วิษณุ เครืองาม

ศาสตราจารย์กิตติคุณ **วิษณุ เครืองาม**  (เกิด 15 กันยายน พ.ศ. 2494) เป็นนักกฎหมายและนักการเมืองชาวไทย ปัจจุบันดำรงตำแหน่งกรรมการกฤษฎีกา เคยดำรงตำแหน่งสำคัญในรัฐบาลหลายชุดและในหลายหน่วยงาน และเป็นราชบัณฑิตสาขาวิชากฎหมายปกครอง

วิษณุสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อ พ.ศ. 2515 แล้วเริ่มรับราชการในปีนั้นด้วยการเป็นอาจารย์กฎหมายที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง และที่อื่น ๆ จน พ.ศ. 2534 ได้โอนมาสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีเพื่อดำรงตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ภายหลังยังได้เป็นสมาชิกวุฒิสภาในช่วง พ.ศ. 2535–2543 เลขาธิการคณะรัฐมนตรีในช่วง พ.ศ. 2536–2545 และกรรมการกฤษฎีกาตั้งแต่ พ.ศ. 2535 ถึงปัจจุบัน

วิษณุเคยทำงานด้านการเมืองกับรัฐบาลหลายชุด เช่น ดำรงตำแหน่งโฆษกสำนักนายกรัฐมนตรีเมื่อ พ.ศ. 2535 ช่วงที่พลเอก สุจินดา คราประยูร ได้เป็นนายกรัฐมนตรีหลังจากที่มีรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2534 ตลอดจนดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีเมื่อ พ.ศ. 2545 ในคณะรัฐมนตรีที่มีทักษิณ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี และดำรงตำแหน่งสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติหลังจากที่พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ก่อรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2557

ในการทำงานกับพลเอก ประยุทธ์ วิษณุมักถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าหาข้อเบี่ยงเลี่ยงกฎหมายให้ฝ่ายของพลเอก ประยุทธ์ จนฝ่ายอื่นและสื่อสังคมตั้งฉายาให้วิษณุว่า "บิดาแห่งการยกเว้น" หรือ "บิดาแห่งข้อยกเว้น"  

นอกจากตำแหน่งหน้าที่ข้างต้นแล้ว วิษณุยังเป็นประธานและกรรมการในคณะกรรมการหลายคณะ เป็นนายกและกรรมการในสภาของสถาบันการศึกษาหลายแห่ง ทั้งยังมีงานเขียนบทความและหนังสืออีกจำนวนหนึ่ง

## ประวัติ
วิษณุเกิดเมื่อวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2494 ที่ตำบลหาดใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา มีชื่อเดิมว่า พิธาน เครืองาม เป็นบุตรของบุญทรง และถาวร เครืองาม มีน้องสาวชื่อ ศิริมา นิลรัตน์ น้องชาย 2 คนชื่อ พลอากาศตรี นายแพทย์เฉลิมชัย เครืองาม และศาสตราจารย์ ดร.ดุสิต เครืองาม

วิษณุสมรสกับวัชราภรณ์ เครืองาม (แป้ง) เดิมชื่อ วราภา มีบุตรชาย 1 คนชื่อ วิชญะ เครืองาม บุตรชายสมรสกับนันทนัช ศิรธรานนท์ บุตรีของเจตน์ ศิรธรานนท์

## การศึกษา
วิษณุจบการศึกษาระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาปีที่ 3 จากโรงเรียนกอบกาญจน์ศึกษา และโรงเรียนแสงทองวิทยา หาดใหญ่ และมัธยมปีที่ 4-5 จากโรงเรียนพระโขนงพิทยาลัย กรุงเทพมหานคร สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรี นิติศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง เหรียญทองพระราชทานทุนภูมิพล) จากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสำเร็จการศึกษาเป็นเนติบัณฑิตไทย (โดยสอบไล่ได้ลำดับที่ 2) จากสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา

วิษณุสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท Master of Laws (LL.M.) และปริญญาเอก Doctor of the Science of Law (J.S.D.) จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ สหรัฐ ด้วยทุนรัฐบาล

## การทำงาน

### งานราชการ

วิษณุเริ่มรับราชการใน พ.ศ. 2515 เป็นอาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ในปีต่อมาได้ย้ายมาประจำที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และที่คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จนกระทั่งได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในปี พ.ศ. 2529

ใน พ.ศ. 2534 วิษณุได้โอนมารับราชการพลเรือนในสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี ตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรี และได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภา 2 สมัย ในระหว่าง พ.ศ. 2535 – 2543 และได้รับแต่งตั้งเป็นเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ในปี พ.ศ. 2536 – 2545

นอกจากนั้น ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นกรรมการกฤษฎีกา ตั้งแต่ พ.ศ. 2535 ถึงปัจจุบัน และได้ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ 2, กฎหมายการบริหารราชการแผ่นดิน) ต่อมาในวันที่ 30 ตุลาคม 2566 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งกรรมการกฤษฎีกาพร้อมกับอาคม เติมพิทยาไพสิฐ

### งานการเมือง
วิษณุเคยเป็นสมาชิกวุฒิสภา (2535-2539) เคยรักษาการในตำแหน่งโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ใน พ.ศ. 2535 สมัยรัฐบาลพลเอก สุจินดา คราประยูร และได้เข้าร่วมงานการเมืองอีกครั้งในรัฐบาลพันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ในปี พ.ศ. 2545 โดยรับตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี (2 สมัย) รับผิดชอบงานเกี่ยวกับกฎหมายของรัฐบาล ต่อมาหลังการรัฐประหาร พ.ศ. 2549 ได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ และเป็นศาสตราภิชานคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

หลังสิ้นสุดภารกิจของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2551 วิษณุไม่ได้เข้ารับตำแหน่งทางการเมืองใด ๆ แต่ยังรับหน้าที่ในคณะกรรมการของรัฐอีกหลายคณะ กระทั่งในปี พ.ศ. 2557 รับตำแหน่งที่ปรึกษาคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ดูแลด้านกฎหมายยุติธรรม และได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาลพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา รับผิดชอบดูแลงานกระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และราชบัณฑิตสภาในวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2567 ได้รับแต่งตั้งเป็น ที่ปรึกษาของนายกรัฐมนตรี(นาย เศรษฐา ทวีสิน) ด้านกฎหมายและระเบียบปฏิบัติราชการ

### งานการศึกษา
* นายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
* นายกสภาสถาบันการพลศึกษา
* กรรมการสภามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 
*กรรมการสภามหาวิทยาลัยทักษิณ 
*กรรมการสภามหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต 
*กรรมการสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
*กรรมการสภามหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย 
*กรรมการสภามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 
*กรรมการสภามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย 
*กรรมการสภาสถาบันพระปกเกล้า

นอกจากนี้ วิษณุยังเคยเป็นอาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ ศาสตราจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

### งานธุรกิจ

วิษณุเป็นประธานกรรมการบริษัทบางกอกโพสต์ตั้งแต่วันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2567

### งานเขียน
วิษณุมีผลงานหนังสือ เช่น
* ครัว ครม. 
* ภูฏาน วิมานปลายฟ้า
* โลกนี้คือละคร
* เล่าเรื่องผู้นำ
* หลังม่านการเมือง
* เดินดินกินข้าวแกง          
* ลงเรือแป๊ะ
* ชีวิตดั่งหาดทรายและทะเล
* เลขที่ 1 ถนนพิษณุโลก

### บทความในหนังสือ
* เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย ใน *สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ฉบับเสริมการเรียนรู้ เล่มที่ 22* (มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ, 2566)

## รางวัลเกียรติคุณ
* พ.ศ. 2534 รับพระราชทานรางวัลตัวอย่างบุคคลผู้พูดภาษาไทยได้ถูกต้อง และเหมาะสม จากมหาวิทยาลัยมหิดลและราชบัณฑิตยสถาน เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2534
* พ.ศ. 2539 ได้รับรางวัลผลงานวิจัยดีเยี่ยม สาขานิติศาสตร์ ประจำปี 2539 จากสภาวิจัยแห่งชาติ 
* พ.ศ. 2540 ได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์กิตติคุณ คณะนิติศาสตร์ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2540 
* พ.ศ. 2540 ได้รับรางวัลผู้บริหารราชการพลเรือนดีเด่น ประจำปี 2540 (รางวัลครุฑทองคำ) ของสมาคมข้าราชการพลเรือนแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2541
* พ.ศ. 2541 ได้รับรางวัลนักเรียนทุนรัฐบาลไทยดีเด่น ประจำปี 2541 จากสมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย
* พ.ศ. 2543 ได้รับรางวัลศิษย์เก่าดีเด่น มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ประจำปี 2543
* พ.ศ. 2544 ได้รับปริญญานิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พ.ศ. 2546 ได้รับแต่งตั้งเป็นราชบัณฑิตทางนิติศาสตร์
* พ.ศ. 2547 ได้รับรางวัลบุษบกทองผู้มีผลงานดีเด่นด้านการใช้ภาษาไทย
* พ.ศ. 2556 ได้รับปริญญานิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขานิติศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
* พ.ศ. 2556 ได้รับปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต กิตติมศักดิ์ สาขารัฐประศาสนศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
* พ.ศ. 2557 ได้รับปริญญาศิลปศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต กิตติมศักดิ์ สาขานิติศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยศรีปทุม

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

 สาขานิติศาสตร์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอหาดใหญ่
หมวดหมู่:ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
หมวดหมู่:เลขาธิการคณะรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:อาจารย์คณะนิติศาสตร์
หมวดหมู่:นักวิชาการจากจังหวัดสงขลา
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์กิตติคุณ
หมวดหมู่:ศาสตราภิชาน
หมวดหมู่:บุคคลผู้ได้รับรางวัลครุฑทองคำ
หมวดหมู่:นักการเมืองจากจังหวัดสงขลา
หมวดหมู่:รองนายกรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:สมาชิกวุฒิสภาไทยแบบแต่งตั้ง
หมวดหมู่:สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
หมวดหมู่:คณะที่ปรึกษาคณะรักษาความสงบแห่งชาติ
หมวดหมู่:นักกฎหมายชาวไทย
หมวดหมู่:สามัญสมาชิกเนติบัณฑิตยสภา
หมวดหมู่:ราชบัณฑิต
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนแสงทองวิทยา
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนพระโขนงพิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:กรรมการกฤษฎีกาไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
หมวดหมู่:นายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
หมวดหมู่:นายกสภามหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ