วงศ์อาร์มาดิลโล

thumb|โครงกระดูกอาร์มาดิลโลเก้าแถบ 
**วงศ์อาร์มาดิลโล** () จัดอยู่ในไฟลัมสัตว์มีแกนสันหลัง ชั้นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ในอันดับ Cingulata ในอันดับใหญ่ ซีนาร์ทรา 

อาร์มาดิลโลมีลักษณะเด่น คือ มีส่วนหน้าและจมูกที่ยาว มีปากขนาดเล็ก มีลักษณะเป็นรูเล็ก ๆ  มีกรงเล็บที่แหลมคมทั้งตีนหน้าและตีนหลัง ใช้สำหรับขุดทำโพรงอยู่อาศัยและขุดหาอาหารกิน กินอาหารโดยการใช้ลิ้นที่ยื่นยาวและน้ำลายที่เหนียวตวัดกินแมลงจำพวกมด ปลวก และหนอนตามพื้นดิน และมีเกราะหุ้มอยู่ตามตัวเป็นแผ่น ๆ มีข้อต่อเชื่อมต่อกันเหมือนชุดเกราะ โดยเฉพาะที่หัวไหล่และด้านท้ายลำตัว ทำให้ดูเหมือนกับลิ่นซึ่งเป็นสัตว์ในอันดับ Pholidota มาก แต่ทั้งอาร์มาดิลโลและลิ่นเป็นสัตว์ที่อยู่ต่างอันดับกัน และอยู่ในอันดับใหญ่คนละอันดับกันด้วย โดยอาร์มาดิลโลมีความใกล้เคียงกับสลอทหรือตัวกินมดมากกว่า  แต่ในอดีตทั้งอาร์มาดิลโลและลิ่นเคยถูกจัดอยู่ในอันดับเดียวกัน คือ Edentata ซึ่งแปลว่า "ไม่มีฟัน" แต่ความจริงแล้ว อาร์มาดิลโลมีฟัน เป็นฟันกรามที่มีขนาดเล็ก และไม่แข็งแรง

บรรพบุรุษของอาร์มาดิลโลที่สูญพันธุ์ไปแล้วราว 10,000 ปีก่อน มีชื่อว่า "คลิปโตดอน" ที่มีขนาดตัวใหญ่เท่ากับรถยนต์คันเล็ก ๆ คันหนึ่ง คลิปโตดอนอาศัยอยู่ในทวีปอเมริกาใต้ มีเกราะที่หุ้มตัวเป็นชิ้น ๆ รูปหกเหลี่ยม ไม่เหมือนกับอาร์มาดิลโลในปัจจุบัน ในพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติลอนดอน ประเทศอังกฤษ มีโครงกระดูกของคลิปโตดอนที่สมบูรณ์แบบจัดแสดงอยู่ เป็นตัวอย่างที่ชาลส์ ดาร์วิน ได้ส่งมาให้เมื่อครั้งเดินทางไปสำรวจที่ทวีปอเมริกาใต้

เมื่ออาร์มาดิลโลถูกคุกคามแล้วจะขดตัวเป็นวงกลมคล้ายลูกบอล โดยเก็บส่วนหน้าและขาทั้ง 4 ข้างไว้ เหมือนกับลิ่น โดยที่ชื่อ armadillo นั้นในภาษาสเปนออกเสียงว่า "อาร์มาดีโย" และมีความหมายว่า "ตัวหุ้มเกราะน้อย" ขณะที่ชาวแอซเท็ก จะเรียกว่า *azotochtli* หมายถึง "กระต่ายเต่า" แต่ชื่อในภาษาถิ่นของชาวลาตินอเมริกาในปัจจุบันจะเรียกว่า *ปีชี* (Pichi)

อาร์มาดิลโลกระจายพันธุ์อยู่เฉพาะทวีปอเมริกาทั้งอเมริกาเหนือ อเมริกากลาง จนถึงอเมริกาใต้ แบ่งออกได้ทั้งหมด 10 สกุล 20 ชนิด โดยชนิดที่ใหญ่ที่สุด คือ อาร์มาดิลโลยักษ์ ที่มีขนาดยาวได้ถึง 150 เซนติเมตร (59 นิ้ว) และน้ำหนักมากกว่า 59 กิโลกรัม (130 ปอนด์) และชนิดที่มีขนาดเล็กที่สุด คือ พิงก์แฟรีอาร์มาดิลโล ที่ยาวเพียงไม่เกิน 6 นิ้ว เท่านั้น

เกราะของอาร์มาดิลโลนั้นมีน้ำหนักเบา จึงทำให้เคลื่อนตัวได้อย่างสะดวก เรียกว่า "สกูต" ซึ่งเป็นเกล็ดอย่างหนึ่งที่สัตว์ใช้สำหรับป้องกันตัว พฤติกรรมตามธรรมชาติจะอาศัยอยู่ตามพื้นที่โล่ง เช่น ทะเลทราย หรือป่าละเมาะที่มีพุ่มไม้เตี้ย ๆ ขึ้น อาศัยอยู่ด้วยการขุดโพรงอยู่ใต้ดิน กินแมลงเป็นอาหาร หากินในเวลากลางคืน อาร์มาดิลโลตัวผู้จะมีพฤติกรรมฉี่กลิ่นฉุนทิ้งไว้ตามที่ต่าง ๆ เพื่อประกาศอาณาเขต ขณะที่ตัวเมียในบางชนิดไข่ที่เมื่อได้รับการปฏิสนธิแล้ว จะยังไม่พัฒนามาเป็นตัวอ่อนเพื่อหลีกเลี่ยงการมีลูกในช่วงฤดูหนาวด้วยการอุ้มไข่ได้นานถึง 2 ปี ส่วนตัวผู้จะมีอวัยวะเพศที่เป็นเส้นยาว เพราะเมื่อผสมพันธุ์จะติดขัดทั้งเกราะและหางของตัวเมีย ในบางชนิดที่มีขนาดใหญ่อาจยาวได้ถึง 1.2 เมตร 

ชาลส์ ดาร์วิน เคยบันทึกไว้ถึงอาร์มาดิลโลเมื่อครั้งเดินทางไปสำรวจยังทวีปอเมริกาใต้ว่า 

อาร์มาดิลโลสามารถว่ายน้ำและดำน้ำได้ ด้วยการเดินอยู่ใต้น้ำนานได้ถึง 6 นาที ด้วยการกลืนอากาศลงไปคำใหญ่และขยายกระเพาะให้พองออกเหมือนเสื้อชูชีพ ปัจจุบันในหลายพื้นที่ของสหรัฐอเมริกา จะมีอาร์มาดิลโลจำนวนมากที่ถูกรถชนตายอยู่ข้างถนน และเป็นสัตว์ที่พบเห็นได้ง่ายทั่วไปแม้แต่ในชุมชนเมืองหรือสนามกอล์ฟ ในโบลิเวียและเปรู เกราะของอาร์มาดิลโลถูกมาทำกีตาร์แบบของชาวสเปน โดยจะถูกขึงด้วยลวด 10 เส้น และโดยปรกติจะถูกปรับให้อยู่ในคีย์เอไมเนอร์

## การจำแนก
ปัจจุบัน วงศ์ Dasypodidae ซึ่งแบ่งออกได้เป็น 9 ชนิด 
* **วงศ์ Dasypodidae**: อาร์มาดิลโล
** วงศ์ย่อย Dasypodinae
*** สกุล *[[Dasypus]]* thumb|150px|right|อาร์มาดิลโลเก้าแถบ
****อาร์มาดิลโลเก้าแถบ หรือ อาร์มาดิลโลจมูกยาว, *Dasypus novemcinctus*
****อาร์มาดิลโลเจ็ดแถบ, *Dasypus septemcinctus*
****อาร์มาดิลโลจมูกยาวใต้, *Dasypus hybridus*
****อาร์มาดิลโลจมูกยาวลาโนส, *Dasypus sabanicola*
****อาร์มาดิลโลจมูกยาวใหญ่, *Dasypus kappleri*
****อาร์มาดิลโลจมูกยาวขน, *Dasypus pilosus*
****อาร์มาดิลโลจมูกยาวเล็กยุงกา, *Dasypus yepesi*
****†อาร์มาดิลโลสีสวย, *[[Dasypus bellus]]*
*** สกุล
****†*[[Stegotherium]]*
** วงศ์ย่อย Euphractinae
*** สกุล *[[Calyptophractus]]*
**** แฟรีอาร์มาดิลโลใหญ่, *Calyptophractus retusus*
*** สกุล *[[Chaetophractus]]*
****อาร์มาดิลโลขนเสียงดัง, *Chaetophractus vellerosus*
****อาร์มาดิลโลขนใหญ่, *Chaetophractus villosus*
****อาร์มาดิลโลขนแอนดีน, *Chaetophractus nationi*
***สกุล †*[[Peltephilus]]*
**** †อาร์มาดิลโลเขา, *Peltephilus ferox*
*** สกุล *[[Chlamyphorus]]*, *Chlamyphorus truncatus*[thumb|[พิงก์แฟรีอาร์มาดิลโล]]
****พิงก์แฟรีอาร์มาดิลโล, *Chlamyphorus truncatus*
*** สกุล *[[Euphractus]]*
****อาร์มาดิลโลหกแถบ, *Euphractus sexcinctus*
*** สกุล *[[Zaedyus]]*
****ปีชี หรือ อาร์มาดิลโลแคระ, *Zaedyus pichiy*
** วงศ์ย่อย Tolypeutinae
*** สกุล †*[[Kuntinaru]]*
*** สกุล *[[Cabassous]]*
****อาร์มาดิลโลหางเปลือยเหนือ, *Cabassous centralis*
****อาร์มาดิลโลหางเปลือยชาโคน, *Cabassous chacoensis*
****อาร์มาดิลโลหางเปลือยใต้, *Cabassous unicinctus*
****อาร์มาดิลโลหางเปลือยใหญ่, *Cabassous tatouay*
*** สกุล *[[Priodontes]]*
****อาร์มาดิลโลยักษ์, *Priodontes maximus*
*** สกุล *[[Tolypeutes]]*
****อาร์มาดิลโลต้นไม้ใต้, *Tolypeutes matacus*
****อาร์มาดิลโลต้นไม้บราซิล, *Tolypeutes tricinctus*

† – สูญพันธุ์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

*เว็บไซต์อาร์มาดิลโล  

หมวดหมู่:สัตว์มีแกนสันหลัง
หมวดหมู่:สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม
หมวดหมู่:อาร์มาดิลโล