ฟาโรห์เซติที่ 1

**เมนมาอัตเร เซติที่ 1** (หรือ **เซโธสที่ 1** ในภาษากรีก) เป็นฟาโรห์พระองค์ที่สองของราชวงศ์ที่สิบเก้าแห่งอียิปต์ในสมัยราชอาณาจักรใหม่ โดยทรงครองราชย์ระหว่างประมาณ 1294 หรือ 1290 ปีก่อนคริสตกาล ถึง 1279 ปีก่อนคริสตกาล พระองค์เป็นพระราชโอรสของฟาโรห์ราเมสเซสที่ 1 ที่ประสูติแต่พระนางซิตเร และเป็นพระราชบิดาของฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 ซึ่งเป็นที่รู้จักโดยทั่วไปในพระนาม "ราเมสเซสมหาราช"

พระนาม "เซติ" มีความหมายว่า "พระองค์ผู้ทรงเป็นของเทพเซต" ซึ่งชี้ให้เห็นว่าพระองค์ทรงอุทิศตนแด่เทพเซต หรือที่เรียกอีกพระนามหนึ่งว่า "เซธ" หรือ "ซูเทค" ด้วยเหตุนี้ การถอดเสียงพระนามของพระองค์ในภาษาอียิปต์โบราณจึงอาจปรากฏในรูปแบบอื่น เช่น เซธิ หรือ ซูเทคิ เช่นเดียวกับฟาโรห์ส่วนใหญ่ พระองค์ทรงมีพระนามหลายพระนาม โดยเมื่อเสด็จขึ้นครองราชย์ พระองค์ทรงใช้พระนามครองราชย์ ว่า "mn-m3't-r'" ซึ่งโดยทั่วไปถอดเสียงเป็น "เมนมาอัตเร" มีความหมายว่า "ความยุติธรรมแห่งเทพราได้รับการสถาปนาแล้ว" ส่วนพระนามประสูติที่เป็นที่รู้จักมากกว่า ถูกถอดเสียงว่า "sty mry-n-ptḥ" หรือ "เซติ เมอร์เอนพทาห์" มีความหมายว่า "พระองค์ผู้ทรงเป็นของเทพเซต ผู้เป็นที่รักของเทพพทาห์" อย่างไรก็ตาม แมนฺิโธได้ระบุอย่างคลาดเคลื่อนว่าพระองค์ทรงเป็นผู้สถาปนาราชวงศ์ที่สิบเก้า และบันทึกระยะเวลาของการครองราชย์ยาวนานถึง 55 ปี ทั้งที่ไม่ปรากฏหลักฐานใดรองรับระยะเวลาดังกล่าว

## รัชสมัย

### พระราชประวัติ
ภายหลังความระส่ำระส่ายครั้งยิ่งใหญ่ในอียิปต์ ซึ่งเกิดจากการปฏิรูปศาสนาของฟาโรห์อาเคนอาเตน ฟาโรห์ฮอร์เอมเฮบ ฟาโรห์ราเมสเซสที่ 1 และฟาโรห์เซติที่ 1 ต่างทรงมีเป้าหมายหลักร่วมกันคือการฟื้นฟูระเบียบในพระราชอาณาจักร และประกาศพระราชอำนาจการปกครองของอียิปต์เหนือดินแดนคานาอันและซีเรียอีกครั้ง ซึ่งก่อนหน้านั้นอำนาจการปกครองได้เสื่อมลงจากแรงกดดันภายนอกที่เพิ่มขึ้นของจักรวรรดิฮิตไทต์ ในรัชสมัยของพระราชบิดา คือฟาโรห์ราเมสเซสที่ 1 ฟาโรห์เซติทรงได้รับการแต่งตั้งให้เป็นทั้งรัชทายาทและอัครมหาเสนาบดี

ฟาโรห์เซติทรงแสดงถึงพลังและความมุ่งมั่นในการเผชิญหน้ากับชาวฮิตไทต์หลายครั้งในสนามรบ แม้จะไม่สามารถทำลายอำนาจของชาวฮิตไทต์ในฐานะภัยคุกคามต่ออียิปต์ได้อย่างสิ้นเชิง แต่พระองค์ก็ทรงสามารถยึดคืนดินแดนส่วนใหญ่ที่เป็นข้อพิพาทกลับมาอยู่ในอำนาจการปกครองของอียิปต์ และโดยปกติแล้วการทำสงครามของพระองค์มักจะประสบความสำเร็จ ความทรงจำเกี่ยวกับความสำเร็จทางทหารของฟาโรห์เซติที่ 1 ได้รับการบันทึกไว้ในภาพสลักขนาดใหญ่บริเวณด้านหน้าวิหารแห่งเทพอามุนที่คาร์นัก นอกจากนี้ ยังมีการก่อสร้างวิหารประกอบพระราชพิธีพระบรมศพของฟาโรห์เซติในพื้นที่บริเวณที่ปัจจุบันที่รู้จักกันว่า อัลกุรนะฮ์ ซึ่งอยู่ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำไนล์ที่ธีบส์ ในขณะเดียวกัน พระองค์โปรดให้สร้างวิหารหินปูนสีขาวอันงดงามที่อไบดอส ซึ่งมีภาพสลักนูนต่ำที่ประณีต โดยเริ่มต้นการก่อสร้างในรัชสมัยของพระองค์ และต่อมาสำเร็จเสร็จสิ้นในรัชสมัยของพระราชโอรสของพระองค์ เมืองหลวงของพระองค์ตั้งอยู่ที่เมมฟิส แม้พระองค์จะได้รับการยกย่องว่าเป็นกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ในสายตาของผู้คนในสมัยนั้น แต่ชื่อเสียงของพระองค์กลับถูกลดทอนความสำคัญตั้งแต่สมัยโบราณโดยพระราชโอรสของพระองค์ คือ ฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2

### ระยะเวลาแห่งการครองราชย์
ช่วงเวลาที่ฟาโรห์เซติเสด็จขึ้นครองราชย์นั้นเป็นที่ทราบแน่ชัดว่าอยู่ใน "เดือนที่ 3 ของฤดูเชมู วันที่ 24" ตามปฏิทินอียิปต์โบราณ และยังมีข้อถกเถียงกันเกี่ยวกับระยะเวลาการครองราชย์ของพระองค์ โดยอาจจะอยู่ที่ 9 หรือ 11 ปี แทนที่จะเป็น 15 ปีเต็ม เคนเนธ คิทเชน ซึ่งเป็นนักไอยคุปต์วิทยา เสนอว่าพระองค์ทรงครองราชย์นาน 15 ปี อย่างไรก็ตาม ไม่ปรากฏหลักฐานการลงช่วงเวลาใด ๆ หลังจากปีที่ 11 บนจารึกหินที่ญะบัลอัลบัรกัลของพระองค์ เนื่องจากพระองค์ทรงเป็นฟาโรห์ที่ปรากฏหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ค่อนข้างครบถ้วน นักวิชาการบางส่วนจึงเห็นว่าโอกาสที่จะเกิดช่องว่างของหลักฐานต่อเนื่องยาวนานถึงสี่ปีสุดท้ายนั้นมีน้อย แม้ในทางเทคนิคยังคงเป็นไปได้ว่าหลักฐานดังกล่าวอาจยังไม่ถูกค้นพบ

นักวิชาการ ปีเตอร์ เจ. แบรนด์ ได้ชี้ว่า ในปีที่ 9 แห่งการครองราชย์ พระองค์ได้เสด็จไปทรงเปิดเหมืองหินแห่งใหม่ด้วยพระองค์เองที่อัสวาน เพื่อใช้ในการก่อสร้างเสาโอเบลิสก์และรูปสลักขนาดมหึมา เหตุการณ์ดังกล่าวได้รับการบันทึกไว้บนจารึกหินสองชิ้นที่อัสวาน อย่างไรก็ตาม เสาโอเบลิสก์และรูปสลักจำนวนมากของพระองค์ เช่น เสาโอเบลิสก์ฟลามินิโอ และเสาโอเบลิสก์ลักซอร์ ยังสร้างหรือแกะสลักไม่เสร็จสมบูรณ์ในช่วงที่พระองค์สวรรคต โดยการสร้างเหล่านี้ได้รับการดำเนินการให้เสร็จสิ้นในช่วงต้นรัชสมัยของฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 ตามหลักฐานทางลายลักษณ์อักษร ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีการจารึกพระนามครองราชย์ระยะแรกของฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 คือ "อูเซอร์มาอัตเร" ไว้บนสิ่งก่อสร้างเหล่านั้น ทั้งนี้ ฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 ทรงได้ใช้พระนาม "อูเซอร์มาอัตเร" เพื่อเรียกพระองค์เองในปีแรกแห่งการครองราชย์ และเพิ่งเปลี่ยนไปใช้พระนามเต็มว่า  "อูเซอร์มาอัตเร เซเทปเอนเร" ในช่วงปลายปีที่สองของรัชกาล

ปีเตอร์ เจ. แบรนด์ยังได้ตั้งข้อสังเกตไว้ว่า หลักฐานดังกล่าวทำให้เกิดข้อสงสัยกับแนวคิดที่ว่า ฟาโรห์เซติที่ 1 ทรงครองราชย์ยาวนานถึง 15 ปี และเสนอว่าพระองค์ "น่าจะสวรรคตหลังจากทรงครองราชย์ได้ประมาณ 10 ถึง 11 ปี" เนื่องจากช่วงเวลาระหว่างการเปิดเหมืองหินกับการก่อสร้างและตกแต่งอนุสรณ์สถานให้แล้วเสร็จเพียงบางส่วนนั้นมีระยะเวลาเพียงประมาณสองปีเท่านั้น คำอธิบายดังกล่าวสอดคล้องกับหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่าอนุสรณ์สถานหลายแห่งในรัชสมัยของฟาโรห์เซติที่ 1 ยังไม่แล้วเสร็จสมบูรณ์ และข้อเท็จจริงที่ว่า ฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 ทรงจำเป็นต้องดำเนินการตกแต่งต่อใน "อนุสรณ์สถานที่ยังไม่เสร็จของพระราชบิดาหลายแห่ง" ตั้งแต่ปีแรกแห่งการครองราชย์ของพระองค์เอง ซึ่งรวมถึงครึ่งด้านทางทิศใต้ของห้องโถงเสาขนาดใหญ่ที่คาร์นัก ตลอดจนบางส่วนของวิหารที่อัลกุรนะฮ์และอไบดอส ยิ่งไปกว่านั้น ปีเตอร์ เจ. แบรนด์ยังเน้นย้ำว่า จารึกหินที่อัสวานที่มีขนาดใหญ่กว่าทั้งสองชิ้น ได้บันทึกข้อความว่า ฟาโรห์เซติที่ 1 "ทรงมีพระบรมราชโองการโปรดให้ดำเนินงานจำนวนมาก เพื่อสร้างเสาโอเบลิสก์ขนาดมหึมา และรูปสลักอันยิ่งใหญ่และน่าอัศจรรย์ (กล่าวคือ รูปสลักมหึมา) ในพระนามของพระองค์ พระองค์ได้ทรงสร้างเรือขนาดใหญ่สำหรับการขนส่ง และจัดเตรียมกำลังพลประจำเรือให้เหมาะสม เพื่อขนย้ายสิ่งเหล่านี้จากเหมืองหิน" อย่างไรก็ตาม แม้จะมีพระบรมราชโองการดังกล่าว ปีเตอร์ เจ. แบรนด์ก็ยังชี้ให้เห็นต่อไปว่า

มีเสาโอเบลิสก์เพียงไม่กี่ต้น และแทบไม่ปรากฏรูปสลักขนาดมหึมาใด ๆ ที่มีการจารึกพระนามของฟาโรห์เซติ ขณะที่ฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 ทรงสามารถดำเนินการสร้างเสาโอเบลิสก์สองต้นและรูปสลักขนาดมหึมานั่งสี่องค์ที่ลักซอร์ให้แล้วเสร็จได้ภายในช่วงปีแรก ๆ แห่งการครองราชย์ของพระองค์ โดยเฉพาะเสาโอเบลิสก์ทั้งสองต้นนั้น ได้รับการจารึกไปแล้วบางส่วนก่อนที่พระองค์จะทรงรับพระนามครองราชย์เต็มในช่วงประมาณปีที่สองแห่งรัชกาล สถานการณ์ดังกล่าวบ่งชี้อย่างมีนัยสำคัญว่า ฟาโรห์เซติที่ 1 น่าจะสวรรคตหลังจากครองราชย์ได้เพียงประมาณ 10 ถึง 11 ปี หากพระองค์ทรงทรงครองราชย์ยาวนานถึงปีที่ 14 หรือ 15 จริงแล้ว ย่อมคาดหมายได้ว่าเสาโอเบลิสก์และรูปสลักขนาดมหึมาที่โปรดให้สร้างขึ้นในปีที่ 9 จะต้องมีจำนวนมากกว่านี้ที่สร้างเสร็จสมบูรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการดำเนินงานที่ลักซอร์ อย่างไรก็ตาม หากพระองค์สวรรคตหลังจากทรงครองราชย์เพียงเล็กน้อยเกินหนึ่งทศวรรษ ก็จะมีระยะเวลาเพียงประมาณสองปีเท่านั้นนับตั้งแต่มีการเปิดเหมืองหินที่อัสวานในปีที่ 9 ซึ่งหมายความว่า อนุสรณ์สถานหินขนาดมหึมาเหล่านี้จะแล้วเสร็จและมีการจารึกเพียงบางส่วนในช่วงเวลาที่พระองค์สวรรคต ขณะที่ชิ้นงานอื่น ๆ เพิ่งเริ่มถูกตัดออกจากเหมือง ทำให้ฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 ทรงสามารถนำมาตกแต่งต่อได้ไม่นานหลังจากเสด็จขึ้นครองราชย์ ด้วยเหตุนี้ จึงอาจกล่าวได้อย่างชัดเจนมากขึ้นว่า แนวคิดที่ว่า ฟาโรห์เซติที่ 1 ทรงครองราชย์ยาวนานถึง 14–15 ปี ควรถูกปฏิเสธเนื่องจากขาดหลักฐานรองรับ ในทางกลับกัน ระยะเวลาของการครองราชย์ประมาณ 10 ปี หรือมีความเป็นไปได้มากกว่าที่ประมาณ 11 ปี ดูจะเป็นข้อสรุปที่สอดคล้องกับหลักฐานมากที่สุด.

นักไอยคุปต์วิทยาชาวเยอรมัน เยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธ ก็ยอมรับเช่นกันว่า ฟาโรห์เซติที่ 1 ทรงครองราชย์เพียง 11 ปี ตามที่ปรากฏในผลงานตีพิมพ์เมื่อปี ค.ศ. 1997 หลักฐานที่ลงจำนวนปีแห่งการครองราชย์สูงสุดที่ทราบของพระองค์คือ ปีที่ 11 เดือนที่สี่ของฤดูเชมู วันที่ 12 หรือ 13 ซึ่งปรากฏบนจารึกหินทรายที่ญะบัลอัลบัรกัล อย่างไรก็ตาม จากการคำนวณโดยอิงกับช่วงเวลาที่ฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 ทรงขึ้นครองราชย์ ซึ่งสันนิษฐานว่าพระองค์อาจทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ต่อไปอีกเพียง 2–3 วันในปีที่ 12 ก่อนจะสวรรคต ทั้งนี้ โวล์ฟกัง เฮลค์ ยังได้กำหนดวันที่ฟาโรห์เซติที่ 1 ทรงขึ้นครองราชย์ไว้ที่เดือนที่สามของฤดูเชมู วันที่ 24 ซึ่งใกล้เคียงอย่างยิ่งกับวันที่ขึ้นครองราชย์ของฟาโรห์ราเมสเซสที่ 2 คือ เดือนที่สามของฤดูเชมู วันที่ 27

ต่อมาในปี ค.ศ. 2011 นักไอยคุปต์วิทยาชาวดัตช์ ยาโคบึส ฟัน ไดก์ ได้ตั้งข้อสงสัยกับการตีความของ "ปีที่ 11" ที่ปรากฏในมหาวิหารของเทพอามุนที่ญะบัลอัลบัรกัล ซึ่งเดิมถือเป็นปีแห่งการครองราชย์สูงสุดของฟาโรห์เซติที่ 1 โดยชี้ว่าโบราณสถานดังกล่าวมีสภาพชำรุดอย่างมาก แม้ยังคงแสดงภาพเซติที่ 1 ในท่ายืนตรง ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะที่พบเพียงในช่วงก่อนปีที่ 4 หลังจากนั้นพระองค์มักถูกพรรณนาในท่าก้ม นอกจากนี้ สัญลักษณ์เฮียโรกลิฟ "I ∩" ซึ่งตีความว่าเป็นเลข 11 ก็ได้รับความเสียหายบริเวณส่วนบน และอาจตีความใหม่ได้ว่าเป็น "I I I" หรือเลข 3 ด้วยเหตุนี้ ยาโคบึส ฟัน ไดก์ จึงเสนอว่าจารึกหินที่ญะบัลอัลบัรกัล ควรถูกลงวันที่ใหม่เป็นปีที่ 3 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์เซติที่ 1 และปีแห่งการครองราชย์สูงสุดที่แท้จริงของพระองค์น่าจะอยู่ที่ปีที่ 9 ตามหลักฐานจากไหไวน์ที่ค้นพบในสุสานของพระองค์ ในปี ค.ศ. 2012 เดวิด แอสตันได้วิเคราะห์ไหไวน์ดังกล่าว และได้ข้อสรุปสอดคล้องกัน เนื่องจากไม่พบฉลากไวน์ใด ๆ ที่มีการระบุปีแห่งการครองราชย์สูงกว่าปีที่ 8 ภายในสุสานเควี 17 ของฟาโรห์เซติที่ 1

## สุสาน
thumb|ศีรษะมัมมี่ของฟาโรห์เซติที่ 1

หลุมฝังศพของฟาโรห์เซติที่ 1 ที่ถูกเก็บรักษาไว้อย่างดี (KV17) พบได้ในปี พ.ศ. 2360 โดย Giovanni Battista Belzoni ในหุบเขากษัตริย์ มันพิสูจน์แล้วว่าเป็นที่ยาวที่สุดที่ 446 ฟุต (136 เมตร) และที่ลึกที่สุดของทุกราชวงศ์ใหม่ สุสานนอกจากนี้ยังเป็นหลุมฝังศพแรกที่มีการตกแต่ง (รวมถึงตำนานแห่งการทำลายล้างของมนุษยชาติ) บนทางเดินและห้องที่มีภาพนูนต่ำนูนสูงและภาพเขียนสีสันที่ละเอียดอ่อนซึ่งเป็นส่วนที่ประกอบด้วยคอลัมน์ขนาดใหญ่ที่วาดภาพฟาโรห์เซติที่ 1 พร้อมด้วย เทพธิดาฮาร์เธอร์ สามารถมองเห็นได้ใน Museo Archeologico, Florence รูปแบบการตกแต่งนี้เป็นแบบอย่างที่ได้รับการปฏิบัติตามอย่างสมบูรณ์หรือบางส่วนในสุสานของราชวงศ์ใหม่แห่งราชอาณาจักรภายหลัง พระราชมารดาของฟาโรห์เซติไม่ได้ถูกค้นพบจนกระทั่งปี พ.ศ. 2424 ในครรภ์มารดา (หลุมฝังศพ DB320) ที่ Deir el-Bahri และถูกเก็บไว้ที่พิพิธภัณฑ์ไคโร

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์ที่สิบเก้า