อำเภอสะเดา

**สะเดา** (มลายูไทรบุรี: سديه ; Sadah, สะดาห์/Sidah, ซีดาห์) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสงขลา เป็นอำเภอหนึ่งที่มีพื้นที่ติดต่อกับประเทศมาเลเซีย และเป็นเมืองเศรษฐกิจสำคัญมากที่สุดแห่งหนึ่งของชายแดนไทย-มาเลเซีย โดยมีด่านพรมแดนที่สำคัญถึง 2 ด่าน คือ พรมแดนไทย-มาเลเซีย (รัฐเกอดะฮ์) (ด่านสะเดา) และพรมแดนไทย-มาเลเซีย (รัฐปะลิส) (ด่านปาดังเบซาร์) นอกจากนี้สะเดายังเปรียบเสมือนประตูสู่ประเทศไทยของชาวมาเลเซียและสิงคโปร์ 

## ประวัติ
**อำเภอสะเดา** ก่อตั้งเมื่อ วันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2452 เดิมเป็นตำบล ชื่อตำบลสะเดา ขึ้นอยู่กับเมืองไทรบุรี ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2452 รัฐบาลไทยได้ยกเมืองกลันตัน ตรังกานู ปะลิส และ ไทรบุรี ตลอดจนเกาะใกล้เคียง ให้กับรัฐบาลอังกฤษ ตามสัญญาลงวันที่ 10 มีนาคม ร.ศ.128 (พ.ศ. 2452) ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ แต่ไม่ได้ยกตำบลสะเดาให้ไปด้วย จึงได้รวมกับกิ่งอำเภอปริก อำเภอเหนือเมืองสงขลา แขวงเมืองสงขลา และตั้งเป็นอำเภอขึ้นเรียกว่า "อำเภอสะเดา" 

และปัจจุบันอำเภอสะเดาเป็นอำเภอชั้น 1 โดยมีขุนสารคามพิทักษ์ ซึ่งเป็นปลัดอำเภอประจำกิ่งอำเภอปริก อำเภอเหนือเมืองสงขลา เป็นนายอำเภอคนแรกของอำเภอสะเดา

* วันที่ 22 สิงหาคม 2452 นำตำบลสะเดา ท้องที่แขวงเมืองไทรบุรี กับกิ่งอำเภอปริก อำเภอเหนือเมืองสงขลา แขวงเมืองสงขลา มารวมและจัดตั้งขึ้นเป็น **อำเภอสะเดา**
* วันที่ 30 กันยายน 2482 จัดตั้งเทศบาลตำบลสะเดา ในท้องที่ตำบลสะเดา
* วันที่ 29 ธันวาคม 2495 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลสะเดา โดยกำหนดให้เขตเทศบาลมีขนาดเล็กลง
* วันที่ 10 พฤศจิกายน 2496 ตั้งตำบลสำนักแต้ว แยกออกจากตำบลสะเดา (เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลสะเดา ทำให้ส่วนที่อยู่นอกเขตเทศบาลตำบล ต้องจัดตั้งเป็นตำบลใหม่)
* วันที่ 30 พฤษภาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลพังลา ในท้องที่บางส่วนของตำบลพังลา
* วันที่ 30 พฤศจิกายน 2508 จัดตั้งสุขาภิบาลปริก ในท้องที่บางส่วนของตำบลปริก
* วันที่ 8 สิงหาคม 2510 จัดตั้งสุขาภิบาลปาดังเบซาร์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลทุ่งหมอ
* วันที่ 26 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลท่าโพธิ์ แยกออกจากตำบลพังลา
* วันที่ 16 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลปาดังเบซาร์ แยกออกจากตำบลทุ่งหมอ
* วันที่ 21 ตุลาคม 2531 ตั้งตำบลสำนักขาม แยกออกจากตำบลสำนักแต้ว
* วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลเขามีเกียรติ แยกออกจากตำบลพังลา
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลพังลา สุขาภิบาลปริก และสุขาภิบาลปาดังเบซาร์ เป็นเทศบาลตำบลพังลา เทศบาลตำบลปริก และเทศบาลตำบลปาดังเบซาร์ ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 28 สิงหาคม 2544 กำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอสะเดา ให้มีความถูกต้องแม่นยำ โดยตำบลสะเดา ให้มีเขตการปกครองตามเขตเทศบาล ตำบลสำนักแต้ว ให้มีเขตการปกครองรวม 10 หมู่บ้าน ตำบลปาดังเบซาร์ ให้มีเขตการปกครองรวม 11 หมู่บ้าน ตำบลปริก ให้มีเขตการปกครองรวม 11 หมู่บ้าน ตำบลพังลา ให้มีเขตการปกครองรวม 7 หมู่บ้าน ตำบลสำนักขาม ให้มีเขตการปกครองรวม 7 หมู่บ้าน ตำบลเขามีเกียรติ ให้มีเขตการปกครองรวม 5 หมู่บ้าน ตำบลทุ่งหมอ ให้มีเขตการปกครองรวม 7 หมู่บ้าน ตำบลท่าโพธิ์ ให้มีเขตการปกครองรวม 8 หมู่บ้าน 
* วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2547 ยกฐานะเทศบาลตำบลสะเดา ขึ้นเป็น เทศบาลเมืองสะเดา
* วันที่ 14 กันยายน 2548 ยกฐานะเทศบาลตำบลปาดังเบซาร์ ขึ้นเป็น เทศบาลเมืองปาดังเบซาร์
* วันที่ 19 กรกฎาคม 2550 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลตำบลพังลา เป็น เทศบาลตำบลคลองแงะ
* วันที่ 30 สิงหาคม 2555 เปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลปาดังเบซาร์ อำเภอสะเดา เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลปาดัง และยกฐานะขึ้นเป็น เทศบาลตำบลปาดัง

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอสะเดาตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอคลองหอยโข่ง และอำเภอหาดใหญ่
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอจะนะ และอำเภอนาทวี
* **ทิศใต้** ติดต่อกับรัฐเกอดะฮ์ (ประเทศมาเลเซีย)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับรัฐปะลิส (ประเทศมาเลเซีย) อำเภอควนโดน และอำเภอควนกาหลง (จังหวัดสตูล)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอสะเดาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 67 หมู่บ้าน

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอสะเดาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองสะเดา]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะเดาทั้งตำบล
* **[[เทศบาลเมืองปาดังเบซาร์]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลปาดังเบซาร์
* **เทศบาลตำบลปริก** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลปริก
* **[[เทศบาลตำบลคลองแงะ]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลพังลา
* **เทศบาลตำบลสำนักขาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำนักขามทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลปาดัง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปาดังเบซาร์ (นอกเขตเทศบาลเมืองปาดังเบซาร์)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปริก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปริก (นอกเขตเทศบาลตำบลปริก)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพังลา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพังลา (นอกเขตเทศบาลตำบลคลองแงะ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสำนักแต้ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำนักแต้วทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งหมอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งหมอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลท่าโพธิ์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าโพธิ์ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเขามีเกียรติ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขามีเกียรติทั้งตำบล

## สถาบันอุดมศึกษา
อำเภอสะเดา มีสถาบันอุดมศึกษาตั้งอยู่ 1 แห่ง คือ วิทยาลัยพุทธศาสนานานาชาติ
## พื้นที่กฎอัยการศึก

อำเภอสะเดาเป็นพื้นที่ตามกฎอัยการศึก ในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534 เวลา 11.30 น. ถึงวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2558 รวมเป็นเวลา 24 ปี 1 เดือน 8 วัน

## การคมนาคม
[thumb|[สถานีรถไฟปาดังเบซาร์ (ไทย)]]
* ทางรถไฟสายชุมทางหาดใหญ่–ปาดังเบซาร์

## อ้างอิง


สะเดา
หมวดหมู่:เขตแดนไทย–มาเลเซีย