สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ปสฤทธ์ เขมงฺกโร)

**สมเด็จพระมหาธีราจารย์** นามเดิมชื่อ **ประสิทธิ์** (ภายหลังเปลี่ยนเป็น **ปสฤทธ์**) **สุทธิพันธุ์**  ฉายาพระภิกษุ **เขมงฺกโร** (เกิด 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2480) เป็นสมเด็จพระราชาคณะชั้นสุพรรณบัฏ ฝ่ายมหานิกาย อธิบดีสงฆ์วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร อดีตกรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ ประธานคณะกรรมการฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม ประธานคณะกรรมการอบรมประชาชนกลาง (อ.ป.ก.) กรรมการสภามหาวิทยาลัยผู้ทรงคุณวุฒิ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตอุบลราชธานี

## ชาติภูมิ
สมเด็จพระมหาธีราจารย์ มีนามเดิมว่า ประสิทธิ์ สุทธิพันธุ์ (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นปสฤทธ์)เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2480 ตรงกับวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 7 ปีฉลู ที่บ้านยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี บิดาชื่อ ขุนก่อเอ้อุกฤษ (ผา สุทธิพันธุ์) มารดาชื่อ นางก่อเอ้อุกฤษ (ตา สุทธิพันธุ์)

## บรรพชา อุปสมบท
วันที่ 3 เมษายน 2491 บรรพชา ที่ วัดยางน้อย  ตำบลก่อเอ้  อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี พระครูพินิฐศีลคุณ เจ้าคณะอำเภอเขื่องใน วัดทุ่งสว่าง บ้านโนนใหญ่ ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี เป็นพระอุปัชฌาย์

วันที่ 20 กรกฎาคม 2501 อุปสมบท ณ พัทธสีมาพระอุโบสถวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร แขวงจักรวรรดิ เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร พระธรรมธีรราชมหามุนี (ธีร์ ปุณฺณโก) เจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาส (ภายหลังได้รับพระราชทานสถาปนาเป็นที่สมเด็จพระธีรญาณมุนี) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระวินัยกิจโกศล (อิน ติสฺสสโร ป.ธ.๖) (ภายหลังได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่พระราชปัญญามุนี) เป็นพระกรรมวาจาจารย์, พระมหาบุญมา ทีปธมฺโม ป.ธ.6 (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นที่พระพุทธิวงศมุนี) เป็นพระอนุสาวนาจารย์  ได้รับฉายาว่า **เขมงฺกโร** โดยมีคุณหญิงบุรีนวราษฐ์ (เนื่อง สิงหเสนี) ภริยาจางวางโท พระยาบุรีนวราษฐ์ (ชวน สิงหเสนี) องคมนตรี ราชเลขานุการในพระองค์ และเลขานุการกองเสือป่า ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 และหม่อมเจ้าศุภสวัสดิ์ สวัสดิวัตน์ หม่อมเสมอ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา (สิงหเสนี) เป็นเจ้าภาพ

## การศึกษา/วิทยาฐานะ
;แผนกธรรม-บาลี
* พ.ศ. 2491 สอบนักธรรมชั้นตรี  สำนักเรียนวัดยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี
* พ.ศ. 2492 สอบนักธรรมชั้นโท  สำนักเรียนวัดยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี
* พ.ศ. 2497 สอบนักธรรมชั้นเอก  สำนักเรียนวัดมณีวนาราม อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี 
* พ.ศ. 2501 สอบประโยค ป.ธ.3 สำนักเรียนวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร  
* พ.ศ. 2503 จบชั้นบาลีอบรมศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร วิทยฐานะพระปริยัติธรรมในพระพุทธศาสนา
;แผนกสามัญศึกษา 
* พ.ศ. 2491 จบชั้นประถมปีที่ 4 ที่โรงเรียนประชาบาล (พรหมพิทยา) บ้านยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี

## การปกครองคณะสงฆ์
*พระอุปัชฌาย์ประเภทวิสามัญ (สมเด็จพระสังฆราชทรงมีพระบัญชาแต่งตั้ง) พ.ศ. 2527
* กรรมการมหาเถรสมาคม ซึ่งเป็นองค์การบริหารสูงสุดของคณะสงฆ์แห่งประเทศไทย (โดยมีพระบรมราชโองการพระมหากษัตริย์โปรดเกล้าฯแต่งตั้ง) พ.ศ. 2544 - 2568
* เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ พ.ศ. 2567 (โดยพระราชดำริพระมหากษัตริย์โปรดให้สมเด็จพระสังฆราชออกพระบัญชาแต่งตั้ง) 
* เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร  กรุงเทพมหานคร (โดยพระราชดำริพระมหากษัตริย์โปรดให้สมเด็จพระสังฆราชออกพระบัญชาแต่งตั้ง) พ.ศ. 2564
* เจ้าอาวาสวัดยานนาวา (พระอารามหลวง) กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2544 - 2564
* ประธานคณะกรรมการฝ่ายสาธารณะสงเคราะห์ ของมหาเถรสมาคม พ.ศ. 2557
* ประธานสำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ พ.ศ. 2562 - 2567
* ประธานคณะกรรมการอบรมประชาชนกลาง (อ.ป.ก.) พ.ศ. 2562
* ที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 10 (ฝ่ายศาสนศึกษา) 
* เป็นประจำกองงานเจ้าคณะตรวจการภาค 3 (สนองงานบริหารคณะสงฆ์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย) พ.ศ. 2521 – 2510
* เป็นเลขานุการเจ้าคณะใหญ่หนเหนือ (สนองงานบริหารคณะสงฆ์ในหนเหนือของประเทศไทย พ.ศ. 2508 – 2510
* เป็นเลขานุการเจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก (สนองงานบริหารคณะสงฆ์ในหนตะวันออกของประเทศไทย พ.ศ. 2510 – 2530
* เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร พ.ศ. 2516 – 2544

## งานการศึกษา
* พ.ศ. 2516 เป็นผู้ช่วยเจ้าสำนักเรียนวัดจักวรรดิราชาวาส  กรุงเทพมหานคร 
* พ.ศ. 2544 เป็นเจ้าสำนักเรียนวัดยานนาวา กรุงเทพมหานคร 
*องค์อุปถัมภ์โรงเรียนพระปริยัติธรรมพรหมวชิรญาณ
* กรรมการสภามหาวิทยาลัยผู้ทรงคุณวุฒิ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตอุบลราชธานี 
*ประธานกรรมการอุปถัมภ์ “สำนักเรียนและสำนักปฏิบัติธรรม” วัดยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี

## การเผยแผ่
* เจ้าสำนักปฏิบัติธรรมประจำกรุงเทพมหานคร แห่งที่ ๑ วัดยานนาวา
* ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมและเผยแพร่การพระศาสนาแห่งประเทศไทย กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม
* ประธานกรรมการโครงการสร้างวัดธัมมาราม นครชิคาโก  และเป็นเจ้าอาวาสวัดธัมมาราม รูปแรก 
* เป็นคณะผู้ก่อตั้งสมัชชาสงฆ์ไทยในสหรัฐอเมริกาฯ และได้รับเลือกให้เป็นประธานสมัชชาฯ รูปแรก (ติดต่อกัน ๖ สมัย) 
* ประธานกรรมการโครงการสร้างวัดพุทธาวาส นครฮิวสตัน รัฐเท็กซัส สหรัฐอเมริกา และเป็น เจ้าอาวาสรูปแรก 
* ประธานกรรมการโครงการสร้างวัดพุทธรังษี นครไมอามี่ รัฐฟลอริดา สหรัฐอเมริกา และเป็นเจ้าอาวาสรูปแรก
* เป็นประธานโครงการสร้างวัดนวมินทรราชูทิศ ศูนย์วิปัสสนากรรมฐาน และศูนย์วัฒนธรรมอเมริกัน-ไทย ณ นครบอสตัน สหรัฐอเมริกา เฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในวโรกาสฉลองสิริราชสมบัติครบ 60ปี พ.ศ. 2549 และเฉลิมพระเกียรติในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา พ.ศ. 2550 ในพระสังฆราชูปถัมภ์สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก โดยความเห็นชอบของมหาเถรสมาคม

## ตำแหน่งหน้าที่พิเศษ
* ประธานกรรมการอุปถัมภ์ “สำนักเรียนและสำนักปฏิบัติธรรม” วัดยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี 
* ประธานกรรมการ “มูลนิธิพระพุทธโลกนาถสุโขทัย” วัดยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี 
* กรรมการร่างหลักสูตรอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศของคณะสงฆ์ไทย (โดยสมัชชาสงฆ์ไทยในสหรัฐอเมริการ่วมกับมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ดำเนินการในนามของคณะสงฆ์ไทย) 
* ประธานที่ปรึกษาโครงการส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ บ้านยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี 
* ประธานที่ปรึกษากองทุน “เทพประสิทธิ์” เพื่อโครงการส่งเสริมศิลปาชีพใน สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ บ้านยางน้อย ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี  
* กรรมการที่ปรึกษาคณะกรรมการจัดการศึกษา การศาสนาและวัฒนธรรมสำหรับ
* เยาวชนไทยในต่างประเทศ กระทรวงศึกษาธิการ 
* กรรมการอุปถัมภ์โครงการอบรมพระธรรมทูต สายต่างประเทศ 
* ที่ปรึกษามูลนิธิกาญจนบารมี ในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร 
* ประธานที่ปรึกษาฝ่ายบรรพชิตมูลนิธิ 5 ธันวามหาราช 
* ประธานโครงการโรงพยาบาล 50 พรรษา มหาวชิราลงกรณ                     
* ประธานกรรมการโครงการพัฒนาการศาสนศึกษา การศึกษาสงเคราะห์ การเผยแผ่ และการส่งเสริมการปฏิบัติธรรม วัดยานนาวา เฉลิมพระเกียรติฯ 
* ประธานมูลนิธิโรงพยาบาล 50 พรรษา มหาวชิราลงกรณ  
* ประธานมูลนิธิพระรัตนตรัย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร       
* รองประธานสภาธรรมกถึกแห่งคณะสงฆ์ไทย เพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนา
* ที่ปรึกษาสมาคมความมั่นคงแห่งพระพุทธศาสนาในประเทศไทย
* กรรมการสภามหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏจังหวัดอุบลราชธานี          
* ที่ปรึกษาสมาคมพัฒนาแพทย์แผนไทยแห่งประเทศไทย                   
* ผู้ทรงคุณวุฒิสถาบันวิจัยพุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. 2548 
* ประธานกรรมการอำนวยการสถานีวิทยุโทรทัศน์โลกพระพุทธศาสนา เฉลิมพระเกียรติฯ (WBTV)

## เกียรติคุณที่ได้รับ
### เกียรติคุณที่ได้รับในประเทศ
* พ.ศ. 2535 ได้รับพระราชทานเสาเสมาธรรมจักรและเกียรติบัตร จากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในฐานะผู้ทำคุณประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนา สาขาเผยแผ่พระพุทธศาสนาในต่าง ประเทศ  ในวันวิสาขบูชา 2535
* พ.ศ. 2538 ได้รับ ปริญญาพุทธศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาสังคมศาสตร์ (พธ.ด.) จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เมื่อ 7 พฤษภาคม
* พ.ศ. 2543 ได้รับ ปริญญาครุศาสตร์ดุษฎีบัญฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาการศึกษาศาสตร์ (ค.ด.) โดยสถาบันราชภัฏอุบลราชธานี(อนุมัติปริญญาประจำปีการศึกษา 2542) (สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯสยามมกุฎราชกุมาร ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานพระราชานุเคราะห์ การจัดพิธีถวายปริญญาบัตรเป็นกรณีพิเศษ ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน เมื่อ 19 มิถุนายน 2543)
* พ.ศ. 2534 ได้รับปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาการศึกษาศาสตร์ (ปร.ด.)  จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง   เมื่อวันที่ 22ธันวาคม 2543
* พ.ศ. 2550 ได้รับปริญญาศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาบริหารการศึกษา (ศศ.ด.) จากมหาวิทยาลัยสยาม กรุงเทพมหานคร

### เกียรติคุณที่ได้รับในต่างประเทศ
* พ.ศ. 2529 ได้รับโล่ห์เกียรติคุณDistinguished Award สังคมสงเคราะห์ชาวอเมริกันเชื้อสายเอเชีย จาก The Board Of Directors Of Asian Human Service Of Chicago
* พ.ศ. 2533 ได้รับเกียรติบัตรยกย่องให้ เป็นพลเมืองกิตติมศักดิ์แห่งมหานครชิคาโก มีศักดิ์และสิทธิในด้านการเผยแผ่ศาสนาประเพณี และวัฒนธรรมไทยอันดีงาม ในมหานครชิคาโกและมลรัฐอิลลินอยส์ สหรัฐอเมริกา จากมหานครชิคาโก (City Of Chicago)   เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม
* พ.ศ. 2533 ได้รับเกียรติบัตรแสดงความขอบคุณจาก Richard M. Daleyนายก เทศมนตรีมหานครชิคาโก ที่ได้บำเพ็ญคุณประโยชน์ ต่อชุมชนชาวเอเชีย และชาวอเมริกันในมหานครชิคาโก พร้อมกับได้ให้เกียรตินำเกียรติบัตรดังกล่าวมามอบ ที่วัดธัมมาราม อย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม
* พ.ศ. 2534 ได้รับเกียรติบัตรแสดงความยกย่องเชิดชูจาก Mr.Paul Simon วุฒิสมาชิกแห่งประเทศสหรัฐอเมริกา ในฐานะ “ผู้ทำการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมไทย ในสหรัฐอเมริกา ด้วยความวิริยะอย่างยิ่ง” เมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2540 ได้รับเกียรติบัตรจาก   Richard  M. Daley นายกเทศมนตรีมหานครชิคาโก  ลงวันที่ 24 พฤษภาคม * 2540 ประกาศยกย่องให้ วันที่ 24พฤษภาคมทุกปี (ซึ่งเป็นวันคล้ายวันเกิดของพระพรหมวชิรญาณ)   เป็น  “วันเผยแผ่พระพุทธศาสนา และวัฒนธรรมประเพณีไทย ในมหานครชิคาโก สหรัฐอเมริกา”
* พ.ศ. 2542   ได้รับเกียรติบัตรแสดงความยกย่องชมเชยจาก George H.Ryan ผู้ว่าการรัฐอิลลินอยส์ สหรัฐอเมริกา  ในฐานะ  “ผู้ทำการ
เผยแผ่ศาสนาและสงเคราะห์ชาวไทยและชาวต่างประเทศ ในสหรัฐอเมริกา ด้วยความวิริยะอุตสาหะอย่างยิ่ง” เมื่อวันที่ 13 กันยายนซึ่งเกียรติคุณตามความในข้อ 10.2 ที่ พระพรหมวชิรญาณ ได้รับ ตั้งแต่ปี 2529เป็นต้นมานั้นเป็นเกียรติคุณที่พระสงฆ์ไทยและคนไทยคนแรกได้รับจากสถาบันและบุคคลสำคัญดังกล่าว
* พ.ศ. 2549 ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์สาขาสังคมศาสตร์ จากมหาวิทยาลัย Doctor of Philosophy in Social Science, New Port University U.S.A.,

## เกียรติยศ

## สมณศักดิ์
*5 ธันวาคม พ.ศ. 2512 ได้รับแต่งตั้งจากพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ธีร์ ปุณณโก) ให้ดำรงตำแหน่งฐานานุกรมที่ *พระครูปลัดสุวัฒนธีรคุณ*

*5 ธันวาคม พ.ศ. 2515 ได้รับแต่งตั้งจากสมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณโก) ให้ดำรงตำแหน่งฐานานุกรมที่ *พระครูปลัดสัมพิพัฒนธีราจารย์* 

*5 ธันวาคม พ.ศ. 2516 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญที่ *พระสุธีรัตนาภรณ์,(สป.)*

*5 ธันวาคม พ.ศ. 2527 เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ *พระราชรัตนาภรณ์ บวรธรรมานุสิฐ มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี*

*12 สิงหาคม พ.ศ. 2535 เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ *พระเทพประสิทธิมนต์ วิเทศธรรมโกศล ญาณโสภณวิจิตร ธรรมิกคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี*

*5 ธันวาคม พ.ศ. 2543 เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ *[[พระธรรมวชิรญาณ]] ปฏิภาณธรรมวาที ศรีวิเทศธรรมโกศล วิมลสาธุกิจ มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี*

*5 ธันวาคม พ.ศ. 2544 เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง ชั้นหิรัญบัฏ ที่ *[[พระพรหมวชิรญาณ]] ไพศาลศาสนกิจสิทธิปริณายก ธรรมวิเทศดิลกสุทธิกวีปาพจนโสภณ วิมลสีลาจารวินิฐ ราชวิสิฐวชิราลงกรณ มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี*

*28 กรกฎาคม พ.ศ. 2562 เป็นสมเด็จพระราชาคณะ ชั้นสุพรรณบัฏที่ *[[สมเด็จพระมหาธีราจารย์]] ญาณอดุลสุนทรนายก ดิลกธรรมวิเทศโกศล วิมลปาพจนกวีวราลังการ ไพศาลอรรถธรรมานุสิฐ พิพิธกิจจานุกิจสาทร มหาคณิสสร * *บวรสังฆาราม คามวาสี อรัญวาสี*

## อ้างอิง

* 

ประสิทธิ์
หมวดหมู่:กรรมการมหาเถรสมาคม
หมวดหมู่:เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 3 ประโยค
หมวดหมู่:ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลเสาเสมาธรรมจักร
หมวดหมู่:ผู้ได้รับประทานโล่รางวัลเสาอโศก
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยสยาม
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเขื่องใน
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดอุบลราชธานี
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี