การปฏิวัติรัสเซีย ค.ศ.​ 1905

**การปฏิวัติรัสเซีย ค.ศ. 1905** (; ) ยังรู้จักกันในชื่อ **การปฏิวัติรัสเซียครั้งแรก** () เป็นคลื่นแห่งความวุ่นวายทางการเมืองและสังคมในวงกว้างที่แผ่กระจายไปทั่วบริเวณกว้างใหญ่ไพศาลของจักรวรรดิรัสเซีย บางแห่งถูกกำกับที่รัฐบาล รวมถึงการนัดหยุดงานของคนงาน ความไม่สงบของชาวนา และการกบฏทางทหาร นำไปสู่การปฏิรูปรัฐธรรมนูญรวมทั้งการจัดตั้งสภาดูมา, ระบบหลายพรรค และการประกาศใช้รัฐธรรมนูญรัสเซียในปี 1906

ในช่วงทศวรรษที่ 1800- ต้น 1900 นั้น รัสเซียอยู่ในสภาพแร้นแค้น ขาดแคลน และประชาชนไม่พอใจสภาพที่ถูกกดขี่ ฝ่ายกรรมกรก็ต้องทำงานหนักโดยได้รับค่าตอบแทนน้อยมาก ครั้นรัสเซียเข้าสู่สงครามกับญี่ปุ่นก็กลับเป็นฝ่ายแพ้ การเดินขบวนเริ่มอย่างสงบ ภายใต้การนำของหลวงพ่อกาปอง (Gapon) ที่เชื่อมั่นว่าทหารจะไม่ยิงพระ เรียกร้องให้มีการนิรโทษกรรมนักโทษทางการเมือง เรียกร้องรัฐธรรมนูญ ออกกฎหมายลดชั่วโมงการทำงาน และแก้ไขความทุกข์ยากของราษฎร แต่ทหารกลับระดมยิงประชาชนเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก เกิดเหตุการณ์ที่เรียกว่า "วันอาทิตย์นองเลือด" (Bloody Sunday) ประชาชนจึงเริ่มเป็นปฏิปักษ์ต่อระบบซาร์ และทำให้การจลาจลแผ่วง กว้างขึ้น จักรพรรดินิโคลัสที่ 2 (Nicholas II) ต้องทรงยอมออกประกาศเดือนตุลาคม (October Manifests) ยอมให้มีการร่างรัฐธรรมนูญ เปิดสภาดูมา (Duma) และแต่งตั้งเคานท์ วิทท (Count S.Witte) เป็นนายกรัฐมนตรี ฝ่ายผู้ก่อการถูกจับหลายคน แต่ผู้นำบางคนหนีไปได้ และไปเตรียมก่อการครั้งใหม่

นักประวัติศาสตร์หลายคนยืนยันว่าการปฏิวัติใน ค.ศ. 1905 ปูเส้นทางให้กับการปฏิวัติรัสเซีย ค.ศ. 1917 ที่นำไปสู่การยุบเลิกระบอบกษัตริย์ ซาร์ถูกประหารชีวิต และสถาปนารัฐสังคมนิยม การปฏิวัติ ค.ศ. 1905 เรียกร้องให้ชาวนาและกรรมกรยึดอำนาจด้วยกำลัง แต่นักปฏิวัติหลายคนที่อยู่ในตำแหน่งที่จะเป็นผู้นำกลับถูกเนรเทศหรือถูกจำคุกในระหว่างการปฏิวัติ ต่อมา วลาดีมีร์ เลนินได้บรรยายถึงการปฏิวัติ ค.ศ. 1905 ไว้อย่างโด่งดังว่าเป็น "การซ้อมใหญ่" ซึ่งหากไม่มีสิ่งนี้ "ชัยชนะของการปฏิวัติเดือนตุลาคมใน ค.ศ. 1917 คงเป็นไปไม่ได้"

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* 
* Abraham Ascher; *The Revolution of 1905, vol. 1: Russia in Disarray*; Stanford University Press, Stanford, 1988; , .
* Abraham Ascher; *The Revolution of 1905, vol. 2: Authority Restored*; Stanford University Press, Stanford, 1994
* 
* Abraham Ascher; *The Revolution of 1905: A Short History*; Stanford University Press, Stanford, 2004
* Donald C. Rawson; *Russian Rightists and the Revolution of 1905*; Cambridge Russian, Soviet and Post-Soviet Studies, Cambridge University Press, Cambridge, 1995
* François-Xavier Coquin; *1905, La Révolution russe manquée*; Editions Complexe, Paris, 1999
* François-Xavier Coquin and Céline Gervais-Francelle (Editors); *1905 : La première révolution russe (Actes du colloque sur la révolution de 1905)*, Publications de la Sorbonne et Institut d'Études Slaves, Paris, 1986
* John Bushnell; *Mutiny amid Repression: Russian Soldiers in the Revolution of 1905–1906*; Indiana University Press, Bloomington, 1985
* Anna Geifman. *Thou Shalt Kill: Revolutionary Terrorism in Russia, 1894–1917.*
* Pete Glatter ed., *The Russian Revolution of 1905: Change Through Struggle*, Revolutionary History Vol 9 No 1 (Editorial: Pete Glatter; Introduction; The Road to Bloody Sunday (Introduced by Pete Glatter); A Revolution Takes Shape (Introduced by Pete Glatter); The Decisive Days (Introduced by Pete Glatter and Philip Ruff); Rosa Luxemburg and the 1905 Revolution (Introduced by Mark Thomas); Mike Haynes, Patterns of Conflict in the 1905 Revolution)
* 
* Scott Ury, *Barricades and Banners: The Revolution of 1905 and the Transformation of Warsaw Jewry*, Stanford University Press, Stanford, 2012. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 1905 Russian Revolution Archive at marxists.org
* Russian Chronology 1904–1914, including the Revolution of 1905 and its aftermath 
* The Mass Strike by Rosa Luxemburg, 1906.
* The Year 1905 by Leon Trotsky
* Russia and reform (1907) by Bernard Pares
* 1905 An article on the events of 1905 from an anarchist perspective (Anarcho-Syndicalist Review, no. 42/3, Winter 2005)
* Estonia during the Russian Revolution of 1905 (in Estonian)
* Russian Graphic Art and the Revolution of 1905. From the collection of the Beinecke Rare Book and Manuscript Library at Yale University
* Revolution of 1905 in Poland (in Polish)
* The Soviet Archives

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์รัสเซีย