อำเภอสีดา

**สีดา** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมาขึ้นชื่อเรื่องการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ทอผ้าไหมมัดหมี่ มีหมู่บ้านชุมชนนวัตวิถีเสน่ห์อีสานให้ท่องเที่ยวมากมาย มีสถานที่ท่องเที่ยวที่ขึ้นชื่ออย่าง ปรางค์กู่สีดา บ่อไก่แก้ว

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอสีดาตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอบัวลาย
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอประทาย
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอโนนแดง
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบัวใหญ่

## ประวัติและที่มาของชื่ออำเภอ
ความหมายและเหตุผลที่ตั้งชื่อกิ่งอำเภอสีดา เนื่องจากหมู่บ้านสีดา ตำบลสีดา เป็นหมู่บ้านเก่าแก่ มีประวัติความเป็นมายาวนาน โดยที่หมู่บ้านมีพระปรางค์ตั้งอยู่ 1 องค์ สร้างขึ้นในสมัยพุทธศตวรรษที่ 16-17 มีลักษณะเป็นปรางค์สมัยขอม องค์เดียว คือด้านทิศตะวันออก อีกสามด้านเป็นประตูหลอก พระปรางค์สีดาแตกต่างจากพระปรางค์สมัยขอมองค์อื่นๆ ที่พบในประเทศไทย คือส่วนมากจะเป็นหินทราย (เช่นทับหลัง และกรอบประตู) กลับกลายเป็นรูปปั้น ปัจจุบันพระปรางค์สีดาอยู่ในสภาพชำรุดทรุดโทรมมาก และกรมศิลปกรได้ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถานแล้ว (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 5 ตอน 34 วันที่ 27 กันยายน พ.ศ.2479) มีเนื้อที่ 9 ไร่ 2 งาน 29 ตารางวา ประกอบกับบริเวณถนนมิตรภาพตัดกับถนนนิเวศรัตน์ (สายบัวใหญ่ - ประทาย) ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีในนามสี่แยกสีดา  จึงใช้ชื่อ สีดา เป็นชื่อในการตั้งกิ่งอำเภอ

อำเภอสีดา เดิมเป็นตำบลตำบลหนึ่งอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอบัวใหญ่ และต่อมากระทรวงมหาดไทยได้มีประกาศกระทรวงฯ ยกฐานะจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอ เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2540 (ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 1 มิถุนายน 2540 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2540) และในวันที่ 24 สิงหาคม 2550 จึงมีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอสีดา โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน 2550 ประกอบด้วย 5 ตำบล 50 หมู่บ้าน

อำเภอสีดาเป็นพื้นที่ ที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาโดยมีพระปรางค์สมัยขอม ซึ่งสร้างขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 16 - 17 องค์เดียว สร้างด้วยศิลาแลง เป็นรูปสี่เหลี่ยมย่อมุมมีประตูทางเข้าด้านทิศตะวันออกด้านเดียวส่วนอีก 3 ด้าน เป็นประตูหลอก พระปรางค์ดังกล่าวแตกต่างจากปรางค์องค์อื่น ๆ ที่สร้างขึ้นในสมัยขอมที่พบเห็นในประเทศไทย กล่าวคือส่วนมากจะเป็นหินทราย เช่น ทับหลัง และกรอบประตู พระปรางค์ดังกล่าวกรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน เมื่อวันที่ 27 กันยายน 2479 มีขนาดเนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ 2 งาน 29 ตารางวา ตั้งอยู่ที่บ้านสีดา หมู่ที่ 1 ตำบลสีดา
*  วันที่  1  กรกฎาคม  2540  ได้แยกพื้นที่ตำบลสีดา  ตำบลโพนทอง  ตำบลโนนประดู่  ตำบลสามเมือง  และตำบลหนองตาดใหญ่   มาตั้งเป็น  **กิ่งอำเภอสีดา**   ขึ้นกับอำเภอบัวใหญ่  พร้อมกับโอนสุขาภิบาลสีดา  มาขึ้นอยู่กับกิ่งอำเภอสีดา   
*  วันที่  25   พฤษภาคม  2542  ยกฐานะจากสุขาภิบาลสีดา  เป็นเทศบาลตำบลสีดา
*  วันที่  8   กันยายน  2550   ยกฐานะเป็น **อำเภอสีดา**    

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอสีดาแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 50 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอสีดาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลสีดา]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสีดา ตำบลโพนทอง และตำบลสามเมือง
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสีดา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสีดา (นอกเขตเทศบาลตำบลสีดา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโพนทอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนทอง (นอกเขตเทศบาลตำบลสีดา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโนนประดู่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนประดู่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสามเมือง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามเมือง (นอกเขตเทศบาลตำบลสีดา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองตาดใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองตาดใหญ่ทั้งตำบล

## อ้างอิง

สีดา