ฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอ

**เซเคนเอนเร ทาโอ** (หรือออกอีกพระนามว่า **เซเคนเอนรา ดเจฮูตี-อา** หรือ **เซเคนเอนรา ทาอา** ซึ่งมีสร้อยพระนามที่แปลว่า 'ผู้กล้า') เป็นฟาโรห์แห่งอียิปต์โบราณจากราชวงศ์ที่สิบเจ็ด ซึ่งทรงปกครองอยู่บริเวณเมืองทีบส์ในอียิปต์บนในช่วงสมัยระหว่างกลางที่สอง

## พงศาวลี

### พระชาติกำเนิด
พระองค์น่าจะเป็นพระราชโอรสและทรงเป็นผู้สืบราชบัลลังก์ต่อจากฟาโรห์เซนัคต์เอนเร อาห์โมส กับพระราชินีเตติเชริ

### พระมเหสีและพระราชโอรส
พระมเหสีของพระองค์ คือ พระราชินีอาห์โฮเทปที่ 1 และฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอ มีพระราชโอรสสองพระองค์ ได้แก่ ฟาโรห์คาโมส ซึ่งทรงเป็นผู้สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระองค์และเป็นฟาโรห์พระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ที่สิบเจ็ด และฟาโรห์อาห์โมสที่ 1 ซึ่งหลังจากผ่านช่วงผู้สำเร็จราชการแทนโดยพระราชมารดาแล้ว ก็ทรงขึ้นเป็นฟาโรห์พระองค์แรกของราชวงศ์ที่สิบแปด ฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอทรงได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้เริ่มต้นการเคลื่อนไหวทางทหารครั้งแรกในการทำสงครามกู้ชาติ เพื่อต่อต้านการรุกรานของชาวฮิกซอสในอียิปต์ ซึ่งนำไปสู่การปลดปล่อยประเทศอย่างสมบูรณ์ในรัชสมัยของพระราชโอรส คือ ฟาโรห์อาห์โมสที่ 1

## รัชสมัย
ระยะเวลาที่แน่นอนของการครองราชย์ของพระองค์ยังไม่ชัดเจน แต่คาดว่าพระองค์อาจทรงขึ้นครองราชย์ในช่วงปลายทศวรรษราว 1560 ปีก่อนคริสตกาล หรือในช่วง 1558 ปีก่อนคริสตกาล โดยอิงจากระยะเวลาที่น่าจะเป็นไปได้ของการขึ้นครองราชย์ของพระราชโอรส คือ ฟาโรห์อาห์โมสที่ 1 ซึ่งเป็นฟาโรห์พระองค์แรกของราชวงศ์ที่สิบแปด (ดู ลำดับเหตุการณ์อียิปต์โบราณ)

### ความขัดแย้งระหว่างฟาโรห์อาโปฟิสและฟาโรห์เซเคนเอนเร
ขนบวรรณกรรมในสมัยราชอาณาจักรใหม่ระบุว่า ฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอทรงติดต่อกับผู้ปกครองชาวฮิกซอสทางตอนเหนือซึ่งปกครองในช่วงเวลาเดียวกัน คือ ฟาโรห์อาเปปิ หรืออาโปฟิส เรื่องเล่านี้ปรากฏในรูปแบบนิทาน ซึ่งปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ "ข้อพิพาทระหว่างอาโปฟิสและเซเคนเอนเร" โดยเล่าว่าฟาโรห์ชาวฮิกซอสพระนามว่า อาเปปิ ทรงส่งผู้ถือสารไปเข้าเฝ้าฟาโรห์เซเคนเอนเรที่นครธีบส์ เพื่อเรียกร้องให้ทรงกำจัดบึงน้ำฮิปโปโปเตมัสของชาวธีบส์ เนื่องจากเสียงของพวกมันดังรบกวนจนพระองค์ไม่อาจบรรทมได้ แม้ว่าจะประทับอยู่ไกลถึงนครอวาริสก็ตาม ข้อมูลทางประวัติศาสตร์เพียงประการเดียวที่อาจสกัดได้จากเรื่องเล่านี้ คือ อียิปต์ในช่วงเวลาดังกล่าวไม่ได้เป็นปึกแผ่น โดยดินแดนทางตอนเหนืออยู่ภายใต้การปกครองโดยตรงของชาวฮิกซอส ขณะที่อียิปต์ทั้งหมดยังคงต้องส่งเครื่องราชบรรณาการแก่ผู้ปกครองฮิกซอส 

ฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอทรงมีบทบาทในการแสดงท่าทีทางการทูตอย่างแข็งกร้าว ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการแลกเปลี่ยนถ้อยคำดูหมิ่นกับผู้ปกครองเชื้อสายเอเชียทางตอนเหนือเท่านั้น แต่ดูเหมือนว่าพระองค์จะทรงเป็นผู้นำการปะทะทางทหารกับชาวฮิกซอส และจากบาดแผลรุนแรงหลายแห่งบริเวณพระเศียรของมัมมี่ ซึ่งเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์อียิปต์ กรุงไคโร ทำให้สันนิษฐานได้ว่าพระองค์อาจสวรรคตระหว่างการสู้รบครั้งหนึ่ง

พระราชโอรสและผู้สืบราชบัลลังก์ของพระองค์ คือ ฟาโรห์วัดจ์เคเปอร์เร คาโมส ซึ่งฟาโรห์พระองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์ที่สิบเจ็ดที่มีศูนย์กลางการปกครองที่ธีบส์ ทรงได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ริเริ่มการปะทะทางทหารที่ประสบความสำเร็จในสงครามปลดปล่อยธีบส์จากชาวฮิกซอส แม้จะเชื่อกันว่าพระองค์สวรรคตระหว่างการรบดังกล่าว  พระราชมารดาของพระองค์ คือ พระนางอาห์โฮเทปที่ 1 เชื่อกันว่าทรงปกครองในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ภายหลังการสวรรคตของฟาโรห์คาโมส และทรงดำเนินสงครามกับชาวฮิกซอสต่อไป จนกระทั่งฟาโรห์อาห์โมสที่ 1 ซึ่งเป็นพระราชโอรสพระองค์ที่สองของฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอ ที่ประสูติแต่พระนางอาห์โฮเทปที่ 1 ทรงมีพระชนมายุเพียงพอที่จะขึ้นครองราชย์ และสามารถขับไล่ชาวฮิกซอสออกไปได้อย่างสิ้นเชิง พร้อมทั้งรวมอียิปต์ให้กลับเป็นปึกแผ่นอีกครั้ง

### การก่อสร้างอนุสรณ์สถาน
รัชสมัยของฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอมีระยะเวลาค่อนข้างสั้น จึงไม่เอื้อให้มีการก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่จำนวนมาก อย่างไรก็ตาม เป็นที่ทราบว่าพระองค์ทรงโปรดให้สร้างพระราชวังใหม่ด้วยอิฐดินดิบที่อัดดัยรุลบัลลัส และบนเนินเขาใกล้เคียงซึ่งมองเห็นแม่น้ำ ได้พบฐานรากของอาคารหลังหนึ่ง ซึ่งได้รับการระบุว่าเป็นจุดสังเกตการณ์ทางทหาร

นอกจากนี้ ยังพบเครื่องปั้นดินเผาแบบเคอร์มาเป็นจำนวนมากในบริเวณดังกล่าว ซึ่งชี้ให้เห็นว่ามีชาวนิวเบียจากวัฒนธรรมเคอร์มาอาศัยอยู่ในพื้นที่เป็นจำนวนมาก ทั้งนี้ เชื่อกันว่าพวกเขาอยู่ที่นั่นในฐานะพันธมิตรของฟาโรห์ในการทำสงครามต่อต้านชาวฮิกซอส 

## หลักฐานทางประวัติศาสตร์
การมีอยู่จริงของฟาโรห์เซเคนเอนเรได้รับการยืนยันจากโบราณวัตถุหลายชิ้นที่ปรากฏการจารึกพระนามของพระองค์ ดังนี้

* ลูฟวร์ อี 15682 | รูปสลักหินปูนผู้ชายในท่านั่ง ซึ่งปรากฏพระนามของฟาโรห์เซเคนเอนเร และระบุเจ้าของรูปสลักคือ พระราชโอรสผู้อาวุโส **อาห์โมส** (sꜣ-nsw smsw) ซึ่งได้รับถวายโดยพระขนิษฐา พระราชธิดาผู้ยิ่งใหญ่ของกษัตริย์ **อาห์โมส** (sꜣt-nsw wrt) ทั้งยังกล่าวถึง พระราชธิดาผู้ยิ่งใหญ่ของกษัตริย์ และ ผู้ทรงเป็นหนึ่งเดียวกับมงกุฎขาว **อาห์โฮเทป** (sꜣt-nsw wrt, ẖnmt nfr ḥḏt)
* คาร์นัก เชค ลาบิบ 87 ซีแอล 358 |  พบจารึกหินปูนยอดโค้งที่คาร์นัก ซึ่งปรากฏพระนามของฟาโรห์เซเคนเอนเรในคาร์ทูช และเป็นของ **พระราชธิดาของกษัตริย์ อาห์โมส**
* เจอี 21461 | พบไม้ขว้างที่จารึกพระนามของเซเคนเอนเร และกล่าวถึง **พระราชโอรส** **ทจูยู** (*ṯwjw*) ที่ดะรอ อะบู อันนะญาในสุสานของฮอร์นัคต์

## การสวรรคต

### พระบรมศพ

ในแหล่งซ่อนมัมมี่ที่อัดดัยรุลบะห์รี ได้ค้นพบมัมมี่ของฟาโรห์เซเคนเอนเรในปี ค.ศ. 1881 โดยนักบวชได้เคลื่อนย้ายและฝังพระบรมศพของพระองค์ไว้ร่วมกับฟาโรห์พระองค์อื่น ๆ ได้แก่ ฟาโรห์อาห์โมสที่ 1 ฟาโรห์อเมนโฮเทปที่ 1 ฟาโรห์ทุตโมสที่ 1 ฟาโรห์ทุตโมสที่ 2 ฟาโรห์ทุตโมสที่ 3 ฟาโรห์รามเสสที่ 1 ฟาโรห์เซติที่ 1 ฟาโรห์รามเสสที่ 2 และฟาโรห์รามเสสที่ 9 แห่งราชวงศ์ที่สิบแปดและสิบเก้าในสมัยต่อมา

เออแฌน เกรโบต์ได้แกะผ้าพันมัมมี่ของฟาโรห์เซเคนเอนเร หลังจากศาสตราจารย์กาสตง มาสเปโร ลาออกจากตำแหน่งผู้อำนวยการเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน ค.ศ. 1886 และเกรโบต์ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้กำกับดูแลการขุดค้นและโบราณคดีอียิปต์ ในเดือนเดียวกันนั้น เขาได้เริ่มแกะผ้าพันมัมมี่ของฟาโรห์เซเคนเอนเร เรื่องราวเกี่ยวกับรัชสมัยและการลุกขึ้นต่อต้านชาวฮิกซอสของพระองค์เคยถูกมองว่าเป็นเพียงตำนาน แต่จากบาดแผลที่ปรากฏบนพระวรกาย มาสเปโรสรุปว่าพระองค์สวรรคตในสนามรบ ในช่วงเวลาเดียวกันนั้น ยังมีการแกะผ้าพันมัมมี่ของฟาโรห์เซติที่ 1 และเจ้าชายพระองค์หนึ่งซึ่งไม่ทราบพระนามอีกด้วย
:…ไม่อาจทราบได้ว่าพระองค์ทรงล้มลงในสนามรบหรือทรงตกเป็นเหยื่อของแผนลอบสังหาร ลักษณะของมัมมี่แสดงให้เห็นว่าพระองค์สวรรคตจากความรุนแรงเมื่อมีพระชนมพรรษาราวสี่สิบปี ชายสองหรือสามคน ไม่ว่าจะเป็นมือสังหารหรือทหาร ได้ล้อมพระองค์ไว้และสังหารก่อนที่ความช่วยเหลือจะมาถึง การฟันด้วยขวานได้ตัดแก้มซ้ายออกบางส่วน เผยให้เห็นพระทนต์ ทำให้พระหนุหัก และทำให้พระองค์หมดสติล้มลงกับพื้น อีกการโจมตีหนึ่งทำให้กะโหลกศีรษะบาดเจ็บอย่างรุนแรง และมีดหรือหอกได้ผ่าเปิดพระนลาฏด้านขวาเล็กน้อยเหนือพระเนตร พระวรกายของพระองค์น่าจะทรงอยู่ในที่ที่ทรงล้มลงเป็นระยะเวลาหนึ่ง และเมื่อพบพระองค์ พระบรมศพก็ได้เริ่มเน่าเปื่อยแล้ว จึงต้องดำเนินการทำมัมมี่อย่างเร่งด่วนเท่าที่จะทำได้

บาดแผลที่พระนลาฏน่าจะเกิดจากขวานของชาวฮิกซอส ส่วนบาดแผลที่พระศอคาดว่าน่าจะเกิดจากมีดในขณะที่พระองค์ทรงล้มลงอยู่กับพื้น นอกจากนี้ ไม่พบบาดแผลที่พระกรหรือพระหัตถ์ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าพระองค์ทรงไม่สามารถป้องกันพระองค์เองได้ในขณะทรงถูกทำร้าย

จนถึงปี ค.ศ. 2009 ข้อสมมติฐานหลักเกี่ยวกับการสวรรคตของฟาโรห์เซเคนเอนเรมีอยู่สองแนวคิด คือ พระองค์สวรรคตในการสู้รบกับชาวฮิกซอส หรือทรงถูกลอบปลงพระชนม์ขณะบรรทมอยู่ ต่อมา แกร์รี เจ. ชอว์ นักไอยคุปต์วิทยา และโรเบิร์ต เมสัน นักโบราณคดีและผู้เชี่ยวชาญด้านอาวุธ ได้เสนอข้อสมมติฐานที่สาม ซึ่งเห็นว่าน่าจะเป็นไปได้มากที่สุด คือ ฟาโรห์เซเคนเอนเรทรงถูกสำเร็จโทษตามพระราชโองการของฟาโรห์อาเปปิ ผู้ปกครองชาวฮิกซอส ชอว์ยังได้วิเคราะห์ข้อโต้แย้งของสมมติฐานต่าง ๆ พร้อมพิจารณาหลักฐานทางกายภาพ ข้อความ และข้อมูลเชิงสถิติอื่น ๆ ก่อนจะสรุปว่า "สาเหตุที่เป็นไปได้มากที่สุดของการสวรรคตของฟาโรห์เซเคนเอนเร คือ การถูกสำเร็จโทษตามประเพณีโดยผู้บัญชาการฝ่ายศัตรู ภายหลังความพ่ายแพ้ของฝ่ายธีบส์ในสนามรบ"

มัมมี่ของพระองค์มีลักษณะการทำมัมมี่อย่างเร่งรีบ ภาพเอกซเรย์ที่ถ่ายในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษที่ 1960 แสดงให้เห็นว่าไม่มีการนำสมองออก หรือบรรจุผ้าลินินภายในกะโหลกศีรษะหรือเบ้าตา ซึ่งล้วนเป็นขั้นตอนตามธรรมเนียมของการทำมัมมี่ในสมัยนั้น เจมส์ อี. แฮร์ริส และเคนต์ วีกส์ ผู้ทำการตรวจพิสูจน์ทางนิติวิทยาศาสตร์ในขณะถ่ายเอกซเรย์ เห็นว่าพระบรมศพของพระองค์เป็นมัมมี่ที่มีสภาพเลวร้ายที่สุดในบรรดาที่เก็บรักษาอยู่ ณ พิพิธภัณฑ์อียิปต์ และระบุว่า “กลิ่นเหม็นฉุนและมันลอยอบอวลทั่วห้องทันทีที่เปิดตู้จัดแสดงพระศพ” ซึ่งน่าจะเกิดจากกระบวนการทำมัมมี่ที่บกพร่องและการไม่ใช้เกลือเนตรอนซึ่งมีคุณสมบัติดูดซับความชื้น ส่งผลให้ของเหลวบางส่วนยังคงอยู่ในพระศพในขณะฝัง แฮร์ริสและวีกส์ยังได้ตั้งข้อสังเกตในปี ค.ศ. 1973 ว่า "โครงสร้างพระพักตร์โดยรวมของพระองค์แตกต่างจากฟาโรห์พระองค์อื่นอย่างมาก (ใกล้เคียงกับพระราชโอรสอาห์โมสมากที่สุด) จนสามารถจัดเข้าอยู่ในกลุ่มกะโหลกของชาวนิวเบียและกิซาในสมัยราชอาณาจักรเก่าได้ง่ายกว่ากลุ่มฟาโรห์อียิปต์ในยุคสมัยต่อมา นักวิชาการหลายท่านในอดีตเคยเสนอว่าพระองค์และเหล่าเชื้อราชวงศ์ของพระองค์มีเชื้อสายจากนิวเบีย หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง คือ ไม่ใช่ชาวอียิปต์โดยกำเนิด และลักษณะพระพักตร์ก็สนับสนุนข้อสมมติฐานนี้ได้เป็นอย่างดี"

พระบรมศพของพระองค์เป็นมัมมี่ที่เก่าแก่ที่สุดซึ่งจัดแสดงในหอมัมมี่โฉมใหม่ที่พิพิธภัณฑ์อียิปต์ กรุงไคโร

ในปี ค.ศ. 2021 การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์พระบรมศพเผยว่าพระองค์สวรรคตในช่วงพระชนมพรรษาสี่สิบปี อาจเกิดขึ้นขณะทรงอยู่ในสนามรบ และพระหัตถ์ที่ผิดรูปชี้ให้เห็นว่าพระองค์อาจทรงถูกคุมขังโดยถูกมัดพระหัตถ์ไว้ ขณะที่กระดูกพระพักตร์ที่แตกหักสอดคล้องกับอาวุธของชาวฮิกซอส

ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2021 มัมมี่ของพระองค์ถูกเคลื่อนย้ายไปยังพิพิธภัณฑ์อารยธรรมอียิปต์แห่งชาติ พร้อมกับมัมมี่ของฟาโรห์อีก 17 พระองค์และพระราชินีอีก 4 พระองค์ ในเหตุการณ์ที่เรียกว่า "ขบวนพาเหรดทองคำของฟาโรห์"

## มรดกในวรรณกรรมสมัยใหม่
ฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอ ปรากฏเป็นตัวละครในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่อง *Shadow Hawk* ของอังเดร นอร์ตัน โดยในเรื่องพระองค์ทรงถูกลอบปลงพระชนม์โดยนักบวชที่เป็นพันธมิตรกับชาวฮิกซอส เนื้อเรื่องมุ่งเน้นไปที่นายทหารอียิปต์ผู้บัญชาการกองกำลังนิวเบียในราชอาณาจักรธีบส์

ส่วนในหนังสือสารคดี *[[The Hiram Key]]* ของคริสโตเฟอร์ ไนต์ และโรเบิร์ต โลมัส ได้เสนอแนวคิดว่าการสวรรคตของฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอ เป็นจุดกำเนิดของตำนานฮิราม อาบิฟฟ์ในลัทธิฟรีเมสัน อย่างไรก็ตาม สมมติฐานนี้ไม่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง และหนังสือเล่มดังกล่าวถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นประวัติศาสตร์เทียมเท็จ

## อ้างอิง

* 

## อ่านเพิ่มเติม
* Gardiner, Sir Alan. Egypt of the Pharaohs. (Oxford, 1964).
* Hayes, William C. Egypt: From the Death of Ammenemes III to Sequenenre II," in Volume 2, Chapter 2 of the "Cambridge Ancient History", Revised Edition (Cambridge, 1965).
* Pritchard, James B. (Editor). Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament. Third Edition, with Supplement. (Princeton, 1969).

## แหล่งข้อมูลอื่น
*Sequenenre Tao's death and the fate of his mummy, a podcast in the "History of Egypt Podcast" series by Eyptologist Dominic Perry, February 2021.

หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์ที่สิบเจ็ด