ทิวเขาฉาน

[thumb|240px|[น้ำตกดาตตอไฉ่ง์ใกล้เมืองปยีนอู้ลวีน]]
**ทิวเขาฉาน** (; *Shan Yoma*) หรือที่รู้จักกันในชื่อ **ที่ราบสูงฉาน** เป็นเขตภูเขากว้างใหญ่ที่ทอดยาวจากมณฑลยูนนานไปยังประเทศพม่าและไทย บริเวณทั้งหมดประกอบด้วยยอดเขาจำนวนมากที่แยกจากกันส่วนใหญ่ด้วยหุบเขาแคบ ๆ รวมถึงที่ราบระหว่างหุบภูเขาซึ่งกว้างไม่มากนัก ทิวเขาในพื้นที่เรียงตัวและเชื่อมต่อกับเชิงเทือกเขาหิมาลัยด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ

จุดสูงสุดคือ ดอยเลง มีระดับความสูง  ยอดเขาสูงอื่น ๆ ได้แก่ เขาม่องลี่นชาน  ดอยอินทนนท์  และดอยปางนาว  ทั้งหมดเป็นยอดเขาที่โดดเด่นเป็นพิเศษในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

## ศัพทมูลวิทยา
ชื่อของทิวเขาหรือระบบทิวเขานี้มาจากรัฐฉานและชาวฉาน ซึ่งว่ากันว่ามีที่มาจากคำว่า "สยาม" ซึ่งครอบครองพื้นที่ส่วนใหญ่ของที่ราบสูงฉาน

เนื่องจากภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงชันที่ยังไม่ได้รับการสำรวจอย่างทั่วถึงจนกระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ จึงมีการเรียกภูมิประเทศนี้ว่า "ที่ราบสูงฉาน" ในทางภูมิศาสตร์สมัยอาณานิคมอังกฤษ ซึ่งเป็นชื่อที่ยังคงใช้กันอยู่บ้างในบางครั้ง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากพื้นที่ทั้งหมดขาดพื้นที่ราบสูงอันกว้างใหญ่ซึ่งเป็นลักษณะเด่นหลักของที่ราบสูง คำนิยามนี้จึงมักไม่เข้ากัน

## ธรณีวิทยา
ในทางธรณีวิทยาทิวเขาฉานและทิวเขาย่อยทางใต้เป็นชั้นตะกอนดินทับซ้อนอยู่บนหินแข็ง ทิวเขาคาสต์พบได้ทั่วไป เนื่องจากพื้นที่ส่วนใหญ่ของทิวเขาเป็นหินปูน ทิวเขาฉานจึงเป็นแหล่งทำเหมืองแร่เงินและทับทิมที่สำคัญ

## ภูมิศาสตร์
พื้นที่สูงฉานเป็นพื้นที่ผสมของทิวเขา หุบเขาแม่น้ำที่ลาดชัน และที่ราบสูงเล็กน้อย พื้นที่นี้เป็นแหล่งสำคัญของไพลิน ทับทิม และอัญมณีอื่น ๆ ของพม่าซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้ประเทศนี้เป็นที่รู้จัก นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งสำคัญของตะกั่ว เงิน และสังกะสี ที่ราบสูงมีความสูงเฉลี่ยประมาณ  และมีประชากรเบาบาง

ทิวเขาฉานทอดตัวอยู่ทางตอนกลางและตะวันออกของประเทศพม่า และทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศไทย ทิวเขานี้สูงชันขึ้นจากที่ราบตอนกลางของพม่าและทอดยาวไปทางตะวันออกหลายร้อยกิโลเมตรเข้าสู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศไทย พื้นผิวของระบบทิวเขานี้ถูกตัดผ่านด้วยหุบเขาแม่น้ำที่ลาดชัน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ลุ่มน้ำ แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำอิรวดี แม่น้ำสะโตง และแม่น้ำสาละวิน ซึ่งไหลผ่านที่ราบสูงในทิศเหนือ-ใต้

### ส่วนย่อยของทิวเขา
* **[[ทิวเขาแดนลาว]]** ตั้งอยู่ทางตอนใต้และตะวันออกเฉียงใต้ของทิวเขาฉาน เป็นแนวแบ่งเขตลุ่มน้ำสาละวินออกจากลุ่มน้ำโขง ทิวเขาแดนลาวเริ่มต้นที่เชียงแสนทางทิศตะวันออก และดอยเชียงดาวความสูง  เป็นหนึ่งในจุดที่สูงที่สุด รวมถึงดอยนางนอนซึ่งเป็นเขาหินปูนรูปทรงแปลกตาทางใต้สุด มีน้ำตกและถ้ำ
* **[[ทิวเขากะเหรี่ยง]]** บริเวณด้านตะวันตกสุดของระบบทิวเขาฉานนั้นไม่มีขอบเขตที่ชัดเจน โดยทิวเขากะเหรี่ยงอยู่ในพื้นที่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของระบบเลยแม่น้ำสาละวินไป ในทางภูมิศาสตร์ทิวเขากะเหรี่ยงเป็นส่วนที่ยื่นออกไปทางตะวันตกเฉียงใต้ของทิวเขาฉาน ทิวเขานี้ยังถูกเรียกว่า "ทิวเขากะเหรี่ยง-กะยา"

* **[[ทิวเขาถนนธงชัย]]** เป็นส่วนต่อขยายด้านใต้สุดของระบบที่ราบสูงฉาน ทางใต้จากทิวเขาแดนลาว มีทิวเขาหลายสายทอดยาวขนานกันอยู่เหนือที่ราบสูงฉาน ซึ่งสูงขึ้นไปถึงระดับ  มีทิวเขาดอนะ (ทิวเขาถนนธงชัยตะวันตก) ทางทิศตะวันตกทอดยาวไปจนถึงจุดเริ่มต้นของเทือกเขาตะนาวศรีทางใต้ ดอยอินทนนท์จุดที่สูงที่สุดในประเทศไทย สูง  เป็นส่วนหนึ่งของทิวเขาอินทนนท์ ซึ่งเป็นสันเขาสูงระบบเขาย่อยของทิวเขาถนนธงชัยในจังหวัดเชียงใหม่ จุดสูงสุดของทิวเขาถนนธงชัยในจังหวัดแม่ฮ่องสอนที่อยู่ใกล้เคียงคือดอยขุนแม่ยะ มีความสูง  ตั้งอยู่ทางตะวันตกในอำเภอปาย ยอดเขาสูงอื่น ๆ ของทิวเขานี้ได้แก่ดอยปุย สูง  และดอยสุเทพ สูง  นักภูมิศาสตร์บางรายรวมระบบย่อยของทิวเขาถนนธงชัยเป็นส่วนหนึ่งของทิวเขาแดนลาว

## ประวัติศาสตร์
[thumb|220px|ตำแหน่ง[แผ่นดินไหวในประเทศพม่า พ.ศ. 2554]]
สมัยอาณานิคมอังกฤษ บ้านพักตากอากาศหลักบนเขาในพม่าคือเมืองปยีนอู้ลวีน เป็นที่รู้จักในภาษาอังกฤษว่า เม-มโหย่ ถูกสร้างขึ้นในบริเวณตะวันตกของทิวเขาฉานที่ระดับความสูง  เหนือระดับน้ำทะเล และใช้เวลาขับรถประมาณหนึ่งชั่วโมงครึ่งจากมัณฑะเลย์ เป็นหนึ่งในสถานที่พักผ่อนสำหรับเจ้าหน้าที่อาณานิคมที่หลีกหนีความร้อนในฤดูร้อนของพม่า ปยีนอู้ลวีนยังคงเป็นที่รู้จักในด้านสวนพฤกษศาสตร์และเช่นเดียวกับบ้านพักตากอากาศบนเขาทั้งหมดของอังกฤษ มีตัวอย่างสถาปัตยกรรมสมัยอาณานิคม ปัจจุบันทะเลสาบอี้นเล่เป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวของที่ราบสูงฉาน

เขตรักษาพันธุ์นกตองจี ซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2449 ในชื่อเขตอนุรักษ์สัตว์ป่าตองจี ได้รับการกำหนดใหม่ให้เป็นเขตรักษาพันธุ์นกใน พ.ศ. 2532

เนื่องจากการก่อความไม่สงบและกิจกรรมของกองทัพพม่าในพื้นที่ ทำให้ชาวบ้านจำนวนมากที่อาศัยอยู่ในบริเวณภูเขาของทิวเขาฉานได้ย้ายข้ามพรมแดนไปยังประเทศไทยและอาศัยอยู่ในค่ายผู้ลี้ภัย

แม้จะมีการก่อความไม่สงบอย่างต่อเนื่อง แต่ทิวเขาฉานก็เป็นแหล่งปลูกมันฝรั่งส่วนใหญ่ของพม่า

เมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2554 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.8 ริกเตอร์ ในบริเวณทิวเขาแดนลาวด้านตะวันออกของระบบทิวเขา ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 70 ราย และบาดเจ็บมากกว่า 100 ราย บ้านเรือน 390 หลัง วัดพุทธ 14 แห่ง และอาคารราชการ 9 แห่งได้รับความเสียหาย

## ระเบียงภาพ


ไฟล์:Shan Hills, Myanmar, Landscape with Shan-Karen hills and forest in rural remote Myanmar.jpg|ภูมิประเทศทิวเขาเมืองกาดล้อ ทิวเขาฉาน ประเทศพม่า
ไฟล์:Inle Lake, Fisherman in boat, Myanmar.jpg|ทิวเขาฉานมองเห็นได้จากทะเลสาบอี้นเล่
ไฟล์:Mountains in Mae Hong Son Province.jpg|ทิวเขาฉานในจังหวัดแม่ฮ่องสอน
ไฟล์:Train from Hsipaw to Pyin U Lwin, including Gokteik Gorge 17.jpg|ทิวทัศน์ของช่องเขาโกะเทะ ระหว่างเมืองสี่ป้อและปยีนอู้ลวีน
ไฟล์:Mae Hong Son, Karsts, Thailand.jpg|ทิวเขาฉานระหว่างจังหวัดแม่ฮ่องสอนและชายแดนพม่า


## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The Geology of Burma (Myanmar)
* Peakbagger - Shan-Western Thailand

หมวดหมู่:เทือกเขาในประเทศพม่า
หมวดหมู่:เทือกเขาในประเทศไทย