Nepenthes gracilis

***Nepenthes gracilis*** (มาจากภาษาละติน: *gracilis* = ผอมบาง, ยาวเรียว) หรือมีอีกชื่อหนึ่งว่า **Slender Pitcher-Plant** เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงพื้นราบธรรมดาที่กระจายตัวไปทั่วหมู่เกาะซุนดา โดยมีผู้บันทึกพบบนเกาะบอร์เนียว, ประเทศกัมพูชา, มาเลเซียตะวันตก, สิงคโปร์, เกาะซูลาเวซี, เกาะสุมาตรา และประเทศไทย มีหม้อที่ไม่มีอะไรโดดเด่นด้วยเพอริสโตมที่บางมากและรูปร่างที่ไม่มีอะไรพิเศษ แม้จะเป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงที่มีการกระจายตัวที่กว้าง แต่ลูกผสมทางธรรมชาติระหว่าง *N. gracilis* และหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดอื่นกับหาได้ยาก

*Nepenthes gracilis* ยังมีชื่อพื้นเมืองอื่น ๆ อีกดังนี้: หม้อข้าวหม้อแกงลิง (ใต้,นราธิวาส) , หม้อใบไผ่

## ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
*Nepenthes gracilis* มีลำต้นทรงสามเหลี่ยมยาวไม่เกิน 6 มม. หนาไม่เกิน 5 มม. ระยะระหว่างปล้องไม่เกิน 10 ซม. แผ่นใบหนาเหมือนภาพยนตร์ยาวไม่เกิน 12 ซม. กว้างไม่เกิน 2 ซม. ใบเรียวแหลมไม่มีก้านใบ สายดิ่งยาว 15 ซม.

หม้อล่างก้นหม้อเป็นกระเปาะ สูงไม่เกิน 10 ซม. กว้างไม่เกิน 3 ซม. ช่วงบน 2 ใน 3 ส่วนของหม้อเป็นทรงกระบอกแคบ มีปีก 1 คู่ กว้างไม่เกิน 3 มม. ด้านหน้า ปากหม้อกลม เพอริสโตมเล็กมากหนาไม่เกิน 3 มม. ไม่มีฟัน ฝาหม้อกลม เดือยขั้วเดี่ยวหลังฝายาวไม่เกิน 3 มม. บริเวณที่มีต่อมผลิตน้ำย่อยปกคลุมผนังด้านใน 1 ใน 4 ส่วนบริเวณก้นหม้อ หม้อมีสีเขียว ,แดงจนถึงดำ สามารถแตกโคนเป็นหม้อผุดได้ หม้อบนไม่มีปีก

ช่อดอกเป็นแบบช่อกระจะเดี่ยว ก้านช่อยาวไม่เกิน 5 ซม. ช่อดอกยาวไม่เกิน 20 ซม. ก้านดอกยาวไม่เกิน 10 มม. กลีบดอกตัวเมียรูปไข่ ส่วนกลีบดอกตัวผู้รูปปลายหอกยาวไม่เกิน 5 มม.

## อนุกรมวิธาน
ในปี ค.ศ. 2001 ชาร์ลส์ คลาร์ก (Charles Clarke) ได้ทำการวิเคราะห์ลำดับชั้นบนพื้นฐานของการวิวัฒนาการชาติพันธุ์ของ *หม้อข้าวหม้อแกงลิง* บนเกาะสุมาตราและเพนนิซูล่า มาเลเซีย โดยใช้รูปร่างลักษณะ 70 ลักษณะของอนุกรมวิธาน ตามส่วนของแผนภาพวิวัฒนาการชาติพันธุ์ที่ได้ แสดงในส่วนของ "เครือบรรพบุรุษที่ 6 (Clade 6)" *[[Nepenthes angasanensis|N. angasanensis]]* และ *[[Nepenthes mikei|N. mikei]]* มีส่วนเหมือนถึง 79% 

## หน่วยอนุกรมวิธานต่ำกว่าระดับชนิด
**Nepenthes gracilis* f. *angustifolia* (Mast.) Hort.Westphal (1993)
**Nepenthes gracilis* var. *angustifolia* (Mast.) Hort.Weiner *in sched.* (1985)
**Nepenthes gracilis* var. *arenaria* Ridl. *ex* Macfarl. (1908)
**Nepenthes gracilis* var. *elongata* Blume (1852)
**Nepenthes gracilis* var. *longinodis* Beck (1895)
**Nepenthes gracilis* var. *major* Hort.Van Houtte *ex* Rafarin (1869)
**Nepenthes gracilis* var. *teysmanniana* (Miq.) Beck (1895)

## ลูกผสมตามธรรมชาติ

ลูกผสมทางทางธรรมชาติของ *N. gracilis* ที่ถูกบันทึกไว้มีดังนี้

**[[Nepenthes albomarginata|N.&nbsp;albomarginata]]* × *N.&nbsp;gracilis*
**[[Nepenthes ampullaria|N.&nbsp;ampullaria]]* × *N.&nbsp;gracilis* [=*[[Nepenthes × trichocarpa|N. × trichocarpa]]*]
*(*[[Nepenthes ampullaria|N.&nbsp;ampullaria]]* × *N.&nbsp;gracilis*) × *[[Nepenthes bicalcarata|N.&nbsp;bicalcarata]]* [=*[[Nepenthes × trichocarpa|N. × trichocarpa]]* × *[[Nepenthes bicalcarata|N.&nbsp;bicalcarata]]*]
**[[Nepenthes bicalcarata|N.&nbsp;bicalcarata]]* × *N.&nbsp;gracilis* [=*[[Nepenthes × cantleyi|N. × cantleyi]]*]
*? *[[Nepenthes eustachya|N.&nbsp;eustachya]]* × *N.&nbsp;gracilis*
**N.&nbsp;gracilis* × *[[Nepenthes mirabilis|N.&nbsp;mirabilis]]* [=*[[Nepenthes × sharifah-hapsahii|N.&nbsp;×&nbsp;sharifah-hapsahii]]*, *N. × ghazallyana*, *N. × grabilis*, *N.&nbsp;neglecta*?]
**N.&nbsp;gracilis* × *[[Nepenthes northiana|N.&nbsp;northiana]]* [=*[[Nepenthes × bauensis|N. × bauensis]]*]
**N.&nbsp;gracilis* × *[[Nepenthes rafflesiana|N.&nbsp;rafflesiana]]*
**N.&nbsp;gracilis* × *[[Nepenthes reinwardtiana|N.&nbsp;reinwardtiana]]*
**N.&nbsp;gracilis* × *[[Nepenthes sumatrana|N.&nbsp;sumatrana]]*

## ระเบียงภาพ

ไฟล์:N. albomarginata x N. gracilis.jpg|*N. albomarginata* × *N. gracilis*
ไฟล์:Ntrichocarpa1.jpg|''N. ampullaria'' × ''N. gracilis''
ไฟล์:Nepenthes x cantleyi.jpg|''N. bicalcarata'' × ''N. gracilis''
ไฟล์:Nepentheseustachyagracilis.jpg|? *N. eustachya* × *N. gracilis*
ไฟล์:N. gracilis x N. mirabilis.jpg|''N. gracilis'' × ''N. mirabilis''
ไฟล์:Bauensis1.jpg|''N. gracilis'' × ''N. northiana''
ไฟล์:Nepenthes gracilis x Nepenthes rafflesiana.jpg|*N. gracilis* × *N. rafflesiana*
ไฟล์:Nepenthesgracilissumatrana2.jpg|*N. gracilis* × *N. sumatrana*


## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม

* Adam, J.H. 1997.  *Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science* **20**(2–3): 121–134.
* Adam, J.H. & C.C. Wilcock 1999.  *Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science* **22**(1): 1–7.
* 
*  Adam, J.H., J.N. Maisarah, A.T.S. Norhafizah, A.H. Hafiza, M.Y. Harun & O.A. Rahim *et al.* 2009. Ciri Tanih Pada Habitat *Nepenthes* (Nepenthaceae) di Padang Tujuh, Taman Negeri Endau-Rompin Pahang. [Soil Properties in *Nepenthes* (Nepenthaceae) Habitat at Padang Tujuh, Endau-Rompin State Park, Pahang.] In: J.H. Adam, G.M. Barzani & S. Zaini (eds.) *Bio-Kejuruteraan and Kelestarian Ekosistem*. [*Bio-Engineering and Sustainable Ecosystem*.] Kumpulan Penyelidikan Kesihatan Persekitaran, Pusat Penyelidikan Bukit Fraser and Universiti Kebangsaan, Malaysia. pp.&nbsp;147–157.
*  Akhriadi, P. 2007. Kajian taksonomi hibrid alami ''Nepenthes'' (Nepenthaceae) di Kerinci. Working paper, Andalas University, Padang.  
* 
* 
*  Baloari, G., R. Linda & Mukarlina 2013. Keanekaragaman jenis dan pola distribusi ''Nepenthes'' spp di Gunung Semahung Kecamatan Sengah Temila Kabupaten Landak. *Protobiont* **2**(1): 1–6. Abstract 
* 
* Beaman, J.H. & C. Anderson 2004. *The Plants of Mount Kinabalu: 5. Dicotyledon Families Magnoliaceae to Winteraceae*. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu.
* 
* Bourke, G. 2010.  *Captive Exotics Newsletter* **1**(1): 4–7. 
* 
* 
* 
*  
* 
* Chung, A.Y.C. 2006. *Biodiversity and Conservation of The Meliau Range: A Rain Forest in Sabah's Ultramafic Belt*. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. .
*  Deswita, E. 2010. Perkembangan ginesium beberapa jenis ''Nepenthes'' (''N.&nbsp;ampullaria'' Jack., ''N.&nbsp;gracilis'' Korth. dan ''N.&nbsp;reinwardtiana'' Miq.).Thesis, Andalas University, Padang.  
* 
*  Enjelina, W. 2012. Analisis hibrid alam kantung semar (''Nepenthes'') di Bukit Taratak Kabupaten Pesisir Selatan Sumatera Barat dengan teknik RAPD. M.Sc. thesis, Andalas University, Padang. 
* 
* Fashing, N.J. 2010.  In: M.W. Sabelis & J. Bruin (eds.) *[https://books.google.com/books?id=BBGkhCHzyfkC Trends in Acarology: Proceedings of the 12th International Congress]*. Springer Science, Dordrecht. pp.&nbsp;81–84. 
* Frazier, C.K. 2000. Reproductive isolating mechanisms and fitness among tropical pitcher plants (''Nepenthes'') and their hybrids. [video] The 3rd Conference of the International Carnivorous Plant Society, San Francisco, USA.
*  Handayani, T. 1999.  [Conservation of *Nepenthes* in Indonesian botanic gardens.] In: A. Mardiastuti, I. Sudirman, K.G. Wiryawan, L.I. Sudirman, M.P. Tampubolon, R. Megia & Y. Lestari (eds.) *Prosiding II: Seminar Hasil-Hasil Penelitian Bidang Ilmu Hayat*. Pusat Antar Universitas Ilmu Hayat IPB, Bogor. pp.&nbsp;365–372.
*  Harahap, A.S. 2010. Mikropropogasi tunas kantong semar (''Nepenthes gracillis'' Korth.) dengan pemberian NAA dan BAP secara ''in vitro'' . Student paper, University of North Sumatra, Medan.
* Hernawati & P. Akhriadi 2006. *A Field Guide to the Nepenthes of Sumatra*. PILI-NGO Movement, Bogor.
* 
* 
* 
* 
* Kato, M., M. Hotta, R. Tamin & T. Itino 1993. Inter- and intra-specific variation in prey assemblages and inhabitant communities in *Nepenthes* pitchers in Sumatra. *Tropical Zoology* **6**(1): 11–25. Abstract
* Kitching, R.L. 2000. ''Food Webs and Container Habitats: The natural history and ecology of phytotelmata''. Cambridge University Press, Cambridge.
* 
* Lam, S.Y. 1982. *Tripteroides aranoides* (Theobald) in two pitcher plants, *Nepenthes ampullaria* Jack and *N.&nbsp;gracilis* Korth., at Kent Ridge (Diptera: Culicidae). B.Sc (Hons.) thesis, National University of Singapore.
* Lee, C.C. 2000. Recent ''Nepenthes'' Discoveries. [video] The 3rd Conference of the International Carnivorous Plant Society, San Francisco, USA.
* Lim, A.L. & N. Prakash 1973. Life history of *Nepenthes gracilis*. *Malaysian Journal of Science* **2**(A): 45–53.
* 
* Ma Hnin Hnin Aung 2004. Phenolic compounds from ''Nepenthes gracilis'' Korth: isolation, identification and antioxidant studies. Ph.D. thesis, Nanyang Technological University, Singapore.
*  pp. 279–288.
* 
*  Mansur, M. 2001.  In: *Prosiding Seminar Hari Cinta Puspa dan Satwa Nasional*. Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia, Bogor. pp.&nbsp;244–253.
*  Mansur, M. 2007. Keanekaragaman jenis *Nepenthes* (kantong semar) dataran rendah di Kalimantan Tengah. [Diversity of lowland *Nepenthes* (kantong semar) in Central Kalimantan.] *Berita Biologi* **8**(5): 335–341. Abstract
*  Mansur, M. 2008. Penelitian ekologi ''Nepenthes'' di Laboratorium Alam Hutan Gambut Sabangau Kereng Bangkirai Kalimantan Tengah . [Ecological studies on *Nepenthes* at Peat Swamps Forest Natural Laboratory, Kereng Bangkirai Sabangau, Central Kalimantan.] *Jurnal Teknologi Lingkungan* **9**(1): 67–73. Abstract  
* 
* Moore, D. 1872. On the culture of ''Nepenthes'' at Glasnevin. *The Gardeners' Chronicle and Agricultural Gazette* 1872(11): 359–360. 
* 
* 
*  Meimberg, H. 2002.  Ph.D. thesis, Ludwig Maximilian University of Munich, Munich.
* 
* 
* Merbach, M.A., G. Zizka, B. Fiala, U. Maschwitz & W.E. Booth 2001. Patterns of nectar secretion in five ''Nepenthes'' species from Brunei Darussalam, Northwest Borneo, and implications for ant-plant relationships. *Flora* **196**: 153–160. 
*  Meriko, L. 2010. Perkembangan androesium beberapa jenis ''Nepenthes'' (''N.&nbsp;ampullaria'' Jack., ''N.&nbsp;gracilis'' Korth. dan ''N.&nbsp;reinwardtiana'' Miq.).M.Sc. thesis, Andalas University, Padang.  
* 
* Miyagi, I. & T. Toma 2007. A new mosquito of the genus *Topomyia* (Diptera, Culicidae) from a *Nepenthes* pitcher plant in a Bario highland of Sarawak, Malaysia. *Medical Entomology and Zoology* **58**(3): 167–174. Abstract
* 
* Moran, J.A., W.E. Booth & J.K. Charles 1999.  *Annals of Botany* **83**: 521–528.
* Mullins, J. & M. Jebb 2009. Phylogeny and biogeography of the genus ''Nepenthes''. National Botanic Gardens, Glasnevin. 
*  Murniati, Syamswisna & A. Nurdini 2013. Pembuatan ''flash card'' dari hasil inventarisasi ''Nepenthes'' di hutan adat desa Teluk Bakung. *Jurnal Pendidikan dan Pembelajaran* **2**(1): [unpaginated; 14&nbsp;pp.] Abstract 
* Normawati, Y. 2002. The effect of stem length on pitcher and inflorescence production in *Nepenthes gracilis* and *Nepenthes mirabilis* at Serendah Selangor. B.Sc. thesis. Universiti Kebangsaan Malaysia.
*  Oikawa, T. 1992. *Nepenthes gracilis* Korth.. In: . [*The Grief Vanishing*.] Parco Co., Japan. pp.&nbsp;38–39.
* 
* 
*  Puspitaningtyas, D.M. & H. Wawangningrum 2007. Keanekaragaman ''Nepenthes'' di Suaka Alam Sulasih Talang - Sumatera Barat. [*Nepenthes* diversity in Sulasih Talang Nature Reserve - West Sumatra.] *Biodiversitas* **8**(2): 152–156.  Cover 
*  Rahim, S.A., T. Lihan, M. Baba, A. Laming, Z.A. Rahman, W.M.R. Idris, M.B. Gasim, A. Hashim, S.M. Yusof & L.H. Yin 2008. Pengambilan logam berat oleh *Nepenthes gracilis* dan *N. Hookeriana* dalam tanih bekas lombong besi dan timah, Pelepah Kanan, Kota Tinggi, Johor. [Heavy metal uptake by *Nepenthes gracilis* and *N. Hookeriana* in ex-iron and tin mine soil, Pelepah Kanan, Kota Tinggi, Johor.] *Sains Malaysiana* **37**(1): 39–49. Abstract
* 
* 
* 
* Shivas, R.G. 1984. *Pitcher Plants of Peninsular Malaysia & Singapore*. Maruzen Asia, Kuala Lumpur.
* 
* Slack, A. 1979. *Nepenthes gracilis*. In: *Carnivorous Plants*. Ebury Press, London. p.&nbsp;86.
* Sun, W.F. 2008. ''In vitro'' induction of polyploidy in ''Nepenthes gracilis''. M.Sc. thesis, University of Malaya, Kuala Lumpur.
*  Syamsuardi & R. Tamin 1994. Kajian kekerabatan jenis-jenis ''Nepenthes'' di Sumatera Barat.Project report, Andalas University, Padang.  
*  Syamsuardi 1995. Klasifikasi numerik kantong semar (''Nepenthes'') di Sumatera Barat.[Numerical classification of pitcher plants (*Nepenthes*) in West Sumatra.] *Journal Matematika dan Pengetahuan Alam* **4**(1): 48–57.  
* 
* 
* Tan, S. 2006. Development of capillary electrophoresis techniques for plant natural products analyses. M.Sc. thesis, Nanyang Technological University, Singapore.
* Teo, L.L. 2001. Study of natural hybridisation in some tropical plants using amplified fragment length polymorphism analysis. M.Sc. thesis, Nanyang Technological University, Singapore.
*  Teysmann, M.J.E. 1859. Énumération des plantes envoyées de Java au jardin botanique de l'Université de Leide. *Annales d'horticulture et de botanique, ou Flore des jardins du royaume des Pays-Bas, et histoire des plantes cultivées les plus intéressantes des possessions néerlandaises aux Indes orientales, de l'Amérique et du Japon* **2**: 133–142.
* Thorogood, C. 2010. *The Malaysian Nepenthes: Evolutionary and Taxonomic Perspectives*. Nova Science Publishers, New York.
*  Toufar, P. 1996. Ještě jednou k ''Nepenthes gracilis''. *[[Trifid (journal)|Trifid]]* **1996**(2): 6–7. (page 2)
*  Uji, T. 2003. Keanekaragaman dan potensi flora di Cagar Alam Muara Kendawangan, Kalimantan Barat. [Flora diversity and its potential in Muara Kendawangan Nature Reserve, West Kalimantan.] *Biodiversitas* **4**(1): 112–117. 
* James Wong and the Malaysian Garden. [video] BBC Two.

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 

หมวดหมู่:หม้อข้าวหม้อแกงลิง