อักษรรัญชนา

**อักษรรัญชนา** (रंजना, Rañjanā) หรือกูติลา หรือลันต์ซา (Lantsa) เป็นระบบการเขียนอักษรสระประกอบที่พัฒนาขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 11 ชาวเนวาร์ ผู้อยู่อาศัยดั้งเดิมในหุบเขากาฐมาณฑุ ได้ใช้เขียนภาษาสันสกฤตและภาษาเนวาร์ในพื้นที่เนปาลถึงทิเบตจนกระทั่งกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 ปัจจุบันยังใช้เขียนในวัดพุทธในประเทศจีน โดยเฉพาะในพื้นที่ศาสนาพุทธแบบทิเบตภายในเขตปกครองตนเองทิเบต มณฑลเสฉวน, มณฑลยูนนาน, มณฑลชิงไห่ และมณฑลกานซู่; ประเทศมองโกเลีย และประเทศญี่ปุ่น ปกติเขียนจากซ้ายไปขวา แต่รูปแบบ Kutakshar เขียนจากบนลงล่าง อักษรนี้ยังเป็นอักษรวิจิตรมาตรฐานสำหรับเนปาล

## ประวัติ
อักษรรัญชนาเป็นอักษรตระกูลพราหมีที่พัฒนาขึ้นในช่วง ค.ศ. 1100 ใช้งานกันในประเทศเนปาล โดยชาวเนวาร์ยังคงใช้อักษรนี้เพื่อเขียนภาษาเนวาร์ในเนปาล และยังใช้งานในอารามมหายานและวัชรยานส่วนใหญ่อีกด้วย เป็นหนึ่งในอักษรของเนปาลร่วมกับอักษรปรัจลิต ชุดพระสูตร*[[ปรัชญาปารมิตา]]*ที่เขียนด้วยหมึกสีทองโดยภิกษุอานนท์แห่ง Kapitanagar และมีอายุย้อนไปถึงปีเนปาลสมวัต 345 (ค.ศ. 1215) เป็นตัวอย่างแรก ๆ ของอักษรนี้

หลังไม่ได้ใช้งานมานานในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 อักษรชนิดนี้ก็ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในปัจจุบัน หน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่นหลายแห่งใช้อักษรนี้ โครงการเนปาล-เยอรมนีกำลังพยายามอนุรักษ์เอกสารตัวเขียนอักษรัญชนา

## ชุดตัวอักษร
### สระ

### พยัญชนะ

### เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระ

File:Gagaa.JPG|เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระสำหรับอักษรรัญชนะ 'ग'.
File:Babaa.JPG|เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระสำหรับอักษรรัญชนะ 'ब'.
File:Kakaa.JPG|เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระสำหรับอักษรรัญชนะ 'क'.


รูปร่างเครื่องหมายรวมเสียงที่แสดงถึงสระ आ ā, ए e, ऐ ai/ē,ओ o และ औ au/ō ในอักษรรัญชนามีรูปแบบที่แตกต่างกันเมื่อรวมกับพยัญชนะแปดตัว ได้แก่ ख kha, ग ga, n ञ nya, ठ ṭha ण ṇa, थ tha, ध dha หรือ श sha หรือในกรณีที่ตัวใดตัวหนึ่งเป็นพยัญชนะตัวแรกในชุดเสียง (นอกจากนี้ เครื่องหมายแนวตั้งที่แสดงเสียง आ ā หรือ ī อาจมีรูปสั้นกว่าเมื่อรวมกับพยัญชนะ क ka, ज्ञ ja หรือ ठ ṭha)

## ตัวเลข

## การใช้งาน

File:Shukla Ranjana Om.svg|'โอม' ในอักษรรัญชนา
File:Jing An Temple Stone Sanskrit Om.jpeg|พยางค์"โอม"แบบรัญชนาขนาบข้างเครื่องมือของจาตุมหาราชิกา วัดจิ้นอาน เซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน
File:Astasahasrika Prajnaparamita Maitreya Folio.jpeg|เอกสารตัวเขียนสันสกฤตในอักษรรัญชนา *[[ปรัชญาปารมิตา]]* อินเดีย คริสต์ศตวรรษที่ 12
File:Maru tol street sign.jpg|ป้ายถนนในกาฐมาณฑุในอักษรรัญชนา, เทวนาครี และภาษาอังกฤษ
File:Tianjin Temple Sanskrit Ranjana Script.jpeg|มนตร์ที่เขียนด้วยอักษรรัญชนาบนเพดานของวัดแห่งหนึ่งในเทียนจิน ประเทศจีน


### ในเนปาล
ชุมชนชาวเนวาร์ในกาฐมาณฑุใช้อักษรรัญชนาสำหรับการพิมพ์คัมภีร์และวรรณกรรมทางพุทธศาสนา ปัจจุบันอักษรนี้ยังใช้ในประเทศเนปาลสำหรับการพิมพ์เอกสารพิเศษภาษาเนวาร์ (การ์ดเชิญงานแต่งงาน ใบประกาศนียบัตร ฯลฯ) และสำหรับชื่อหนังสือภาษาเนวาร์อีกด้วย ในศาสนาพุทธมหายานและวัชรยาน อักษรนี้นิยมใช้เขียนมนตร์หลายแบบ เช่นมนตร์"โอม มณี ปัทเม หูม"ของพระอวโลกิเตศวร มนตร์พระนางตารา: "โอํ ตาเร ตุตฺตาเร ตุเร สฺวาหา" และมนตร์พระมัญชุศรีโพธิสัตว์: "Om a ra pa ca na dhi" อักษรนี้ยังใช้ในคัมภีร์ฮินดูด้วย

### เอเชียตะวันออก
ในศาสนาพุทธแบบจีนและพุทธเอเชียตะวันออกอื่น ๆ อักษรมาตรฐานสำหรับมนตร์และธารณีไม่ใช่อักษรรัญชนา แต่เป็นอักษรสิทธัมก่อนหน้าที่แพร่หลายในประเทศจีนสมัยราชวงศ์ถัง อย่างไรก็ตาม ในจีนสมัยจักรวรรดิตอนปลาย อิทธิพลของศาสนาพุทธแบบทิเบตทำให้อักษรรัญชนากลายเป็นที่นิยมเช่นกัน และทำให้อักษรนี้ยังพบได้ทั่วเอเชียตะวันออก แต่ไม่ได้พบมากเท่าอักษรสิทธัม ในประเทศเวียดนาม อักษรรัญชนามักใช้ในพิธีกรรมทางพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งโดยพระสงฆ์ในภาคกลาง เช่น เว้ เครื่องรางของขลังมักทำขึ้นจากมนตร์รัญชนาที่อ่านว่า "โอม มณี ปัทเม หูม" หรือ "Om cale cule cundi svaha" ซึ่งเป็นมนตร์ของพระจุนทีโพธิสัตว์ อักษรรัญชนายังถูกหมอผีเวียดนามนำมาใช้ในเครื่องรางของขลัง เช่น Lỗ Ban phái นิกายเต๋าที่มาจากประเทศจีน ตั้งชื่อตามหลู่ ปาน เทพเจ้าผู้คุ้มครองช่างไม้

### ในทิเบต
เมื่อมีการนำเข้าอักษรรัญชนาสู่ทิเบต มีการเรียกอักษรนี้เป็น *Lantsa* () ซึ่งเป็นรูปถอดความจากศัพท์สันสกฤต () หรือ *Lañja* (ซึ่งหมายถึง 'หาง' หรือ 'เท้า')

## ยูนิโคด
บล็อกยูนิโคดสำหรับอักษรนี้เสนอครั้งแรกใน ค.ศ. 2009 โดย Michael Everson อัปเดตในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2013 และแก้ไขล่าสุดพร้อมรายละเอียดเพิ่มเติมในเดือนมกราคม ค.ศ. 2023 โดย Anshuman Pandey

## ภาพ

File:Karnataka Nyingma temple en.jpg|วัดนิกายญิงมาที่มีการประดับอักษรรัญชนาแบบ *Lantsa*
File:Vajra Guru Mantra.svg|มนตร์วัชรคุรุในอักษรรัญชนาแบบ *Lantsa* และอักษรทิเบต
File:OM TARE TU TTARE.svg|มนตร์พระนางตาราในอักษรรัญชนาแบบ *Lantsa* และอักษรทิเบต
File:Invitation card.jpg|บัตรเชิญ
File:sandhya times scan.jpg|หนังสือพิมพ์ *Sandhya Times* daily
File:Kmc3.jpg|ป้ายสำนักงานมหานครกาฐมาณฑุในอักษรรัญชนา (แถวที่สอง)


## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
*Download Ranjana Newari Regular Font

*
*
*Fynn, Christopher John. Ranjana (Lantsa) script
*
*อักษรรัญชนาใน Omniglot
*Ranjana script
*Saerji. (2009). *[http://www.fanfoyan.com/resour/pale/astasahasrika.pdf Rañjanā script: Akṣara List of the Manuscript of Aṣṭasāhasrikāprajñāpāramitā (ca. the 11–12th Centuries)]*. Research Institute of Sanskrit Manuscripts & Buddhist Literature, Peking University.

หมวดหมู่:อักษรโบราณ
หมวดหมู่:เนวาร์
หมวดหมู่:ชุดตัวอักษรพราหมี
หมวดหมู่:ภาษาเนวาร์
หมวดหมู่:ระบบการเขียนสำหรับภาษาเนวาร์