มณฑป

[thumb|[พระมณฑป (วัดพระศรีรัตนศาสดาราม)|พระมณฑปวัดพระศรีรัตนศาสดาราม]]
**มณฑป** ในสถาปัตยกรรมไทยคือ เรือนยอดหรือเครื่องยอดหลังคาขนาดใหญ่มีรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส หรือเป็นรูปตัด มุม หรือย่อไม้แปด ย่อไม้สิบสอง ยอดหลังคาเป็นทรงจอมแห 
[thumb|มณฑปเก่าแก่ของ[วิรูปักษะมณเทียร]]
ในวัดของศาสนาพุทธในประเทศไทย มณฑปจะหมายถึงสถานที่ที่เก็บรูปหล่อโลหะของพระภิกษุสงฆ์ที่เป็นที่เคารพ เพื่อให้ผู้ที่ศรัทธาได้ทำการสักการะบูชา 

ส่วน**มณฑป**ในสถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์หมายถึงห้องหนึ่งของโบสถ์พราหมณ์ที่มีลักษณะเป็นระเบียง ทะลุผ่านเข้ามาจากโคปุรัม (หอทางเข้า) และนำพาเข้าไปในตัววัด โดยทั่วไปส่วนนี้ใช้สำหรับประกอบพิธีกรรมที่เป็นการร่ายรำและนาฏกรรม นับเป็นองค์ประกอบพื้นฐานของทุกโบสถ์พราหมณ์  โดยทั่วไปส่วนนี้จะเชื่อมกับส่วนที่ใช้ในการสวดมนต์และสักการะองค์เทพฮินดู ซึ่งต่อเข้ากับส่วนครรภคฤห์ ที่ปกติไม่ได้เปิดให้คนทั่วไปเข้า

ในโบสถ์พราหมณ์ใหญ่ ๆ มักมีมณฑปหลายหลัง ซึ่งจะสร้างให้สอดรับกับการใช้งานที่ต่างกัน เช่น "กัลยาณมณฆป" คือมณฑปสำหรับจำพิธีมงคลสมรส เป็นต้น
ทั่วไปแล้วเสาของมณฑปนั้นจะแกะสลักอย่างวิจิตร

## ในภาษาต่าง ๆ
[left|300px|thumb|รอแยลเปินดาปา เป็น[เปินดาปาขนาดใหญ่ในจังหวัดชวากลาง สันนิษฐานว่าคำว่า "เปินดาปา" เพี้ยนมาจากคำสันสกฤต "มณฺฑป"]]

มณฑป แผลงมาจากคำภาษาบาลีและภาษาสันสกฤตว่า मण्डप (มณฺฑป) ซึ่งพบคำที่มีรากมาจากคำเดียวกันในภาษาต่าง ๆ ในภูมิภาคเดียวกัน เช่น
* ภาษาอินโดนีเซียและภาษามลายู เรียกว่า เปินดาปา (; ) เป็นลักษณะศาลาที่มีหลังคากว้าง ลักษณะเฉพาะของสถาปัตยกรรมชวา
* ภาษาทมิฬ เรียกว่า "อัยยิราม กาล มันทปาม" (Aayiram Kaal Mandapam) มีลักษณะเป็นโถงยาวประกอบด้วยเสาจำนวนนับพันเสา คล้ายกับวิมานในสถาปัตยกรรมดราวิเดียน
* ภาษาพม่า เรียกว่า "มันดะ" ( มณฺฑป์) หมายถึงศาลาเปิดคล้ายศาลาไทย

## รูปภาพ

ไฟล์:Jain_Temple_05_(5342731535).jpg|alt=Mandapa interior and ceiling| ส่วนภายในและส่วนเพดานมณฑป
ไฟล์:The_Chitragupta_temple,_Khajuraho_03.jpg|alt=Chitragupta Temple, Khajuraho, 11th century, mantapas at the entrance.| <nowiki/>จิตรคุปตมนเทียร (ขชุราโห) เทวสถานสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 11 มีมณฑปหลายหลังตรงทางเข้า
ไฟล์:Ranakpur_(2155233007).jpg|alt=Mandapa interior ceiling| โครงสร้างภายในเพดานมณฑป
ไฟล์:Thommanon_Temple,_Angkor,_Cambodia.jpg|alt=Madapa of Thommanon temple connected its main shrine tower, facing to the east, Cambodia| มณฑปใน<nowiki/>ปราสาทธมมานนท์ เชื่อมต่อกับองค์ปรางค์หลัก หันหน้าสู่ทิศตะวันออก ใน ประเทศกัมพูชา
ไฟล์:Cambodge-1000a.jpg|alt=Chau Say Tevoda's mandapa and main tower enclosed by its wall and 4 gopuras, Cambodia| มณฑปและองค์ปรางค์หลัก มีกำแพงและโคปุระ 4 แห่งล้อมรอบ ที่ ปราสาทเจ้าสายเทวดา  ประเทศกัมพูชา
ไฟล์:Pasat_Khaw_Phanom_Rung_-_panoramio_-_JAMRAT_(6).jpg|alt=Phanom Rung temple's prang and its mandapa, Thailand| ปรางค์ และมณฑปที่<nowiki/>อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง ประเทศไทย
ไฟล์:P5254889พนมวันโคราช.JPG|alt=Mandapa of Phanom Wan temple, Thailand| มณฑปวัดพนมวัน ประเทศไทย
ไฟล์:2019_02_Prasat_Hin_Phimai_22.jpg|alt=Mandapa and tower of Phimai temple, Thailand| มณฑปและปรางค์ที่ ปราสาทพิมาย ประเทศไทย
ไฟล์:TMII_Central_Java_Pavilion_1.JPG|alt=Royal pendopo in Java, Indonesia, commonly found in sultans' palaces| เพนโดโป (Pendopo) หลวงใน เกาะชวา ประเทศ อินโดนีเซีย พบเห็นได้ทั่วไปในพระราชวังสุลต่าน
ไฟล์:Bhaktapur_Durbar_Square_Premises_2016_(61).jpg|alt=Chyasilin Mandap in Bhaktapur, Nepal| ชยาสิลิน มัณฑัป ใน เมืองบักตาปูร์ ประเทศเนปาล
ไฟล์:Kasthamandap_GP3.JPG|alt=Kasthamandap in Kathmandu, Nepal| กาษฐมณฑป ใน เมืองกาฐมาณฑุ ประเทศเนปาล

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมไทย
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์