เรือสี่ปล่อง

**เรือสี่ปล่อง** () หรือที่รู้จักในชื่อ **โฟร์สแต็กเกอร์** (four-stacker) คือเรือเดินสมุทรที่มีปล่องสี่ช่อง

ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอ ซึ่งเปิดตัวใน ค.ศ. 1897 เป็นเรือเดินสมุทรลำแรกที่มีสี่ปล่องและเป็นหนึ่งในเรือลำแรก ๆ ของยุคทองแห่งเรือเดินสมุทรที่โดดเด่นขึ้นในศตวรรษที่ 20

ในบรรดาเรือสี่ปล่องที่เป็นที่รู้จักกันดีที่สุดคือไททานิก ซึ่งอับปางในการเดินทางเที่ยวแรกเมื่อ 15 เมษายน ค.ศ. 1912 และลูซิเทเนีย ซึ่งถูกตอร์ปิโดเมื่อ 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1915 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง โดยรวมแล้วมีการสร้างเรือสี่ปล่อง 15 ลำ; เกรตอีสเทิร์นใน ค.ศ. 1858 และที่เหลือระหว่าง ค.ศ. 1897 ถึง 1922 สี่ลำจมลงในช่วงสงครามโลก และลำอื่น ๆ ยกเว้นไททานิกก็ถูกแยกชิ้นส่วนทั้งหมด

มอริเทเนียเป็นเรือสี่ปล่องที่เร็วที่สุดในบรรดาเรือทั้งหมด เรือสี่ปล่องลำสุดท้ายที่เคยสร้างคือวินด์เซอร์คาสเซิล อย่างไรก็ตาม ปล่องสองช่องของเธอถูกถอดออกในภายหลัง ทำให้อาควิเทเนียกลายเป็นเรือสี่ปล่องลำสุดท้ายที่ยังคงให้บริการและเป็นลำเดียวที่รอดจากประจำการในสงครามโลกทั้งสองครั้ง

## ประวัติศาสตร์
### จุดเริ่มต้น
จุดประสงค์หลักของปล่องบนเรือจักรไอน้ำคือการระบายควัน ความร้อน และไอน้ำส่วนเกินออกจากห้องหม้อไอน้ำ เมื่อเรือมีขนาดใหญ่ขึ้น ก็มีการใช้หม้อไอน้ำมากขึ้น จำนวนปล่องจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของความเร็วและความปลอดภัย ดังนั้น บริษัทเดินเรือบางครั้งจึงเพิ่มปล่องปลอม เช่น เรือเดินสมุทรชั้นโอลิมปิก เพื่อสร้างความประทับใจถึงพละกำลังของเรือ

เกรตอีสเทิร์น เปิดตัวเมื่อ 31 มกราคม ค.ศ. 1858 (เร็วกว่าเรือที่เทียบเคียงได้ถึง 40 ปี) เป็นเรือเดินสมุทรลำเดียวที่มีห้าปล่อง ต่อมาปล่องหนึ่งปล่องถูกถอดออกใน ค.ศ. 1865 เกรตอีสเทิร์นจึงกลายเป็นเรือเดินสมุทรลำแรกที่มีสี่ปล่อง อย่างไรก็ตาม เธอถูกดัดแปลงเป็นเรือวางสายเคเบิลในเวลาไม่นานหลังจากนั้นและไม่เคยปฏิบัติการในฐานะเรือเดินสมุทรเมื่อมีสี่ปล่อง

ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอ เปิดตัวเมื่อ 4 พฤษภาคม ค.ศ. 1897 เป็นเรือเดินสมุทรลำแรกที่สร้างขึ้นเพื่อมีสี่ปล่องโดยเฉพาะและเป็นหนึ่งในเรือลำแรก ๆ ของยุคทองแห่งเรือเดินสมุทรที่โดดเด่นในช่วงต้นถึงกลางศตวรรษที่ 20 กระแสการแข่งขันของบริษัทเดินเรือต่าง ๆ ในการสร้างเรือสี่ปล่องนั้นครอบคลุมช่วงเวลาที่สั้นมาก ตั้งแต่เอ็สเอ็ส ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอใน ค.ศ.  1897 ไปจนถึงอาร์เอ็มเส วินด์เซอร์คาสเซิลใน ค.ศ. 1922

ลูซิเทเนียและมอริเทเนีย เจ้าของสถิติของคูนาร์ดไลน์ ต่างก็ถูกออกแบบให้มีห้องหม้อไอน้ำสี่ห้อง โดยมีปล่องหนึ่งช่องสำหรับแต่ละห้อง

เพื่อให้เข้ากับรูปแบบและสมัยนิยมในต้นศตวรรษที่ 20 ไวต์สตาร์ไลน์เลือกจะติดตั้งปล่องปลอมช่องที่สี่ให้กับเรือชั้นโอลิมปิกทั้งสามเพื่อแข่งกับเรือสองลำของคูนาร์ด

### จุดเสื่อมถอย
แนวคิดที่ว่าสี่ปล่องแสดงถึงขนาดและกำลังนั้นลดลงอย่างรวดเร็วหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งไม่นาน เรือธงรุ่นต่อมาหลายลำ เช่น เอ็สเอ็ส อิมเพอราทอร์, แอ็สแอ็ส นอร์ม็องดี และอาร์เอ็มเอส ควีนแมรีล้วนมีสามปล่องเพื่อประหยัดพื้นที่บนดาดฟ้า ต่อมา เมื่อการต่อเรือมีประสิทธิภาพมากขึ้น เรืออย่างอาร์เอ็มเอส ควีนเอลิซาเบธ, มอริเทเนีย, เบรเมิน, นิวอัมสเตอร์ดัม และอเมริกา ก็ลดจำนวนปล่องลงเหลือเพียงสองช่อง ส่วนเรือสำราญที่ทันสมัยในปัจจุบันส่วนใหญ่สร้างขึ้นโดยมีปล่องช่องเดียว และเรือรบหลายลำก็ไม่มีปล่องอีกต่อไป

เร็ว ๆ นี้ เรือสี่ปล่องที่เหลืออยู่ก็ดูเก่าไป เรือสี่ปล่องลำแรกที่หายไปคือไททานิกซึ่งอับปางใน ค.ศ. 1912 หลังชนภูเขาน้ำแข็ง ระหว่างสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอ, ลูซิเทเนีย และบริแทนนิกอับปางหลังถูกโจมตีโดยเรือของศัตรู (โดยบริแทนนิกชนทุ่นระเบิด) เรือสี่ปล่องลำสุดท้ายที่สร้างขึ้นคือเรือพี่น้องอารันเดลคาสเซิลและวินด์เซอร์คาสเซิลซึ่งเริ่มให้บริการใน ค.ศ. 1921 ภายใน ค.ศ. 1922 มีเรือสี่ปล่องเหลืออยู่เพียง 10 จากทั้งหมด 14 ลำ ใน ค.ศ. 1923 อดีตเรือโครนพรินซ์วิลเฮ็ล์มถูกขายแยกชิ้นส่วนตามมาด้วยอดีตเรือด็อยทช์ลันท์ใน ค.ศ. 1925

เมื่อเริ่มต้นภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ เหลือเรือสี่ปล่องเพียง 8 ลำ ใน ค.ศ. 1935 มอริเทเนีย, โอลิมปิกและฟร็องส์ถูกขายเป็นแยกชิ้นส่วนหลังให้บริการมา 28, 24 และ 23 ปีตามลำดับ ใน ค.ศ. 1937 อารันเดลคาสเซิลและวินด์เซอร์คาสเซิลได้รับการปรับปรุงใหม่โดยการถอดปล่องสองในสี่ช่องออกและเปลี่ยนหัวเรือให้มีความเอียงมากขึ้น ทำให้เหลือไคเซอร์วิลเฮ็ล์มที่ 2, โครนพรินซ์เซสซินเซซิลีและอาควิเทเนียเป็นเรือสี่ปล่องสามลำสุดท้ายที่ยังคงอยู่ ใน ค.ศ. 1940 อดีตเรือไคเซอร์วิลเฮ็ล์มที่ 2 และโครนพรินซ์เซสซินเซซิลีถูกขายแยกชิ้นส่วน อาควิเทเนียซึ่งตอนนี้เป็นเรือเดินสี่ปล่องลำสุดท้ายที่ลอยลำอยู่ รับใช้ชาติในสงครามโลกครั้งที่สองและหลังจากนั้นก็มีช่วงชีวิตหลังสงครามที่เงียบสงบ กระทั่งเธอถูกปลดระวางใน ค.ศ. 1950 ด้วยเหตุนี้ ยุคของเรือสี่ปล่องก็สิ้นสุดลง

## รายชื่อเรือสี่ปล่อง

**หมายเหตุ**:

## เรือที่เสนอ
สหรัฐไม่เคยเดินเรือเดินสมุทรสี่ปล่องลำใดในการให้บริการเชิงพาณิชย์ อย่างไรก็ตาม ในช่วงปลายทศวรรษ 1910 วิลเลียม แฟรนซิส กิบส์เริ่มร่างแบบเรือขนาด 1,000 ฟุตลำใหม่ที่สามารถทำความเร็วได้ 30 นอต ในบรรดาข้อเสนอเหล่านั้นมีเรือสี่ปล่องคู่หนึ่งที่ออกแบบใน ค.ศ. 1919 การจัดเรียงปล่องและหม้อไอน้ำจะคล้ายกับเรือสี่ปล่องของเยอรมัน โดยมีปล่องทั้งสี่จัดกลุ่มเป็นคู่โดยมีช่องว่างที่กว้างกว่าระหว่างปล่องที่สองและสาม ชื่อที่เป็นไปได้สำหรับเรือเหล่านี้คือเอสเอส บอสตันและเอสเอส อินดีเพนเดนซ์ แต่เรือเหล่านี้ไม่เคยถูกสร้างขึ้นจริงเลยแม้แต่ผ่านขั้นตอนการออกแบบไปได้

ในช่วงปลายทศวรรษ 1920 ไวต์สตาร์ไลน์ของอังกฤษ สั่งต่อเรือที่มีชื่อว่าโอเชียนิกกับอู่ต่อเรือฮาร์แลนด์แอนด์โวล์ฟ ซึ่งโอเชียนิกนี้จะเป็นเรือลำที่สามในประวัติศาสตร์ของไวต์สตาร์ที่ใช้ชื่อนี้ การออกแบบที่ตั้งใจไว้ของโอเชียนิกที่สามนั้นไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แม้ภาพแนวคิดของบริษัทจะแสดงให้เห็นว่าเป็นเรือขนาด  ที่มีสามปล่อง อย่างไรก็ตาม แผนการเบื้องต้นจากเอกสารเก่าของฮาร์แลนด์แอนด์โวล์ฟ์เผยให้เห็นการออกแบบตั้งแต่ ค.ศ. 1927 สำหรับเรือสี่ปล่องที่เกือบจะเหมือนกับเรือชั้นโอลิมปิก ยกเว้นแต่มีท้ายเรือทรงลาดตระเวนที่ทันสมัยกว่า การก่อสร้างเรือโอเชียนิกที่สามหยุดชะงักลงกลาง ค.ศ. 1929 ก่อนภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่จะนำไปสู่การยกเลิกในที่สุด

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*