ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81

**ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 สายบางใหญ่–กาญจนบุรี** เป็นทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองในประเทศไทย มีเส้นทางเชื่อมต่อจังหวัดนนทบุรีกับจังหวัดทางภาคตะวันตก โดยเริ่มตั้งแต่ช่วงอำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี จนถึงอำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี ระยะทางประมาณ 96 กิโลเมตร เริ่มเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2569 และสามารถเชื่อมต่อกับทางหลวงพิเศษหมายเลข 8 (มอเตอร์เวย์นครปฐม–ชะอำ) ในอนาคต 

## ภูมิหลัง
ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 เป็นทางหลวงพิเศษที่มีมติตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจฉบับที่ 8 เมื่อปี พ.ศ. 2540 โดยการดำเนินงานช่วงบางใหญ่–บ้านโป่งได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 53 เมื่อปี พ.ศ. 2541 และช่วงบ้านโป่ง–กาญจนบุรีได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 54 เมื่อปี พ.ศ. 2546 ก่อนจะเริ่มมีการศึกษาออกแบบและสำรวจช่วงบางใหญ่–กาญจนบุรี เมื่อปี พ.ศ. 2551–2552
 
การก่อสร้างเริ่มมีขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2559 แต่เมื่อได้มีการเข้าสำรวจพื้นที่จริง ที่ดิน สิ่งปลูกสร้าง และต้นไม้ อย่างละเอียด พบว่ามีจำนวนมากกว่าที่ได้ประมาณการเบื้องต้น ประกอบกับมีการพัฒนาพื้นที่เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว เกิดโครงการสำคัญตามแนวเส้นทางมอเตอร์เวย์ และบริเวณใกล้เคียง สภาพการใช้พื้นที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมมากและไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง ส่งผลให้หยุดดำเนินการก่อสร้างไปกว่า 2 ปี ก่อนที่จะมอบเงินค่าเวนคืนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้กับประชาชนครบ 4,571 คน ในวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2562 โดยงานโยธา ณ ขณะนั้นมีความคืบหน้าไปเพียง 25.05% ล่าช้ากว่าแผนงานที่กำหนด 56%

หลังจากเวนคืนที่ดินเสร็จ การก่อสร้างจึงมีความก้าวหน้าและแล้วเสร็จไปตามลำดับ จนเริ่มมีการเปิดทดลองชั่วคราวในบางช่วงบางโอกาส ต่อมาได้เปิดใช้งานตลอด 24 ชั่วโมงตั้งแต่วันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2568 ก่อนที่จะเปิดให้บริการอย่างเต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2569

## รายละเอียดของเส้นทาง
### บางใหญ่–กาญจนบุรี
ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 มีจุดเริ่มต้นที่ทางแยกต่างระดับบางใหญ่ จุดตัดของถนนกาญจนาภิเษกกับถนนรัตนาธิเบศร์ ในพื้นที่อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี โดยจะเชื่อมต่อจากถนนรัตนาธิเบศร์มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตก ข้ามแม่นํ้าท่าจีน เข้าสู่จังหวัดนครปฐม ผ่านอำเภอพุทธมณฑล อำเภอนครชัยศรี อำเภอเมืองนครปฐม แล้วเข้าสู่อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ก่อนที่จะเข้าสู่จังหวัดกาญจนบุรีที่อำเภอท่ามะกา และสิ้นสุดบนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 324 ที่อำเภอท่าม่วง
### กาญจนบุรี–บ้านพุน้ำร้อน (เขตแดนไทย–พม่า)
จุดเริ่มต้นแนวเส้นทางโครงการแยกจากแนวทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองหมายเลข 81 สายบางใหญ่–กาญจนบุรี ประมาณ กม.83+300 บริเวณบ้านป่าดิบ ตำบลวังศาลา อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี แนวทางมุ่งลงทางตะวันตกเฉียงใต้ ผ่านใกล้สถานีอนามัยบ้านหนองสะแก พื้นที่บ้านหนองแจง แนวทางจะตัดข้ามคลองชลประทานก่อนข้ามทางรถไฟสายกรุงเทพฯ–กาญจนบุรี (ทางรถไฟสายมรณะ) และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 323 ตอนบ้านท่าเรือ–กาญจนบุรี ซึ่งทั้งแนวคลองชลประทาน ทางรถไฟ และทางหลวงหมายเลข 323 จะอยู่ในแนวขนานใกล้กัน โดยคลองชลประทานอยู่ห่างทางรถไฟ 220 เมตร และทางรถไฟอยู่ห่างทางหลวงหมายเลข 323 ระยะทาง 65 เมตร ซึ่งบริเวณจุดตัดนี้จะต้องก่อสร้างเป็นทางแยกต่างระดับ และทางเข้า–ออก ทางหลวงพิเศษสำหรับโครงการฯ เมื่อข้ามทางหลวงหมายเลข 323 บริเวณตำบลวังขนาย พื้นที่บ้านวังขนาย บ้านหลังอำเภอ บ้านหลังวัด จนจรดริมแม่น้ำแม่กลอง สภาพภูมิประเทศจะเป็นพื้นที่ทางการเกษตร มีชุมชนหนาแน่นปานกลางกระจายอยู่ทั่วไป ประมาณกม.9+000 ของโครงการฯ แนวเส้นทางจะตัดข้ามแม่น้ำแม่กลอง ตำแหน่งสะพานจะอยู่ทางใต้ของเขื่อนแม่กลองประมาณ 5 กิโลเมตร เข้าสู่พื้นที่ของตำบลบ้านใหม่ แนวทางจะเบนขึ้นไปทางตะวันตก บริเวณบ้านใหม่ บ้านหนองสำรอง บ้านหนองประดู่ ก่อนเบนเข้าระหว่างช่องเขาด่าน และเขากูบ ซึ่งมีทางหลวงชนบทหมายเลข กจ.4004 ตอนแยกทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3209 – บ้านไผ่สามเกาะ สภาพภูมิประเทศหลังจากข้ามแม่น้ำแม่กลองแล้วจะเป็นพื้นที่เกษตรกรรมส่วนมากเป็นนาข้าว และมีระบบชลประทานในพื้นที่สมบูรณ์ เมื่อผ่านช่องเขาแล้วแนวเส้นทางจะเบนไปทางตะวันตก ผ่านพื้นที่ตำบลเขาน้อย ตำบลรางสาลี่ อำเภอท่าม่วง เข้าสู่พื้นที่บ้านอู่ตะเภา บ้านแหลมทอง บ้านชุกกระเพรา ตำบลกลอนโด อำเภอด่านมะขามเตี้ยถึงริมน้ำลำภาชี บริเวณ กม.31+000 จะเป็นจุดตัดทางหลวงหมายเลข 3209 ตอนกาญจนบุรี–อำเภอด่านมะขามเตี้ย ภูมิประเทศเป็นพื้นที่ทางการเกษตร บ้านเรือนค่อนข้างหนาแน่น ในพื้นที่หมู่บ้านหรือชุมชนซึ่งแนวเส้นทางจะไม่ผ่านเข้าใกล้ชุมชนใหญ่ บริเวณลำภาชีเป็นที่ลุ่มมีน้ำท่วมประจำทุกปี เมื่อข้ามลำภาชีแล้วจะเข้าสู่พื้นที่ของบ้านท่ามะไฟ บ้านเนินสวรรค์ ตำบลจรเข้เผือก อำเภอด่านมะขามเตี้ย จากนั้นจะเข้าสู่พื้นที่ตำบลบ้านเก่า อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี บริเวณ กม.53+000 แนวทางจะเบนขึ้นทางตะวันตกเฉียงเหนือไปตัดทางหลวงหมายเลข 3229 ที่บริเวณบ้านประตูด่าน และไปผ่านพื้นที่เขาสูงที่ประมาณ กม.71+000 ซึ่งจะมีอุโมงค์ความยาว 2 กิโลเมตร และแนวทางจะเบนลงทางตะวันตกเฉียงใต้ เมื่อผ่านจุดนี้โดยแนวเส้นทางจะวกลงทางใต้สู่ชายแดนไทย/สหภาพพม่า บ้านพุน้ำร้อน และสิ้นสุดที่เขตแดนระหว่างไทยและพม่า ระยะทางของแนวเส้นทางรวมทั้งสิ้น 82 กิโลเมตร

## รายชื่อทางแยกต่างระดับ

## การจัดเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทาง
การจัดเก็บค่าผ่านทางตลอดเส้นทางเป็นระบบปิด (Close System) โดยคิดค่าผ่านทางตามระยะทางที่ใช้จริง ใช้ระบบจัดเก็บค่าผ่านทางทั้งแบบเงินสด แบบอัตโนมัติมีไม้กัน และแบบไม่มีไม้กั้น (M-Flow) มีด่านเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทางทั้งหมด 9 แห่ง ได้แก่
#ด่านบางใหญ่
#ด่านนครชัยศรี
#ด่านศีรษะทอง
#ด่านนครปฐมตะวันออก
#ด่านนครปฐมตะวันตก
#ด่านท่ามะกา
#ด่านท่าม่วง
#ด่านกาญจนบุรี

## การเปิดใช้งาน
### การเปิดทดลองใช้งานชั่วคราว
thumb|ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 ช่วงทางแยกต่างระดับนครปฐมตะวันตก
* ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 เปิดให้ประชาชนทดลองใช้ครั้งแรกเฉพาะช่วงนครปฐมฝั่งตะวันตก–กาญจนบุรี ในช่วงปีใหม่ พ.ศ. 2567

* ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ พ.ศ. 2567 ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 เปิดทดลองใช้แบบวิ่งฟรีช่วงนครปฐมฝั่งตะวันตก–ท่ามะกา–ท่าม่วง–กาญจนบุรี ในวันที่ 12–17 เมษายน พ.ศ. 2567

* หลังจากช่วงสงกรานต์ วันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2567 เปิดทดลองใช้ช่วงเดียวกับที่เคยเปิดในช่วงสงกรานต์ ตั้งแต่วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2567 เป็นต้นไป ในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ ตั้งแต่วันศุกร์ เวลา 14:00 น. จนถึงวันอาทิตย์ เวลา 22:00 น. และมีแผนในการเปิดเพิ่มจนถึงบางใหญ่

* ตั้งแต่วันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2567 ขยายเวลาเปิดวิ่งฟรี ช่วงด่านนครปฐมฝั่งตะวันตกถึงด่านกาญจนบุรี ระยะทาง 51 กิโลเมตร จากเดิมทุกสัปดาห์ ช่วงวันศุกร์ เวลา 15:00 น. ถึงวันอาทิตย์ เวลา 21:00 น. เป็นทุกวันศุกร์ ตั้งแต่เวลา 15:00 น. ถึงวันจันทร์ เวลา 12:00 น.
* ในช่วงเทศกาลปีใหม่ วันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2567 – 2 มกราคม พ.ศ. 2568 เปิดวิ่งฟรีตลอดเส้นทาง รวมระยะทาง 96 กิโลเมตร โดยสามารถเข้า-ออกได้ทั้งหมด 6 ด่าน คือ ด่านบางใหญ่ ด่านนครปฐมตะวันออก ด่านนครปฐมตะวันตก ด่านท่ามะกา ด่านท่าม่วง และด่านกาญจนบุรี หลังจากนั้นจะกลับมาเปิดบริการเพียงช่วงด่านนครปฐมฝั่งตะวันตกถึงด่านกาญจนบุรีเช่นเดิม
* ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ วันที่ 11–17 เมษายน พ.ศ. 2568 เปิดวิ่งฟรีตลอดเส้นทาง รวมระยะทาง 96 กิโลเมตร โดยสามารถเข้า-ออกได้ทั้งหมด 6 ด่านเดิมที่เคยเปิดในช่วงปีใหม่ พ.ศ. 2568 หลังจากนั้นจะกลับมาเปิดบริการเฉพาะวันศุกร์-จันทร์ เวลา 15.00.น. ถึงเวลา 12.00.น. เช่นเดิมก่อนที่จะเปิดบริการเวลาใหม่คือ วันศุกร์ เวลา 15.00.น. ถึงวันจันทร์ เวลา 9.00.น.
* หลังเทศกาลสงกรานต์ ในวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 เปิดวิ่งฟรีตลอดเส้นทาง โดยสามารถเข้า-ออกได้ทั้งหมด 3 ด่าน คือด่านบางใหญ่ ด่านนครปฐมตะวันตก และด่านกาญจนบุรี ในเวลาใหม่คือ ทุกวันศุกร์ ตั้งแต่เวลา 15:00 น. ถึงวันจันทร์ เวลา 9:00 น. โดยเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมการเบื้องต้นก่อนเปิดให้บริการเต็มรูปแบบ
* มีการเปิดวิ่งฟรีเพิ่มเพื่ออำนวยความสะดวกในช่วงวันหยุดยาว โดยนอกจากเปิดวิ่งฟรีตลอดเส้นทางตามเดิมแล้ว ยังเพิ่มด่านที่สามารถเข้า-ออกได้เป็นทั้งหมด 7 ด่าน คือ ด่านบางใหญ่ ด่านนครชัยศรี ด่านนครปฐมฝั่งตะวันออก ด่านนครปฐมฝั่งตะวันตก ด่านท่ามะกา ด่านท่าม่วง และด่านกาญจนบุรี ยกเว้นเพียงด่านศีรษะทองที่ยังไม่เปิดให้บริการ โดยมีการเปิดวิ่งฟรีเพิ่มในช่วงวันหยุดยาวในรูปแบบนี้ทั้งหมด 3 ครั้ง ดังนี้
** ช่วงวันอาสาฬหบูชาและวันเข้าพรรษา ช่วงวันพฤหัสบดีที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 เวลา 00:01 น. ถึงวันจันทร์ที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 เวลา 9:00 น.
** ช่วงวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ช่วงวันศุกร์ที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 เวลา 15:00 น. ถึงวันอังคารที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 เวลา 9:00 น.
** ช่วงวันแม่แห่งชาติ ช่วงวันศุกร์ที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2568 เวลา 15:00 น. ถึงวันพุธที่ 13 สิงหาคม พ.ศ. 2568 เวลา 9:00 น.
* ตั้งแต่วันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2568 เพิ่มด่านที่สามารถเข้า-ออกในช่วงวิ่งฟรีเป็น 7 ด่านเดียวกับที่เปิดในช่วงวันหยุดยาวทั้ง 3 รอบ ในเวลาเดิม
* วันศุกร์ที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2568 เวลา 15:00 น. ถึงวันพุธที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2568 เวลา 09:00 น. เปิดวิ่งฟรีตลอดเส้นทาง โดยสามารถเข้า-ออกได้ทั้งหมด 7 ด่านเดิม เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้ที่จะเดินทางเข้าชมการแข่งขันฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานคิงส์คัพ ครั้งที่ 51 ที่จัดขึ้นที่สนามกีฬาจังหวัดกาญจนบุรี หลังจากนั้นจะกลับมาเปิดให้บริการในเวลาเดิม
* มีการเปิดวิ่งฟรีเพิ่มเพื่ออำนวยความสะดวกในช่วงวันหยุดยาว โดยนอกจากเปิดวิ่งฟรีตลอดเส้นทางและด่านเข้าออกจำนวน 7 ด่านเดิมแล้ว ยังเปิดให้เข้า-ออกด่านศีรษะทองเพิ่มอีก 1 ด่านด้วย โดยมีการเปิดวิ่งฟรีเพิ่มในช่วงวันหยุดยาวในรูปแบบนี้จำนวน 2 ครั้ง ดังนี้
** ช่วงวันนวมินทรมหาราช ช่วงวันศุกร์ที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2568 เวลา 15:00 น. ถึงวันอังคารที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2568 เวลา 9:00 น.
** ช่วงวันปิยมหาราช ช่วงวันพุธที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2568 เวลา 15:00 น. ถึงวันจันทร์ที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2568 เวลา 9:00 น.
### การเปิดใช้งานเต็มรูปแบบ

#### เปิดใช้งานตลอด 24 ชั่วโมง (Soft opening)
ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 เริ่มเปิดอย่างไม่เป็นทางการ (Soft Opening) ตั้งแต่วันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2568 เวลา 00:01 น. โดยวิ่งฟรีตลอด 24 ชั่วโมง และสามารถเข้า-ออกได้ครบทั้ง 8 ด่าน พร้อมทั้งอนุญาตให้รถยนต์ทุกประเภทนอกเหนือจากรถยนต์ 4 ล้อ สามารถใช้งานได้ แต่ยังคงแนะนำให้รถยนต์ส่วนใหญ่ใช้ความเร็วไม่เกิน 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ยกเว้นรถพ่วงที่จำกัดความเร็วสูงสุด ไม่เกิน 65 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

#### เริ่มเก็บค่าผ่านทาง (Grand opening)

ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 เริ่มเปิดใช้งานอย่างเต็มรูปแบบ โดยใช้ความเร็วได้สูงสุด 120 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และเก็บค่าผ่านทาง ตั้งแต่เมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2569 เวลา 00:01 น.

## ความคืบหน้าของโครงการ

## ดูเพิ่ม
* ทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองในประเทศไทย
* ทางหลวงพิเศษหมายเลข 6 สายบางปะอิน–หนองคาย
* ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 สายกรุงเทพมหานคร−บ้านฉาง
* ทางหลวงพิเศษหมายเลข 82 สายบางขุนเทียน–บ้านแพ้ว
* ถนนวงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร (ถนนกาญจนาภิเษก)

## อ้างอิง

* หน้าติดตามความคืบหน้าโครงการทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 สายบางใหญ่ - กาญจนบุรี
* กรมทางหลวงปัดฝุ่น "บางใหญ่-บ้านโป่ง" ต่อเส้นทางถึงเมืองกาญจน์
* โดนเวนคืนนับหมื่นราย มอเตอร์เวย์บางใหญ่-กาญจนบุรี
* http://www.thaicontractors.com/content/news/1158.html ทล.เร่งผุดมอเตอร์เวย์สายตะวันตก + จ้างออกแบบก่อสร้างสายบางใหญ่-บ้านโป่ง-กาญจนบุรี/เล็งชงรัฐชี้ขาดรูปแบบลงทุน 5 เส้น 
* พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืน เพื่อสร้างทางหลวงพิเศษหมายเลข ๘๑ สายกรุงเทพมหานคร-กาญจนบุรี ตอนแยกทางหลวงพิเศษหมายเลข ๙ (บางใหญ่) -อำเภอเมืองนครปฐม และเพื่อขยายทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๓๐๒ สายสามแยกมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์-บรรจบทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๓๔๐ (บางใหญ่) ที่บ้านบางมะเดื่อ พ.ศ. ๒๕๔๖ 
* [พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืน เพื่อสร้างทางหลวงพิเศษหมายเลข ๘๑ สายแยกทางหลวงพิเศษหมายเลข ๓๗ (บางใหญ่) - กาญจนบุรี ตอนแยกทางหลวงพิเศษหมายเลข ๓๗ (บางใหญ่) - อำเภอเมืองนครปฐม และเพื่อขยายทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๓๐๒ สายสามแยกมหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์ - บรรจบทางหลวงพิเศษหมายเลข ๓๗ (บางใหญ่) ที่บ้านบางมะเดื่อ พ.ศ. ๒๕๔๒ ออกตามความในพระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. ๒๕๓๕

## แหล่งข้อมูลอื่น
* โครงการทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง สายบางใหญ่-กาญจนบุรี (M81) กรมทางหลวง กระทรวงคมนาคม
* การศึกษาความเหมาะสมทางด้านเศรษฐกิจ วิศวกรรม และผลกระทบสิ่งแวดล้อม โครงการทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง สายกาญจนบุรี-ชายแดนไทย/พม่า (บ้านพุน้ำร้อน) 

หมวดหมู่:ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง
หมวดหมู่:ทางพิเศษในจังหวัดนนทบุรี
หมวดหมู่:ทางพิเศษในจังหวัดนครปฐม
หมวดหมู่:ทางพิเศษในจังหวัดราชบุรี
หมวดหมู่:ทางพิเศษในจังหวัดกาญจนบุรี