ญิซยะฮ์

**ญิซยะฮ์** (; ) เป็นการเก็บภาษีต่อหัวรายปีที่เคยใช้สำหรับผู้ที่ไม่ใช่มุสลิม *([[ษิมมี]])* ในรัฐที่ปกครองด้วยกฎหมายอิสลาม นักกฎหมายมุสลิมได้กำหนดให้ชายที่อยู่ในวัยผู้ใหญ่, เป็นอิสระ, มีสติในสังคมษิมมีจะต้องจ่ายญิซยะฮ์ โดยยกเว้นผู้หญิง, เด็ก, คนชรา, คนพิการ, คนป่วย, คนบ้า, นักพรต, ฤๅษี, ทาส, และมุสตะอ์มิน—ชาวต่างชาติที่ไม่ใช่มุสลิมที่อยู่ในดินแดนมุสลิมเป็นเวลาชั่วคราว ษิมมีที่เข้ารับราชการทหารจะถูกยกเว้นการจ่ายภาษี เพราะพวกเขาไม่มีเงินมากพอจ่ายภาษีได้

อัลกุรอานและฮะดีษกล่าวถึงญิซยะฮ์โดยไม่ได้กล่าวถึงอัตราหรือจำนวนเงิน อย่างไรก็ตาม นักวิชาการส่วนใหญ่ยอมรับว่าผู้นำมุสลิมช่วงแรกก่อตั้งระบบภาษีและบรรณาการในดินแดนที่พวกเขาพิชิต เช่น จักรวรรดิไบแซนไทน์ และจักรวรรดิซาเซเนียน

การใช้งานญิซยะฮ์มีอยู่หลายแบบตามประวัติศาสตร์อิสลาม บางครั้งใช้คำว่าเคาะรอจญ์แทนกันได้ โดยมีการเรียกเก็บภาษีจากผู้ที่มิใช่มุสลิมตามรัฐอิสลามบางส่วน เช่น จักรวรรดิออตโตมัน กับรัฐสุลต่านมุสลิมอินเดีย อัตราภาษีที่เก็บมักมีการเปลี่ยนแปลงตามสมรรถนะทางด้านการเงินของผู้จ่าย ข้อมูลเปรียบเทียบการเรียกเก็บภาษีจากมุสลิมกับญิซยะฮ์ต่างกันตามเวลา สถานที่ ภาษีจำเพาะตามการพิจารณา และปัจจัยอื่น ๆ

ในอดีต ศาสนาอิสลามถือว่าภาษีญิซยะฮ์เป็นค่าธรรมเนียมในการปกป้องตนเองโดยผู้นำมุสลิมของผู้มิใช่มุสลิมในการทำพิธีทางศาสนาของตนในเขตปกครองตนเองบางส่วนในรัฐมุสลิม ยกเว้นผู้รับใช้ทหาร และเป็นหลักฐานในการจงรักภักดีของผู้มิใช่มุสลิมในรัฐและกฎหมายมุสลิม  บางส่วนเข้าใจว่า ญิซยะฮ์เป็นตราหรือสถานะความอัปยศอดสูของผู้มิใช่มุสลิมในรัฐมุสลิมเพราะไม่ยอมเข้ารับอิสลาม เป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญเกิดขึ้นในบางช่วงและสถานที่ (เช่นสมัยอุมัยยะฮ์) ขณะบางส่วนโต้แย้งว่า ถ้ามันเป็นการลงโทษความไม่ศรัทธาของษิมมี ดังนั้นบาทหลวงและพระสงฆ์ก็ไม่มีข้อยกเว้นด้วย

คำนี้ปรากฏในอัลกุรอานในฐานะภาษีหรือบรรณาธิการจาก*[[อะฮ์ลุลกิตาบ|ชาวคัมภีร์]]* โดยเฉพาะชาวยิวและชาวคริสต์
ผู้ที่นับถือศาสนาอื่น เช่น ศาสนาโซโรอัสเตอร์ และศาสนาฮินดู ถูกรวมในกลุ่ม *ษิมมี* ในภายหลัง และต้องจ่ายญิซยะฮ์ ในอนุทวีปอินเดีย วิธีนี้ถูกยกเลิกในคริสต์ศตวรรษที่ 18 โดยเกือบหายไปในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 พร้อมกับการล่มสลายของรัฐอิสลามและการเผยแพร่แนวคิดการยอมรับความต่างทางศาสนา ปัจจุบันไม่มีการกำหนดภาษีนี้อีกในโลกอิสลาม แม้ว่าจะยังมีรายงานในบางองค์กร เช่น ตอลิบานปากีสถานและรัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ พยายามฟื้นฟูวิธีนี้ขึ้นมาใหม่

นักวิชาการอิสลามบางส่วนโต้แย้งว่าผู้มิใช่มุสลิมในรัฐมุสลิมควรจ่ายญิซยะฮ์ ด้วยเหตุผลหลายประการ เช่น ซัยยิด กุฏบ์ มองว่าเป็นบทลงโทษต่อพวก "พหุเทวนิยม" ในขณะที่อับดุรเราะฮ์มาน โดอี (Abdul Rahman Doi) มองว่ามันเหมือนกับซะกาตที่มุสลิมต้องจ่าย รายงานจากคอลิด อะบูลฟัฎล์ มุสลิมสายกลางปฏิเสธระบบษิมมี ซึ่งครอบคลุมถึงญิซยะฮ์ เพราะขัดกับยุคแห่งรัฐชาติและประชาธิปไตย

## ดูเพิ่ม
* ษิมมี
* เคาะรอจญ์
* ไลบ์โซลล์ (Leibzoll)
* ระบบมิลเลตของออตโตมัน
* ราฟ อัคเชซี (Rav akçesi)
* ภาษีของชาวยิว
* ภาษีความอดทน (Tolerance tax)
* อัลกัฟฟาเราะฮ์

## อ้างอิง

## ข้อมูล

* 
* 
* 
* Aisha Y. Musa "jizya: Towards a Qur’ānically-based understanding of a Historically Problematic Term," in ''Transcendental Thought'', November 2011.
* 
* 
* 
* Cleveland, William L. *A History of the Modern Middle East*, Westview Press, Nov 1, 1999. 
* Choudhury, Masudul Alam; Abdul Malik, Uzir (1992). *The Foundations of Islamic Political Economy*. Hampshire: The Macmillan Press. .
* 
* 
* Donner, Fred McGraw (1981). *[http://www.fordham.edu/halsall/med/donner.html The Early Islamic Conquests] *, Princeton University Press.
* 
* Narain, Harsh (1990). Jizyah and the spread of Islam. New Delhi: Voice of India.
* Hunter, Shireen; Malik, Huma; Senturk, Recep (2005). *Islam and Human Rights: Advancing a U.S.-Muslim Dialogue*. Center for Strategic and International Studies.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Goiten, S.D. "Evidence on the Muslim Poll Tax from Non-Muslim Sources", *Journal of the Economic and Social History of the Orient 1963*, Vol. 6.
* 
* 
* Seed, Patricia. *Ceremonies of Possession in Europe's Conquest of the New World, 1492–1640*, Cambridge University Press, Oct 27, 1995, .
* 
* Watt, William Montgomery (1980), *Islamic Political Thought: The Basic Concepts* (Edinburgh: Edinburgh University Press).

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Jizya – *สารานุกรมบริแทนนิกา*

หมวดหมู่:คำและวลีภาษาอาหรับ
หมวดหมู่:ภาษีเงินได้
หมวดหมู่:ศาสนาอิสลามกับศาสนาอื่น
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ของภาษี
หมวดหมู่:ภาษีในจักรวรรดิออตโตมัน
หมวดหมู่:ภาษีที่ถูกยกเลิก
หมวดหมู่:ภาษีในศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:ภาษีชาวต่างชาติ
หมวดหมู่:การเบียดเบียนคริสต์ศาสนิกชนโดยมุสลิม
หมวดหมู่:การเบียดเบียนบุคคลที่นับถือศาสนาฮินดู
หมวดหมู่:เศรษฐกิจในอิสลามยุคกลาง
หมวดหมู่:รัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์
หมวดหมู่:รัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาอิสลาม