แอเวนู (ภูมิทัศน์)

ในการจัดภูมิทัศน์ **แอเวนู** (; จากภาษาฝรั่งเศส) **อะลาเมดา** (; จากภาษาโปรตุเกสและสเปน) หรือ **อัลเล** (; จากภาษาฝรั่งเศส) คือทางหรือถนนตรงที่มีไม้ต้นหรือไม้พุ่มขนาดใหญ่ปลูกขนานไปทั้งสองด้าน ซึ่งถูกใช้เพื่อเน้นย้ำถึง "การมาถึง" หรือการเดินทางมายังจุดเด่นทางภูมิทัศน์หรือสถาปัตยกรรม ตามที่ระบุไว้ในรากศัพท์ภาษาละตินว่า *venire* ("มา") ในกรณีส่วนใหญ่ ไม้ต้นที่ปลูกในแอเวนูจะเป็นชนิดหรือพันธุ์ปลูกเดียวกันทั้งหมด เพื่อให้มีลักษณะที่สม่ำเสมอตลอดความยาวของแอเวนู

ศัพท์ฝรั่งเศส *allée* ถูกใช้เรียกแอเวนูที่ปลูกต้นไม้ในสวนและสวนภูมิทัศน์ รวมถึงบูเลอวาร์ดอย่าง Grande Allée ในนครเกแบ็ก ประเทศแคนาดา และ Karl-Marx-Allee ในเบอร์ลิน

## ประวัติศาสตร์
แอเวนูเป็นหนึ่งในองค์ประกอบเก่าแก่ที่สุดในประวัติศาสตร์สวน มี Avenue of Sphinxes ที่ยังคงนำไปสู่สุสานของฟาโรห์แฮตเชปซุต นอกจากนี้ยังมีแอเวนูที่ถูกกำหนดขอบเขตด้วยรูปปั้นสิงโตหินผู้พิทักษ์ซึ่งนำไปสู่สุสานหลวงราชวงศ์หมิงในประเทศจีน ขณะที่นักโบราณคดีชาวอังกฤษได้นำเกณฑ์ที่เจาะจงสูงมาใช้สำหรับคำว่า "avenues" ในบริบทของโบราณคดีอังกฤษ

ในการออกแบบภูมิทัศน์แบบสวนทางการของฝรั่งเศสในยุคบารอก แนวถนนไม้ต้นที่มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่ตัวบ้านจะแผ่ออกไปทั่วภูมิทัศน์ ดูถนนต้นไม้ในสวนพระราชวังแวร์ซายหรือสวนเฮทโล ภูมิทัศน์อื่นทๆ ของฝรั่งเศสและเนเธอร์แลนด์ในช่วงปลายศตวรรษที่ 17 ซึ่งมีลักษณะเป็นพื้นที่ราบเรียบและมีการจัดการอย่างเป็นระเบียบ ก็มีการจัดทำถนนต้นไม้ตามธรรมชาติเช่นกัน ภาพวาด *[[The Avenue at Middelharnis]]* (1689) โดยไมน์เดิร์ท โฮบเบอมา แสดงให้เห็นแอเวนูในพื้นที่เกษตรกรรม ซึ่งมีไม้ต้นเล็ก ๆ ปลูกขนาบข้างเป็นแถวอย่างเป็นระเบียบและเว้นระยะเท่า ๆ กัน โดยกิ่งก้านถูกตัดแต่งอย่างเข้มงวด จุดรวมสายตาตรงกลางภาพวาดเลียนแบบคุณสมบัติของถนนไม้ต้นที่ดึงดูดให้ผู้ชมเดินลึกเข้าไปตามแนวถนน

ที่ออสเตรีย-ฮังการี แฟชั่นการสร้างถนนแบบแอเวนูเริ่มขึ้นตั้งแต่สมัยเรอเนซองส์และได้รับความนิยมสูงสุดในยุคบารอก แอเวนูเรียงรายไปตามเส้นทางเข้าปราสาทและคฤหาสน์ รวมถึงเส้นทางแสวงบุญและมรรคาศักดิ์สิทธิ์ สถาปัตยกรรมภูมิทัศน์แบบคฤหาสน์ตามมาด้วย "ภูมิทัศน์แบบพื้นบ้าน" ที่มีโบสถ์น้อยริมมรรคาศักดิ์สิทธิ์และศาลเจ้าพร้อมกับต้นไม้ มาใน ค.ศ. 1752 จักรพรรดินีมาเรีย เทเรซามีพระราชกฤษฎีกาให้ปลูกไม้ต้นตามถนนหลวงสายใหม่เพื่อเหตุผลทางเศรษฐกิจ สุนทรียภาพ การวางทิศทาง และความปลอดภัย แอเวนูส่วนใหญ่ถูกสร้างขึ้นในรัชสมัยของมาเรีย เทเรซาและโยเซฟที่ 2 ในช่วงเปลี่ยนผ่านศตวรรษที่ 18 และ 19 ภูมิทัศน์แบบใหม่มาจากอังกฤษ และความงามแบบเป็นทางการก็ถูกแทนที่ด้วยความงามของภูมิทัศน์ธรรมชาติ ในช่วงสงครามนโปเลียน ต้นปอปลาร์ทรงพีระมิดกลายเป็นองค์ประกอบใหม่ที่ได้รับความนิยมเนื่องจากเติบโตเร็วและมีรูปร่างโดดเด่น และในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 เมื่อการก่อสร้างถนนหลวงยังคงดำเนินต่อไป แต่ในขณะเดียวกันก็มีการสร้างเครือข่ายถนนรองที่ไม่ใช่ของรัฐ กฎหมายสั่งให้มีการปลูกไม้ต้นตามแนวแอเวนูเหล่านั้น โดยเฉพาะไม้ผลและต้นหม่อน ตรอกแบบบารอกหลายแห่งมีอายุมากและถูกโค่นลง และตรอกที่ปลูกไม้ผลก็ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงเวลาที่มีการพัฒนาระบบยานยนต์ แอเวนูที่เก่าแก่ที่สุดมักขัดขวางการขยายและปรับปรุงถนนในชนบทให้ทันสมัยและเป็นหัวข้อพิพาทระหว่างนักอนุรักษ์กับข้อกำหนดด้านความปลอดภัยทางการจราจร

## การออกแบบ

เพื่อเสริมความโดดเด่นให้กับคฤหาสน์หรือคฤหาสน์มาเนอร์ จึงมีการปลูกไม้ต้นเป็นแนวตามถนนทางเข้า บางครั้งแนวไม้ต้นก็ถูกปลูกเป็นสองแถวในแต่ละด้านของถนน ที่นิยมนำมาปลูกคือไม้ต้นที่ถูกเลือกเพราะความสูงและโตเร็ว เช่น ป็อปลาร์ บีช ไลม์ และฮอร์สเชสนัต ในอเมริกายุคก่อนสงครามกลางเมืองทางใต้ โอ๊กสดใต้มักถูกนำมาใช้เพราะไม้ต้นเหล่านี้สร้างร่มเงาที่สวยงาม

บางครั้งแอเวนูไม้ต้นก็ถูกออกแบบมาเพื่อนำสายตาไปยังอาคารหรือสถาปัตยกรรมที่มีความโดดเด่น เช่น โบสถ์น้อย ศาลาสวน หรือสิ่งก่อสร้างตกแต่งทางสถาปัตยกรรม

## ชื่อถนน

### ต้นกำเนิด
ในภาษาฝรั่งเศส สเปน (*avenida*) และภาษาอื่น ๆ แอเวนูที่ใช้เป็นชื่อถนนมักหมายถึงถนนเส้นตรงขนาดใหญ่ในเมือง ส่วนใหญ่มักเป็นส่วนหนึ่งของแผนการผังเมืองขนาดใหญ่ เช่น การปรับปรุงปารีสครั้งใหญ่โดยบารอนโอสมานน์หรือแผนเลนฟองต์สำหรับวอชิงตัน ดี.ซี. โดยทั่วไปแล้วแอเวนูจะเป็นถนนสายหลัก รูปแบบนี้เป็นที่นิยมอย่างมากในสหรัฐอเมริกาและทั่วทั้งทวีปอเมริกา แต่ในสหราชอาณาจักร ความหมายนี้ไม่ชัดเจนนักและมีการใช้ชื่อนี้อย่างสะเปะสะปะ ส่วนใหญ่ใช้สำหรับถนนในย่านชานเมืองที่พัฒนาขึ้นในศตวรรษที่ 20 แม้ Western Avenue และ Eastern Avenue ในลอนดอนจะเป็นถนนสายหลักที่ใช้สัญจรออกจากเมือง แต่ก็ไม่ได้เป็นถนนที่ตรงมากนัก
[thumb|314x314px|[ถนนฉางอานในปักกิ่ง ประเทศจีน]]

### เมือง
ในเมืองที่มีระบบการตั้งชื่อแบบตาราง เช่น ในเขตแมนแฮตตันของนครนิวยอร์ก อาจมีธรรมเนียมที่ถนนซึ่งเรียกว่าแอเวนู"จะทอดยาวขนานกันไปในทิศทางหนึ่ง ซึ่งในแมนแฮตตันจะอยู่ในแนวเหนือ–ใต้เป็นหลัก ขณะที่ "สตรีต" (street) จะวิ่งตัดกับแอเวนูทำมุม 90 องศา ซึ่งในแมนแฮตตันจะอยู่ในแนวตะวันออก–ตะวันตกเป็นหลัก ในวอชิงตัน ดี.ซี. แอเวนูจะแผ่ออกจากใจกลางเมืองในแนวทแยงตัดกับตารางถนน ซึ่งเป็นไปตามการใช้งานชื่อนี้แบบฝรั่งเศสทั่วไป (ในฝรั่งเศส "บูเลอวาร์ด" (boulevards) มักเป็นถนนสายหลักที่วิ่งรอบใจกลางเมือง) ส่วนในฟีนิกซ์ รัฐแอริโซนา คำว่า "the avenues" อาจหมายถึง "ฝั่งตะวันตกของเมือง" ในภาษาพูด เนื่องจากถนนที่วิ่งแนวเหนือ–ใต้และมีชื่อเป็นตัวเลขจะถูกเรียกว่า "แอเวนู" ในส่วนตะวันตกของเมือง โดยมี "Central Avenue" เป็นเส้นแบ่งจาก "สตรีต" ที่อยู่ทางฝั่งตะวันออก ทำนองเดียวกัน  "the avenues" ในซานฟรานซิสโก รัฐแคลิฟอร์เนีย หมายถึงเขตริชมอนด์และเขตซันเซ็ต สองย่านที่อยู่ติดกับชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก โดยอยู่ทางเหนือและใต้ของสวนโกลเดนเกตตามลำดับ

ในเขตเมืองหรือชานเมืองที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลัก "avenue" เป็นหนึ่งในชุดคำที่ใช้ตั้งชื่อถนนทั่วไป เช่นเดียวกับคำว่า "boulevard", "circle", "court", "drive", "lane", "place", "road", "street", "terrace", "way", "gate" และอื่น ๆ ซึ่งแต่ละคำอาจมีความหมายแฝงถึงขนาด ความสำคัญ หรือหน้าที่ของถนนนั้น ๆ โดยทั่วไปแล้ว แอเวนูมักมีไม้ต้นปลูกเรียงรายเมื่อสร้างขึ้นครั้งแรก แม้แอเวนูหลายสายจะสูญเสียต้นไม้ไป เพื่อเปิดทางให้กับสายไฟเหนือศีรษะ ที่จอดรถ หรือเพื่อให้แสงสว่างส่องเข้าไปในอาคาร

## แอเวนูชื่อเสียงโดดเด่น
* Avenida 9 de Julio, บัวโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา
* ถนนฉางอาน, ปักกิ่ง ประเทศจีน
* Avenida da Liberdade, ลิสบอน ประเทศโปรตุเกส
* อาฟว์นูว์เดช็องเซลีเซ, ปารีส ประเทศฝรั่งเศส
* Epifanio de los Santos Avenue (EDSA), เมโทรมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ 
* Fifth Avenue, แมนแฮตตัน นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา
* Holland Park Avenue, ลอนดอน สหราชอาณาจักร
* Kurfürstendamm (Ku'Damm), เบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี
* La Brea Avenue, ลอสแอนเจลิส รัซแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา
* Madison Avenue, แมนแฮตตัน นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา
* Michigan Avenue, ชิคาโก รัฐอิลลินอย สหรัฐอเมริกา
* Paseo de la Reforma, เม็กซิโกซิตี ประเทศเม็กซิโก
* Paseo del Prado, มาดริด ประเทศสเปน
* Paulista Avenue, เซาเปาโล ประเทศบราซิล

## แกลเลอรี

File:Pfarrkirche weissenbach an d Triesting-kirchenplatz-point de vue-wi -herbst.jpg|แอเวนูที่ Weissenbach an der Triesting ประเทศออสเตรีย
File:Naantali Old Town park alley.jpg|แอเวนูสวนในเมืองเก่า Naantali ประเทศฟินแลนด์
File:Avenue Steinfurter Bagno.jpg|แอเวนูเก่า Steinfurter Bagno ที่นำไปสู่ปราสาทท้องถิ่นในพื้นหลัง ใช้เป็นเส้นทางจักรยานคู่
File:Morning in the Hyde Park, Sydney 01.jpg|แอเวนูในไฮด์พาร์ก ซิดนีย์
File:Oak avenue, Dänschenburg, 2022-11-06.jpg|ถนนในชนบทของเยอรมันที่ออกแบบเป็นแอเวนู
File:Allee_L206_Richtung_Malchow_(Mecklenburg)_01.jpg|ถนนในชนบทเป็นแอเวนูในประเทศเยอรมนี


## ดูเพิ่ม

*ตรอก —  ช่องหรือทางแคบ ๆ
*อะลาเมดา
*การออกแบบสวน
*
*รั้วไม้
*
* ไม้ต้นให้ร่มเงา

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

*

หมวดหมู่:แอเวนู (ภูมิทัศน์
หมวดหมู่:ลักษณะของสวน
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์การออกแบบภูมิทัศน์
หมวดหมู่:ประเภทถนน
หมวดหมู่:ประเภทสตรีต
หมวดหมู่:ไม้ต้นในวัฒนธรรม