มนุษย์โบราณ

[thumb|[ซากดึกดำบรรพ์|กะโหลกดึกดำบรรพ์ของ *[[Homo rhodesiensis]]* ที่เรียกว่า "Broken Hill Cranium" มีอายุถึง 130,000 ปีก่อน (โดยใช้วิธี amino acid racemization determination) ก็ 800,000-600,000 ปีก่อน (คือในช่วงอายุเดียวกับ *[[Homo erectus]]*) 
]]

สายพันธุ์มนุษย์สกุล *[[Homo]]* หลายชนิดสามารถจัดเข้าในหมวดกว้าง ๆ คือ **มนุษย์โบราณ** () เริ่มตั้งแต่ 600,000 ปีก่อน
ซึ่งปกติจะรวม *[[Homo neanderthalensis]]* 
(300,000-28,000 ปีก่อน)
*[[Homo rhodesiensis]]* (400,000-125,000 ปีก่อน), *[[Homo heidelbergensis]]* (600,000-250,000 ปีก่อน), และอาจรวม *[[Homo antecessor]]* () 
โดยมนุษย์กลุ่มไหนจะจัดเป็น "มนุษย์โบราณ" ขึ้นอยู่กับนิยามต่าง ๆ ของผู้เขียน
เป็นหมวดหมู่ที่ใช้เปรียบเทียบกับ **[[มนุษย์ที่มีกายวิภาคปัจจุบัน]]/มนุษย์ปัจจุบัน** () 

มีสมมติฐานว่า มนุษย์ปัจจุบันได้วิวัฒนาการมาจากมนุษยโบราณ ซึ่งก็วิวัฒนาการมาจาก *[[Homo erectus]]*
บางครั้ง มนุษย์โบราณจะรวมเข้าในสปีชีส์ "*Homo sapiens*" เพราะขนาดสมองใกล้เคียงกัน
คือ มีขนาดสมองเฉลี่ยที่ระหว่าง 1,200-1,400 ซม3 ซึ่งคาบเกี่ยวกับพิสัยขนาดสมองของมนุษย์ปัจจุบัน
แต่มนุษย์โบราณจะต่างจากมนุษย์ปัจจุบันโดยมีกะโหลกศีรษะหนา สันคิ้วเหนือตาที่เด่น และไม่มีคางเด่นเท่ามนุษย์ปัจจุบัน

มนุษย์ปัจจุบันปรากฏขึ้นประมาณ 300,000 ปีก่อน
และหลังจาก 70,000 ปีก่อน ก็เริ่มจะแทนที่มนุษย์โบราณในที่ต่าง ๆ
แต่มนุษย์สกุล *Homo* ที่ "ไม่ปัจจุบัน" ก็คงอยู่รอดจนกระทั่ง 30,000 ปีก่อน และอาจจนถึง 10,000 ปีก่อน

อย่างไรก็ดี ตามงานศึกษาทางพันธุกรรมปี 2555 มนุษย์ปัจจุบันอาจจะได้ผสมพันธุ์กับมนุษย์โบราณ "อย่างน้อยสองกลุ่ม" คือ นีแอนเดอร์ทาลและมนุษย์กลุ่ม Denisovan
ส่วนงานศึกษาอื่น ๆ ตั้งความสงสัยว่า การผสมพันธุ์อาจไม่ใช่เหตุที่มนุษย์ปัจจุบันมียีนร่วมกับมนุษย์โบราณ แล้วชี้ไปที่การมีบรรพบุรุษร่วมกันเมื่อ 500,000-800,000 ปีก่อน

งานศึกษาปี 2555 ยังเสนอมนุษย์อีกกลุ่มที่อาจมีชีวิตอยู่จนกระทั่ง 11,500 ปีก่อน คือกลุ่มมนุษย์ Red Deer Cave people ในจีน
ดร. คริส สตริงเกอร์ ที่พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยาลอนดอน ได้เสนอว่า มนุษย์กลุ่มนี้อาจเกิดจากการผสมพันธุ์กันระหว่างมนุษย์ปัจจุบันและมนุษย์ Denisovan
ส่วนนักวิทยาศาสตร์ท่านอื่น ๆ ยังไม่ค่อยเชื่อ และเสนอว่า ลักษณะที่กำหนดว่ามีเฉพาะมนุษย์กลุ่มนี้ ยังอยู่ในพิสัยความแตกต่างที่หวังได้จากกลุ่มประชากรมนุษย์ปัจจุบัน

## ศัพท์และนิยาม
หมวดหมู่ "มนุษย์โบราณ" ไม่มีนิยามเดียวที่นักวิชาการมีมติร่วมกัน
ตามนิยามหนึ่ง *Homo sapiens* เป็นสปีชีส์เดียวอันประกอบด้วยสปีชีส์ย่อยต่าง ๆ รวมทั้งมนุษย์โบราณและมนุษย์ปัจจุบัน
ตามนิยามนี้ มนุษย์ปัจจุบันก็จะเรียกว่า *Homo sapiens sapiens* และมนุษย์โบราณก็จะมีทวินามขึ้นหน้าว่า "*Homo* *sapiens*" ด้วย
ยกตัวอย่างเช่น นีแอนเดอร์ทาลก็จะเรียกว่า *Homo sapiens neanderthalensis* และ *[[Homo heidelbergensis]]* ก็จะเรียกว่า *Homo sapiens heidelbergensis*

ส่วนนักอนุกรมวิธานอื่น ๆ ชอบใจไม่รวมมนุษย์โบราณและมนุษย์ปัจจุบันเข้าในสปีชีส์เดียว แต่แบ่งออกเป็นหลายสปีชีส์
ในกรณีนี้ ก็จะใช้ชื่อทวินามตามแบบอนุกรมวิธาน เช่น *[[Homo rhodesiensis]]* หรือ *[[Homo neanderthalensis]]*
เหตุผลทางวิวัฒนาการเพื่อแบ่งมนุษย์ปัจจุบันจากมนุษย์โบราณ และแบ่งมนุษย์โบราณจาก *Homo erectus* เป็นเรื่องยังไม่ชัดเจน

ซากดึกดำบรรพ์เก่าแก่ที่สุดที่จัดเข้าสกุล *Homo sapiens* โดยเรียกว่าเป็น 
"*H. sapiens* ต้น ๆ"
หรือ "*H. sapiens* ที่กำลังดำเนินไปสู่การมีกายวิภาคปัจจุบัน"
มาจากโบราณสถาน Jebel Irhoud ประเทศโมร็อกโก โดยมีอายุประมาณ 315,000 ปีก่อน 

ส่วนซากดึกดำบรรพ์ที่เรียกว่าเป็น "มนุษย์ที่มีกายวิภาคปัจจุบันต้น ๆ"
ก็คือซาก Omo remains จากโบราณสถาน Omo มีอายุ 195,000 ปีก่อน โดยจัดเข้ากับ *H. sapiens* และซากจากโบราณสถาน Herto Formation ที่มีอายุ 160,000 ปี โดยจัดเป็น *Homo sapiens idaltu*

ซากสองอย่างหลังนี้ ชัดเจนว่ามีกายวิภาคปัจจุบัน แต่ซากแรกจาก Jebel Irhoud ยังไม่ชัดเจน เช่นมีนักวิชาการที่คัดค้านว่า กะโหลกศีรษะโดยเฉพาะคือหน้าผาก ไม่เหมือนของมนุษย์ปัจจุบันพอ

[thumb|left|
การเปรียบเทียบทางกายวิภาคของกะโหลกมนุษย์ ''[Homo sapiens* (ซ้าย) และ *Homo neanderthalensis* (ขวา) (พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยา[[คลีฟแลนด์]]) ส่วนที่เปรียบเทียบรวมทั้ง[[กระดูกหุ้มสมอง]] หน้าผาก สันคิ้ว กระดูกจมูก การยื่นออกของใบหน้า มุมกระดูกแก้ม คาง และ[[กระดูกท้ายทอย]]
]]
== การขยายขนาดสมอง ==
การเกิดขึ้นของมนุษย์โบราณสปีชีส์ต่าง ๆ บางครั้งใช้เป็นหลักฐานของ[[ทฤษฎี]] "*'ดุลยภาพเป็นพัก ๆ*'" (punctuated equilibrium)
ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อสิ่งมีชีวิตสปีชีส์หนึ่งเกิดวิวัฒนาการทางชีวภาพอย่างสำคัญภายในระยะเวลาสั้น ๆ 
แต่หลังจากนั้น สปีชีส์นั้นก็จะเปลี่ยนแปลงน้อยเป็นระยะเวลานานจนกระทั่งถึง "พัก" ต่อไป
ขนาดสมองของมนุษย์โบราณขยายขึ้นอย่างสำคัญเป็น 1,300 ซม<sup>3</sup> จาก 900 ซม<sup>3</sup> ของ *H. erectus''
โดยจากขนาดใหญ่สุดที่มนุษย์โบราณมี สมองมนุษย์หลังจากนั้นความจริงได้ลดขนาดลง

## กำเนิดภาษา

นักมานุษยวิทยาและจิตวิทยาเชิงวิวัฒนาการชาวอังกฤษ รูบิน ดันบาร์ อ้างว่า มนุษย์โบราณเป็นพวกแรกที่ใช้ภาษา
โดยวิเคราะห์ขนาดสมองสัมพันธ์กับขนาดกลุ่มสังคมของสายพันธุ์มนุษย์ เขาได้สรุปว่า 
เพราะว่ามนุษย์โบราณมีสมองใหญ่ จึงควรมีชีวิตอยู่กับกลุ่มใหญ่กว่า 120 คน
เขาอ้างว่า กลุ่มใหญ่ขนาดนี้โดยไม่ใช้ภาษาเป็นไปไม่ได้ ไม่งั้นแล้วก็จะไม่เกิดความผูกพันแล้วกลุ่มก็จะสลายลง
โดยเปรียบเทียบแล้ว ลิงชิมแปนซีใช้ชีวิตอยู่ในฝูงเล็กที่จำนวนอาจถึง 50 ตัว

## ดูเพิ่ม
* รายการซากดึกดำบรรพ์สายพันธุ์มนุษย์
* มนุษย์ที่มีกายวิภาคปัจจุบัน

* วิวัฒนาการของมนุษย์

## เชิงอรรถและอ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Early and Late "Archaic" Homo Sapiens and "Anatomically Modern" Homo Sapiens 
* Origins of Modern Humans: Multiregional or Out of Africa?
* Homo sapiens, Museum of Natural History 
* Human Timeline (Interactive) - Smithsonian, National Museum of Natural History (August 2016).

หมวดหมู่:สปีชีส์ยุคต้น ๆ ในสกุลโฮโม
หมวดหมู่:วิวัฒนาการของมนุษย์
หมวดหมู่:มนุษย์
หมวดหมู่:ยุคหินกลาง (แอฟริกา)
หมวดหมู่:มานุษยวิทยา
หมวดหมู่:บรรพมานุษยวิทยา
หมวดหมู่:กำเนิดจากแอฟริกาเร็ว ๆ นี้ของมนุษย์ปัจจุบัน