ซูมะ

thumb|250x250px|ซูมะบทที่ 12
thumb|250px|หาดซูมะ

**ซูมะ** (; ซูมะ) เป็นบทที่ 12 ของตำนานเก็นจิ ผลงานของ มุระซะกิ ชิคิบุ จากทั้งหมด 54 บท  

## ที่มาของชื่อบท ซูมะ

**หาดซูมะ** (須磨; Suma) ปัจจุบันตั้งอยู่ในเมืองโกเบ จังหวัดเฮียวโงะ ประเทศญี่ปุ่น เป็นหาดทรายขาวริมทะเล ด้านหลังเป็นภูเขา ที่เป็นจุดดึงดูดนักท่องเที่ยวบริเวณภูมิภาคคันไซ เป็นที่นิยมในช่วงฤดูร้อน โดยเฉพาะการอาบแดด เป็นชายหาดที่ปรากฏอยู่ในวรรณคดีญี่ปุ่น เช่น ตำนานเก็นจิ ตำนานเฮเกะ ตำนานอิเสะ นอกจากนี้ *สุมะ* ยังเป็นชื่อสถานที่ที่นิยมในการเอ่ยอ้างถึง เปรียบเทียบถึง ในโคลงประเภท *วะกะ* ของญี่ปุ่น

**หาดสุมะ** เป็นสถานที่ที่ อะริวะระ โนะ ยุกิฮิระ (ค.ศ. 818-893) ถูกเนรเทศ และเป็นตัวอย่างและเหตุผล ให้เก็นจิคิดเนรเทศตัวเองไปสู่หาดสุมะ  

บท *สุมะ* ในตำนานเก็นจินี้ เต็มไปด้วยการเอ่ยอ้างถึงบทกวีแบบจีน โดยเฉพาะบทกวีของ 2 กวีผู้ถูกเนรเทศ กวีจีนสมัยราชวงศ์ถัง ไป๋จวีอี้ และ ขุนนางผู้ปรีชาสามารถของญี่ปุ่นในยุคเฮอัน สุงาวาระ โนะ มิจิซาเนะ (ค.ศ. 846-903)

## อะริวะระ โนะ ยุกิฮิระ

**อะริวะระ โนะ ยุกิฮิระ** (在原行平, ariwara (no) yukihira, ค.ศ. 818-893) เป็นขุนนางในราชนัก เฮอันเคียว ผู้ผ่านตำแหน่งหน้าที่มาอย่างหลากหลาย  เขาเคยดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองฮะริมะ เมืองบิเซ็น เมืองชินะโนะ และ เมืองบิตชู อีกทั้งยังเคยมีตำแหน่ง จูนะกอน (中納言, chūnagon) เจ้ากรมมหาดไท (มินบุเคียว 民部卿, minbukyō) และตำแหน่งผู้ตรวจการ (อะเซะจิ) ประจำจังหวัดมุสึ และ เดะวะ

นอกจากนี้ **อะริวะระ โนะ ยุกิฮิระ** ยังเป็นกวี  ผลงานของเขาได้รับการเผยแพร่ร่วมกับ น้องชายของเขา อะริวะระ โนะ นะริฮิระ เขาเคยก่อตั้งวัทยาลัยเรียกว่า โชะกะกุอิน เพื่อให้การศึกษากับบุตรหลานสกุล อะริวะระ ด้วย

**อะริวะระ โนะ ยุกิฮิระ** ขัดแย้งกับตระกูลฟุจิวาระ อันเรืองอำนาจ จนต้องถูกเนรเทศไปที่หาดสุมะ เขาแต่งกวีเรื่อง การถูกเนรเทศ จนกลายเป็นแบบอย่างของการแต่งกวีเกี่ยวกับการเนรเทศในชั้นต่อมา

## สุงาวาระ โนะ มิจิซาเนะ

**สุงาวาระ โนะ มิจิซาเนะ** (菅原道真  Sugawara no Michizane 845 - 26 มีนาคม 903) หรือ รู้จักกันในอีกชื่อหนึ่งว่า *คัน โชโจ * (菅丞相 Kan Shōjō) เป็นหลานของ สุงาวาระ โนะ คิโยโตะ (770-842) (รู้จักกันในนาม โอะวะริโนะสุเกะ และ ไดกะคูโนะคะมิ) มิจิซะเนะ เป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิต นักการเมืองการปกครอง ในยุคเฮอัง อีกทั้งยังเป็นกวีเอกผู้เชี่ยวชาญด้านบทกวีแบบจีนด้วย

**มิจิซะเนะ** พุ่งสู่จุดรุ่งเรืองที่สุดในชีวิตในรัชสมัยของจักรพรรดิอุดะ แต่ในปี ค.ศ. 901 เขาตกหลุมพรางของศัตรู *ฟุจิวะระ โนะ โตะกิฮิระ* จนถูกย้ายไปประจำ ณ ชนบทห่างไกล และลดชั้นเป็นเพียงขุนนางชั้นผู้น้อยในแคว้นดะไซฟุ ในคิวชู จังหวัด จิคุเซ็น และเสียชีวิตอย่างโดดเดี่ยว หลังจากการเสียชีวิตของเขา เกิดโรคระบาดใหญ่และทุพภิกขภัย จนพระราชโอรสของจักรพรรดิไดโกะ สวรรคตในเหตุการณ์ครั้งนี้ ตำหนักชิชินเด็ง ท้องพระโรงของพระราชวังเกียวโต โดนฟ้าฝ่าหลายต่อหลายครั้ง เมืองหลวงถูกน้ำท่วมกว่าสัปดาห์ กล่าวกันว่าเป็นเพราะวิญญาณอาฆาตของ สุงาวาระ โนะ มิจิซาเนะ ที่ถูกเนรเทศอย่างไม่เป็นธรรม   ทางสำนักราชวังจึงสร้างศาลเจ้า *[[คิตาโนะเท็มมังงู]]* ขึ้นเพื่อสถิตวิญญาณของมิจิซะเนะ อีกทั้งยังคืนตำแหน่งทั้งหมดให้หลังจากการเสียชีวิตแล้ว และลบล้างประวัติการโดนเนรเทศทิ้งไป ซุกะวาระ โนะ มิจิซะเนะ ได้รับการยกย่องให้เป็น **[[เท็นจินซามะ]]** หรือ เทพแห่งการศึกษา ปัจจุบันมีศาลเจ้าในลัทธิชินโตมากมายที่อุทิศแด่เขา

## ตัวละครหลักในบท

* **เก็นจิ** : อายุ 26 ถึง 27
* **ฮะนะจิรุซะโตะ** : น้องสาวของอดีตพระชายาตำหนักเรเค หนึ่งในคนรักของเก็นจิ
* **ฟุจิตสึโบะ** : อดีตจักรพรรดินีในองค์จักรพรรดิคิริสึโบะอิน
* **ยูงิริ** : บุตรชายของเก็นจิ อายุ 5 ถึง 6 ปี
* **อดีตสะไดจิน** : เสนาบดีฝ่ายซ้าย พ่อตาของเก็นจิ ลาออกจากตำแหน่งเมื่ออายุ 59 ขณะที่เก็นจิอายุ 25 ปัจจุบันอายุ 60 ถึง 61
* **โทโนะจูโจ** : ได้รับตำแหน่ง ซังงิ- ขุนนางขั้น 4 ศักดินา ครึ่งโจ - 1 โจ (町) คือกรรมสิทธิในที่ดินประมาณ 14,400 ตารางเมตร)  สหายสนิทและพี่ชายภรรยาที่เสียชีวิตไปแล้วของเก็นจิ
* **จูนะกอน** : นางกำนัลของอดีตสะไดจิน
* **องค์หญิงโอมิยะ** : มารดาของโทโนะจูโจ และ อะโอะอิ ภรรยาของอดีตสะไดจิน
* **ไซโช** : พี่เลี้ยงของยูงิริ
* วิญญาณของ **องค์จักรพรรดิคิริสึโบะอิน** ผู้วายชนม์
* **องค์ชายโฮะตะรุหรือโซะจิ** : น้องชายต่างมารดาของเก็นจิ ดำรงตำแหน่งพระอุปราช
* **อดีตพระชายาตำหนักเรเค**
* **โชนะกอน** : พี่เลี้ยงชองมุระซะกิ
* **โอะโบะโระซึกิโยะ** : ธิดาคนที่ 6 ของอุไดจิน นางในราชสำนักตำแหน่งไนชิโนะคะมิ (นางสนองพระโอษฐ์) อีกนัยหนึ่งคือพระสนมของ จักรพรรดิสุซะคุ
* **โอเมียวบุ** : นางกำนัลของฟุจิตสึโบะ
* **องค์รัชทายาท** : โอรสของฟุจิตสึโบะ (บุตรชายลับ ๆ ของเก็นจิ) อายุ 8 ถึง 9 ปี 
* **โยะชิคิโยะ** : ผู้ติดตามของเก็นจิ เป็นบุตรชายของเจ้าเมืองเมืองฮาริมะ
* **เจ้าเมืองเซ็ตสึ** : หนึ่งในผู้ติดตามของเก็นจิ
* **อดีตพระชายาแห่งโระคุโจ** (โระคุโจโนะมิยะสุโดะโคะโระ) : อายุ 33 ถึง 34 
* **อุไดจิน** : เสนาบดีฝ่ายขวา ตาของจักรพรรดิสุซะคุ บิดาของพระราชชนนีโคกิเด็ง และ โอะโบะโระซึกิโยะ 
* **จักรพรรดิสุซะคุ** : พระชนมายุ 28 ถึง 29
* **โคะเระมิตสึ** : คนสนิท และพี่น้องร่วมแม่นมเดียวกับเก็นจิ
* **นักบวชแห่งอะคะชิ** : อายุ 59 ถึง 60
* **อะคะชิโนะคิมิ** : บุตรีของนักบวชแห่งอะคะชิ อายุ 17 ถึง 18
* **มารดาของอะคะชิโนะคิมิ** : อายุต้น 50

## เรื่องย่อ

เรื่องอื้อฉาวระหว่างเก็นจิกับโอะโบะโระซึกิโยะ นำเก็นจิมาสู่สถานการ์อันเลวร้าย และมีทีท่าว่าเขาจะต้องถูกเนรเทศ เพื่อหลีกเลี่ยงการลงทัณฑ์ที่หนักหนาไปยิ่งกว่านี้ เก็นจิจึงคิดเนรเทศตัวเองไปที่หาดสุมะในเดือนมีนาคม  ก่อนออกเดินทาง เขาไปเยี่ยมพ่อตาในตอนกลางคืนด้วยเกี้ยวอันต่ำต้อยสานด้วยเปลือกสนหยาบ ๆ เพื่อไม่ให้ฝ่ายตรงข้าม พระชนนีโคกิเด็ง ผิดสังเกต เก็นจิสนทนากับพ่อตาและโทโนะจูโจเรื่องความหลัง  
และคร่ำครวญกับความอนิจจังของชีวิต ลูกชายตัวน้อย  ยูงิริ ทำให้พวกเขาต้องหลั่งน้ำตา เขาค้างคืนกับจูนะกอน นางกำนัลคนหนึ่งของพ่อตา ยามพระจันทร์ตกเมื่อรุ่งสาง เขาตื่นนอนและนั่งพิงราวระเบียง ชมดอกซะกุระร่วงโปรย จูนะกอนตามมาส่งเขาที่ประตู

โทโนะจูโจและองค์ชายโฮะตะรุน้องชายต่างมารดาของเก็นจิ เดินทางมาพบ เก็นจินั้นไร้ยศถาบรรดาศักดิ์แล้ว  เขาจึงเปลี่ยนมาแต่งกายด้วยชุดผ้าไหมเรียบ ๆ ไม่มีลวดลาย เขามองกระจกหวีผมและพบว่าตัวเองซูบลงไปมาก แม้จะซูบลงแต่กลับขับความงามของเก็นจิให้เพิ่มพูน มุระซะกิ นั่งแอบอยู่หลังเสาเรือน เฝ้ามองเขาด้วยน้ำตา เก็นจิมองไม่เห็นดวงหน้าเปื้อนนำตาของนาง เขากล่าวกับนางว่า

องค์ชายโฮะตะรุลากลับไปตอนค่ำคืน

คืนก่อนการเดินทาง ก่อนเก็นจิจะไปกราบไหว้หลุมฝังพระศพของพระบิดาในคิตะยะมะ เขาไปพบอดีตจักรพรรดินีฟุจิตสึโบะ ดวงจันทร์ลอยสูงบนท้องฟ้า  เขาเริ่มออกเดินทางบนหลังม้าพร้อมผู้ติดตามเพียง 5-6 คน ระหว่างทางเขาหยุดเพื่อสักการะศาลเจ้าชิโมะคะโมะ พงหญ้ารกร้างขึ้นสูงระหว่างทางสู่สุสาน อีกทั้งยังเป็นป่าทึบ เก็นจิครำครวญกับหลุมพระศพว่า คำสั่งเสียขององค์คิริสึโบะอินได้ถุกละเมิดแล้ว ทันใดนั้น ดวงจันทร์พลันโดนเมฆบังจนมืดมิด ร่างขององค์คิริสึโบะอินปรากฏขึ้นให้เก็นจิเห็นราวกับยังมีพระชนม์ชีพอยู่

เก็นจิออกเดินทางสู่สะมะในยามมืด เขาแต่งกายด้วยชุดล่าสัตว์อย่างหยาบ เมื่อเดินทางถึง ฟุชิมิ พวกเขาเปลี่ยนจากการเดินทางทางบก ไปลงเรือที่แม่นำโยะโดะ สู่นะนิวะ ใช้เวลาจากเกียวโต 1 วันถึงนะนิวะ วันต่อมา เขาเริ่มเดินทางสู่เขตสุมะ เก็นจิคิดถึงมุระซะกิมาก  เนื่องจากไม่เคยเดินทางไกลจากเมืองหลวงขนาดนี้มาก่อน ทั้งทัศนะและสิ่งต่าง ๆ ระหว่างการเดินทางล้วนเป็นประสบการณ์แปลกใหม่ กระแสลมที่พอเหมาะ พาเขาสู่สุมะในประมาณตี 4 ของวันที่สองของการเดินทาง

บ้านหลังใหม่ของเขาอยู่ไม่ห่างจากที่ที่ อะริวะระ นะริฮิระ เคยอาศัยอยู่ ห่างไกลจากชายหาดเพียงนิดเดียว  ในเขตภูเขาเปล่าเปลี่ยว รั้วและหลังคาทำจากหญ้าและไม้ไผ่ โยะชิคิโยะ ผู้ติดตามคนสนิท มอบหมายให้คนท้องถิ่นดูแลทำงานที่จำเป็นต่าง ๆ ตัวเขาเองเฝ้ารับใช้เรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ จิปาถะ

ณ หาดสุมะ สายลมที่แห่งเศร้าสร้อยพัดโบก ในสวนมีดอกไม้บานดาษดา เก็นจิมองเห็นทิวทัศน์ชายทะเลจากโถงทางเดินอย่างชัดเจน เขาสวมชุดสีเข้มเรียบง่าย อุทิศตนให้พระศาสนา พร่ำบ่นสวดมนต์ ช่างเป็นภาพที่งดงามจนน่ากลัว แว่วเสียงชาวประมงร้องเพลงจากชายฝั่ง นกทะเลโผบินเหนือทะเลอันอ้างว้าง เก็นจิเช็ดน้ำตาเมือได้ยินเสียงห่านฟ้ากระพือปีกอยู่เหนือศีรษะช่างคล้ายเสียงกรรเชียงเรือ ภาพของมืองดงามเก็นจิที่ถือลูกประคำสีเข้มนั้นงดงามจนทำให้คนของเขาค่อยคลายทุกข์จากการพลัดพรากจากครอบครัว ยามนอนฟังเสียงลมและคลื่นทะเล เก็นจิไม่อาจข่มกลั้นหยาดน้ำตาได้   หลายคืนที่ไม่อาจข่มตาหลับ เขาลุกขึ้นมาเล่นโกะโตะ   ยามกลางวันเขาแต่งบทกวีและวาดภาพเพื่อลืมเลือนความเจ็บปวด

พระราชชนนีโคกิเด็งมีคำสั่งห้ามทุกคนเขียนสาส์นถึงเก็นจิ เก็นจิต้องมีวันเวลาอันยากจะทน เห็นเห็นควันลอยมา คงจะเป็นควันจากการทำเกลือ ที่จริงแล้วเป็นควันจากการเผากิ่งไม้ เขารู้สึกอดสูที่จำต้องมาใช้ชีวิตท่ามกลางเหล่าไพร่  

แม้พระชนนีโคกิเด็งผู้ทรงอำนาจจะสั่งห้ามข้าราชสำนักติดต่อกับเก็นจิ ทว่า โทโนะจูโจ สหายรักของเขาฝ่าบัญชาโดยไม่เกรงอาญาแผ่นดิน เดินทางไปเยี่ยมเก็นจิถึงหาดสุมะ ทั้งสองพบกันอีกหลังจากไม่ได้เจอกันนาน ต่างดื่มสุราพลางสนทนากันอย่างมีความสุข

ในยามมะเส็งของเดือน 3 เป็นวันดีในการปัดเป่าความวิตกกังวล เก็นจิเรียกพระมาปัดรังควาน เมื่อเก็นจิลอยตุ๊กตาลอยเคราะห์ลงแม่น้ำ เขามองเห็นตุ๊กตาเป็นตัวเองจึงวิงวอนต่อสวรรค์ว่า ไยคนที่ไร้ความผิดเช่นเขาต้องโดนลงโทษ ทันใดนั้นท้องฟ้าก็เกิดอาเพศมืดมัว เกิดฟ้าแลบฟ้าร้องและพายุฝนฟ้าคะนองโหมกระหน่ำไม่ยอมหยุด ในคืนหนึ่ง เก็นจิฝันว่า ราชามังกรเชิญเขาไปเป็นเขยขวัญที่ตำหนักใต้สมุทร เหตุใดเขาถึงไม่ไป ความฝันนี้ทำให้เก็นจิตื่นตระหนกมาก

## อ้างอิง

 

หมวดหมู่:วรรณกรรมญี่ปุ่น
หมวดหมู่:รายชื่อบทในตำนานเก็นจิ