open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ไรต์แอสเซนชัน

**ไรต์แอสเซนชัน** (, สัญลักษณ์ \alpha) เป็นศัพท์ทางดาราศาสตร์ เป็นหนึ่งในสองพิกัดที่ใช้ในการกำหนดตำแหน่งบนทรงกลมท้องฟ้า ในระบบพิกัดศูนย์สูตร อีกค่าที่ใช้คู่กันในระบบพิกัดนี้คือ เดคลิเนชัน

ไรต์แอสเซนชันเปรียบได้กับลองจิจูด วัดเทียบจากจุดศูนย์ที่เรียกว่า จุดวสันตวิษุวัต หน่วยของไรต์แอสเซนชันมีค่าเป็น ชั่วโมง นาที และ วินาที ใช้วัดได้ทั้งเวลาและองศา โดยที่ไรต์แอสเซนชันหนึ่งชั่วโมง มีค่าเท่ากับมุม 15 องศา หนึ่งนาที มีค่าเท่ากับมุม 15 ลิปดา และ หนึ่งวินาทีเท่ากับมุม 15 พิลิปดา

ไรต์แอสเซนชันมีค่าเป็น 0 ชั่วโมงที่จุดวสันตวิษุวัต และเป็น 12 ชั่วโมงที่จุดศารทวิษุวัต

หมวดหมู่:ระบบพิกัดทรงกลมท้องฟ้า
หมวดหมู่:มุม
เดคลิเนชัน

ในทางดาราศาสตร์ **เดคลิเนชัน** (, dec) เป็นหนึ่งในสองพิกัดในการกำหนดตำแหน่งบนทรงกลมท้องฟ้าด้วยระบบพิกัดศูนย์สูตร พิกัดอีกตัวที่ใช้คู่กันคือไรต์แอสเซนชัน

เดคลิเนชัน เปรียบได้กับละติจูด หน่วยวัดเป็นองศาเหนือจากเส้นศูนย์สูตรฟ้า ดังนั้นจุดบนฟ้าที่อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรฟ้าจะมีค่าเดคลิเนชันเป็นบวก ในขณะที่จุดที่อยู่ซีกใต้จะมีค่าเป็นลบ

* จุดที่อยู่บนเส้นศูนย์สูตรฟ้า มีค่าเดคลิเนชัน 0°
* จุดที่อยู่เหนือขั้วโลกเหนือ มีค่าเดคลิเนชัน +90°
* จุดที่อยู่เหนือขั้วโลกใต้ มีค่าเดคลิเนชัน −90°

ดเดคลิเนชัน
ดเดคลิเนชัน
วงศ์กบนา

**วงศ์กบแท้** () เป็นวงศ์ของสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำในอันดับกบ (Anura) วงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ranidae (/รา-นิ-ดี/)

กบในวงศ์นี้มีลักษณะโดยรวม คือ มีกระดูกสันหลังหน้ากระดูกก้นกบ 8 ปล้อง กระดูกสันหลังมีเซนทรัมเป็นแบบอย่างของโพรซีลัสหรือเป็นแบบอย่างของไดพลาสิโอซีลัส กระดูกหัวไหล่เป็นแบบอย่างของเฟอร์มิสเทอร์นัล กระดูกแอสทรากาลัสและกระดูกแลคาเนียมเชื่อมรวมกันเฉพาะส่วนต้นและส่วนปลาย ไม่มีกระดูกแทรกระหว่างกระดูกนิ้ว 2 ชิ้นสุดท้าย กระดูกนิ้วชิ้นสุดท้ายมีส่วนปลายนิ้วเรียวยาวหรือเป็นรูปตัว T ลูกอ๊อดมีช่องจะงอยปากและมีฟัน ช่องเปิดของเหงือกมีช่องเดียวอยู่ทางด้านข้างของด้านซ้ายลำตัว 

มีขนาดและรูปร่างแตกต่างกันมาก โดยชนิดที่ใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้คือ กบโกไลแอท (*Conraua goliath*) ที่พบในทวีปแอฟริกาที่มีความยาวเต็มที่ประมาณ 30 เซนติเมตร ขณะที่บางชนิด บางสกุลมีลำตัวอ้วนป้อมและอาศัยอยู่ในโพรงดิน บางชนิดอาศัยอยู่ในลำธารที่กระแสน้ำไหลแรงและว่ายน้ำได้ดีมาก ก็มีด้วยกันหลายชนิด ในหลายสกุล

## การอนุกรมวิธาน
แบ่งออกเป็น 6 วงศ์ย่อย ประมาณ 39 สกุล พบทั้งสิ้นประมาณ 623 ชนิด ได้แก่

**วงศ์ย่อย**
*Petropedetinae (พบในแอฟริกา) 
*Ptychadeninae (พบในแอฟริกา) 
*Pyxicephalinae
*Raninae (พบทั่วโลกยกเว้นออสเตรเลียและอเมริกาใต้) 
*Ranixalinae (พบในอินเดีย)
*Tomopterinae

**สกุล**
* *[[Afrana]]*
* *[[Amietia]]*
* *[[Amolops]]*
* *[[Anhydrophryne]]*
* *[[Arthroleptella]]*
* *[[Arthroleptides]]*
* *[[Aubria]]*
* *[[Babina (frog)|Babina]]* (บางครั้งใช้เป็น *Rana*)
* *[[Batrachylodes]]*
* *[[Cacosternum]]*
* *[[Ceratobatrachus]]*
* *[[Chaparana]]*
* *[[Clinotarsus]]* Mivart, 1869 (อดีตเคยใช้ *Rana* รวมถึง *Nasirana*)
* *[[Conraua]]*
* *[[Dimorphognathus]]*
* *[[Discodeles]]*
* *[[Ericabatrachus]]*
* *[[Fagayman]]*
* *[[Glandirana]]* (อดีตเคยใช้ *Rana*)
* *[[Hildebrandtia (animal)|Hildebrandtia]]*
* *[[Huia (genus)|Huia]]* 
* *[[Hylarana]]* Tschudi, 1838 (อดีตเคยใช้ *Rana*)
* *[[Indirana]]*
* *[[Ingerana]]*
* *[[Lankanectes]]*
* *[[Lanzarana]]*
* *[[Meristogenys]]* (อาจจะเป็นสกุลเดียวกันกับ *Huia*)
* *[[Micrixalus]]*
* *[[Microbatrachella]]*
* *[[Natalobatrachus]]*
* *[[Nothophryne]]*
* *[[Nyctibatrachus]]*
* *[[Occidozyga]]*
* *[[Odorrana]]* (อดีตเคยใช้ *Rana*)
* *[[Paa]]*
* *[[Palmatorappia]]*
* *[[Pelophylax]]* Fitzinger 1843 (อดีตเคยใช้ *Rana*)
* *[[Petropedetes]]*
* *[[Phrynobatrachus]]*
* *[[Phrynodon]]*
* *[[Platymantis]]*
* *[[Pseudoamolops]]*
* *[[Poyntonia]]*
* *[[Pterorana]]*
* *[[Ptychadena]]*
* *[[Pyxicephalus]]*
* *[[Rana (genus)|Rana]]*
* *[[Sanguirana]]* (อดีตเคยใช้ *Rana*)
* *[[Staurois]]*
* *[[Strongylopus]]*
* *[[Tomopterna]]*

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

*[Amphibian and Frogs of Peninsular Malaysia - Family Ranidae ](http://www.amphibia.my/page.php?pageid=Browse%20Species%20Guide&family=Ranidae%20(True%20Frogs))

หมวดหมู่:กบ
หมวดหมู่:วงศ์กบนา
ฏ

**ฏ** (ปฏัก) เป็นพยัญชนะตัวที่ 15 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ฎ (ชฎา) และก่อนหน้า ฐ (ฐาน) ออกเสียงอย่าง ต (เต่า) จัดเป็นพวกอักษรกลาง ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า "ฏ ปฏัก" เมื่อเป็นพยัญชนะต้น ใช้เฉพาะในคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต

อักษร "ฏ" ตรงกับตัวเทวนาครี "ट" ภาษาฮินดีแทนด้วยเสียงเสียงกักปลายลิ้นม้วนไม่ก้อง  แต่ภาษาไทยกลางและภาษาไทยใต้โดยทั่วไปไม่มีเสียงม้วนลิ้น พยัญชนะต้นจึงเปลี่ยนเป็นเสียงเสียงกักปุ่มเหงือกไม่ก้อง  และพยัญชนะตัวสะกดให้เสียงเสียงกักปุ่มเหงือกไม่ก้องเสียงสั้น 

ปัจจุบัน ฏ ไม่มีที่ใช้เป็นพยัญชนะต้นของคำ มีเพียงใช้ประกอบกับคำที่มาจากภาษาบาลีหรือสันสกฤต (ซึ่งจะปรากฏกลางคำหรือท้ายคำ)

ฏ เป็นพยัญชนะที่มักจะใช้สับสนกับ ฎ อยู่เสมอ เนื่องจากมีลักษณะคล้ายกัน และปรากฏอยู่บนแป้นพิมพ์ในตำแหน่งใกล้เคียงกัน

## การใช้ ฏ
**อักษร "ฏ" เป็น**ได้ทั้ง**พยัญชนะ**ต้น ให้เสียง /t/ **และพยัญชนะ**สะกด ให้เสียง /t̚/

มีการใช้ ฏ ในภาษาไทย ทั้งคำศัพท์ทั่วไป และชื่อเฉพาะ แต่ทั้งหมดเป็นคำที่ถอดมาโดยตรงจากภาษาบาลีและสันสกฤต หรือเปลี่ยนแปลงบางส่วน เช่น

* กุฏิ, โกฏิ, นาฏศิลป์, ปฏิบัติ, ปฏิเสธ, ปฏิกิริยา, ปฏิบัติการ, ปรากฏ, ปรากฏการณ์,            
*ปาฏิหาริย์, รังสฤษฏ์, สุพรรณบัฏ
*คิชฌกูฏ รัชฏภัณฑ์ ฯลฯ

หมวดหมู่:อักษรไทย
วุ้นแปลภาษา

**วุ้นแปลภาษา** (; ) เป็นของวิเศษของโดราเอมอน จากการ์ตูนชื่อเรื่องเดียวกัน ของ ฟุจิโกะ ฟุจิโอะ

วุ้นแปลภาษาเป็นบุก (konjac) ชิ้นหนึ่งที่รับประทานได้ โดยเมื่อบริโภคเข้าไปแล้ว จะช่วยให้ผู้บริโภคสามารถเข้าใจและใช้ภาษาทั้งหลายได้อย่างฉะฉาน ไม่ว่าจะเป็นภาษามนุษย์ สัตว์ พืช หรืออื่น ๆ แต่สรรพคุณของวุ้นนี้จะคงอยู่นานเท่าไรไม่เป็นที่ทราบ โดยปรกติแล้ว วุ้นแปลภาษาไม่มีรสชาติ แต่ใน *[[โดราเอมอน ตอน ท่องแดนญี่ปุ่นโบราณ]] (Doraemon: Nobita and the Birth of Japan)* โดราเอมอนใช้วุ้นแปลภาษามีรสเต้าเจี้ยว โดยกล่าวว่า วุ้นแปลภาษามีหลายรส และราคาสูงแตกต่างกันไป

ในประเทศไทย มีการนำชื่อ "วุ้นแปลภาษา" ไปเรียกอุปกรณ์หรือซอฟต์แวร์ที่ทำงานแปลภาษาแบบครอบจักรวาล เช่น โปรแกรมเอ็มเอสเอ็นแชตทรานสเลต (MSN Chat Translate) บนแอนดรอยด์, กูเกิลแปลภาษาของกูเกิลซึ่งมีทั้งบนเว็บไซต์และบนไอโฟน รวมถึงคอนเวิร์ส (Converse) บนไอโฟน

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ของวิเศษของโดราเอมอน
สัตว์มีแกนสันหลัง

**สัตว์มีแกนสันหลัง** () คือสัตว์ในไฟลัม**คอร์ดาตา** พวกมันจะมีแกนสันหลัง ใยประสาทส่วนหลังกลวง ช่องคอหอย หลอดเส้นประสาทกลวงส่วนหลัง และหางหลังทวารหนัก ในช่วงหนึ่งของวงจรชีวิต สัตว์มีแกนสันหลังเป็นพวกดิวเทอโรสโตม กล่าวคือในช่วงระยะตัวอ่อน ทวารหนักเกิดก่อนปาก และเป็นซีโลเมตที่มีสมมาตรด้านข้าง ในกรณีของสัตว์มีแกนสันหลังที่มีกระดูกสันหลัง แกนสันหลังจะถูกแทนที่โดยกระดูกสันหลังในช่วงเจริญเติบโต และพวกมันอาจจะมีปล้องตามร่างกาย

ในอนุกรมวิธาน ตัวไฟลัมเองประกอบไปด้วยไฟลัมย่อยเวอร์เตบราตา (ซึ่งประกอบด้วย ปลา สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์ปีก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม) ทูนิคาตา (ซึ่งรวมทั้งซาล์ปและเพรียงหัวหอม) และเซฟาโลคอร์ดาตา ประกอบด้วยแหลนทะเล และยังรวมถึงบางกลุ่มที่สูญพันธุ์ไปแล้ว บางครั้งกลุ่มสัตว์มีกระดูกสันหลังถูกจัดรวมอยู่กับกลุ่มสัตว์มีกระโหลกศีรษะ

สัตว์มีแกนสันหลังมีมากกว่า 65,000 สปีชีส์ที่ยังมีชีวิตอยู่ กว่าครึ่งเป็นพวกปลากระดูกแข็ง วาฬและเหยี่ยวเพเรกริน สัตว์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและเคลื่อนที่เร็วที่สุดตามลำดับ เป็นสัตว์มีแกนสันหลังเช่นเดียวกันกับมนุษย์ ซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์มีแกนสันหลังยุคแรกๆ มีอายุย้อนไปถึงในช่วงการระเบิดยุคแคมเบรียน

## ประเภทของสัตว์มีแกนสันหลัง
### การแบ่งหมวดหมู่
* ไฟลัมคอร์ดาตา* (Phylum Chordata) *
** ไฟลัมย่อย **[[Urochordata]]** - Tunicates (3,000 สปีชีส์)
** ไฟลัมย่อย **[[Cephalochordata]]** - Lancelets (30 สปีชีส์)
** ไฟลัมย่อย **[[Vertebrata]]** (Vertebrates - animals with backbones; 57,739 สปีชีส์)
*** Infraphylum **[[Agnatha]]** (jawless vertebrates; 100+ สปีชีส์)
**** ชั้น **[[Myxini]]** or Hyperotreti (hagfish; 65 สปีชีส์)
**** ชั้น **[[Conodonta]]** (Conodonts)
**** ชั้น **[[Hyperoartia]]** (Lampreys)
**** ชั้น **[[Cephalaspidomorphi]]** (Paleozoic jawless fish)
**** ชั้น **[[Pteraspidomorphi]]** (Paleozoic jawless fish)
*** Infraphylum **[[Gnathostomata]]** (jawed vertebrates)
**** ชั้น **[[Placodermi]]** (Paleozoic armoured forms)
**** ชั้น **[[Chondrichthyes]]** (cartilaginous fish; 300+ สปีชีส์)
**** ชั้น **[[Acanthodii]]** (Paleozoic "spiny sharks")
**** Superclass **[[Osteichthyes]]** (bony fishes; 30,000+ สปีชีส์)
***** ชั้น Actinopterygii (ray-finned fish; about 30,000 สปีชีส์)
***** ชั้น **[[Sarcopterygii]]** (lobe-finned fish)
**** Superclass **[[Tetrapoda]]** (four-legged vertebrates; 18,000+ สปีชีส์)
***** ชั้น **[[Amphibia]]** (amphibians; 6,000 สปีชีส์)
***** Series **[[Amniota]]** (amniotic egg)
****** ชั้น **[[Sauropsida]]** - (reptiles; 8,225+ สปีชีส์)
****** ชั้น **[[Bird|Aves]]** (นก; 8,800-10,000 สปีชีส์)
****** ชั้น **[[Synapsida]]** (สัตว์เลื้อยคลานคล้ายสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม; 4,500+ สปีชีส์)
****** ชั้น **[[Mammal]]ia** (mammals; 5,800 สปีชีส์)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* Chordate on GlobalTwitcher.com
* Chordate node at Tree Of Life
* Chordate node at NCBI Taxonomy


หมวดหมู่:ไฟลัม
จอน อึ๊งภากรณ์

**จอน อึ๊งภากรณ์** (19 กันยายน พ.ศ. 2490 – 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2568) เป็นนักการเมืองและนักเคลื่อนไหวทางการเมืองชาวไทย ผู้อำนวยการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) อดีตกรรมการนโยบายองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย อดีตสมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร ผู้ก่อตั้งมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ และหนังสือพิมพ์ออนไลน์ประชาไท

## ประวัติ
จอน เป็นบุตรชายคนโตของศาสตราจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ และนางมากาเร็ต สมิธ เกิดเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2490 ที่กรุงลอนดอน อังกฤษ สหราชอาณาจักร จบการศึกษาวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์ จากมหาวิทยาลัยซัสเซ็กส์ (Sussex) ที่อังกฤษ แต่กลับมาใช้ชีวิตในเมืองไทย เข้าทำงานเป็นอาจารย์สอนนักศึกษาแพทย์ในมหาวิทยาลัยมหิดล เป็นเวลา 5 ปี แต่จากเหตุการณ์ความรุนแรงทางการเมืองในช่วง พ.ศ. 2516–19 ทำให้เขาหันมาสนใจประเด็นปัญหาทางสังคม

จอนเสียชีวิตเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 สิริอายุ 77 ปี โดยจัดงานฌาปนกิจศพที่ วัดบางเพ็งใต้ มีบุคคลสำคัญอาทิ นาย ภูมิธรรม เวชยชัย อดีตรักษาการนายกรัฐมนตรี เข้าร่วม

## งานสังคม
เมื่อ พ.ศ. 2523 ได้ก่อตั้งโครงการอาสาสมัครเพื่อสังคม (ภายหลังจัดตั้งเป็น *มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม*) เพื่อสร้างบัณฑิตอาสาสมัคร ให้ช่วยเหลือคนยากจนในชนบท และทำงานร่วมกับองค์กรพัฒนาเอกชน (เอ็นจีโอ) จอนยังมีส่วนช่วยองค์กรพัฒนาเอกชนที่ตั้งขึ้นใหม่ ให้มีการบริหารจัดการที่ดี และช่วยเหลือด้านเงินทุนสำหรับโครงการต่าง ๆ และมีส่วนในการประสานภาคประชาสังคมเข้าด้วยกัน 

เมื่อ พ.ศ. 2534 จอนได้ก่อตั้ง มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ ริเริ่มการให้คำปรึกษาแก่ผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ และครอบครัวของผู้ป่วยเหล่านั้น เพื่อต่อสู้เรื่องปัญหาการรังเกียจและเข้าใจผู้ป่วยเหล่านี้ผิด และพยายามให้ความรู้ในเรื่องสิทธิผู้ป่วยที่จะได้รับการรักษาอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ 

เมื่อ พ.ศ. 2543 จอน อึ๊งภากรณ์ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร แม้ว่าในขณะนั้นจอนยังเป็นที่รู้จักในหมู่ประชาชนทั่วไปไม่มากนักก็ตาม ทั้งนี้ก็เพื่อจะได้มีโอกาสในการสร้างความเข้าใจกับสังคมและมีโอกาสในการทำงานเพื่อสังคมให้มากขึ้น ทั้งนี้จอนได้เป็นเลขานุการคณะกรรมาธิการการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ วุฒิสภา และเป็นประธานคณะอนุกรรมาธิการหลักประกันทางสังคม ของวุฒิสภาด้วย ครั้นเมื่อเมื่อปี พ.ศ. 2547 ก็ได้ร่วมกับกลุ่มเพื่อนก่อตั้งหนังสือพิมพ์ออนไลน์อิสระ ชื่อ *[[ประชาไท]]*

## รางวัล
จอน อึ๊งภากรณ์ได้รับรางวัลแมกไซไซ สาขาบริการรัฐกิจ ประจำปี ค.ศ. 2005 (พ.ศ. 2548) จากการประกาศเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2548 และเข้ารับรางวัลที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ในวันที่ 31 สิงหาคม ปีเดียวกัน เป็นที่น่าสังเกตว่าจอนได้รับรางวัลแมกไซไซ สาขาเดียวกันกับศาสตราจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ผู้เป็นบิดา ซึ่งได้รับรางวัลนี้เมื่อ พ.ศ. 2508

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
* ประชาไท หนังสือพิมพ์อิสระที่จอนร่วมก่อตั้ง
* เนติพร เสน่ห์สังคม หยก อดีตนักกิจกรรม

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* 

หมวดหมู่:การเมืองภาคประชาชน
หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซ
หมวดหมู่:แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ
หมวดหมู่:สมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายอังกฤษ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:สกุลอึ๊งภากรณ์
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยซัสเซกซ์
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยมหิดล
โชติมาตรปรากฏ

**โชติมาตรปรากฏ** หรือ **ความส่องสว่างปรากฏ** (, m) เป็นหน่วยวัดระดับความสว่างของดาวฤกษ์ ดาวเคราะห์ หรือวัตถุท้องฟ้าอื่น ๆ ในจักรวาล กล่าวอีกนัยหนึ่งคือปริมาณแสดงที่ได้รับจากวัตถุนั้น นิยามให้โชติมาตรปรากฏมีค่าเพิ่มขึ้น 5 หน่วยเมื่อความสว่างลดลงเหลือ 1 ใน 100 (นั่นคือเมื่อวัตถุเดียวกันแต่อยู่ไกลขึ้นเป็น 10 เท่า) หรือค่าโชติมาตรปรากฏเพิ่มขึ้น 1 หน่วยเมื่อความสว่างลดลง 2.512 เท่า โดยที่ 2.512 คือรากที่ห้าของ 100 (1000.2)

ปริมาณแสงที่รับได้ จริง ๆ แล้วจะขึ้นอยู่กับความหนาของชั้นบรรยากาศในทิศทางการมองวัตถุ ดังนั้นโชติมาตรปรากฏจึงปรับค่าให้ได้ความสว่างเมื่อผู้สังเกตอยู่นอกชั้นบรรยากาศ ยิ่งวัตถุมีแสงจางเท่าไหร่ค่าโชติมาตรปรากฏก็ยิ่งมีค่ามากเท่านั้น   

## ดูเพิ่ม
* โชติมาตรสัมบูรณ์

หมวดหมู่:มาตรดาราศาสตร์
หมวดหมู่:หน่วยมาตราส่วนเชิงลอการิทึม
กลุ่มภาษาโทแคเรียน

**กลุ่มภาษาโทแคเรียน** หรือ **กลุ่มภาษาโทคาเรียน** (,  ;  ) หรือเรียกเป็นกลุ่มภาษา ***Arśi-Kuči***, **Agnean-Kuchean** หรือ **Kuchean-Agnean** เป็นสายภาษาที่สูญพันธุ์ในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนที่พูดโดยชาวโทแคเรียน ผู้อยู่อาศัยในแอ่งตาริม ภาษานี้เป็นที่รู้จักจากเอกสารตัวเขียนที่มีอายุตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 5 ถึง 8 ซึ่งพบในเมืองโอเอซิสทางขอบเหนือของแอ่งตาริม (ปัจจุบันอยู่ในซินเจียงทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน) และทะเลทรายลอป การค้นพบภาษาเหล่านี้ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ขัดแย้งกับความคิดที่เคยแพร่หลายเกี่ยวกับการแบ่งภาษาตระกูลอินโด-ยูโรเปียนเป็นตะวันออก–ตะวันตกในฐานะกลุ่มภาษาเก็นตุมและซาเต็ม และกระตุ้นให้มีการศึกษาเกี่ยวกับตระกูลอินโด-ยูโรเปียนใหม่ นักวิชาการที่ศึกษาเอกสารตัวเขียนเหล่านี้ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ระบุว่าผู้เขียนเข้ากับ *Tokharoi* ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้ในแหล่งข้อมูลโบราณสำหรับผู้คนในแบกเตรีย (โทคาริสถาน) แม้ว่าปัจจุบันเชื่อกันว่าการระบุนี้มีความเข้าใจผิด แต่ "Tocharian" ยังคงเป็นคำศัพท์ทั่วไปสำหรับภาษาเหล่านี้

การค้นพบเอกสารตัวเขียนบันทึกภาษาที่ใกล้ชิดสองภาษา คือ โทแคเรียน เอ (มีอีกชื่อว่า *โทแคเรียนตะวันออก* หรือ *Turfanian*) และ โทแคเรียน บี (*โทแคเรียนตะวันตก* หรือ *Kuchean*) เนื้อหาตำราแสดงให้เห็นว่าภาษาโทแคเรียน เอ เป็นภาษาโบราณกว่าและใช้เป็นภาษาพิธีกรรมของศาสนาพุทธ ในขณะที่ภาษาโทแคเรียน บี เป็นภาษาพูดกันมากกว่าในพื้นที่ทั้งหมดตั้งแต่เมืองตูร์พานทางตะวันออกไปจนถึงเมืองตุมชุกทางตะวันตก คำยืมและชื่อต่าง ๆ ที่พบในเอกสารปรากฤตจากแอ่งโลปนูร์ถูกเรียกเป็นภาษาโทแคเรียน ซี (*Kroränian*) การค้นพบที่อ้างว่าข้อความโทแคเรียน ซี จำนวน 10 ฉบับที่เขียนในอักษรขโรษฐีถูกปัดให้ไม่น่าเชื่อถือ

แม้ว่าภาษาโทแคเรียนจะเป็นภาษาที่เก่าแก่ แต่นักวิชาการเพิ่งรู้จักและได้วิเคราะห์ไวยากรณ์ รวมทั้งแปลภาษาโทแคเรียนได้เป็นครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1908 นี้เอง โดยนักวิชาการชาวเยอรมัน ชื่อ เอมีล ซีค (Emil Sieg) และวิลเฮ็ล์ม ซีคลิง (Wilhelm Siegling) ทั้งนี้ได้มีการเสนอชื่อเรียกภาษาตามสำเนียงเยอรมันว่า **โทคาริช** (Tocharisch)

เอกสารตัวเขียนฉบับเก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ในโทแคเรียน บี มีอายุอยู่ในราวคริสต์ศตวรรษที่ 5 หรือปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 ทำให้เป็นภาษาปลายสมัยโบราณที่ร่วมสมัยกับภาษากอทิก อาร์มีเนียคลาสสิก และไอริชดึกดำบรรพ์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Tocharian alphabet (from Omniglot)
* Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien (TITUS):
** Tocharian alphabet
** Conjugation tables for Tocharian A and B
** Tocharian A manuscripts from the Berlin Turfan Collection
* Mark Dickens, "Everything you always wanted to know about Tocharian"
* Tocharian Online by Todd B. Krause and Jonathan Slocum, free online lessons at the Linguistics Research Center at the University of Texas at Austin
* Online dictionary of Tocharian B, based upon D. Q. Adams's *A Dictionary of Tocharian B* (1999)
* Tocharian B Swadesh list (From Wiktionary)
* Comprehensive Edition of Tocharian Manuscripts, University of Vienna, with images, transcriptions and (in many cases) translations and other information.
*  Transcriptions of Tocharian A manuscripts.
* 
* glottothèque – Ancient Indo-European Grammars online, an online collection of introductory videos to Ancient Indo-European languages produced by the University of Göttingen

โทแคเรียน
หมวดหมู่:ตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน
เบอร์มิงแฮม

thumb|แผนที่แสดงที่ตั้งเมืองเบอร์มิงแฮม
thumb|ตัวเมืองเบอร์มิงแฮม

**เบอร์มิงแฮม** (,  *เบอมิงงัม*) เป็นนครและเขตเมืองในภาคเวสต์มิดแลนด์สของอังกฤษ สหราชอาณาจักร ซึ่งหลายฝ่ายพิจารณาว่าเป็นเมืองรองของอังกฤษ แม้คำอ้างนี้จะถูกท้าทายจากผู้สนับสนุนเมืองแมนเชสเตอร์ เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดใน *กลุ่มนครหลัก* (core cities) ของอังกฤษ มีประชากรประมาณ 992,400 คน (ตัวเลขประมาณการเมื่อ ค.ศ. 2004)  มากเป็นอันดับ 2 ของประเทศ รองจากกรุงลอนดอน 

ชื่อเสียงของเมืองมาจากการเป็นเรี่ยวแรงสำคัญในการปฏิวัติอุตสาหกรรมของประเทศ จนได้รับการขนานนามว่า "โรงงานของโลก"

ปัจจุบัน ผลผลิตที่ได้จากเบอร์มิงแฮมและเขตโดยรอบคิดเป็นมูลค่ามากกว่าร้อยละ 25 ของยอดการส่งออกทั้งหมดของประเทศ

เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์และวัฒนธรรม จากการสำรวจเมื่อ ค.ศ. 2001 ร้อยละ 70.4 ของประชากรเป็นคนขาว (รวมร้อยละ3.2 ที่เป็นชาวไอริช), ร้อยละ19.5 เป็นชาวเอเชียหรือเอเชียบริติช (ชาวเอเชียในความหมายของอังกฤษ คือ ชาวเอเชียใต้), ร้อยละ 6.1 เป็นคนดำหรือคนดำบริติช, ร้อยละ 0.5 เป็นชาวจีน และร้อยละ 3.5 เป็นเชื้อชาติผสมหรือเชื้อชาติอื่น

ชาวเบอร์มิงแฮม เรียกว่า *บรัมมีส์* (Brummies)

## มหาวิทยาลัย
เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองนึงในประเทศอังกฤษที่มีนักศึกษาไทยไปศึกษาต่อเป็นจำนวนมาก เนื่องจากมีมหาวิทยาลัยอยู่สีมหาวิทยาลัย นั่นคือ 

* University of Central England (UCE)
* University of Birmingham
* Aston University
* Birmingham City University

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* สมาคมไทยเมืองเบอร์มิงแฮม 


หมวดหมู่:นครในสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:เมืองในเทศมณฑลเวสต์มิดแลนส์
หมวดหมู่:เมืองมหาวิทยาลัย
ออยซวีเยทลามัยสกาซอรอ

**ออย ซวีเยทลา มัยสกา ซอรอ** (มอนเตเนโกร: Ој, свијетла мајска зоро, แปลว่า "โอ้ รุ่งสางอันสว่างไสวแห่งเดือนพฤษภา") เป็นชื่อเพลงชาติอย่างเป็นทางการของประเทศมอนเตเนโกร เพลงนี้เดิมเป็นเพลงพื้นเมืองที่ชาวมอนเตเนโกรนิยมขับร้องทั่วไปในลักษณะของเพลงประจำชาติ ซึ่งมีการแต่งเติมเสริมแต่งออกไปหลายรูปแบบและไม่มีใครทราบชัดเจนว่าผู้ใดเป็นผู้เริ่มแต่งเพลงนี้ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เซกูลา เดรลเยวิช (Sekula Drljević) นักการเมืองฟาสซิสต์ชาวมอนเตเนโกรได้ประกาศใช้เพลงนี้เป็นเพลงชาติของรัฐบาลฟาสซิสต์หุ่นเชิดของมอนเตรเนโกรในชื่อเพลงว่า "เยชนานาชาเซอร์นากอรอ" (แปลว่า มอนเตเนโกรจงเจริญชั่วกาลนาน) ซึ่งเพลงนี้ได้มีการวิจารณ์ด้วยว่า เนื้อร้องในบทเพลงฉบับดังกล่าวนั้นได้รับอิทธิพลมาจากเพลงเพลงหนึ่งของพรรคนาซี แต่เนื้อร้องที่ใช้ในปัจจุบันนนี้เป็นเนื้องร้องที่มีการประพันธ์ขึ้นใหม่ภายหลัง

## เนื้อร้อง
### ฉบับราชการ
เนื้อร้องของเพลงชาติมอนเตเนโกรฉบับราชการปรากฏดังที่แสดงไว้เบื้องล่าง

อย่างไรก็ตาม ในการขับร้องจริงนั้นจะมีการทวนเนื้อซ้ำในหลายบาทของเพลง เพื่อความไพเราะในการเรียบเรียงประสานเสียง ดังแสดงไว้เบื้องล่างต่อไปนี้

### บทร้องต้นฉบับ

### สงครามโลกครั้งที่ 2

### เพลงยอดนิยม

## ดูเพิ่ม
* Ubavoj nam Crnoj Gori

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์สำนักงานประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐมอนเตเนโกร 
* เว็บไซต์รัฐบาลแห่งสาธารณรัฐมอนเตเนโกร 
* เพลงชาติมอนเตเนโกร "Oj, svijetla majska zoro" (ขับร้อง) - Himnuszok
* เพลงชาติมอนเตเนโกร (ขับร้อง) - www.newmontenegro.eu 
* เพลงชาติมอนเตเนโกร "Oj, svijetla majska zoro" - nationalanthems.info 

หมวดหมู่:เพลงชาติ
หมวดหมู่:ประเทศมอนเตเนโกร
สัตว์มีกระดูกสันหลัง

**สัตว์มีกระดูกสันหลัง** () สิ่งมีชีวิตประเภทนี้มีกระดูกสันหลังหรือไขสันหลัง สิ่งมีชีวิตที่มีกระดูกสันหลังเริ่มมีวิวัฒนาการมาเป็นเวลาประมาณ 505 ล้านปี ในยุคแคมเบรียนกลาง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของช่วงยุคแคมเบรียน โครงกระดูกของไขสันหลัง ถูกเรียกว่ากระดูกสันหลัง *Vertebrate* เป็นไฟลัมย่อยที่ใหญ่ที่สุดใน Chordates รวมทั้งยังมีสัตว์ที่คนรู้จักมากที่สุดอีกด้วย (ยกเว้นแมลง) ปลา สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก สัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (รวมทั้งมนุษย์) เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีกระดูกสันหลังทั้งสิ้น ลักษณะเฉพาะของไฟลัมย่อยนี้คือระบบของกล้ามเนื้อจำนวนมาก เช่นเดียวกับระบบประสาทส่วนกลางที่ถูกวางในกระดูกสันหลังเป็นส่วน ๆ

สัตว์มีกระดูกสันหลัง คือกระดูกสันหลังจะอยู่เป็นแนวยาวไปตามด้านหลังของสัตว์  กระดูกสันหลังจะต่อกันเป็นข้อ ๆ  ยืดหยุ่น  เคลื่อนไหวได้มีหน้าที่ช่วยพยุงร่างกายให้เป็นรูปร่างทรวดทรงอยู่ได้และยังช่วยป้องกันเส้นประสาทอีกด้วย สัตว์พวกมีกระดูกสันหลัง  นักวิทยาศาสตร์ยังแบ่งออกเป็น  5 พวกคือ
* สัตว์พวกปลา
* สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ
* สัตว์เลื้อยคลาน
* สัตว์ปีก
* สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม

## วิวัฒนาการ
จากหลักฐานทางธรณีวิทยาพบว่า สัตว์มีกระดูกสันหลังพวกแรกคือออสตราโคเดิร์ม (ostracoderm) ซึ่งเป็นปลาไม่มีขากรรไกร ปัจจุบันสัตว์ในกลุ่มนี้ที่พบคือปลาปากกลม สัตว์มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ ที่พบในลำดับถัดมาคือปลามีขากรรไกรพวกแรก เรียกพลาโคเดิร์ม (placoderm) ซึ่งวิวัฒนาการต่อมาเป็นปลากระดูกแข็งและปลากระดูกอ่อนในปัจจุบัน ต่อมาจึงเกิดสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมตามลำดับ

## การจัดจำแนก
* ชั้นใหญ่พิสเซส ซึ่งเป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังที่เป็นสัตว์น้ำหายใจด้วยเหงือก ที่เหงือกมีช่องให้น้ำผ่านเข้าออก อาจมีแผ่นแข็งปกคลุมหรือมีผิวหนังปิด มีครีบใช้เคลื่อนไหวและทรงตัว มีหัวใจ 2 ห้อง เส้นประสาทสมอง 10 คู่ ปกคลุมตัวด้วยหนังหรือเกล็ด แบ่งได้เป็น 3 ชั้นคือ 
** ชั้นอะแบทา ได้แก่ปลาปากกลม พบในเขตหนาว ไม่พบในประเทศไทย 
** ชั้นคอนดริกไทออส ได้แก่ปลากระดูกอ่อน โครงสร้างเป็นกระดูกอ่อนทั้งหมด เช่น ปลากระเบน ปลาฉลาม ปลาฉนาก 
** ชั้นออกตีอิกไทออส ได้แก่ปลากระดูกแข็ง เช่น ปลามีปอด ปลาหมอเทศ ปลาดุก 
* ชั้นใหญ่เตราโปดา มีรยางค์ใช้ในการเคลื่อนไหว 2 คู่ หัวใจมี 3 – 4 ห้อง หายใจด้วยปอด แบ่งได้เป็น 4 ชั้นคือ 
** ชั้นแอมฟิเบีย ได้แก่สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ เช่น กบ คางคก เขียด ปาด อึ่งอ่าง ซาลาแมนเดอร์ 
** ชั้นเรปทิเลีย ได้แก่สัตว์เลื้อยคลาน เช่น เต่า ตะพาบน้ำ ตุ๊กแก กิ้งก่า จิ้งเหลน งู จระเข้ 
** ชั้นเอวีส ได้แก่สัตว์ปีก พวกนกต่าง ๆ
** ชั้นแมมมาเลีย ได้แก่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แบ่งได้อีกเป็น 2 ชั้นยอย คือ
*** ชั้นย่อยโปรโตเทเรีย ออกลูกเป็นไข่ ได้แก่ ตุ่นปากเป็ดและอีคิดนา 
*** ชั้นย่อยเทเรีย ออกลูกเป็นตัว ได้แก่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เหลือเช่น จิงโจ้ ค้างคาว นิ่มเกล็ด กระต่าย กระรอก โลมา

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Tree of Life 
* Tunicates and not cephalochordates are the closest living relatives of vertebrates
*Vertebrate Pests  chapter in United States Environmental Protection Agency and University of Florida/Institute of Food and Agricultural Sciences National Public Health Pesticide Applicator Training Manual
* The Vertebrates
* The Origin of Vertebrates  Marc W. Kirschner, *iBioSeminars*, 2008.

หมวดหมู่:สัตว์มีกระดูกสันหลัง
สะพานทั้งเจ็ดแห่งเมืองเคอนิชส์แบร์ค

frame|right|แผนที่ของเมืองเคอนิชส์แบร์คในสมัยออยเลอร์ แสดงให้เห็นสะพานทั้งเจ็ด

**สะพานทั้งเจ็ดแห่งเมืองเคอนิชส์แบร์ค** () เป็นปัญหาที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากสถานที่ คือ เมืองเคอนิชส์แบร์ค ในปรัสเซีย (ปัจจุบันคือคาลีนินกราด ประเทศรัสเซีย ในปัจจุบัน) ซึ่งตั้งอยู่บนแม่น้ำเพรเกิลและมีเกาะอยู่ 2 เกาะเชื่อมต่อถึงกันด้วยสะพานทั้ง 7 สะพาน คำถามคือ เป็นไปได้หรือไม่ที่จะเดินให้ครบทุกสะพาน โดยผ่านแต่ละสะพานเพียงครั้งเดียวและกลับมาที่จุดเริ่มต้นได้ ในพ.ศ. 2279 (ค.ศ. 1736) เลออนฮาร์ด ออยเลอร์ ได้พิสูจน์ว่าไม่มีทางเป็นไปได้

## คำตอบของออยเลอร์

ในการพิสูจน์นั้น ออยเลอร์ได้แปลงปัญหานี้ให้อยู่ในรูปทฤษฎีกราฟ โดยแทนที่ดินด้วยจุด ที่เรียกว่า จุดยอด (vertex) และแทนสะพานด้วยเส้น ที่เรียกว่า เส้นเชื่อม (edge)


180px &rarr;
179px &rarr;
180px


ทฤษฎีกราฟเป็นสาขาหนึ่งของทอพอโลยี ซึ่งจะไม่สนใจรูปร่างของกราฟว่าเป็นอย่างไร นั่นคือเส้นที่เชื่อมระหว่างจุดยอดต่าง ๆ จะเป็นเส้นตรงหรือเส้นโค้งก็ได้ แต่มันยังคงต้องเชื่อมจุดยอดนั้นอยู่ไม่เปลี่ยนแปลง

ออยเลอร์ได้แสดงให้เห็นว่า เราจะเดินผ่านเส้นเชื่อมทุกเส้นในกราฟเพียงครั้งเดียวและกลับมาที่จุดเริ่มต้นได้ ก็ต่อเมื่อ กราฟนั้นไม่มีจุดยอดที่มีจำนวนเส้นเชื่อมมาเชื่อมจุดยอดนั้นเป็นจำนวนคี่ ซึ่งแนวเดินนี้จะเรียกว่า *[[วงจรออยเลอร์]]* (Eulerian circuit) ดังนั้น กราฟของสะพานทั้งเจ็ดจึงไม่มีทางทำได้

แต่ถ้าเราไม่สนใจว่าต้องเดินกลับมาที่จุดเริ่มต้น เราจะหาแนวเดินนั้นได้ ก็ต่อเมื่อ กราฟนั้นไม่มีจุดยอดที่มีจำนวนเส้นเชื่อมมาเชื่อมจุดยอดนั้นเป็นจำนวนคี่ หรือกราฟนั้นอาจมีจุดยอดดังกล่าวอยู่ 2 จุด ซึ่งแนวเดินนี้จะเรียกว่า *[[รอยเดินออยเลอร์]]* (Eulerian trail) ดังนั้น กราฟของสะพานทั้งเจ็ดจึงทำไม่ได้เช่นเดียวกัน

## ความสำคัญในประวัติศาสตร์ของคณิตศาสตร์

ในประวัติศาสตร์ของคณิตศาสตร์ ปัญหานี้เป็นปัญหาแรกในทฤษฎีกราฟ และทฤษฎีกราฟนั้นเป็นส่วนหนึ่งของทอพอโลยี ซึ่งเป็นปัญหาแรกในทอพอโลยีด้วย

## ดัดแปลงปัญหา
300px

### สะพานที่ 8 ของเจ้าชายสีน้ำเงิน

เจ้าชายน้ำเงิน ได้วางแผนสร้างสะพานขึ้นมาสะพานหนึ่ง เพื่อให้เขาสามารถเริ่มเดินจากปราสาทสีน้ำเงินในตอนหัวค่ำโดยผ่านแต่ละสะพานหนึ่งครั้ง และไปจบที่เกาะกลางเพื่อดื่มเบียร์ฉลองชัยชนะ แน่นอนว่าเขาไม่ต้องการให้เจ้าชายสีแดงใช้สะพานนี้เพื่อจุดประสงค์เดียวกันกับเขา เจ้าชายน้ำเงินจะสร้างสะพานที่ 8 ที่ไหนดี?

### สะพานที่ 9 ของเจ้าชายสีแดง

เจ้าชายแดงต้องการล้างแค้นเจ้าชายสีน้ำเงิน โดยการสร้างสะพานหนึ่งสะพานที่จะทำให้เขาเดินผ่านมันได้ทั้งหมดโดยไปจบที่เกาะกลาง และนอกจากนั้นเขายังต้องการกันไม่ให้เจ้าชายน้ำเงินทำได้อย่างที่เขาต้องการตอนสร้างสะพานที่ 8 เจ้าชายแดงจะสร้างสะพานที่ 9 ที่ไหนดี?

### สะพานที่ 10 ของบาทหลวง

บาทหลวงอนาถใจกับความเหลวไหลของเจ้าชายทั้งสอง จึงต้องการสร้างสะพานที่ 10 เพื่อให้เจ้าชายทั้งสองกลับบ้านนอนแทนที่จะมาดื่มเหล้าเมามาย บาทหลวงจะสร้างสะพานที่ 10 ที่ไหนดี?

## เฉลยปัญหาดัดแปลง

### สะพานที่ 8 ของเจ้าชายน้ำเงิน
สร้างที่เกาะศาสนาเชื่อมกับปราสาทแดง

### สะพานที่ 9 ของเจ้าชายแดง
สร้างระหว่างสองปราสาท

### สะพานที่ 10 ของบาทหลวง
สร้างระหว่างเกาะกลางกับปราสาทแดง

## ดูเพิ่ม
* ทฤษฎีกราฟ
* กราฟ (คณิตศาสตร์)

หมวดหมู่:เคอนิชส์แบร์ค
หมวดหมู่:ทฤษฎีกราฟ
หมวดหมู่:ปริศนา
หมวดหมู่:ทอพอโลยี
หมวดหมู่:ปัญหาทางคณิตศาสตร์
ภาษาปรากฤต

**ภาษาปรากฤต** (, ; พราหมีตอนต้น 𑀧𑁆𑀭𑀸𑀓𑀾𑀢, *prākṛta*; อักษรเทวนาครี , ; ; ; กันนาดา: *pāgada*; ทมิฬ/เตลูกู: *pāgadam*) เป็นภาษาโบราณกลุ่มหนึ่งในอินเดียสมัยโบราณ  จัดอยู่ในภาษากลุ่มอินโด-ยูโรเปียน (อินเดีย-ยุโรป)ในสาขาย่อย ภาษากลุ่มอินโด-อิเรเนียน (อินเดีย-อิหร่าน) โดยมากจะจัดเป็นภาษาที่มีวิวัฒนาการในกึ่งกลาง ระหว่างภาษาโบราณกับภาษาสมัยใหม่ ที่เรียก ภาษาปรากฤตนี้ ไม่ได้หมายจำเพาะไปที่ตัวภาษาหนึ่งภาษาใด แต่เป็นการเรียกภาษากลุ่มหนึ่งในระดับภาษาถิ่น และเป็นการยากที่จะระบุให้ชัดว่าภาษาปรากฤตคืออย่างไร และนักวิชาการด้านภาษาอินเดียก็ยังมีความเห็นไม่ลงรอยกัน บ้างก็ว่าหมายถึงภาษาถิ่นอินเดียยุคใหม่ รวมทั้งในยุคกลาง หรือกล่าวโดยย่อก็คือ ภาษาอื่นนอกเหนือจากภาษาสันสกฤตและภาษาพระเวท บ้างก็ว่าหมายถึงภาษาอินเดียยุคใหม่ ที่วิวัฒนาการมาจากภาษาปรากฤตยุคกลาง นอกจากนี้ยังมีข้อเสนอว่า ภาษาปรากฤตคือภาษาถิ่นของภาษาสันสกฤต และยังมีความเห็นว่า ภาษาบาลี ก็อาจจัดอยู่ในกลุ่มภาษาปรากฤตก็ได้

หลักฐานภาษาปรากฤตที่เก่าแก่ที่สุด คือจารึกอโศก บนเสาอโศก ที่พระเจ้าอโศกมหาราชรับสั่งให้สร้างขึ้น โดยใช้อักษรพราหมี ทว่าไม่ปรากฏว่ามีการใช้ภาษาปรากฤตในงานวรรณกรรมอย่างกว้างขวาง แต่กลับมีการใช้ในรูปของภาษาพูด ดังจะพบได้จากบทละครภาษาสันสกฤต ที่ให้ตัวละครในวรรณะสูงพูดภาษาสันสกฤต ขณะที่วรรณะต่ำจะพูดภาษาปรากฤต หรือภาษาอปรภรัมศะ

คำว่า **ปรากฤต** ในภาษาสันสกฤต นั้น หมายถึง ธรรมชาติ ปกติ ดั้งเดิม หรือท้องถิ่น ฯลฯ นักภาษาศาสตร์จึงสันนิษฐานว่า ภาษาปรากฤต น่าจะหมายถึงภาษาที่มีวิวัฒนาการโดยธรรมชาติตามกระบวนการทางภาษา ซึ่งตรงข้ามกับภาษา** สันสกฤต** ที่หมายถึง ขัดเกลาแล้ว อันเป็นภาษาที่ได้รับการวางระเบียบกฎเกณฑ์โดยนักปราชญ์ ในแง่ของไวยากรณ์แล้ว ภาษาปรากฤตมีความซับซ้อนน้อยกว่าภาษาสันสกฤตอย่างมาก ไม่มีทวิพจน์ มีการกน้อยกว่า และมีการแจกกริยาที่ง่ายกว่า และคำศัพท์ทั้งหมดในภาษาปรากฤตก็มาจากต้นกำเนิดในภาษาอินเดียโบราณ

ภาษาอรรธมคธีเป็นรูปแบบโบราณของภาษามคธี ซึ่งใช้ในการเขียนเอกสารทางศาสนาเชน และมักเป็นตัวแทนของภาษาปรากฤต นักไวยากรณ์ของภาษาปรากฤตจะแสดงไวยากรณ์ของภาษาอรรธมคธีก่อน เพราะฉะนั้นในการเรียนภาษาปรากฤต มักจะเริ่มด้วยภาษาอรรธมคธี

## วิวัฒนาการ
ภาษาปรากฤตมีวิวัฒนาการ 3 ระยะด้วยกัน คือ
#ภาษาปรากฤตโบราณ อยู่ช่วง พุทธศตวรรษที่ 2 – 3 ภาษาที่ในช่วงนี้คือ ภาษาบาลี, ภาษาในพระสูตรของศาสนาไชนะ (ศาสนาเชน), ภาษาในบทละครของอัศวโฆษ ซึ่งพบได้ในแถบเอเชียกลาง
#ภาษาปรากฤตยุคกลาง ได้แก่ ภาษามหาราษฏรี, ภาษาเศารเสนีและภาษามคธี, ภาษาไปศาจี 
#ภาษาปรากฤตยุคกลาง เรียกอีกอย่างว่า ภาษาอปรภรัมศะ ใช้ในบทละคร ดังกล่าวมาข้างต้น

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## อ่านเพิ่ม

* Pischel, R. *Grammar of the Prakrit Languages*. New York: Motilal Books, 1999.

ปรากฤต
ปรากฤต
สกุล (ชีววิทยา)

ในทางชีววิทยา **สกุล** (อังกฤษ genus) เป็นการจัดกลุ่มเอาสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ที่มีลักษณะใกล้เคียงเข้ามารวมกัน ในการตั้งชื่อแบบทวินาม ชื่อสิ่งมีชีวิตประกอบขึ้นจากสองส่วน คือ สกุล ซึ่งต้องขึ้นต้นด้วยตัวพิมพ์ใหญ่ และ สปีชีส์ ตัวอย่างหนึ่งคือ *Homo sapiens* เป็นชื่อเรียกมนุษย์ อยู่ในสกุล *Homo*

ชื่อสกุลในอาณาจักรหนึ่งสามารถซ้ำกับชื่อสกุลหรือชื่อในอนุกรมวิธานของอาณาจักรอื่นได้ ตัวอย่างเช่น *Anura* เป็นชื่อสกุลของพืชในวงศ์ และเป็นชื่ออันดับของกบ *Aotus* เป็นชื่อสกุลของถั่วและลิง เป็นต้น แต่ชื่อสกุลในอาณาจักรหนึ่ง ๆ ต้องห้ามซ้ำกัน

หมวดหมู่:ชีววิทยา
หมวดหมู่:การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
สวนแสนปาล์ม

**สวนแสนปาล์ม** เป็นสวนพฤกษศาสตร์ของพืชเฉพาะวงศ์ปาล์ม นับเป็นแหล่งรวบรวมปาล์มที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ตั้งอยู่ภายในศูนย์ส่งเสริมและฝึกอบรมเกษตรแห่งชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม โดยมีเนื้อที่ประมาณ 40 ไร่ 

## ประวัติ
อาจารย์ปิฏฐะ บุนนาค ผู้บุกเบิกการส่งเสริมปลูกและให้ความรู้เรื่องปาล์ม และได้สะสมพันธุ์ปาล์มเป็นจำนวนมาก เมื่อ พ.ศ. 2536 จึงได้รวบรวมพันธุ์ปาล์ม จัดการเพาะ ปลูก ขุดย้าย มาปลูกไว้ในบริเวณดังกล่าว โดยมีพันธุ์ปาล์มจากแหล่งต่าง ๆ ทั้งภายในและต่างประเทศ ปัจจุบันมีปาล์มประมาณ 260 ชนิด แต่มีจำนวนทั้งหมดหลายหมื่นต้น สำหรับที่มาของคำว่า **สวนแสนปาล์ม** หมายความว่า มีปาล์มจำนวนมาก และยังตั้งให้สอดคล้องกับอำเภอกำแพงแสน อันเป็นที่ตั้งของวิทยาเขตแห่งนี้ด้วย

## ที่ตั้ง
สวนแสนปาล์มตั้งอยู่ทางทิศใต้ของวิทยาเขตกำแพงแสน โดยอยู่นอกรั้วของส่วนหลักของวิทยาเขต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน ด้านหน้าติดกับถนนที่แยกจากทางหลวงหมายเลข 321  แยกเข้าทางหลวงหมายเลข 346 มาประมาณ 1 กิโลเมตร (ถนนชลประทาน หรือถนนสายพนมทวน หรือถนนพระแท่นดงรัง  ถนนสายนี้ ตรงไปยัง อ.พนมทวน จ.กาญจนบุรี) มีป้ายบอก สวนแสนปาล์ม ด้านซ้ายมือ และใกล้ๆ กันเป็นป้ายของศูนย์ส่งเสริมและฝึกอบรมการเกษตรแห่งชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 

## ปาล์มในสวน
พื้นที่ส่วนแสนปาล์มนั้นแบ่งเป็นหลายส่วน มีการปลูกปาล์มหลากหลายชนิดทั่วพื้นที่ ปลูกคละชนิดกันบ้าง บางส่วนก็มีชนิดเดียวกันจำนวนสิบ ๆ ต้นด้วยกัน เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาเรื่องปาล์มโดยเฉพาะ และยังเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจได้ด้วย 

ปาล์มที่ปลูกไว้ มีทั้งขนาดเล็ก เช่น จั๋ง, หวาย จนถึงขนาดกลางอย่าง ระกำ, จาก, สิบสองปันนา จนถึงปาล์มขนาดใหญ่ เช่น ตาลฟ้า, อินทผลัม, ปาล์มน้ำพุ เป็นต้น

สวนแสนปาล์มนับเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจแห่งหนึ่งในภาคกลาง ที่สามารถเข้าไปเที่ยวชม หาความรู้ได้โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใด ๆ

## แหล่งข้อมูลอื่น
* สวนแสนปาล์ม วิทยาเขตกำแพงแสน 
* แผนผังสวนแสนปาล์ม 

แสนปาล์ม
หมวดหมู่:ปาล์ม
หมวดหมู่:มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
หมวดหมู่:อำเภอกำแพงแสน
หมวดหมู่:สถานที่ท่องเที่ยวในจังหวัดนครปฐม
กลบทบัวบานกลีบขยาย

**กลบทบัวบานกลีบขยาย** เป็นบทกลอนพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้จารึกไว้ในวัดโพธิ์ (วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม) ดังที่รู้จักกันว่าจารึกวัดโพธิ์ ทรงพระราชนิพนธ์ไว้เป็นบทกลอนสั้นๆ ตามขนบของกลอนกลบท เรียกว่า **กลบทบัวบานกลีบขยาย** เพื่อเป็นแบบสำหรับกุลบุตรกุลธิดาในชั้นหลังได้ศึกษาวรรณคดีไทยอย่างสะดวกและกว้างขวาง

## ลักษณะคำประพันธ์
เป็นกลอนแปด ใส่กลบท โดยการซ้ำ ๒ คำที่ต้นวรรคทุกวรรค และใช้กระทู้เดียวตลอดจนจบความ มีลักษณะเช่นเดียวกับ กลบทบัวบานกลีบ ในหนังสือกลบทศิริวิบุลกิตติ จึงเป็นที่น่าสังเกตว่า "ชื่อบัวบานกลีบขยายหมายนามเอยฯ" ในคำกลอนนั้น ต้องการระบุชื่อกลบทว่า **กลบทบัวบานกลีบขยาย** หรือเป็น **กลบทบัวบานกลีบ** ที่ทรงแต่งขยายเพิ่มเติมมาให้ศึกษาในชั้นหลัง

## เนื้อหา
เป็นบทชมโฉมตามขนบวรรณคดีไทย และนับเป็นแบบอย่างที่งดงาม ของการบรรยายความงามของหญิงไทย ด้วยการเปรียบเทียบในลักษณะต่างๆ อย่างเห็นภาพพจน์

## คำกลอน

หมวดหมู่:วรรณคดีไทย
หมวดหมู่:วรรณคดีประเภทกลอน
หมวดหมู่:พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 3
หมวดหมู่:กลบท
อิดเต็งไต้ซือ

**อิดเต็งไต้ซือ** () เป็นตัวละครในนิยายกำลังภายในของกิมย้ง เรื่องมังกรหยก และปรากฏตัวในมังกรหยก ภาค 2

## พระราชประวัติ
เดิมเป็นฮ่องเต้แคว้นต้าหลี่ชื่อ **ต้วนตี่เฮง** (段智興) หนึ่งในห้ายอดฝีมือที่ประลองยุทธถกกระบี่เขาหัวซาน ฉายา **ราชันย์ทักษิณ** แตกฉานดรรชนีเอกสุริยัน (อิดเอี๋ยนจี่) และได้รับการถ่ายทอดวิชาพลังธาตุธรรมชาติจากเฮ้งเตงเอี้ยง ซึ่งเป็นวิชาที่พิษประจิมเกรงมากเพราะสามารถสยบลมปราณคางคกได้ ซึ่งในกาลนั้นเฮ้งเตงเอี้ยงได้พาศิษย์น้อง จิวแปะทงมาด้วย ทำให้เกิดเรื่องราวโกลาหล ภายหลังออกบวชไม่ยุ่งเรื่องทางโลก ภายในใจลึก ๆ ของอิดเต็งไต้ซือนั้นรักสนมเล่ามาก เพียงเพราะผู้ที่ฝึกวิชาดรรชนีเอกสุริยัน จำเป็นจะต้องดำรงตนไม่ยุ่งเกี่ยวกับเรื่องกามารมณ์ ซึ่งสาเหตุนี้ก็เป็นสาเหตุเดียวกัน ที่ทำให้ความรักของเฮ้งเตงเอี้ยงกับลิ้มเชี่ยวเองเป็นเพียงเรื่องของในใจเท่านั้น ต่อมาอึ้งย้งได้ขอความช่วยเหลือให้ราชันย์ทักษิณรักษาอาการบาดเจ็บที่ได้รับมาจากฮิ้วโชยยิ่ม อันทำให้สูญกำลังไปมาก แต่เมื่อได้ฝึกและเดินพลังตามหลักวิชาเก้าอิมที่ได้รับการแนะนำตามที่ก๊วยเจ๋งแนะนำ จึงคืนพละกำลังได้อย่างรวดเร็วอึ้งย้งเปลี่ยนฉายาให้ใหม่ว่า สมณะทักษิน

หมวดหมู่:ตัวละครในนิยายกำลังภายใน
หมวดหมู่:ห้ายอดฝีมือ
ซาทวน

**ซาทวน** () เป็นร้านขายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เจ้าของคือบริษัท Metro AG ประเทศเยอรมนี. เน้นสินค้าเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน ชุดความบันเทิงภายในบ้าน อุปกรณ์ถ่ายภาพ เกม เพลง และภาพยนตร์

ซาทวนมีสาขากระจายอยู่ทั่วประเทศเยอรมนีมากกว่า 100 สาขา และเป็นผู้ค้าปลีกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์รายใหญ่ของเยอรมนี

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Saturn 

หมวดหมู่:บริษัทของเยอรมนี
หมวดหมู่:ร้านค้า
หมวดหมู่:ธุรกิจเครื่องใช้ในครัวเรือน
หมวดหมู่:บริษัทที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2522
อาวเอี๊ยงฮง

**อาวเอี๊ยงฮง** หรือ **โอวหยางเฟิง** ในสำเนียงจีนกลาง () เจ้าของฉายา ***พิษประจิม*** เป็นตัวละครในนิยายกำลังภายในของกิมย้ง เรื่องมังกรหยก และปรากฏตัวในมังกรหยก ภาค 2

## ประวัติ
อาวเอี๊ยงฮงเป็นหนึ่งในห้ายอดฝีมือที่ประลองยุทธบนเขาหัวซาน เชี่ยวชาญการใช้พิษ และสัตว์มีพิษต่าง ๆ แตกฉานลมปราณคางคก และเพลงไม้เท้าอสรพิษ ลมปราณคางคกของอาวเอี๊ยงฮงแพ้ทางกับวรยุทธของเฮ้งเตงเอี้ยงนั่นคือวิชาพลังธาตุธรรมชาติ 

อาวเอี๊ยงฮงมีลูกชายหนึ่งคนชื่ออาวเอี๊ยงโคก หรือ อ้าวเอียงกงจื้อ ซึ่งเกิดจากพี่สะใภ้ แต่เลี้ยงดูเป็นหลาน ภายหลังอาวเอี๊ยงโคกถูกเอี้ยคังฆ่าตาย อาวเอี๊ยงฮงเคยบังคับให้ก๊วยเจ๋งเขียนเคล็ดวิชาในคัมภีร์เก้าอิมจินเอ็งให้ตน แต่ก๊วยเจ๋งเขียนคัมภีร์ย้อนกลับให้ โดยอั้งฉิกกงบอกให้ก๊วยเจ๋งคัดลอกเคล็ดคัมภีร์เก้าอิมแบบทวนทิศให้อาวเอี๊ยงฮงฝึกตามจนอาวเอี๊ยงฮงถูกธาตุไฟแทรกกลายเป็นคนเสียสติ แต่ก็สำเร็จวิชาเก้าอิมแบบทวนทิศกลาย เป็นยอดฝีมืออันดับหนึ่งในการประลองยุทธเขาหัวซานครั้งที่สอง

ในภายหลังอาวเอี๊ยงฮงรับเอี้ยก้วยเป็นบุตรบุญธรรม ถึงจะชั่วร้ายอย่างไร แต่อ้าวเอียงฮงนับได้ว่ามีคุณธรรมอย่างหนึ่ง คือ เป็นคนไม่ผิดคำพูด เมื่อครั้งที่อยู่ในเหตุการณ์ที่ศาลเจ้าร้าง รับปากอึ้งย้งว่าจะปล่อยกัวเต็งอัก ก็กระทำตามวาจาสัตย์ อ้าวเอียงฮงในภาคจอมยุทธอินทรีถือเป็นอาจารย์ของเอี้ยก้วยสอนวิชาลมปราณคางคก และในที่สุดได้สิ้นใจไปพร้อมกับศัตรูคนสำคัญของตนคือ อั้งฉิกกง โดยก่อนตายได้ลืมความแค้นที่มีต่อกันจนหมดสิ้น พร้อมใจกันถ่ายทอดวิชาครั้งสุดท้ายให้กับเอี้ยก้วย

หมวดหมู่:ตัวละครในนิยายกำลังภายใน
หมวดหมู่:ห้ายอดฝีมือ
หมวดหมู่:ตัวละครที่เป็นนักวูซู
หมวดหมู่:ตัวละครที่เป็นนักพิษวิทยา
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

**พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน** เป็นพจนานุกรมอธิบายศัพท์ภาษาไทยที่ราชบัณฑิตยสภา (ชื่อเดิมคือ ราชบัณฑิตยสถาน) จัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นมาตรฐานในการเขียนหนังสือไทยให้เป็นระเบียบเดียวกัน ไม่ลักลั่น โดยมีการปรับปรุงแก้ไขตามลำดับเรื่อยมา เมื่อราชบัณฑิตยสภาจัดพิมพ์พจนานุกรมรุ่นหนึ่ง ๆ แล้วเสร็จ จะเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อให้ออก *ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ระเบียบการใช้ตัวสะกด* ให้หนังสือราชการและการศึกษาเล่าเรียนใช้ตัวสะกดตามพจนานุกรมรุ่นนั้น ๆ เสมอไป

## ประวัติ
หนังสือปทานุกรมจัดจำหน่ายในปี พ.ศ. 2470 จัดทำโดยกระทรวงธรรมการ (ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นกระทรวงศึกษาธิการ) เป็นหนังสือรวบรวมคำในภาษาไทยพร้อมอธิบายความหมาย แต่ยังมีข้อบกพร่องอยู่ กระทรวงธรรมการจึงได้จัดตั้งคณะกรรมการชำระปทานุกรมขึ้นเมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2475 เพื่อพิจารณาแก้ไขเพิ่มเติมปทานุกรมดังกล่าว ภายหลังได้มีการสถาปนาราชบัณฑิตยสถานเมื่อ พ.ศ. 2477 จึงได้โอนงานจากคณะกรรมการชำระไปอยู่ในราชบัณฑิตยสถาน และเปลี่ยนชื่อจาก **ปทานุกรม** เป็น **พจนานุกรม** เนื่องจากเห็นว่าชื่อเดิมมีความหมายไม่ตรงกับลักษณะของหนังสือ

## ฉบับต่าง ๆ
* **ปทานุกรม พ.ศ. 2470**
* **พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2493** ใช้เวลาปรับปรุงตั้งแต่ พ.ศ. 2475–2493 พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2493 ตีพิมพ์ทั้งหมด 20 ครั้ง จำนวนทั้งสิ้น 187,000 เล่ม
* **พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525** ใช้เวลาปรับปรุงตั้งแต่ พ.ศ. 2520–2522 จัดพิมพ์เนื่องในงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี พ.ศ. 2525 ตีพิมพ์ทั้งหมด 6 ครั้ง จำนวนทั้งสิ้น 280,000 เล่ม
* **[[พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542]]** ใช้เวลาปรับปรุงตั้งแต่ พ.ศ. 2525–พ.ศ. 2541 แต่ราชบัณฑิตยสถานตั้งใจจะจัดพิมพ์ในวโรกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ พ.ศ. 2542 แต่มิได้แล้วเสร็จในเวลาดังกล่าว ทว่าในที่สุดจึงได้ปรับปรุงสำเร็จราว พ.ศ. 2544 โดยยังคงเรียกว่าฉบับ พ.ศ. 2542 พิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2546 จำนวน 200,000 เล่ม
* **[[พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554]]** เริ่มปรับปรุงตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 แล้วเสร็จประมาณปี พ.ศ. 2555 พิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2556 จำนวน 100,000 เล่ม

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ระบบสืบค้นพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔
* ระบบสืบค้นพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ 

ราชบัณฑิตยสถาน
หมวดหมู่:สำนักงานราชบัณฑิตยสภา
หมวดหมู่:เว็บไซต์พจนานุกรม
กระสวยอวกาศดิสคัฟเวอรี

[thumb|right|250px|กระสวยอวกาศ''ดิสคัฟเวอรี''ในเที่ยวบิน [:en:STS-92|STS-92, พ.ศ. 2543 (ภาพจากองค์การนาซา)]]

**กระสวยอวกาศดิสคัฟเวอรี** (Orbiter Vehicle Designation: OV-103) เป็นกระสวยอวกาศลำที่ 3 ขององค์การนาซา สหรัฐอเมริกา หมายเลขประจำยาน คือ OV-103 (กระสวยอวกาศลำอื่นได้แก่ แอตแลนติส และ เอนเดฟเวอร์)

เริ่มบินครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2527 (ค.ศ. 1984) *ดิสคัฟเวอรี* ถือเป็นกระสวยอวกาศปฏิบัติการลำที่สาม (ไม่รวมกระสวยอวกาศ''เอนเทอร์ไพรซ์'' ซึ่งเป็นยานทดสอบ) และเป็นกระสวยอวกาศลำที่มีระยะปฏิบัติการยาวนานที่สุด ในบรรดากระสวยอวกาศทั้งหมด ดิสคัฟเวอรีมีปฏิบัติการหลายชนิด ทั้งงานวิจัย และภารกิจร่วมกับสถานีอวกาศนานาชาติ

กระสวยอวกาศลำนี้ได้ชื่อมาจากเรือสำรวจหลายลำในอดีตที่ชื่อ **ดิสคัฟเวอรี** โดยเรือดิสคัฟเวอรีลำแรก คือ HMS Discovery ของอังกฤษ ซึ่งเป็นเรือสำรวจที่พา เจมส์ คุก เดินทางครั้งสำคัญ นอกจากนี้ยังมีเรือดิสคัฟเวอรีอื่น ๆ อีกมากมาย กระสวยอวกาศดิสคัฟเวอรียังมีชื่อตรงกับยานอวกาศในภาพยนตร์เรื่อง 2001: A Space Odyssey ด้วย

ยานดิสคัฟเวอรีเป็นกระสวยอวกาศที่ขึ้นไปปล่อยกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล (Hubble Space Telescope) รวมทั้งภารกิจซ่อมแซมกล้องฮับเบิลในครั้งที่สองและสามด้วย นอกจากนี้ยังมีภารกิจปล่อยโพร้บยูลิสซิส (Ulysses) และดาวเทียม TDRS สามดวง ยานดิสคัฟเวอรีได้รับเลือกถึงสองครั้งให้ทำหน้าที่แทนกระสวยอวกาศชาเลนเจอร์ และกระสวยอวกาศโคลัมเบีย ที่ระเบิดเมื่อ ค.ศ. 1986 และ ค.ศ. 2003 ตามลำดับ

## เที่ยวบิน [[STS-114]]
เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม ค.ศ. 2005 เวลา 10.36 EDT กระสวยอวกาศดิสคัฟเวอรีได้บินเข้าสู่อวกาศ โดยมี นาวาอากาศเอก ไอลีน คอลลินส์ เป็นผู้บังคับการบิน ถือเป็นการบินครั้งแรก นับแต่กระสวยอวกาศโคลัมเบียระเบิด เมื่อปี ค.ศ. 2003 และกลับจากวงโคจรในวันที่ 9 สิงหาคม ค.ศ. 2005 โดยลงจอดที่ฐานทัพอากาศเอ็ดเวิดส์ รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา เมื่อเวลา 5.11 น. ตามเวลาท้องถิ่น หลังจากขึ้นไปปฏิบัติภารกิจนานกว่า 14 วัน 11 ชั่วโมง

## แผนการปลดระวาง

จากตารางการขึ้นบินปัจจุบัน กระสวยอวกาศดิสคัฟเวอรีมีกำหนดปลดระวางในปี ค.ศ. 2011 และจะเป็นกระสวยอวกาศลำที่สามจากสุดท้ายที่จะทำการขึ้นบิน โดยมีเที่ยวบิน STS-133 เป็นภารกิจสุดท้าย

### เครื่องหมายภารกิจ

## แหล่งข้อมูลอื่น
* โครงการสเปซชัตเติล เลื่อนกำหนดส่ง ยานดิสคัฟเวอรี่ ไปถึงเดือนกรกฎาคม นี้ (เที่ยวบิน STS-114) 

หมวดหมู่:กระสวยอวกาศ
หมวดหมู่:นาซา
ประเทศกัวเตมาลา

**กัวเตมาลา** (, ) หรือชื่อทางการคือ **สาธารณรัฐกัวเตมาลา** () เป็นประเทศในภูมิภาคอเมริกากลาง ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของทวีปอเมริกาเหนือ มีชายฝั่งติดกับทั้งมหาสมุทรแปซิฟิกและทะเลแคริบเบียน พรมแดนด้านตะวันตกจรดเม็กซิโก ตะวันออกเฉียงเหนือจรดเบลีซ และตะวันออกเฉียงใต้จรดฮอนดูรัสและเอลซัลวาดอร์

## ภูมิศาสตร์

### ลักษณะภูมิประเทศ
เกือบทั้งประเทศเป็นภูเขามีที่ราบต่ำชายฝั่งและที่ราบหินปูน

### ลักษณะภูมิอากาศ
ร้อนชื้นในบริเวณที่ราบต่ำและอากาศเย็นในบริเวณที่สูง

## ประวัติศาสตร์

ประวัติชนพื้นเมืองโบราณที่สำคัญของประเทศกัวเตมาลาคือ ชนเผ่ามายา

## การเมือง

### พรรคการเมืองสำคัญ
* Grand National Alliance (พรรครัฐบาล)
* Democratic Alliance
* Guatemalan Republic Front
* National Liberal Movement
* National Guatemalan Revolutionary Unity

## การแบ่งเขตการปกครอง
thumb|300px|แผนที่เขตการปกครองของประเทศกัวเตมาลา
ประเทศกัวเตมาลาแบ่งออกเป็น 22 จังหวัด () ได้แก่
# อัลตาเบราปัซ (Alta Verapaz)
# บาฮาเบราปัซ (Baja Verapaz)
# ชิมัลเตนังโก (Chimaltenango)
# ชิกิมูลา (Chiquimula)
# เปเตน (El Petén)
# เอลโปรเกรโซ (El Progreso)
# เอลกิเช (El Quiché)
# เอสกูอินตลา (Escuintla)
# กัวเตมาลา (Guatemala)
# เวเวเตนังโก (Huehuetenango)
# อิซาบัล (Izabal)
# ฮาลาปา (Jalapa)
# ฮูเตียปา (Jutiapa)
# เกตซัลเตนังโก (Quetzaltenango)
# เรตาลูเลว (Retalhuleu)
# ซากาเตเปเกซ (Sacatepéquez)
# ซานมาร์โกส (San Marcos)
# ซานตาโรซา (Santa Rosa)
# โซโลลา (Sololá)
# ซูชิเตเปเกซ (Suchitepequez)
# โตโตนิกาปัน (Totonicapán)
# ซากาปา (Zacapa)

## ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

### ความสัมพันธ์กับประเทศไทย
สาธารณรัฐกัวเตมาลากับราชอาณาจักรไทยสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตเมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2500 โดยถือเป็นประเทศแรกในภูมิภาคอเมริกากลางที่สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับประเทศไทย กัวเตมาลามีสถานเอกอัครราชทูตประจำประเทศไทยที่กรุงเทพมหานคร โดยเป็นประเทศลาตินอเมริกาประเทศแรกที่เปิดสถานเอกอัครราชทูตในประเทศไทยเมื่อปี 2531 และสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงเม็กซิโกซิตี ประเทศเม็กซิโก มีเขตอาณาครอบคลุมกัวเตมาลา

ในปี 2558 กัวเตมาลาเป็นคู่ค้าอันดับที่ 10 ของไทยในลาตินอเมริกา

ในปี 2560 มีนักท่องเที่ยวชาวกัวเตมาลาเดินทางมาประเทศไทยจำนวน 937 คน

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## อ่านเพิ่ม

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Guatemala After the War 1996–2000, Photographs by Jorge Uzon
* Guatemala Map Search with Longitude and Latitude
* Guatemala&nbsp;– Country Article Encyclopædia Britannica
* Government of Guatemala 
* Chief of State and Cabinet Members
* Guatemala. *[[The World Factbook]]*. Central Intelligence Agency.
* Guatemala at *UCB Libraries GovPubs*.
* 
* Guatemala profile from the BBC News.
* 
* Key Development Forecasts for Guatemala from International Futures.
* The National Security Archive: Guatemala Project
* Guatemala Tourism Commission
* World Bank Summary Trade Statistics Guatemala


ก
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2364
หมวดหมู่:อดีตอาณานิคมของสเปน
ก
ตัวดึงดูดลอเรนซ์

thumb|250px|right||รูปวงโคจรของระบบลอเรนซ์ ที่ค่าพารามิเตอร์ r=28, &#963; = 10, b = 8/3

200px|right

**ตัวดึงดูดลอเรนซ์** (Lorenz attractor) คิดขึ้นโดย เอ็ดเวิร์ด ลอเรนซ์ (Edward Lorenz) ในปี ค.ศ. 1963 เป็นระบบพลวัตไม่เป็นเชิงเส้น 3 มิติ โดยเป็นแบบจำลองในรูปอย่างง่ายของ การพัดพาความร้อนในบรรยากาศ  ระบบนี้จะแสดงพฤติกรรมความอลวนที่ค่าพารามิเตอร์บางค่า รวมถึงลักษณของระบบที่เรียกว่า ตัวดึงดูดประหลาด (strange attractor) ซึ่งพิสูจน์โดย ทัคเกอร์ (W. Tucker) ในปี ค.ศ. 2001  ตัวดึงดูดประหลาดในที่นี้เป็น แฟร็กทัล ที่มีค่ามิติฮอสดอร์ฟ (Hausdorff dimension) อยู่ระหว่าง 2 ถึง 3  กราสเบอร์เกอร์ (Grassberger) ได้ประมาณค่ามิติฮอสดอร์ฟว่ามีค่าประมาณ  2.06 &plusmn; 0.01 และ ค่ามิติโครีเลชัน(correlation dimension) ประมาณ 2.05 &plusmn; 0.01

ระบบที่มีปรากฏพฤติกรรมตามแบบจำลองลอเรนซ์นี้คือ เลเซอร์, ไดนาโม และกังหันน้ำบางชนิด http://www.zeuscat.com/andrew/chaos/lorenz.html

ตัวดึงดูดลอเรนซ์ เขียนในรูปสมการทางคณิตศาสตร์ได้ดังต่อไปนี้

:\frac{dx}{dt}  = \sigma (y - x)

:\frac{dy}{dt} = x (r - z) - y

:\frac{dz}{dt}  = xy - b z

โดยที่ \sigma เรียกว่า ตัวเลขแพรนด์เทิล (Prandtl number) และ *r* เรียกว่า ตัวเลขเรย์โนลด์ (Reynolds number)  \sigma,r,b>0 แต่ปกติแล้วจะมีค่า \sigma=10, 
b=8/3 และ *r* เป็นค่าที่ปรับได้ ระบบจะแสดงพฤติกรรมความอลวนที่ค่า *r*&nbsp;=&nbsp;28 แต่แสดงพฤติกรรมโคจรพันกันเป็นวงรอบ ที่ค่า *r* อื่น ๆ ตัวอย่างเช่น ที่ค่า *r*&nbsp;=&nbsp;99.96 วงโคจรจะเป็นรูป *T*(3,2) เงื่อนทอรัส (torus knot)

รูปร่างของตัวดึงดูดลอเรนซ์ที่คล้ายผีเสื้อนี้ เป็นส่วนหนึ่งของจุดกำเนิดของคำ **ปรากฏการณ์ผลกระทบของผีเสื้อ (butterfly effect)** ในทฤษฎีความโกลาหล (chaos theory)

หมวดหมู่:ทฤษฎีความอลวน
พ.ศ. 2377

**พุทธศักราช 2377** ตรงกับปีคริสต์ศักราช 1834

## ผู้นำ

* **พระมหากษัตริย์:** พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 - 2 เมษายน พ.ศ. 2394)
** **เจ้าประเทศราช:**
*** เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่: พระยาพุทธวงศ์
*** เจ้าผู้ครองนครลำพูน: พระยาน้อยอินท์
*** เจ้าผู้ครองนครลำปาง: พระยาไชยวงศ์
*** เจ้าผู้ครองนครน่าน: พระยามหายศ
* **[[รายพระนามจักรพรรดิและพระมหากษัตริย์จีน|จักรพรรดิจีน]]:** จักรพรรดิเต้ากวัง (3 ตุลาคม พ.ศ. 2363 - 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2393)

## เหตุการณ์
* 1 สิงหาคม - เลิกทาสในแคว้นจักวรรดิอังกฤษ

## วันเกิด

* 24 มิถุนายน - พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามงคลเลิศ (สิ้นพระชนม์ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2404)
* 17 กรกฎาคม - สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี (สวรรคต 9 กันยายน พ.ศ. 2404)

## วันถึงแก่กรรม

หมวดหมู่:พ.ศ. 2377
พ.ศ. 2383

**พุทธศักราช 2383** ตรงกับปีคริสต์ศักราช 1840

## ผู้นำ

* **พระมหากษัตริย์:** พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ. 2367-พ.ศ. 2394)
** **เจ้าประเทศราช:**
*** เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่: พระยาพุทธวงศ์ ( พ.ศ. 2369 -  พ.ศ. 2389)
*** เจ้าผู้ครองนครลำพูน: พระยาคำตัน (พ.ศ. 2381 - พ.ศ. 2384)
*** เจ้าผู้ครองนครลำปาง: พระยาน้อยอินท์ (พ.ศ. 2381 - พ.ศ. 2391)
*** เจ้าผู้ครองนครน่าน: พระยามหาวงษ์ ( พ.ศ. 2381 -  พ.ศ. 2394)
*** เจ้าผู้ครองนครแพร่: พระยาอินทวิไชย
*** **[[พระมหากษัตริย์กัมพูชา]]**:สมเด็จพระหริรักษ์รามมหาอิศราธิบดี(พ.ศ. 2383-พ.ศ. 2403)

## เหตุการณ์

## วันเกิด

* 21 พฤศจิกายน - เจ้าหญิงวิกตอเรีย พระราชกุมารี (สวรรคต 5 สิงหาคม พ.ศ. 2444)

## วันถึงแก่กรรม
* 11 ธันวาคม - จักรพรรดิโคกากุ ของประเทศญี่ปุ่น (พระราชสมภพ 23 กันยายน พ.ศ. 2314)

หมวดหมู่:พ.ศ. 2383
กราฟสองส่วน

ในคณิตศาสตร์สาขาทฤษฎีกราฟ **กราฟสองส่วน** (bipartite graph) คือ กราฟที่เซตจุดยอดสามารถแบ่งได้เป็น 2 เซตที่ไม่มีส่วนร่วมกัน และจุดยอด 2 จุดใด ๆ ในเซตเดียวกัน จะไม่มีเส้นเชื่อมเชื่อมระหว่างกัน

กราฟสองส่วนมีประโยชน์ในการแก้ปัญหาการจับคู่ (matching problems) เช่น ปัญหาการจัดงาน สมมติว่ามีคนอยู่ *P* คน และมีงานอยู่ *J* งาน ซึ่งแต่ละคนจะทำงานได้บางงานเท่านั้น เราจะแทนปัญหานี้ด้วยกราฟที่มีจุดยอด *P* + *J* จุด ถ้า p_i สามารถทำงาน j_i ได้ เราจะแทนด้วยเส้นเชื่อมเชื่อมระหว่าง p_i กับ j_i

ทฤษฎีบทการสมรส (marriage theorem) นั้นใช้คุณสมบัติของกราฟเรื่อง การจับคู่สมบูรณ์ (perfect matchings)

## นิยาม

กราฟไม่ระบุทิศทางเชิงเดียว (simple undirected graph) G:= (V,E)  จะเป็น**กราฟสองส่วน** ถ้ามีการแบ่งกั้นที่แบ่งเซตจุดยอด V=V_1 \cup V_2  ซึ่ง V_1 และ V_2 เป็นเซตอิสระ เราเขียน G:= (V_1 + V_2, E)  แทนกราฟสองส่วนที่มีผลแบ่งกั้นระหว่าง V_1 กับ V_2

## ตัวอย่าง

* ต้นไม้ทุกต้น เป็นกราฟสองส่วน
* กราฟวัฏจักรที่มีจุดยอดเป็นจำนวนคู่ เป็นกราฟสองส่วน

## คุณสมบัติ

* กราฟเป็นกราฟสองส่วน ก็ต่อเมื่อ มันไม่มีวัฏจักรที่มีจุดยอดเป็นจำนวนคี่
* กราฟเป็นกราฟสองส่วน ก็ต่อเมื่อ มันเป็นกราฟสองสี

## ดูเพิ่ม

* กราฟสองส่วนบริบูรณ์

หมวดหมู่:กราฟ
หมวดหมู่:ตระกูลกราฟ
หมวดหมู่:กราฟสมบูรณ์
หมวดหมู่:ภาวะคู่หรือคี่
กราฟสองส่วนบริบูรณ์

ในคณิตศาสตร์สาขาทฤษฎีกราฟ **กราฟสองส่วนบริบูรณ์** () คือ กราฟสองส่วนที่จุดยอดทุกจุดในเซตแรก เชื่อมโยงกับจุดยอดทุกจุดในเซตที่สอง

## นิยาม

**กราฟสองส่วนบริบูรณ์** G:= (V_1 + V_2, E)  คือ กราฟสองส่วนที่ สำหรับจุดยอด v_1 \in V_1 และ จุดยอด v_2 \in V_2 จะมีเส้นเชื่อมเชื่อมระหว่าง v_1 กับ v_2 กราฟสองส่วนบริบูรณ์ที่มีขนาด \|V_1\|=m และ \|V_2\|=n จะเขียนแทนด้วย K_{m,n}

## ตัวอย่าง

thumb|left|200px|''K''<sub>3,1</sub> thumb|left|200px|''K''<sub>3,2</sub> thumb|left|200px|''K''<sub>3,3</sub>

## คุณสมบัติ

* กราฟเชิงระนาบ จะไม่มี K_{3,3} เป็นไมเนอร์
* กราฟสองส่วนบริบูรณ์ K_{m,n} จะมีขนาดของการจับคู่สมบูรณ์เท่ากับ \min\lbrace m,n\rbrace

## ดูเพิ่ม

* กราฟสองส่วน

ส
นิราศภูเขาทอง

**นิราศภูเขาทอง** เป็นนิราศที่สุนทรภู่ประพันธ์ขณะบวชเป็นพระภิกษุ ระหว่างการเดินทางไปนมัสการพระเจดีย์ภูเขาทองที่กรุงเก่า (จังหวัดพระนครศรีอยุธยาในปัจจุบัน) เมื่อเดือนสิบเอ็ด ปีชวด พ.ศ. 2373 จากคำพรรณนาความรู้สึกอาลัยอาวรณ์ของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยในนิราศภูเขาทอง ทำให้เห็นว่าสุนทรภู่ยังคงจงรักภักดีต่อพระองค์มาโดยตลอด

## เนื้อหา
จากคำพรรณนาความรู้สึกอาลัยอาวรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยในนิราศภูเขาทอง ทำให้เห็นว่าสุนทรภู่ยังคงจงรักภักดีต่อพระองค์ตลอดมาและไม่เคยลืมความสุขที่ตนเองเคยได้รับจากพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ สุนทรภู่ได้กล่าวถึงความสุขหนหลังในสมัยรัชกาลที่ 2 ในบทนี้

## เส้นทาง
นิราศภูเขาทองเริ่มต้นเล่าการเดินทางทางเรือจากวัดราชบุรณะ กรุงเทพมหานคร จุดหมายปลายทางคือพระเจดีย์ภูเขาทองที่กรุงเก่า

สถานที่ที่เดินทางผ่านคือ พระบรมมหาราชวัง, วัดประโคนปัก, โรงเหล้า, บางจาก, บางพลู, บางพลัด, บางโพ, บ้านญวน, วัดเขมา, ตลาดแก้ว, ตลาดขวัญ, บางธรณี, เกาะเกร็ด, บางพูด, บ้านใหม่, บางเดื่อ, บางหลวง, บ้านงิ้ว, บางลำพู, วัดเขมาภิรตาราม เมื่อเข้าเขตพระนครศรีอยุธยา ผ่านหน้าจวนเจ้าเมือง, วัดหน้าพระเมรุ แล้วจึงเดินทางถึงเจดีย์ภูเขาทอง

ส่วนขากลับ กล่าวถึงวัดอรุณราชวรารามเท่านั้น ระหว่างการเดินทาง เมื่อกวีพบเห็นสิ่งใดที่น่าสนใจหรือสอดคล้องกับความคิดที่ต้องการเสนอก็จะนำมากล่าวไว้

## ลักษณะคำประพันธ์
นิราศภูเขาทองแต่งด้วยกลอนนิราศ มีความคล้ายคลึงกับกลอนสุภาพ แต่เริ่มด้วยวรรครับจบ ด้วยวรรคส่งลงท้ายด้วยคำว่า เอย มีความยาวเพียง 89 คำกลอนเท่านั้น แต่มีความไพเราะและเรียบง่าย ตามแบบฉบับของสุนทรภู่ ใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย บรรยายความรู้สึกขณะเดียวกันก็เล่าถึงสภาพของความเป็นมาของบ้านเมืองในสมัยนั้น

## อ้างอิง
* วรรณคดีวิจักษ์ ม.1 

หมวดหมู่:วรรณคดีประเภทกลอน
หมวดหมู่:กวีนิพนธ์ของสุนทรภู่
หมวดหมู่:จังหวัดพระนครศรีอยุธยาในบันเทิงคดี