ร่องน้ำลึก

thumb|upright=1.3|ร่องน้ำลึกของแม่น้ำ

ในภูมิศาสตร์, อุทกศาสตร์ และธรณีสัณฐานของแม่น้ำ **ร่องน้ำลึก** () คือเส้นหรือเส้นโค้งที่มีระดับความสูงต่ำที่สุดภายในหุบเขาหรือทางน้ำ โดยปกติจะพิจารณาเฉพาะตำแหน่งแนวนอนของเส้นโค้งเท่านั้น (เมื่อดูบนแผนที่) ส่วนตำแหน่งแนวตั้งที่สอดคล้องกันนั้นจะแสดงไว้ใน*[[ภาคตัดตามยาวของธารน้ำ]]*

ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ ร่องน้ำลึกถือว่าเป็นแนวกลางของช่องทางเดินเรือหลักของทางน้ำ ซึ่งเป็นข้อสันนิษฐานทางกฎหมายเริ่มต้นสำหรับขอบเขตระหว่างหน่วยงาน เช่น รัฐ ร่องน้ำลึกอาจมีความสำคัญในเชิงกรรมสิทธิ์และการบริหารในท้องถิ่น เนื่องจากตำแหน่งที่เปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในอดีตซึ่งต้องอาศัยการสำรวจใหม่ ซึ่งปัจจุบันคงที่มากขึ้นตามที่อธิบายไว้ในระดับนานาชาติ เป็นส่วนหนึ่งของประเพณีและแนวทางปฏิบัติที่เก่าแก่หลายศตวรรษในเขตอำนาจศาลบางแห่ง ในเขตอำนาจศาลบางแห่งและระหว่างรัฐบางแห่ง เส้นกึ่งกลาง (ระหว่างฝั่ง) เป็นข้อสันนิษฐานเขตที่ต้องการ ซึ่งอาจขยายไปถึงปากแม่น้ำ นอกจากนี้ เนื่องจากทำแผนที่ได้ง่าย การวาด "จุดเปลี่ยน" จึงเป็นวิธีแก้ปัญหาสำหรับแม่น้ำสายหลักบางสาย เช่น ระบบแม่น้ำเซนต์ลอว์เรนซ์-เกรตเลกส์

## นิรุกติศาสตร์
คำว่า ** มีต้นกำเนิดมาจากภาษาเยอรมันในศตวรรษที่ 19 คำว่า  ในภาษาเยอรมัน (การสะกดสมัยใหม่คือ ) เป็นคำนามรวมที่สร้างขึ้นจากคำภาษาเยอรมัน  (ตั้งแต่การปฏิรูปการสะกดของดูเดนในการเขียน Tal ในปี พ.ศ. 2444) ที่แปลว่า "หุบเขา" (คำเดียวกับคำว่า *dale* ในภาษาอังกฤษ) และ  ที่แปลว่า "ทาง" (way) คำนี้แปลว่า "ทางหุบเขา" (valley way) และใช้ในภาษาเยอรมันทั่วไป โดยใช้การสะกดสมัยใหม่คือ  เพื่ออธิบายเส้นทางหรือถนนที่ทอดยาวไปตามเชิงเขา หรือในภูมิศาสตร์ โดยมีความหมายเชิงเทคนิคมากขึ้นซึ่งภาษาอังกฤษก็นำมาใช้เช่นกัน

## อุทกวิทยา
ในลักษณะภูมิประเทศทางอุทกวิทยาและทางน้ำ ร่องน้ำลึกเป็นเส้นที่ลากเพื่อเชื่อมจุดที่ต่ำที่สุดตามความยาวของพื้นลำธารหรือหุบเขาในความลาดชันลง เพื่อกำหนดช่องทางที่ลึกที่สุด ร่องน้ำลึกจึงกำหนดทิศทางธรรมชาติ (ภาพตัดตามยาว) ของลำน้ำ คำนี้บางครั้งใช้เรียกลำธารใต้ดินที่ไหลซึมใต้ผิวน้ำและในทิศทางเดียวกันกับลำธารผิวน้ำ

## การที่ก้อนหินขนาดใหญ่ตกค้างในร่องน้ำลึกของแม่น้ำที่ไม่ถูกปรับปรุง
การชะลอการกัดเซาะพื้นลำธารโดยก้อนหินขนาดใหญ่ตกค้างในร่องน้ำลึกช่วยรักษาเสถียรภาพของเส้นทางและความลึกของแม่น้ำตามธรรมชาติ การวางหินไว้ตามร่องน้ำลึกช่วยป้องกันการกัดเซาะตะกอนและความสมดุลของตะกอนของช่องทางน้ำ พร้อมกันนี้ การทำเช่นนี้ตามลำธารเพื่อสร้างขอบน้ำเทียมจะช่วยชะลอการกัดเซาะตะกอนและการทับถมของทางน้ำ ในขณะที่ยังคงรักษาคุณค่า (การตกปลา สัตว์ป่าในท้องถิ่น และการพักผ่อนหย่อนใจ) และทรัพยากรธรรมชาติ ของแหล่งน้ำที่ไหลอยู่ การวางหินไว้ตามร่องน้ำลึกและการสร้างขอบน้ำในลำธารทำให้การแห้งของแม่น้ำเกิดขึ้นน้อยลงและไม่รุนแรงในช่วงปลายฤดูร้อน และช่วยลดกรณีการกัดเซาะตะกอนและการทับถมของตะกอนที่รุนแรงในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วงเมื่ออัตราการไหลสูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอัตราการไหลเพิ่มขึ้น การถมร่องน้ำลึกบางส่วนดังกล่าวมีต้นแบบใน Meacham Creek ใน อูมาทิลลา รัฐออริกอน

## หลักการร่องน้ำลึก
[thumb|upright=1.2|เขตแดนทางทะเลของ[ประเทศอิหร่าน|อิหร่านในอ่าวโอมานและอ่าวเปอร์เซียถูกกำหนดโดยจุดกึ่งกลางของน้ำ]]*หลักการร่องน้ำลึก* (เรียกอีกอย่างว่า *หลักนิยมร่องน้ำลึก* หรือ *กฎของร่องน้ำลึก*) คือหลักกฎหมายที่ว่าหากระบุว่าเขตแดนระหว่างสองหน่วยงานทางการเมืองเป็นทางน้ำโดยไม่มีคำอธิบายเพิ่มเติม (เช่น เส้นกึ่งกลาง ฝั่งขวา ฝั่งตะวันออก เส้นน้ำลง ฯลฯ) เขตแดนจะถือตามร่องน้ำลึกของลำน้ำนั้น ร่องน้ำลึกคือจุดศูนย์กลางของช่องทางเดินเรือหลักของทางน้ำ (ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นส่วนที่ลึกที่สุด) หากมีช่องทางเดินเรือหลายช่องทางในแม่น้ำ จะใช้ช่องทางที่ใช้เดินทางตามน้ำเป็นหลัก (ซึ่งมีแนวโน้มว่าจะมีกระแสน้ำแรงที่สุด) คำจำกัดความนี้ยังใช้ในคำอธิบายเฉพาะอีกด้วย ตัวอย่างเช่น สนธิสัญญาแวร์ซายระบุว่า "ในกรณีของเขตแดนที่กำหนดโดยทางน้ำ [เดินเรือได้]" เขตแดนจะต้องตาม "เส้นกึ่งกลางของช่องทางเดินเรือหลัก"

การวาดเส้นแบ่งเขตแม่น้ำอย่างแม่นยำมีความสำคัญในหลาย ๆ โอกาส ตัวอย่างที่โดดเด่น ได้แก่ กรณีชัฏฏุลอะร็อบ ระหว่างอิรักและอิหร่าน แม่น้ำดานูบในยุโรปกลาง (ข้อพิพาทเรื่องพรมแดนโครเอเชีย-เซอร์เบีย) ข้อพิพาทเกาะคาซิกิลี/เกาะเซดูดู ระหว่างนามิเบียและบอตสวานา (ซึ่งศาลยุติธรรมระหว่างประเทศตัดสินในปี พ.ศ. 2542) และการยุติข้อพิพาทในปี พ.ศ. 2547 ภายใต้กฎหมายทะเลของสหประชาชาติเกี่ยวกับพรมแดนนอกชายฝั่งระหว่างกายอานาและซูรินาม ซึ่งร่องน้ำลึกของแม่น้ำคูรันไทน์มีส่วนในการตัดสิน ในข้อพิพาทระหว่างสหภาพโซเวียตและจีน (PRC) ในศตวรรษที่ 20 เกี่ยวกับเกาะเจิ้นเป่า จีนถือว่าหลักการร่องน้ำลึกสนับสนุนจุดยืนของตน หลักนิยมนี้ยังใช้กับพรมแดนระดับรอง เช่น ระหว่างรัฐในสหรัฐอเมริกา

## ดูเพิ่ม
* ความลึกของมหาสมุทร
* ความชันของธารน้ำ
* ความชันธารน้ำ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* USGS: Stream Modeling website

หมวดหมู่:ธรณีสัณฐาน
หมวดหมู่:ธรณีสัณฐานวิทยา
หมวดหมู่:ธรณีสัณฐานธารน้ำ
หมวดหมู่:อุทกวิทยา
หมวดหมู่:กระแสน้ำ