ภาษาบัลติ

thumb|ริซวาน ผู้พูดภาษาบัลติ

**บัลติ** (, อักษรแนสแทอ์ลีก: , อักษรทิเบต: སྦལ་ཏི།, ) เป็นภาษากลุ่มทิเบตที่พูดโดยชาวบัลติในภูมิภาคบัลติสถานที่กิลกิต-บัลติสถาน ประเทศปากีสถาน, หุบเขานุบราในอำเภอเลฮ์ และอำเภอคาร์กิล ลาดัก ประเทศอินเดีย ภาษานี้มีความแตกต่างจากภาษาทิเบตมาตรฐาน โดยเสียงพยัญชนะบางเสียงที่ไม่ออกเสียงในภาษาทิเบตสมัยใหม่ยังคงออกเสียงในภาษาบัลติ

## ประวัติ
บัลติสถานมาจากภาษากรีก Byaltae ที่มาจาก sBal-ti ซึ่งในภาษาทิเบตหมายถึงลำธาร ปโตเลมีได้กล่าวถึงดินแดนนี้ไว้ในประวัติศาสตร์สมัยพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช เรียกดินแดนนี้ว่า Byaltae คำบัลติสถานมาจากภาษาเปอร์เซีย Baltiyul “บ้านเกิดของชาวบัลติ” ในสมัยของกษัตริย์มักโปน ชาวบัลติเคยเข้าไปรุกรานลาดัก ทิเบตตะวันออกรวมทั้งคลิกัตและชิตรัล เป็นการแสดงแสนยานุภาพทางทหาร ผู้ที่อยู่ในบัลติสถานแม้จะมีเผ่าพันธุ์ต่างกันก็เรียกว่าชาวบัลติทั้งสิ้น ชาวทิเบตเป็นกลุ่มใหญ่สุด มีประมาณ 60% ชาวบัลติอาศัยอยู่ทั้งสองฝั่งของแม่น้ำสินธุจากการ์กิลทางตะวันออกไปยังหรโมศทางตะวันตก และจากเทือกเขาการาโกรัมทางเหนือไปยังที่ราบคีโอไซทางใต้ 

ประชากรส่วนใหญ่มีต้นกำเนิดมาจากชาวทิเบต โดยประชากรเหล่านี้อพยพมาในเวลาต่างๆกันในอดีต ภาษาที่พูดเป็นสาขาของภาษาทิเบตโบราณ มีชาวชีนบางส่วนพูดภาษาชีนา รูปแบบปัจจุบันของภาษาบัลติได้อิทธิพลจากภาษาบูรุซักกี ภาษาตุรกีและภาษาอูรดู รวมทั้งได้อิทธิพลจากวรรณกรรมอิสลามภาษาเปอร์เซียด้วยทำให้มีความแตกต่างจากภาษาทิเบตที่เป็นต้นกำเนิดมากขึ้น
	
ภาษาบัลติใกล้เคียงกับภาษาทิเบตสำเนียงคามมากกว่าสำเนียงอูซังและอัมโด จึงเป็นไปได้ว่าชาวทิเบตที่เข้าสู่บัลติสถานมาจากแคว้นคาม นักวิชาการบางกลุ่ม เช่น Rever and H.A. Jascke ถือว่าภาษาบัลติเป็นสำเนียงตะวันตกสุดของภาษาทิเบต ไม่ถือเป็นภาษาเอกเทศต่างหาก

## สัทวิทยา
### พยัญชนะ

* สามารถมีหน่วยเสียงย่อยเป็น , , 
* สามารถมีหน่วยเสียงย่อยเป็น 
* สามารถมีหน่วยเสียงย่อยเป็น 

### สระ

* หน่วยเสียงย่อย  ได้ยินเป็น 
*หน่วยเสียงย่อย  ได้ยินเป็น 

## อักษร
ภาษาบัลติเคยมีอักษรเป็นของตนเองเรียกอักษรบัลติ ซึ่งเป็นอักษรแบบเดียวกับอักษรทิเบต ต่อมาถูกแทนที่ด้วยอักษรอาหรับแบบอูรดูเมื่อราว พ.ศ. 2200
 
ปัจจุบันได้มีการสนับสนุนให้ชาวบัลติกลับมาใช้อักษรของตนเองเพื่อรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมของตนไว้ อักษรชนิดนี้มีใช้หลังจากที่ชาวทิเบตประดิษฐ์อักษรของตัวเองขึ้น และแพร่เข้าสู่บัลติสถานเมื่อราว พ.ศ. 1270 ใช้ในงานเขียนทางศาสนาและเป็นอักษรราชการ จนเมื่อราว พ.ศ. 2100เมื่อราชวงศ์มักโปนมีอำนาจและมีความสัมพันธ์กับราชวงศ์โมกุลของอินเดีย ภาษาเปอร์เซียเข้ามามีบทบาทเหนือกว่าภาษาบัลติ และเมื่อบัลติสถานถูกรวมเข้ากับปากีสถาน เมื่อ พ.ศ. 2491 ภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษเข้ามามีบทบาทมากจนแทบจะไม่มีการประดิษฐ์คำใหม่ในภาษาบัลติเลย โดยใช้คำจากภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษแทน

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
*
*
*
* Muhammad Yousuf Hussainabadi, 'Baltistan per aik Nazar'. 1984.
* Hussainabadi, Mohamad Yusuf.  *Balti Zaban*. 1990.
* Muhammad Hassan Hasrat, 'Tareekh-e-Adbiat;. 
* Muhammad Hassan Hasrat, Baltistan Tehzeebo Saqafat. 
* Muhammad Yousuf Hussainabadi, 'Tareekh-e-Baltistan'. 2003.
* Engineer Wazir Qalbi Ali, 'Qadam Qadam Baltistan'. 2006.
* "A Short Sketch of Balti English Grammar" by Ghulam Hassan Lobsang, 1995.
* Everson, Michael. ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 N2985: Proposal to add four Tibetan characters for Balti to the BMP of the UCS . 2005-09-05
* Read, A.F.C. *Balti grammar*.London:The Royal Asiatic society, 1934.
* Sprigg, Richard Keith. *Balti-English English-Balti dictionary*. Richmond: RoutledgeCurzon, 2002.
* Backstrom, Peter C. *Languages of Northern Areas (Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 2)*, 1992. 417 pp.&nbsp;.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Balti Shoqbo balti textbook 1–2 
* Unicode. *unicode.org*
* Koshur: The Balti Language. *koshur.org*
*The Balti School
* Tibetan script makes a comeback in Pakistan. *tibet.com*
* Proposal to add four Tibetan characters for Balti to the BMP of the UCS 
* Andrew West, Tibetan Extensions 2 : Balti
* Pakistan's Northern Areas dilemma. *bbc.co.uk*
* Northern Areas Development Gateway. *northernareas.org.pk*
* Pakistan's Northern Areas. *paknews.com*
* Wikimapia
*  – วิกิตำรา 
* lucaishaky, Balti language, 6 พฤษภาคม 2011 – โดยทางยูทูบ

หมวดหมู่:ภาษาในประเทศปากีสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศอินเดีย