โรคแคงเกอร์

[right|thumb|โรคแคงเกอร์ใน[บัตเตอร์นัต (butternut canker) เป็นโรคร้ายแรงของต้นบัตเตอร์นัต ซึ่งไม่มีวิธีรักษา ]]
**โรคแคงเกอร์ในพืช,** **โรคแอนแทรคโนส**, **โรคจุดดำ** หรือ **โรคเน่าในพืช** () เป็นโรคพืชที่พบเห็นเป็นจุดหรือหย่อมขนาดเล็กของเนื้อเยื่อที่ตายแล้ว ซึ่งจะขยายตัวอย่างช้า ๆ เกิดบ่อยครั้งและอาจกินเวลาหลายปี โรคแคงเกอร์บางชนิดมีอาการเพียงเล็กน้อย แต่บางชนิดเป็นอันตรายร้ายแรงอย่างยิ่งแก่พืชให้ยืนต้นตาย ซึ่งอาจมีนัยสำคัญทางเศรษฐกิจต่อการเกษตรพืชสวน สาเหตุของโรคอาจเกิดได้จากจุลินทรีย์ (เชื้อก่อโรคในพืช) หลายประเภท ได้แก่ เชื้อรา แบคทีเรีย มัยโคพลาสมา และไวรัส ซึ่งจุลินทรีย์เหล่านี้ส่วนใหญ่มีลักษณะทำให้เกิดโรคกับพืชชนิดหรือสกุลที่เฉพาะเจาะจง เช่น โรคแคงเกอร์ในพืชวงศ์ส้ม (citrus canker) แต่มีน้อยชนิดที่โจมตีพืชชนิดหรือสกุลอื่น สภาพอากาศและสัตว์สามารถช่วยหรือเป็นพาหะการแพร่ระบาดได้ แต่ทั้งนี้เป็นอันตรายต่อพืชให้แพร่ระบาดในพื้นที่เพียงเล็กน้อย

เชื้อก่อโรคแคงเกอร์ในไม้ต้นที่เข้าทำลายเนื้อเยื่อบริเวณลำต้นและกิ่ง มักเข้าทางปากแผลและโดยเฉพาะในช่วงที่พืชอ่อนแอในฤดูหนาวหรือมีความเครียดจากบาดแผลขนาดใหญ่ ค่อย ๆ เติบโตคล้ายเป็นปมไม้ แต่มีสีคล้ำกว่าเปลือกโดยปกติ

แม้ว่าสารฆ่าเชื้อราหรือสารฆ่าเชื้อแบคทีเรียสามารถรักษาโรคแคงเกอร์บางชนิดได้ แต่โดยทั่วไปที่วิธีที่ง่ายและได้ผลคือการทำลายต้นพืชที่ติดเชื้อเพื่อควบคุมการแพร่ระบาดของโรค

## ลักษณะอาการ
อาการของโรคแคงเกอร์หรือโรคแอนแทรคโนส ที่ผลเริ่มจากจุดแผลแห้งเล็ก ๆ สีน้ําตาลแล้วค่อย ๆ เข้มขึ้นขยายออกเป็นวงกลมหรือวงรีซ้อนกันเป็นชั้น ๆ อาการของโรคจะเห็นชัดเจนในระยะที่ผลเริ่มสุกเมื่อมีความชื้นสูง จะพบการสร้างกลุ่มของสปอร์สีส้มหรือสีชมพู มีหยดเหลวข้นบริเวณแผลโรคแอนแทรคโนสที่เกิดบนใบ ถ้าเกิดกับใบอ่อนทําให้ใบหงิกงออาการเริ่มจากจุดสีเทาและเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล เข้มอยู่กระจัดกระจาย เนื้อเยื่อกลางแผลบางและฉีกขาดเป็นรู นอกจากนี้โรคแอนแทรคโนสยังสามารถเข้าทําลายกิ่ง ทําให้เกิดอาการไหม้

## ตัวอย่างชนิด
thumb|โรคแคงเกอร์ในพืช (ขวา) เกิดจากการบาดเจ็บของเปลือกไม้ซึ่งทำให้เชื้อก่อโรคหรือแมลงเข้าไปติดต้นได้ เปรียบเทียบต้นไม้ที่แข็งแรงและส่วน (ซ้าย)ภาพเล็ก เปรียบเทียบภาพตัดเนื้อไม้แข็งแรง และต้นไม้ที่ติดเชื้อและมีโรคแคงเกอร์ ตามลำดับ

* โรคแคงเกอร์ในแอปเปิล — เกิดจากรา *Neonectria galligena*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลจันทร์ทอง หรือ โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลแอช — ปัจจุบันเข้าใจว่าเกิดจากแบคทีเรีย *Pseudomonas savastanoi* มากกว่าที่จะเป็นแบคทีเรีย *Pseudomonas syringae* ซึ่งเป็นชนิดใหม่จากการศึกษา DNA
* โรคแคงเกอร์ในบัตเตอร์นัต — เกิดจากรา *Sirococcus clavigignenti-juglandacearum*
* โรคแคงเกอร์ในเกาลัดม้า (พืชสกุลเดียวกับมะเนียงน้ำ) — เกิดจากแบคทีเรีย *Pseudomonas syringae* pv. *aesculi* มีอาการยางแดงไหลคล้ายเลือดออก (bleeding canker)
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลส้ม — เกิดจากแบคทีเรีย *Xanthomonas axonopodis*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลสนไซเพรส (ได้แก่ สนดินสอ) — เกิดจากรา *Seiridium cardinale*
* โรคแคงเกอร์ฟองขาวในพืชสกุลก่อ (โอ๊ก) — เกิดจากรา *Geosmithia putterillii* มีอาการยางสีขาวไหลออกและเป็นฟอง
* โรคแอนแทรคโนสในด็อกวูด Dogwood anthracnose— เกิดจากรา *Discula destructiva*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลองุ่น — เกิดจากรา *Eutypa lata* ในประเทศไทยมักพบเกิดขึ้นบนผลองุ่น และเรียกโรคผลเน่านี้ว่า "โรคอีบุบ หรือ โรคลุกบุบ"
* โรคแคงเกอร์ในฮันนีโลคัส — เกิดจากรา *Thyronectria austro-americana*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลสนลาร์ช — เกิดจากรา *Lachnellula willkommii*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลหม่อน — เกิดจากรา *Gibberella baccata*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลก่อ (โอ๊ก) — เกิดจากรา *Diplodia quercina*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลสน — เกิดจากรา *Fusarium circinatum*
* โรคแอนแทรคโนสในพืชสกุลเพลทเทนุส — เกิดจากรา *Apiognomonia veneta*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลป็อปลาร์ — เกิดจากแบคทีเรีย *Xanthomonas populi*
* โรคแคงเกอร์ในผักกาดก้านขาว — เกิดจากราดำ *Leptosphaeria maculans*
* โรคแคงเกอร์ในพืชสกุลกุหลาบ — เกิดจากรา *Leptosphaeria coniothyrium* และ *Cryptosporella umbrina*
* โรคแคงเกอร์สคลีโรเดอริสในพืชประเภทสน — เกิดจากรา *Gremmeniella abietina*
* โรคแคงเกอร์ตะวันตกเฉียงใต้ — เกิดจากสภาพอากาศ (อากาศเย็นและแสงแดด)
* โรคแอนแทรคโนสในมะเขือเทศ — เกิดจากรา *Colletotrichum coccodes*
* โรคแอนแทรคโนสในพืชสกุลหลิว — เกิดจากรา *Marssonina salicicola*


ไฟล์:Baumkrebs-Birke.jpg|รอยโรคแคงเกอร์บนต้นเบิร์ช
ไฟล์:Beech bark burrs and canker.JPG|รอยโรคแคงเกอร์บนต้นบีช
ไฟล์:Canker on Ash.JPG|รอยโรคแคงเกอร์บนต้นแอช ในสกอตแลนด์
ไฟล์:Citrus canker on fruit.jpg|จุดดำของโรคแคงเกอร์บยผิวผลมะนาว


## การจัดการควบคุม
ไม่มีการรักษาทางเคมีที่มีประสิทธิภาพสำหรับต้นไม้ที่ติดเชื้อโรคแคงเกอร์ อย่างไรก็ตามการตัดกิ่งที่ติดเชื้อออก โดยตัดให้ต่ำกว่าแผลเปื่อย 1 นิ้ว หลังจากการตัดแต่ละครั้ง ให้ฆ่าเชื้อเครื่องมือตัดแต่งกิ่งโดยการแช่น้ำยาฟอกขาว (คลอรีน) หนึ่งส่วนต่อน้ำ 9 ส่วน เพื่อป้องกันการแพร่กระจายการติดเชื้อไปยังส่วนที่แข็งแรงของต้นไม้ การตัดแต่งกิ่งกิ่งที่ติดเชื้ออาจยืดอายุต้นไม้ได้ แต่ไม่อาจหยุดการติดเชื้อได้ และอาจเป็นการเพิ่มความเครียดให้ต้นไม้นั้น การกำจัดต้นพืชที่มีอาการรุนแรงทิ้ง เช่น ต้นไม้ขนาดใหญ่ที่ยืนต้นตาย เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของการติดเชื้อไปยังต้นไม้ที่แข็งแรงรอบข้าง ต้นไม้ที่ไม่ได้รับความเครียดจากความแห้งแล้ง แมลงศัตรูพืช หรือการขาดสารอาหารมักจะมีโอกาสติดเชื้อน้อยกว่า

## ดูเพิ่ม

* เชื้อก่อโรคในพืช
* ปุ่มไม้

## อ้างอิง

แคงเกอร์