นกกระติ๊ดแดง

**นกกระติ๊ดแดง** (อังกฤษ: red avadavat, red munia, strawberry finch; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Amandava amandava*) เป็นนกขนาดเล็กในวงศ์นกกระติ๊ด นกชนิดนี้พบได้ตามทุ่งโล่งและทุ่งหญ้าในเขตร้อนของทวีปเอเชีย และนิยมนำมาเลี้ยง เนื่องจากมีขนที่มีสีสันสวยงามของตัวผู้ในฤดูผสมพันธุ์ ขยายพันธุ์ในอนุทวีปอินเดียในช่วงฤดูมรสุม ชื่อสายพันธุ์ของ *Amandava* และชื่อสามัญของ *Avadavat* ตั้งตามเมืองอะห์มดาบาด รัฐคุชราต ประเทศอินเดีย ซึ่งเป็นเมืองที่ส่งออกนกเหล่านี้ไปเป็นสัตว์เลี้ยงในสมัยก่อน

## อนุกรมวิธาน
นกกระติ๊ดแดงได้รับการจำแนกอย่างเป็นทางการโดยนักธรรมชาติวิทยาชาวสวีเดน คอล ลินเนีย ในปี ค.ศ. 1758 ในฉบับพิมพ์ครั้งที่ 10 ของ *[[ซิสเท็มมา นาตูเร|Systema Naturae]]* ภายใต้ชื่อทวินามว่า *Frigilla amandava* ลินเนียได้บรรยายไว้ตามคำอธิบายใน "The Amaduvads Cock and Hen" ซึ่งได้รับการบรรยายและวาดภาพประกอบในปี ค.ศ. 1738 โดยนักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษชื่อ เอเลอาซาร์ อัลบิน ลินเนียได้ระบุตัวอย่างที่ตั้งชนิดดังกล่าวว่าเป็นอินเดียตะวันออก แต่ถูกจำกัดไว้เฉพาะที่โกลกาตา (แคลคัตตา) โดย อี. ซี.  สจวร์ต เบเกอร์ ในปี ค.ศ. 1921 ปัจจุบันสายพันธุ์นี้ถูกจัดอยู่ในสกุล *[[อมันดาวา|Amandava]]* ซึ่งตั้งขึ้นมาในปี ค.ศ. 1836 โดยนักสัตววิทยาชาวอังกฤษ เอ็ดเวิร์ด บลิธ

ก่อนหน้านี้นกกระติ๊ดแดงถูกจัดอยู่ในสกุล *Estrilda* โดย Jean Delacour แต่การศึกษาทางด้านสัณฐานวิทยา พฤติกรรม ชีวเคมี และดีเอ็นเอ สนับสนุนการแยกเป็นสกุลใหม่ โดยใช้ชื่อว่า *Amandava*

มี 3 ชนิดย่อยที่ได้รับการยอมรับ ได้แก่

* *A. a. amandava* (ลินเนีย, 1758) – พบในประเทศปากีสถาน, อินเดีย, เนปาล และบังกลาเทศ
* *A. a. flavidiventris* (วอลเลซ, 1864) – พบในประเทศเมียนมาร์, ทางใต้ของจีน, ทางตะวันตกเฉียงเหนือและภาคกลางของไทย และหมู่เกาะซุนดาน้อย
* *A. a. punicea* (ฮอร์สฟิลด์, 1821) – พบทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศไทย, ประเทศกัมพูชา, ทางใต้ของเวียดนาม, เกาะชวา และเกาะบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย

## คำอธิบาย
นกขนาดเล็กนี้สามารถระบุได้ง่ายจากหางโค้งมนสีดำและจะงอยปากที่เป็นสีแดงตามธรรมชาติ ก้นเป็นสีแดง และตัวผู้ในช่วงฤดูผสมพันธุ์จะมีสีแดงเกือบทั้งส่วนบน ยกเว้นแถบสีดำบริเวณตา ท้องส่วนล่าง และปีก มีจุดสีขาวบนลำตัวและขนปีกสีแดง ตัวผู้ที่ยังไม่ผสมพันธุ์จะมีสีคล้ำกว่าแต่มีก้นสีแดง ในขณะที่ตัวเมียจะมีสีคล้ำกว่าและมีจุดสีขาวบนขนน้อยกว่า

## การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่อาศัย
นกกระติ๊ดแดงถูกพบส่วนใหญ่ในพื้นที่ราบ ในพื้นที่ที่มีหญ้าสูงหรือพื้นที่เกษตรกรรม และมักอยู่ใกล้แหล่งน้ำ นกชนิดนี้มีชนิดย่อยที่ได้รับการตั้งชื่อไว้ 4 ชนิด ชนิดย่อยที่ได้รับชื่อเรียกว่า *amandava* พบได้ในประเทศบังกลาเทศ, ประเทศอินเดีย, ประเทศเนปาล และประเทศปากีสถาน และชนิดย่อย *flavidiventris* พบได้ในบางส่วนของประเทศจีน, ประเทศอินโดนีเซีย, ประเทศไทย และประเทศเวียดนาม ด้วย และกลุ่มประชากรทางตะวันออกในเกาะชวาเรียกว่า *punicea* และในประเทศกัมพูชาเรียกว่า *decouxi*

มีประชากรของนกกระติ๊บแดงที่นำเข้ามาอยู่ในหลายสถานที่ทั่วโลก ได้แก่ ตอนใต้ของประเทศสเปน, ประเทศบรูไน, ประเทศฟีจี, ประเทศอียิปต์, ประเทศมาเลเซีย, ประเทศสหรัฐ, ประเทศบาห์เรน, จังหวัดกัวเดอลุป, ประเทศอิหร่าน, ประเทศอิตาลี, จังหวัดเรอูว์นียง, ประเทศมาเลเซีย, ประเทศเม็กซิโก, ประเทศสาธารณรัฐโดมินิกัน,  จังหวัดมาร์ตินีก, ประเทศโปรตุเกส, ประเทศญี่ปุ่น, เครือรัฐปวยร์โตรีโก, ประเทศสิงคโปร์ และรัฐฮาวาย

## พฤติกรรมและนิเวศวิทยา
โดยทั่วไปมักพบเห็นนกชนิดนี้รวมกันเป็นฝูงเล็ก ๆ บินด้วยปีกที่กระพืออย่างรวดเร็วและลงไปยังกอหญ้าซึ่งสังเกตได้ยาก นกหนึ่งคู่จะอยู่ด้วยกันตลอดทั้งฤดูผสมพันธุ์ นกพวกนี้ส่งเสียงร้องเป็นทำนอง *พริบ พริบ* ที่มีลักษณะเฉพาะเป็นโน้ตต่ำเพียงตัวเดียว ซึ่งมักได้ยินขณะบิน เสียงร้องนี้เป็นเสียงร้องที่มีโน้ตต่ำ ๆ นกในฝูงจะไซ้ขนกันเองโดยกระดิกขนหัวเพื่อเชื้อเชิญ นกชนิดนี้กินเมล็ดหญ้าเป็นหลัก แต่ยังกินแมลง เช่น ปลวก เมื่อมีโอกาสด้วย

พวกมันสร้างรังเป็นรูปทรงกลมจากใบหญ้า โดยปกติแล้วจะมีไข่สีขาวประมาณ 5 หรือ 6 ฟองต่อหนึ่งครอก

จะงอยปากจะเริ่มเปลี่ยนเป็นสีแดงในเดือนพฤษภาคมและเปลี่ยนเป็นสีเข้มในช่วงเดือนพฤศจิกายนและเดือนธันวาคม จากนั้นจะงอยปากจะเปลี่ยนเป็นสีดำอย่างรวดเร็วในเดือนเมษายนและวงจรก็ดำเนินต่อไป วัฏจักรตามฤดูกาลเหล่านี้มีความเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงความยาวของวันตามฤดูกาล

มีการระบุเหาในนกที่เป็นปรสิตภายนอกอยู่ 2 สปีชีส์ (ในอันดับย่อย Ischnocera, *Brueelia amandavae* และในเคลด Amblycera, *Myrsidea amandava*) และได้มีการแยกไวรัสพารามิกโซ (Paramyxoviridae) ออกจากนกที่เลี้ยงไว้ในญี่ปุ่น

## สถานะการอนุรักษ์
แม้ว่าสถานะการอนุรักษ์ปัจจุบันของนกกระติ๊ดแดงจะอยู่ในระดับที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์ (LC) แต่ก็พบว่าพบเห็นได้น้อยลงอย่างน้อยในบางพื้นที่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในประเทศไทยมีการกล่าวถึงสัตว์เหล่านี้ว่าเป็นสัตว์ประจำถิ่นที่หาได้ยาก ในประเทศกัมพูชานกกระติ๊ดแดงถูก "ส่งออกเป็นจำนวนนับพันตัว" ไปยังประเทศเวียดนามตั้งแต่ช่วงปี ค.ศ. 1920 โดยในช่วงต้นปี ค.ศ. 1960 นกกระติ๊ดแดงถูกมองว่าเป็น "สัตว์ที่หายากและไม่ปกติ" และปัจจุบันประชากรของนกกระติ๊ดแดงถือว่ามีจำนวนน้อยลงและน่าเป็นห่วง แต่ในปี ค.ศ. 2012 นกกระติ๊ดแดงก็ยังคงมีจำนวนที่สำคัญในธุรกิจปล่อยสัตว์สู่ธรรมชาติ

## แกลเลอรี่

ไฟล์:Finch_for_wiki.jpg|alt=Red avadavat (male) from Dhaka, Bangladesh|นกกระติ๊ดแดง (เพศผู้) ในเมืองธากา ประเทศบังคลาเทศ
ไฟล์:Red_Avadavat_(Amandava_amandava)-_Female_in_Kolkata_W_IMG_3311.jpg|alt=Female with red rump visible|นกกระติ๊ดแดง เพศเมีย จากด้านหลังมีขนสีแดง
ไฟล์:RedMunia.jpg|alt=Male in non-breeding plumage|เพศผู้ที่อยู่ในช่วงที่ไม่ได้ทำการผสมพันธุ์
ไฟล์:Red_Avadavat_AaaMSM1238.jpg|alt=Male Amandava amandava amandava in breeding plumage| *Amandava amandava amandava* เพศผู้ ที่อยู่ในช่วงที่มีการผสมพันธุ์
ไฟล์:Red_Avadavat_at_Ameenpur_Lake,_Hyderabad_(49991153246).jpg
ไฟล์:Beauty_in_read.jpg
ไฟล์:Red_avadavat_female_in_its_habitat.jpg|alt=Red avadavat female in its habitat|นกกระติ๊ดแดงในถิ่นอาศัย
ไฟล์:Red_Avadavat.jpg|alt=Red avadavat amandava (male) in marshland habitat|นกกระติ๊ดแดง (เพศผู้) ในถิ่นอาศัยบริเวณหนองบึง


## เชิงอรรถและรายการอ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ภาพถ่ายและวิดีโอ คอลเลคชันนกบนอินเทอร์เน็ต
* เอกสารข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสายพันธุ์ของ BirdLife International

หมวดหมู่:สิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์
หมวดหมู่:นก
หมวดหมู่:วงศ์นกกระติ๊ด
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศไทย
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศบังกลาเทศ
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศอินเดีย
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศเนปาล
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศปากีสถาน
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศจีน
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศเวียดนาม
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศกัมพูชา