จักรพันธุ์ โปษยกฤต

**จักรพันธุ์ โปษยกฤต** (เกิด 16 สิงหาคม พ.ศ. 2486) เป็นจิตรกรไทยและมีผลงานจิตรกรรมไทย ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปี พุทธศักราช 2543 เจ้าของนามปากกา "ศศิวิมล"

## ประวัติ
**จักรพันธุ์ โปษยกฤต** หรือที่รู้จักกันในนาม อาจารย์จักรพันธุ์ โปษยกฤต เกิดเมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2486 ที่กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรของนายชุบ และนางสว่างจันทร์ โปษยกฤต ระยะแรกเข้าศึกษา ต่อที่โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย จากนั้นจึงเข้าศึกษาต่อที่คณะจิตรกรรมและประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร

ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปีพุทธศักราช 2543 ได้รับการยกย่องเป็น 1 ใน 52 นายช่างเอกในรอบ 200 ปี แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ อาจารย์จักรพันธุ์ เคยเป็นพระอาจารย์พิเศษถวายการสอนวิชาจิตรกรรมให้กับทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ปัจจุบันได้ก่อตั้งมูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต ขึ้นที่บริเวณบ้านพัก ถนนเอกมัย และมีพิพิธภัณฑ์ถาวร ซึ่งจัดแสดงผลงานของอาจารย์จักรพันธุ์ ที่ถนนสุขาภิบาล 5 ซอย 58 เขตสายไหม

อาจารย์จักรพันธุ์ โปษยกฤต เป็นศิลปินอิสระที่มีความเชี่ยวชาญด้านจิตรกรรมทั้งแบบไทยประเพณีและศิลปะร่วมสมัย มีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง อีกทั้งผลงานอื่น ๆ ได้แก่ งานพุทธศิลป์ ประเภทจิตรกรรมฝาผนังโบสถ์ เช่น โบสถ์วัดตรีทศเทพวรวิหาร วัดเขาสุกิม งานประติมากรรมไทย เช่น ประติมากรรมรูปเจ้าเงาะกับเด็กเลี้ยงควาย จากเรื่องสังข์ทอง พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย   ที่อุทยานพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม งานหุ่นกระบอก เช่น หุ่นกระบอกเรื่องสามก๊ก ตอนโจโฉแตกทัพเรือ ตะเลงพ่าย งานซ่อมหุ่นวังหน้า เป็นต้น

## การศึกษา
ในปี พ.ศ. 2504 ศึกษามัธยมศึกษาตอนปลาย ที่โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย  และ จากนั้นจึงเข้าศึกษาต่อที่ คณะจิตรกรรมและประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร จนปี พ.ศ. 2511 ได้รับปริญญา ศบ. (จิตรกรรม) จากคณะจิตรกรรมและประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร

## การทำงาน
อาจารย์จักรพันธุ์ เคยเป็นพระอาจารย์พิเศษถวายการสอนวิชาจิตรกรรมให้กับทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี ระหว่างปี พ.ศ. 2509 ต่อมาในปี พ.ศ. 2512-2517 เป็นอาจารย์พิเศษสอนวิชาศิลปะไทย คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร  จากปี พ.ศ. 2510 จนถึงปัจจุบัน เป็นศิลปินอิสระ ทำงานจิตรกรรม งานหุ่นไทย และงานวิจิตรศิลป์อื่น ๆ อาจารย์จักรพันธุ์ได้ก่อตั้งและดำรงตำแหน่งประธานมูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต ซึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์ รวบรวมงานช่างอันทรงคุณค่าตั้งแต่สมัยโบราณและงานช่างสกุลหนึ่งในรัชกาลที่ 9 เป็นสถานที่ทำงานของประธานมูลนิธิ ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินพื้นบ้านดีเด่น ระดับปรมาจารย์ถึง 5 ท่าน ซึ่งทั้ง 5 ท่าน อาจารย์จักรพันธุ์ได้เขียนไว้ใน**หนังสือ คิดถึงครู** ได้แก่
# คุณครูชื้น สกุลแก้ว ปรมาจารย์การเชิดหุ่นกระบอก 
# คุณครูวงษ์ รวมสุข ปรมาจารย์การเชิดหุ่นกระบอก 
# คุณครูบุญยงค์ เกตุคง ปรมาจารย์การดนตรีไทย 
# คุณครูบุญยัง เกตุคง ปรมาจารย์การดนตรีไทย 
# คุณครูจำเนียร ศรีไทยพันธุ์ ปรมาจารย์การดนตรีไทย

## ผลงาน
thumb|งานประติมากรรมเจ้าเงาะ ที่อุทยาน ร.2
*พ.ศ. 2508 การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 16  
*พ.ศ. 2512 การแสดงศิลปกรรมครั้งที่ 19 และเขียนภาพจิตรกรรมไทยประเพณีเรื่องมโนราห์และ พระลอ เพื่อใช้ประดับพระตำหนักภูพิงค์ราชนิเวศน์
*พ.ศ. 2514 การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 20  
*พ.ศ. 2516–7 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โปรดเกล้าให้เขียนภาพจิตรกรรมไทยประเพณีจากวรรณคดีบนผืนผ้า เพื่อประกอบเป็นพระวิชนี 11 เล่ม
*พ.ศ. 2517 การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 22  
*พ.ศ. 2520 จิตรกรรมไทยประเพณีจากวรรณคดีเรื่องอิเหนา ได้รับการตีพิมพ์บนการ์ดอวยพรปีใหม่ โดยองค์การยูนิเชฟ 
*งานประติมากรรมไทย เช่น ประติมากรรมรูปเจ้าเงาะกับเด็กเลี้ยงควาย  จากเรื่องสังข์ทอง  พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย   ที่อุทยานพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย อ.อัมพวาจังหวัดสมุทรสงคราม

## หุ่นตะเลงพ่าย

ไฟล์:หุ่นตะเลงพ่าย พระนางสุพรรณกัลยา.jpg|หุ่นพระนางสุพรรณกัลยา
ไฟล์:เล่นชนไก่.jpg|หุ่นพระนเรศวรเล่นชนไก่กับพระมหาอุปราชา
ไฟล์:พระนเรศวรทรงยุทธหัตถี.jpg|หุ่นพระนเรศวรทรงยุทธหัตถี
ไฟล์:หุ่นช้างยุทธหัตถี.jpg|หุ่นช้างยุทธหัตถี


## รางวัลสำคัญ
*2508, 2512, 2514, 2517 รางวัลเกียรตินิยมอันดับ 3 เหรียญทองแดง (2508) และ เกียรตินิยมอันดับ 2 เหรียญเงิน การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ (คณะกรรมการโครงการเฉลิมพระเกียรติฯ ศิลปะแห่งรัชกาลที่ 9 และมูลนิธิหอศิลปะแห่งรัชกาลที่ 9, ม.ป.ป. : 513)
*2525 อนุกรรมการผู้ทรงความรู้ทางศิลปะ  
*2525 นายช่างเอกในรอบ 200 ปี แห่งกรุงรัตนโกสินทร์  
*2530 ผู้มีผลงานดีเด่น  
*2531 ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินไทยที่มีผลงานดีเด่นและสร้างชื่อให้กับประเทศไทย  
*2532 ปริญญาศิลปกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
*2532 รางวัลผู้สนับสนุนดีเด่นการอนุรักษ์มรดกไทย คณะกรรมการอำนวยการวันอนุรักษ์มรดกไทย 
*2533 เป็นผู้ทรงคุณวุฒิด้านศิลปะ กระทรวงศึกษาธิการ 
*2537 ปริญญาศิลปดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร 
*2542 เกียรติบัตร กรมศิลปากร 
*2543 ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (วิจิตรศิลป์) สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ (กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ในปัจจุบัน)

## ประสบการณ์
*ผู้ก่อตั้งและดำรงตำแหน่งประธานมูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต
*กรรมการเอไอเอ จำกัด (พ.ศ. 2532-2556)
*รองประธานกรรมการบริหารทุนธนชาต (พ.ศ. 2556-2558)
*กรรมการบริหารเอไอเอ จำกัด (พ.ศ. 2521-2527)
*กรรมการทุนธนชาต (พ.ศ. 2530-2535)
*รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ทุนธนชาต (พ.ศ. 2518-2520)
*กรรมการธนาคารดีบีเอสไทยทนุ (พ.ศ. 2537-2543)
*กรรมการธนาคารกรุงศรีอยุธยา (พ.ศ. 2543-2548)
*กรรมการธนาคารนครหลวงไทย (พ.ศ. 2511-2527)
*กรรมการสหธนาคาร (พ.ศ. 2527-2536)

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
* 
* 

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* มูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต
*ฐานข้อมูล

หมวดหมู่:บุคคลจากคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
หมวดหมู่:จิตรกรชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาทัศนศิลป์
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ.ว.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.