หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์

**หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์** (3 ธันวาคม พ.ศ. 2457 - 26 มีนาคม พ.ศ. 2537) เป็นพระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ประสูติแต่หม่อมราชวงศ์โต จิตรพงศ์ มีพระเชษฐา พระเชษฐภคินี และพระขนิษฐาร่วมพระบิดาและพระมารดา 4 พระองค์

## พระประวัติ
หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ มีพระนามลำลองว่า **ท่านชายงั่ว** ประสูติเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม พ.ศ. 2457 เป็นพระโอรสลำดับที่ 8 ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ลำดับที่ 4 อันประสูติแต่หม่อมราชวงศ์โต จิตรพงศ์ (ราชสกุลเดิม *งอนรถ*) มีพระเชษฐภคินี พระเชษฐา และพระขนิษฐาร่วมพระมารดา 4 พระองค์ คือ
* หม่อมเจ้าหญิงประโลมจิตร จิตรพงศ์ (พ.ศ. 2448 - พ.ศ. 2513) เสกสมรสกับหม่อมเจ้าตระหนักนิธิผล ไชยันต์ (พ.ศ. 2439 - พ.ศ. 2473)
* หม่อมเจ้าดวงจิตร จิตรพงศ์ (พ.ศ. 2451 - พ.ศ. 2548) 
* หม่อมเจ้ายาใจ จิตรพงศ์ (พ.ศ. 2453 - พ.ศ. 2539) เสกสมรสกับหม่อมจักลิน จิตรพงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม ดูบัวส์)
* หม่อมเจ้ากรณิกา จิตรพงศ์ (พ.ศ. 2459 - 2558) 

หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ เป็นพระโอรสองค์เดียวที่มิได้มีพระนามลงท้ายด้วย 'ใจ' เช่นเชษฐาทั้งสอง (คือหม่อมเจ้าเจริญใจ จิตรพงศ์ และหม่อมเจ้ายาใจ จิตรพงศ์) เหตุที่พระบิดาประทานพระนามพระโอรสว่า **เพลารถ** เนื่องจากเมื่อหม่อมราชวงศ์หญิงโต จิตรพงศ์ ตั้งครรภ์ หม่อมเจ้าแดง งอนรถ บิดาของหม่อมราชวงศ์หญิงโตได้ทูลขอพระโอรสที่อยู่ในครรภ์จากสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เนื่องจากหม่อมเจ้าแดงไม่มีผู้สืบราชสกุล แต่ต่อมา หม่อมวัน งอนรถ ณ อยุธยา หม่อมในหม่อมเจ้าแดง งอนรถได้ให้กำเนิดหม่อมราชวงศ์เล็ก งอนรถ ทำให้ราชสกุลงอนรถมีผู้สืบราชสกุล แต่เพื่อมิให้ผิดคำสัตย์ที่ทรงให้ไว้กับหม่อมเจ้าแดง งอนรถ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์จึงประทานพระนามแก่พระโอรสองค์นี้ว่า **เพลารถ**

เมื่อชันษายังไม่ครบสิบปี หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ ได้ทูลขอว่าจะผนวชกับพระบิดา สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ประทานพระอนุญาตให้ผนวช ซึ่งหม่อมเจ้าสามเณรเพลารถ ได้ไปจำพรรษา ณ วัดเทพศิรินทราวาส โดยมีสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) เป็นพระอุปัชฌาย์ หม่อมเจ้าสามเณรเพลารถ ทรงรอบรู้ในพระบาลีอย่างแตกฉาน และได้รับความไว้วางใจจากสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) ให้เป็นหนึ่งในกรรมการแม่กองบาลีสนามหลวงด้วย

ด้วยความรอบรู้ในพระบาลี หม่อมเจ้าสามเณรเพลารถ จิตรพงศ์ ทรงเคยเทศนาสอน 'หลาน' คือโอรสธิดาในหม่อมเจ้าตระนักนิธิผล ไชยันต์ กับหม่อมเจ้าหญิงประโลมจิตร ไชยันต์ (จิตรพงศ์) เมื่อหม่อมเจ้าตระนักนิธิผล ไชยันต์ ถึงชีพิตักษัยในปีพุทธศักราช 2473 เรื่อง **"กตัญญูกถา"** ซึ่งมีเนื้อความเป็นที่จับใจแก่ผู้ที่ได้ฟังเป็นอันมาก

ในปี พ.ศ. 2474 สามเณรหม่อมเจ้าเพลารถ ได้รับพระราชทานพัดยศเปรียญ 3 ประโยค เป็นพัดยศพัดหน้านางพื้นตาดเหลืองล้วน ปักดินเลื้อม 

นอกจากนี้หม่อมเจ้าสามเณรเพลารถ ยังได้ทรงแสดงพระธรรมเทศนา กัณฑ์ **"อตฺตสมฺมาปณิธิกถา"** ในงานพระศพพระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา เพื่อ พ.ศ. 2472 อีกด้วย

ต่อมาเมื่อชันษายี่สิบปี ใน พ.ศ. 2477 หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ ทรงเป็นนาคหลวง ได้ผนวชเป็นสามเณร ณ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร ถึงวันที่ 19 กรกฎาคม เวลา 16.00 น. จึงเสด็จโดยรถยนต์หลวงมาอุปสมบท ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยมีสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ ทรงเป็นพระอุปัชฌาย์ เสร็จพิธีแล้วสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ (ขณะนั้นทรงกรมพระ) ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ทรงประเคนเครื่องบริขาร  ต่อมาทรงเห็นว่าสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงชรามากแล้ว ประกอบกับเป็นช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง จึงทรงลาสิกขา

หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ สำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาจากโรงเรียนเทพศิรินทร์

## การทำงาน
หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ ทรงเข้าทำงานที่การไฟฟ้านครหลวง ในทำแหน่งหน้าที่ต่าง ๆ ดังนี้

*15 มีนาคม 2487 เสมียน บริษัทไฟฟ้าสยาม
*1 มกราคม 2493 ผู้ช่วยสมุห์บัญชีใหญ่ ไฟฟ้ากรุงเทพ
*1 มกราคม 2503 หัวหน้าแผนก แผนกสารบรรณ กองบัญชี การไฟฟ้านครหลวง
*20 เมษายน 2503 ผู้ช่วยผู้อำนวยการกอง กองบัญชี
*1 ธันวาคม 2503 ผู้ช่วยผู้อำนวยการกอง ควบคุมงานงบประมาณเงินกู้
*10 สิงหาคม 2504 รองผู้อำนวยการกอง กองการบัญชีและการเงิน 

ตำแหน่งสุดท้ายก่อนเกษียณอายุราชการ ตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายการบัญชีและการเงิน การไฟฟ้านครหลวง

## ครอบครัว
หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ เสกสมรสกับหม่อมเจ้ากุมารีเฉลิมลักษณ์ ดิศกุล (พ.ศ. 2458 - พ.ศ. 2544) พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประสูติแต่หม่อมเจิม ดิศกุล ณ อยุธยา  มีโอรสธิดา 3 คน คือ
*หม่อมราชวงศ์จักรรถ จิตรพงศ์ (เกิดวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2487) ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม (ดำรงตำแหน่ง 21 ตุลาคม 2545 - 30 กันยายน 2547), กรรมการในคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านสังคม สมรสกับ หม่อมราชวงศ์พิศพัฒน์ รัชนี  มีบุตรธิดาสามคน ได้แก่
**หม่อมหลวงสุธานิธิ จิตรพงศ์ เกิดวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2515
**ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. หม่อมหลวงจิตตวดี จิตรพงศ์ เกิดวันที่ 23 มกราคม พ.ศ. 2520
**หม่อมหลวงตรีจักร จิตรพงศ์ เกิดวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2523 สมรสกับนางกวิตา จิตรพงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม กิตติอำพน) มีบุตรสองคนคือ 
***เด็กชายรถจักร จิตรพงศ์ ณ อยุธยา
***เด็กหญิงนิธฐา จิตรพงศ์ ณ อยุธยา
*ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.หม่อมราชวงศ์กัลยา ติงศภัทิย์ (รองอธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) (เกิดวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2492) สมรสกับนายจาริต ติงศภัทิย์ (บุตรนายจิตติ ติงศภัทิย์) มีธิดาหนึ่งคนคือ
**ดร.รมณียา ติงศภัทิย์ เกิดวันที่ 23 มกราคม พ.ศ. 2523
*หม่อมราชวงศ์เฉลิมลักษณ์ จันทรเสน (7 สิงหาคม พ.ศ. 2498 - 31 ตุลาคม พ.ศ. 2543) สมรสกับ ดร.อภิชัย จันทรเสน มีบุตรสามคน ได้แก่
**ดร.อภิชน จันทรเสน เกิดวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2523
**ดร.อภิราม จันทรเสน เกิดวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2527
**นายอภิโชค จันทรเสน เกิดวันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2535

## สิ้นชีพตักษัย
หม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ สิ้นชีพตักษัยเมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2537 สิริชันษา 79 ปี ได้รับพระราชทานเพลิงศพวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2537 ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

## พงศาวลี




## อ้างอิง

หมวดหมู่:นาคหลวง
หมวดหมู่:หม่อมเจ้าชาย
หมวดหมู่:ราชสกุลจิตรพงศ์
หมวดหมู่:ราชสกุลงอนรถ
หมวดหมู่:ราชสกุลดิศกุล