อู๋ เยี่ยน

**อู๋ เยี่ยน** (;  ค.ศ. 260 – ก่อน ค.ศ. 315) ชื่อรอง **ชื่อเจ๋อ** () เป็นขุนพลของรัฐง่อก๊กในยุคสามก๊กของจีน และภายหลังเป็นขุนพลของราชวงศ์จิ้น อู๋ เยี่ยนมีชื่อเสียงจากการป้องกันเมืองเจี้ยนผิง (建平 *เจี้ยนผิง*; ทางตะวันตกเฉียงใต้ของอำเภอเซี่ยอี้ มณฑลเหอหนานในปัจจุบัน) ในช่วงที่ราชวงศ์จิ้นทำศึกเพื่อพิชิตง่อก๊ก หลังการล่มสลายของง่อก๊ก อู๋ เยี่ยนรับราชการกับราชวงศ์จิ้น โดยตำแหน่งที่โดดเด่นที่สุดคือข้าหลวงมณฑลของมณฑลเกาจิ๋ว (交州 *เจียวโจว*) สืบต่อจากเถา หฺวาง (陶璜) ซึ่งก็เป็นอดีตข้าราชการของง่อก๊กเช่นกัน 

## การรับราชการในง่อก๊ก
อู๋ เยี่ยนเป็นชาวอำเภออู๋ (吳縣 *อู๋เซี่ยน*) เมืองง่อกุ๋น (吳郡 *อู๋จฺวิ้น*) และมาจากครอบครัวที่มีฐานะยากจน *[[จิ้นชู]]* (晉書) บรรยายว่า อู๋ เยี่ยนสูง 8 *[[ฉื่อ]]* (尺) หรือประมาณ 6 ฟุต 2 นิ้ว และมีความสามารถในการต่อสู้กับสัตว์ร้ายด้วยมือเปล่าได้ อู๋ เยี่ยนเริ่มรับราชการกับง่อก๊กในฐานะข้าราชการผู้น้อยในอำเภอทงเจียง (通江縣 *ทงเจียงเซี่ยน*) เมื่อประมาณเดือนธันวาคม ค.ศ. 269 อู๋ เยี่ยนเห็นว่าขุนพลชีฮู (薛珝 *เซฺว สฺวี่*) นำทัพใหญ่ไปโจมตีเมืองเกาจี (交趾 *เจียวจื่อ*) ทำให้อู๋ เยี่ยนถอนหายใจด้วยความไม่พอใจ  หมอดูชื่อหลิว จ๋า (劉劄) วิเคราะห์ใบหน้าของอู๋ เยี่ยนแล้วกล่าวกับอู๋ เยี่ยนว่า "จากลักษณะของท่านแล้ว ท่านจะขึ้นไปถึงจุดเดียวกันทางราชการในสักวันหนึ่ง ไม่จำเป็นต้องเฝ้าปรารถนาเลย"

อู๋ เยี่ยนได้รับหน้าที่ทางการทหารครั้งแรกภายใต้การบังคับบัญชาของเสนาบดีกลาโหมลกข้อง (陸抗 *ลู่ ค่าง*) ลกข้องชื่นชมความสามารถของอู๋ เยี่ยน แต่อู๋ เยี่ยนไม่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จัก ลกข้องจึงไม่สามารถเลื่อนขั้นอู๋ เยี่ยนให้สูงขึ้นได้เพราะเกรงกลัวขุนพลคนอื่น ๆ จะไม่เห็นด้วย ลกข้องจึงคิดแผนเรียกประชุมเหล่าขุนพล แล้วลอบสั่งให้คนผู้หนึ่งแกล้งทำเป็นบ้าและกวัดแกว่งดาบทำให้เหล่าขุนพลตกใจกลัว เหล่าขุนพลต่างหลบหนีไปด้วยความกลัวทันทีที่เห็นผู้ที่ท่าทางเหมือนคนบ้า แต่อู๋ เยี่ยนยังคงสงบนิ่งและใช้โต๊ะตัวเล็ก ๆ ป้องกันตนเอง เหล่าขุนพลต่างชื่นชมความกล้าหาญของอู๋ เยี่ยน ลกข้องจึงสามารถเลื่อนขั้นอู๋ เยี่ยนให้ดำรงตำแหน่งสำคัญได้ในที่สุด

ในที่สุดอู๋ เยี่ยนก็ได้ย้ายไปเมืองเจี้ยนผิงและได้รับราชการเป็นเจ้าเมือง (太守 *ไท่โฉ่ว*) ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 272 องโยย (王濬 *หวาง จฺวิ้น*) ข้าหลวงมณฑล (刺史 *ชื่อฉื่อ*) ของมณฑลเอ๊กจิ๋ว (益州 *อี้โจว*) ภายใต้การปกครองของราชวงศ์จิ้นได้รับมอบหมายให้สร้างเรือรบเพื่อเตรียมการพิชิตง่อก๊ก เศษไม้จากการสร้างเรือลอยตามน้ำเข้าสู่อาณาเขตของง่อก๊ก อู๋ เยี่ยนสังเกตเห็นเศษไม้จึงเก็บมาถวายซุนโฮ (孫皓 *ซุน เฮ่า*) จักรพรรดิแห่งง่อก๊กเพื่อเป็นหลักฐานว่าราชวงศ์จิ้นกำลังวางแผนบุกง่อก๊ก แล้วอู๋ เยี่ยนจึงทูลโน้มน้าวซุนโฮให้เสริมกำลังทหารที่ชายแดนด้านตะวันตกเฉียงเหนือ แต่ซุนโฮทรงเพิกเฉยต่อคำทูลเตือนของอู๋ เยี่ยน อู๋ เยี่ยนจึงเตรียมการป้องกันด้วยตนเองแทน โดยให้สร้างโซ่เหล็กมาขึงกั้นแม่น้ำแยงซีเพื่อสกัดการบุกของข้าศึกมาทางตะวันออกโดยทางแม่น้ำ

ในเดือนกันยายน ค.ศ. 272 ปู้ ฉ่าน (步闡) แม่ทัพของอำเภอซีหลิง (西陵; ปัจจุบันคือเขตซีหลิง นครอี๋ชาง มณฑลหูเป่ย์) ก่อกบฏต่อง่อก๊กและยอมมอบซีหลิงแก่ราชวงศ์จิ้น ลกข้องทราบเรื่องนี้จึงบัญชาอู๋ เยี่ยน, จั่ว อี้ (左奕) และคนอื่น ๆ ให้ยกพลไปปราบกบฏ ในเดือนธันวาคม ลกข้องและเหล่าขุนพลขับไล่ทัพราชวงศ์จิ้นที่นำโดยเอียวเก๋า (羊祜 *หยาง ฮู่*) และปราบกบฏปู้ ฉ่านได้สำเร็จ

ปลาย ค.ศ. 279 ราชวงศ์จิ้นเริ่มทำศึกพิชิตง่อก๊ก สายโซ่ที่อู๋ เยี่ยนสร้างขึ้นได้สร้างความยุ่งยากแก่ทัพเรือของราชวงศ์จิ้นในตอนแรก แต่สายโซ่ก็ถูกจัดการโดยองโยย วิธีการคือการส่งแพที่เต็มไปด้วยหุ่นฟางอาบน้ำมันแล้วจุดไฟเผา จึงหลอมสายโซ่นั้นจนขาดลง เมื่อถึง ค.ศ. 280 อาณาเขตของง่อก๊กทั้งหมดทางตอนบนของแม่น้ำแยงซีก็ถูกพิชิตโดยราชวงศ์จิ้นยกเว้นเพียงเมืองเจี้ยนผิงซึ่งอู๋ เยี่ยนยังคงต้านทานอยู่ ราชวงศ์จิ้นส่งทัพใหญ่ไปตีเจี้ยนผิงแต่อู๋ เยี่ยนก็สามารถตั้งมั่นอยู่ในเมืองได้ ท้ายที่สุดทัพราชวงศ์จิ้นจะยอมล่าถอยไปตั้งมั่นในระยะที่ห่างจากเจี้ยนผิงพอสมควร อู๋ เยี่ยนยอมจำนนต่อทัพราชวงศ์จิ้นหลังการยอมจำนนของซุนโฮที่เกี๋ยนเงียบ (建業 *เจี้ยนเย่*) นครหลวงของง่อก๊ก ซึ่งถือเป็นการสิ้นสุดของยุคสามก๊ก

## การรับราชการในราชวงศ์จิ้น
หลังการล่มสลายของง่อก๊ก ข้าราชการของง่อก๊กที่รอดชีวิตได้ถูกส่งไปยังลกเอี๋ยง (洛陽 *ลั่วหยาง*) นครหลวงของราชวงศ์จิ้น ที่ลกเอี๋ยง อู๋ เยี่ยนได้รับการแต่งตั้งจากจักรพรรดิสุมาเอี๋ยน (司馬炎 *ซือหม่า เหยียน*) ให้เป็นเจ้าเมืองของเมืองจิ้นเฉิง (晋城) ไม่นานหลังจากนั้น จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนตรัสถามเซฺว อิ๋ง (薛瑩) ที่เป็นอดีตข้าราชการของง่อก๊กอีกคนถึงสาเหตุที่ทำให้ซุนโฮล่มจม เซฺว อิ๋งทูลตอบเกี่ยวกับซุนโฮที่เป็นอดีตจักรพรรดิของตนในแง่ลบ ต่อมาในวันเดียวกัน จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนตรัสถามคำถามเดียวกันนี้กับอู๋ เยี่ยน อู๋ เยี่ยนทูลตอบว่า "เจ้าแห่งง่อมีสติปัญญาความสามารถ ข้าราชบริพารก็เป็นผู้มีคุณธรรมและกระจ่างแจ้ง" จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงพระสรวลแล้วตรัสว่า "ถ้าเช่นนั้นเหตุใดง่อจึงล่มเล่า" อู๋ เยี่ยนทูลตอบว่า "มีเพียงสวรรค์เท่านั้นที่ตัดสินว่าใครจะรุ่งเรืองหรือล่มจม นั่นคือเหตุผลที่ฝ่าบาทสามารถปราบเราได้ ในเมื่อนี่เป็นวิถีแห่งฟ้า เหตุใดมนุษย์จึงต้องถูกตำหนิเล่า" เสนาบดีจาง หฺวา (張華) ซึ่งอยู่ใกล้เคียงระหว่างการสนทนาได้พูดกับอู๋ เยี่ยนว่า "ท่านเป็นขุนพลของง่ออยู่หลายปี แต่ข้าไม่เคยได้ยินเกี่ยวกับท่านเลย ช่างน่าแปลกนัก" อู๋ เยี่ยนตอบว่า "แม้แต่ฝ่าบาทยังทรงทราบเรื่องของข้า แล้วท่านไม่รู้ได้อย่างไร" จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงประทับใจในคำพูดของอู๋ เยี่ยนและทรงชื่นชมอู๋ เยี่ยน

อู๋ เยี่ยนไปรับราชการเป็นเจ้าเมืองของเมืองตุนหฺวาง (敦煌) และเจ้าเมืองของเมืองเยี่ยนเหมิน (雁門) ในที่สุดก็ได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีภายใน (內史 *เน่ย์ฉื่อ*) แห่งราชรัฐชุ่นหยาง (順陽; ทางใต้ของอำเภอซีชฺวาน มณฑลเหอหนานในปัจจุบัน) อ๋องแห่งชุ่นหยาง (順陽王 *ชุ่นหยางหวาง*) ในเวลานั้นคือซือหม่า ช่าง (司馬暢) โอรสของซือหม่า จฺวิ้น (司馬駿) เป็นที่กล่าวขานกันว่าซือหม่า ช่างทรงเป็นคนเย่อหยิ่งและสุรุ่ยสุร่าย ซือหม่า ช่างทรงเคยกล่าวโทษเสนาบดีภายในมาแล้วหลายคนก่อนหน้าอู๋ เยี่ยนด้วยข้อหาที่คนเหล่านี้ไม่ได้กระทำ แต่พระองค์ทรงไม่สามารถกระทำเช่นเดียวกันนี้กับอู๋ เยี่ยนซึ่งยึดมั่นในกฎหมายและลงโทษคนร้ายอย่างเข้มงวดจนหลายคนเกรงกลัว ซือหม่า ช่างไม่กล้าใส่ร้ายอู๋ เยี่ยน แต่กลับเสนอชื่อในอู๋ เยี่ยนดำรงตำแหน่งเป็นนายทหารม้ามหาดเล็ก (散騎常侍 *ซานฉีฉางชื่อ*) เพื่อส่งตัวซือหม่า ช่างให้อยู่ไกลพระองค์

เมื่อ ค.ศ. 290 เถา หฺวาง (陶璜) ข้าหลวงของมณฑลเกาจิ๋ว (	交州 *เจียวโจว*) และอดีตข้าราชการของง่อก๊กเสียชีวิต อู๋ เยี่ยนได้รับการแต่งตั้งเป็นแม่ทัพภูมิภาคหนานจง (南中) และข้าหลวงของมณฑลเกาจิ๋วแทนที่เถา หฺวาง การเสียชีวิตของเถา หฺวางก่อให้เกิดการก่อกบฏในเมืองจิ่วเจิน (九真) นำโดยเจ้า จื่อ (趙祉) ซึ่งขับไล่เจ้าเมืองจิ่วเจินออกไป แต่อู๋ เยี่ยนก็สามารถปราบกบฏได้สำเร็จ อู๋ เยี่ยนใช้เวลามากกว่ายี่สิบปีในมณฑลเกาจิ๋ว รักษาความสงบสุขตลอดอาณาบริเวณได้เป็นอย่างดี ในช่วงบั้นปลายชีวิต อู๋ เยี่ยนขอเปลี่ยนตำแหน่ง จึงได้รับการแต่งตั้งเป็นจางวางวังจักรพรรดินี (大長秋 *ต้าฉางชิว*) ก่อนจะเสียชีวิตขณะดำรงตำแหน่ง

บทบาทสุดท้ายของอู๋ เยี่ยนที่มีการบันทึกไว้คือเมื่อ ค.ศ. 307 เมื่อขุนพลหลี่ เจา (李釗) ถูกส่งไปปราบกบฏชนเผ่าในหนิงโจว (寧州, ปัจจุบันคือมณฑลยูนนานและมณฑลกุ้ยโจว)  ซึ่งก่อการขึ้นเมื่อปีก่อนหน้า อู๋ เยี่ยนส่งบุตรชายคืออู๋ จือ (吾咨) ไปช่วยหลี่ เจาในการปราบกบฏชนเผ่า

## เกร็ดประวัติ
### ความเป็นปรปักษ์จากเหล่าบุตรชายของลกข้อง
ครั้งหนึ่งจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนตรัสถามอู๋ เยี่ยนว่าใครดีกว่ากันระหว่างลกข้องกับลูกพี่ลูกน้องที่ชื่อลู่ สี่ (陸喜) ซึ่งเป็นบุตรชายของลู่ เม่า (陸瑁) ลกข้องทูลตอบว่า "ในด้านคุณธรรม ข้องด้อยกว่าสี่ ในด้านการสร้างความดีความชอบ สี่เทียบไม่ได้กับข้อง" หลังอู๋ เยี่ยนไปประจำการในมณฑลเกาจิ๋ว ได้ส่งของกำนัลไปมอบให้บุตรชายของลกข้องคือลู่ จี (陸機) และลู่ ยฺหวิน (陸雲) ในตอนแรกลู่ จีต้องการรับของกำนัล แต่ลู่ ยฺหวินยั้งไว้โดยอ้างถึงเรื่องที่อู๋ เยียนมีฐานะต่ำต้อยรวมถึงคำพูดที่อู๋ เยี่ยนเคยพูดเกี่ยวกับลกข้องที่เป็นบิดาของพวกตน ลู่ จีเห็นด้วย ทั้งสองจึงเริ่มพูดด้อยค่าอู๋ เยี่ยนให้คนอื่น ๆ ฟัง แต่ข้าราชการคนหนึ่งชื่ออื่น ยฺหวี (尹虞) ตำหนิทั้งสองพี่น้องที่ตัดสินอู๋ เยี่ยนจากสถานะและใส่ร้ายอู๋ เยี่ยนอย่างไม่ปรานีเพียงเพราะการขาดความเคารพเพียงเล็กน้อย ทั้งสองพี่น้องตระหนักถึงความผิดพลาดของพวกตนจึงหยุดวิพากย์วิจารณ์และหันมาเป็นมิตรกับอู๋ เยี่ยนมากขึ้น

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ซือหม่า กวาง (1084). *[[จือจื้อทงเจี้ยน]]*.
* ฝาง เสฺวียนหลิง (บก.) (648). *[[จิ้นชู]]*.

หมวดหมู่:ขุนพลของง่อก๊ก
หมวดหมู่:ขุนนางของง่อก๊ก
หมวดหมู่:ข้าราชการในยุคราชวงศ์จิ้น