อำเภอแกลง

**แกลง** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดระยอง เดิมมีฐานะเป็นหัวเมืองจัตวา ตั้งอยู่บริเวณแหลมยาง เคยเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดจันทบุรี เปลี่ยนฐานะเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2451

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอแกลงตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอวังจันทร์และอำเภอเขาชะเมา
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอแก่งหางแมวและอำเภอนายายอาม (จังหวัดจันทบุรี)
* **ทิศใต้** จรดอ่าวไทย
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเมืองระยอง

## ประวัติ
อำเภอแกลงหรือสามย่านในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  รัชกาลที่ 5  อำเภอแกลงมีฐานะเป็นหัวเมืองชั้นจัตวาชื่อ **เมืองแกลง** ตั้งอยู่บริเวณแหลมเมือง ปากน้ำกระแส (ประแส) อยู่ในความปกครองของมณฑลจันทบุรี เนื่องจากเป็นหัวเมืองสำคัญชายทะเลภาคตะวันออก มีกองทหารเรือตั้งประจำ ต่อมามีการย้ายกองทหารเรือไปตั้งที่อื่น ทางราชการจึงได้ย้ายตัวเมืองมาตั้งที่บ้านโพธิ์ทอง ตำบลทางเกวียน 

อำเภอแกลง หรือชื่อเดิม "อำเภอเมืองแกลง" เคยเป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดจันทบุรี ต่อมาเมื่อเห็นว่าเมื่อติดต่อราชการกับจังหวัดจันทบุรี เป็นท้องที่ที่ห่างไกลมากเกินไป และมีระยะทางที่ใกล้กับเมืองระยองมากกว่า จึงยกอำเภอเมืองแกลง มาขึ้นกับจังหวัดระยอง ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2451 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 28 มิถุนายน ปีเดียวกัน 

* วันที่ 22 สิงหาคม 2481 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในอำเภอแกลง (1,2,3) โอนพื้นที่หมู่ 13,14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลทุ่งควายกิน ไปขึ้นกับตำบลปากน้ำกระแส โอนพื้นที่หมู่ 11 (ในขณะนั้น) ของตำบลคลองปูน ไปขึ้นกับตำบลปากน้ำกระแส และโอนพื้นที่หมู่ 13,14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลวังหว้า ไปขึ้นกับตำบลทางเกวียน
* วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลในพื้นที่อำเภอแกลง (1,2,3,4,5) ตั้งตำบลวังหว้า แยกออกจากตำบลทางเกวียน ตั้งตำบลบ้านนา แยกออกจากตำบลกระแสบน ตั้งตำบลพังราด แยกออกจากตำบลกองดิน ตั้งตำบลชากพง แยกออกจากตำบลกร่ำ และตั้งตำบลทุ่งควายกิน แยกออกจากตำบลคลองปูน
* วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2498 โอนพื้นที่หมู่ 6 บ้านไร่ (ในขณะนั้น) ของตำบลชากโดน ไปขึ้นและรวมกับพื้นที่หมู่ที่ 2 ของตำบลกร่ำ
* วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลทางเกวียน ในท้องที่บางส่วนของตำบลทางเกวียน
* วันที่ 1 ธันวาคม 2507 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลทางเกวียน เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น
* วันที่ 24 กรกฎาคม 2516 ตั้งตำบลวังจันทร์ แยกออกจากตำบลกระแสบน และตั้งตำบลชุมแสง แยกออกจากตำบลกระแสบน
* วันที่ 22 พฤศจิกายน 2520 แยกพื้นที่ตำบลชุมแสง และตำบลวังจันทร์ อำเภอแกลง มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอวังจันทร์** ขึ้นกับอำเภอแกลง
* วันที่ 24 มิถุนายน 2524 ยกฐานะสุขาภิบาลทางเกวียน เป็นเทศบาลตำบลทางเกวียน
* วันที่ 28 สิงหาคม 2522 ตั้งตำบลป่ายุบใน แยกออกจากตำบลชุมแสง
* วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2523 จัดตั้งสุขาภิบาลปากน้ำประแส ในท้องที่บางส่วนของตำบลปากน้ำกระแส และจัดตั้งสุขาภิบาลทุ่งควายกิน ในท้องที่บางส่วนของตำบลทุ่งควายกิน บางส่วนของตำบลคลองปูน
* วันที่ 21 มิถุนายน 2526 ตั้งตำบลน้ำเป็น แยกออกจากตำบลทุ่งควายกิน
* วันที่ 28 สิงหาคม 2527 ตั้งตำบลชำฆ้อ แยกออกจากตำบลบ้านนา
* วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2528 จัดตั้งสุขาภิบาลสุนทรภู่ ในท้องที่บางส่วนของตำบลกร่ำ และตำบลชากพง
* วันที่ 26 กันยายน 2529 ตั้งตำบลห้วยยาง แยกออกจากตำบลเนินฆ้อ
* วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลห้วยทับมอญ แยกออกจากตำบลน้ำเป็น
* วันที่ 11 มิถุนายน 2530 จัดตั้งสุขาภิบาลชุมแสง ในท้องที่บางส่วนของตำบลชุมแสง และตำบลวังจันทร์
* วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลสองสลึง แยกออกจากตำบลชากโดน
* วันที่ 19 มิถุนายน 2534 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอวังจันทร์ อำเภอแกลง เป็น **อำเภอวังจันทร์**
* วันที่ 1 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลพลงตาเอี่ยม แยกออกจากตำบลวังจันทร์ และรับพื้นที่เขตสุขาภิบาลชุมแสงมาแทนที่ตำบลวังจันทร์ 
* วันที่ 28 เมษายน 2535 ตั้งตำบลเขาน้อย แยกออกจากตำบลชำฆ้อ
* วันที่ 9 เมษายน 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลกองดิน ในท้องที่บางส่วนของตำบลกองดิน
* วันที่ 8 มิถุนายน 2536 แยกพื้นที่ตำบลน้ำเป็น ตำบลห้วยทับมอญ ตำบลชำฆ้อ และตำบลเขาน้อย อำเภอแกลง มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอเขาชะเมา** ขึ้นกับอำเภอแกลง
* วันที่ 22 เมษายน 2541 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลตำบลทางเกวียน จังหวัดระยอง เป็น เทศบาลตำบลเมืองแกลง
*วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลปากน้ำประแส สุขาภิบาลทุ่งควายกิน สุขาภิบาลสุนทรภู่ และสุขาภิบาลกองดิน เป็นเทศบาลตำบลปากน้ำประแส เทศบาลตำบลทุ่งควายกิน เทศบาลตำบลสุนทรภู่ และเทศบาลตำบลกองดิน ตามลำดับ
* วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลกร่ำ และองค์การบริหารส่วนตำบลชากพง รวมกับเทศบาลตำบลสุนทรภู่ จังหวัดระยอง
* วันที่ 1 ตุลาคม 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลปากน้ำกระแส รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลคลองปูน จังหวัดระยอง
* วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเขาชะเมา อำเภอแกลง เป็น **อำเภอเขาชะเมา**

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอแกลงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 15 ตำบล 148 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอแกลงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลเมืองแกลง]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลทางเกวียนและตำบลวังหว้า 
* **เทศบาลตำบลทุ่งควายกิน** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลทุ่งควายกินและตำบลคลองปูน
***[[เทศบาลตำบลปากน้ำประแส]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลปากน้ำกระแส
* **เทศบาลตำบลสุนทรภู่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกร่ำและตำบลชากพงทั้งตำบล
***[[เทศบาลตำบลกองดิน]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกองดิน
***เทศบาลตำบลเนินฆ้อ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเนินฆ้อทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบ้านนา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านนาทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลสองสลึง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสองสลึงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทางเกวียน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทางเกวียน (นอกเขตเทศบาลตำบลเมืองแกลง)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังหว้า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหว้า (นอกเขตเทศบาลตำบลเมืองแกลง)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลชากโดน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชากโดนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกระแสบน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระแสบนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งควายกิน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งควายกิน (นอกเขตเทศบาลตำบลทุ่งควายกิน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกองดิน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกองดิน (นอกเขตเทศบาลตำบลกองดิน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคลองปูน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองปูน (นอกเขตเทศบาลตำบลทุ่งควายกิน) และตำบลปากน้ำกระแส (นอกเขตเทศบาลตำบลปากน้ำประแส)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพังราด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพังราดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยยางทั้งตำบล

## หน่วยกู้ภัย
* สมาคมพุทธศาสตร์สงเคราะห์ (กู้ภัยพุทธศาสตร์)
* มูลนิธิพุทธประชานุเคราะห์(หน่วยกู้ภัยพ่งไล้กุยอิงเกาะ)

## สถานศึกษา

### สถาบันอุดมศึกษา
* มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา ระยอง

### สถาบันอาชีวศึกษา
* วิทยาลัยเทคโนโลยีอาเซียนบริหารธุรกิจ 
* วิทยาลัยการอาชีพแกลง 

### โรงเรียนมัธยม
* โรงเรียนแกลง "วิทยสถาวร" 
* โรงเรียนมกุฎเมืองราชวิทยาลัย 
* โรงเรียนสุนทรภู่พิทยา 
* โรงเรียนชำนาญสามัคคีวิทยา 
* โรงเรียนห้วยยางศึกษา
* โรงเรียนวัดสุขไพรวัน
* โรงเรียนบ้านสองสลึง(ตั้งตรงจิตร ๙)

### โรงเรียนเอกชน
* โรงเรียนรุ่งนภาพิทยา 
* โรงเรียนอนุบาลหลานรัก

### โรงเรียนเทศบาล
* โรงเรียนอยู่เมืองแกลงวิทยา 

## สถานที่ท่องเที่ยวและพักผ่อน
* วัดสมมติเทพฐาปนาราม
* วัดตะเคียนงาม
* วัดราชบัลลังก์ประดิษฐาราม
* วัดสารนารถธรรมาราม
* วัดวังหว้า (หลวงปู่คร่ำ)
*วัดบ้านนา (หลวงปู่บุญ)
* วัดเขาถ้ำระฆังทอง
* ค่ายกองดินปืน วัดกองดิน
* ศาลพลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ปากน้ำประแส
* ศาลจ้าวพ่อกื้ออี่ไทรย้อย (เจ้าพ่อ 108 - ไหหลำ) ปากน้ำประแส
* อนุสาวรีย์สุนทรภู่
* อนุสรณ์เรือรบหลวงประแส
* ทุ่งโปร่งทอง ปากน้ำประแส
* สวนวังแก้ว
* แหลมแม่พิมพ์
* หาดแหลมสน ปากน้ำประแส
* หมู่เกาะมัน
* ชุมชนบ้านเก่าริมน้ำประแส
* บ้านพิพิธภัณฑ์ปากน้ำประแส
* พิพิธภัณฑ์วัดเขากระโดน
* พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาพืชและสัตว์ทะเลจังหวัดระยอง 
*พิพิธภัณฑ์บ้านครูกัง
*บ้านจำรุงมหาวิทยาลัยบ้านนอก
*ชุมชนต้นแบบด้านสิ่งแวดล้อม บ้านเอื้ออาทรระยอง วังหว้า
*แพล่องแม่น้ำประแส
*สะพานประแสสิน
*สะพานรักษ์แสม บ้านเนินทราย ต.เนินฆ้อ
* สนามกีฬากลางเมืองแกลง
* อ่างเก็บน้ำเขาจุก
* วัดท่ามะกอก

## อ้างอิง


แกลง