โฮคชติฟท์

thumb|383x383px|''โฮคชติฟท์''และมุขมณฑลในปลายคริสตวรรษที่ 18
ในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ คำภาษาเยอรมันคำว่า ***โฮคชติฟท์***  (, พหูพจน์: *Hochstifte*) หมายถึง ดินแดนที่ปกครองโดยมุขนายกหรือพระสังฆราชในฐานะเจ้าชาย (เจ้าชายมุขนายก) ซึ่งแตกต่างจากมุขมณฑลหรือสังฆมณฑลที่มักจะมีขนาดใหญ่กว่าและพระสังฆราชมีอำนาจเฉพาะในด้านจิตวิญญาณเท่านั้น

คำว่า “**ราชรัฐมุขนายก**” (;  หรือบางครั้งก็ใช้เพียง *Bistum*) และ “**รัฐศาสนจักร**” () เป็นคำที่ใช้แทนความหมายเดียวกับคำว่า *Hochstift* และยังมีคำอื่น ๆ เช่น

* ***แอทซ์ชติฟท์*** *(Erzstift)* หมายถึง ดินแดนของ'''เจ้าชายอัครมุขนายก''' (Prince-Archbishop)
* ***คัวร์แอทซ์ชติฟท์''' (Kurerzstift)'' หมายถึง ดินแดนของ'''[[เจ้าชายมุขนายก|เจ้าชายอัครมุขนายก]][[เจ้านครรัฐผู้คัดเลือก|ผู้คัดเลือก]]''' (Elector-Archbishop)
* ***ชติฟท์** (Stift)'' ใช้เรียกดินแดนที่ปกครองโดย[[อิมพีเรียลแอบบีย์|**อิมพีเรียลอธิการอาราม**]] (; ) หรือ[[อิมพีเรียลแอบบีย์|**เจ้าชายอธิการอาราม*']] (; )

== ประวัติศาสตร์ ==
ดินแดนโฮคชติฟท์ส่วนใหญ่ได้รับการจัดตั้งขึ้นใน[[สมัยกลาง]]โดยได้มาจากการบริจาคโดยกษัตริย์หรือจักรพรรดิ, การยกมรดกโดยขุนนางท้องถิ่นหรือการซื้อดินแดนเหล่านั้น โดยทั่วไปแล้วดินแดนโฮคชติฟท์มักประกอบด้วยพื้นที่ที่ไม่ได้ติดกันทั้งหมดแม้กระทั่งบางส่วนอาจอยู่นอกเขตมุขมณฑลของพระสังฆราช ในขณะที่[[มุขมณฑล]] คือ เขตปกครองด้านจิตวิญญาณ ดินแดนโฮคชติฟท์หรือราชรัฐมุขนายก คือ เขตปกครองแบบฆราวาสที่มีสถานะเป็นดินแดนศักดินาแคว้นหนึ่งซึ่งตั้งขึ้นและมอบให้โดย[[จักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์]] โดยพระสังฆราชในการปกครองนี้จึงมีบทบาทสองทาง คือ ทางศาสนา (ecclesiastical) และทางโลก (secular) ซึ่งต้องอยู่ภายใต้กฎหมายสองระบบและเขตอำนาจศาลสองแบบ ความสัมพันธ์ระหว่างสองบทบาทนี้ ถูกกำหนดขึ้นบางส่วนโดย[[สนธิสัญญาเวิร์มส|สนธิสัญญา]][[ราชรัฐมุขนายกแวมส์|แวมส์]] ค.ศ. 1122 โฮคชติฟท์จำนวนมากก่อตั้งขึ้นในป ค.ศ. 1180 ภายหลังจากการแบ่งแยกบางส่วนของ[[ดัชชีซัคเซิน]] 

[[เจ้าชายมุขนายก]] (Prince-Bishop) ซึ่งได้รับการเลือกตั้งโดย[[คณะนักบวชของอาสนวิหาร]] (cathedral chapter) มักมาจากตระกูลขุนนางชั้นสูงและมักจะได้รับ สถานะอิสระต่อจักรพรรดิ[[ไรชส์อุนมิทเทิลบาร์ไคท์|อำนาจอธิปไตยซึ่งประมุขขึ้นโดยตรงต่อจักรพรรดิ]] ทำให้มุขนายกมีอำนาจปกครองรัฐของตนเทียบเท่ากับยศ[[เจ้าชาย]]ทางฆราวาส เช่น [[ดยุก]] หรือ [[มาร์คกราฟ]] และยังมีที่นั่งและสิทธิออกเสียงใน[[สภาจักรวรรดิ]] (Imperial Diet)

ราชรัฐมุขนายกถึงจุดสูงสุดในช่วงปลายยุคกลางโดยมีจำนวนมากกว่า 40 แห่ง แต่จำนวนราชรัฐมุขนายก (รวมถึงราชรัฐอัครมุขนายกด้วย) ลดลงเหลือเพียง 26 แห่งในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 ไม่มีราชรัฐมุขนายกแห่งใหม่ถูกจัดตั้งขึ้นนานเกือบ 400 ปี ระหว่างการประกาศ[[สารตราทอง ค.ศ. 1356]] จนถึงการเปลี่ยนสถานะ[[อารามหลวงฟุลดา]] (Princely Abbey of Fulda) ขึ้นเป็นมุขมณฑลใน ค.ศ. 1752 โฮคชติฟท์ทั้งหมดที่เหลืออยู่ถูกยึดและถูก[[โลกิยานุวัติ|ทำให้เป็นฆราวาส]] (secularized) ในช่วง[[สงครามนโปเลียน]]ในต้นคริสต์คริสต์ศตวรรษที่ 19 และไม่มีโฮคชติฟท์เหลืออยู่เมื่อจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ล่มสลายใน ค.ศ. 1806 ยกเว้นเพียง[[วรอตสวัฟ|เบรสเลา]] (Breslau) ซึ่งอำนาจทางการเมืองที่เหลืออยู่ถูกปรัสเซียยกเลิกใน ค.ศ. 1810
[[ไฟล์:Grenzstein DE-NL 832 (00747).jpg|thumb|หลักหินจาก ค.ศ. 1766 แสดงเขตแดนระหว่าง[[ราชรัฐมุขนายกมึนส์เทอร์]] (มีตราอาร์มอยู่ด้านซ้าย) กับ[[จังหวัดโอเฟอไรส์เซิล]]ของเนเธอร์แลนด์]]

== รายชื่อ*โฮคชติฟท์'' ==

วันที่เริ่มต้นที่แสดงไว้ด้านล่าง คือวันที่มีหลักฐานครั้งแรกเกี่ยวกับการได้มาซึ่งอำนาจในการปกครองดินแดน ซึ่งโดยมากแล้วจะเกิดขึ้นภายหลังจากการก่อตั้งมุขมณฑลจริง ๆ เป็นระยะเวลานานพอสมควร

### ราชรัฐอัครมุขนายก

* ราชรัฐอัครมุขนายกผู้คัดเลือกเทรียร์ (), ค.ศ. 898–1801, นิกายโรมันคาทอลิก
* ราชรัฐอัครมุขนายกผู้คัดเลือกโคโลญ (), ค.ศ. 954–1803, นิกายโรมันคาทอลิกยกเว้นช่วงสงครามโคโลญ
* ราชรัฐอัครมุขนายกผู้คัดเลือกรัฐผู้คัดเลือกไมนทซ์ (), ค.ศ. 982–1803, นิกายโรมันคาทอลิก
* ราชรัฐอัครมุขนายกเบรเมิน ค.ศ. 1180–1648, นิกายโรมันคาทอลิกถึง ค.ศ. 1566 จากนั้นอยู่ภายใต้นิกายลูเทอรันและถูกทำให้เป็นฆราวาสเมื่อ ค.ศ. 1648 เป็นดัชชีเบรเมิน
* ราชรัฐอัครมุขนายกมัคเดอบวร์ค ค.ศ. 1180–1648, นิกายโรมันคาทอลิกถึง ค.ศ. 1566 จากนั้นอยู่ภายใต้นิกายลูเทอรันและถูกทำให้เป็นฆราวาสเมื่อ 1648 เป็นดัชชีมัคเดอบวร์คภายในบรันเดินบวร์ค-ปรัสเซีย
* ราชรัฐอัครมุขนายกมุขนายกเบอซ็องซง ค.ศ. 1184–1803, นิกายโรมันคาทอลิก; เสียให้ฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1678 ตามสนธิสัญญาไนเมเคิน
* ราชรัฐอัครมุขนายกมุขนายกซัลทซ์บวร์ค ค.ศ. 1278–1803, นิกายโรมันคาทอลิก; ถูกโลกิยานุวัติเป็นรัฐผู้คัดเลือกซัลทซ์บวร์ค
* ราชรัฐมุขนายกกองเบร ค.ศ. 1007–1802, นิกายโรมันคาทอลิก; ยกขึ้นเป็นอัครมุขนายกเมื่อ ค.ศ. 1559; เสียให้ฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1678 ตามสนธิสัญญาไนเมเคิน

### ราชรัฐมุขนายก

* ราชรัฐมุขนายกชไปเออร์, คริสต์คริสต์ศตวรรษที่ 7–ค.ศ. 1803
* ราชรัฐมุขนายกชตราสบวร์ค, ค.ศ. 775–1803
* ราชรัฐมุขนายกเวิร์มส, ค.ศ. 861–1802
* ราชรัฐมุขนายกเอาคส์บวร์ค, ค.ศ. 888–1803
* ราชรัฐมุขนายกแม็ส, ค.ศ. 945–1648
* ราชรัฐมุขนายกคูร์, ค.ศ. 958–1798
* Prince-Bishopric of Zeitz then Naumburg, ค.ศ. 968–1564
* ราชรัฐมุขนายกลีแยฌ, ค.ศ. 972–1795
* ราชรัฐมุขนายกแวร์เดิง, ค.ศ. 997–1648
* ราชรัฐมุขนายกพัสเซา, ค.ศ. 999–1803
* ราชรัฐมุขนายกซียง, ค.ศ. 999–1648
* Prince-Bishopric of Merseburg, ค.ศ. 1004–1565
* ราชรัฐมุขนายกเตรนต์, ค.ศ. 1004–1803
* ราชรัฐมุขนายกยูเทรกต์, ค.ศ. 1024–1528
* ราชรัฐมุขนายกบริกเซิน, ค.ศ. 1027–1803
* ราชรัฐมุขนายกบาเซิล, ค.ศ. 1032–1803
* Prince-Bishopric of Toul, ค.ศ. 1048–1648
* ราชรัฐมุขนายกมึนส์เทอร์, ค.ศ. 1122–1802
* Prince-Bishopric of Havelberg, ค.ศ. 1144–1571
* ราชรัฐมุขนายกเจนีวา, ค.ศ. 1154–1535
* ราชรัฐมุขนายกค็อนชตันทซ์, ค.ศ. 1155–1803
* ราชรัฐมุขนายกบรันเดินบวร์ค, ค.ศ. 1165–1569
* ราชรัฐมุขนายกเวือทซ์บวร์ค, ค.ศ. 1168–1803
* ราชรัฐมุขนายกชเวรีน, ค.ศ. 1171–1648
* Prince-Bishopric of Halberstadt, ค.ศ. 1180–1648
* ราชรัฐมุขนายกลือเบ็ค, ค.ศ. 1180–1803
* ราชรัฐมุขนายกไมเซิน, ค.ศ. 1180–1666
* ราชรัฐมุขนายกมินเดิน, ค.ศ. 1180–1648
* Prince-Bishopric of Verden, ค.ศ. 1180–1648
* ราชรัฐมุขนายกเบร็สเลา, ค.ศ. 1198–1810
* ราชรัฐมุขนายกไฟรซิง, ค.ศ. 1220–1802
* ราชรัฐมุขนายกอ็อสนาบรึค, ค.ศ. 1226–1803
* ราชรัฐมุขนายกฮิลเดิสไฮม์, ค.ศ. 1235–1803
* Prince-Bishopric of Ratzeburg, ค.ศ. 1236–1648
* ราชรัฐมุขนายกบัมแบร์ค, ประมาณ ค.ศ. 1242–1802
* Prince-Bishopric of Cammin, ค.ศ. 1248–1650
* ราชรัฐมุขนายกโลซาน, ค.ศ. 1270–1536
* ราชรัฐมุขนายกเรเกินส์บวร์ค, ศตวรรษที่ 13–ค.ศ. 1803
* ราชรัฐมุขนายกพาเดอร์บอร์น, ค.ศ. 1281–1802
* Prince-Bishopric of Eichstätt, ค.ศ. 1305–1802
* ราชรัฐมุขนายกฟุลดา, ค.ศ. 1752–1803
* Prince-Bishopric of Corvey, ค.ศ. 1792–1803
มุขมณฑลบางแห่งในออสเตรียแลบาวาเรีย เช่น มุขมณฑลคีมเซ, มุขมณฑลเกอร์ก์, มุขมณฑลลาวานต์และมุขมณฑลเซคเกา ไม่มีอำนาจปกครองดินแดนจึงไม่ถูกรวมอยู่ในรายชื่อถึงแม้ว่าจะเคยเข้าร่วมประชุมสภาจักรวรรดิก็ตาม

## ดูเพิ่ม

* รัฐของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศเยอรมนี
หมวดหมู่:รัฐในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์
หมวดหมู่:ราชรัฐมุขนายก
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศฝรั่งเศส
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศสวิตเซอร์แลนด์
หมวดหมู่:สิ้นสุดในคริสต์ศตวรรษที่ 19