ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในไทย

**[[ยุคก่อนประวัติศาสตร์]]ของประเทศไทย**อาจเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ 1,000,000 ปีก่อน จากหลักฐานฟอสซิลและเครื่องมือหินในภาคเหนือและภาคตะวันตกของประเทศ มีการค้นพบฟอสซิลโฮโมอิเร็กตัสอายุราว 1,000,000 ถึง 500,000 ปีในแหล่งโบราณคดีที่ลำปาง นอกจากนี้ยังมีการค้นพบภาพวาดผนังถ้ำอายุราว 10,000 ปีและเครื่องมือหินจำนวนมากในกาญจนบุรี อุบลราชธานี นครศรีธรรมราช และลพบุรี&#x5B;*[[วิกิพีเดีย:ต้องการอ้างอิง|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2023)">ต้องการอ้างอิง</span>]]*&#x5D;

## 2,500,000 - 10,000 ปีก่อน: ยุคหินเก่า

### ยุคหินเก่าตอนต้น
เป็นยุคแรกสุดของยุคหินเก่า เริ่มนับตั้งแต่การเริ่มใช้เครื่องมือหินของโฮมินิดเมื่อราว 2.5 ล้านปีก่อน จนถึงการเปลี่ยนแปลงทางวิวัฒนาการและเทคโนโลยีที่สำคัญที่เริ่มในยุคหินเก่าตอนกลางเมื่อประมาณ 120,000 ปีก่อน

### สปีชีส์ในช่วงต้น
การค้นพบฟอสซิลมนุษย์ลำปางแสดงให้เห็นว่าเคยมีโฮโมอิเร็กตัสดำรงชีวิตอยู่ที่นี่ในช่วง 1,000,000 ถึง 500,000 ปีก่อน

โฮโมอิเรกตัสอพยพจากแอฟริกาเข้ามายังเอเชียเมื่อประมาณ 1,000,000 ปีก่อน การใช้ไฟเป็นเครื่องมือสำคัญในการเอาตัวรอดตามวิถีชีวิตแบบคนเก็บของป่าล่าสัตว์ของพวกเขา กะโหลกศีรษะของโฮโมอิเรกตัสมีขนาดเล็กและหนากว่าเมื่อเทียบกับมนุษย์สมัยใหม่ พวกเขาอาศัยอยู่ตามปากถ้ำใกล้แหล่งน้ำ ศัตรูตามธรรมชาติที่สำคัญได้แก่ ไฮยีนายักษ์ *Hyaena sinesis* เสือเขี้ยวดาบ อุรังอุตัง และ แพนด้ายักษ์&#x5B;*[[วิกิพีเดีย:ต้องการอ้างอิง|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2014)">ต้องการอ้างอิง</span>]]*&#x5D;

ในปี พ.ศ. 2542 สมศักดิ์ ประมาณกิจอ้างว่าเขาพบชิ้นส่วนกะโหลกศีรษะของโฮโมอีเรกตัสที่เกาะคาจังหวัดลำปาง อย่างไรก็ตามนักวิชาการส่วนใหญ่ไม่ยอมรับความเชื่อถือของการค้นพบดังกล่าว  ฟอสซิลกะโหลกนี้เทียบได้กับฟอสซิลกะโหลกศีรษะของมนุษย์ Sangiran II ที่พบในเกาะชวา (มนุษย์ชวา) ซึ่งมีอายุ 400,000 - 800,000 ปี เทียบเท่ากับมนุษย์ปักกิ่ง&#x5B; *[[วิกิพีเดีย:ต้องการอ้างอิง|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2014)">ต้องการอ้างอิง</span>]]* &#x5D; นอกจากนี้ก็ยังมีการค้นพบเครื่องมือหินอายุราว 40,000 ปีที่เพิงผาถ้ำลอดในจังหวัดแม่ฮ่องสอน

### ความเกี่ยวข้องกับคนไทยในปัจจุบัน
หลักฐานพันธุกรรมแสดงให้เห็นว่ามนุษย์ลำปางไม่ใช่บรรพบุรุษคนไทยในปัจจุบัน นักพันธุศาสตร์ได้พิสูจน์แล้วว่าไม่เคยมีการผสมข้ามกันระหว่างโฮโมอิเรกตัสกับมนุษย์สมัยใหม่ที่อพยพมายังเอเชียอาคเนย์  ซึ่งสอดคล้องกับ "ทฤษฎีกำเนิดมนุษย์ปัจจุบันเมื่อเร็วๆ นี้จากแอฟริกา" (Recent African origin of modern humans) ที่ระบุว่ามนุษย์สมัยใหม่ทั้งหมด (รวมถึงคนไทย) สืบเชื้อสายมาจากแอฟริกา

## 10,000 - 4,000 ปีก่อน: ยุคหินใหม่

### ยุคหินใหม่
ยุคหินใหม่เป็นช่วงเวลาซึ่งแต่เดิมถือเป็นส่วนสุดท้ายของยุคหิน เริ่มขึ้นด้วยการแพร่กระจายของเกษตรกรรมซึ่งทำให้เกิดการปฏิวัติยุคหินใหม่ และจบลงด้วยการแพร่กระจายของเครื่องมือโลหะในยุคสำริด หรือในบางพื้นที่ก็อาจพัฒนาข้ามไปสู่ยุคเหล็กโดยตรงขึ้นอยู่ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแต่ละพื้นที่ นอกจากนี้นักโบราณคดียังพบการเปลี่ยนแปลงในอาหารการกิน ตามมาด้วยการเลี้ยงสัตว์ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำทะเล 

การขุดค้นทางโบราณคดีเมื่อไม่นานมานี้ชี้ให้เห็นว่าการปลูกข้าวแพร่เข้าสู่ตอนกลางของประเทศไทยโดยการย้ายถิ่นฐานของสังคมเกษตรกรรมที่ปลูกข้าวเมื่อประมาณ 4,000 ปีก่อน 

### การตั้งถิ่นฐาน
วัฒนธรรมยุคหินใหม่ปรากฏในหลายพื้นที่ของประเทศไทย เช่น แม่ฮ่องสอน กาญจนบุรี นครราชสีมา อุบลราชธานี เมื่อประมาณ 9,000 ปีก่อนคริสตกาล พวกเขาเริ่มจากการหาของป่า ซึ่งจะพัฒนาไปสู่การทำเกษตรกรรม หลักฐานจากภาคใต้แสดงให้เห็นว่ามีการทำนาข้าวตั้งแต่ 2,500 ถึง 2,200 ปีก่อน  อย่างไรก็ตามนักวิชาการได้หารือกันเมื่อเร็วๆ นี้ถึงความเป็นไปได้ของการทำนาข้าวในคาบสมุทรภาคใต้ของประเทศไทย 

เกษตรกรรมยุคหินใหม่ในช่วงแรกจะจำกัดอยู่เพียงพืชและสัตว์ไม่กี่ชนิดเช่น พลู ถั่ว พริกไทย แตงกวา  และการเลี้ยงวัวกับหมู การตั้งถิ่นฐานของผู้อยู่อาศัยถาวรและชั่วคราว การใช้เครื่องปั้นดินเผาในเอเชียอาคเนย์ และการปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยงและไม้เลี้ยงที่เกิดขึ้นอย่างเป็นเอกเทศ นำไปสู่วัฒนธรรมยุคหินใหม่ที่แตกต่างกันในระดับภูมิภาค พัฒนาขึ้นอย่างเป็นอิสระต่อแหล่งวัฒนธรรมอื่นๆ บนโลก 

### การตั้งถิ่นฐานในยุคหินใหม่
[thumb| ถาพถ่ายบริเวณ[แม่น้ำแควน้อย (จังหวัดกาญจนบุรี)|แม่น้ำแควน้อย .]]

* **ถ้ำผีแมน**

ถ้ำผีแมนเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล 650 เมตร บนเนินเขามองเห็นแม่น้ำสาละวิน พื้นที่นี้เป็นที่อยู่อาศัยของคนเก็บของป่าล่าสัตว์ชาวฮัวบิเนียน (Hoabinhian) จากเวียดนามเหนือในช่วง 9,000 ถึง 5,500 ปีก่อนคริสตกาล 

* **ถ้ำแล่งกำนัน**

ถ้ำแล่งกำนันเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ตั้งอยู่บนที่สูงหินปูน หันหน้าทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ สูงจากระดับน้ำทะเล 110 เมตร และอยู่ห่างจากแม่น้ำแควน้อย 4 กิโลเมตร จากการวิเคราะห์ซากสัตว์ในถ้ำ นักวิชาการเชื่อว่าถ้ำแห่งนี้เป็นหนึ่งในที่พักชั่วคราวหลายแห่งของคนเก็บของป่าล่าสัตว์ที่แวะเวียนมาตามฤดูกาล มันถูกใช้ตั้งแต่ปลายสมัยไพลสโตซีนจนถึงสมัยโฮโลซีนตอนต้น 

* **วังโพธิ์**

วังโพธิเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรีทางตะวันตกของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 4,500 ถึง 3,000 ปีก่อนคริสตกาล มีการค้นพบเครื่องมือหินจำนวนมากในถ้ำและตามแม่น้ำในภูมิภาคนี้ตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 

* **บ้านเชียง**

thumb| บ้านเชียง. ยุคก่อนประวัติศาสตร์
บ้านเชียงเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี จากระบุอายุโดยใช้เทคนิคเทอร์โมลูมิเนสเซนส์ ประมาณได้ว่าโบราณวัตถุที่พบถูกสร้างขึ้นเมื่อราว 4,420 ถึง 3,400 ปีก่อนคริสตกาล หลุมศพที่เก่าแก่ที่สุดที่ค้นพบไม่ปรากฏร่องรอยสัมฤทธิ์ จึงสรุปได้ว่ามันถูกสร้างขึ้นในยุคหินใหม่ ส่วนหลุมศพที่ใหม่ที่สุดนั้นถูกสร้างขึ้นในยุคเหล็ก 

* **โคกพนมดี**

โคกพนมดีตั้งอยู่ในจังหวัดชลบุรี บริเวณใกล้กับที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำบางปะกง พื้นที่นี้ถูกใช้อยู่อาศัยตั้งแต่ 2,000 ถึง 1,500 ปีก่อนคริสตกาล การขุดค้นพบชี้ให้เห็นว่ามีการฝังศพเกิดขึ้น 7 ระยะ รวมหลุมศพ 154 หลุม ซึ่งพบซากทางโบราณคดีมากมาย เช่น ปลา ปู เตาไฟ หลุมศพ และศพของผู้ใหญ่กับทารก  

จากการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงวิธีปฏิบัติในการเก็บศพและไอโซโทปของสตรอนเซียม คาร์บอน และออกซิเจนที่พบในซากฟัน นักโบราณคดีตั้งข้อสงสัยในความเป็นไปได้ของการควบรวมกันระหว่างวัฒนธรรมเกษตรกรรมไกลทะเล กับวิถีชีวิตคนเก็บของป่าล่าสัตว์แบบชายฝั่งบริเวณโคกพนมดี  การศึกษาไอโซโทปแสดงให้เห็นว่าในระยะก่อนหน้านี้ ผู้หญิงที่อาศัยอยู่ในบริเวณดังกล่าวอพยพมาจากทั้งพื้นที่ไกลทะเลและพื้นที่ชายฝั่ง ในขณะที่ผู้ชายถูกเลี้ยงและเติบโตขึ้นในบริเวณดังกล่าวตั้งแต่แรก การปรับตัวเข้าท้องถิ่นของผู้อพยพเกิดขึ้นในช่วงระยะที่ 4 เป็นต้นไป โดยมีการปลูกข้าวเพิ่มขึ้นในช่วงเวลาเดียวกัน  

* **เขารักเกียรติ**

เขารักเกียรติตั้งอยู่ในอำเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา ถ้ำในบริเวณนี้ถูกขุดค้นโดยกรมศิลปากรเมื่อปี พ.ศ. 2529 เผยให้เห็นเซรามิกยุคหินใหม่ เครื่องมือหิน และซากโครงกระดูกมนุษย์ 

## 2,500 ปีที่แล้ว: ยุคสำริด
right|thumb| เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงใน ''พิพิธภัณฑ์ für Indische Kunst'' เบอร์ลิน-ดาห์เลม
[thumb| ควายดินเผา จาก [เทศบาลเมืองลพบุรี|ลพบุรี 2300 ปีก่อนคริสตกาล]]

### ยุคทองแดงและสำริด
งานโลหะที่ล้ำหน้าที่สุดในยุคนั้นคือการหล่อสัมฤทธิ์โดยการถลุงทองแดงและดีบุกที่โผล่ขึ้นมาตามผิวโลก แล้วนำมาหล่อรวมกัน นักวิชาการบางส่วนอ้างว่าสัมฤทธิ์อาจปรากฏขึ้นก่อนหน้าตั้งแต่ช่วง 5,000 ปีก่อนคริสตกาล

### การตั้งถิ่นฐานในยุคสำริดในประเทศไทย

* **บ้านเชียง**

ที่บ้านเชียงมีการค้นพบโบราณวัตถุสัมฤทธิ์ที่ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ 2,100 ปีก่อนคริสตกาล หลุมฝังศพที่เก่าแก่ที่สุดมีอายุประมาณ 2,100 ปีก่อนคริสตกาล ที่ใหม่ที่สุดประมาณค.ศ. 200 นอกจากนี้ยังขุดพบเบ้าหลอมและเศษสัมฤทธิ์เช่น หัวหอก ขวาน จอบ ตะขอ ใบมีด เครื่องประดับ และกระดิ่งขนาดเล็ก 

## 1,700 ปีที่แล้ว: ยุคเหล็ก
ยุคเหล็กเป็นยุคที่เครื่องมือเครื่องใช้ต่างๆ ถูกสร้างขึ้นด้วยเหล็กเป็นส่วนใหญ่ การทำเครื่องมือจากเหล็กสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอื่นๆ เช่น วิธีการเพาะปลูกและการเลี้ยงสัตว์ ความเชื่อทางศาสนา หรือศิลปะ  อย่างไรก็ตามสังคมบางแห่งก็ไม่ได้เป็นเช่นนี้เสมอไป

แหล่งโบราณคดีในประเทศไทย เช่น โนนนกทา ศูนย์การทหารปืนใหญ่ลพบุรี ถ้ำองบะ และบ้านดอนตาเพชร มีหลักฐานการใช้เครื่องมือเหล็กในช่วง 3,400 ถึง 1,700 ปีก่อน

### การตั้งถิ่นฐานในยุคเหล็ก

* **โนนนกทา**

โนนนกทาเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 1420 ถึง 50 ปีก่อนคริสตกาล

* **ศูนย์การทหารปืนใหญ่ลพบุรี**

ศูนย์การทหารปืนใหญ่ลพบุรีเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 1,225 ถึง 700 ปีก่อนคริสตกาล

* **ถ้ำองบะ**

ถ้ำองบะเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี ทางตะวันตกของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 310 ถึง 150 ปีก่อนคริสตกาล

* **บ้านดอนตาเพชร**

บ้านดอนตาเพชรเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี มีอายุตั้งแต่ 24 ปีก่อนคริสตกาลถึงค.ศ. 276  โบราณวัตถุจำนวนมากที่พบในสุสานจากคริสตศตวรรษที่ 4 ถูกนำเข้ามาจากการติดต่อค้าขายกับอินเดีย เวียดนามและฟิลิปปินส์ โบราณวัตถุดังกล่าว ได้แก่ เครื่องประดับทรงหกเหลี่ยมแบน รูปปั้นหินรูปสิงโตและเสือขนาดเล็ก และภาชนะโลหะต่างๆ 

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* ประวัติศาสตร์ยุคแรกของกัมพูชา
* รัฐเริ่มแรกของประเทศไทย
* ยุคการอพยพของพม่าโบราณ
* ชาวไทย
* เอเชียยุคก่อนประวัติศาสตร์

## แหล่งข้อมูลอื่น

* This Ancient Land of Dinosaurs, Siamoid, Siamese, and Thais; English and Thai

หมวดหมู่:ยุคก่อนประวัติศาสตร์แบ่งตามภูมิภาค
หมวดหมู่:โบราณคดีไทย
หมวดหมู่:เอเชียยุคก่อนประวัติศาสตร์