บานพับภาพ

[thumb|350px|right|บานพับภาพฮาบาวิลล์ (Harbaville Triptych) ทำด้วยงาช้างจากสมัย[ศิลปะไบแซนไทน์|ไบแซนไทน์ คริสต์ศตวรรษที่ 10]]
**บานพับภาพ** () คือจิตรกรรมที่วาดหรือแกะบนแผ่นไม้แบ่งเป็นบาน ๆ ซึ่งอาจจะเป็นสองบาน สามบาน หรือมากกว่านั้นก็ได้ ที่เชื่อมด้วยกันและพับได้

## บานพับภาพสาม
**บานพับภาพสาม** () คือจิตรกรรมที่วาดหรือประติมากรรมแกะบนแผ่นไม้แบ่งเป็นสามบานเชื่อมต่อกันและพับได้  บานกลางจะใหญ่กว่าสองบานข้าง

งานจิตรกรรมบานพับภาพสามเริ่มมาตั้งแต่ศิลปะคริสเตียนแรกเริ่มและเป็นลักษณะศิลปะที่นิยมใช้กันในการสร้างฉากแท่นบูชาตั้งแต่ยุคกลางเป็นต้นมา อาณาบริเวณที่ทำก็ตั้งแต่วัดไบแซนไทน์ทางตะวันออกไปจนถึงวัดเคลต์ในอังกฤษทางตะวันตก งานแบบบานพับภาพสามของจิตรกรและประติมากรสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา (เรอแนซ็องส์) ที่มีชื่อเสียงก็มีงานของฮันส์ เม็มลิง และเฮียโรนิมัส บอส

ฉากแท่นบูชาของวัดและมหาวิหารทั้งในอังกฤษ ประเทศเยอรมนี หรือประเทศอื่น ๆ ในยุโรปตั้งแต่สมัยกอทิกมักจะเป็นในรูปของบานพับภาพสาม ตัวอย่างของบานพับภาพสามจะเห็นได้ที่มหาวิหารแลนดัฟ (Llandaff Cathedral) ในเวลส์ และมหาวิหารแอนต์เวิร์ป (Cathedral of Our Lady (Antwerp) ในประเทศเบลเยียม ซึ่งมีบานพับภาพสามโดยปีเตอร์ พอล รูเบนส์สองชิ้น และที่มหาวิหารน็อทร์-ดามที่ปารีสจะเป็นตัวอย่างของการใช้บานพับภาพสามในสถาปัตยกรรม บานพับภาพสามมีอิทธิพลต่อจิตกรร่วมสมัยและช่างภาพ แต่งาน "บานพับภาพสาม" สมัยใหม่มักจะไม่เชื่อมกันอย่างของเก่า

## บานพับภาพกว่าสาม
[thumb|350px|"[ฉากแท่นบูชาเกนต์" เมื่อปิดด้านนอกจะเป็นคนละภาพจากด้านใน]]
**บานพับภาพกว่าสาม** () มาจากภาษากรีก "polu-" ซึ่งแปลว่า หลาย กับคำว่า "ptychē" ซึ่งแปลว่า พับ หมายถึงภาพเขียนที่เป็นแผ่นเชื่อมต่อกันที่เกินกว่าสามแผ่น 

บานกลางของบานพับภาพแบบนี้จะเป็นภาพที่ใหญ่กว่าภาพอื่น ๆ ซึ่งเรียกว่า "แผ่นภาพเอก" และ ภาพอื่น ๆ ที่ประกอบภาพใหญ่จะเรียกว่า "แผ่นภาพข้าง" หรือ "ปีก" บางครั้งบานพับภาพลักษณะเช่นนี้เช่นแผ่นภาพที่เกนต์ (Ghent) หรือที่อิสเซ็นไฮม์ (Isenheim) นี้จะสามารถจัดได้หลายวิธีทำให้เห็นภาพเขียนได้หลายแบบ	

บานพับภาพลักษณะนี้นิยมกันมากในสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา ส่วนใหญ่จะออกแบบสำหรับฉากแท่นบูชาสำหรับวัดหรือมหาวิหาร ลักษณะนี้ก็เป็นที่นิยมกันช่างพิมพ์ "ukiyo-e" ในสมัยเอโดใน ประเทศญี่ปุ่น

## สมุดภาพ

ภาพ:Simone Martini 005.jpg|บานพับภาพสาม "นักบุญแอมโบรส นักบุญไมเคิล และนักบุญออกัสตินกับเทวดา" โดย ซิโมเน มาร์ตินิ คริสต์ศตวรรษที่ 14

ภาพ:Jan Cornelisz Vermeyen, Triptych of Micault Family.JPG|บานพับภาพสาม โดยยาน คอร์เนลิสซ์ เวอร์เมเยน  (Jan Cornelisz Vermeyen) เป็นภาพพระเยซูชุบชีวิตนักบุญลาซารัส ปีกของบานพับเป็นผู้ออกเงินสร้าง คริสต์ศตวรรษที่ 16
ภาพ:Giovenone Madonna del latte Trino.jpg|บานพับภาพสามที่พับไม่ได้โดยเจอโรลาโม จิโอเวโนเน  (Gerolamo Giovenone) เป็นภาพ "Madonna del Latte" (พระแม่มารีเลี้ยงพระบุตร) เมืองเวอเชลลี ประเทศอิตาลี

ภาพ:Kleiner-Flügelaltar-1509.jpg|บานพับภาพสาม พระเยซูกับนักบุญบาร์บาราทางซ้ายและนักบุญแคทเธอรินแห่งอเล็กซานเดรีย โดย ลูคัส ครานัค 
ภาพ:Yoshitoshi The Hag.jpg|บานพับภาพสามโดย Tsukioka Yoshitoshi "ชายแก่" (The Hag)  ประเทศญี่ปุ่น เป็นภาพของนักแสดงโอโนเอะ คิคูโคโร ที่ 5 ในบทชายแก่ในละครเรื่อง "บ้านเปลี่ยว"

ภาพ:Mathis Gothart Grünewald 019.jpg|บานพับภาพของอิสเซ็นไฮม์ โดย มัททีอัส กรือเนวัลด์ ประเทศเยอรมนี มุมที่ 1 พระเยซูบนกางเขน นักบุญแอนโทนีทางซ้าย นักบุญเซบาสเตียนทางขวา
ภาพ:Grunewald Isenheim2.jpg|บานพับภาพของอิสเซ็นไฮม์ มุมที่ 2 ซ้ายการประกาศโดยนักบุญเกเบรียล กลางพระแม่มารีทรงสรงน้ำให้พระเยซู ขวาพระเยซูขึ้นสวรรค์
|บานพับภาพของอิสเซ็นไฮม์ มุมที่ 3 ประวัตินักบุญแอนโทนี
ภาพ:Brueggemann-altar.jpg|บานพับภาพแกะไม้ที่มหาวิหารชเลสวิช (Schleswig Cathedral)  ประเทศเยอรมนี

ภาพ:BadWilsnackWunderblAltar.jpg|บานพับภาพที่วัดวุนเดอร์บลุท (Wunderblutkirche) ที่บาดวิลสแนค (Bad Wilsnack) ประเทศเยอรมนี


## ดูเพิ่ม
* จิตรกรรมแผง 
* จิตรกรรม 
* ศิลปะกอทิก
* ศิลปะสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
* ศิลปะไบแซนไทน์
* ฉากแท่นบูชา

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:ศิลปะตะวันตก

หมวดหมู่:ศิลปะคริสเตียน