ภูเขาไฟกรากะตัว

**กรากาตัว** () หรือ **กรากาเตา** () เป็นแอ่งยุบปากปล่องในช่องแคบซุนดาระหว่างเกาะชวากับเกาะสุมาตราในจังหวัดลัมปุง ประเทศอินโดนีเซีย แอ่งยุบปากปล่องเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มเกาะภูเขาไฟ (กลุ่มเกาะกรากะตัว) ที่มี 4 เกาะ สองในเกาะนั้นรู้จักกันในชื่อลังและเฟอร์ลาเติน ส่วนรากาตา เกาะอีกแห่ง เป็นส่วนที่เหลืออยู่เพียงแห่งเดียวของเกาะที่ชื่อว่ากรากะตัว ถูกทำลายไปเกือบทั้งหมดจากการปะทุใน ค.ศ. 1883 ซึ่งก่อให้เกิดแอ่งภูเขาไฟ

ใน ค.ศ. 1927 เกาะที่สี่ ชื่อ อานักกรากะตัว หรือ "บุตรกรากะตัว" ผุดขึ้นมาจากแอ่งภูเขาไฟที่ก่อตัวขึ้นใน ค.ศ. 1883 และมีการปะทุครั้งใหม่เกิดขึ้นตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยการยุบตัวครั้งใหญ่ทำให้เกิดสึนามิในช่องแคบซุนดาเมื่อ ค.ศ. 2018

## ความสำคัญทางประวัติศาสตร์

## ศัพทมูลวิทยา
หนึ่งในบันทึกที่เก่าแก่ที่สุดที่กล่าวถึงชื่อกรากะตัวคือตำราภาษาซุนดาเก่าชื่อ บูจังกามานิก ซึ่งน่าจะเขียนขึ้นในชวาตะวันตกเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 ในนี้กรากะตัวได้รับการเรียกขานเป็น "เกาะรากาตา ภูเขาที่กลางทะเล" (*pulo Rakata gunung ti tengah sagara*, f. 27v) แม้จะมีคำอธิบายก่อนหน้านี้ในแหล่งข้อมูลของยุโรปเกี่ยวกับเกาะในช่องแคบซุนดาที่มี "ภูเขาแหลม" แต่การกล่าวถึงกรากะตัวโดยใช้ชื่ออย่างเป็นทางการในโลกตะวันตกครั้งแรกนั้น ปรากฏอยู่ในแผนที่ของ Lucas Janszoon Waghenaer ใน ค.ศ. 1611 ที่ระบุชื่อเกาะว่า "Pulo Carcata" (*pulo* เป็นศัพท์ภาษาซุนดาที่แปลว่า "เกาะ") มีการค้นพบรูปแบบการสะกดที่แตกต่างกันประมาณ 24 แบบ รวมถึง *Crackatouw,* *Cracatoa* และ *Krakatao* (ในรูปสะกดแบบเก่าที่อิงโปรตุเกส) การปรากฏของรูปสะกด *Krakatau* ครั้งแรกเท่าที่ทราบมาจาก Wouter Schouten ซึ่งเดินทางผ่าน "เกาะ Krakatau ที่ปกคลุมไปด้วยต้นไม้สูง" ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1658

ที่มาของชิ้อเกาะ *Krakatau* ในภาษาอินโดนีเซียยังไม่เป็นที่กระจ่าง โดยทฤษฎีหลักมีดังนี้:
* จากภาษาสันสกฤตว่า *karka* หรือ *karkaṭa* หรือ *karkaṭaka* หมายถึง "ล็อบสเตอร์" หรือ "ปู" รูปย่อ *rakaṭa* ในภาษาชวาเก่าก็หมายถึง "ปู" ข้อเท็จจริงที่ว่าการกล่าวถึงคำนี้ในบันทึกที่เก่าแก่ที่สุดนั้นคล้ายคลึงกับการออกเสียงคำเหล่านี้ที่ใช้เรียกปูอย่างมาก (*rakata* ใน *บูจังกามานิก* และ *carcata* ในแผนที่ของ Waghenaer) ทำให้รากศัพท์ภาษาสันสกฤตเป็นที่มาของคำนี้ น่าจะเป็นไปได้มากที่สุด
* คำเลียนเสียงธรรมชาติ เลียนแบบเสียงร้องของนกกระตั้ว (*Kakatoes*) ซึ่งเคยอาศัยอยู่บนเกาะนี้ อย่างไรก็ตาม Van den Berg ชี้ให้เห็นว่านกเหล่านี้พบได้เฉพาะใน "ส่วนตะวันออกของกลุ่มเกาะ" (หมายถึงหมู่เกาะซุนดาน้อยทางตะวันออกของเกาะชวา ตั้งอยู่ฝั่งตรงข้ามของเส้นวอลเลซ)
* คำภาษามลายูที่ใกล้เคียงที่สุดคือ *kelakatu* ซึ่งหมายถึง "มดปีกขาว" Furneaux ชี้ให้เห็นว่าในแผนที่ก่อน ค.ศ. 1883 ภูเขาไฟกรากะตัวมีลักษณะคล้ายมดเมื่อมองจากด้านบน โดยมีเกาะลังและเฟอร์ลาเตินอยู่ด้านข้างเหมือนปีก
* Van den Berg (1884) เล่าเรื่องราวว่า *Krakatau* เป็นผลมาจากความผิดพลาดทางภาษา ตามตำนานเล่าว่า กัปตันเรือที่มาเยือนได้ถามชาวพื้นเมืองถึงชื่อของเกาะ และชาวพื้นเมืองตอบว่า "*Kaga tau*" (*Aku enggak tahu*)— ซึ่งเป็นวลีสแลงของชาวจาการ์ตา/เบอตาวีที่แปลว่า "ฉันไม่รู้" เรื่องราวนี้ไม่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง เนื่องจากมีความคล้ายคลึงกับตำนานทางภาษาศาสตร์อื่น ๆ เกี่ยวกับที่มาของคำว่าจิงโจ้และชื่อของคาบสมุทรยูกาตัน

Global Volcanism Program ของสถาบันสมิธโซเนียนระบุชื่อภาษาอินโดนีเซียว่า *Krakatau* ว่าเป็นชื่อที่ถูกต้อง แต่กล่าวว่ารูปสะกด *Krakatoa* มักถูกนำมาใช้ด้วย

## ประวัติ
ในอดีตพื้นที่ระหว่างเกาะชวากับเกาะสุมาตราเป็นทะเล ต่อมา เมื่อประมาณ 1,000,000 ปีก่อน เปลือกโลกบริเวณนี้ได้แยกตัวออก ส่งผลให้แมกมาและธาตุภูเขาไฟจำนวนมากถูกพ่นออกมา และต่อมาแมกมาก็เย็นลงจับตัวกันเป็นภูเขาใต้น้ำ หลายหมื่นปีต่อมา ธาตุภูเขาไฟเริ่มเย็นตัวลง และจับตัวแข็งอยู่ใต้ทะเลเหนือภูเขาใต้น้ำเหล่านั้น และก็เกิดการทับถมอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นเกาะพ้นน้ำขนาดใหญ่ใกล้เคียงกับเกาะชวากับเกาะสุมาตรา คาดกันว่าภูเขาไฟในยุคนั้นระเบิดออกอย่างรุนแรงจนเกือบจะหายไปทั้งเกาะ โดยส่วนของเกาะที่เหลืออยู่ปัจจุบันเรียกว่า เกาะลัง และเกาะเวอร์ลาเต็น ซึ่งเป็นเกาะที่เรียงรายอยู่รอบ ๆ ภูเขาไฟ อานัก กรากาตัวในปัจจุบันนั่นเอง ภูเขาไฟกรากะตัวในยุคนั้นมักจะเรียกขานกันว่า กรากะตัวโบราณ (ภาษาอังกฤษ : Ancient Krakatoa) โดยหลังจากเหตุการณ์ในยุคนั้นไป ก็มีการประทุของภูเขาไฟบริเวณนี้อีกเป็นครั้งที่สอง โดยครั้งนี้มีภูเขาไฟผุดขึ้นมาจากน้ำถึงสามลูก ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของเกาะภูเขาไฟที่กำลังจะทำให้เกิดการระเบิดครั้งสำคัญในปี ค.ศ. 1883

เกาะกรากาตัวในยุคต่อมา เป็นเกาะที่มีแนวเส้นภูเขาไฟพาดผ่านใจกลางเกาะ มีปล่องภูเขาไฟอยู่ด้วยกันบนเกาะรวมทั้งสิ้น 3 ปล่อง คือ ระกาตา อยู่ทิศใต้สุดของเกาะ, ดานัน อยู่กลางเกาะ และเพอร์โบอิวาตัน (เพอร์บัวตัน) อยู่ทางทิศเหนือของเกาะ ระกาตาเป็นปล่องภูเขาไฟที่สูงที่สุดบนเกาะ โดยมีความสูง 820 เมตรเหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง หินภูเขาไฟและธาตุภูเขาไฟที่ให้เป็นเกาะที่อุดมสมบูรณ์ เหมาะต่อการเกษตรกรรม เกาะแห่งนี้เริ่มมีมนุษย์มาตั้งถิ่นฐานอยู่เมื่อประมาณ3000ปีก่อนคริสตกาล มนุษย์กลุ่มแรกๆคือเกษตรกรที่มาทดลองถางป่าที่เกาะนี้เพื่อปลูกข้าวและพืชผลอื่น ๆ แล้วได้ผลเป็นที่น่าพอใจ จึงตั้งรกรากอาศัยอยู่บนเกาะ เกาะนี้อยู่ไม่ไกลจากเกาะสุมาตรา ซึ่งเป็นเกาะใหญ่ทางตะวันตกของอินโดนีเซีย ทำให้มีผู้คนมาตั้งรกรากมากขึ้น จนเกาะแห่งนี้กลายเป็นเมืองแห่งหนึ่ง

ภูเขาไฟบนเกาะกรากาตัวได้มีการระเบิดเล็ก ๆ น้อย ๆ หลายครั้ง แต่การระเบิดได้พ่นแร่ธาตุออกมาทำให้เกาะอุดมสมบูรณ์ขึ้น ชาวบ้านจึงไม่ได้ตระหนักถึงภัยอันตรายของภูเขาไฟระเบิด การระเบิดครั้งสุดท้ายก่อนจะเกิดการระเบิดครั้งใหญ่เกิดขึ้นใน พ.ศ. 2224 (ค.ศ. 1681) หลังจากนั้น เกาะกรากาตัวก็สงบไปนานกว่า 200 ปี

## การปะทุเมื่อ ค.ศ. 1883

ในช่วงหลายปีก่อนการปะทุครั้งใหญ่ใน ค.ศ. 1883 มีกิจกรรมแผ่นดินไหวรุนแรงรอบภูเขาไฟ กับปะทุขนาดเล็กน้อยหลายครั้งเริ่มขึ้นในวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1883 ภูเขาไฟปล่อยไอน้ำและเถ้าถ่านออกมาเป็นกลุ่มใหญ่ต่อเนื่องจนถึงปลายเดือนสิงหาคม

เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม การระเบิดครั้งใหญ่สี่ครั้งเกือบทำลายเกาะ การระเบิดรุนแรงมากจนได้ยินไปไกลถึงเพิร์ท รัฐเวสเทิร์นออสเตรเลีย  และเกาะร็อดริกใกล้มอริเชียสที่อยู่ห่างออกไป  คลื่นความดันจากการระเบิดครั้งที่สามและรุนแรงที่สุดถูกบันทึกไว้บนบาโรกราฟทั่วโลก บาโรกราฟหลายเครื่องบันทึกคลื่นนี้เจ็ดครั้งในช่วงห้าวัน: สี่ครั้งจากคลื่นเคลื่อนที่ออกจากภูเขาไฟไปยังจุดตรงข้าม และสามครั้งที่เคลื่อนที่กลับไปยังภูเขาไฟ คลื่นหมุนรอบโลกสามรอบครึ่ง เถ้าถ่านถูกพัดขึ้นไปสูงถึง  มีรายงานว่าเสียงของการปะทุนั้นดังมากจนใครก็ตามที่อยู่ภายในระยะ  จะหูหนวก

ผลกระทบจากกระแสไพโรคลาสติก เถ้าภูเขาไฟ และสึนามิ ส่งผลให้เกิดภัยพิบัติในภูมิภาคและทั่วโลก จำนวนผู้เสียชีวิตที่บันทึกโดยทางการเนเธอร์แลนด์คือ 36,417 คน แม้ว่าแหล่งข้อมูลบางส่วนประเมินไว้ที่มากกว่า 120,000 คน มีรายงานจำนวนมากที่บันทึกไว้เกี่ยวกับกลุ่มโครงกระดูกมนุษย์ที่ลอยข้ามมหาสมุทรอินเดียบนแพหินภูเขาไฟและถูกซัดขึ้นชายฝั่งตะวันออกของแอฟริกาเป็นเวลาถึงหนึ่งปีหลังจากการปะทุ  อุณหภูมิในฤดูร้อนของซีกโลกเหนือลดลงโดยเฉลี่ย  ในปีหลังจากการปะทุ

## ผลที่ตามมา

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 1883 ''Eruption of Krakatau'' from the United States Geological Survey's Cascades Volcano Observatory
* ''Krakatau, Indonesia (1883)''  – information from San Diego State University about the 1883 eruption
*  – "Naked Science"
* 


กรากะตัว
กรากาตัว
หมวดหมู่:แอ่งยุบปากปล่อง
หมวดหมู่:เกาะร้าง
หมวดหมู่:เกาะที่ไม่มีคนอาศัยอยู่ในประเทศอินโดนีเซีย