มณี พยอมยงค์

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ **มณี พยอมยงค์** (2 มีนาคม พ.ศ. 2473 – 20 มิถุนายน พ.ศ. 2552) เป็นศิลปินแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2549 สาขาวรรณศิลป์

## ประวัติ
มณี เกิดเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2473 ที่บ้านขี้เหล็กน้อย ตำบลขี้เหล็ก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ด้านครอบครัวสมรสกับนางบุญยิ่ง พยอมยงค์ หลังจากเกษียณอายุราชการ มณีพำนักอยู่ที่บ้านพักที่อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ โดยประสบปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับการมองเห็น 

มณี ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2552 เวลาประมาณ 03.00 น. ณ โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ ด้วยโรคติดเชื้อในกระแสเลือด

## การศึกษา
มณี สำเร็จการศึกษาในทางธรรมโดย เป็นนักธรรมเอก เปรียญธรรม 6 จากนั้นสำเร็จการศึกษาในทางโลก ศึกษาศาสตร์บัณฑิต จากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และการศึกษามหาบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ตามลำดับ

## การทำงาน
มณี เข้ารับราชการเป็นอาจารย์ในคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดยตำแหน่งทางวิชาการก่อนเกษียณอายุราชการ คือ ศาสตราจารย์ประจำภาควิชาส่งเสริมการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในเวลาต่อมาได้รับพระราชทานตำแหน่งศาสตราจารย์เกียรติคุณ ประจำมหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ในระหว่างที่มณีเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย อาจารย์เป็นผู้มีความรอบรู้ในล้านนาคดีอย่างมาก กระบวนวิชาที่อาจารย์สอนล้วนเกี่ยวข้องกับล้านนาคดี อาทิ วิชาวัฒนธรมพื้นบ้าน วิชาล้านนาคดี วิชาสิ่งแวดล้อมล้านนา เป็นต้น นอกจากนี้รับเชิญเป็นอาจารย์พิเศษสอนวิชาการศึกษาและสำรวจโบราณคดี ที่มหาวิทยาลัยพายัพ วิชาวัฒนธรรม มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์ วิทยาเขตเชียงใหม่ ทั้งยังรับเชิญไปบรรยายพิเศษ และขับค่าวซอตามโอกาสต่าง ๆ

## เกียรติคุณ
* พ.ศ. 2520 โล่พัฒนาท้องถิ่น
* พ.ศ. 2531 รางวัลนักศึกษาเก่าดีเด่น คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
* พ.ศ. 2531 รางวัลบุคคลดีเด่นวัฒนธรรมท้องถิ่น
* พ.ศ. 2531 รางวัลกวีโลก
* พ.ศ. 2531 รางวัลพ่อตัวอย่างแห่งชาติ
* พ.ศ. 2533 รางวัลพระเกี้ยวทองคำ
* พ.ศ. 2537 รางวัลนักศึกษาเก่า มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
* พ.ศ. 2538 โล่เชิชูเกียรติชนียบุคคลทางวรรณกรรม
* พ.ศ. 2549 รางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์

นอกจากนี้ยังได้รับเกียรติมีส่วนร่วมในกิจกรรมของคณะกรรมการต่าง ๆ เช่น อนุกรรมการวัฒนธรรมพื้นบ้านแห่งชาติ, อนุกรรมการวัฒธรรมจังหวัดเชียงใหม่, กรรมการที่ปรึกษาศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒธรรม จังหวัดเชียงใหม่, กรรมการศึกษาค้นคว้าการสร้างสะดือเมืองเชียงราย, ประธานชมรมล้านนาคดี จังหวัดเชียงใหม่, ประธานฝ่ายพิธีกรรมสร้างพระเจ้า 700 ปี ศรีเชียงใหม่, ผู้อำนวยการสถาบันวัฒนธรรมศึกษา มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่

## ผลงาน
### งานกวี
* นิราศจาริก (พ.ศ. 2496)
* นิราศเวียงพร้าว (พ.ศ. 2498)
* นิราศเชียงดาว (พ.ศ. 2498)
* นิราศโตเกียว (พ.ศ. 2522)
* คำทูนพระขวัญ (พ.ศ. 2526)
* คำจารึกอนุเสาวรีย์สามกษัตริย์
* ค่าวร่ำ 700 ปี เมืองเชียงใหม่ (พ.ศ. 2539)
* ค่าวพุทธประวัติ ฯลฯ

### งานเขียน
* ตำราเรียนหนังสือล้านนาไทย
* ประวัติและวรรณคดีล้านนาไทย
* วัฒนธรรมล้านนาไทย
* ประเพณีสิบสองเดือนล้านนาไทย
* คติสอนใจชาวล้านนาไทย
* เครื่องสักการะในล้านนาไทย
* เทียนส่องใจ
* ปันพร

### งานวิจัย
* มหาชาติเปรียบเทียบ ภาคกลาง ภาคเหนือ ภาคอีสาน และภาคใต้
* การศึกษาเชิงวิเคราะห์ โคลงอมรา
* การศึกษาเชิงวิเคราะห์ โคลงปทุมสังกา
* วิเคราะห์วิถีชีวิต และค่านิยมชาวล้านนา
* วิเคราะห์ประเพณี และค่านิยมการเกษตรล้านนาไทย

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## อ้างอิง

* มณี พยอมยงค์. **คร่าวร่ำ 700 ปี เมืองเชียงใหม่**. เชียงใหม่:ดาวคอมพิวกราฟิก, 2539.
* สำนักงานวัฒนธรรมแห่งชาติ

หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์เกียรติคุณ
หมวดหมู่:อาจารย์คณะอักษรศาสตร์ - ศิลปศาสตร์ - มนุษยศาสตร์
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอแม่ริม
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อ
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.ช.
หมวดหมู่:นักวิชาการจากจังหวัดเชียงใหม่