พระเจ้าลำพูนไชย

**พระเจ้าลำพูนไชย** (พ.ศ. 2303 – พ.ศ. 2370) เป็นเจ้าผู้ครองนครลำพูนพระองค์ที่ 2 ครองราชย์ในระหว่างปี พ.ศ. 2358 ถึงปี พ.ศ. 2370 เป็นหนึ่งในเจ้าเจ็ดตนต้นราชวงศ์ทิพย์จักร และเป็นเจ้าผู้ครองนครที่ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเลื่อนพระเกียรติยศขึ้นเป็น**พระเจ้าประเทศราช** องค์ที่ 3 (20 พฤษภาคม พ.ศ. 2369 - 25 มีนาคม พ.ศ. 2370) ในรัชกาลที่ 3

## พระประวัติ
พระเจ้าลำพูนไชย หรือ **พระเจ้านครลำพูนบุญมา** มีพระนามเดิมว่า **เจ้าบุญมา** ประสูติเมื่อปีมะโรง พ.ศ. 2303 เป็นพระราชโอรสพระองค์เล็กในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว มีพระเชษฐาและพระขนิษฐา รวม 10 พระองค์ (หญิง 3 ชาย 7) (เจ้าชายทั้ง 7 พระองค์ได้ทรงช่วยกันต่อสู้อริราชศัตรูขยายขอบขัณฑสีมาล้านนาออกไปอย่างเกรียงไกร เป็นเหตุให้มีพระสมัญญาว่า "เจ้าเจ็ดตน") มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
* พระเจ้ากาวิละ พระเจ้านครเชียงใหม่ องค์ที่ 1 และเป็นพระยานครลำปาง องค์ที่ 3 
* พระยาคำโสม เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4
* พระยาธรรมลังกา เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 2
* พระเจ้าดวงทิพย์ พระเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 5 
* เจ้าศรีอโนชา พระอัครชายาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท 
* เจ้าหญิงสรีวัณณา (ถึงแก่พิราลัยแต่เยาว์) 
*พระยาอุปราชหมูล่า
*พระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 และ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1
* เจ้าหญิงสรีบุญทัน (ถึงแก่กรรมแต่เยาว์) 
*พระเจ้าลำพูนไชย พระเจ้านครลำพูน องค์ที่ 2

ในปี พ.ศ. 2317 นายบุญมา อายุประมาณ 14 ปี ได้ร่วมทำศึกกับเจ้าพี่ทั้ง 6 องค์ ในการขับไล่พม่าให้ออกไปจากแผ่นดินล้านนา จนเป็นที่มาของสมัญญานามว่า **"เจ้าเจ็ดตน"** ต่อมา พระยากาวิละ ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จากสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ให้เป็น **"เจ้าผู้ครองนครลำปาง"** ส่วนนายบุญมาก็ได้อยู่ช่วยงานราชการที่เมืองนครลำปาง

ต่อมาในปี พ.ศ. 2329 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนพระยาเชียงใหม่กาวิละ ขึ้นเป็น **"พระเจ้าเชียงใหม่"** นายบุญมาก็ติดตามมาอยู่ช่วยราชการทั้งเวียงป่าซาง และนครเชียงใหม่ นอกเหนือจากงานช่วยราชการแล้ว นายบุญมา ก็ยังได้ช่วยทำศึกสงครามกับพม่าที่ยกทัพมาตีหัวเมืองล้านนา และได้เข้าร่วมกองทัพตีเมืองเชียงแสน เมืองเชียงตุง เมืองยอง เมืองสาด เมืองปู เมืองเชียงรุ้ง และเมืองสิบสองปันนา กวาดต้อนผู้คนลงมาอยู่เมืองป่าซางและนครเชียงใหม่ ในยุค **"เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง"**

ต่อมาในปี พ.ศ. 2357 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งพระยาราชวงษ์คำฟั่นเมืองเชียงใหม่ ขึ้นเป็น **"พระยาลำพูนคำฟั่น เจ้าเมืองลำพูนไชย"** และโปรดเกล้าฯ ตั้งนายบุญมา ขึ้นเป็น **"พระยาอุปราช เมืองลำพูนไชย"**

ต่อมาในปี พ.ศ. 2358 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งพระยาลำพูนคำฟั่น เป็น พระยาอุปราชเมืองเชียงใหม่ และโปรดเกล้าฯ เลื่อนพระยาอุปราชบุญมาเมืองลำพูน ขึ้นเป็น **"พระยาลำพูนบุญมา เจ้าเมืองลำพูนไชย"**

ต่อมาในปี พ.ศ. 2369 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อน พระยาลำพูนบุญมา ขึ้นเป็น **"พระเจ้าลำพูนไชยบุญมา เจ้านครลำพูน"**

ตลอดรัชสมัยของพระเจ้าลำพูนบุญมา ทรงได้ก่อร่างสร้างเมืองทำนุบำรุงสร้างความเป็นปึกแผ่นร่มเย็นให้แก่เมืองนครลำพูน พร้อมทั้งทำข้าศึกสงครามในล้านนาที่ยังไม่สงบ นับได้ว่าเป็นช่วงเวลาที่ยากลำบากที่ต้องใช้สติปัญญา ความรู้ความสามารถ ความเข้มแข็งและอดทน

พระเจ้าลำพูนไชยบุญมา ถึงแก่พิราลัย เมื่อปี พ.ศ. 2370 สิริพระชนมายุได้ 67 ปี

## พระราชโอรสและราชธิดา
พระเจ้าลำพูนไชย มีพระราชโอรสและราชธิดา รวม 6 พระองค์ ดังนี้
# เจ้าจอมจน (เสียจริต)
# พระยาคำตัน
# พระยาน้อยลังกา
# เจ้าคำเที่ยง สมรสกับเจ้าน้อยขัติยะวงศ์ เจ้าหลวงเมืองตาก
# เจ้ารินคำ
# เจ้าอินทวิไชย หรือเจ้าหลวงอินต๊ะ เจ้าหลวงเมืองเชียงแสน

## ลำดับสาแหรก



## อ้างอิง

ลำพูนไชย
หมวดหมู่:ราชวงศ์ทิพย์จักร
หมวดหมู่:ราชโอรสและราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 2
หมวดหมู่:ราชโอรสในเจ้าผู้ครองนครฝ่ายเหนือ
หมวดหมู่:พระเจ้าประเทศราช