ทุพภิกขภัยในเกาหลีเหนือ

**ทุพภิกขภัยในเกาหลีเหนือ** () หรือที่รัฐบาลขนานนามว่า **การเดินทัพอันแสนตรากตรำ** (*Arduous March*; ) คือช่วงเวลาแห่งความอดอยากครั้งใหญ่ควบคู่ไปกับวิกฤตเศรษฐกิจโดยทั่วไปตั้งแต่ ค.ศ. 1994 ถึง 2000 ในประเทศเกาหลีเหนือ ในช่วงเวลานี้มีการแปรพักตร์จากเกาหลีเหนือเพิ่มขึ้นซึ่งพุ่งแตะระดับสูงสุดในช่วงปลายของทุพภิกขภัย

ทุพภิกขภัยดังกล่าวมีต้นตอมาจากปัจจัยหลากหลาย การบริหารเศรษฐกิจที่ผิดพลาดและการสูญเสียการสนับสนุนจากสหภาพโซเวียตส่งผลให้การผลิตอาหารและการนำเข้าลดลงอย่างรวดเร็ว อุทกภัยและภัยแล้งที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องซ้ำเติมวิกฤตให้รุนแรงยิ่งขึ้น รัฐบาลเกาหลีเหนือและระบบเศรษฐกิจแบบวางแผนจากส่วนกลางพิสูจน์แล้วว่าขาดความยืดหยุ่นเกินกว่าจะลดทอนความรุนแรงของภัยพิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ เกาหลีเหนือพยายามขอรับความช่วยเหลือและโอกาสทางการค้า แต่กลับล้มเหลวในการได้รับความสนใจในช่วงแรก

ประมาณการจำนวนผู้เสียชีวิตมีความแตกต่างกันอย่างมาก จากจำนวนประชากรทั้งหมดประมาณ 22 ล้านคน มีชาวเกาหลีเหนือระหว่าง 240,000 ถึง 3,500,000 คนที่เสียชีวิตจากความอดอยากหรือโรคภัยไข้เจ็บที่เกี่ยวข้องกับความหิวโหย โดยจำนวนผู้เสียชีวิตพุ่งสูงที่สุดใน ค.ศ. 1997 รายงานของสำนักสำมะโนสหรัฐใน ค.ศ. 2011 ประมาณการจำนวนผู้เสียชีวิตส่วนเกินจาก ค.ศ. 1993 ถึง 2000 ว่าอยู่ระหว่าง 500,000 ถึง 600,000 คน

## การเดินทัพอันแสนตรากตรำ
คำว่า "การเดินทัพอันแสนตรากตรำ" (*Arduous March*) หรือ "การเดินทัพแห่งความทุกข์" (*March of Suffering*) กลายเป็นคำอุปมาอย่างเป็นทางการสำหรับทุพภิกขภัยภายหลังการรณรงค์โฆษณาชวนเชื่อของรัฐใน ค.ศ. 1993 *[[โรดงชินมุน]]* กระตุ้นให้พลเมืองเกาหลีเหนือระลึกถึงความทรงจำจากนิทานอุทาหรณ์โฆษณาชวนเชื่อสมัยที่คิม อิล-ซ็องเป็นผู้บัญชาการนักรบกองโจรต่อต้านญี่ปุ่นกลุ่มเล็ก ๆ เรื่องราวดังกล่าวซึ่งถูกเรียกว่า*การเดินทัพอันแสนตรากตรำ* ได้รับการบรรยายไว้ว่าเป็นการ "ต่อสู้กับศัตรูนับพันในอุณหภูมิต่ำกว่าศูนย์องศา 20 องศาเซลเซียส โดยเผชิญกับหิมะที่ตกหนักและความอดอยาก ขณะที่ธงแดงโบกสะบัดอยู่เบื้องหน้าแถวขบวน"

ส่วนหนึ่งของการรณรงค์โดยรัฐนี้ การใช้คำต่าง ๆ เช่น 'ทุพภิกขภัย' (*famine*) และ 'ความหิวโหย' (*hunger*) ถูกสั่งห้ามเนื่องจากบ่งบอกถึงความล้มเหลวของรัฐบาล พลเมืองที่กล่าวว่าการเสียชีวิตมีสาเหตุมาจากทุพภิกขภัยอาจประสบปัญหาความเดือดร้อนอย่างรุนแรงกับทางการ มีการตั้งกลุ่มพิเศษ (*ชิมฮวาโจ* - *Simhwajo*) ขึ้นเพื่อกวาดล้างพลเมืองที่ต้องรับผิดชอบ

## ภูมิหลัง
ในเกาหลีเหนือ ทุพภิกขภัยนี้ถูกเรียกว่าการเดินทัพอันแสนตรากตรำ () ถือเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์เกาหลีเหนือ เนื่องจากบีบบังคับให้ประเทศและประชากรต้องเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตในรูปแบบพื้นฐานและในลักษณะที่ไม่ได้คาดการณ์ไว้

พื้นที่น้อยกว่าร้อยละ 20 ของภูมิประเทศที่เป็นภูเขาในเกาหลีเหนือเป็นที่ดินที่สามารถเพาะปลูกได้ พื้นที่ส่วนใหญ่ปราศจากน้ำค้างแข็งเพียงหกเดือนต่อปี และสามารถปลูกพืชได้เพียงหนึ่งฤดูกาลต่อปีเท่านั้น ประเทศนี้ไม่เคยพึ่งพาตนเองได้ในด้านการผลิตอาหาร และผู้เชี่ยวชาญหลายคนถือว่าเป็นเรื่องไม่สมเหตุสมผลและไม่รอบคอบในทางเศรษฐกิจที่ประเทศจะมุ่งเป้าไปที่การพึ่งพาตนเองแทนที่จะใช้การค้า ด้วยภูมิประเทศของเกาหลีเหนือ การทำฟาร์มจึงกระจุกตัวอยู่ตามที่ราบของสี่จังหวัดชายฝั่งตะวันตกเป็นหลัก ที่ซึ่งมีฤดูกาลเพาะปลูกยาวนานกว่า มีที่ดินราบ มีปริมาณน้ำฝนจำนวนมาก และมีดินที่มีระบบชลประทานที่ดีซึ่งเอื้อต่อการเพาะปลูกพืชในปริมาณสูง นอกเหนือจากจังหวัดชายฝั่งตะวันตกแล้ว ที่ดินที่อุดมสมบูรณ์ยังทอดยาวผ่านจังหวัดแถบชายฝั่งตะวันออกด้วย อย่างไรก็ตาม จังหวัดตอนในอย่างเช่นจังหวัดชากังและจังหวัดรยังกังนั้นมีความเป็นภูเขา แห้งแล้ง และหนาวเย็นเกินกว่าจะรองรับการทำฟาร์มพืชอาหาร

ในทศวรรษ 1980 สหภาพโซเวียตเริ่มการรณรงค์ปฏิรูปอย่างถอนรากถอนโคนที่รู้จักในชื่อเปเรสตรอยคา เริ่มเรียกร้องให้เกาหลีเหนือชดใช้คืนความช่วยเหลือทั้งในอดีตและปัจจุบันที่ส่งมายังเกาหลีเหนือซึ่งเป็นจำนวนเงินที่เกาหลีเหนือไม่สามารถชดใช้ได้ เมื่อถึง ค.ศ. 1991 สหภาพโซเวียตได้ล่มสลายลงพร้อมกับกลุ่มตะวันออก ส่งผลให้ความช่วยเหลือและการผ่อนปรนทางการค้าทั้งหมดสิ้นสุดลง เช่น น้ำมันราคาถูก หากปราศจากความช่วยเหลือจากโซเวียต กระแสการนำเข้าสู่ภาคเกษตรกรรมของเกาหลีเหนือก็ยุติลง และรัฐบาลพิสูจน์แล้วว่าขาดความยืดหยุ่นเกินกว่าจะตอบสนอง การนำเข้าพลังงานลดลงร้อยละ 75 เศรษฐกิจเข้าสู่วงจรขาลง โดยการนำเข้าและส่งออกลดลงควบคู่กัน เหมืองถ่านหินที่ถูกน้ำท่วมต้องใช้ไฟฟ้าในการเดินเครื่องสูบน้ำ และการขาดแคลนถ่านหินทำให้การขาดแคลนไฟฟ้าทวีความรุนแรงขึ้น เกษตรกรรมที่ต้องพึ่งระบบชลประทานที่ใช้พลังงานไฟฟ้า ปุ๋ยเคมี และยาปราบศัตรูพืชได้รับผลกระทบอย่างหนักเป็นพิเศษจากการล่มสลายทางเศรษฐกิจ

ชาวเกาหลีเหนือส่วนใหญ่ประสบกับการขาดแคลนสารอาหารมาเป็นเวลานานก่อนช่วงกลางทศวรรษ 1990 ประเทศได้มาถึงขีดจำกัดของความสามารถในการผลิต และไม่สามารถตอบสนองต่อปัจจัยภายนอกที่ส่งผลกระทบได้อย่างมีประสิทธิภาพ

บริษัทการค้าของรัฐเกาหลีเหนือปรากฏขึ้นในฐานะวิธีการทางเลือกในการดำเนินความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ตั้งแต่กลางทศวรรษ 1980 บริษัทการค้าของรัฐเหล่านี้กลายเป็นช่องทางสำคัญในการระดมทุนสำหรับระบอบ โดยรายได้ร้อยละหนึ่งจะส่ง "เข้าสู่บัญชีส่วนตัวของคิม จ็อง-อิลโดยตรง... [ซึ่งถูก] นำไปใช้เพื่อสร้างและรักษาความจงรักภักดีของผู้นำระดับสูง"

ในไม่ช้าประเทศได้กำหนดมาตรการรัดตัว ซึ่งขนานนามว่าการณรงรงค์ "กินข้าววันละสองมื้อ" มาตรการเหล่านี้พิสูจน์แล้วว่าไม่เพียงพอในการยับยั้งความเสื่อมโทรมทางเศรษฐกิจ ตามคำกล่าวของศาสตราจารย์เฮเซล สมิธ แห่งมหาวิทยาลัยแครนฟีลด์::

หากปราศจากความช่วยเหลือจากประเทศเหล่านี้ เกาหลีเหนือไม่สามารถป้องกันทุพภิกขภัยที่กำลังจะมาถึงได้ ชั่วระยะเวลาหนึ่ง จีนเข้ามาเติมเต็มช่องว่างที่เกิดจากการล่มสลายของสหภาพโซเวียตและค้ำจุนการจัดหาอาหารของเกาหลีเหนือด้วยความช่วยเหลือจำนวนมาก เมื่อถึง ค.ศ. 1993 จีนจัดหาการนำเข้าเชื้อเพลิงร้อยละ 77 และการนำเข้าอาหารร้อยละ 68 ให้แก่เกาหลีเหนือ ใน ค.ศ. 1993 จีนประสบภาวะขาดแคลนธัญพืชของตนเองและต้องการเงินตราสกุลแข็ง จึงตัดลดความช่วยเหลือแก่เกาหลีเหนือลงอย่างมาก

ใน ค.ศ. 1997 ซอ กวัน-ฮี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรเกาหลีเหนือ ถูกกล่าวหาว่าเป็นจารชนให้แก่รัฐบาลสหรัฐและทำการวินาศกรรมเกษตรกรรมของเกาหลีเหนือโดยเจตนา ซึ่งนำไปสู่ทุพภิกขภัย ส่งผลให้เขาถูกประหารชีวิตต่อหน้าสาธารณชนโดยการยิงเป้าโดยรัฐบาลเกาหลีเหนือ

## สาเหตุ
### อุทกภัยและภัยแล้ง
ภาวะเศรษฐกิจถดถอยและนโยบายที่ล้มเหลวกลายเป็นบริบทที่นำไปสู่ทุพภิกขภัย แต่อุทกภัยในช่วงกลางทศวรรษ 1990 คือสาเหตุโดยตรง อุทกภัยในเดือนกรกฎาคมและสิงหาคม ค.ศ. 1995 ถูกบรรยายโดยผู้สังเกตการณ์อิสระว่าเป็นเหตุการณ์ "ที่มีสัดส่วนราวกับภัยพิบัติในคัมภีร์ไบเบิล" โดยมีประมาณการว่าส่งผลกระทบต่อพื้นที่มากถึงร้อยละ 30 ของประเทศ

ขณะที่อุทกภัยอันรุนแรงทำลายล้างประเทศใน ค.ศ. 1995 ที่ดินเพาะปลูกได้ ผลผลิต การสำรองธัญพืช รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานทางสังคมและเศรษฐกิจต่างถูกทำลายลง กรมกิจการมนุษยธรรมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Department of Humanitarian Affairs) รายงานว่า "ระหว่างวันที่ 30 กรกฎาคมถึง 18 สิงหาคม ค.ศ. 1995 ฝนที่ตกหนักอย่างต่อเนื่องก่อให้เกิดอุทกภัยที่สร้างความเสียหายอย่างหนักในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี (DPRK) ในพื้นที่หนึ่ง คืออำเภอพย็องซัน จังหวัดฮวังแฮเหนือ มีบันทึกว่าปริมาณฝนตกลงมาถึง ภายในเวลาเพียงเจ็ดชั่วโมง เป็นความเข้มข้นของหยาดน้ำฟ้าที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในพื้นที่นี้... ปริมาณการไหลของน้ำในแม่น้ำอัมนกที่เอ่อล้น ซึ่งไหลตามแนวชายแดนเกาหลี/จีน ถูกประมาณการไว้ที่ 4.8 พันล้านตันในช่วงเวลา 72 ชั่วโมง อุทกภัยขนาดนี้ไม่เคยมีบันทึกมาก่อนในรอบอย่างน้อย 70 ปี"

ปัญหาสำคัญที่เกิดจากอุทกภัยไม่ได้มีเพียงการทำลายที่ดินเพาะปลูกและผลผลิตเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการสูญเสียคลังธัญพืชสำรองฉุกเฉิน เนื่องจากคลังจำนวนมากถูกเก็บไว้ใต้ดิน ข้อมูลจากสหประชาชาติระบุว่าอุทกภัยใน ค.ศ. 1994 และ 1995 ทำลายธัญพืชสำรองไปประมาณ 1.5 ล้านตัน และศูนย์ควบคุมโรคติดต่อสหรัฐระบุว่าร้อยละ 12 ของการผลิตธัญพืช (หรือ 1.2 ล้านตัน) สูญเสียไปในอุทกภัย ค.ศ. 1995 นอกจากนี้ยังเกิดอุทกภัยครั้งใหญ่ตามมาอีกใน ค.ศ. 1996 และภัยแล้งใน ค.ศ. 1997

เกาหลีเหนือสูญเสียกำลังการผลิตไฟฟ้าที่ประมาณการไว้ร้อยละ 85 ด้วยความเสียหายจากอุทกภัยที่มีต่อโครงสร้างพื้นฐาน เช่น โรงไฟฟ้าพลังน้ำ เหมืองถ่านหิน รวมถึงสิ่งอำนวยความสะดวกด้านการจัดหาและการขนส่ง สหประชาชาติรายงานว่าการขาดแคลนไฟฟ้าตั้งแต่ ค.ศ. 1995 ถึง 1997 ไม่ได้เกิดจากการขาดแคลนน้ำมัน เนื่องจากมีเพียงสองจากสถานีไฟฟ้าทั้งหมด 24 แห่งที่ต้องพึ่งน้ำมันเตาในการผลิตไฟฟ้า และสถานีเหล่านี้ได้รับการสนับสนุนโดยองค์การพัฒนาพลังงานคาบสมุทรเกาหลี (KEDO) พลังงานไฟฟ้าประมาณร้อยละ 70 ที่ผลิตในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีมาจากแหล่งพลังงานน้ำ และภัยแล้งที่รุนแรงในช่วงฤดูหนาวถึงฤดูใบไม้ผลิต่อเนื่องใน ค.ศ. 1996 และ ค.ศ. 1997 (ประกอบกับการชำรุดของกังหันน้ำขนาดใหญ่แห่งหนึ่งในแม่น้ำยาลู่) ก่อให้เกิดการขาดแคลนครั้งใหญ่ทั่วประเทศในเวลานั้น ส่งผลให้การขนส่งทางรางลดลงอย่างรุนแรง (ซึ่งเกือบทั้งหมดต้องพึ่งพลังงานไฟฟ้า) ซึ่งในทางกลับกันส่งผลให้เกิดการขาดแคลนการจัดหาถ่านหินไปยังโรงไฟฟ้าพลังงานถ่านหินที่ผลิตไฟฟ้าส่วนที่เหลืออีกร้อยละ 20 ของประเทศ

### ความล้มเหลวของระบบปันส่วนของรัฐ
ความเปราะบางต่ออุทกภัยและทุพภิกขภัยของเกาหลีเหนือถูกซ้ำเติมด้วยความล้มเหลวของระบบปันส่วนของรัฐ ระบอบปฏิเสธที่จะดำเนินนโยบายที่จะอนุญาตให้มีการนำเข้าอาหารและกระจายอาหารโดยปราศจากการเลือกปฏิบัติไปยังทุกภูมิภาคของประเทศ ในช่วงทุพภิกขภัย ชนชั้นแรงงานในเมืองตามเมืองและตำบลต่าง ๆ ในจังหวัดแถบตะวันออกของประเทศได้รับผลกระทบหนักเป็นพิเศษการกระจายอาหารสะท้อนให้เห็นถึงหลักการพื้นฐานของการจัดลำดับชั้นทางสังคมในระบบคอมมิวนิสต์

ผู้สังเกตการณ์ต่างชาติอ้างว่าอาหารได้รับการแจกจ่ายแก่ผู้คนตามสถานะทางการเมืองและระดับความภักดีต่อรัฐ

โครงสร้างมีดังต่อไปนี้ (โครงการอาหารโลกพิจารณาว่าธัญพืช 600 กรัมต่อวันนั้นน้อยกว่า "สัดส่วนเพื่อการประทังชีวิต"):

อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาการขาดแคลนอาหารที่ยาวนานส่งผลกระทบต่อระบบ และทำให้ปริมาณการจัดสรรอาหารที่มีอยู่ถูกแบ่งกระจายอย่างเบาบางไปยังกลุ่มต่าง ๆ ส่งผลกระทบต่อประชากรร้อยละ 62 ที่พึ่งพาระบบปันส่วนของรัฐเพียงอย่างเดียว เมื่อถึง ค.ศ. 1997 ระบบสามารถเลี้ยงดูประชากรได้เพียงร้อยละ 6 เท่านั้น

อย่างไรก็ตาม การศึกษาใน ค.ศ. 2008 พบว่าไม่มีความแตกต่างในด้านโภชนาการของเด็กระหว่างอำเภอที่ประสบอุทกภัยและที่ไม่ประสบอุทกภัย

### สาเหตุระยะยาว
ทุพภิกขภัยยังเป็นผลมาจากการสะสมของการตัดสินใจของรัฐบาลหลายประการที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและยาวนานหลายทศวรรษ ความพยายามที่จะดำเนินตามแบบจำลองเศรษฐกิจระบบปิดทำให้ระบอบละทิ้งโอกาสในการเข้าสู่ตลาดระหว่างประเทศและการนำเข้าอาหารแต่กลับหันไปจำกัดความต้องการแทน เช่น การรณรงค์ "กินข้าววันละสองมื้อ" ใน ค.ศ. 1991 ความพยายามที่จะเพิ่มการส่งออกและหาเงินตราต่างประเทศผ่านเขตการค้าเสรีราจิน-ซ็อนบงใน ค.ศ. 1991 ไม่ประสบความสำเร็จ เนื่องจากตั้งอยู่ในส่วนที่ห่างไกลที่สุดของเกาหลีเหนือและขาดฐานรากทางกฎหมายที่ชัดเจนสำหรับการดำเนินธุรกิจระหว่างประเทศ  รัฐบาลเกาหลีเหนือยังพลาดโอกาสในทางเลือกเครื่องมือระยะสั้นที่จะกู้ยืมเงินจากต่างประเทศเพื่อนำมาจัดซื้ออาหารเข้าประเทศหลังผิดนัดชำระหนี้เงินกู้ต่างประเทศในทศวรรษ 1970

## บริการสุขภาพ

เวชภัณฑ์ที่ไม่เพียงพอ การปนเปื้อนในน้ำและสิ่งแวดล้อม การขัดข้องของกระแสไฟฟ้าที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง และการฝึกอบรมที่ล้าสมัยนำไปสู่ วิกฤตการณ์ด้านบริการสุขภาพที่ซ้ำเติมความหายนะในภาพรวม ตามรายงานของคณะผู้แทนยูนิเซฟ (UNICEF) ใน ค.ศ. 1997 โรงพยาบาลต่าง ๆ มีความสะอาดแต่หอผู้ป่วยกลับไม่มีแม้กระทั่งเครื่องมือและอุปกรณ์พื้นฐานที่สุด เช่น เครื่องวัดความดันโลหิต เทอร์โมมิเตอร์ เครื่องชั่งน้ำหนัก ถาดรูปไต ไม้กดลิ้น ชุดอุปกรณ์ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ เป็นต้น คณะทำงานพบเห็นผู้ป่วยจำนวนมากได้รับการรักษาด้วยชุดให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำที่ทำจากขวดเบียร์ทำเอง ซึ่งไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ ไม่มีการรักษาด้วยการให้สารน้ำทางปากและไม่มีแม้กระทั่งยาพื้นฐานที่สุด เช่น ยาระงับปวด และยาปฏิชีวนะ

## ทุพโภชนาการที่แพร่หลาย

จากการถูกทำลายอย่างกว้างขวางของผลผลิตทางการเกษตรและแหล่งสำรองอาหาร ประชากรส่วนใหญ่ตกอยู่ในภาวะสิ้นหวังในเรื่องอาหาร รวมถึงพื้นที่ที่มีการผลิตอาหารอย่างมั่นคง ใน ค.ศ. 1996 มีรายงานว่าผู้คนใน "ส่วนที่เรียกกันว่าพื้นที่ที่มั่งคั่งกว่าของประเทศ มีความหิวโหยมากจนพวกเขากินข้าวโพดก่อนที่ผลผลิตจะเจริญเติบโตเต็มที่" สิ่งนี้ทำให้ผลผลิตที่คาดการณ์ไว้ของเก็บเกี่ยวที่ถูกทำลายอยู่แล้วลดลงไปร้อยละ 50

ผู้คนในทุกแห่งหนได้รับผลกระทบจากวิกฤตการณ์โดยไม่เกี่ยงข้องกับเพศ ความสังกัด หรือชนชั้นทางสังคม ทุพโภชนาการในเด็กซึ่งระบุได้จากการที่มีน้ำหนักตัวต่ำกว่าเกณฑ์อย่างรุนแรง พบอยู่ที่ร้อยละ 3 ใน ค.ศ. 1987 ร้อยละ 14 ใน ค.ศ. 1997 และร้อยละ 7 ใน ค.ศ. 2002

### กองทัพ
*[[ซ็อนกุน]]* คือนโยบาย "ทหารมาก่อน" ของเกาหลีเหนือ ซึ่งให้ลำดับความสำคัญแก่กองทัพประชาชนเกาหลีในกิจการแห่งรัฐและจัดสรรทรัพยากรของชาติให้แก่ "กองทัพเป็นอันดับแรก" แม้กองทัพจะได้รับลำดับความสำคัญในการปันส่วนอาหาร แต่ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาทุกคนจะได้รับส่วนแบ่งที่อุดมสมบูรณ์

กองทัพควรจะต้องหาวิธีปลูกอาหารเพื่อเลี้ยงตนเองและพัฒนาอุตสาหกรรมที่จะช่วยให้สามารถซื้ออาหารและสิ่งของจำเป็นจากต่างประเทศได้ ส่วนแบ่งที่บุคลากรทางทหารได้รับนั้นเป็นเพียงขั้นพื้นฐานอย่างมาก และ "ทหารธรรมดาในกองทัพที่มีกำลังพลนับล้านนายมักจะยังคงหิวโหย เช่นเดียวกับครอบครัวของพวกเขาที่ไม่ได้รับสิทธิพิเศษเพียงเพราะมีบุตรชายหรือบุตรสาวรับใช้ในกองทัพ"

### สตรี
สตรีต้องทนทุกข์อย่างมีนัยสำคัญเนื่องจากโครงสร้างทางเพศของสังคมเกาหลีเหนือ ซึ่งถือว่าสตรีมีหน้าที่รับผิดชอบการจัดหาอาหาร น้ำ และเชื้อเพลิงสำหรับครอบครัว ซึ่งมักรวมถึงครอบครัวขยายด้วย ในขณะเดียวกัน สตรีมีอัตราการเข้าสู่กำลังแรงงานสูงที่สุดในบรรดาทุกประเทศในโลก โดยคำนวณได้ที่ร้อยละ 89 ดังนั้น สตรีจึงต้องคงอยู่ในกำลังแรงงานและจัดหาสิ่งของจำเป็นสำหรับครอบครัวของตน

สตรีมีครรภ์และสตรีที่ให้นมบุตรเผชิญกับความยากลำบากอย่างรุนแรงในการรักษาสุขภาพ อัตราส่วนการตายมารดาเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 41 ต่อ 1,000 คน ขณะที่ภาวะแทรกซ้อนทั่วไป เช่น ภาวะเลือดจาง การตกเลือด และการคลอดก่อนกำหนดกลายเป็นเรื่องปกติเนื่องจากการขาดวิตามิน มีประมาณการว่าจำนวนการเกิดลดลงประมาณ 0.3 คนต่อสตรีหนึ่งคนในช่วงเวลานั้น

### เด็ก
เด็ก โดยเฉพาะที่มีอายุต่ำกว่าสองปี เป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดจากทั้งทุพภิกขภัยและความยากจนในช่วงเวลาดังกล่าว องค์การอนามัยโลกรายงานอัตราการตายสำหรับเด็กที่ 93 ต่อทุก 1,000 คน ขณะที่อัตราการตายของทารกถูกระบุไว้ที่ 23 ต่อทุก 1,000 คน มารดาที่ขาดสารอาหารพบความยากลำบากในการให้นมบุตร และไม่มีทางเลือกอื่นที่เหมาะสมแทนการปฏิบัติเชิงปกตินี้ได้ นมผงสำหรับทารกไม่ได้ถูกผลิตขึ้นภายในประเทศ และมีการนำเข้าเพียงจำนวนน้อยเท่านั้น

ทุพภิกขภัยส่งผลให้เกิดประชากรเด็กเร่ร่อนที่ไร้ที่อยู่อาศัยซึ่งรู้จักในชื่อคตเจบี (Kotjebi)

## ประมาณการจำนวนผู้เสียชีวิต
จำนวนผู้เสียชีวิตที่แน่นอนในช่วงวิกฤตการณ์ระยะรุนแรงตั้งแต่ ค.ศ. 1994 ถึง 1998 ยังคงไม่มีความแน่นอน ตามความเห็นของนักวิจัย อันเดรย์ ลันคอฟ ทั้งค่าประมาณการในระดับที่สูงเกินไปและต่ำเกินไปต่างถูกพิจารณาว่าไม่ถูกต้อง ใน ค.ศ. 2001 และ 2007 กลุ่มนักวิจัยอิสระได้ประมาณการว่ามีผู้เสียชีวิตระหว่าง 600,000 ถึง 1,000,000 คน หรือร้อยละ 3 ถึง 5 ของประชากรก่อนเกิดวิกฤตการณ์ โดยมีสาเหตุมาจากความอดอยากและโรคภัยไข้เจ็บที่เกี่ยวกับความหิวโหย ใน ค.ศ. 1998 คณะทำงานรัฐสภาสหรัฐซึ่งเดินทางไปเยือนประเทศดังกล่าวรายงานว่า: "ดังนั้น เราจึงให้ช่วงของการประมาณการไว้ที่ผู้เสียชีวิต 300,000 ถึง 800,000 คนต่อปี โดยพุ่งสูงสุดใน ค.ศ. 1997 ซึ่งจะทำให้จำนวนผู้เสียชีวิตทั้งหมดจากการขาดแคลนอาหารในเกาหลีเหนืออยู่ที่ระหว่าง 900,000 ถึง 2,400,000 คนระหว่าง ค.ศ. 1995 ถึง 1998" คณะของดับเบิลยู. คอร์ตแลนด์ โรบินสันพบ "การเสียชีวิตส่วนเกิน" (อัตราการตายที่เพิ่มสูงขึ้นอันเป็นผลจากการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร) จำนวน 245,000 คน หรือร้อยละ 12 ของประชากรในภูมิภาคหนึ่งที่ได้รับผลกระทบ เมื่อนำผลลัพธ์ดังกล่าวมาเป็นขีดจำกัดสูงสุดและคาดการณ์ครอบคลุมประชากรเกาหลีเหนือทั้งหมดในทุกจังหวัดของประเทศจะได้ขีดจำกัดสูงสุดของผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับทุพภิกขภัยอยู่ที่ 2,000,000 คน แอนดรูว์ แนตซิออสและคนอื่น ๆ ประมาณการจำนวนผู้เสียชีวิตไว้ที่ 2–3 ล้านคน

ตามการวิจัยของสำนักสำมะโนสหรัฐใน ค.ศ. 2011 ช่วงที่น่าจะเป็นไปได้ของการเสียชีวิตส่วนเกินระหว่าง ค.ศ. 1993 ถึง 2000 อยู่ระหว่าง 500,000 ถึง 600,000 คน และรวมการเสียชีวิตส่วนเกินทั้งหมด 600,000 ถึง 1,000,000 คนตั้งแต่ ค.ศ. 1993 ถึง 2008

## ตลาดมืด
ในขณะเดียวกัน ปีแห่งทุพภิกขภัยยังถูกทำเครื่องหมายด้วยการฟื้นตัวอย่างรวดเร็วของกิจกรรมตลาดเอกชนผิดกฎหมาย การลักลอบนำเข้าสินค้าข้ามพรมแดนเฟื่องฟู และมีชาวเกาหลีเหนือมากถึง 250,000 คนอพยพเข้าสู่ประเทศจีน อมรรตยะ เสน กล่าวถึงธรรมาภิบาลที่เลวร้ายว่าเป็นหนึ่งในปัญหาเชิงโครงสร้างและเศรษฐกิจที่มีส่วนทำให้เกิดทุพภิกขภัย แต่ดูเหมือนว่าทุพภิกขภัยยังนำไปสู่การทุจริตของรัฐบาลอย่างกว้างขวาง ซึ่งส่งผลให้การควบคุมและกฎระเบียบเก่าของรัฐบาลเกือบจะล่มสลาย

เมื่อเชื้อเพลิงกลายเป็นของหายากในขณะที่ความต้องการด้านโลจิสติกส์เพิ่มขึ้น จึงเกิดการดำเนินงานที่เรียกว่า *ซอบีชา* (, "รถบริการ") โดยผู้ประกอบการจะให้บริการขนส่งแก่ธุรกิจ สถาบัน และบุคคลที่ไม่มีช่องทางการขนส่งอื่นในขณะที่รถยนต์นั้นถูกถือครองอย่างเป็นทางการโดยวิสาหกิจหรือหน่วยงานที่ถูกกฎหมายซึ่งเป็นผู้จัดหาใบอนุญาตการขนส่งให้ด้วย

ด้วยความสิ้นหวังที่มาจากทุพภิกขภัยรวมถึงการค้าและการพาณิชย์นอกระบบ ชาวเกาหลีเหนือได้พัฒนาตลาดมืดของตนเอง และยิ่งไปกว่านั้น พวกเขายังอยู่รอดได้ด้วยการปรับตัว อันเดรย์ ลันคอฟบรรยายกระบวนการนี้ว่าเป็น "การตายตามธรรมชาติของลัทธิสตาลินในเกาหลีเหนือ"

เงินเดือนอย่างเป็นทางการโดยเฉลี่ยใน ค.ศ. 2011 เทียบเท่ากับ 2 ดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน อย่างไรก็ตาม รายได้ต่อเดือนที่แท้จริงอาจประมาณการได้ที่ประมาณ 15 ดอลลาร์สหรัฐเนื่องจากชาวเกาหลีเหนือส่วนใหญ่หารายได้จากธุรกิจขนาดเล็กผิดกฎหมาย ได้แก่ การค้า การเกษตรเพื่อยังชีพ และงานหัตถกรรม เศรษฐกิจนอกระบบนี้ส่วนใหญ่ถูกครอบงำโดยผู้หญิง เนื่องจากผู้ชายถูกคาดหมายให้ต้องไปปรากฏตัวที่สถานที่ทำงานอย่างเป็นทางการ แม้โรงงานส่วนใหญ่จะใช้งานไม่ได้แล้วก็ตาม

## การตอบสนองจากนานาชาติ
ความช่วยเหลือเบื้องต้นแก่เกาหลีเหนือเริ่มขึ้นตั้งแต่ ค.ศ. 1990 โดยเป็นการสนับสนุนขนาดเล็กจากกลุ่มศาสนาในเกาหลีใต้และความช่วยเหลือจากยูนิเซฟ ต่อมาในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1995 เกาหลีเหนือยื่นคำร้องอย่างเป็นทางการเพื่อขอรับความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและประชาคมโลกได้ตอบสนองตามลำดับ:

ตั้งแต่ ค.ศ. 1996 สหรัฐได้เริ่มส่งความช่วยเหลือด้านอาหารไปยังเกาหลีเหนือผ่านโครงการอาหารโลก (WFP) แห่งสหประชาชาติเพื่อต่อสู้กับทุพภิกขภัย การจัดส่งพุ่งสูงที่สุดใน ค.ศ. 1999 ที่เกือบ 600,000 ตัน ทำให้สหรัฐกลายเป็นผู้บริจาคความช่วยเหลือจากต่างประเทศรายใหญ่ที่สุดแก่ประเทศเกาหลีเหนือในขณะนั้น ภายใต้รัฐบาลบุช ความช่วยเหลือถูกลดลงอย่างมากทุกปีจาก 320,000 ตันใน ค.ศ. 2001 เหลือเพียง 28,000 ตันใน ค.ศ. 2005 รัฐบาลบุชถูกวิจารณ์ว่า "ใช้อาหารเป็นอาวุธ" ในระหว่างการเจรจาเรื่องโครงการอาวุธนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือ แต่ยืนยันว่าเกณฑ์ของหน่วยงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐ (USAID) นั้นเหมือนกันสำหรับทุกประเทศและสถานการณ์ในเกาหลีเหนือได้ "ปรับปรุงดีขึ้นอย่างมากนับตั้งแต่การล่มสลายในช่วงกลางทศวรรษ 1990"

เกาหลีใต้ (ก่อนรัฐบาลอี มย็อง-บัก) และจีนยังคงเป็นผู้บริจาคความช่วยเหลือด้านอาหารรายใหญ่ที่สุดให้แก่เกาหลีเหนือ สหรัฐคัดค้านวิธีการบริจาคอาหารในลักษณะนี้เนื่องจากรัฐเกาหลีเหนือปฏิเสธที่จะอนุญาตให้ตัวแทนผู้บริจาคเข้าไปกำกับดูแลการกระจายความช่วยเหลือภายในเกาหลีเหนือ การกำกับดูแลดังกล่าวจะช่วยรับประกันว่าความช่วยเหลือจะไม่ถูกยึดและนำไปขายโดยชนชั้นนำที่มีเส้นสายหรือถูกยักยอกไปเลี้ยงกองทัพขนาดใหญ่ของเกาหลีเหนือ ใน ค.ศ. 2005 เกาหลีใต้และจีนร่วมกันจัดหาความช่วยเหลือด้านอาหารเกือบ 1 ล้านตัน โดยแต่ละฝ่ายสนับสนุนเป็นจำนวนครึ่งหนึ่ง

ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมจากประเทศเพื่อนบ้านของเกาหลีเหนือถูกตัดขาดเป็นบางช่วงเพื่อยั่วยุให้เกาหลีเหนือกลับเข้าสู่การเจรจาที่ถูกคว่ำบาตร ตัวอย่างเช่น เกาหลีใต้ตัดสินใจ "เลื่อนการพิจารณา" ส่งข้าว 500,000 ตันให้แก่เกาหลีเหนือใน ค.ศ. 2006 แต่แนวคิดที่จะจัดหาอาหารเพื่อเป็นแรงจูงใจที่ชัดเจน (ต่างจากการกลับมาให้ "ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมทั่วไป") นั้นถูกเลี่ยง นอกจากนี้ยังมีการหยุดชะงักของความช่วยเหลือเนื่องจากการลักขโมยตู้รถไฟที่จีนแผ่นดินใหญ่ใช้ในการส่งอาหารบรรเทาทุกข์เกิดขึ้นอย่างแพร่หลาย

## พัฒนาการหลังทุพภิกขภัย
เกาหลีเหนือยังคงไม่สามารถกลับมาพึ่งพาตนเองในการผลิตอาหารได้อย่างมั่นคงและส่งผลให้ต้องพึ่งความช่วยเหลือด้านอาหารจากภายนอกเป็นระยะจากเกาหลีใต้ จีน สหรัฐ ญี่ปุ่น สหภาพยุโรป และประเทศอื่น ๆ ใน ค.ศ. 2002 เกาหลีเหนือร้องขอว่าไม่จำเป็นต้องส่งเสบียงอาหารมาให้อีกต่อไป

ใน ค.ศ. 2005 โครงการอาหารโลก (WFP) รายงานว่าสภาวะทุพภิกขภัยตกอยู่ในอันตรายจวนเจียนที่จะกลับคืนสู่เกาหลีเหนือ และมีรายงานว่ารัฐบาลได้ระดมชาวเมืองหลายล้านคนเพื่อช่วยเหลือชาวนาผู้ปลูกข้าว ใน ค.ศ. 2012 โครงการอาหารโลกรายงานว่าจะส่งอาหารไปยังเกาหลีเหนือโดยเร็วที่สุด โดยอาหารจะถูกแปรรูปโดยผู้แปรรูปในท้องถิ่นก่อนจากนั้นจะถูกส่งมอบโดยตรงให้แก่พลเมืองเกาหลีเหนือ

ผลผลิตทางการเกษตรเพิ่มขึ้นจากประมาณ 2.7 ล้านเมตริกตันใน ค.ศ. 1997 เป็น 4.2 ล้านเมตริกตันใน ค.ศ. 2004 ใน ค.ศ. 2008 การขาดแคลนอาหารยังคงเป็นปัญหาในเกาหลีเหนือ แม้จะน้อยกว่าในช่วงกลางถึงปลายทศวรรษ 1990 อุทกภัยใน ค.ศ. 2007 และการลดลงของความช่วยเหลือด้านอาหารได้ซ้ำเติมปัญหาให้รุนแรงขึ้น

ใน ค.ศ. 2011 ระหว่างการเยือนเกาหลีเหนือ อดีตประธานาธิบดีจิมมี คาร์เตอร์แห่งสหรัฐรายงานว่าเด็กหนึ่งในสามในเกาหลีเหนือมีภาวะทุพโภชนาการและมีการเจริญเติบโตที่แคระแกร็นเนื่องจากการขาดแคลนอาหาร นอกจากนี้เขายังระบุว่ารัฐบาลเกาหลีเหนือได้ลดปริมาณการบริโภคอาหารในแต่ละวันจาก 5,900 เป็น 2,900 กิโลจูล (1,400 เป็น 700 กิโลแคลอรี) ใน ค.ศ. 2011 นักวิชาการบางคนเชื่อว่าเกาหลีเหนือจงใจขยายความเกินจริงเกี่ยวกับการขาดแคลนอาหาร โดยมีเป้าหมายเพื่อขอรับเสบียงอาหารเพิ่มเติมผ่านความช่วยเหลือจากต่างประเทศสำหรับการเฉลิมฉลองเนื่องในโอกาสครบรอบวันเกิดปีที่ 100 ของคิม อิล-ซ็องที่วางแผนไว้ใน ค.ศ. 2012

ชาวเกาหลีเหนือที่หลบหนีออกมารายงานในเดือนกันยายน ค.ศ. 2010 ว่าความอดอยากได้กลับคืนสู่ประเทศอีกครั้ง มีรายงานว่าเด็กก่อนวัยเรียนชาวเกาหลีเหนือมีความสูงเฉลี่ยเตี้ยกว่าชาวเกาหลีใต้ ซึ่งนักวิจัยบางส่วนเชื่อว่าสามารถอธิบายได้ด้วยทุพภิกขภัยและทุพโภชนาการเท่านั้น ผู้คนส่วนใหญ่รับประทานเนื้อสัตว์เฉพาะในวันหยุดรัฐการเท่านั้น ได้แก่ วันเกิดของคิม จ็อง-อิล หรือวันแห่งดาวจรัสแสงในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ และวันเกิดของคิม อิล-ซ็อง หรือวันแห่งสุริยะในวันที่ 15 เมษายน

รายงานฉบับหนึ่งโดย*[[โตเกียวชิมบุน]]* ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2012 อ้างว่านับตั้งแต่อสัญกรรมของคิม จ็อง-อิลในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2011 มีประชาชนประมาณ 20,000 คนอดอยากจนเสียชีวิตในจังหวัดฮวังแฮใต้ รายงานอีกฉบับโดยสำนักข่าวเอเชียเพรสของญี่ปุ่นในเดือนมกราคม ค.ศ. 2013 อ้างว่าในจังหวัดฮวังแฮเหนือและใต้มีผู้เสียชีวิตจากทุพภิกขภัยมากกว่า 10,000 คน สำนักข่าวระหว่างประเทศอื่น ๆ เริ่มเผยแพร่เรื่องราวเกี่ยวกับการกินเนื้อมนุษย์

ในทางกลับกัน โครงการอาหารโลกได้รายงานทุพโภชนาการและการขาดแคลนอาหาร แต่ไม่ใช่ทุพภิกขภัย ใน ค.ศ. 2016 คณะกรรมการสิทธิเด็กแห่งสหประชาชาติรายงานว่าอัตราการเสียชีวิตของทารกลดลงอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ ค.ศ. 2008 การวิเคราะห์ทางวิชาการใน ค.ศ. 2016 พบว่าสถานการณ์ดีขึ้นอย่างมากนับตั้งแต่ทศวรรษ 1990 และระดับสุขภาพและโภชนาการของเกาหลีเหนือนั้นอยู่ในระดับเดียวกับประเทศกำลังพัฒนาอื่น ๆ ใน ค.ศ. 2017 อันเดรย์ ลันคอฟ นักวิเคราะห์ แย้งว่าการทำนายก่อนหน้านี้เกี่ยวกับการกลับมาของทุพภิกขภัยนั้นไม่มีมูลความจริง และวันเวลาแห่งความอดอยากได้ผ่านพ้นไปนานแล้ว

การสำรวจใน ค.ศ. 2017 พบว่าทุพภิกขภัยได้ทำให้โครงสร้างประชากรของเกาหลีเหนือผิดเพี้ยนไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ส่งผลกระทบต่อทารกเพศชาย ผู้หญิงอายุ 20–24 ปีคิดเป็นร้อยละ 4 ของประชากร ในขณะที่ผู้ชายในกลุ่มอายุเดียวกันคิดเป็นเพียงร้อยละ 2.5 เท่านั้น ทุพโภชนาการเรื้อรังหรือที่เกิดขึ้นซ้ำลดลงจากร้อยละ 28 ใน ค.ศ. 2012 เหลือร้อยละ 19 ใน ค.ศ. 2017

ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 2019 ภายหลังรายงานที่จัดทำโดยสหประชาชาติระบุว่าเกาหลีเหนือประสบสภาวะการเก็บเกี่ยวที่เลวร้ายที่สุดในรอบกว่าหนึ่งทศวรรษพร้อมกับการขาดแคลนอาหารอย่างรุนแรงซึ่งส่งผลกระทบต่อประชากรร้อยละ 40 ของเกาหลีเหนือ เกาหลีใต้จึงดำเนินแผนการจัดหาความช่วยเหลือด้านอาหารมูลค่า 8 ล้านดอลลาร์สหรัฐให้แก่เกาหลีเหนือ ความช่วยเหลือของรัฐบาลเกาหลีใต้ที่มีต่อเกาหลีเหนือนั้นถูกมองอย่างกว้างขวางว่ามีวาระทางการเมืองในการปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างเกาหลี แม้รัฐบาลเกาหลีใต้จะยืนกรานที่จะแยกความช่วยเหลือออกจากการเมือง

## ดูเพิ่ม

*เกษตรกรรมในประเทศเกาหลีเหนือ
*เศรษฐกิจเกาหลีเหนือ
*ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของประเทศเกาหลีเหนือ
*ประวัติศาสตร์เกาหลีเหนือ
*สิทธิมนุษยชนในประเทศเกาหลีเหนือ
*ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น–เกาหลีเหนือ
*คตเจบี
*ความสัมพันธ์เกาหลีเหนือ–จีน
*ความสัมพันธ์เกาหลีเหนือ–เกาหลีใต้
*ความสัมพันธ์เกาหลีเหนือ–สหรัฐ
*ความสัมพันธ์เกาหลีเหนือ–สหรัฐ
*การเมืองเกาหลีเหนือ
*การผลิตมันฝรั่งในประเทศเกาหลีเหนือ
*ช่วงเวลาพิเศษ
*นโยบายตะวันฉาย
*โครงการอาหารโลก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Newspaper account (*[[Daily Telegraph]]*) including famine deaths of kindergarten children.
* Korea Forest Service 

หมวดหมู่:ทุพภิกขภัย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์เกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:คิม อิล-ซ็อง