สมควร กระจ่างศาสตร์

**สมควร กระจ่างศาสตร์** (13 ธันวาคม พ.ศ. 2463 — 13 มกราคม พ.ศ. 2551)  อดีตนักแสดงอาวุโสชาวไทย ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ละครเวที-นักแสดง) ประจำปี พ.ศ. 2539 

## ประวัติ
### ภูมิหลัง
**สมควร กระจ่างศาสตร์** เกิดเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2463 ที่เรือนหลังวังกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ กรุงเทพมหานคร บิดาชื่อขุนจำนงค์รักษา (ผัน กระจ่างศาสตร์) มารดาชื่อนางหลำ กระจ่างศาสตร์ เป็นบุตรคนสุดท้องในบรรดาพี่น้อง 5 คน เข้ารับการศึกษาการศึกษาที่โรงเรียนเทเวศร์ศึกษา

### ชีวิตวัยเด็ก
สมควรสนใจในด้านศิลปะการแสดงมาตั้งแต่เด็ก ในยามว่างเขาจะนำแป้งมาเขียนบนกระจกเงาเป็นรูปผู้ชาย ผู้หญิง แล้วจะเขียนชื่อบอกไว้ข้างล่างว่าเป็นพระเอก นางเอก หรือผู้ร้าย แล้วนำกระจกมาส่องกับแดดให้สะท้อนภาพที่ฝาผนังห้องเหมือนกับการฉายภาพยนตร์ โดยเขาทำเสียงประกอบ ทำบทสนทนา แล้วพากย์เป็นนางเอก พระเอก และผู้ร้าย

ในขณะเรียนหนังสือสมควรก็ชอบนำเรื่องตลกมาเล่าประกอบท่าทางให้กับเพื่อน ๆ ฟังเป็นประจำ จนอาจารย์ใหญ่ให้แสดงในงานปิดภาคเรียนทุกปี แม้แต่โรงเรียนอื่นก็ยังมาขอตัวสมควรไปร่วมแสดงงานที่โรงเรียนอยู่เสมอ

## เข้าสู่วงการ
### จำอวด
ขณะกำลังศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 สมควรบังเอิญพบกับสุคนธ์ คิ้วเหลี่ยมนักแสดงตลกชื่อดังในยุคนั้นที่มาหาเพื่อนแถวบ้านของสมควร สมควรจึงเข้าไปฝากตัวเป็นลูกศิษย์ แต่เนื่องจากยังเรียนอยู่จึงถูกปฏิเสธกลับมาเพราะสุคนธ์เป็นห่วงถึงอนาคต แต่ด้วยใจรักสมควรพยายามมาพบสุคนธ์อยู่หลายครั้ง จนสุคนธ์เห็นถึงความพยายาม จึงบอกให้สมควรไปหาเพื่อนมาให้ครบ 3 คน เพื่อหัดจำอวด

เมื่อได้คนครบตามที่ต้องการ สุคนธ์มอบจำอวดชุด **ชฎาวิเศษ** ให้ไปฝึกซ้อมโดยจะให้สมควรตามไปดูสุคนธ์เล่นจำอวดชุดนี้ตามงานต่าง ๆ และให้จดจำไปฝึกซ้อมเองแล้วมาแสดงให้ดู สมควรตั้งใจจดจำท่าทางการแสดงและมาฝึกซ้อมกับเพื่อน ๆ เป็นประจำ จนเมื่อคิดว่าแสดงดีแล้วจึงมาแสดงให้สุคนธ์ดู แต่ผลปรากฏว่าสุคนธ์ยังไม่พอใจให้กลับไปฝึกใหม่ สมควรใช้เวลาอยู่ถึง 13 เดือน จึงได้ออดทำการแสดงร่วมกับคณะสุคนธ์ คิ้วเหลี่ยม

### ละครเวที
หลังจากสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนเทเวศร์ศึกษา สมควรตัดสินใจลาออกจากคณะสุคนธ์ มาอยู่กับคณะ **นิยมไทย** ซึ่งเป็นคณะละครร้องที่ใช้ผู้หญิงแสดงเป็นส่วนใหญ่ สมควรได้รับบทเป็นตัวตลกตามนางเอกซึ่งแสดงโดยพลอยสี คู่กับ**แม่เลื่อน**ที่รับบทเป็นพระเอก มีจิ๋ว ดอกจอกเป็นตัวตามพระเอก และมีจอก ดอกจันทร์กับมนัส บุณยเกียรติ ร่วมแสดงอยู่ด้วย

ต่อมาจิ๋ว ดอกจอกลาออก สมควรจึงเปลี่ยนไปเป็นตัวตามพระเอกแทน แต่ด้วยความที่เคยแสดงเป็นสาวรับใช้ตามนางเอกมานาน ทำให้สมควรติดอาการกิริยาของตัวละครมาด้วย เมื่อมารับบทเป็นผู้ชายตามรับใช้พระเอก จึงได้รับฉายาว่า **สมควรดอกไม้ไหว** และเมื่ออายุถึงคราวเกณฑ์ทหาร สมควรสมัครใจรับใช้ชาติเป็นทหารอากาศ แต่ด้วยหน้าอกไม่ถึงเกณฑ์จึงไม่ผ่านการคัดเลือก จึงกลับมาแสดงละครตามเดิม

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 คณะละครต่างพากันทะยอยปิดเพื่อลี้ภัยสงคราม ผู้ชมในสมัยนั้นได้ขอร้องให้คณะนิยมไทยเปิดการแสดง คณะนิยมไทยจึงเปิดการแสดงแต่มีข้อแม้ว่าถ้ามีสัญญาณเตือนภัยดังขึ้นจะหยุดการแสดงทันที ผู้ชมก็ยอม ในระยะต่อมามีการทิ้งระเบิดที่กรุงเทพฯบ่อยขึ้น จนผู้ชมไม่ยอมให้คณะละครหยุดการแสดงแม้จะมีการทิ้งระเบิดใกล้ ๆ ก็ไม่มีใครลุกออกไปจากโรงละครยังนั่งดูต่อไปจนจบการแสดง แต่เมื่อสงครามสงบลงละครชายจริงหญิงแท้เริ่มได้รับความนิยมมากกว่าละครร้องผู้หญิง สมควรจึงตัดสินใจลาออกจากคณะนิยมไทย จอก ดอกจันทร์จึงพาสมควรไปฝากกับครูเนรมิตผู้กำกับการแสดงแห่ง**คณะศิวารมณ์**

ที่คณะศิวารมณ์ ครูเนรมิตได้คัดเลือกบทสำคัญ ๆ ให้กับสมควร ไม่ว่าจะเป็นบทชีวิต บททหาร บทนักรบ ไปจนถึงบทคนพิการ สติฟั่นเฟือน ส่วนบทตลกที่สมควรถนัดนาน ๆ จะมีโอกาสได้เล่นสักครั้ง คณะศิวารมณ์ได้รับความนิยมอย่างมากสมควรมีโอกาสแสดงร่วมกับนักแสดงที่มีชื่อเสียงในยุคนั้นมากมาย อาทิ สุพรรณ บูรณะพิมพ์, สุรสิทธิ์ สัตยวงศ์, ส.อาสนจินดา, มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยาและสมพงษ์ พงษ์มิตร อีกบทบาทสำคัญของสมควรที่ทำตอนอยู่กับคณะศิวารมณ์ คือ การติดตามครูเนรมิตไปเป็นผู้ช่วยผู้กำกับการแสดงในละครเรื่องต่าง ๆ

### ภาพยนตร์
ขณะที่อยู่กับละครคณะนิยมไทย สมควรมีโอกาสได้แสดงภาพยนตร์ครั้งแรกในปีพ.ศ.2484 ตามคำชักชวนของคุณสมพงษ์ จันทรประภาที่ติดต่อให้สมควรมารับบทพระเอกในภาพยนตร์เรื่อง**แม่เจ้าฟ้า** แต่หลังจากนั้นการแสดงภาพยนตร์ก็ซบเซาลงเพราะเป็นช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง

จนกระทั่งมาอยู่กับคณะศิวารมณ์ สมควรจะติดตามครูเนรมิตไปเป็นผู้ช่วยกำกับการแสดงทุกครั้ง จนเมื่อครูเนรมิตมาทำหน้าที่ผู้กำกับภาพยนตร์เรื่องสุภาพบุรุษจากอเวจี สมควรได้รับการทาบทามให้แสดงนำในเรื่องนี้พร้อมกับจุรี โอศิริและส.อาสนจินดาพร้อมกับทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยผู้กำกับไปด้วย และในปีเดียวกันนั้นเองจอก ดอกจันทร์ได้สร้างภาพยนตร์เรื่อง**พี่ชาย**ขึ้นทีครูเนรมิตเป็นผู้กำกับ สมควรได้รับการติดต่อให้เล่นเรื่องนี้และทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยผู้กำกับเหมือนเดิม นับว่าเป็นการหวนคืนสู่วงการภาพยนตร์อีกครั้ง โดยสมควรจะรับงานละครเวทีและภาพยนตร์สลับกันไป

เมื่อพ.ศ.2496 ละครเวทีซบเซาและปิดตัวลง สมควรจึงเข้าสู่วงการภาพยนตร์อย่างเต็มตัว โดยส่วนใหญ่จะรับบทพระเอก จนในปีพ.ศ.2498 สมควรได้ลองกำกับภาพยนตร์ให้บริษัทบริกาลสากลภพยนตร์เป็นครั้งแรกในเรื่องเมียแก้ว มีส.อาสนจินดาเป็นพระเอก มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยาเป็นนางเอก จากนั้นก็รับงานแสดงและกำกับภาพยนตร์เรื่อยมา ตั้งแต่บทพระเอก บทพ่อ บทคุณตา บทคุณปู่ ตลอดจนบทคุณทวด

### ละครโทรทัศน์
ปีพ.ศ.2508 สมควรได้ลองกำกับละครโทรทัศน์เป็นครั้งแรกในเรื่อง**วีระมหาเทพ** บทประพันธ์ของส.อาสนจินดา โดยสมควรแสดงเป็น วีระมหาเทพ ออกอากาศทางช่อง 7 ขาวดำ จากนั้นจึงลองสร้างละครโทรทัศน์ของตนเองขึ้นมาทั้งแสดง เขียนบท และกำกับการ์ตูนแสดง ในเรื่อง**ตาทุ้ยโกหก** เป็นละครสอนใจผู้ชม ออกอากาศเมื่อปีพ.ศ.2512

หลังจากนั้นได้บวชทดแทนพระคุณบิดามารดา ในปีพ.ศ.2513 เมื่อสึกออกมาได้ทำหน้าที่เป็นผู้กำกับให้รัชฟิล์มทีวีหลายเรื่องซึ่งส่วนเป็นละครชุพ เช่น พิภพมัจจุราช หุ่นไล่กา และชุมทางชีวิต เมื่ออายุมากขึ้นสมควรป่วยด้วยโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ จึงวางมือทางงานแสดงลงเพื่อพักรักษาตัว

## ผลงานการแสดง
### ละครเวที
*2482-2493: ตัวตลกละครเวที รุ่นเดียวกับ สุคนธ์ คิ้วเหลี่ยม ,ดอกดิน กัญญามาลย์,อบ บุญติด ,สมพงษ์ พงษ์มิตร
*2483: เกียรติศักดิ์ทหารเสือ
*2493: สายโลหิต
*2495: บ้านทรายทอง
*2507: จันทกินรี

### ภาพยนตร์

*2484: แม่เจ้าฟ้า
*2494: สุภาพบุรุษจากอเวจี
*2495: ห้าชีวิต
*2495: ฆ่าชู้แม่
*2495: เจดีย์หัก
*2496: เทพบุตรจากโลกันต์
*2496: มงกุฏไพร
*2496: เสียงสาป
*2496: ฟ้ามุ่ย
*2496: จันทโครพ
*2496: ยอดนักเบ่ง
*2496: ทะเลทม
*2496: นางแมวป่า
*2497: แม่ศรีเรือน
*2497: สามเกลอแผลงฤทธิ์
*2497: สามเสือสมุทร
*2497: น้ำตาชาย
*2497: มาตุภูมิ
*2497: ศรีราชา
*2498: สาวเวียงฟ้า
*2498: ยมนาเวศน์
*2498: ทาษเทวี
*2498: ลี่หลิน
*2498: ซนแต่สวย
*2498: เมียแก้ว
*2498: พิมพิลาไลย
*2498: ห้วงรักเหวลึก
*2499: รักคุณเข้าแล้ว
*2499: เกียรติศักดิ์รักของข้า
*2499: แก้วตานาง
*2499: คลุมถุงชน
*2499: หนีเมีย
*2499: ลูกแก้วเมียขวัญ
*2500: น้ำตาแม่
*2500: ชาติอาชาไนย
*2500: สายโลหิต
*2500: ไพรพเนจร
*2500: บัวขาว
*2500: รักจำแลง
*2501: โม่งแดง
*2501: บุกแหลก
*2501: เกิดใหม่
*2502: สิบทหารเสือ
*2502: แม่
*2502: กิโมโน
*2503: สามพราน
*2503: ยอดพยศ
*2503: สาวดาวเทียม
*2503: น้ำตาทมิฬ
*2503: ร้ายก็รัก
*2504: พระเจ้าอชาตศัตรูกับพิมพิสารมหาราช
*2505: ม่านน้ำตา
*2505: แม่ยอดสร้อย
*2505: ดอกแก้ว
*2505: สุริยาที่รัก
*2505: ปืนเดี่ยว
*2505: รุ่งทิพย์
*2506: เพลิงทรนง รับบท นายเฟื่อง
*2506: เอื้อมเดือน
*2506: ชโลมเลือด
*2506: ใจเดียว
*2506: พะเนียงรัก
*2507: เล็บเหล็ก
*2507: พันธุ์ลูกหม้อ
*2507: เล็บเหล็ก
*2507: พนาสวรรค์
*2507: เลือดรักนางพราย
*2507: เลิศชาย
*2507: ทับเทวา
*2508: ลูกหญิง
*2508: ปลาบู่ทอง
*2508: ชุมทางเขาชุมทอง
*2508: อ้อมอกดิน
*2508: ลูกของแม่
*2508: เงิน เงิน เงิน
*2508: ลูกนก
*2508: อรัญญิก
*2508: ทาสผยอง
*2508: หมอกสวาท
*2509: ผู้ชนะสิบทิศ ตอน ยอดขุนพล
*2509: สายเลือดกตัญญู
*2509: ชุมทางหาดใหญ่
*2509: เชลยใจ
*2509: กระเบนธง
*2509: หยกแดง
*2509: ดรุณีสีเลือด
*2509: แม่ยอดชีวิต
*2510: จ่าแก้ว
*2510: บุหรงทอง
*2510: ผึ้งหลวง
*2510: กู่การะเวก
*2510: ตั๊กแตน
*2510: ทรชนคนสวย
*2510: ใจนาง
*2510: เหนือเกล้า
*2510: ผู้ชนะสิบทิศ ตอน บุเรงนองลั่นกลองรบ
*2510: ผู้ชนะสิบทิศ ตอน ถล่มหงสาวดี
*2510: ตุ๊ดตู่
*2510: แมวเหมียว
*2510: ตำหนักแดง
*2511: แมวไทย
*2511: ขวัญเรือน
*2511: เพชรตะวัน
*2511: ใจแก้ว
*2511: ยอดชีวิต
*2511: 16 ปีแห่งความหลัง
*2511: สัญชาติชาย
*2511: สุรพลลูกพ่อ
*2511: เฟื่องฟ้า
*2511: กำพร้า
*2511: วังสีทอง
*2512: ชาติลำชี
*2512: แม่ค้า
*2512: เด็กวัด
*2512: ลูกเขย
*2512: สาละวัน
*2512: เศรษฐีข้างถนน
*2512: รอยพราน
*2512: ชาติลำชี
*2512: ความรักเจ้าขา
*2512: กามเทพลวง
*2513: สวรรค์เบี่ยง รับบท คิด วรวัตต์
*2513: คู่สร้าง 
*2513: ลูกหนี้ทีเด็ด รับบท พ่อของเธอ
*2513: ชาติเหมราช
*2513: จุ๊บแจง
*2513: บ้านสาวโสด รับบท สมบุญ
*2513: วิญญาณดอกประดู่
*2513: มนต์รักลูกทุ่ง รับบท ทองก้อน
*2514: มนต์รักจากใจ
*2514: ตาทุ้ยโกหก ตอน คราบ
*2514: ทะโมนไพร
*2514: เขยตีนโต รับบท พ่อลม
*2515: ขวัญใจวัยรุ่น
*2515: ชาละวัน
*2516: อำนาจเงิน
*2516: แม่ผัว
*2517: บัวลำพู
*2517: ผาอาบนาง
*2517: สนหน่อยน่าทูนหัว
*2518: โบตั๋น รับบท โค้ว
*2518: วิญญาณโลกีย์
*2518: แผ่นดินแม่
*2519: เพลิงทรนง
*2519: จักรวาลยอดรัก รับบท พ่อของจักรวาล
*2519: วัยอลวน รับบท คุณเมศ
*2519: เดียมห์ รับบท มหาวิทยาลัยแห่งหนี่ง
*2520: รักอุตลุด รับบท คุณเมศ
*2520: ชื่นชีวานาวี รับบท ผู้การธงรบ​ (ท่านนายพล)
*2520: คนละทาง
*2520: เด็ดสะระตี่ รับบท กำนัน
*2520: เมืองอลเวง รับบท ผู้ใหญ่บ้าน
*2520: มนต์รักนักรบ รับบท ผู้พัน
*2520: อย่าแหย่ฉลาม
*2520: เมียรายเดือน
*2521: ชื่นชุลมุน รับบท คุณเมศ
*2521: โก๋บ้านนอกกี๋บางกอก
*2521: อีหนูเขี้ยวเสน่ห์ รับบท นายสมพงษ์
*2521: รักเธอเท่าช้าง รับบท นายห้างสมควร
*2521: ดอนตูมปืนตัน
*2521: ดวงเศรษฐี
*2521: กุญแจรัก รับบท พ่อของเขา
*2521: เจ้าสาวเดิมพัน รับบท ผู้ใหญ่สุข
*2521: แตกหนุ่มแตกสาว รับบท คุณดำรงค์
*2521: มนต์รักแผ่นดินทอง รับบท นายนารถ
*2521: 7 อาถรรพ์ รับบท กำนันท้วม
*2522: สาวใช้แม่เอ๊ย
*2522: เสือสะเออปล้น
*2522: รักนอกตำรา
*2522: ร้ายก็รัก
*2522: แฟน
*2522: เสือทุ่ง รับบท ตาเอิบ
*2522: หัวใจลิขิต รับบท นายอาทร
*2522: นายอำเภอปฏิวัติ รับบท เสี่ยเกี้ยก
*2523: เมียจำเป็น รับบท คุณพระ
*2523: กิ่งทองใบตำแย
*2524: ล.ลิงจับหลัก
*2524: จู้ฮุกกรู รับบท หัวหน้าคนร้าย
*2524: สุดปรารถนา
*2524: เด็ดหนวดพ่อตา รับบท ลูกเขยเด็ดหนวด
*2524: ชีวิตเลือกไม่ได้ รับบท ตุล
*2524: เขยขัดดอก รับบท เถ้าแก่ซ้ง
*2524: เก็บรัก
*2524: ดาวพระศุกร์ รับบท หอมฉุย
*2524: ไอ้หยาอาตือ รับบท พล.ต.ต. ปืนไทย
*2524: ศรีธนญชัย รับบท พระราชา
*2525: สัตว์สาวผู้น่ารัก
*2525: น้ำพริกก้นถ้วย
*2525: ไอ้หนุ่มรถไถ รับบท เฮียเส่ย
*2525: มาดามยี่หุบ รับบท นายอำเภอเกริก (พ่อของเอกราช)
*2525: สมิงจ้าวท่า
*2525: คุณนายซาอุ
*2526: น.ส. เย็นฤดี รับบท สมควร
*2526: นักเลงข้าวนึ่ง รับบท ฉัตรแก้ว
*2526: หลงเสียงนาง รับบท นายบุญชอบ
*2526: ผู้ยิ่งใหญ่ทั้ง 9
*2526: ยูงรำแพน
*2526: บัวขาว รับบท พ่อบัวขาว
*2526: จ้าวภูผา รับบท พ่อของเขา
*2526: เล่นไม่ยาก
*2527: มังกรลายไทย รับบท สมควร
*2527: สาริกาลิ้นทอง
*2527: มนต์รักนักเพลง
*2527: ลูกเขยคนเฮง
*2527: แตนป่าแตก รับบท ผู้ใหญ่บ้าน
*2527: ล็อตเตอรี่ รับบท ผู้ใหญ่ดี
*2527: ดาวประดับบ่า
*2527: บ้านสาวโสด รับบท พ่อของเขา
*2527: สวัสดีคุณนาย รับบท ม.จ. อาทิตย์
*2527: เฮฮาเมียนาวี รับบท ร.ท. สนอง ยาตั้ง
*2527: ไอ้หม่าลูกแม่ รับบท พ่อนีโอ
*2527: ไอ้หนุ่มรถอีแต๋น รับบท พ่อของเขา
*2528: นักเลงสิบล้อ รับบท เสี่ยสอง
*2528: นวลฉวี รับบท พ่อของเธอ
*2528: รักสองต้องห้าม รับบท นายสมปอง
*2529: เจ้าสาวมะลิซ้อน รับบท รับบท พ่อของเขา
*2529: ลูกทุ่งฮอลิเดย์ รับบท ผู้ใหญ่เปลี้อง
*2529: สะใภ้ รับบท ภาส
*2531: ไอ้ด่างเกยชัย รับบท ผู้ใหญ่บ้าน
*2532: สุดหัวใจเลยนะ
*2533: ข้ามาจากสวรรค์ รับบท พ่อพุดทา
*2533: ถึงคราวจะเฮง รับบท พ่อของเขา
*2535: แรงรักพยาบาท รับบท พ่อของเขา
*2537: กาเหว่าที่บางเพลง รับบท ครูใหญ่ฟื้น
*2537: มาดามยี่หุบ ภาค 2 รับบท นายอำเภอเกริก (พ่อของเอกราช)
*2548: วัยอลวน 4 : ตั้ม-โอ๋ รีเทิร์น รับบท คุณเมศ

### ละครโทรทัศน์

*25xx: ชัยชนะของหลวงนฤบาล ช่อง 5
*2503: เกียรติศักดิ์ทหารเสือ ช่อง 5
*2504: สี่แผ่นดิน ช่อง 4 
*2508: ลาก่อนน่านเจ้า ช่อง 4 
*2508: วีระมหาเทพ ช่อง 5
*2510: เปาบุ้นจิ้น ตอน อภินิหารแม่สื่อ ช่อง 4
*2510: ผู้ชาย ช่อง 4
*2510: วนิดา ช่อง 4
*2512: ตาทุ้ยโกหก ช่อง 5
*2517: กนกนคร ช่อง 5
*2517: ฝันกลางฤดูฝน ช่อง 5
*2519: ผู้ชนะสิบทิศ ช่อง 9
*2521: เงาไม้ ช่อง 5
*2521: สกาวเดือน ช่อง 9
*2522: เสือทุ่ง ช่อง 9
*2522: พิมพิลาไลย ช่อง 5
*2522: ฝ้ายแกมแพร ช่อง 5
*2523: เจ้าสาวคืนเดียว ช่อง 3
*2523: มัจจุราชสีน้ำผึ้ง ช่อง 5
*2523: ผู้ชนะสิบทิศ ช่อง 9
*2524: คฤหาสน์ดำ  ช่อง 9
*2524: พิษสวาท ช่อง 3
*2524: ตะวันตกดิน ช่อง 7
*2524: รัศมีจันทร์ ช่อง 3
*2524: ไฟรัก ไฟพยาบาท ช่อง 3
*2524: ชลาลัย ช่อง 9
*2525: เจ้าซอใจซื่อ ช่อง 5
*2525: พ่อครัวหัวป่าก์ ช่อง 3
*2526: ผู้ชนะสิบทิศ ช่อง 5
*2526: สุดหัวใจ ช่อง 3
*2526: สาวใช้คนใหม่ ช่อง 5
*2526: ระบำมาร ช่อง 3
*2527: ขมิ้นกับปูน ช่อง 9
*2527: ทัดดาวบุษยา ช่อง 5
*2527: ทหารเสือพระเจ้าตาก  ช่อง 3
*2527: เศรษฐีลูกทุ่ง ช่อง 9
*2527: ทายาทท่านผู้หญิง ช่อง 5
*2527: ชลธีพิศวาส ช่อง 7
*2527: วงเวียนหัวใจ ช่อง 9
*2527: เก้าอี้ขาวในห้องแดง ช่อง 3
*2527: เมื่อรักร้าว ช่อง 9
*2528: เขยบ้านนอก ช่อง 5
*2528: กตัญญูพิศวาส ช่อง 3 
*2528: สายสวาท ช่อง 3
*2528: บ้านขนนก ช่อง 3
*2529: แก้วราหู ช่อง 3 *รับเชิญ*
*2529: ชายสามโบสถ์ ช่อง 3
*2529: เคหาสน์ภูต ช่อง 3 *รับเชิญ*
*2529: ต้นส้มแสนรัก ช่อง 3 
*2529: เมฆินทร์พิฆาต ช่อง 3 
*2529: รักติดลบ ช่อง 3 
*2529: สายโลหิต ช่อง 3 
*2529: กามนิต-วาสิฏฐี ช่อง 3 
*2530: ฟ้าต่ำ ช่อง 3
*2530: อวสานเซลส์แมน ช่อง 3
*2530: ไฟเสน่หา ช่อง 3 *รับเชิญ*
*2530: วัยอลวน ช่อง 3
*2530: เวทีนี้...มีปัญหา(มาก) ช่อง 7
*2530: พิศวาสดำ  ช่อง 3
*2530: แต่ปางก่อน ช่อง 3
*2530: ตะวันขึ้นที่อ่าวพังงา ช่อง 5
*2530: เพลิงบาปจอมทมิฬ ช่อง 3
*2530: สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ช่อง 3
*2530: ปริศนา ช่อง 3
*2531: สงครามเก้าทัพ ช่อง 3
*2531: คนเริงเมือง ช่อง 3
*2531: รักประกาศิต ช่อง 3
*2531: ผู้กองยอดรัก ช่อง 9
*2531: อีสา ช่อง 7 *รับเชิญ*
*2532: แม่นาคพระโขนง ช่อง 3
*2532: รัตติกาลยอดรัก ช่อง 3
*2532: ผู้ชนะสิบทิศ ช่อง 3
*2532: นางสาวเย็นฤดี ช่อง 5
*2532: เพื่อนผมชื่อสมปอง ช่อง 5
*2532: สุดแต่ใจจะไขว่คว้า  ช่อง 3
*2532: ท้าวแสนปม ช่อง 9
*2533: ตะกายดาว ตอน ดาวตกกระ ช่อง 9 *รับเชิญ*
*2533: สายใจ ช่อง 3
*2533: คู่กรรม ช่อง 7 รับบท ลุงกำนัน
*2533: กตัญญูประกาศิต ช่อง 3 *รับเชิญ*
*2533: ตะกายดาว ตอน ลาดาว ช่อง 9 *รับเชิญ*
*2534: สุสานคนเป็น ช่อง 7
*2534: ผีขี้เหงา ช่อง 3
*2534: แก้วขนเหล็ก ช่อง 3
*2535: เมืองโพล้เพล้ ช่อง 7
*2535: มะกอกเทวดา ช่อง 3
*2535: โทน ช่อง 3
*2535: ชื่นชีวานาวี ช่อง 3
*2535: สมเด็จพระสุริโยทัย ช่อง 3 รับบท พระยาราชภักดี
*2536: คุณหญิงพวงแข ช่อง 3
*2536: ภูตพยาบาท ช่อง 3
*2536: อยู่กับก๋ง ช่อง 3
*2536: พายุอารมณ์ ช่อง 3 
*2536: บัลลังก์เมฆ ช่อง 5 
*2536: ท่านผีเพี้ยน ช่อง 3 
*2537: กำนันถึก ช่อง 3
*2537: เจ้านาง ช่อง 5 *รับเชิญ*
*2537: เมียน้อย ช่อง 3 
*2537: หัวใจลายคราม ช่อง 5 *รับเชิญ*
*2537: เพื่อเธอ ช่อง 5 *รับเชิญ*
*2538: บ้านไร่ชายทุ่ง ช่อง 3
*2538: ฝันเฟื่อง ช่อง 3
*2538: อยากหยุดตะวันไว้ที่ปลายฟ้า ช่อง 5
*2538: ร่มฉัตร ช่อง 3
*2538: หัวใจเถื่อน  ช่อง 3
*2538: เมื่อหมอกสลาย ช่อง 7
*2539: แสงเพลิงที่เกริงทอ ช่อง 5
*2539: ไม้ดัด ช่อง 7 *รับเชิญ*
*2540: สัมปทานหัวใจ ช่อง 7
*2540: แก้วจอมแก่น ช่อง 5
*2540: ทะเลแปร ช่อง 3 *รับเชิญ*
*2540: ตามหัวใจไปสุดหล้า ช่อง 3
*2540: สุดแต่ใจจะไขว่คว้า ช่อง 3
*2540: ทานตะวัน ช่อง 3
*2541: ไฟลวง ช่อง 3 *รับเชิญ*
*2541: ผู้หมวดป๊อกแป๊ก ช่อง 7
*2542: อรุณสวัสดิ์ ช่อง 3
*2542: โดดเดี่ยวไม่เดียวดาย ช่อง 5
*2542:  พ่อ ตอน เพลงของแผ่นดิน ช่อง 5

### คอนเสิร์ต

* มหกรรมคอนเสิร์ต นักแสดงร่วมสมัย ครั้งที่ 1 (7 พฤศจิกายน 2538)

## ผลงานการกำกับการแสดง
### กำกับภาพยนตร์

*2498: เมียแก้ว
*2498: ลี่หลิน
*2498: ทาษเทวี
*2498: ห้วงรักเหวลึก
*2500: สายโลหิต
*2501: โม่งแดง
*2506: ในฝูงหงส์
*2506: แรงรัก
*2508: รอยร้าว
*2508: ทาสผยอง
*2509: เชลยใจ
*2509: ดาวพระศุกร์
*2511: คุณหนู
*2512: ไก่ฟ้า

#### กำกับละครโทรทัศน์

*2508: วีระมหาเทพ ช่อง 5
*2510: ชุมทางชีวิต  ช่อง 5
*2511: พิภพมัจจุราช ช่อง 5
*2512: ตาทุ้ยโหก ช่อง 5
*2512: หุ่นไล่กา   ช่อง 5
*2519: หอขวัญ ช่อง 5
*2519: ลูกกรอก ช่อง 5
*2520: เรือนรุ้งระลึกชาติ ช่อง 5
*2521: เมียจำเป็น ช่อง 5
*2522: พิมพิลาไลย ช่อง 5
*2528: ห้องสีชมพู ช่อง 3

## เสียชีวิต
สมควรกระจ่างศาตร์เสียชีวิตอย่างสงบด้วยอาการหัวใจล้มเหลว ที่โรงพยาบาลวิภาวดี เมื่อวันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2551

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## อ้างอิง

*thaifilmdb.com

หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงภาพยนตร์ชายชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงละครโทรทัศน์ชายชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากภาวะหัวใจล้มเหลว
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยมสุพรรณหงส์
หมวดหมู่:บูรพศิลปินสาขาศิลปะการแสดง