วงศ์ย่อยนมตำเลีย

**Asclepiadoideae** เป็นวงศ์ย่อยของพืชในวงศ์ Apocynaceae ซึ่งก่อนหน้านี้ ถูกจัดให้เป็นวงศ์แยกภายใต้ชื่อ **Asclepiadaceae** เช่น โดย APG II จะรู้จักกันในชื่อสกุล milkweed

พืชชนิดในวงศ์นี้มีทั้งกลุ่มของไม้สมุนไพรยืนต้น ไม้พุ่มเลื้อย เถาวัลย์ หรือไม้ต้นในบางชนิด แต่ที่โดดเด่นคือยังมีไม้ลำต้นอวบน้ำไร้ใบอยู่เป็นจำนวนมาก ชื่อวงศ์นี้มาจากสกุลต้นแบบ *[[Asclepias]]* (milkweeds)

ในวงศ์นี้มีทั้งหมด 348 สกุล และมีประมาณ 2,900 ชนิด ส่วนใหญ่จะอยู่ในเขตร้อนถึงกึ่งเขตร้อน โดยเฉพาะในแอฟริกาและอเมริกาใต้

เผ่า Stapeliaae ซึ่งเป็นกลุ่มพืชที่มีดอกไม้ขั้นสูงภายในวงศ์นี้ประกอบด้วยสกุลพืชอวบน้ำที่ค่อนข้างคุ้นเคยหลายสกุล เช่น *[[Orbea (plant)|Orbea]]*, *[[Huernia]], [[Stapelia]]* และ *[[Hoodia]]* ซึ่งพืชเหล่านี้มีความโดดเด่นในด้านกลไกที่ซับซ้อนซึ่งได้พัฒนาขึ้นเพื่อการผสมเกสรดอกไม้คล้ายกับกล้วยไม้ที่ไม่มีความสัมพันธ์กัน เช่น การรวมกลุ่มของละอองเรณูเป็นแบบกลุ่มเรณู และ “กลิ่นหอม” (หรือกลิ่น) ของดอกไม้ที่เรียกว่า “carrion flowers” ดึงดูดแมลงวัน ซึ่งเป็นแมลงผสมเกสรหลักของพืชเหล่านี้ นอกจากนี้ สี รูปร่าง และเนื้อสัมผัสของดอกไม้ มักมีลักษณะคล้ายเนื้อที่เน่าเปื่อยหรือเนื้อดิบ เพื่อล่อแมลงวันให้มาผสมเกสรมากขึ้น

พืชลูกผสมใหม่ จำนวนมากเกิดขึ้นเนื่องจากวิธีการผสมเกสรที่มีเอกลักษณ์เฉพาะของดอกไม้

## อนุกรมวิธาน
Gilbert Thomas Burnett ถือเป็นนักพฤกษศาสตร์คนแรกในปี ค.ศ. 1835 ที่จำแนกพืชวงศ์ Apocynaceae โดยใช้ชื่อ Asclepiadeae ซึ่งปัจจุบันใช้ลงท้ายชื่อสำหรับเผ่าต่าง ๆ แทนที่จะเป็นวงศ์ย่อย ในปี ค.ศ. 2014 Endress Liede-Schumann และ Meve ยอมรับเผ่าทั้งห้าเผ่าภายในวงศ์ย่อยนี้ และจากการศึกษาวิวัฒนาการระดับโมเลกุล ในปี ค.ศ. 2019 ได้ยืนยันความแตกต่างของเผ่าทั้ง 5 เผ่า ซึ่งมีความสัมพันธ์กัน ดังที่แสดงในแผนภาพวิวัฒนาการชาติพันธุ์ต่อไปนี้

### เผ่าและสกุล
[right|thumb| ''[Asclepias syriaca*]]
[[ไฟล์:Microloma_calycinum_PICT2490.JPG|right|thumb| *Microloma calycinum* Richtersveld แอฟริกาใต้]]
การกำหนดสกุลให้กับเผ่านั้นอิงตาม Endress, Liede-Schumann และ Meve (2014) โดยมีชื่อพ้องจาก [[Plants of the World Online]] 

==== Asclepiadeae ====

**Araujia* <small>Brot.</small>
**Asclepias* <small>L.</small> รวมถึง *Aidomene* <small>Stopp</small> *Odontostelma* <small>Rendle</small> และ *Trachycalymma* <small>(K.Schum.)</small>
**Aspidoglossum* <small>E.Mey.</small>
**Aspidonepsis* <small>Nicholas</small>
**Astephanus* <small>R.Br.</small>
**Barjonia* <small>Decne.</small>
**Blepharodon* <small>Decne.</small>
**Calciphila* <small>Liede</small>
**Calotropis* <small>R.Br.</small>
**Cordylogyne* <small>E.Mey.</small>
**Cynanchum* <small>L.</small> รวมถึง *Adelostemma* <small>Hook.f.</small> *Glossonema* <small>Decne.</small> *Metaplexis* <small>R.Br.</small> *Pentarrhinum* <small>E.Mey.</small> *Seshagiria* <small>Ansari</small> และ *Sichuania* <small>M.G.Gilbert</small>
**Diplolepis* <small>R.Br.</small>
**Ditassa* <small>R.Br.</small>
**Fanninia* <small>Harv.</small>
**Fischeria* <small>DC.</small>
**Funastrum* <small>E.Fourn.</small>
**Glossostelma* <small>Schltr.</small>
**Gomphocarpus* <small>R.Br.</small>
**Gonolobus* <small>Michx.</small>
**Graphistemma* <small>(Champ.</small>
**Gyrostelma* <small>E.Fourn.</small>
**Hemipogon* <small>Decne.</small>
**Holostemma* <small>R.Br.</small>
**Hypolobus* <small>E.Fourn.</small>
**Ibatia* <small>Decne.</small>
**Jobinia* <small>E.Fourn.</small>
**Kanahia* <small>R.Br.</small>
**Lachnostoma* <small>Kunth</small>
**Macroscepis* <small>Kunth</small>
**Mahawoa* <small>Schltr.</small>
**Margaretta* <small>Oliv.</small>
**Matelea* <small>Aubl.</small>
**Metastelma* <small>R.Br.</small>
**Microloma* <small>R.Br.</small>
**Minaria* <small>T.U.P.Konno</small>
**Miraglossum* <small>Kupicha</small>
**Monsanima* <small>Liede</small>
**Morrenia* <small>Lindl.</small>
**Nautonia* <small>Decne.</small>
**Nephradenia* <small>Decne.</small>
**Odontanthera* <small>Wight</small>
**Oncinema* <small>Arn.</small>
**Orthosia* <small>Decne.</small>
**Oxypetalum* <small>R.Br.</small>
**Oxystelma* <small>R.Br.</small>
**Pachycarpus* <small>E.Mey.</small>
**Parapodium* <small>E.Mey.</small>
**Pentacyphus* <small>Schltr.</small>, including *Tetraphysa* <small>Schltr.</small>
**Pentastelma* <small>Tsiang</small>
**Pentatropis* <small>R.Br.</small>
**Peplonia* <small>Decne.</small>
**Pergularia* <small>L.</small>
**Petalostelma* <small>E.Fourn.</small>
**Phaeostemma* <small>E.Fourn.</small>
**Pherotrichis* <small>Decne.</small>
**Philibertia* <small>Kunth</small>, including *Mitostigma* <small>Decne.</small>
**Pseudolachnostoma* <small>Morillo</small>
**Raphistemma* <small>Wall.</small>
**Rhyssostelma* <small>Decne.</small>
**Rhytidostemma* <small>Morillo</small>
**Rojasia* <small>Malme</small>
**Schizoglossum* <small>E.Mey.</small>
**Schizostephanus* <small>Hochst.</small>
**Schubertia* <small>Mart.</small>
**Scyphostelma* <small>Baill.</small>
**Solenostemma* <small>Hayne</small>
**Stathmostelma* <small>K.Schum.</small>
**Stelmagonum* <small>Baill.</small>
**Stenostelma* <small>Schltr.</small>
**Tassadia* <small>Decne.</small> รวมถึง *Stenomeria* <small>Turcz.</small>
**Tweedia* <small>Hook.</small>
**Tylodontia* <small>Griseb.</small>
**Vincetoxicum* <small>Wolf</small> รวมถึง *Merrillanthus* <small>Chun</small> *Oncostemma* <small>K.Schum.</small> และ *Rhyncharrhena* <small>F.Muell.</small>
**Widgrenia* <small>Malme</small>
**Woodia* <small>Schltr.</small>
**Xysmalobium* <small>R.Br.</small>


==== Ceropegieae ====
[[ไฟล์:Ceropegia_candelabrum_11.jpg|thumb| *Ceropegia candelabrum*]]
[[ไฟล์:Caralluma_acutangula_Bild0685.jpg|right|thumb| *Caralluma acutangula* ที่ประเทศบูร์กินาฟาโซ]]
[[ไฟล์:Leptadenia_pyrotechnica_Marco_Schmidt_0771.jpg|right|thumb| *Leptadenia pyrotechnica* ที่ประเทศบูร์กินาฟาโซ]]
[[ไฟล์:Aasblume_Aug_2005.jpg|thumb| *Stapelia gigantea*]]

**Anisotoma* <small>Fenzl</small>
**Apteranthes* <small>J.C.Mikan</small>
**Australluma* <small>Plowes</small>
**Baynesia* <small>Bruyns</small>
**Boucerosia* <small>Wight</small>
**Brachystelma* <small>Sims</small>
**Caralluma* <small>R.Br.</small>
**Caudanthera* <small>Plowes</small>
**Ceropegia* <small>L.</small>
**Conomitra* <small>Fenzl</small>
**Desmidorchis* <small>Ehrenb.</small>
**Duvalia* <small>Haw.</small>
**Duvaliandra* <small>M.G.Gilbert</small>
**Echidnopsis* <small>Hook.f.</small>
**Edithcolea* <small>N.E.Br.</small>
**Emplectanthus* <small>N.E.Br.</small>
**Heterostemma* <small>Wight</small>
**Hoodia* <small>Sweet</small>
**Huernia* <small>R.Br.</small>
**Larryleachia* <small>Plowes</small>
**Lavrania* <small>Plowes</small>
**Leptadenia* <small>R.Br.</small>
**Monolluma* <small>Plowes</small>
**Neoschumannia* <small>Schltr.</small>
**Notechidnopsis* <small>Lavranos</small>
**Ophionella* <small>Bruyns</small>
**Orbea* <small>Haw.</small> รวมถึง *Orbeanthus* <small>L.C.Leach</small>
**Orthanthera* <small>Wight</small>
**Pectinaria* <small>Haw.</small>
**Pentasacme* <small>Wall.</small>
**Piaranthus* <small>R.Br.</small>
**Pseudolithos* <small>P.R.O.Bally</small> รวมถึง *Anomalluma* <small>Plowes</small>
**Quaqua* <small>N.E.Br.</small>
**Rhytidocaulon* <small>P.R.O.Bally</small>
**Richtersveldia* <small>Meve</small>
**Riocreuxia* <small>Decne.</small>
**Sisyranthus* <small>E.Mey.</small>
**Socotrella* <small>Bruyns</small>
**Stapelia* <small>L.</small>
**Stapelianthus* <small>Choux</small>
**Stapeliopsis* <small>Pillans</small>
**Tavaresia* <small>Welw.</small>
**Tridentea* <small>Haw.</small>
**Tromotriche* <small>Haw.</small>
**Whitesloanea* <small>Chiov.</small>


==== Eustegieae ====

* *Emicocarpus* <small>R.Br.</small>
* *Eustegia* <small>K.Schum.</small> <small>& Schltr.</small>

==== Fockeeae ====

* *Cibirhiza* <small>Bruyns</small>
* *Fockea* <small>Endl.</small>

==== Marsdenieae ====
[[ไฟล์:Starr_080530-4659_Marsdenia_floribunda.jpg|right|thumb| *Stephanotis floribunda*]]

**Anatropanthus* <small>Schltr.</small>
**Anisopus* <small>N.E.Br.</small>
**Asterostemma* <small>Decne.</small>
**Campestigma* <small>Pierre</small>
**Cionura* <small>Griseb.</small>
**Cosmostigma* <small>Wight</small>
**Dischidia* <small>R.Br.</small>
**Dolichopetalum* <small>Tsiang</small>
**Gongronema* <small>(Endl.)</small>
**Gunnessia* <small>P.I.Forst.</small>
**Gymnema* <small>R.Br.</small>
**Heynella* <small>Backer</small>
**Hoya* <small>R.Br.</small> รวมถึง *Cathetostemma* <small>Blume</small> และ *Clemensiella* <small>Schltr.</small>
**Jasminanthes* <small>Blume</small>
**Lygisma* <small>Hook.f.</small>
**Marsdenia* <small>R.Br.</small>
**Oreosparte* <small>Schltr.</small>
**Pycnorhachis* <small>Benth.</small>
**Rhyssolobium* <small>E.Mey.</small>
**Sarcolobus* <small>R.Br.</small> รวมถึง *Quisumbingia* <small>Merr.</small>
**Stephanotis* <small>Thouars</small> รวมถึง *Dregea* <small>E.Mey.</small> และ *Wattakaka* <small>Hassk.</small>
**Stigmatorhynchus* <small>Schltr.</small>
**Telosma* <small>Coville</small>
**Treutlera* <small>Hook.f.</small>


==== สกุลอื่น ๆ ====
Endress *et al.* (2014) ไม่ยอมรับสกุลเหล่านี้ในวงศ์ย่อย Asclepiadoideae แต่ได้รับการยอมรับโดย Plants of the World Online การจัดวางเผ่าข้างล่างนี้มาจาก [[Germplasm Resources Information Network|GRIN-Global]] โดยมี

**Dalzielia* <small>Turrill</small> – Marsdenieae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ *Marsdenia*)
**Decanema* <small>Decne.</small> – Asclepiadeae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ *Cynanchum*)
**Dischidanthus* <small>Tsiang</small> – Marsdenieae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ *Marsdenia*)
**Gymnemopsis* <small>Costantin</small> – Marsdenieae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ *Marsdenia*)
**Kerbera* <small>E.Fourn.</small> – Asclepiadeae
**Leichhardtia* <small>R.Br.</small>
**Manothrix* <small>Miers</small>
**Periglossum* <small>Decne.</small> – Asclepiadeae
**Polystemma* <small>Decne.</small> รวมถึง *Microdactylon* – Asclepiadeae (possible synonym of *Matelea*)
**Ptycanthera* <small>Decne.</small> – Asclepiadeae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ *Matelea*)
**Ruehssia* <small>H.Karst. ex Schltdl.</small> – Marsdenieae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ *Marsdenia*)
**Schistonema* <small>Schltr.</small> – Asclepiadeae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ *Tweedia*)
**Vailia* <small>Rusby</small> – Asclepiadeae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ * Blepharodon'')

## เชิงอรรถและอ้างอิง


## แหล่งข้อมูลอื่น

* Stapeliads.info
* Field Manual for Seed Collectors,Royal Botanic Gardens, Kew
* Asclepiad info from ig-ascleps.org
* Asclepiadaceae Family
* The Genera of Asclepiadoideae, Secamonoideae and Periplocoideae (Apocynaceae)
* Asclepiadaceae ใน BoDD &#x2013; Botanical Dermatology Database

หมวดหมู่:วงศ์นมตำเลีย