อำเภอเวียงสระ

**เวียงสระ** เป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี คนภาคใต้ส่วนใหญ่จะเรียกว่า **บ้านส้อง** โดยอำเภอเวียงสระเป็นศูนย์กลางทางการศึกษา การสาธารณสุข การคมนาคม การค้าและทางเศรษฐกิจของสุราษฎร์ธานีตอนใต้ และบางอำเภอในนครศรีธรรมราชทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ และยังเป็นที่ตั้งของ ศาลจังหวัดเวียงสระ

## ภูมิศาสตร์
อำเภอเวียงสระเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุราษฎร์ธานี อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 69 กิโลเมตร ห่างจากกรุงเทพมหานคร 693 กิโลเมตร มีพื้นที่ 427.6 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 3.30 ของพื้นที่ จังหวัดสุราษฎร์ธานี รูปร่างคล้ายกับสี่เหลี่ยมคางหมู จัดได้ว่าเป็นอำเภอที่มีพื้นที่ขนาดกลางของจังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ในตำบลเวียงสระ

### ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเวียงสระตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
***ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอบ้านนาสาร
***ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอพิปูนและอำเภอฉวาง (จังหวัดนครศรีธรรมราช)
***ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอถ้ำพรรณรา (จังหวัดนครศรีธรรมราช)
***ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอพระแสงและอำเภอเคียนซา

### ภูมิประเทศ
พื้นที่ส่วนใหญ่ของอำเภอเวียงสระเป็นที่ราบแนวยาวทางทิศตะวันออกและเป็นภูเขา ทิศใต้เป็นที่ราบสูงและที่ราบลุ่ม มีลำคลองเล็ก ๆ ไหลผ่านหลายสาย ส่วนทางทิศตะวันตกติดต่อกับแม่น้ำตาปี พื้นที่ประมาณร้อยละ 95.14 เหมาะแก่การทำการเกษตร อีกประมาณร้อยละ 4.96 เป็นภูเขาและป่าไม้เบญจพรรณ แต่ถึงแม้ว่าพื้นที่ของอำเภอเวียงสระจะเหมาะแก่การทำเกษตร แต่ระบบชลประทานยังไม่ดีพอสมควร ทำให้พืชผลทางการเกษตรยังไม่ได้ผลเต็มที่ เกษตรกรยังอาศัยน้ำฝนในการปลูกพืช นอกจากนั้นยังมีพื้นที่อีกจำนวนมาก ตามแนวริมฝั่งแม่น้ำตาปี ยังไม่ได้ปรับปรุงมาใช้ประโยชน์อย่างเต็มที่

### ภูมิอากาศ
ลักษณะภูมิอากาศชุ่มชื้น อบอุ่น แบ่งออกเป็น 2 ฤดูกาล คือ ฤดูร้อนและฤดูฝน ตลอดปีจะแบ่งเป็นฤดูฝน 9 เดือน คือช่วงเดือนพฤษภาคมถึงมกราคม และฤดูร้อน 3 เดือน แต่ฤดูร้อนจะมีฝนตกประปรายเสมอ

## ประวัติ
ท้องที่อำเภอเวียงสระเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอบ้านนาสาร ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองอำเภอบ้านนาสาร ออกมาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอเวียงสระ** ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2511 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 12 มีนาคม ปีเดียวกัน  

และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะกิ่งอำเภอเวียงสระ อำเภอบ้านนาสาร ขึ้นเป็น **อำเภอเวียงสระ** ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 16 พฤศจิกายน ปีเดียวกัน 

* วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2511 แยกพื้นที่ตำบลเวียงสระ และตำบลทุ่งหลวง อำเภอบ้านนาสาร มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอเวียงสระ** ขึ้นการปกครองกับอำเภอบ้านนาสาร
* วันที่ 25 มิถุนายน 2511 จัดตั้งสุขาภิบาลเวียงสระ ในท้องที่บางส่วนของตำบลเวียงสระ
* วันที่ 2 กันยายน 2512 ตั้งตำบลบ้านส้อง แยกออกจากตำบลเวียงสระ และตั้งตำบลคลองฉนวน แยกออกจากตำบลทุ่งหลวง
* วันที่ 16 พฤศจิกายน 2514 ยกฐานะกิ่งอำเภอเวียงสระ อำเภอบ้านนาสาร เป็น **อำเภอเวียงสระ**
* วันที่ 1 สิงหาคม 2521 ตั้งตำบลเขานิพันธ์ แยกออกจากตำบลคลองฉนวน
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลเวียงสระ เป็นเทศบาลตำบลเวียงสระ ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 6 มิถุนายน 2550 จัดตั้งศาลจังหวัดเวียงสระ ในท้องที่อำเภอเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเขตตลอดท้องที่อำเภอเวียงสระ อำเภอเคียนซา อำเภอชัยบุรี อำเภอบ้านนาสาร และอำเภอพระแสง
* วันที่ 28 มีนาคม 2568 ยกฐานะเทศบาลตำบลเวียงสระ เป็นเทศบาลเมืองเวียงสระ ตามประกาศของกระทรวงมหาดไทย

## การแบ่งเขตการปกครอง

### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเวียงสระแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 64 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเวียงสระประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่

# **[[เทศบาลเมืองเวียงสระ]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเวียงสระและตำบลบ้านส้อง
# **[[เทศบาลตำบลบ้านส้อง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านส้อง (นอกเขตเทศบาลเมืองเวียงสระ)
# **[[ตำบลเขานิพันธ์|เทศบาลตำบลเขานิพันธ์]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขานิพันธ์ทั้งตำบล
# **[[เทศบาลตำบลทุ่งหลวง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งหลวงทั้งตำบล
# **[[เทศบาลตำบลเมืองเวียง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงสระ (นอกเขตเทศบาลเมืองเวียงสระ)
# **[[องค์การบริหารส่วนตำบลคลองฉนวน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองฉนวนทั้งตำบล

thumb|แผนที่แบ่งเขตเทศบาลในอำเภอเวียงสระ

## เศรษฐกิจ
ถึงแม้อำเภอเวียงสระจะมีศูนย์กลางอยู่ที่ตำบลเวียงสระ แต่ตำบลบ้านส้องเป็นตำบลที่มีเศรษฐกิจดีที่สุดในอำเภอ

**ลักษณะเศรษฐกิจของอำเภอเวียงสระ**

* เนื่องด้วยสภาพทางภูมิศาสตร์ของอำเภอเวียงสระ ทำให้ศูนย์กลางของเศรษฐกิจอยู่ทางทิศเหนือของอำเภอ เนื่องจากอยู่ใกล้กับถนนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4009 ทำให้ร้านค้าห้างสรรพสินค้าต่างๆจึงกระจุกตัวอยู่ทางฝั่งทิศเหนือของอำเภอเวียงสระ ซึ่งบริเวณดังกล่าวอยู่ภายใต้เขตการปกครองของเทศบาลเมืองเวียงสระ เทศบาลตำบลบ้านส้อง และบางส่วนของเทศบาลตำบลทุ่งหลวง
* ทางทิศตะวันออกของอำเภอเวียงสระส่วนใหญ่จะเป็นที่ราบสูงและภูเขาทำให้ทางฝั่งทิศตะวันออกจะเป็นเศรษฐกิจแบบการเกษตรมากกว่าโดยส่วนใหญ่จะปลูก ทุเรียน ยางพารา ปาลม์ ซึ่งอำเภอเวียงสระมีเศรษฐกิจโดยพึ่งการเกษตรเป็นส่วนใหญ่
* ทางทิศใต้ ประกอบด้วย เทศบาลตำบลเขานิพันธ์ และ**[[องค์การบริหารส่วนตำบลคลองฉนวน]]** บริเวณดังกล่าวเป็นลักษณะที่ราบลุ่มแม่น้ำตาปี เหมาะแก่การเพาะปลูกและการเกษตร ส่วนใหญ่จะพบ ทุเรียน ปาล์ม

[thumb|ความคึกคักในตัวเมืองบ้านส้องขณะช่วงเวลากลางคืนซึ่งตรงกับช่วง[ตรุษจีน|เทศกาลตรุษจีนปี 2567]]

**ปัญหาต่าง ๆ ที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจของอำเภอเวียงสระ**

* *[[ภัยแล้ง]]* ในช่วงฤดูร้อนโดยเฉพาะช่วงเดือนกุมภาพันธ์ - เมษายน อำเภอเวียงสระประสบปัญหาภัยแล้งอย่างหนักเนื่องจากฝนแล้ง ทำให้คลองและคูเขื่อนไม่มีน้ำเนื่องจากไม่มีน้ำที่ไหลลงมาจากภูเขา ส่งผลให้เศรษฐกิจด้านการเกษตรได้รับผลกระทบเป็นอย่างหนักโดยเฉพาะ ยางพารา ทุกเรียน และปาลม์ ต้นไม้ด้านเกษตรของชาวสวนล้มตายตามๆกันไปเนื่องจากขาดน้ำ ทำให้เศรษฐกิจของอำเภอเวียงสระได้รับผลกระทบอย่างหนัก
* *[[สภาพภูมิศาสตร์]]* อำเภอเวียงสระมีลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่หลากหลายสำหรับทางทิศตะวันตก ทิศใต้ ทิศเหนือเป็นที่ราบลุ่มอยู่ใกล้แม่น้ำตาปี มีแม่น้ำคลองตาลไหลผ่านจึงเหมาะแก่การพัฒนาเมืองและการเกษตร แต่พื้นที่ทางทิศตะวันออกเป็นพื้นที่ราบสูงภูเขา มีหมู่บ้านหลายหมู่บ้านที่อยู่ในเขตนี้ทำให้โครงสร้างพื้นฐานบางส่วนอาจยังไม่พัฒนาได้ดีพอ แต่ในปัจจุบันปัญหาด้านนี้แทบจะไม่เหลือให้เห็นมากนักเนื่องจากบ้านน้องมีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว
* *น้ำกัดเซาะตลิ่ง* อำเภอเวียงสระมีแม่น้ำ คูคลอง ไหลผ่านตัดกันไปมาจำนวนมาก ปัญหาที่ตามมาคือ ปัญหาน้ำกัดเซาะตลิ่ง ส่งผลให้ดินบริเวณริมน้ำมีการทรุดตัว ส่งผลต่อประชาชนที่อยู่บริเวณตลิ่ง รวมถึงสวนทางการเกษตรต่างๆ

## สถานที่ท่องเที่ยว

### ตำบลบ้านส้อง

* น้ำตกธารทิพย์ (น้ำตก 357)
* น้ำตกคลองน้ำเฒ่า
* น้ำตกคลองคันเบ็ด
* ท่าน้ำวังหิน
* อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น
* สถานนีรถไฟบ้านส้อง
* ตลาดน้ำบ้านส้อง
* วัดบ้านส้อง
* วัดวิภาวดีรังสิต
* สำนักสงฆ์ถ้ำเทวดาทุ่งเขาโคก
* หมู่บ้านเหนือคลองและหมู่บ้านสวนกล้วย
* เกตเวย์ จุดเช็คอินอำเภอเวียงสระ

### ตำบลทุ่งหลวง

* วัดทุ่งหลวง
* อ่างเก็บน้ำบางลาย
* บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติบ้านในบอด

### ตำบลเมืองเวียง

* เมืองโบราณเวียงสระ
* วัดเวียงสระ

### ตำบลเขานิพันธ์

* วัดเขานิพันธ์
* แก้มลิงเขานิพันธ์
* เขาถ้ำปลา
* วัดคีรีราษฎร์พัฒนา (เขาปูน)

### ตำบลคลองฉนวน

* วัดคลองฉนวน

## การคมนาคม

### ทางถนน
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 41 สายสี่แยกปฐมพร–พัทลุง
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4009 สายบางใหญ่–อ่าวลึก
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4015 สายบ้านตาล–บ้านส้อง
* ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4035 สายนาชุมเห็ด–โคกมะพร้าว

### ทางรถไฟ
* สถานีรถไฟบ้านส้อง เป็นสถานีรถไฟชั้น 1 ของทางรถไฟสายใต้ ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านส้อง
* สถานีรถไฟบ้านพรุกระแชง เป็นสถานีรถไฟชั้น 3 ของทางรถไฟสายใต้ ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านส้อง
* ป้ายหยุดรถไฟคลองสูญ เป็นสถานีรถไฟชั้น 3 ของทางรถไฟสายใต้ ตั้งอยู่ที่ตำบลเวียงสระ

## กีฬา
อำเภอเวียงสระมีสโมสรฟุตบอลอาชีพ ได้แก่ เอ็มเอชคอน สุราษฎร์ฯ ซิตี้ ซึ่งปัจจุบันแข่งขันในไทยลีก 3 โซนภาคใต้

## อ้างอิง

เวียงสระ