ยุคทองของอิสลาม

**ยุคทองของอิสลาม** () เป็นยุครุ่งเรืองทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และวิทยาศาสตร์ในประวัติศาสตร์อิสลาม ตามธรรมเนียมถือว่าเริ่มตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 8 จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 13

ช่วงนี้ตามธรรมเนียมเข้าใจกันว่าเริ่มขึ้นในรัชสมัยของเคาะลีฟะฮ์ฮารูน อัรเราะชีด (ค.ศ. 786–809) แห่งราชวงศ์อับบาซียะฮ์ ด้วยการเปิดบัยตุลฮิกมะฮ์ ซึ่งนักวิชาการจากทั่วสารทิศในโลกมุสลิมหลั่งไหลมายังแบกแดด เมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลกในขณะนั้น เพื่อแปลความรู้สมัยคลาสสิกของโลกเป็นภาษาอาหรับและภาษาเปอร์เซีย ตามธรรมเนียมถือกันว่ายุคทองของอิสลามสิ้นสุดลงพร้อมกับการล่มสลายของรัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์เนื่องจากการโจมตีของชาวมองโกลและการล้อมแบกแดดใน ค.ศ. 1258

เส้นเวลายุคทองมีการระบุไว้แตกต่างกัน นักวิชาการจำนวนหนึ่งกำหนดจุดสิ้นสุดของยุคทองไว้ในราว ค.ศ. 1350 โดยเชื่อมกับสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาของตีมูร์ ในขณะที่อีกส่วนระบุจุดสิ้นสุดของยุคทองไว้ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 16 โดยเชื่อมกับสมัยดินปืนอิสลาม

## ประวัติแนวคิด
อุปลักษณ์ยุคทองเริ่มใช้งานในวรรณกรรมเกี่ยวกับประวัติศาสตร์อิสลามเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 19 ในบริบทกระแสความงามแบบตะวันตกที่รู้จักกันในชื่อ คตินิยมแบบตะวันออก ผู้เขียน *คู่มือสำหรับนักเดินทางในซีเรียและปาเลสไตน์* ใน ค.ศ. 1868 สังเกตว่ามัสยิดที่สวยงามที่สุดในดามัสกัสนั้น "เหมือนกับลัทธิโมฮัมเมดันเอง ซึ่งกำลังเสื่อมถอยอย่างรวดเร็ว" และเป็นซากโบราณของ "ยุคทองของอิสลาม"

ไม่มีคำจำกัดความที่ชัดเจนสำหรับคำนี้ และคำนี้อาจถูกตีความว่าหมายถึงช่วงเวลาที่แตกต่างกันอย่างมาก ขึ้นอยู่กับว่าใช้ในบริบทของความสำเร็จทางวัฒนธรรมหรือทางทหาร เช่น นักเขียนในศตวรรษที่ 19 คนหนึ่งตีความว่าครอบคลุมถึงช่วงเวลาของการปกครองของรัฐเคาะลีฟะฮ์ หรือ "หกศตวรรษครึ่ง" ในขณะที่อีกส่วนระบุว่ายุคนี้สิ้นสุดหลังการพิชิตของรอชิดูนเพียงไม่กี่ทศวรรษ ด้วยการเสียชีวิตของอุมัรถึงฟิตนะฮ์ครั้งที่หนึ่ง 

ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 คำนี้ถูกใช้เพียงบางครั้ง และมักถูกอ้างถึงว่าเป็นความสำเร็จทางทหารในช่วงต้นของรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูน จนกระทั่งในช่วงครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 20 คำนี้จึงถูกนำมาใช้บ่อยขึ้น โดยส่วนใหญ่หมายถึงความเจริญรุ่งเรืองทางวัฒนธรรมของวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ภายใต้รัฐเคาะลีฟะฮ์ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึง 11 (ระหว่างการก่อตั้งระบบการศึกษาในบัยตุลฮิกมะฮ์ถึงจุดเริ่มต้นสงครามครูเสด) แต่บ่อยครั้งที่ขยายไปถึงช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 8 หรือต้นคริสต์ศตวรรษที่ 12 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 13 คำจำกัดความอาจยังคงแตกต่างกันอย่างมาก

การเทียบจุดสิ้นสุดของยุคทองกับจุดสิ้นสุดของรัฐเคาะลีฟะฮ์เป็นจุดตัดที่สะดวกโดยอิงจากเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ แต่สามารถโต้แย้งได้ว่าวัฒนธรรมอิสลามได้เข้าสู่ช่วงเสื่อมถอยอย่างค่อยเป็นค่อยไปก่อนหน้านั้นมาก ดังนั้น Khan (2003) จึงระบุยุคทองที่แท้จริงว่าเป็นช่วงสองศตวรรษระหว่าง ค.ศ. 750 ถึง 950 โดยให้เหตุผลว่า การสูญเสียดินแดนในช่วงเริ่มต้นของสมัยฮารูน อัรเราะชีด เลวร้ายลงหลังการสวรรคตของอัลมะอ์มูนเมื่อ ค.ศ. 833 และสงครามครูเสดในคริสต์ศตวรรษที่ 12 ส่งผลให้จักรวรรดิอิสลามอ่อนแอลงและไม่สามารถฟื้นตัวได้อีกเลย

ในหัวเรื่องเกี่ยวกับจุดจบของยุคทอง Mohamad Abdalla โต้แย้งถึงแนวทางที่โดดเด่นของนักวิชาการคือ "ทฤษฎีความเสื่อมถอย":ยุคทองถือได้ว่าเกิดขึ้นจากความพยายามอย่างมหาศาลในการแสวงหาและแปลความรู้ทางวิทยาศาสตร์โบราณของชาวกรีกระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 8 ถึง 9 ยุคแห่งการแปลนี้ตามมาด้วยช่วงเวลาแห่งความคิดและการมีส่วนร่วมอันยอดเยี่ยมสองศตวรรษ และเป็นที่รู้จักกันในชื่อ "ยุคทอง" ของวิทยาศาสตร์อิสลาม ยุคทองที่ว่านี้เชื่อกันว่ากินเวลาตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 11 ยุคหลังจากนั้นโดยทั่วไปเรียกว่า "ยุคแห่งความเสื่อมถอย" การสำรวจวรรณกรรมตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมาแสดงให้เห็นว่าทฤษฎีความเสื่อมถอยกลายเป็นกระบวนทัศน์ที่ได้รับความนิยมในแวดวงวิชาการโดยทั่วไป 

## สาเหตุ

### อิทธิพลศาสนา

คำสอนต่าง ๆ ในคัมภีร์อัลกุรอาน ซึ่งให้คุณค่าแก่การศึกษาและเน้นความสำคัญของการแสวงหาความรู้ มีบทบาทสำคัญในการชี้นำชาวมุสลิมในยุคนี้ในการแสวงหาความรู้และการพัฒนาวิทยาศาสตร์

### การสนับสนุนของรัฐ
จักรวรรดิอิสลามให้การสนับสนุนนักวิชาการอย่างมาก เงินที่ใช้ไปกับขบวนการแปลภาษาสำหรับงานแปลบางฉบับ คาดว่าเทียบเท่ากับงบประมาณการวิจัยประจำปีของสภาวิจัยทางการแพทย์แห่งสหราชอาณาจักรถึงสองเท่า นักวิชาการที่ดีที่สุดและนักแปลที่มีชื่อเสียง เช่น ฮุนัยน์ อิบน์ อิสฮาก ได้รับเงินเดือนที่คาดว่าเทียบเท่ากับนักกีฬาอาชีพในปัจจุบัน หอแห่งปัญญาเป็นหอสมุดที่ก่อตั้งขึ้นในแบกแดด ประเทศอิรักสมัยราชวงศ์อับบาซียะฮ์ โดยเคาะลีฟะฮ์อัลมันศูร ใน ค.ศ. 825 โดยจำลองมาจากสถาบันการศึกษาญุนดีซาบูร์

### เปิดกว้างต่ออิทธิพลที่หลากหลาย

ในช่วงเวลานี้ ชาวมุสลิมแสดงความสนใจในการนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์จากอารยธรรมที่ถูกพิชิตมาปรับใช้อย่างมาก ผลงานคลาสสิกโบราณจำนวนมากที่อาจสูญหายไปหากไม่ได้รับการแปล ถูกแปลจากภาษากรีกโบราณ ซีรีแอก เปอร์เซียสมัยกลาง และสันสกฤต ไปเป็นภาษาซีรีแอกและอาหรับ ซึ่งต่อมาผลงานบางส่วนก็ได้รับการแปลเป็นภาษาอื่น ๆ เช่น ภาษาฮีบรูและภาษาละติน

ชาวคริสต์ โดยเฉพาะผู้ที่นับถือคริสตจักรแห่งตะวันออก (เนสโตเรียน) ได้มีส่วนร่วมในอารยธรรมอิสลามในช่วงราชวงศ์อุมัยยะฮ์และอับบาซียะฮ์ ด้วยการแปลงานของนักปรัชญากรีกและวิทยาศาสตร์โบราณเป็นภาษาซีรีแอก และต่อมาเป็นภาษาอาหรับ พวกเขายังมีความเชี่ยวชาญในหลายสาขา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านปรัชญา วิทยาศาสตร์ (เช่น ฮุนัยน์ อิบน์ อิสฮาก ยูซุฟ อัลคูรี อัลฮิมศี กุสฏอ อิบน์ ลูกอ, มาซะวัยฮ์, อัครบิดรยูติคีอุส, และญับรีล อิบน์ บุคตีชูอ์) และเทววิทยา เป็นเวลานานที่แพทย์ส่วนพระองค์ของเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์มักเป็นชาวอัสซีเรียที่นับถือศาสนาคริสต์ ในบรรดาตระกูลคริสเตียนที่มีชื่อเสียงที่สุดที่ทำหน้าที่เป็นแพทย์ประจำพระองค์ของกาหลิบนั้น มาจากตระกูล Bukhtishu ตลอดช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 4 ถึง 7 งานวิชาการของคริสเตียนในภาษากรีกและซีรีแอกได้รับการแปลใหม่หรือได้รับการอนุรักษ์ไว้ตั้งแต่สมัยเฮลเลนิสติก ในบรรดาศูนย์กลางการเรียนรู้และการถ่ายทอดภูมิปัญญาคลาสสิกที่โดดเด่น ได้แก่ วิทยาลัยคริสเตียน เช่น สำนักนิซิบิส และสำนักเอเดสซา ศูนย์การเรียนรู้ของลัทธินอกศาสนาในฮัรรอน และโรงพยาบาลกับสถาบันการแพทย์แห่งโกนเดชอพูร์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางทางปัญญา เทววิทยา และวิทยาศาสตร์ของคริสตจักรแห่งตะวันออก นักวิชาการในบัยตุลฮิกมะฮ์หลายคนมีภูมิฐานเป็นชาวคริสต์ และนำโดยฮุนัยน์ อิบน์ อิสฮาก แพทย์ชาวคริสต์ ด้วยการสนับสนุนจากวงการการแพทย์ไบแซนไทน์ ผลงานทางปรัชญาและวิทยาศาสตร์ที่สำคัญที่สุดหลายชิ้นในโลกยุคโบราณได้รับการแปล รวมถึงผลงานของเกเลน ฮิปโปเครติส เพลโต อริสโตเติล ปโตเลมี และอาร์คิมิดีส

ชาวเปอร์เซียยังเป็นนักวิทยาศาสตร์ที่มีสัดส่วนสูงอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อยุคทองของอิสลาม ตามที่เบอร์นาร์ด ลูอิสกล่าวไว้ว่า: "ในด้านวัฒนธรรม การเมือง และที่น่าทึ่งที่สุดคือด้านศาสนา การมีส่วนร่วมของชาวเปอร์เซียต่ออารยธรรมอิสลามใหม่นี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง ผลงานของชาวอิหร่านสามารถพบเห็นได้ในทุกสาขาของความพยายามทางวัฒนธรรม รวมถึงบทกวีภาษาอาหรับ ซึ่งกวีเชื้อสายอิหร่านที่แต่งบทกวีเป็นภาษาอาหรับได้สร้างคุณูปการอย่างมาก"

ในอดีต อิทธิพลทางวัฒนธรรมแผ่ขยายออกไปจากแบกแดด หลังการทำลายล้างของมองโกลในรัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ อิทธิพลอาหรับจึงลดลง อิหร่านและเอเชียกลางได้รับประโยชน์จากการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมกับเอเชียตะวันออกที่เพิ่มมากขึ้นภายใต้การปกครองของมองโกล ทำให้มีความเจริญรุ่งเรืองและพัฒนาอย่างโดดเด่นจากอิทธิพลของชาวอาหรับ เช่น สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาของตีมูร์ของราชวงศ์ตีมูร์

### เทคโนโลยีใหม่

ด้วยระบบการเขียนแบบใหม่และง่ายกว่า กับการนำเข้ากระดาษ ข้อมูลได้รับการเผยแพร่สู่สาธารณะอย่างกว้างขวาง จนกระทั่งมีความป็นไปได้ที่จะหาเลี้ยงชีพได้จากการเขียนและขายหนังสือเพียงอย่างเดียวเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ การใช้กระดาษเผยแพร่จากจีนมายังภูมิภาคมุสลิมในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ผ่านการผลิตจำนวนมากที่ซามาร์กันด์และโฆรอซอน มาถึงอัลอันดะลุสที่คาบสมุทรไอบีเรีย (ปัจจุบันคือสเปนและโปรตุเกส) ในคริสต์ศตวรรษที่ 10 กระดาษชนิดนี้ผลิตได้ง่ายกว่าแผ่นหนังสัตว์ แตกยากกว่ากระดาษปาปิรุส และสามารถดูดซับหมึกได้ ทำให้ลบยากและเหมาะสำหรับการเก็บรักษาบันทึกอย่างยิ่ง ผู้ผลิตกระดาษชาวอิสลามได้คิดค้นวิธีการคัดลอกเอกสารตัวเขียนด้วยมือแบบสายการผลิต เพื่อผลิตสำเนาจำนวนมากกว่าที่มีอยู่ในยุโรปเป็นเวลาหลายศตวรรษ ประเทศเหล่านี้เองที่เป็นแหล่งเรียนรู้การทำกระดาษจากผ้าลินินสำหรับประเทศอื่น ๆ ทั่วโลก

## การศึกษา

## เสื่อมถอย

### ปัจจัยทางวัฒนธรรม
Joel Mokyr นักประวัติศาสตร์เศรษฐกิจ ได้โต้แย้งว่า อัลเฆาะซาลี (ค.ศ. 1058–1111) นักปรัชญาอิสลาม ผู้เขียนหนังสือ *[[ตะฮาฟุตอัลฟะลาซิฟะฮ์|ความไม่สอดคล้องกันของนักปรัชญา]]* "เป็นบุคคลสำคัญในการเสื่อมถอยของวิทยาศาสตร์อิสลาม" และสิ่งนี้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมที่หันเหออกจากการคิดเชิงวิทยาศาสตร์ อย่างไรก็ตาม มีการโต้แย้งว่า อัลเฆาะซาลีเป็นเพียงผู้ชื่นชมและยึดมั่นในปรัชญา แต่วิพากษ์วิจารณ์การใช้ปรัชญาในเรื่องทางศาสนาเท่านั้น นอกจากนี้ Saliba (2007) ยังชี้ให้เห็นว่า ยุคทองไม่ได้ชะลอตัวลงหลังจากอัลเฆาะซาลี ผู้มีชีวิตอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 11 ในขณะที่คนอื่น ๆ ขยายยุคทองไปจนถึงประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 17

### ปัจจัยทางการเมืองและเศรษฐกิจ

อะห์มัด วาย. อัลฮะซันได้ปฏิเสธวิทยานิพนธ์ที่ว่าการขาดความคิดสร้างสรรค์เป็นสาเหตุ โดยโต้แย้งว่าวิทยาศาสตร์นั้นแยกออกจากการโต้แย้งทางศาสนาเสมอ เขาจึงวิเคราะห์การลดลงในแง่ของปัจจัยทางเศรษฐกิจและการเมือง โดยอ้างอิงจากงานของอิบน์ ค็อลดูน นักเขียนในคริสต์ศตวรรษที่ 14

นักวิชาการร่วมสมัยคนอื่น ๆ อีกหลายคนได้วิเคราะห์การเสื่อมถอยในแง่ของปัจจัยทางการเมืองและเศรษฐกิจ งานวิจัยในปัจจุบันนำไปสู่ข้อสรุปว่า "หลักฐานที่มีอยู่สอดคล้องกับสมมติฐานที่ว่า อำนาจทางการเมืองที่เพิ่มขึ้นของชนชั้นนำเหล่านี้เป็นสาเหตุการลดลงของผลผลิตทางวิทยาศาสตร์ที่สังเกตได้" การลดลงนี้อาจเป็นส่วนหนึ่งของแนวโน้มที่ใหญ่กว่าที่โลกมิใช่ตะวันตก ตกอยู่เบื้องหลังฝั่งตะวันตกด้วย Great Divergence ต่อมาใน ค.ศ. 1206 เจงกิสข่านได้สถาปนาจักรวรรดิมองโกล ซึ่งในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13 ได้พิชิตดินแดนส่วนใหญ่ของทวีปยูเรเซีย รวมทั้งจีนทางตะวันออก และดินแดนส่วนใหญ่ของรัฐเคาะลีฟะฮ์อิสลามเก่า (รวมถึงเคียฟรุส) ทางตะวันตก บางคนมองว่าการทำลายเมืองแบกแดดและหอแห่งปัญญาโดยฮูลากู ข่านใน ค.ศ. 1258 เป็นจุดสิ้นสุดยุคทองของอิสลาม อย่างไรก็ตาม ในขณะที่อิทธิพลทางวัฒนธรรมเคยแผ่ขยายออกไปจากแบกแดด หลังการล่มสลายของแบกแดด อิหร่านและเอเชียกลางกลับเจริญรุ่งเรืองทางวัฒนธรรม โดยได้รับประโยชน์จากการเข้าถึงทางวัฒนธรรมข้ามชาติที่เพิ่มขึ้นในเอเชียตะวันออกภายใต้การปกครองของมองโกล

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* Islamicweb.com: History of the Golden Age
* Khamush.com: ''Baghdad: Metropolis of the Abbasid Caliphate'' – Chapter 5 , *by [[Gaston Wiet]]*.
* U.S. Library of Congress.gov: The Kirkor Minassian Collection – *contains examples of Islamic book bindings*.


หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ของวิทยาศาสตร์อิสลาม
หมวดหมู่:วัฒนธรรมอิสลาม
หมวดหมู่:ศาสนาอิสลามในสมัยกลาง
หมวดหมู่:การศึกษาในยุโรปสมัยกลาง
หมวดหมู่:ศาสนาในสมัยกลาง
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์ในสมัยกลาง
หมวดหมู่:ยุคทอง (อุปลักษณ์)