อำเภอนครหลวง

**นครหลวง** เป็นอำเภอหนึ่งใน 16 อำเภอของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

## ประวัติ
ในสมัยอยุธยานั้น บริเวณนอกกำแพงเมืองถูกแบ่งออกเป็นเขตการปกครอง 3 เขต เรียกว่าแขวง (ภายหลังเปลี่ยนมาเรียกอำเภอ) ประกอบด้วยแขวงขุนนคร แขวงขุนเสนา และแขวงขุนอุทัย

แขวงขุนนครนั้น ต่อมาแยกออกเป็นแขวง คือ 
# **แขวงนครใหญ่** ซึ่งต่อมาแยกเป็น **แขวงนครใหญ่** (อำเภอมหาราชในปัจจุบัน) และ **แขวงนครใน** (อำเภอบางปะหันในปัจจุบัน)
# **แขวงนครน้อย** ต่อมาก็แยกออกเป็น 2 แขวงเช่นกัน คือ 
***แขวงนครน้อย** ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอท่าเรือ
***แขวงนครกลาง** ต่อมาก็ได้เปลี่ยนมาเรียกว่า **อำเภอนครกลาง** มีที่ว่าการอำเภออยู่ที่ตำบลบ่อโพง แต่ด้วยสถานที่ตั้ง ณ ตำบลบ่อโพงนั้นไม่เป็นศูนย์กลาง ในเวลาต่อมาจึงมีการย้ายที่ว่าการอำเภอนครกลางมาอยู่ที่ตำบลนครหลวง (เหตุที่ชื่อตำบลนครหลวงเพราะเป็นที่ตั้งของปราสาทนครหลวง) แล้วจึงเปลี่ยนชื่อมาเป็น **อำเภอนครหลวง** จนถึงปัจจุบัน 

ส่วนนี้ตั้งแต่ พ.ศ. 2490 ถึงปัจจุบัน
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลคลองสะแก แยกออกจากตำบลบ่อโพง ตั้งตำบลหนองปลิง แยกออกจากตำบลบ่อโพง และตำบลบ้านชุ้ง ตั้งตำบลปากจัน แยกออกจากตำบลบางระกำ ตั้งตำบลบางพระครู แยกออกจากตำบลนครหลวง ตั้งตำบลท่าช้าง แยกออกจากตำบลพระนอน
*วันที่ 16 มิถุนายน 2490 โอนพื้นที่หมู่ 10-14 ตำบลพระนอน (ในขณะนั้น) ไปขึ้นกับ ตำบลท่าช้าง (หมู่ 3-7 ในขณะนั้น) 
* วันที่ 6 กรกฎาคม 2494 โอนพื้นที่หมู่ 7 ตำบลบางระกำ (ในขณะนั้น) ไปขึ้นกับ ตำบลนครหลวง (หมู่ 8 ในขณะนั้น) 
* วันที่ 10 ธันวาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลนครหลวง ในท้องที่บางส่วนของตำบลนครหลวง บางส่วนของตำบลบางระกำ และ บางส่วนของตำบลบางพระครู 
* วันที่ 28 พฤศจิกายน 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลอรัญญิก ในท้องที่บางส่วนของตำบลพระนอน บางส่วนของตำบลท่าช้าง และ บางส่วนของตำบลสามไถ 
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลนครหลวง และ สุขาภิบาลอรัญญิก เป็น เทศบาลตำบลนครหลวง และ เทศบาลตำบลอรัญญิก

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอนครหลวงตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอดอนพุด (จังหวัดสระบุรี) และอำเภอท่าเรือ
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอท่าเรือและอำเภอภาชี
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภออุทัยและอำเภอพระนครศรีอยุธยา
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบางปะหัน

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอนครหลวงแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 12 ตำบล 74 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอนครหลวงประกอบด้วยองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลนครหลวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนครหลวงทั้งตำบล รวมถึงบางส่วนของตำบลบางระกำและตำบลบางพระครู
* **เทศบาลตำบลอรัญญิก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าช้าง ตำบลสามไถ และตำบลพระนอนทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบ่อโพง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อโพงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชุ้ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านชุ้งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปากจั่น** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากจั่นทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ลาทั้งตำบล รวมถึงตำบลบางระกำและตำบลบางพระครู (นอกเขตเทศบาลตำบลนครหลวง)
* **[[ตำบลหนองปลิง (อำเภอนครหลวง)|องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปลิง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปลิงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคลองสะแก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองสะแกทั้งตำบล

## บุคคลสำคัญ
*'''สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ'''  (วาสน์ วาสโน) เป็นสมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก พระองค์ที่ 18 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ จากตำบลบ่อโพง
***[[สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ฟื้น ชุตินฺธโร)]]**เป็นสมเด็จพระราชาคณะ อดีตเจ้าคณะใหญ่หนกลาง อดีตกรรมการมหาเถรสมาคม อดีตแม่กองบาลีสนามหลวง และอดีตเจ้าอาวาสวัดสามพระยา จากตำบลคลองสะแก
***[[สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สมศักดิ์ อุปสโม)]]** (นามสกุลเดิม ชูมาลัยวงศ์) กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะใหญ่หนกลางและ เจ้าอาวาสวัดพิชยญาติการามวรวิหาร จากตำบลบ่อโพง
***[[พระพรหมดิลก (เอื้อน หาสธมฺโม)]]** (นามสกุลเดิม กลิ่นสาลี) น.ธ.เอก, ป.ธ.9 พระราชาคณะเจ้าคณะรอง กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะภาค 14 ตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดสามพระยาวรวิหาร จากตำบลนครหลวง
***[[พระเทพวรเวที (วิน โฆสิโต)]]** อดีตเจ้าคณะจังหวัดพระนครศรีอยุธยา อดีตเจ้าอาวาสวัดบรมวงศ์อิศรวรารามวรวิหาร เคยจำพรรษาและเป็นเจ้าอาวาส ณ วัดโตนด ตำบลนครหลวง (แต่เดิมเกิดที่อำเภอภาชี)
***พระญาณไตรโลก** (สมคิด ป.ธ.4) รองเจ้าคณะจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เจ้าอาวาสวัดบรมวงศ์อิศรวรารามวรวิหาร อำเภอพระนครศรีอยุธยา แทนพระเทพวรเวที (วิน โฆสิโต) ที่มรณภาพไป อดีตเจ้าอาวาสวัดมเหยงค์

## เศรษฐกิจ
อำเภอนครหลวง เป็นเขตอุตสาหกรรมแห่งหนึ่งของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีนิคมอุตสาหกรรม 1 แห่ง คือ
***นิคมอุตสาหกรรมนครหลวง** ตั้งอยู่ในตำบลบางพระครู

## สถานศึกษา
***โรงเรียนนครหลวงอุดมรัชต์วิทยา** เปิดสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น-และมัธยาศึกษาตอนปลายเป็นสถานศึกษาขนาดกลาง เป็นโรงเรียนประจำอำเภอนครหลวง
***โรงเรียนท่าช้างวิทยาคม**เปิดสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น-และมัธยมศึกษาตอนปลาย เป็นสถานศึกษาขนาดเล็ก
## สถานที่ท่องเที่ยว
*ปราสาทนครหลวง เริ่มสร้างขึ้นในสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง โดยทรงโปรดให้ช่างไปถ่ายแบบมาจากปราสาทเมืองพระนครหลวง ประเทศกัมพูชา เพื่อเป็นที่พักร้อนก่อนที่จะเสด็จไปนมัสการรอยพระพุทธบาทจังหวัดสระบุรี
***พิพิธภัณฑ์หัตถกรรมอรัญญิกมีดอรัญญิก** ตั้งอยู่ในตำบลท่าช้าง อำเภอนครหลวง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
***หมู่บ้านหัตถกรรมมีดอรัญญิก**หมู่บ้านอรัญญิก ตั้งอยู่หมู่ที่  6 และ 7 ตำบลท่าช้าง อำเภอนครหลวง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา แท้จริงแล้วหมู่บ้านอรัญญิกมีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่สองหมู่บ้าน ได้แก่ บ้านต้นโพธิ์ และบ้านหนองไผ่ ทั้งสองหมู่บ้านมีชื่อเสียงโด่งดัง เพราะเป็นแหล่งผลิตมีดที่ใหญ่แห่งหนึ่งของประเทศที่ทำกันเป็นล่ำเป็นสันมาเกือบสองร้อยปี

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ข้อมูลตำบลในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาจากเว็บไซต์ ThaiTambon.com 
* อยุธยา


น