เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค)

**เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์** มีนามเดิมว่า **วร** หรือ **วอน** (2 กรกฎาคม พ.ศ. 2371 - พ.ศ. 2431) เป็นบุตรชายคนโตของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) กับท่านผู้หญิงกลิ่น ธิดาหลวงแก้วอายัติ (จาด)

## ประวัติ
ท่านเริ่มรับราชการตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้เป็น*เจ้าหมื่นไวยวรนารถ* หัวหมื่นมหาดเล็ก และเป็นอุปทูตติดตามพระยาศรีพิพัฒน์ (แพ บุนนาค) ราชทูต  ออกไปเจริญทางพระราชไมตรีที่กรุงปารีส จักรวรรดิฝรั่งเศสที่สอง ในปี พ.ศ. 2403 ต่อมาท่านได้รับโปรดเกล้าฯ ให้เป็น*พระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์* จางวางมหาดเล็ก และเป็นราชทูต ไปฝรั่งเศสอีกครั้งใน พ.ศ. 2409

ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ เป็น*เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์* ที่สมุหพระกลาโหม ศักดินา 10,000 เมื่อ พ.ศ. 2412 ท่านดำรงตำแหน่งสมุหพระกลาโหม เป็นเวลา 19 ปี จนถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ พ.ศ. 2431 บุคคลทั่วไปออกนามเรียกเป็นการสามัญว่า **“เจ้าคุณทหาร”** หรือ **“เจ้าคุณกลาโหม”** และชื่อเรียกนี้ก็กลายมาเป็นชื่อของสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ในเวลาต่อมา

เจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์มีบุตรธิดารวมทั้งสิ้น 65 คน โดยบุตรธิดาที่รับราชการในตำแหน่งสำคัญ เช่น 
* พระยาประภากรวงศ์วรวุฒิภักดี (ชาย บุนนาค) พระยาจางวางมหาดเล็กและบังคับการกรมทหารเรือ ในรัชกาลที่ 5
* เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค) เป็นนายพลโท สมุหราชองครักษ์ 
* พระยาราชานุวงศ์ (เล็ก บุนนาค) รับราชการในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติในรัชกาลที่ 6
* เจ้าคุณพระประยุรวงศ์ พระสนมเอกในรัชกาลที่ 5 พระมารดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนสุพรรณภาควดี
* เจ้าจอมมารดาโหมด ในรัชกาลที่ 5 พระมารดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ และพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส
* คุณหญิงเล็ก บุนนาค พระชนนีในพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
* หม่อมแม้น ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา หม่อมห้ามสะใภ้หลวงในสมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช
* คุณหญิงเลี่ยม บุนนาค
*อ่อน บุนนาค

## อสัญกรรม
[left|thumb|อนุสาวรีย์ท่านเจ้าคุณทหารฯ หรือเจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) ในพื้นที่[คณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง|คณะเทคโนโลยีการเกษตร สจล.]]เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ ป่วยเป็นโรคปอด มีอาการเบื่ออาหาร นอนไม่หลับ ร่างกายซูบผอม รับการรักษาด้วยแพทย์แผนไทยและแผนตะวันตกแล้วอาการก็ไม่ทุเลา จนถึงแก่อสัญกรรมในวันอังคารที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2431  ตรงกับแรม 10 ค่ำ เดือน 11 เวลา 7 ทุ่มเศษ สิริอายุได้ 61 ปีเศษ เย็นวันต่อมา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ มาพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ พระราชทานโกศไม้สิบสองประกอบศพ ตั้งเหนือแว่นฟ้า 2 ชั้น พระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมทุกคืนจนถึงวันพระราชทานเพลิงศพ

## เกียรติยศ

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์
เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่าง ๆ ดังนี้
#### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

 (สมัยนั้นเรียกว่าชั้น*มหาสุราภรณ์*)

#### ต่างประเทศ
*  :
** พ.ศ. ไม่ปรากฏ - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ฟรันซ์ โยเซฟ ชั้นประถมาภรณ์
*  :
** พ.ศ. ไม่ปรากฏ - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์การปฏิสนธินิรมลแห่งวิลาวิซอซา ชั้นประถมาภรณ์
*  :
** พ.ศ. ไม่ปรากฏ - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อิซเบลลาชาวคาทอลิก ชั้นประถมาภรณ์
*  :
** พ.ศ. ไม่ปรากฏ - 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นกอม็องเดอร์

## ในวัฒนธรรมสมัยนิยม
มีนักแสดงผู้รับบท เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) ได้แก่

* บุญเลิศ คันทะทรัพย์ จากสารคดีกึ่งละครเรื่อง ธิราชเจ้าจอมสยาม (2553)

## อ้างอิง

หมวดหมู่:บุคคลจากกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา
หมวดหมู่:สกุลบุนนาค
หมวดหมู่:นักการทูตชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคปอด
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ น.ร.