ปัญจตถาคต

thumb|right|300px|ปัญจตถาคต ศิลปะทิเบต
ตามคติมหายานและวัชรยาน **ปัญจตถาคต** (; ) หรือ **พระชินเจ้าห้าพระองค์** เป็นพระพุทธเจ้าที่เชื่อว่าอวตารมาจากพระอาทิพุทธะ สำเร็จเป็นพระพุทธเจ้าด้วยอำนาจฌานของอาทิพุทธะ ไม่ได้ลงมาสร้างบารมีเหมือนพระมานุสสพุทธะ (พระพุทธเจ้าที่เป็นมนุษย์) ดำรงในสภาวะสัมโภคกาย มีแต่พระโพธิสัตว์ที่เห็นพระองค์ได้ ในคัมภีร์​มหาไวโรจนสูตรมีพระธารณีมนตร์ว่า​โอม​ อโฆมะ​ ไวโรจนะ​ มหามุทรา มณี​ ปัทมะ​ ชวล ประ​ วะ​ รัตน ยะ​ หูม​ อักษพีชะ​ อา

## [[พระธยานิพุทธะ]]
พระชินเจ้า 5 พระองค์ ได้แก่
* พระไวโรจนพุทธะ
* พระอักโษภยพุทธะ
* พระรัตนสัมภวพุทธะ 
* พระอมิตาภพุทธะ
* พระอโมฆสิทธิพุทธะ

พระชินเจ้า 5 พระองค์นี้ได้สร้างพระธยานิโพธิสัตว์ขึ้นด้วยอำนาจฌานของพระองค์อีก 5 องค์ ได้แก่
* พระสมันตภัทรโพธิสัตว์ เกิดจากพระไวโรจนพุทธะ
* พระวัชรปาณีโพธิสัตว์ เกิดจากพระอักโษภยพุทธะ
* พระรัตนปาณีโพธิสัตว์ เกิดจากพระรัตนสัมภวพุทธะ 
* พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ เกิดจากพระอมิตาภพุทธะ
* พระวิศวปาณีโพธิสัตว์ เกิดจากพระอโมฆสิทธิพุทธะ 

                                               
ชื่อในภาษาต่าง ๆ ได้แก่:

## ลักษณะของแต่ละพระองค์

## การนับถือในประเทศต่าง ๆ
* เนปาลและทิเบต นับถือพระชินเจ้าทั้ง 5 องค์ข้างต้น โดยถือว่าเป็นตัวแทนของอายตนะภายใน 5 และพระธยานิโพธิสัตว์เป็นตัวแทนของอายตนะภายนอก 5 ซึ่งประกอบเป็นร่างกายของสรรพสัตว์ มีการกำหนดตำแหน่งของพระธยานิพุทธะแต่ละองค์ในพุทธมณฑลซึ่งใช้ในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนานิกายวัชรยาน รวมทั้งการกำหนดตำแหน่งของการประดิษฐานพระพุทธะเหล่านี้ไว้ในเจดีย์ในประเทศเนปาล
* จีนและญี่ปุ่น ชาวพุทธนิกายสุขาวดี นับถือพระอมิตาภพุทธะเพียงองค์เดียว ในญี่ปุ่นได้เพิ่มพระชินเจ้าอีกองค์คือ พระวัชรสัตว์ ถือว่าเป็นหัวหน้าของพุทธะทั้งหมด หรือเป็นอาทิพุทธะ การนับถือพระชินเจ้าในญี่ปุ่นพบในนิกายชิงงงเป็นส่วนใหญ่ นิกายอื่นพบน้อย

## ระเบียงภาพ

ไฟล์:Bulguksageumdongbirojanabuljwasang_(Seated_gilt-bronze_vairocana_buddha_statue_of_Bulguksa_Temple).jpg|พระไวโรจนพุทธะ, ประติมากรรมสำริดศิลปะเกาหลีสมัยอาณาจักรซิลลา วัดบุลกุกซา ประเทศเกาหลีใต้
ไฟล์:Akshobhya.jpg|พระอักโษภยพุทธะ, ภาพจิตรกรรมศิลปะทิเบต
ไฟล์:Amitabha.png|พระอมิตาภพุทธะ ศิลปะจีน ปางยืน
ไฟล์:Amoghasiddhi1.jpg|พระอโมฆสิทธิพุทธะ, ภาพจิตรกรรมศิลปะทิเบต
ไฟล์:Ratnasambhava3.gif|พระรัตนสัมภวพุทธะ, ภาพจิตรกรรมศิลปะทิเบต
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Vairocana TMnr 10015947.jpg|พระไวโรจนพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวาสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ ได้จากบุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย
ไฟล์:Giava, jina akshobhya, arte di giava centrale, ix sec.JPG|พระอักโษภยะพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวา
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Amitabha TMnr 10016276.jpg|พระอมิตาภพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวาสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ ได้จากบุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Amogasiddha TMnr 10026907.jpg|พระอโมฆสิทธิพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวาสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ ได้จากบุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Ratna Sambhava TMnr 10025274.jpg|พระรัตนสัมภวพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวาสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ ได้จากบุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย


## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* ฉัตรสุมาลย์ กบิลสิงห์ ษัฏเสน. พระพุทธศาสนาแบบทิเบต. กทม. ศูนย์ไทยทิเบต. 2538
* ประสงค์ แสนบุราณ. พระพุทธศาสนามหายาน. กทม. โอเดียนสโตร์. 2548

หมวดหมู่:พระพุทธเจ้าตามคติมหายาน