โชซ็อนโบราณ

อาณาจักร**โชซ็อนโบราณ** ยังมีอีกชื่อว่า **โกโชซ็อน** () และชื่อร่วมสมัยว่า **โชซ็อน** () เป็นอาณาจักรแรกบนคาบสมุทรเกาหลี ตามเทพปกรณัมเกาหลี อาณาจักรนี้สถาปนาโดยพระเจ้าทันกุนในตำนาน โชซ็อนโบราณมีวัฒนธรรมก้าวหน้าที่สุดในคาบสมุทรเกาหลีในขณะนั้น และเป็นเครื่องหมายสำคัญในการก้าวไปสู่การรวมอำนาจรัฐแบบรวมศูนย์ในยุคหลัง ๆ คำว่า *โก* () ซึ่งหมายถึง "เก่า" หรือ "โบราณ" ถูกนำมาใช้ในประวัติศาสตร์นิพนธ์เพื่อแยกอาณาจักรนี้ออกจากราชวงศ์โชซ็อน ซึ่งสถาปนาขึ้นใน ค.ศ. 1392

รายงานจาก*[[ซัมกุก ยูซา|ความทรงจำของสามราชอาณาจักร]]* พระเจ้าทันกุนทรงสถาปนาโชซ็อนโบราณขึ้นเมื่อ 2333 ปีก่อน ค.ศ. กล่าวกันว่าทันกุนกำเนิดจากเจ้าชายฮวานุงแห่งสวรรค์และหญิงสาวผู้เป็นหมีชื่อ Ungnyeo แม้ว่าทันกุนจะเป็นบุคคลในตำนานที่ไม่มีหลักฐานยืนยันการมีตัวตนอยู่จริง แต่บางคนตีความตำนานของพระองค์ว่าเป็นภาพสะท้อนสถานการณ์ทางสังคมวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาในช่วงแรกของอาณาจักร กระนั่น เรื่องราวของทันกุนมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาอัตลักษณ์ของเกาหลี ปัจจุบัน วันสถาปนาโชซอนโบราณได้รับการเฉลิมฉลองอย่างเป็นทางการเป็นวันสถาปนาชาติในเกาหลีเหนือ และเกาหลีใต้

ข้อมูลบางแหล่งอ้างว่าในศตวรรษที่ 12 ก่อน ค.ศ. หลังสถาปนาโชซ็อนโบราณ จีสื่อ (หรือที่รู้จักกันในชื่อ กีจา) นักปราชญ์ผู้สืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์ชาง ได้อพยพมายังตอนเหนือของคาบสมุทรเกาหลีและกลายเป็นผู้ก่อตั้งกีจาโชซ็อน มีการตีความเกี่ยวกับโชซ็อนโบราณและกีจาโชซ็อนมากมาย รวมถึงข้อถกเถียงเกี่ยวกับการดำรงอยู่ของกีจาโชซ็อน

ใน 194 ปีก่อน ค.ศ. ราชวงศ์โชซ็อนโบราณถูกโค่นล้มโดยวี มัน (เว่ย์หม่าน ในภาษาจีน) ผู้ลี้ภัยจากรัฐเยียน ซึ่งเป็นรัฐบริวารของราชวงศ์ฮั่น ซึ่งต่อมาได้สถาปนาวีมันโชซ็อนขึ้น

เมื่อ 108 ปีก่อน ค.ศ. ราชวงศ์ฮั่นในรัชสมัยจักรพรรดิอู่ เข้ารุกรานและพิชิตวีมันโชซ็อน ราชวงศ์ฮั่นสถาปนาสี่จฺวิ้นเพื่อจัดการบริหารในอดีตดินแดนโชซ็อนโบราณ หลังจักรวรรดิฮั่นแตกสลายในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 3 และศตวรรษที่ 4 อันโกลาหล พื้นที่นี้หลุดพ้นจากการควบคุมของจีนและถูกพิชิตโดยโคกูรยอใน ค.ศ. 313

เมืองหลวงโกโชซ็อนคือวังก็อม (ปัจจุบันคือเปียงยาง) ตั้งแต่อย่างน้อยศตวรรษที่ 2 ก่อน ค.ศ. ในคาบสมุทรเกาหลีตอนใต้ รัฐจินเริ่มปรากฏในศตวรรษที่ 3 ก่อน ค.ศ.

## ตำนานก่อตั้ง
ตำนานก่อตั้งโชซ็อนโบราณแบบหลักมีสามแบบ ซึ่งเกี่ยวข้องกับทันกุน กีจา หรือวี มัน

### ตำนานทันกุน

ตำนานเกี่ยวกับพระเจ้าทันกุนได้รับการบันทึกใน*[[ซัมกุก ยูซา]]*ในคริสต์ศตวรรษที่ 13 
เรื่องของ พระเจ้าทันกุน นี้ก็คือตำนานพระเจ้าสร้างโลกของ เกาหลี ที่มีคล้ายๆกันกับของชนชาติอื่นๆ ที่เชื่อในเรื่องพระเจ้าสร้างโลกกันมาแต่ยุคสมัยโบราณ ในตำนานกล่าวว่า ทันกุน นั้นสืบเชื้อสายมาจากเสด็จปู่ พระเจ้าฮวานิน ผู้เป็นเทพแห่งสวรรค์ โอรสของ พระเจ้าฮวานิน คือ พระเจ้าฮวานุง ได้ขอประทานให้พระองค์ได้มาอาศัยอยู่บนโลก โดยขอสถานที่ที่มีหมู่บ้านและภูเขา พระเจ้าฮวานิน จึงประทานที่แห่งหนึ่งให้อยู่ทึ่บริเวณภูเขา แทแบก ปัจจุบันคือภูเขาแพกทู หรือ ไป่ถู หรือ ไป่โถว ในภาษาจีน อยู่ตรงพรมแดนกั้นระหว่างประเทศจีนและภาคเหนือของประเทศเกาหลีเหนือ แปลว่า ภูเขาหัวขาว เป็นภูเขาไฟเก่าที่มีทะเลสาบใหญ่ ปากปล่องภูเขาไฟอยู่บนยอดเขา พระเจ้าฮวานินยังได้มอบคนจำนวน 3000 คน มาเป็นข้ารับใช้พระเจ้าฮวานุงอีกด้วย พระเจ้าฮวานุงก่อร่างสร้างเมืองขึ้นจากดินแดนแห่งนั้น โดยตั้งชื่อว่า ซินซี แปลว่าเมืองแห่งเทพ โดยได้บันดาลให้เกิดมีเมฆ ลม และฝน แล้วสอนให้ผู้คนของพระองค์ทั้งหมดให้รู้จักกับศาสตร์และศิลป์ต่างๆ รวมถึงการเพาะปลูก และยังได้ออกกฎหมายเพื่อปกครองข้าแผ่นดินอย่างเป็นสุข

ที่ถ้ำแห่งหนึ่งในหุบเขานั้น มีเสือและหมีคู่หนึ่งเฝ้าบำเพ็ญภาวนาขอให้ พระเจ้าฮวานุง ดลบันดาลให้ทั้งสองได้กลายร่างเป็นคน เมื่อพระเจ้าฮวานุงรับทราบถึงคำภาวนาของเสือและหมีคู่นี้ จึงได้รับสั่งให้ทั้งสองเข้าเฝ้า พระเจ้าฮวานุงได้ประทานกระเทียม 20 กลีบ กับหญ้า 1 มัด โดยสั่งให้นำอาหารศักดิ์สิทธิ์ทั้งสองอย่างนี้ไปรับประทานตลอด 100 วัน และหลีกเลี่ยงให้พ้นจากแสงอาทิตย์ หลังจากที่รับประทานอาหารทิพย์ได้นาน 21 วัน เจ้าหมีก็กลายร่างเป็นหญิงสาว ส่วนเจ้าเสือนั้นก็ยังคงอยู่ในถ้ำร่างเดิม

เจ้าหมีได้เป็นมนุษย์สมใจ จึงรู้สึกสำนึกในบูญคุณ แล้วถวายตัวเป็นข้ารับใช้ พระเจ้าฮวานุง อยู่ต่อมา หญิงสาวก็เฝ้าอธิษฐานขอให้ตนมีบุตร พระเจ้าฮวานุง ทราบความอีก จึงรับนางเป็นชายาของพระองค์จากนั้นก็ตั้งครรภ์ และให้กำเนิดโอรสเป็น ทันกุน ทันกุนได้สืบต่อบัลลังก์กษัตริย์ต่อจากพระบิดาในปีที่ 50 ในรัชสมัยพระเจ้าเหยา (พระเจ้าเหยาคือ 1 ใน 5 กษัตริย์ดึกดำบรรพ์ผู้สร้างประเทศจีน)

แม้ว่าเรื่องราวทันกุนถือว่าเป็นเพียงเรื่องปรัมปรา เชื่อกันว่าเรื่องนี้เป็นการผสมผสานตำนานเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการก่อตั้งโชซ็อนโบราณ โดยมีทฤษฎีเกี่ยวกับต้นกำเนิดตำนานนี้หลายแบบ Seo และ Kang (2002) เชื่อว่าตำนานทันกุนมีพื้นฐานมาจากการรวมกันของชนเผ่าที่แตกต่างกันสองเผ่า ได้แก่ เผ่ารุกรานซึ่งบูชาท้องฟ้าในยุคสัมฤทธิ์ และเผ่าท้องถิ่นซึ่งบูชาหมีในยุคหินใหม่ นำไปสู่การก่อตั้งโชซ็อนโบราณ Lee K. B. (1984) เชื่อว่า 'ทันกุนวังก็อม' เป็นบรรดาศักดิ์ที่ผู้นำยุคต่อมาของโชซ็อนโบราณนำมาใช้

### ตำนานกีจา
กีจา บุคคลในสมัยราชวงศ์ชาง ถูกอ้างว่าหนีเข้าคาบสมุทรเกาหลีใน ค.ศ. 1122 หลังราชวงศ์ชางล่มสลายเปลี่ยนผ่านไปยังราชวงศ์โจว และสถาปนากีจาโชซ็อน กีจาโชซ็อนได้รับการรับรองและกล่าวถึงใน*[[สามก๊กจี่]]* ตำราจีน ไม่มีข้อมูลเกาหลีร่วมสมัยอันใดที่กล่าวถึงกีจาโชซ็อน และข้อมูลเก่าสุดที่ผลิตในเกาหลีมาจากราชวงศ์โครยอ บันทึกเกาหลีแรกสุดของเกาหลีที่พูดถึงกีจาโชซ็อนมาจาก*[[ซัมกุก ยูซา]]*

ผู้เชี่ยวชาญสมัยใหม่หลายคนปฏิเสธการมีอยู่ของกีจาโชซ็อนด้วยเหตุผลหลายประการ โดยหลักแล้วเป็นเพราะหลักฐานทางโบราณคดีที่ขัดแย้งกันและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ผิดกาละ พวกเขาชี้ไปที่ *[[จู๋ชูจี้เหนียน]]* และ *[[หลุน-ยฺหวี่]]* ของขงจื๊อ ซึ่งเป็นหนึ่งในผลแรกช่วงแรก ๆ ที่กล่าวถึงกีจา แต่ไม่ได้กล่าวถึงการอพยพไปยังโชซ็อนโบราณ กีจาโชซ็อนอาจปรากฏเป็นสัญลักษณ์ของผู้อพยพก่อนราชวงศ์ฉินที่หลบหนีความโกลาหลในยุครณรัฐ

### วี มัน
วี มัน เป็นขุนพลแห่งรัฐเยียนทางตะวันออกเฉียงเหนือของจีนที่หลบหนีจากราชวงศ์ฮั่นที่ขยับเข้ามา ไปยังคาบสมุทรเกาลีตอนเหนือใน 195 ปีก่อน ค.ศ. เขาสถาปนาราชรัฐโดยมีวังก็อมซ็องเป็นเมืองหลัก ซึ่งคาดว่าอยู่ในภูมิภาคเปียงยางในปัจจุบัน *[[Weilüe]]* ใน *[[สามก๊กจี่]]* บันทึกว่าวี มันเข้ายึดอำนาจพระเจ้าชุน และเข้าครองเป็นกษัตริย์โชซ็อนโบราณ

## สร้างอาณาจักร

การกล่าวถึงเมืองโชซ็อนโบราณครั้งแรกพบในบันทึกประวัติศาสตร์กว๋านจื่อ ซึ่งระบุว่าเมืองโชซ็อนโบราณเก่าตั้งอยู่บริเวณอ่าวปั๋วไห่ และกล่าวถึงการค้าขายระหว่างรัฐกับรัฐฉี (齊) ของจีน *[[จ้านกั๋วเช่อ]]*, *[[ชานไห่จิง]]* และ*[[ฉื่อจี้]]*—มีบันทึกบางส่วนในยุคแรกสุด — กล่าวถึงโชซ็อนว่าเป็นภูมิภาค จนกระทั่งตำรา *ฉื่อจี้* ที่เริ่มกล่าวถึงภูมิภาคดังกล่าวว่าเป็นประเทศตั้งแต่ 195 ปีก่อน ค.ศ. เป็นต้นมา

## โคโจซ็อน
ชื่อโคโจซ็อนนี้กำหนดขึ้นโดยนักประวัติศาสตร์รุ่นใหม่ ตามตำนานการสร้างประเทศเกาหลีกล่าวว่า เกาหลีในยุคสมัยเริ่มแรกเรียกว่าโชซ็อน แต่ในประวัติศาสตร์ยุคสมัยสุดท้ายก่อนที่เกาหลีจะเข้าสู่ยุคสมัยใหม่นั้นก็เรียกว่า โชซ็อน เช่นกัน จึงต้องมีการแบ่งแยกยุคสมัยทั้งสองออกจากกัน โชซ็อน ยุคแรกจึงต้องเรียกว่า โคโจซ็อน ซึ่งคำว่า โก แปลว่า เก่า หรือ โบราณ รวมกันจึงหมายถึง โชซ็อนโบราณ สมัยโคโจซ็อนนี้นับตั้งแต่ปี 1790 ก่อน พุทธศักราช จนกระทั่งถึง พ.ศ. 435 ในทางโบราณคดีนั้นจัดยุคสมัยโคโจซ็อนนี้อยู่ในยุคสำริด แต่ก้าวเข้าสู่ยุคเหล็กในช่วงปลายยุค จากหลักฐานที่ค้นพบเครื่องมือเครื่องใช้และถ้วยชามต่างๆ ของผู้คนในสมัยโคโจซ็อนก็บ่งบอกเช่นนั้น

ชาวโคโจซ็อนมีวัฒนธรรมของชุมชนที่ยังชีพด้วยการเพาะปลูก ในบันทึกของชาวจีนเคยมีการบันทึกและกล่าวถึงชาวโคโจซ็อนในสมัยราชวงศ์โจว และเรียกโคโจซ็อนว่าเป็นกลุ่มพวก นักรบคนเถื่อนแห่งตะวันออก ซึ่งในสมัยราชวงศ์โจว นี้มีกลุ่มชาวจีนเรียกว่าคนเถื่อนอยู่มากมายหลายกลุ่มที่อาศัยอยู่นอกเขตแดนที่ราบภาคกลางของจีน ซึ่งเป็นชนเผ่าเรร่อนอาศัยอยู่ในแถบมองโกเลียและแมนจูเรีย โคโจซ็อนที่มีเขตแดนติดต่อกับแมนจูเรีย จึงถูกเรียกรวมไปว่าเป็นพวกคนเถื่อน ถึงแม้ชาวโคโจซ็อนจะไม่ได้เป็นพวกเร่ร่อนก็ตาม

ในบันทึกของแคว้นฉี สมัยราชวงศ์โจวก็มีบันทึกถึงการติดต่อระหว่างแคว้นฉีและชาวโคโจซ็อน แคว้นนี้ตั้งอยู่ฝั่งตรงข้ามระหว่างทะเลป๋อไห่กับโคโจซ็อน และยังปรากฏอีกว่าในระหว่างเกิดสงครามระหว่างรัฐขึ้นในจีนปลายสมัยราชวงศ์โจว ช่วงระหว่าง พ.ศ. 68 ถึง พ.ศ. 322 คนจากแคว้นเอี๋ยนที่เป็นเขตติดต่อกันกับโคโจซ็อน ก็อพยพหลั่งไหลทะลักเข้าไปในโคโจซ็อนอย่างมากมายด้วยเช่นกัน

ในบันทึกประวัติศาสตร์อีกเล่มของเกาหลีที่มีชื่อว่า ฮวานดาน โกกิ อันเป็นบันทึกประวัติศาสตร์ที่แตกต่างออกไปจากประวัติศาสตร์ทั่วไป ซึ่งกำลังได้รับการถกเถียงจากนักประวัติศาสตร์ทั่วไปถึงความถูกต้องบันทึกว่า หลังจากยุคสมัยของดันกุน วังกอม แล้วกษัตริย์ที่สืบบัลลังก์เป็นโอรสของพระองค์คือ ดันกุน ปูรู ขึ้นสืบต่อในปี 1697 ก่อนพุทธศักราช ก่อนที่ดันกุน ปูรู จะขึ้นเป็นกษัตริย์ เคยได้รับสั่งจากพระบิดาให้เดินทางไปเมืองจีนเพื่อไปพบกับเซี่ยหยู ซึ่งในระหว่างนั้นกำลังแก้ปัญหาเรื่องน้ำท่วมให้กับพระเจ้าซุ่น ซึ่งเป็นกษัตริย์องค์สุดท้ายในตำนาน 5 กษัตริย์ยุคโบราณของจีน และดันกุน ปูรู นี่เองเป็นผู้บอกวิธีการสร้างฝายทดน้ำให้แก่เซี่ยหยู เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนแก่ประชาชน จนต่อมาเซี่ยหยูได้รับสืบเป็นกษัตริย์ต้นราชวงศ์เซี่ย ราชวงศ์แรกของจีน ซึ่งหากยืนตามบันทึกแล้ว ก็ยังคงอิงกับตำนานเทพเจ้าเกาหลีเรื่อง พระเจ้าสร้างโลกด้วยเช่นกัน ยังกล่าวถึงยุคสมัยโคโจซ็อนว่ากษัตริย์สืบต่อกันถึง 45 พระองค์ จากปี 1790 ก่อนพุทธศักราช ถึงปี พ.ศ. 306 

ในบันทึกประวัติศาสตร์ทางฝ่ายจีน ได้มีการกล่าวถึงเรื่องของจี้จื่อ ที่ในประวัติศาสตร์ฝ่ายเกาหลีเรียกว่า กีจา ได้เดินทางไปยังโคโจซ็อนในพ.ศ. 36 และยังได้ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์ปกครองโคโจซ็อนต่อมาด้วยเช่นกัน ในประวัติศาสตร์จีนกล่าวถึงจี้จื่อว่าเป็นพระอาจารย์ของกษัตริย์ติ้ซิง กษัตริย์องค์สุดท้ายของราชวงศ์ซางกษัตริย์พระองค์นี้เป็นกษัตริย์ทรราช จี้จือถูกจับคุมขังด้วยความไม่พอใจส่วนตัวของกษัตริย์ ต่อมาเมื่อราชวงศ์ซางล่มสลาย โจวอู่หวังผู้โคนล้มราชวงศ์ซางได้ขึ้นเป็นกษัตริย์พระองค์แรกแห่งราชวงศ์โจว จึงได้ปลดปล่อยจี้จื่อออกมา และเนรเทศออกจากแผ่นดินจีน จี้จื่อจึงได้พาคนจำนาน 5000 คน ออกจากจีน เดินทางมุ่งหน้าขึ้นเหนือ จนกระทั่งมาสุดที่ดินแดนหนึ่งที่เรียกว่า เจ่าเซียน ซึ่งก็คือ โคโจซ็อน และด้วยความรู้ที่มีมากมาย จึงได้รับตำแหน่งเป็นขุนนางที่นั้น จี้จื่อได้เป็นผู้สอนให้ชาวโคโจซ็อนได้เรียนรู้กับวัฒนธรรมของชาวจีน กระทั่งต่อมา จี้จื่อได้ขึ้นเป็นกษัตริย์ของชาวโคโจซ็อน เป็นต้นราชวงศ์จี้จื่อ หรือ กีจาโจซอน

ในเรื่องของชาวจีนที่ไปเป็นกษัตริย์ปกครองโคโจซ็อนนี้ปรากฏอยู่ในประวัติศาสตร์ของเกาหลีในสองยุคสมัย จึงมักทำให้สับสนว่าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในยุคสมัยใดกันแน่  เหตุการณ์แรกคือเรื่องของ จี้จื่อ หรือ กีจา นี้เกิดในช่วงของโคโจซ็อนยุคกลาง ตรงกับยุคสมัยราชวงศ์โจว แต่อีกเหตุการณ์หนึ่งนั้นเกิดขึ้นสมัยโคโจซ็อนยุคปลาย ซึ่งตรงกับยุคสมัยราชวงศ์ฮั่นของจีน เหตุการณ์ครั้งหลังนี้ยังนำมาสู่การก่อตั้งอาณาจักรแห่งใหม่ขึ้นอีกแห่งทางตอนใต้ของคาบสมุทรเกาหลี ในประวัติศาสตร์ช่วงหลังนี้กล่าวถึงขุนพลชาวจีนผู้หนึ่งนามว่า เหว่ยมั่ง ในพ.ศ. 349 เหว่ยมั่งเป็นขุนพลจากแคว้นเอี๋ยน ที่ลี้ภัยเข้าไปอยู่ในอาณาจักรโคโจซ็อน แล้วเข้ารับใช้กษัตริย์จุน ที่ปกครองโคโจซ็อนในขณะนั้น   

เหว่ยมั่ง ได้รับคำสั่งไปป้องกันเขตแดนทางด้านตะวันตก แต่เขากลับก่อกบฏ นำกองทัพกลับมายึดอำนาจของกษัตริย์จุน และตั้งตนขึ้นเป็นกษัตริย์เสียเอง แล้วก่อตั้งราชวงศ์ใหม่ขึ้นปกครองโคโจซ็อน ชื่อ เหว่ยมั่งโจซอน หลังจากถูกยึดอำนาจ กษัตริย์จุนกับทหารจำนวนหนึ่งหลบหนีลงไปทางใต้ และได้ตั้งอาณาจักรแห่งใหม่ ขึ้นตรงบริเวณเมืองอิกซาน ในจังหวัดเจียลลา เกาหลีใต้ปัจจุบัน โดยเรียกอาณาจักรใหม่แห่งนี้ว่าอาณาจักรฮัน 

โคโจซ็อนในสมัยเหว่ยมั่งนี้มีการขยายอาณาเขตออกไปกว้างขวางขึ้นอีก และเพื่อป้องกันการถูกโจมตีจากจีนเหว่ยมั่งได้ผูกสัมพันธ์กับชนเผ่าซ่งหนู อันเป็นเผ่าเร่รอนที่อาศัยอยู่ในแมนจูเรียจากนั้นก็พยายามติดต่อกับแคว้นอื่นๆ ในจีน ราชวงศ์ของเหว่ยมั่งสืบต่อมาจนกระทั่งถึง พ.ศ. 434 ในสมัยของหยูฉู่ ซึ่งเป็นรุ่นหลานขึ้นมาเป็นกษัตริย์ปกครอง ในขณะนั้นจีนอยู่ในยุคสมัยของกษัตริย์ ฮั่นหวูตี้ พระเจ้าฮั่นหวูตี้ได้นำกองทัพเข้าโจมตีโคโจซ็อน สงครามดำเนินไปอยู่จนกระทั่งอีกปีต่อมา ในที่สุดเมืองหลวงวังกอมซองก็ถูกยึดโดยกองทัพราชวงศ์ฮั่น ราชวงศ์เหว่ยมั่งจึงสิ้นสุดลงเพียงเท่านั้นพร้อมกับจุดสิ้นสุดของอาณาจักรโชซ็อนโบราณ ที่ต้องตกเป็นเมืองขึ้นครั้งแรกของจีนราชวงศ์ฮั่น นับแต่ พ.ศ. 435 ราชวงศ์ฮั่นได้แบ่งอาณาจักรโชซ็อนโบราณออกเป็นสี่แคว้น คือ มณฑลนังนัง มณฑลชินบอน มณฑลอินดุน และมณฑลฮย็อนโท แต่ราชวงศ์ฮั่นได้ปกครองอย่างจริงจังเพียงมณฑลเดียวคือ มณฑลนังนังเพราะเป็นแหล่งทรัพยากรที่สำคัญ ทำให้แคว้นอื่นๆ ค่อยๆแยกตัวออกไปอย่างอิสระในที่สุด แต่ภายหลังอาณาจักรนังนังก็สามารถกู้เอกราชมาได้ โดยพระเจ้าชอยรี                  

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
*
*
*
*

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์เกาหลี
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในศตวรรษที่ 24 ก่อนคริสตกาล
หมวดหมู่:สิ้นสุดในศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในเอเชียตะวันออก
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประวัติศาสตร์เกาหลี