แผนที่รูปทีและโอ

[thumb|แผนที่รูปทีและโอของ[อิซิโดโรแห่งเซบิยา แสดงถึงสามทวีปที่มีลูกหลานของเซม (เชม), เอียเฟท (ยาเฟธ) และคาม (ฮาม).]]
**แผนที่รูปทีและโอ** ( หรือ **O-T** หรือ **T-O**;  ลูกแก้วหรือวงกลมของผืนดินที่มีอักษร T ใน O) เป็นหนึ่งในแผนที่โลกในยุคกลาง บางครั้งมันถูกเรียกว่า **แผนที่บีไทน์** (Beatine map) หรือแผนที่บีตุส (Beatus map) เพราะเป็นหนึ่งในผลงานที่เชื่อว่าเป็นของบีตุส แห่งเลียบานา (Beatus of Liébana) นักบวชชาวสเปนในศตวรรษที่ 8

## ประวัติและรายละเอียด
แผนที่รูปทีและโอถูกกล่าวครั้งแรกในหนังสือ *[[:en:Etymologiae|Etymologiae]]* (chapter 14, *de terra et partibus*) ของอิซิโดโรแห่งเซบิยาในศตวรรษที่ 7 ไว้ว่า:

ถึงแม้ว่าอิซิโดโรกล่าวใน *Etymologiae* ว่าโลก "กลม" ในความหมายของเขานั้นยังคลุมเครือ และนักเขียนบางคนกล่าวว่าเขาหมายถึงโลกรูปจาน (disc-shaped Earth). แต่อย่างไรก็ตาม นักเขียนบางคนกล่าวว่าเขาหมายถึงโลกที่กลมเหมือนลูกโลก (globular)

[thumb|right|''[แผนที่โลกเฮริฟอร์ด*, ประมาณ ค.ศ. 1300, แสดงอยู่ภายใน[[อาสนวิหารเฮริฟอร์ด]], อังกฤษ. แผนที่รูปทีและโอ แสดง[[เยรูซาเลม]]เป็นศูนย์กลางของแผนที่, ซีกโลกตะวันออกอยู่ด้านบน, [[ยุโรป]] อยู่ด้านล่างซ้ายและแอฟริกาทางด้านล่างขวา]] 
[[ไฟล์:Orthographic T&O.png|thumb|แผนที่ทีโอในแบบแผนที่ปัจจุบัน]]
แผนที่รูปทีและโอแสดงแค่ครึ่งหนึ่งของโลกทรงกลมทั้งหมด จึงมีความเชื่อว่าไม่มีใครสามารถข้ามไปอีกเส้นขอบหนึ่งได้.

ตัว *T* คือ[[ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน]], [[แม่น้ำไนล์]] และ[[แม่น้ำดอน]] (อดีตอ้างถึงเมืองตาไนส [[:en:Tanais|Tanais]]) ที่แบ่งสาม[[ทวีป]]  คือ[[ทวีปเอเชีย]], [[ทวีปยุโรป|ยุโรป]] และ[[ทวีปแอฟริกา|แอฟริกา]] ส่วนตัว *O* คือ[[มหาสมุทร]] โดยมีกรุง[[เยรูซาเลม]]เป็นศูนย์กลางของแผนที่ ทวีปเอเชียมีขนาดใหญ่เป็นสองเท่าของทวีปที่เหลือรวมกัน เพราะดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออก, สวรรค์ (สวนอีเดน) มักถูกตั้งในเอเชีย และทวีปเอเชียถูกตั้งไว้ด้านบนสุดของแผนที่

== ภาพ ==
<gallery>
ไฟล์:Radkarte MKL Bd. 5 1890 (128672427).jpg|แผนที่ยุคกลางที่ถูกบูรณะใหม่ (จาก *Meyers Konversationslexikon*, 1890) (เอเชียอยู่ด้านขวา)
ไฟล์:Beatus map.jpg|แผนที่โลกจาก [[:en:Saint-Sever Beatus|Saint-Sever Beatus]], วาดไว้ประมาณ ค.ศ.1050
ไฟล์:World map intermediate between T-O and mappa mundi.jpg|แผนที่ที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ [[:en:Delos|Delos]] ตามธรรมเนียมของกรีก จากเอกสารภาษาฝรั่งเศสของ [[:en:Henry of Huntingdon|Henry of Huntingdon]], ปลายศตวรรษที่ 13
ไฟล์:T-O Mappa mundi.jpg|[[:en:Mappa Mundi|Mappa Mundi]] ใน<br/>*La Fleur des Histoires* ค.ศ. 1459-1463
ไฟล์:1581 Bunting clover leaf map.jpg|[[:en:Bünting Clover Leaf Map|Bünting Clover Leaf Map]] ภาพสลักไม้ในปี ค.ศ.1581, Magdeburg<br/>[[เยรูซาเลม]]ตั้งอยู่ตรงกลาง ล้อมรอบด้วยยุโรป, เอเชีย และแอฟริกา
ไฟล์:Bergomensis T-O World Map 1503 Cornell CUL PJM 1003 01.jpg|ภาพด้านขวาของเอกสารเป็นแผนที่รูปทีและโอ โดย Jacobus Philippus Bergomensis ([[:en:Giacomo Filippo Foresti|Giacomo Filippo Foresti]]) ค.ศ. 1503
ไฟล์:Heraldic_Globus_cruciger.svg|[[ลูกโลกประดับกางเขน]]
</gallery>

== ดูเพิ่ม ==
*[[โลกแบน]]
*[[แม็ปปา มุนดี]]
*[[แผนที่โลกของชาวบาบิโลน]]

== อ้างอิง ==


== บรรณานุกรม ==
*
*
* Carlo Zaccagnini, ‘Maps of the World’, in Giovanni B. Lanfranchi et al., *Leggo!  Studies Presented to Frederick Mario Fales on the occasion of his 65th birthday,'' Wiesbaden, Harrassowitz Verlag, 2012, pp.&nbsp;865–874. 
*
* Brigitte Englisch, Ordo orbis terrae. Die Weltsicht in den Mappae mundi des frühen und hohen Mittelalters. Berlin 2002, 

หมวดหมู่:ผลงานในศตวรรษที่ 8
หมวดหมู่:ประเภทของแผนที่