อำเภอธวัชบุรี

**ธวัชบุรี** เป็นอำเภอในจังหวัดร้อยเอ็ด เป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานร้อยเอ็ด ในอดีตมีพื้นที่ขนาดใหญ่ ปัจจุบันพื้นที่แบ่งออกไปตั้งเป็นอำเภอเชียงขวัญ อำเภอทุ่งเขาหลวง และบางส่วนของอำเภอโพนทอง
[thumb|275x275px|'''ปรางค์กู่ (ปราสาทหนองกู่)''' สร้างด้วยศิลาแลง ปรางค์ประธาน มีกำแพงล้อมรอบ ที่มี[ซุ้มประตูทางเข้าหรือโคปุระอยู่ด้านหน้า มีอาคารรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าหรือบรรณาลัย มีสระน้ำ กรุด้วยศิลาแลง เป็นสถาปัตยกรรมแบบบาปวน ในลัทธิไศวนิกาย รูปแบบของอาคารอโรคยาศาล สร้างในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 สร้างในพุทธศตวรรษที่ 18]]
[thumb|275x275px|'''บั้งไฟลายศรีภูมิ''' ตัวบั้งไฟ โดย อาจารย์เลียบ แจ้งสนาม ภูมิลำเนา บ้านเล้าข้าว ตำบลหินกอง [อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด (ปัจจุบัน พำนักใน อำเภอเกษตรวิสัย จังหวัดร้อยเอ็ด) เครื่องเอ้ โดย ทีมงาน ช่าง บ้านก้างปลา ตำบลหนองไผ่ อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด]]

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอธวัชบุรี มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเชียงขวัญ
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอเสลภูมิและอำเภอทุ่งเขาหลวง
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภออาจสามารถ
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเมืองร้อยเอ็ด

## ประวัติ
อำเภอธวัชบุรี เป็นอำเภอเก่าแก่ของจังหวัดร้อยเอ็ด สมัยก่อนมีพื้นที่อำเภอ 2 อำเภอ คือ **อำเภอดินแดง** และ **อำเภออุไทยร้อยเอ็ด** ซึ่งที่ตั้งของเมืองธวัชบุรีนั้น เดิมอยู่ที่บ้านธวัชดินแดง ตำบลดินแดง อำเภอธวัชบุรี (ตำบลธงธานีในปัจจุบัน) ในปี พ.ศ. 2456 อำเภออุไทยร้อยเอ็ด ได้เปลี่ยนชื่อเป็น **อำเภอแซงบาดาล** โดยยกชื่อมาจากตำบลหมูม้น อำเภอสหัสขันธ์ 

ส่วนอำเภอธวัชบุรี ได้เปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอดินแดง ในปี พ.ศ. 2460 ก่อนที่ต่อมาทางกระทรวงมหาดไทยจะประกาศยุบอำเภอดินแดง รวมเข้ากับอำเภอแซงบาดาล และโอนพื้นที่ตำบลในอำเภอดินแดง 1 ตำบล ไปรวมกับพื้นที่ตำบลที่แบ่งจาก อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด และ อำเภอกมลาไสย อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ รวมจัดตั้งเป็นอำเภอโพนทอง

ต่อมาในปี พ.ศ. 2482 สมัยนายวาสนา วงศ์สุวรรณ มาเป็นนายอำเภอแซงบาดาล ได้เปลี่ยนชื่ออำเภอแซงบาดาล ให้เป็นชื่ออำเภอธวัชบุรี โดยถือนิมิตมงคลจากอำเภอธวัชบุรีเก่าที่ได้สูญชื่อไปได้ 22 ปี ส่วนบ้านดินแดงนั้นก็เปลี่ยนนามใหม่ให้ชื่อว่า “บ้านธวัชบุรี” ตามชื่อเดิม จนถึงปัจจุบัน 
* วันที่ 19 ตุลาคม 2456 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภออุไทยร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด มณฑลร้อยเอ็ด เป็น **อำเภอแซงบาดาล**
*วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด มณฑลร้อยเอ็ด เป็น **อำเภอดินแดง**
* วันที่ 23 พฤศจิกายน 2462 ยุบอำเภอดินแดง และโอนพื้นที่ 3 ตำบล รวมเข้ากับอำเภอแซงบาดาล และนำตำบลท่าม่วง อำเภอดินแดง ไปรวมกับตำบลโพนทอง ตำบลกุดนาแซง จากอำเภอเสลภูมิ, ตำบลขามเปี้ย ตำบลเชียงใหม่ จากอำเภอกมลาไสย และตำบลกกโพธิ์ ตำบลชุมพร จากอำเภอกุฉินารายณ์ มาตั้งเป็น **อำเภอโพนทอง** ขึ้นกับจังหวัดร้อยเอ็ด
* วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอแซงบาดาล จังหวัดร้อยเอ็ด เป็น **อำเภอธวัชบุรี**
* วันที่ 17 สิงหาคม 2491 โอนพื้นที่หมู่ 19 (ในขณะนั้น) ของตำบลเหล่า ไปตั้งเป็นหมู่ 18 ของตำบลหนองไผ่ และโอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลมะบ้า ไปตั้งเป็นหมู่ 16 ของตำบลธวัชบุรี
* วันที่ 3 พฤศจิกายน 2496 ตั้งตำบลเขวาทุ่ง แยกออกจากตำบลหนองไผ่ และตำบลเหล่า
* วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านนิเวศน์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองไผ่ และตำบลมะอึ (ในขณะนั้น)
* วันที่ 3 ธันวาคม 2506 โอนพื้นที่หมู่ 9 (ในขณะนั้น) ของตำบลอุ่มเม้า ไปตั้งเป็นหมู่ 23 ของตำบลมะอึ
* วันที่ 11 เมษายน 2510 ตั้งตำบลพระธาตุ แยกออกจากตำบลหมูม้น และตำบลมะอึ
* วันที่ 10 มิถุนายน 2512 ตั้งตำบลธงธานี แยกออกจากตำบลธวัชบุรี และตั้งตำบลบึงงาม แยกออกจากตำบลมะบ้า
* วันที่ 7 กันยายน 2514 ตั้งตำบลนิเวศน์ แยกออกจากตำบลมะอึ ตำบลหนองไผ่ และตำบลอุ่มเม้า
* วันที่ 6 พฤศจิกายน 2522 ตั้งตำบลบ้านเขือง แยกออกจากตำบลหมูม้น
* วันที่ 16 มิถุนายน 2524 ตั้งตำบลพระเจ้า แยกออกจากตำบลพระธาตุ
* วันที่ 15 มิถุนายน 2525 ตั้งตำบลไพศาล แยกออกจากตำบลอุ่มเม้า
* วันที่ 21 ตุลาคม 2528 ตั้งตำบลเทอดไทย แยกออกจากตำบลเหล่า
* วันที่ 11 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลเมืองน้อย แยกออกจากตำบลเขวาทุ่ง
* วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลเชียงขวัญ แยกออกจากตำบลบ้านเขือง และตั้งตำบลบึงนคร แยกออกจากตำบลธงธานี
* วันที่ 7 กันยายน 2533 ตั้งตำบลพลับพลา แยกออกจากตำบลธวัชบุรี
* วันที่ 30 กันยายน 2535 จัดตั้งสุขาภิบาลธงธานี ในท้องที่บางส่วนของตำบลธงธานี และตำบลบึงนคร
* วันที่ 17 กันยายน 2536 ตั้งตำบลราชธานี แยกออกจากตำบลหนองไผ่ และตั้งตำบลทุ่งเขาหลวง แยกออกจากตำบลมะบ้า
* วันที่ 26 พฤษภาคม 2537 แยกพื้นที่ตำบลเชียงขวัญ ตำบลพลับพลา ตำบลพระธาตุ ตำบลพระเจ้า ตำบลหมูม้น และตำบลบ้านเขือง อำเภอธวัชบุรี มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอเชียงขวัญ** ขึ้นกับอำเภอธวัชบุรี
* วันที่ 12 กันยายน 2538 ตั้งตำบลหนองพอก แยกออกจากตำบลมะอึ
* วันที่ 25 มิถุนายน 2540 แยกพื้นที่ตำบลทุ่งเขาหลวง ตำบลเทอดไทย ตำบลบึงงาม ตำบลมะบ้า และตำบลเหล่า อำเภอธวัชบุรี มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอทุ่งเขาหลวง** ขึ้นกับอำเภอธวัชบุรี
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลบ้านนิเวศน์ และสุขาภิบาลธงธานี เป็นเทศบาลตำบลบ้านนิเวศน์ และเทศบาลตำบลธงธานี ด้วยผลของกฎหมาย
*วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลธงธานี รวมกับเทศบาลตำบลธงธานี
* วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเชียงขวัญ และกิ่งอำเภอทุ่งเขาหลวง อำเภอธวัชบุรี เป็น **อำเภอเชียงขวัญ** และ **อำเภอทุ่งเขาหลวง** ตามลำดับ
*วันที่ 9 มกราคม 2563 เปลี่ยนแปลงชื่อหมู่ที่ 5 บ้านหนองส้วม ตำบลเขวาทุ่ง เป็น หมู่ที่ 5 บ้านสระแก้ว

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอธวัชบุรีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 12 ตำบล 147 หมู่บ้าน ได้แก่

thumb|left|350px|ตำบลของอำเภอธวัชบุรี

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอธวัชบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลบ้านนิเวศน์]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนิเวศน์ (สุขาภิบาลบ้านนิเวศน์เดิม)
***[[เทศบาลตำบลธงธานี]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธงธานีทั้งตำบล และบางส่วนของตำบลบึงนคร
* **เทศบาลตำบลอุ่มเม้า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอุ่มเม้าทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลนิเวศน์]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนิเวศน์ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลบ้านนิเวศน์)
* **เทศบาลตำบลมะอึ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะอึทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองไผ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองไผ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลธวัชบุรี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธวัชบุรีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเขวาทุ่ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขวาทุ่งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไพศาล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไพศาลทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองน้อย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองน้อยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบึงนคร** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบึงนคร (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลธงธานี)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลราชธานี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลราชธานีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองพอก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองพอกทั้งตำบล

## อ้างอิง


ธวัชบุรี