllabi, book reviews, queries, conferences; edited daily by scholars since 1994

หมวดหมู่:จักรวรรดิสิ้นสภาพ
หมวดหมู่:จักรวรรดิเจอร์แมนิก


*
*
หมวดหมู่:ราชาธิปไตยในอดีต
หมวดหมู่:สหภาพที่แท้จริง
หมวดหมู่:รัฐร่วมประมุข
หมวดหมู่:รัฐคริสต์
หมวดหมู่:ราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศออสเตรีย
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศฮังการี
หมวดหมู่:ราชวงศ์ออสเตรีย
หมวดหมู่:ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค
หมวดหมู่:จักรพรรดิออสเตรีย
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในทวีปยุโรป
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ออสเตรีย
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2410
หมวดหมู่:สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2461
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในคาบสมุทรบอลข่าน