ประโยค (ภาษา)

**ประโยค** หมายถึงหน่วยหนึ่งของภาษา ที่มีความสมบูรณ์โดยเป็นการแทนความหมายของสภาพ จะประกอบด้วยสองส่วนเป็นอย่างน้อย คือภาคประธานและภาคแสดง การประกอบจะประกอบคำซึ่งมีสองคำหลักทำหน้าที่เป็นคำนามในภาคประธาน และคำกริยาในภาคแสดง โดยมากจะยึดหลักที่ว่า ประโยคสมบูรณ์ จะต้องประกอบด้วยกริยาแท้อย่างน้อยหนึ่งตัว เช่น ฝน**ตก**หนัก ฉัน**ไป**ทำงาน เป็นต้น 

## ประเภทของประโยค
### ประโยคเพื่อการสื่อสาร
* **ประโยคบอกเล่า** เป็นประโยคที่ใช้บรรยาย ให้ผู้อื่นเข้าใจในสารโดยไม่มีจุดประสงค์อื่น เช่น ดวงอาทิตย์มักขึ้นทางทิศตะวันออก หรือ English is fun.
* **ประโยคคำถาม** เป็นประโยคที่ให้ผู้รับสาร ส่งสารตอบกลับมาอันเกี่ยวเนื่องกับประโยค โดยการตั้งคำถาม มักประกอบด้วย ปุจจฉาสรรพนาม หรือ การใช้ Question Tag เช่น ใครเป็นผู้ประดิษฐ์หลอดไฟ หรือ Is today very hot? Today is very hot, isn't it?
* **ประโยคปฏิเสธ **อาจนับเป็นประโยคบอกเล่าชนิดหนึ่ง โดยผู้ส่งสารมักจะเน้นในการปฏิเสธมากกว่า โดยเติมคำว่า ไม่ เช่น วิกิพีเดีย*ไม่* ต้องการการก่อกวน หรือ You cannot blank an article without a discussion. เป็นต้น
* **ประโยคขอร้อง** เป็นประโยคที่ต้องการให้ผู้รับสาร *เต็มใจ*ทำตาม มักมีการเติมคำขอร้อง เช่น *กรุณา*รักษามารยาทในหน้าพูดคุย หรือ *Please* donate! เป็นต้น (ประโยคขอร้อง อาจเรียกได้อีกว่า ประโยคชักชวน)
* **ประโยคคำสั่ง** เป็นประโยคที่ต้องการสื่อให้ผู้รับสาร ทำตาม (โดยไม่เน้นถึงความคิดของผู้รับสาร) เช่น นั่งลงเดี๋ยวนี้! Go away!
* **ประโยคอุทาน** เป็นประโยคที่มีจุดประสงค์พิเศษเหนือกว่าประโยคบอกเล่าโดยต้องการให้ผู้รับสารเข้าใจถึง อารมณ์ของประโยคด้วย หรือแสดงอารมณ์ ความรู้สึกโดยตรง เช่น อากาศช่างร้อนเสียนี่กระไร How hot it is!

### ใช้รูปแบบการสร้างประโยคเป็นเกณฑ์
* **ประโยคความเดียว (เอกรรถประโยค)** หมายถึง ประโยคที่มีภาคประธานและภาคแสดงเพียงอย่างละหนึ่งอัน ไม่สามารถแยกออกเป็นสองประโยคย่อยได้ เช่น วิกิพีเดียเป็นสารานุกรมเสรี, ฝนตกบางพื้นที่, ไฟดับเร็ว, น้ำไหลริน

* **ประโยคความรวม (อเนกรรถประโยค)** หมายถึง ประโยคที่ประกอบด้วยประโยคความเดียวตั้งแต่สองประโยคขึ้นไป โดยมีสันธานเป็นตัวเชื่อม เช่น ถึงเขาจะมีอิทธิพลมาก แต่ผมก็ไม่กลัว, ตำรวจและทหารช่วยกันจับผู้ก่อการร้ายที่ชายแดน
ประโยคความรวมแบ่งเป็น 4 ชนิด

# ประโยคสามัญรวมประโยคซ้อน
# ประโยคสามัญรวญรวมประโยคสามัญ
# ประโยคซ้อนรวมประโยคสามัญ
# ประโยคซ้อนรวมประโยคซ้อน
* **ประโยคความซ้อน (สังกรประโยค)** หมายถึง ประโยคที่ประกอบตั้งแต่สองประโยคย่อยขึ้นไป ซึ่งประโยคหนึ่งทำหน้าที่ขยายประโยคหนึ่ง ทำให้มีลำดับความสำคัญ (priority) ไม่เท่ากัน เช่น คนร้ายที่ฉกทองเมื่อวานนี้โดนจับไปแล้ว, เธออดอาหารเพื่อลดความอ้วน

ประโยคความซ้อนแบ่งออกเป็น 3 ชนิด
# นามานุประโยค เช่น เขาได้กล่าวไว้ว่าคนดีอยู่ที่ไหนก็ทำดี
# คุณานุประโยค เช่น นักเรียนที่ได้รับรางวัลกำลังเข้าแถว
# วิเศษณานุประโยค เช่น ชาวนาเกี่ยวข้าวเพื่อหาเงิน

### ใช้รูปแบบการเรียงคำในประโยคเป็นเกณฑ์
โดยพิจาณา ณ ประโยคความเดียว หรือประโยคย่อยใด ๆ จะเห็นว่ามีรูปแบบการเรียงคำให้เป็นประโยค แตกต่างกันดังนี้
* **ประโยคกรรตุ** เป็นประโยคที่มีประธานขึ้นก่อน เช่น รถวิ่งเข้าชนเสาไฟฟ้า
* **ประโยคกรรม** หรือ **กรรมการก** เป็นประโยคที่มีกรรมขึ้นก่อน เช่น เสาไฟฟ้าโค่นรถวิ่งเข้าชน
* **ประโยคกริยา **เป็นประโยคที่มีกริยาขึ้นก่อน เช่น มีกระท่อมหลังหนึ่งอยู่ในป่าใหญ่
* **ประโยคการิต **เป็นประโยคที่มีกรรมรับ กรรมรอง เช่น แม่ใช้ให้นิดไปซื้อของ

## คำบอกท่าทางของแต่ละประโยค
มักจะเป็นคำลงท้าย เช่น ล่ะ นะ สิ ตัวอย่างประโยค เช่น

* **คุณอยู่กับผมนะ**
* ** คุณไปไหนมาล่ะ **
* **หนูไม่ชอบอะไรล่ะ**
* **เรียกเขามาหน่อยสิ**

## การใช้คำในประโยคให้ถูกเหตุการณ์ (บุคคล)

ในการใช้ประโยคต้องใช้คำให้ถูกและเหมาะสมต่อบุคคล เช่น (ยกตัวอย่างที่ผิด)

* คุณครูสมชายครับ อาจารย์ใหญ่ให้ ***ตามครู*** ไปพบท่านเดี๋ยวนี้เลยครับ

คำที่เป็นตัวหนา ที่ถูกต้องต้องเป็น **เรียนเชิญคุณครู** จะได้ความใหม่ว่า "คุณครูสมชายครับ อาจารย์ใหญ่ให้เรียนเชิญคุณครูไปพบท่านเดี๋ยวนี้เลยครับ"

หมวดหมู่:ภาษาศาสตร์