วงศ์แคหางค่าง

**วงศ์แคหางค่าง** หรือ **วงศ์ไม้ปีบ** (ชื่อวิทยาศาสตร์::En:Bignoniaceae) เป็นชื่อวงศ์พรรณไม้ของพืชในตระกูล ปีบ เพกา แคสันติสุข แคแสด ศรีตรัง ชมพูพันธุ์ทิพย์ เหลืองปรีดียาธร ลักษณะเด่นคือ สัณฐานดอกลักษณะปากแตร ส่วนลักษณะเด่นอื่น ๆ ใบเดี่ยวติดเป็นวงรอบข้อ หรือใบประกอบติดตรงข้ามแต่ละคู่ตั้งฉากกัน ใบด้านล่างมีต่อม ดอกใหญ่บานเด่นชัด เกสรเพศผู้มี 4 อัน สั้น 2 ยาว 2 มีเกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน 1 อัน ผลแห้งแตก แข็ง ผิวเรียบ เมล็ดมีปีก และมีจำนวนมาก

เดิมทีวงศ์แคหางค่างอยู่ในอันดับ Scrophulariales แต่ภายหลังยุบรวม อันดับ Scrophulariales เข้ากับอันดับกะเพรา (Lamiales) จึงทำให้วงศ์แคหางค่างถูกจัดอยู่ในอันดับแลเมียลิส ไปด้วยโดยปริยาย

## ลักษณะประจำวงศ์
วงศ์แคหางค่าง เป็นวงศ์ของ ไม้เลื้อย หรือไม้ต้นเนื้อแข็ง ใบเป็นใบเดี่ยว หรือใบประกอบ มีเส้นใบออกจากสองข้างของเส้นกลางใบแบบขนนก ดอก ใหญ่ และบานเด่นชัด กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกัน กลีบดอกเชื่อมติดกัน เกสรเพศผู้มี 4 อัน สั้น 2 ยาว 2 รังไข่ติดเหนือวงกลีบ มี 2 ช่อง มีไข่อ่อนหลายหน่วยต่อ 1 ช่อง ผล เป็นแบบผลแห้งแตก แข็ง ผิวเรียบ เมล็ดมีปีก

## วงศ์ใกล้เคียง
* **[[วงศ์ว่านไก่แดง]]** (Gesneriaceae) และ **[[วงศ์มณเฑียรทอง]]** (Scrophulariaceae) โดยทั้งสองวงศ์นี้พบน้อยที่เป็นไม้เนื้อแข็งและไม่พบเป็นไม้เลื้อย ใบของทั้งสองวงศ์นี้เป็นใบเดี่ยว เมล็ดไม่มีปีก
* **[[วงศ์สัก]]** (Verbenaceae) แต่ไข่อ่อนของวงศ์สักมีจำนวนน้อย และเมล็ดไม่มีปีก

## การกระจายพันธุ์
ส่วนใหญ่กระจายพันธุ์ในเขตร้อน มีบางชนิดเท่านั้นที่กระจายไปในเขตอบอุ่น โดยในประเทศไทย มี 14 สกุล เช่น
* **[[สกุลปีบ]]** (*Millingtonia*) ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ได้แก่ ปีบ (*Millingtonia hortensis* L.f.)
* **[[สกุลเพกา]]** (*Oroxylum*) ไม้ต้น พบในป่าดิบชื้น ได้แก่ เพกา (*Oroxylum indicum* (L.) Kurz.)
* **[[สกุลกาซะลองคำ]]** (*Radermachera*) ไม้ต้น พบในป่าดิบชื้น เช่น แคชาญชัย (*Radermachera glandulosa* (Blume) Miq.)
* **[[สกุลแคทราย]]** (*Stereospermum*) ไม้ต้น พบในป่าดิบชื้น ได้แก่ แคทราย (*Stereospermum neuranthum* Kurz.)
* **[[สกุลแคสันติสุข]]** (*Santisukia*) ไม้ต้นขนาดเล็ก ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียว เช่น แคสันติสุข (*Santisukis kerrii* (Barnett & Sandwith) Brummit.)
* **[[สกุลตาเบบูยา]]** (*Tabebuia*) ไม้ต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง เช่น ชมพูพันธุ์ทิพย์ (*Tabebuia rosea* (Bertol.) DC.), เหลืองปรีดียาธร (*Tabebuia argentea* Britt.)
* **[[สกุลศรีตรัง]]** (*Jacaranda*) ไม้ต้นผลัดใบขนาดกลาง เช่น *[[Jacaranda obtusifolia]]* Bonpl., *[[Jacaranda mimosifolia]]* D.Don

## การใช้ประโยชน์
พืชในวงศ์แคหางค่างที่นิยมปลูกเป็นพืชประดับ เช่น น้ำเต้าต้น (*Crescentia cujete* L.) ศรีตรัง (*Jacaranda obtusifolia* Bonpl.) ไส้กรอกแอฟริกา (*Kigelia africana* (Lam.) Benth.) แคแสด (*Spathodea campanulata* P. Beauv.) ชมพูพันธุ์ทิพย์ (*Tabebuia rosea* (Bertol.) DC.) ทองอุไร (*Tecoma stans* (L.) Kunth.) เป็นต้น ดอกจะมีนก ค้างคาว มาดูดน้ำหวาน ส่วนเมล็ด มีปีกและแพร่พันธุ์โดยลม

## อ้างอิง

* 
* **[http://www.dnp.go.th/Botany/Web_Dict/detail.aspx?words=%E0%B9%81%E0%B8%84%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82&typeword=group แคสันติสุข] ** สารานุกรมพืช สำนักงานหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
* **[http://www.dnp.go.th/EPAC/province_plant/tang.htm ศรีตรัง]** พรรณไม้มงคลประจำจังหวัด ศูนย์ปฏิบัติการพืชเศรษฐกิจ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
* **[http://www.rspg.org/palace/chitralada/cld6-2_100.htm ศรีตรัง]** จิตรลดาพฤกษาพรรณ
หมวดหมู่:วงศ์แคหางค่าง