ปรีดี เกษมทรัพย์

**ศาสตราจารย์ ปรีดี เกษมทรัพย์** (14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2470 – 4 มกราคม พ.ศ. 2562) เป็นนักกฎหมายผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแพ่ง และนิติปรัชญา อดีตสมาชิกสมัชชาแห่งชาติ อดีตสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ อดีตคณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อดีตผู้ก่อตั้งและอดีตอธิการวิทยสถานแห่งวัฒนธรรมตะวันออก อดีตรองประธานสหพันธ์คีตาอาศรมแห่งโลก และอดีตประธานคีตาอาศรมแห่งประเทศไทย

อาจารย์ปรีดีถือว่าเป็นปรมาจารย์ในแวดวงนิติศาสตร์ เป็นผู้คิดค้นทฤษฎีกฎหมายสามชั้น และผู้ริเริ่มให้บรรยายวิชากฎหมายแพ่ง นิติปรัชญา ประวัติศาสตร์กฎหมายไทย และหลักวิชาชีพนักกฎหมาย ขึ้นในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นแห่งแรกของประเทศ

ปรีดี เกษมทรัพย์ เคยเป็นประธานกิตติมศักดิ์มูลนิธิปรีดี เกษมทรัพย์ ที่ลูกศิษย์ลูกหาร่วมกันจัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นมูลนิธิเพื่อให้การสนับสนุนด้านวิชานิติศาตร์ในประเทศไทย

## ประวัติ
### ชีวิตส่วนตัว
ปรีดี เกษมทรัพย์ เกิดเมื่อ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2470 ในครอบครัวคนจีนแต้จิ๋ว  ที่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นบุตรนายกิมฮง และนางบัวทอง เกษมทรัพย์ สมรสกับนางอังคณา เกษมทรัพย์ (สกุลเดิม:ไตรวิทยาคุณ) มีบุตร 4 คน ได้แก่ นายบรรณ นายปัญญ์ ผศ.ดร.นพ.วิชช์ และนายวัตร เกษมทรัพย์ 

### การศึกษา
การศึกษาชั้นต้น ปรีดีได้เดินทางไปศึกษาต่อที่ประเทศจีนตั้งแต่อายุ 7-12 ปี ในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ที่เมืองแต้จิ๋ว หลังจากนั้นกลับมาศึกษาต่อจนจบชั้น ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 จากโรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัย และโรงเรียนอัสสัมชัญ ตามลำดับ 

ในระดับอุดมศึกษา เข้าเรียนมหาวิทยาลัยเอ้หมึงแห่งชาติ (National University of Amoy) สาธารณรัฐประชาชนจีน ในวิชาอักษรศาสตร์และปรัชญาจีน แต่เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครองประเทศจีน ทำให้ต้องเดินทางกลับประเทศไทย และมาศึกษาต่อที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จนจบนิติศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมดี) จากนั้นเดินทางไปศึกษาต่อนิติศาสตรมหาบัณฑิต ที่มหาวิทยาลัยทูเลน สหรัฐอเมริกา โดยทุน Fulbright Smith-Mundt Scholarship และนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต ณ มหาวิทยาลัยแห่งกรุงบอนน์ (Universität Bonn) ประเทศเยอรมนี โดยทุน Humboldt Fellowship และทุนรัฐบาลไทย ทำวิทยานิพนธ์ในหัวข้อ "Das thailändische eheliche Güterrecht" ("สิทธิในทรัพย์สินของคู่สมรสไทย") เมื่อ พ.ศ. 2510

นอกจากนี้ยังเป็นเนติบัณฑิตไทย และมีประกาศนียบัตรครูสอนภาษาจีน ของกระทรวงศึกษาธิการ กับทั้งยังได้รับนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

### ประสบการณ์การทำงาน
ปรีดี เริ่มรับราชการเมื่อ พ.ศ. 2496 ในยศนายร้อยตำรวจโทในประจำกองการต่างประเทศและแถลงข่าว กรมตำรวจ จากนั้นเข้าเป็นข้าราชการตุลาการในตำแหน่งผู้พิพากษาในศาลระดับชั้นต่าง ๆ ตั้งแต่ พ.ศ. 2498 จนถึง พ.ศ. 2517 ได้ออกจากตำแหน่งผู้พิพากษามารับหน้าที่เป็นอาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จนเกษียณอายุราชการ และยังคงเป็นอาจารย์พิเศษในคณะดังกล่าว โดยบรรยายวิชากฎหมายแพ่ง นิติปรัชญา ประวัติศาสตร์กฎหมายไทย และหลักวิชาชีพนักกฎหมาย เป็นต้น 

เขาเคยได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516

ทั้งนี้ปรีดี เกษมทรัพย์ จัดได้ว่าเป็นปรมาจารย์ในแวดวงนิติศาสตร์ เป็นผู้คิดค้นทฤษฎีกฎหมายสามชั้น และผู้ริเริ่มให้บรรยายวิชากฎหมายแพ่ง นิติปรัชญา ประวัติศาสตร์กฎหมายไทย และหลักวิชาชีพนักกฎหมาย ขึ้นในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นแห่งแรกของประเทศ

ขณะอยู่ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะนิติศาสตร์ ในปี พ.ศ. 2517 - พ.ศ. 2519 อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2519 - พ.ศ. 2521 และประธานคณะกรรมการบัณฑิตศึกษาคณะนิติศาสตร์ พ.ศ. 2518-2532
ในปี 2549 ได้ก่อตั้ง "วิทยาลัยนิติรัฐศาสตร์" ขึ้นใน มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด ซึ่งเปิดสอน 2 หลักสูตร คือ หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต และ หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต และยังดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการวิทยาลัยนิติรัฐศาสตร์ ต่อมาใน ปี 2558 ปรับโครงสร้างเป็น "คณะนิติรัฐศาสตร์" เปิดสอน 3 หลักสูตร คือ หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต  หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต และ หลักสูตรรัฐศาสตรบัณฑิต

นอกจากนี้ยังเป็นอาจารย์พิเศษในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร สถาบันจิตวิทยาความมั่นคง และมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

ในทางการเมืองปรีดี เกษมทรัพย์ เคยดำรงตำแหน่งสมาชิกสมัชชาแห่งชาติ (สภาสนามม้า) พ.ศ. 2516 สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ พ.ศ. 2516-2518 กรรมการพิจารณาร่างรัฐธรรมนูญของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ พ.ศ. 2516-2517 และกรรมการในคณะกรรมการปกครองของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ พ.ศ. 2516-2518

ก่อนเกษียณอายุ ท่านเป็นผู้ก่อตั้งและอธิการวิทยสถานแห่งวัฒนธรรมตะวันออก (Oriental Culture Academy)  ประธานกรรมการอาศรมวัฒนธรรมไทย - ภารต รองประธานสหพันธ์คีตาอาศรมแห่งโลก ประธานคีตาอาศรมแห่งประเทศไทย อุปนายกสภามหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ กรรมการสภามหาวิทยาลัยมหามงกุฎราชวิทยาลัย ประธานกรรมการกิตติมศักดิ์คณะกรรมการบัณฑิตศึกษาทางนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กรรมการในคณะกรรมการว่าด้วยการปฏิบัติราชการเพื่อประชาชนของหน่วยงานของรัฐ (ปปร.) และประธานกรรมการพิจารณาคำร้องเรียนการปฏิบัติราชการเพื่อประชาชนของหน่วยงานของรัฐ

## ผลงานวิชาการ
### บทความ
*1. สัญญาทางหนี้และสัญญาทางทรัพย์ในกฎหมายเยอรมัน ใน ดุลพาห 53 ป.15 ล.1 (ม.ค.-ก.พ.2511)
*2. กฎหมายเป็นเรื่องน่ารู้ ใน วารสารธรรมศาสตร์ ล.1 ป.1 (มิ.ย. 2514)
*3. ข้อสังเกตเกี่ยวกับหลักสูตรของคณะนิติศาสตร์ ใน วารสารวันรพี, คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (2517)
*4. ศีลธรรม หลักกฎหมาย และกฎหมายเทคนิค ใน วารสารวันรพี ฉบับนักกฎหมายของประชาชน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (2518)
*5. ปรัชญารากฐาน 2 ประการของการปกครองระบอบประชาธิปไตย ใน วารสารวันรพี, คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (2520)
*6. กฎหมายคืออะไร "ในแง่นิติปรัชญา" ใน วารสารนิติศาสตร์ ป.11 ฉ.3 (2523)
*7. อำนาจ ความชอบธรรมและขอบเขตของรัฐในการบัญญัติกฎหมายที่จำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชน ใน วารสารนิติศาสตร์ ป.11 ฉ.3 (2523)
*8. การตีความกฎหมายอาญา ใน วารสารนิติศาสตร์ ป.14 ฉ.4 (2527)
*9. การใช้การตีความกฎหมาย ใน วารสารนิติศาสตร์ ป.15 ฉ.1 (2518)
*10. Asian indigenous law: in interaction with received law (1986) โดยเขียนร่วมกับ Chiba Masaji
*11. เมื่อประมุขตุลาการเผชิญหน้ากับกษัตริย์; กรณี Sir Edward Coke ใน วารสารนิติศาสตร์ ป.22 ล.1 (2535)
*12. ระบบ ก.ต. และความอิสระของตุลาการ ใน วารสารนิติศาสตร์ ป.22 ฉ.3 (2535)
*13. หลักสุจริตคือหลักความซื่อสัตย์และความไว้วางใจ ใน หนังสืออนุสรณ์การพระราชทานเพลิงศพ ร.ศ.ดร.สมศักดิ์ สิงหพันธุ์ (มิ.ย.2525)

### ตำราและเอกสารประกอบการสอน
*1. สัมมนาในวิชากฎหมายแพ่ง. (โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2520)
*2. กฎหมายแพ่ง: หลักทั่วไป. พิมพ์ครั้งที่ 5, (คณะกรรมการบริการทางวิชาการ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2526)
*3. เอกสารประกอบการสอนการศึกษาวิชานิติปรัชญาชั้นปริญญาตรี. (คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2526) เล่ม 1 บทนำทางทฤษฎี เล่ม 2 บทนำทางประวัติศาสตร์
*4. รวมสารคดี "การใช้การตีความกฎหมาย". (โครงการปริญญาโท คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2526)
*5. นิติปรัชญา. (โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์)
*6. หลักวิชาชีพนักกฎหมายในภาคพื้นยุโรป ใน หนังสือรวมคำบรรยายหลักวิชาชีพนักกฎหมาย (สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2531)
*7. เอกสารประกอบการศึกษาวิชาสังคมกับกฎหมาย. (โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2531)
*8. ประชาธิปไตย กฎหมาย หลักนิติธรรม. (นานาสิ่งพิมพ์, 2534)
*9. ประชาธิปไตยกับชนชั้นกลาง. พิมพ์ครั้งที่ 2, (วิญญูชน, 2536)

### หนังสือแปล
* 1. ลัทธิไตรประชาและรัฐธรรมนูญ 5 อำนาจ ของ ดร.ซุนยัดเซ็น. (ไทยวัฒนาพานิช, 2530)
* 2. กตัญญุตาคถา (คัมภีร์ของขงจื้อ). (พิมพ์แจกในงานศพมารดา, 2518)

## วิทยานิพนธ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ที่อยู่ในที่ปรึกษาของ ศ.ดร.ปรีดี เกษมทรัพย์
* 2523 ความเป็นโมฆะของการสมรส โดย : สันทัด ศะศิวณิช
* 2524 ที่ดินที่มีหนังสือสำคัญที่เอกชนไม่มีกรรมสิทธิ โดย : วิริยะ นามศิริพงศ์พันธุ์
* 2527 ปัญหาการเรียกเอาสังหาริมทรัพย์เดียวกันโดยอาศัยหลักกรรมสิทธิ์ต่างกัน ตามมาตรา 1303 ป.พ.พ. โดย : กิตติศักดิ์ ปรกติ
* 2530 การรับกฎหมายสมัยใหม่จากตะวันตกในประเทศญี่ปุ่น : ศึกษาเปรียบเทียบกับกรณีของประเทศไทย โดย : อิอิดะ จุงโช
* 2530 ความรับผิดฐานละเมิดกรณีผู้เสียหายมีความผิดด้วย โดย : ไชยยศ สุทธิกลม
* 2532 หมิ่นประมาททางแพ่ง : ศึกษาเฉพาะเหตุที่ทำให้ไม่ต้องรับผิด โดย : อำนวย เขียวขำ
* 2533 ความมิชอบด้วยกฎหมายในละเมิด : ศึกษาในแง่ประวัติศาสตร์และหลักกฎหมายเปรียบเทียบ โดย : เพชรน้อย สรรคบุรานุรักษ์
* 2534 การรับรองบุตร ในมาตรา 1627 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ : ศึกษาทางประวัติศาสตร์หลักกฎหมายและประวัติศาสตร์นิติบัญญัติ พร้อมกับวิเคราะห์ทางนิติศาสตร์ในเรื่องการใช้และการตีความหมาย โดย : วิชญ์ชัย ธรรมประดิษฐ์
* 2534 แนวโน้มในการเกิดกฎหมายประเพณีระหว่างประเทศ โดย : กฤษณะ ช่างกล่อม
* 2534 บุคคลผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อน โดย : วิรัช ไตรพิทยากุล
* 2543 หลักกฎหมายทั่วไป, ในฐานะที่เป็นบ่อเกิดของกฎหมาย ตาม ม. 4 แห่ง ป.พ.พ. : ศึกษาในเชิงประวัติศาสตร์และกฎหมายเปรียบเทียบ โดย : ภชฤทธิ์ นิลสนิท

รวมทั้งสิ้น 11 ฉบับ

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน
หมวดหมู่:สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
หมวดหมู่:ตำรวจชาวไทย
หมวดหมู่:ข้าราชการฝ่ายตุลาการชาวไทย
หมวดหมู่:ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
หมวดหมู่:อาจารย์คณะนิติศาสตร์
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์
หมวดหมู่:อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:นักวิชาการชาวไทย
หมวดหมู่:นักกฎหมายชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนอัสสัมชัญ
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์