พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ (เตี้ยม บุนนาค)

พลตรี **พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์** นามเดิม **เตี้ยม บุนนาค** (20 ธันวาคม พ.ศ. 2422 – 25 มิถุนายน พ.ศ. 2505) เป็นนายทหาร ขุนนางและข้าราชการชาวไทย เคยดำรงตำแหน่งสำคัญ ๆ เช่น สมุหพระราชมณเฑียร, ปลัดกรมเสนาธิการทหารบก, ผู้ช่วยทูตทหารบกประจำประเทศเยอรมนี, ออสเตรีย, รัสเซีย, สวีเดน, นอร์เวย์, เดนมาร์ก, เนเธอร์แลนด์, เบลเยียม และอิตาลี เป็นบิดาของวรันดับ ฉัตรกุล ณ อยุธยา อดีตนางกำนัลในสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี

## ประวัติ
### ชีวิตส่วนตัว
พลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ (เตี้ยม บุนนาค) เกิดเมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2422 ที่บ้านตลาดแขก เมืองธนบุรี เป็นบุตรคนที่ 3 ของพลโท เจ้าพระยาสุรวงศ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค) กับท่านผู้หญิงตลับ สุรวงศ์วัฒนศักดิ์ (สกุลเดิม โอสถานนท์) มีพี่น้องทั้งหมด 27 คน

เมื่ออายุได้ 3 ปี บิดาได้ถวายเป็นโอรสบุญธรรมในสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช เนื่องด้วยในเวลานั้นพระองค์ยังไม่มีพระโอรสและพระธิดา จึงอยู่ที่วังบูรพาภิรมย์เรื่อยมาจนกระทั่งไปศึกษาวิชาการที่ต่างประเทศ เมื่ออายุได้ 13 ปี

พลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ (เตี้ยม บุนนาค) สมรสกับหม่อมหลวงวงศ์ ฉัตรกุล ธิดาคนใหญ่ของจอมพล เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล) กับท่านผู้หญิงวร บดินทรเดชานุชิต มีบุตรธิดารวม 5 คนคือ
# ศาสตราจารย์ แพทย์หญิง ท่านผู้หญิงตวันสุรวงศ์ บุนนาค
# วรันดับ ฉัตรกุล ณ อยุธยา
# นาวาโท ตัปนวงศ์ บุนนาค
# ต่อพงศ์ภัสสร์ บุนนาค
# ภาวาส บุนนาค

### การศึกษา
พลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ ได้เข้าเรียนในโรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบเป็นปฐม พอสอบได้ประโยคหนึ่ง และเจริญวัยพอที่จะออกไปศึกษา ณ ต่างประเทศได้แล้ว สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช จึงโปรดส่งไปประเทศอังกฤษ เมื่อปี พ.ศ. 2435 เข้าเรีบนวิชาสามัญที่โรงเรียนมาลเวิร์น เมืองวุร์สเตอร์เชอร์ จนจบหลักสูตร แล้วเข้าศึกษาต่อ เป็นนักเรียนนายร้อยทหารบกที่ โรงเรียนนายร้อยทหารบกแซนด์เฮิสต์ เมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2441 ถึงเดือนธันวาคม สอบไล่ได้ ได้รับยศเป็นนายร้อยตรี ประเภทนายทหารนอกกอง สังกัดกองร้อยที่ 2 แห่งกรมทหารแมนเชสเตอร์ที่อัลเดอร์ช็อต แต่ยังศึกษาต่อไปจนถึงปี พ.ศ. 2444 สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เมื่อทรงยังดำรงพระยศเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เสด็จออกไปทรงศึกษาวิชาการทหาร ณ ประเทศเยอรมนี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ไปเป็นราชองครักษ์ประจำพระองค์สมเด็จเจ้าฟ้าฯ พระองค์นั้น

## การทำงาน
### ราชการทหาร
พลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ เริ่มเข้ารับราชการในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2441 เป็นนักเรียนนายร้อยทหารบกออกไปศึกษาวิชาการทหาร ณ ประเทศอังกฤษ เป็นนายทหารสัญญาบัตรครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2442 แต่ยังคงศึกษาอยู่ต่อไปจนถึงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2444 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายไปเป็นราชองครักษ์ประจำพระองค์สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ที่ประเทศเยอรมนี จนถึงปี พ.ศ. 2446 จึงเดินทางกลับประเทศไทย รับราชการเป็นหัวหน้าแผนก 2 กรมเสนาธิการทหารบก ดำรงตำแนห่งสำคัญ ๆ เช่น

* พ.ศ. 2449 – ปลัดกรมบัญชาการมณฑลทหารบก
* เมษายน พ.ศ. 2450 – เสนาธิการกองพลที่ 1 รักษาพระองค์ แต่ยังคงรั้งตำแหน่งปลัดกรมบัญชามณฑลทหารบก อยู่ด้วย
* มีนาคม พ.ศ. 2451 – ผู้บังคับการกรมทหารราบที่ 3
* มีนาคม พ.ศ. 2452 – ผู้บังคับการกรมทหารราบที่ 2
* พ.ศ. 2453 – ผู้ช่วยทูตทหารบก สังกัดกรมเสนาธิการทหารบก ประจำประเทศเยอรมนี ออสเตรีย รัสเซีย สวีเดน นอร์เวย์ เนเธอร์แลนด์ เบลเยียม และอิตาลี ประจำที่กรุงเบอร์ลิน
* พ.ศ. 2456 – ผู้ช่วยจเรทหารราบ ประจำกรมจเรทหารบก และเป็นนายทหารคนสนิทของจเรทหารบก
* 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 – ผู้ช่วยสมุหราชองครักษ์ แต่ยังสังกัดกรมจเรทหารบก จนถึงเดือนเมษายน พ.ศ. 2463 ถึงย้ายประจำที่กรมราชองครักษ์
* 23 ธันวาคม พ.ศ. 2468 – ปลัดกรมเสนาธิการทหารบก 

และตำแหน่งสุดท้ายในราชการ คือ ปลัดกรมเสนาธิการทหารบก จนถึงสิ้นปี พ.ศ. 2470 จึงโอนมารับราชการในกระทรวงวัง

### ราชการในวัง
ต่อมา พลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ โอนมารับราชการที่กระทรวงวัง ในตำแหน่งเจ้ากรม กรมวัง ในสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2471 แล้วทำการแทนสมุหพระราชมณเฑียรด้วยอีกตำแหน่งหนึ่งในปี พ.ศ. 2472

วันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2473 ย้ายจากตำแหน่งเจ้ากรมวังของสมเด็จพระบรมราชินี มาเป็นสมุหพระราชมณเฑียร และดำรงตำแหน่งนี้ต่อมาจนออกรับบำนาญเมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2478 ในคราวการปรับปรุงกระทรวงวังเป็นสำนักพระราชวัง

ถึงปี พ.ศ. 2489 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กลับมาดำรงตำแหน่งสมุหพระราชมณเฑียร ในคณะกรรมการพระราชสำนักอีกครั้งหนึ่ง ต่อมาจึงกราบบังคมทูลขอลาออกจากตำแหน่งเมื่อวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2499 แต่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อยู่ในตำแหน่งไปก่อน จึงอยู่ในตำแหน่งสมุหพระราชมณเฑียรจนตลอดชีวิต

### ราชการพิเศษ
ระหว่างที่พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ เป็นเจ้ากรมวังนั้น ได้ตามเสด็จประพาสสิงคโปร์ ชวา และบาหลีคราวหนึ่ง ในเดือนกรกฎาคมถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2472 ต่อมาเสด็จพระราชดำเนินประพาสอินโดจีนก็ได้ตามเสด็จอีกครั้งหนึ่ง เมื่อต้นปี พ.ศ. 2473 คราวนี้ได้ประสพอุปัทวเหตุรถยนต์คว่ำที่เมืองกำปงธม ระหว่างทางเสด็จพระราชดำเนินจากไซ่ง่อนไปเสียมราฐ แต่ไม่เป็นอันตราย

และระหว่างที่ดำรงตำแหน่งสมุหพระราชมณเฑียร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นพระยายืนชิงช้าในการพระราชพิธีตรียัมปวายเมื่อปี พ.ศ. 2475 กับเป็นพระยาแรกนาในการพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญในปีต่อมา นับเป็นการณ์พิเศษ เพราะน้อยคนนักที่จะได้เป็นทั้งพระยายืนชิงช้าและพระยาแรกนา

พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ ดำรงตำแหน่งในราชการพิเศษ เช่น
* พ.ศ. 2451 – ราชองครักษ์พิเศษ
* พ.ศ. 2490 – สมาชิกวุฒิสภา

## ถึงแก่อนิจกรรม
พลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ (เตี้ยม บุนนาค) ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2505 เวลา 11.30 น. ด้วยโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบ สิริอายุ  มีพิธีพระราชทานเพลิงศพที่ เมรุหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส

## เกียรติยศ
### ยศทหาร
* 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2442 – เป็นร้อยตรี
* 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2446 – เป็นร้อยโท
* 23 ตุลาคม พ.ศ. 2447 – เป็นร้อยเอก
* 21 กันยายน พ.ศ. 2449 – เป็นพันตรี
* 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2452 – เป็นพันโท
* 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 – เป็นพันเอก
* 24 เมษายน พ.ศ. 2463 – เป็นพลตรี
### ยศในพระราชสำนัก
* 4 เมษายน พ.ศ. 2471 – เป็นมหาเสวกตรี
### บรรดาศักดิ์
* 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447 – เป็นหลวงจัตุรงควิไชย
* 6 มกราคม พ.ศ. 2453 – เป็นพระทรงสุรเดช ถือศักดินา 1000
* 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459 – เป็นพระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ ถือศักดินา 1500
### เครื่องราชอิสริยาภรณ์
พลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ (เตี้ยม บุนนาค) ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้
#### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

#### ต่างประเทศ
*  :
** พ.ศ. 2445 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์สิงโตแซริงเงอร์ ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2446 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นกอินทรีแดง ชั้นที่ 4
** พ.ศ. 2456 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงกุฎปรัสเซีย ชั้นที่ 3
*  :
** พ.ศ. 2450 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงกุฎอิตาลี ชั้นที่ 3
*  :
** พ.ศ. 2450 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมิชชาเอล ชั้นที่ 3
*  :
** พ.ศ. 2452 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์สิงโตไฮน์ริช ชั้นที่ 4
*  :
** พ.ศ. 2454 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อัลเบร็ชท์ ชั้นที่ 4
*  :
** พ.ศ. 2454 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไกร์เฟิน ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2456 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์วาซา ชั้นที่ 3
*  :
** พ.ศ. 2457 – 80px เหรียญที่ระลึกครบรอบ 300 ปี การสถาปนาราชวงศ์โรมานอฟ
*  :
** พ.ศ. 2464 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 3
*  :
** พ.ศ. 2473 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์แดนเนอโบร ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2474 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 2

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สกุลบุนนาค
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:ราชองครักษ์พิเศษ
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:พลตรี