สมเด็จพระเจ้าบรมราชา (กรุงอโยธยา)

**สมเด็จท้าวแสนปมบรมราชา** เป็นพระมหากษัตริย์ครองกรุงอโยธยา รัชกาลที่ 9 ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 1853–1887

## พระปรมาภิไธย
* พระบาทสมเดจ์พระเจ้ารามาธิบดีศรีวิสุทธิสุริยวงษองคบุริโสดมบรมจักรพรรดิ ราชาธิราชตรีภูวะนาธิเบศบรมบพิตรพระพุทธิเจ้าอยู่หัว (ใน *พระอายการเบดเสรจ มหาศักราช ๑๒๖๓ ปีมะแม* (พ.ศ. 1886))
* สมเด็จพระเจ้าบรมราชา (หลังขึ้นครองราชย์ใน *พระราชพงศาวดารเหนือ*)
* พระเจ้าบรมราชา (ใน *พระราชพงศาวดารเหนือ)*

## พระราชประวัติ
ใน *[[พระราชพงศาวดารเหนือ]]* กล่าวถึงพระราชประวัติของสมเด็จพระเจ้าบรมราชาว่าเสด็จพระราชสมภพแต่พระเจ้าธรรมไตรโลกแห่งกรุงศรีสัชนาลัยเป็นพระราชบิดาสมเด็จพระเจ้าธรรมราชา และเจ้าราชาธิราชเป็นพระเชษฐาร่วมสายพระโลหิต หลังทรงราชาภิเษกขึ้นเสวยราชสมบัติครองกรุงอโยธยาแล้ว ทรงได้รับเฉลิมพระปรมาภิไธยว่า **สมเด็จพระเจ้าบรมราชา** หรือ **พระบาทสมเดจ์พระเจ้ารามาธิบดีศรีวิสุทธิสุริยวงษองคบุริโสดมบรมจักรพรรดิ ราชาธิราชตรีภูวะนาธิเบศบรมบพิตรพระพุทธิเจ้าอยู่หัว** ปรากฏใน *พระอายการเบดเสรจ มหาศักราช ๑๒๖๓ ปีมะแม* (พ.ศ. 1886) เสวยรายสมบัติครองกรุงอโยธยาตั้งแต่ พ.ศ. 1853 – พ.ศ. 1887 เป็นเวลา 34 ปี

## เหตุการณ์ในรัชสมัย
### เสวยราชสมบัติ
ครั้นสมเด็จพระเจ้าธรรมราชา พระเชษฐาธิราชเสด็จสวรรคต เหล่าขุนนางเสนาอำมาตย์กรุงอโยธยาจึงอัญเชิญพระเจ้าบรมราชา พระราชอนุชากระทำพระราชพิธีราชาภิเษกขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นพระเจ้าแผ่นดินครองกรุงอโยธยาราชธานี เฉลิมพระปรมาภิไธยว่า **สมเด็จพระเจ้าบรมราชา** โปรดให้นางสุนันทาเทวี พระราชธิดาของสมเด็จพระเจ้าสุวรรณราชาเป็นพระอัครมเหสี

### ชาวต่างชาติเข้ามาค้าขาย
ด้วยบุญญาธิการของสมเด็จพระเจ้าบรมราชาครั้นพระนางเจ้าสุนันทาเทวีทรงพระครรภ์ล่วงไป 10 เดือนจวนเวลาค่ำใกล้ประสูติ บรรดาชาวจีน จาม พราหมณ์ นักเทศน์ กุลา อังกฤษ ญี่ปุ่น และวิลันดา (ฮอลันดา) ต่างพากันแต่งเรือสำเภาเข้ามาค้าขายถึงกรุงอโยธยา และถวายเครื่องราชบรรณาการแก่สมเด็จพระเจ้าบรมราชา

### มอบเวรราชสมบัติ
ครั้นพระนางเจ้าสุนันทาเทวีประสูติพระราชกุมาร สมเด็จพระเจ้าบรมราชาจึงพระราชทานนามพระราชกุมารว่า วรเชษฐกุมาร เมื่อเจ้าวรเชษฐกุมารมีพระชนม์ครบ 16 พรรษา สมเด็จพระเจ้าบรมราชาทรงมีพระทัยใคร่ออกผนวช และมอบเวรราชสมบัติแก่พระราชบุตร จึงมีพระราชโองการตรัสสั่งแก่ขุนนางเสนาอำมาตย์ให้ส่งข่าวถึงพระประยูรญาติทั้งเมืองฝ่ายข้างเหนือ และเมืองข้างใต้

### ทรงผนวช
เมื่อวันพุธ ขึ้น 1 ค่ำเดือน 6 ปีฉลูศก สมเด็จพระเจ้าบรมราชาเสด็จออกจากกรุงอโยธยาพร้อมด้วยเจ้าวรเชษฐกุมาร พระราชกุมาร พระสนาม และเสนามนตรีแห่ล้อมขบวนเป็นบริวารไปยังวัดสมโณโกฏิ (หรือ วัดสมณโกฏฐาราม) มีพระสังฆราชาเป็นประธาน พระมหาเทพโมฬีเป็นผู้แสดงกรรมวาจา และพระมหาธรรมไตรโลก วัดสุทธาเป็นอนุสาวนะ มีพระสงฆ์ประชุม 100 รูป กระทำพระราชพิธีอุปสมบทสมเด็จพระเจ้าบรมราชา และยังมีพระสงฆ์อุปสมบทใหม่อีกกว่า 100 รูป

สมเด็จพระเจ้าบรมราชาทรงผนวช ณ วัดสมโณโกฏิ แล้วเสด็จไปประทับอยู่ ณ อารามวัดป่าหลวงนอกเมืองชลอนตราบเท่าสิ้นพระชนมายุของพระองค์ในพระอารามนั้น

### สถาปนาพระพุทธไตรรัตนนายก (วัดพนัญเชิง)
มานิต วัลลิโภดม และคณะ สันนิษฐานว่า สมเด็จพระเจ้าบรมราชาซึ่งเป็นพระราชบิดาของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ครองราชสมบัติกรุงพระนครอโยธยาระหว่าง พ.ศ. 1853 ถึง พ.ศ. 1887 เป็นกษัตริย์ผู้ทรงสถาปนาพระพุทธไตรรัตนนายก (วัดพนัญเชิง) ตามที่ปรากฏใน *[[พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ|พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์]]* ว่า:–
จุลศักราช ๖๘๖ ชวดศก (พ.ศ. ๑๘๖๗) แรกสถาปนาพระพุทธเจ้า เจ้าพแนงเชิง

## พระอัครมเหสีและพระราชโอรสธิดา
*[[พระราชพงศาวดารเหนือ]]* ระบุว่าสมเด็จพระเจ้าบรมราชาพระอัครมเหสี 1 พระองค์

;พระนางเจ้าสุนันทาเทวี: มีพระราชโอรสธิดาดังนี้
# เจ้าวรเชษฐกุมาร (สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1)

## ตำนาน
สมเด็จพระเจ้าบรมราชาอาจมีความเกี่ยวข้องกับ *[[ท้าวแสนปม|ตำนานท้าวแสนปม]]*

## ทัศนะ
มีนักประวัติศาสตร์ประเมินว่า *[[พงศาวดารเหนือ]]* เป็นเอกสารมีความคลาดเคลื่อนมาก "พระบรมราชา" พระองค์นี้อาจหมายถึงสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจ้าสามพระยา) ก็ได้

## ดูเพิ่ม
* รายพระนามพระมหากษัตริย์ไทย

## อ้างอิง
; เชิงอรรถ