โลหะสตมภ์

**โลหะสตมภ์แห่งเดลี** () หรือ **เสาเหล็กแห่งเดลี** () เป็นสิ่งก่อสร้างสูง 7.2 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 16 นิ้ว ระบุว่าก่อสร้างโดย "พระเจ้าจันทระ" ("King Chandra") ซึ่งเป็นไปได้ว่าอาจจะเป็นพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ 2 (ครองราชย์ 375-415) ปัจจุบันตั้งอยู่ในหมู่โบราณสถานกุตุบ ในย่านเมหราวลี ในเดลี ประเทศอินเดีย โลหะสตมภ์เป็นที่รู้จักจากความสามารถในการทนทานต่อสนิมขององค์ประกอบโลหะที่ใช้ในการก่อสร้าง เสานี้หนักมากกว่า 3000 กิโลกรัม และเชื่อว่าน่าจะเคยถูกปักไว้ที่อื่น ๆ มาก่อน อาจเป็นบริเวณด้านนอกถ้ำอุทัยคีรี (Udayagiri Caves) แล้วจึงได้ย้ายมาที่บริเวณปัจจุบันในช่วงต้นของรัฐสุลต่านเดลี

## โครงสร้างทางกายภาพ
ส่วนสูงของเสาจากฐานเสาถึงปลายยอดคือ 7.21 เมตร และปักอยู่ในพื้นดินไป 1.12 เมตร เสาทรงระฆังนี้มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 30.6 เซนติเมตร ประมาณค่าน้ำหนักของเสาอยู่ที่มากกว่า 6 ตัน

เสานี้ได้ดึงดูดความสนใจของทั้งนักโบราณคดี และนักวิทยาศาสตร์วัสดุ ด้วยความทนทานต่อการกร่อนที่สูงมากจนได้รับการขนานนามว่าเป็น "สักขีพยานของทักษะขั้นสูงที่นักตีเหล็กโบราณของอินเดียในการแยกและหลอมเหล็กนี้" ("testimony to the high level of skill achieved by the ancient Indian iron smiths in the extraction and processing of iron") ความต้านทานต่อการกร่อนนี้เป็นผลมาจากชั้นของผลึก ไอร์ออน (III) ไฮโดรเจนฟอสเฟตไฮเดรต ที่เกิดขึ้นบนเหล็กที่มีฟอสฟอรัสเป็นองค์ประกอบสูงนี้ ที่ได้ช่วยปกป้องเสาจากสภาพอากาศของเดลี

## จารึก
เสานั้นมีจารึกจำนวนหนึ่งซึ่งมาจากช่วงเวลาต่าง ๆ บางส่วนยังไม่ได้ศึกษาอย่างเป็นระบบ ทั้ง ๆ ที่เสานี้ตั้งอยู่อย่างโดดเด่นและเข้าถึงได้ง่ายดาย
### จารึกพระเจ้าจันทระ
thumb|right|รายละเอียดของจารึกพระเจ้าจันทระบนเสาโลหะสตมภ์
จารึกที่เก่าแก่ที่สุดบนเสานั้นคือจารึกของพระเจ้าจันทระ (Inscription of King Chandra) เข้าใจกันโดยทั่วไปว่าคือจักรพรรดิแห่งอาณาจักรคุปตะพระนามว่าพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ 2 จารึกนั้นมีขนาด 2'9.5" × 10.5" อักษรโบราณนี้ได้ยังคงสภาพชัดเจนด้วยความต้านทานต่อการกร่อนของเหล็กของเสา อย่างไรก็ตามบางตัวอักษรนั้นมีส่วนด้อยด้วยว่าเป็นธรรมดาของการแกะสลักลงบนเหล็กอยู่แล้ว

จารึกนั้นประกอบด้วยบทที่แต่งด้วยภาษาสันสกฤต โดยใช้มาตร *ศรทุลวิกฤทิตา* (*shardulvikridita*) มาตรในภาษาสันสกฤต จารึกนั้นใช้อักษรคุปตะรูปแบบหนึ่งที่พบในหุบเขาทางตะวันออก อักษรต่าง ๆ นั้นมีขนาดตั้งแต่ 0.3125" ถึง 0.5" และมีความคล้ายกันกับอักษรบนจารึกของเสาอลาหาบาดของพระเจ้าสมุทรคุปต์ อย่างไรก็ตามมีลักษณะ *มาตรา* (diacritics) เฉพาะแบบ คล้ายกับในจารึก Bilsad ของ พระเจ้ากุมารคุปต์ที่ 1

ข้อสันนิษฐานที่ได้รับการยอมรับที่สุดว่า พระเจ้าจันทระ นั้นหมายถึงพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ 2 มาจากข้อเท็จจริงหลายประการ เช่น รูปแบบอักษรและการแต่งกลอนนั้นเป็นลักษณะของอาณาจักรคุปตะปลายศตวรรษที่สี่ถึงต้นศตวรรษที่ห้า และมีการระบุว่ากษัตริย์พระองค์นี้ทรงเป็นผู้เคารพบูชาพระวิษณุ และมีการบันทึกการปัก *ธวัช* (dhavaj; "มาตรฐาน" หรือ เสา) แห่งพระวิษณุ บนเขาชื่อวิษณุปทา (Vishnupada; "เขาของรอยพระบาทแห่งพระวิษณุ") จากการศึกษาในจารึกคุปตะอื่น ๆ นั้นพบว่ามีการระบุพระเจ้าจันทรคุปต์ว่าทรงเป็น ภควตา (Bhagavata; ผู้บูชาพระวิษณุ) ชื่อของสถานที่ต่าง ๆ ในจารึกเป็นรูปแบบเฉพาะของคุปตะด้วย เช่น ทักษิณชลนิธี (*Dakshina Jalanidhi*; มหาสมุทรอินเดีย) และ วังคะ (*Vanga*; ภูมิภาคเบงกอล) และข้อเท็จจริงทางภาษาและประวัติศาสตร์อื่น ๆ

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม
* 
* 
* 
* 
* *King Chandra and the Mehrauli Pillar*, M.C. Joshi, S.K. Gupta and Shankar Goyal, Eds., Kusumanjali Publications, Meerut, 1989.
* *The Rustless Wonder – A Study of the Iron Pillar at Delhi*, T.R. Anantharaman, Vigyan Prasar New Delhi, 1996.
* *Delhi Iron Pillar: New Insights*. R. Balasubramaniam, Aryan Books International, Delhi, and Indian Institute of Advanced Study, Shimla, 2002, Hardbound, . http://www.infinityfoundation.com/mandala/t_rv/t_rv_agraw_delhi_frameset.htm http://home.iitk.ac.in/~bala/journalpaper/journal/index.htm
* *The Delhi Iron Pillar: Its Art, Metallurgy and Inscriptions*, M.C. Joshi, S.K. Gupta and Shankar Goyal, Eds., Kusumanjali Publications, Meerut, 1996.
* *The World Heritage Complex of the Qutub,* R. Balasubramaniam, Aryan Books International, New Delhi, 2005, Hardbound, .
* "Delhi Iron Pillar" (in two parts), R. Balasubramaniam, *IIM Metal News* Volume 7, No. 2, April 2004, pp.&nbsp;11–17 and *IIM Metal News* Volume 7, No. 3, June 2004, pp.&nbsp;5–13. http://home.iitk.ac.in/%7Ebala/journalpaper/popart_6_7/metalnews_2004.pdf
* ''New Insights on the 1600-Year Old Corrosion Resistant Delhi Iron Pillar'', R. Balasubramaniam, *Indian Journal of History of Science* 36 (2001) 1–49.
* *The Early use of Iron in India*, Dilip K. Chakrabarti, Oxford University Press, New Delhi, 1992, .

## แหล่งข้อมูลอื่น

*Detailed list of Publications on Delhi Iron Pillar by Balasubramaniam, IIT Kanpur
*IIT team solves the pillar mystery
*Corrosion resistance of Delhi iron pillar
*Nondestructive evaluation of the Delhi iron pillar *Current Science*, Indian Academy of Sciences, Vol. 88, No. 12, 25 June 2005 (PDF)
*The Delhi Iron Pillar
*IIT team solves the pillar mystery, 21 Mar 2005, Times of India (About Nondestructive evaluation of the Delhi iron pillar)
* "New Insights on the Corrosion Resistant Delhi Iron Pillar" by R. Balasubramaniam 

หมวดหมู่:วัสดุศาสตร์
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเดลี
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อินเดีย
หมวดหมู่:สิ่งประดิษฐ์และการประดิษฐ์