อำเภอเมืองลำพูน

**เมืองลำพูน** () เป็นอำเภอศูนย์กลางเศรษฐกิจ การค้า การลงทุนของจังหวัดลำพูน และเป็นที่ตั้งของศาลากลางจังหวัดลำพูน อีกทั้งยังเป็นที่ตั้งของอาณาจักรหริภุญชัยที่เรืองอำนาจอยู่ในแถบภาคเหนือตอนบนในอดีตอีกด้วย ภายในเมืองมีโบราณสถานที่เก่าแก่อายุกว่า 1,300 ปีตั้งอยู่มากมาย เช่น พระรอดอายุ 1,300 ปี กำแพงเมืองโบราณ พระธาตุหริภุญชัย กู่ช้างกู่ม้า

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเมืองลำพูนตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอสารภี (จังหวัดเชียงใหม่) และอำเภอบ้านธิ
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอบ้านธิ อำเภอแม่ออน (จังหวัดเชียงใหม่) และอำเภอแม่ทา
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอแม่ทาและอำเภอป่าซาง
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอป่าซาง อำเภอสันป่าตอง และอำเภอหางดง (จังหวัดเชียงใหม่)

## การแบ่งเขตการปกครอง
* วันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2479 จัดตั้งเทศบาลเมืองลำพูน ในท้องที่ตำบลในเมืองทั้งตำบล
* พ.ศ. 2482 แยกตำบลทาปลาดุก ตำบลทาสบเส้า ตำบลทากาศ และตำบลทาขุมเงิน อำเภอเมืองลำพูน มาตั้งเป็น**กิ่งอำเภอแม่ทา** ขึ้นการปกครองต่ออำเภอเมืองลำพูน
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลทาขุมเงิน แยกออกจากตำบลทากาศ
* วันที่ 20 กันยายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลทาสบเส้า ในท้องที่บางส่วนของตำบลทาสบเส้า
* วันที่ 22 กรกฎาคม 2501 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอแม่ทา อำเภอเมืองลำพูน เป็น **[[อำเภอแม่ทา]]** รวมถึงโอนสุขาภิบาลทาสบเส้า ให้ขึ้นต่ออำเภอแม่ทาด้วย
* วันที่ 16 พฤศจิกายน 2514 จัดตั้งสุขาภิบาลอุโมงค์ ในท้องที่ตำบลอุโมงค์ทั้งตำบล
* วันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2523 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านแป้น ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านแป้น
* วันที่ 23 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลศรีบัวบาน แยกจากตำบลบ้านกลางและตำบลป่าสัก
* วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2533 แยกตำบลบ้านธิ และตำบลห้วยยาบ มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอบ้านธิ** ขึ้นการปกครองต่ออำเภอเมืองลำพูน
* วันที่ 22 เมษายน 2535 จัดตั้งสุขาภิบาลริมปิง ในท้องที่ตำบลริมปิงทั้งตำบล
* วันที่ 27 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลหนองหนาม แยกจากตำบลบ้านแป้น
* วันที่ 7 กันยายน 2538 ยกฐานะกิ่งอำเภอบ้านธิ อำเภอเมืองลำพูน เป็น **[[อำเภอบ้านธิ]]**
* วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลอุโมงค์ สุขาภิบาลบ้านแป้น และ สุขาภิบาลริมปิง เป็น เทศบาลตำบลอุงโมงค์ เทศบาลตำบลบ้านแป้น และเทศบาลตำบลริมปิง ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 24 สิงหาคม 2550 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลเหมืองง่า องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกลาง องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงยอง องค์การบริหารส่วนตำบลมะเขือแจ้ เป็น เทศบาลตำบลเหมืองง่า เทศบาลตำบลบ้านกลาง เทศบาลตำบลเวียงยอง เทศบาลตำบลมะเขือแจ้
* วันที่ 27 ตุลาคม 2552 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลหนองช้างคืน องค์การบริหารส่วนตำบลประตูป่า และองค์การบริหารส่วนตำบลเหมืองจี้ เป็น เทศบาลตำบลหนองช้างคืน เทศบาลตำบลประตูป่า และเทศบาลตำบลเหมืองจี้
* วันที่ 3 มีนาคม 2555 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลท่าเชียงทอง เป็น เทศบาลตำบลท่าเชียงทอง
* วันที่ 2 ตุลาคม 2555 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลป่าสัก เป็น เทศบาลตำบลป่าสัก
* วันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2556 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลศรีบัวบาน เป็น เทศบาลตำบลศรีบัวบาน

## การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเมืองลำพูนแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 15 ตำบล 149 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเมืองลำพูนประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองลำพูน]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมืองทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลอุโมงค์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอุโมงค์ทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลบ้านแป้น]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านแป้นและตำบลหนองหนาม
* **เทศบาลตำบลริมปิง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลริมปิงทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเหมืองง่า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหมืองง่าทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบ้านกลาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกลางทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเวียงยอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงยองทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลมะเขือแจ้** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะเขือแจ้ทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลหนองช้างคืน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองช้างคืนทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลประตูป่า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลประตูป่าทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลต้นธง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลต้นธงทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเหมืองจี้** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหมืองจี้ทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลท่าเชียงทอง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแป้น (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านแป้น)
* **เทศบาลตำบลศรีบัวบาน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีบัวบานทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลป่าสัก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าสักทั้งตำบล
* **[[องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหนาม]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหนาม (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านแป้น)

## สถานที่สำคัญ
### สถานที่ท่องเที่ยว
* วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร
* วัดจามเทวี
* วัดมหาวัน
* พระบรมราชานุสาวรีย์พระนางจามเทวี
* กู่ช้างกู่ม้า
* กำแพงเมือง
* พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติหริภุญไชย
* ดอยขะม้อ
* วัดดอยติ

### วัด
#### พระอารามหลวงมหานิกาย
* วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร (พระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร)

#### วัดราษฏร์มหานิกาย

* วัดกมลธัชชยาราม ตำบลต้นธง
* วัดกู่เหล็ก ตำบลต้นธง
* วัดจักรคำภิมุข ตำบลต้นธง
* วัดพันตาเกิน ตำบลต้นธง
* วัดรมณียาราม ตำบลต้นธง
* วัดสันต้นธง ตำบลต้นธง
* วัดหริการาม ตำบลต้นธง
* วัดไก่แก้ว ตำบลในเมือง
* วัดจามเทวี ตำบลในเมือง
* วัดชัยมงคล ตำบลในเมือง
* วัดช่างฆ้อง ตำบลในเมือง
* วัดช้างรอง ตำบลในเมือง
* วัดช้างสี ตำบลในเมือง
* วัดธงสัจจะ ตำบลในเมือง
* วัดบ้านหลวย ตำบลในเมือง
* วัดพระคงฤๅษี ตำบลในเมือง
* วัดมหาวัน ตำบลในเมือง
* วัดศรีบุญเรือง ตำบลในเมือง
* วัดสวนดอก ตำบลในเมือง
* วัดสังฆาราม ตำบลในเมือง
* วัดสันดอนรอม ตำบลในเมือง
* วัดสันป่ายางหน่อม ตำบลในเมือง
* วัดสันป่ายางหลวง ตำบลในเมือง
* วัดสุพรรณรังษี ตำบลในเมือง
* วัดหนองเส้ง ตำบลในเมือง
* วัดขี้เหล็ก ตำบลบ้านกลาง
* วัดประตูโขง ตำบลบ้านกลาง
* วัดป่าม่วง ตำบลบ้านกลาง
* วัดพญาผาบ ตำบลบ้านกลาง
* วัดพระสิงห์เคิ่ง ตำบลบ้านกลาง
* วัดร่องส้าว ตำบลบ้านกลาง
* วัดศรีคำ ตำบลบ้านกลาง
* วัดศรีชุม ตำบลบ้านกลาง
* วัดบ้านแป้น ตำบลบ้านแป้น
* วัดบ้านม่วง ตำบลบ้านแป้น
* วัดบ้านเส้ง ตำบลบ้านแป้น
* วัดบูชา ตำบลบ้านแป้น
* วัดป่าซางน้อย ตำบลบ้านแป้น
* วัดสันมะกรูด ตำบลบ้านแป้น
* วัดสันมะโก ตำบลบ้านแป้น
* วัดหนองเต่า ตำบลบ้านแป้น
* วัดชัยชนะ ตำบลประตูป่า
* วัดไชยมงคล ตำบลประตูป่า
* วัดต้นแงะ ตำบลประตูป่า
* วัดประตูป่า ตำบลประตูป่า
* วัดล้องเดื่อ ตำบลประตูป่า
* วัดล่ามช้าง ตำบลประตูป่า
* วัดศรีสุพรรณ ตำบลประตูป่า
* วัดเจ้าชัย ตำบลป่าสัก
* วัดดอยติ ตำบลป่าสัก
* วัดน้ำบ่อเหลือง ตำบลป่าสัก
* วัดน้ำพุ ตำบลป่าสัก
* วัดบ้านหลุก ตำบลป่าสัก
* วัดป่าตึงงาม ตำบลป่าสัก
* วัดพระธาตุทรายทอง ตำบลป่าสัก
* วัดสันคะยอม ตำบลป่าสัก
* วัดสันป่าสัก ตำบลป่าสัก
* วัดสันหลวง ตำบลป่าสัก
* วัดหนองซิว ตำบลป่าสัก
* วัดหนองไซ ตำบลป่าสัก
* วัดหนองท่า ตำบลป่าสัก
* วัดหนองปลาขอ ตำบลป่าสัก
* วัดห้วยม้าโก้ง ตำบลป่าสัก
* วัดกิ่วมื่น ตำบลมะเขือแจ้
* วัดดอยน้อย ตำบลมะเขือแจ้
* วัดบ้านแจ่ม ตำบลมะเขือแจ้
* วัดบ้านป่าเป้า ตำบลมะเขือแจ้
* วัดปูเลย ตำบลมะเขือแจ้
* วัดผามวัว ตำบลมะเขือแจ้
* วัดมะเขือแจ้ ตำบลมะเขือแจ้
* วัดริมร่อง ตำบลมะเขือแจ้
* วัดศรีดอนตัน ตำบลมะเขือแจ้
* วัดสะแล่ง ตำบลมะเขือแจ้
* วัดสันคะยอม ตำบลมะเขือแจ้
* วัดสันต้นผึ้ง ตำบลมะเขือแจ้
* วัดสันป่าเหียง ตำบลมะเขือแจ้
* วัดหนองป่าเหมือด ตำบลมะเขือแจ้
* วัดหนองหอย ตำบลมะเขือแจ้
* วัดเหมืองกวัก ตำบลมะเขือแจ้
* วัดฮ่องกอม่วง ตำบลมะเขือแจ้
* วัดเจดีย์ขาว ตำบลริมปิง
* วัดเชตวัน ตำบลริมปิง
* วัดบุปผาราม ตำบลริมปิง
* วัดป่ายางริมปิง ตำบลริมปิง
* วัดศรีบังวัน ตำบลริมปิง
* วัดศรีปิงชัย ตำบลริมปิง
* วัดสันริมปิง ตำบลริมปิง
* วัดต้นแก้ว ตำบลเวียงยอง
* วัดบ้านตอง ตำบลเวียงยอง
* วัดป่าขาม ตำบลเวียงยอง
* วัดป่าแดด ตำบลเวียงยอง
* วัดพระยืน ตำบลเวียงยอง
* วัดศรีบุญชู ตำบลเวียงยอง
* วัดศรีเมืองยู้ ตำบลเวียงยอง
* วัดหัวขัว ตำบลเวียงยอง
* วัดจำกู่ ตำบลศรีบัวบาน
* วัดจำขี้มด ตำบลศรีบัวบาน
* วัดดอนแก้ว ตำบลศรีบัวบาน
* วัดดอยกาศ ตำบลศรีบัวบาน
* วัดทุ่งยาว ตำบลศรีบัวบาน
* วัดบ้านม้า ตำบลศรีบัวบาน
* วัดศรีบัวบาน ตำบลศรีบัวบาน
* วัดเสาหิน ตำบลศรีบัวบาน
* วัดหนองหล่ม ตำบลศรีบัวบาน
* วัดน้ำโค้ง ตำบลหนองช้างคืน
* วัดป่าขาม ตำบลหนองช้างคืน
* วัดศรีทรายมูล ตำบลหนองช้างคืน
* วัดหนองช้างคืน ตำบลหนองช้างคืน
* วัดหัวฝาย ตำบลหนองช้างคืน
* วัดกอข่อย ตำบลหนองหนาม
* วัดต้นปัน ตำบลหนองหนาม
* วัดบ่อโจง ตำบลหนองหนาม
* วัดบ้านขว้าง ตำบลหนองหนาม
* วัดบ้านรั้ว ตำบลหนองหนาม
* วัดสุมนารามหนองเหียง ตำบลหนองหนาม
* วัดหนองเรือ ตำบลหนองหนาม
* วัดหนองหนาม ตำบลหนองหนาม
* วัดต้นผึ้ง ตำบลเหมืองง่า
* วัดบ้านหลุก ตำบลเหมืองง่า
* วัดป่าไม้แดง ตำบลเหมืองง่า
* วัดวังทอง ตำบลเหมืองง่า
* วัดศรีบุญยืน ตำบลเหมืองง่า
* วัดศรีสองเมือง ตำบลเหมืองง่า
* วัดเหมืองง่า ตำบลเหมืองง่า
* วัดกู่เรือง (กู่เรื่อง) ตำบลเหมืองจี้
* วัดเชตวันธรรมาราม ตำบลเหมืองจี้
* วัดดอยกุศล ตำบลเหมืองจี้
* วัดต้นโชค ตำบลเหมืองจี้
* วัดปงชัย ตำบลเหมืองจี้
* วัดป่าตอง ตำบลเหมืองจี้
* วัดป่าตึง ตำบลเหมืองจี้
* วัดพระธาตุดอยแต ตำบลเหมืองจี้
* วัดหนองจาง ตำบลเหมืองจี้
* วัดหมูเปิ้ง ตำบลเหมืองจี้
* วัดเหมืองจี้หลวง ตำบลเหมืองจี้
* วัดเหมืองจี้ใหม่ ตำบลเหมืองจี้
* วัดกอม่วง ตำบลอุโมงค์
* วัดชัยสถาน ตำบลอุโมงค์
* วัดเชตวัน ตำบลอุโมงค์
* วัดเทพาราม ตำบลอุโมงค์
* วัดป่าเส้า ตำบลอุโมงค์
* วัดป่าเห็ว ตำบลอุโมงค์
* วัดแม่ร่องน้อย ตำบลอุโมงค์
* วัดศรีดอนทอง ตำบลอุโมงค์
* วัดสุวรรณาราม ตำบลอุโมงค์
* วัดอุโมงค์ ตำบลอุโมงค์

### สถานศึกษา
#### สถานศึกษาระดับอุดมศึกษา
* มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์ลำพูน
* มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศูนย์ "หริภุญชัย" จังหวัดลำพูน
* มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง วิทยาเขตลำพูน
#### สถานศึกษาในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
* วิทยาลัยเทคนิคลำพูน
#### โรงเรียนมัธยม สพฐ.
* โรงเรียนส่วนบุญโญปถัมภ์
* โรงเรียนจักรคำคณาทร
* โรงเรียนบ้านแป้นพิทยาคม
* โรงเรียนอุโมงค์วิทยาคม 

#### โรงเรียนประถม สพฐ.
* โรงเรียนอนุบาลลำพูน
* โรงเรียนอนุบาลเมืองลำพูน 
* โรงเรียนวัดเหมืองง่า
* โรงเรียนบ้านมะเขือแจ้ 
* โรงเรียนวัดสันคะยอม
* โรงเรียนวัดขี้เหล็ก
* โรงเรียนบ้านฮ่องกอม่วง

#### โรงเรียนในสังกัดเทศบาลเมืองลำพูน
* โรงเรียนเทศบาลอุโมงค์ 1
*โรงเรียนเทศบาลประตูลี้
* โรงเรียนเทศบาลจามเทวี
* โรงเรียนเทศบาลสันป่ายางหลวง
* โรงเรียนเทศบาลสันป่ายางหน่อม

#### โรงเรียนในสังกัดเทศบาลตำบลบ้านกลาง
* โรงเรียนบ้านกลางวิทยานุกูล

#### โรงเรียนเอกชน
* โรงเรียนเมธีวุฒิกร
* โรงเรียนลำพูนพัฒนา
* โรงเรียนมงคลวิทยา 
* โรงเรียนอรพินพิทยา
* โรงเรียนใบบุญลำพูน 
* โรงเรียนดรุณพัฒนา 
* โรงเรียนธนรัตน์วิทยา
* โรงเรียนอนุบาลคริสเตียนลำพูน 
* โรงเรียนเลาหจิตรวิทยา 
* โรงเรียนรพีเลิศวิทยา

### โรงพยาบาล
* โรงพยาบาลลำพูน
* โรงพยาบาลศิริเวช ลำพูน
* โรงพยาบาลหริภุญชัย เมโมเรียล
* โรงพยาบาลเซ็นทรัล เมโมเรียล
* โรงพยาบาลปริ้นซ์ ลำพูน

### แม่น้ำ
* แม่น้ำกวง
* แม่น้ำปิง
* แม่น้ำสาร
* แม่น้ำทา

## การคมนาคม
*  การรถไฟแห่งประเทศไทย – 
** สถานี:
*** สถานีรถไฟหนองหล่ม
*** ที่หยุดรถไฟดอยติ (ยกเลิก)
*** สถานีรถไฟลำพูน
*** สถานีรถไฟป่าเส้า

## อ้างอิง

หมวดหมู่:อำเภอเมืองลำพูน
มืเองลำพูน