พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์)

**พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์)** (25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2417 - 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2471) ต้นสกุล "ศีตะจิตต์" อดีตปลัดกรมกฤษฎีกา

## ประวัติ
เสวกตรี พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์) เปรียญ 4 ประโยค, จ.ม, บ.ช., ร.จ.ท., ว.ป.ร.5 เกิดที่ตำบลท้ายบ้านในคลองปากน้ำ จังหวัดสมุทรปราการ เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2417 ตรงกับวันแรม 2 ค่ำ เดือน 12 ปีจอ เป็นบุตรนายทองดี ศีตะจิตต์ (บุตรขุนอาปนวิจิตร (เทียน) ขุนนางในกรมท่าหรือพระคลังข้างที่) และนางเสม ศีตะจิตต์ มีพี่น้อง 8 คนดังต่อไปนี้
* เลียบ ศีตะจิตต์ (มิได้สมรส)
* พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์)
* เนย ศีตะจิตต์ (สมรสกับฉาย หยุ่นนิยม)
* จันทร์ ศีตะจิตต์ (สมรสกับวอน สุวรรณวิภัช)
* เนื่อง ศีตะจิตต์ (สมรสกับปาน สวัสดิโกศล)
* น่วม ศีตะจิตต์ (สมรสกับเชย อินทรัมพรรย์)
* นา ศีตะจิตต์ (มิได้สมรส)
* พระเชฎฐไวทยาการ (ชู ศีตะจิตต์) (สมรสกับทับทิม สุวรรณวิภัช)

พออายุได้ 12 ปี ได้เข้าเรียนภาษาไทยและภาษาบาลี ณ สำนักโรงเรียนวัดกลาง จังหวัดสมุทรปราการ ต่อมา พ.ศ. 2436 ได้เข้ามาเรียนภาษาบาลีและอุปสมบทอยู่ในสำนักสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ฤทธิ์ ธมฺมสิริ) วัดอรุณราชวราราม จังหวัดธนบุรี ศึกษาพระปริยัติธรรม จนอายุได้ 23 ปี สอบไล่ได้ชั้นเปรียญ 4 ประโยค แล้วได้ลาสิกขาบท เข้ารับราชการในกรมราชเลขาธิการ เมื่อวันที่ 1 เมษายน พุทธศักราช 2447

เมื่อ พ.ศ. 2447 เข้ารับราชการในกรมราชเลขาธิการ พ.ศ. 2453 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตร บรรดาศักดิ์เป็น **ขุนทิพกระวี** พ.ศ. 2454 รับพระราชทานยศเป็นรองเสวกตรี พ.ศ. 2457 เลื่อนยศเป็นรองเสวกโท พ.ศ. 2457 เลื่อนบรรดาศักดิ์ขึ้นเป็นหลวงในนามเดิม พ.ศ. 2460 เป็นรองเสวกเอก พ.ศ. 2463 เป็น**พระบรรจงสารวินิจ** พ.ศ. 2464 เป็นเสวกตรี ส่วนตำแหน่งหน้าที่ราชการ พระบรรจงสารวินิจก็ได้เลื่อนขึ้นเป็นลำดับตามควรแก่ชั้นยศใน พ.ศ. 2462 เป็นปลัดกรม กรมกฤษฎีกา

พระบรรจงสารวินิจ เป็นคนสุดท้ายที่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ ได้ทรงฝึกหัดให้อ่านฉันท์อ่านประกาศ และอ่านได้ดี เป็นที่พอพระราชหฤทัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จนถึงได้รับพระราชทานแหนบอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ป.ป.ร. ชั้นที่ 2 เป็นเครื่องหมายแห่งความชอบนั้น

พระบรรจงสารวินิจ ป่วยเป็นโรคลำไส้พิการ แพทย์ไทยและต่างประเทศได้รักษาพยาบาลอย่างเต็มความสามารถ แต่อาการของโรคนั้นกลับทวีขึ้นเป็นลำดับ ถึงแก่กรรมวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2471 ณ ศิริราชพยาบาล คำนวณอายุได้ 55 ปี

ทั้งนี้ ในงานพระราชทานเพลิงศพพระบรรจงสารวินิจ ได้จัดพิมพ์มหาชาติคำฉันท์เป็นของที่ระลึกในงาน โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพได้ทรงพระนิพนธ์ไว้ในคำนำว่า *"เหตุใด[[พระราชาภิรมย์ (แจ่ม บูรณะนนท์)|พระราชาภิรมย์]]จึงเลือกหนังสือเรื่องนี้ พระราชาภิรมย์ชี้แจงว่า พระบรรจงสารวินิจเป็นผู้อ่านฉันท์ต่างๆ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเวลาทรงเครื่องใหญ่ มาตั้งแต่รัชชกาลที่ ๖ มหาชาติคำฉันท์ที่ขออนุญาตพิมพ์นี้พระบรรจงฯ ก็เคยอ่านถวาย และออกปากชมเนืองๆ ว่าเพราะมาก พระราชาภิรมย์เห็นว่าเป็นที่พอใจของผู้มรณะ จึงขออนุญาตพิมพ์"*

## ครอบครัวและวงศ์ตระกูล

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานนามสกุล **ศีตะจิตต์** เป็นลำดับที่ 264 แก่พระบรรจงสารวินิจเมื่อครั้งดำรงตำแหน่งเป็นขุนทิพกระวี (เย็นเปรียญ) เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2456

พระบรรจงสารวินิจได้ทำการสมรสกับนางสาวเนย บุตรีนายพุ่ม เมื่อ พ.ศ. 2446 และนางเนยได้เสียชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2460 มีบุตรด้วยกัน 2 คน ได้แก่
* อุ่น ศีตะจิตต์
* ต่วน ศีตะจิตต์

ต่อมาในปี พ.ศ. 2461 ได้ทำการสมรสกับนางสาวตุ้ย บูรณะนนท์ (บุตรีหลวงอัมพิลพิทักษ์เขตต์ (เจียม บูรณะนนท์) และน่วม บูรณะนนท์​ (นามสกุลเดิม *เจริญพานิช*)) มีบุตรและธิดาด้วยกัน 5 คน ได้แก่
* กานดา ศีตะจิตต์
* จินดา ศีตะจิตต์
* โสภณ ศีตะจิตต์
* สุพรรณ ศีตะจิตต์
* ลาวัน ศีตะจิตต์

### ลำดับเครือญาติ

* **ขุนอาปนวิจิตร (เทียน)** *สมรสกับสัมฤทธิ์ (มีบุตร-ธิดา 7 คน) และเอ๋ (มีบุตร-ธิดา 7 คน)*
** ชื่น
*** *บุตรหญิงของท่านได้สมรสกับคนในตระกูลสัตยวณิช และท่านเป็นตาทวดของคนในตระกูลตฤษณานนท์*
** แช่ม
** อ่อง
** ธูป *สมรสกับพุก ซึ่งเป็นต้นสกุลพุกกะเวส*
** ทองดี ศีตะจิตต์ *สมรสกับเสม ศีตะจิตต์*
*** เลียบ ศีตะจิตต์
*** พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์)*สมรสกับเนย บุตรีนายพุ่ม เมื่อปี พ.ศ. 2446 และนางเนยได้เสียชีวิตลงเมื่อปี พ.ศ. 2460*
**** อุ่น ศีตะจิตต์ *สมรสกับอำไพ*
***** ทรง ศีตะจิตต์ *สมรสกับทองอ่อน มีสุวรรณ*
****** จันทรัตน์ ศีตะจิตต์
****** นันทรัตน์ ศีตะจิตต์
***** เกษม ศีตะจิตต์ *สมรสกับเรณู ประมงกิจ*
****** ศีตลา ศีตะจิตต์
***** จันทนา ศีตะจิตต์
***** อัศนีย์ ศีตะจิตต์
**** ต่วน ศีตะจิตต์ *สมรสกับปิ่น แย้มเอิบสิน*
***** ช่วย ศีตะจิตต์ *สมรสกับอัมพร แจ้งบรรจบ*
****** อาจ ศีตะจิตต์ *สมรสกับสุนีย์ โถยอด*
******* ทวีศักดิ์ ศีตะจิตต์
****** วุฒิพันธ์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับอำไพ*
******* วรวุฒิ ศีตะจิตต์
******* วรนันท์ ศีตะจิตต์
******* วรนุช ศีตะจิตต์
******* วร ศีตะจิตต์
******* จรินทิพย์ ศีตะจิตต์
****** ปานเทพ ศีตะจิตต์ *สมรสกับวาสนา เที่ยงทัน*
******* ณฤทธิ์ ศีตะจิตต์
******* ปฐมะ ศีตะจิตต์
****** ยงยุทธ ศีตะจิตต์
*** *สมรสกับนางบรรจงสารวินิจ (ตุ้ย ศีตะจิตต์) บุตรีหลวงอัมพิลพิทักษ์เขตต์ (เจียม บูรณะนนท์) และน่วม บูรณะนนท์​ (นามสกุลเดิม เจริญพานิช)*
**** กานดา ศีตะจิตต์
**** จินดา ศีตะจิตต์ *สมรสกับอรพรรณ ปราบอริพ่าย บุตรี[[หลวงปราบอริพ่าย]]*
***** อดิเทพ ศีตะจิตต์ *สมรสกับ Crystal Sitachitta*
****** อมราลักษณ์ (Tammy Sue) ศีตะจิตต์
****** เอกลักษณ์ (Marie Dawn) ศีตะจิตต์
****** อดิเทพน้อย (Adithep Jr.) ศีตะจิตต์
***** เจษฎา ศีตะจิตต์ *สมรสกับ Debbie Nutter*
****** คริส (Kris) ศีตะจิตต์
****** เบญจมณี/เบนสินี (Bethany) ศีตะจิตต์
***** คมสัน ศีตะจิตต์ *สมรสกับภิญญาภรณ์</small>
***** พรรณปภรณ์ ศีตะจิตต์ ​<small>*สมรสกับพลอากาศโทอาจณรงค์ ตันสุวรรณรัตน์ อดีตรองเจ้ากรมการเงินทหารอากาศ
****** วิชญ์ภาส ตันสุวรรณรัตน์
****** ฉันท์ชนิต ตันสุวรรณรัตน์
***** ภราดร ศีตะจิตต์
**** โสภณ ศีตะจิตต์ *สมรสกับจินตนา อุนนานนท์*
***** ภาณุ ศีตะจิตต์
***** นิธิพัฒน์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับอารยา ศรีลิขิต*
****** เมธาวี ศีตะจิตต์
***** สุจินต์ ศีตะจิตต์
***** รณกร ศีตะจิตต์
**** สุพรรณ ศีตะจิตต์ *สมรสกับวงเดือน เผื่อนปฐม*
***** ศรินธร ศีตะจิตต์ *สมรสกับพรเทพ ฐิติโรจนา*
***** กัทลี ศีตะจิตต์
***** พลอากาศโทแมน ศีตะจิตต์
***** ภาวิณี ศีตะจิตต์
***** รัจนา ศีตะจิตต์
**** ลาวัน ศีตะจิตต์ *สมรสกับอารี รัตนเรือง*
***** อนุสรา รัตนเรือง
***** สดับพิณ รัตนเรือง
***** เป็นเอก รัตนเรือง
*** เนย ศีตะจิตต์ *สมรสกับฉาย หยุ่นนิยม*
**** น้อย ศีตะจิตต์
**** สนิท ศีตะจิตต์
**** ฟูเกียรติ ศีตะจิตต์ *สมรสกับอั้น พุกกะเวส*
***** สมโพธิ์ พุกกะเวส
**** ธน ศีตะจิตต์ *สมรสกับผ่องฉวี ปัจฉิมวานิช*
***** กฤษณา ศีตะจิตต์ *สมรสกับ Sidney Horsefall*
****** สารนัย ฮอร์สฟอล
****** คริสโตเฟอร์ ฮอร์สฟอล
***** วาณี ศีตะจิตต์ *สมรสกับสุรพจน์ แนวพนิช*
****** ศรีวิภา แนวพนิช
****** มาลินี แนวพนิช
***** ปรีดา ศีตะจิตต์ *สมรสกับบรรจง หลิมวิไล*
***** อาคมน์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับเครือวัลย์ ธรรมวชิรพิทักษ์*
****** น้ำฝน ศีตะจิตต์
****** ฟ้าสวย ศีตะจิตต์
***** สมลักษณ์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับทวิช สุวรรณแสง*
****** สมร ศิริสัมพันธ์
****** น้ำทิพย์ ศีตะจิตต์
****** ทิชา สุวรรณแสง
***** พักษ์พริ้ง ศีตะจิตต์ *สมรสกับอวยชัย ธาราเกษม*
***** ชาญณรงค์ ศีตะจิตต์
***** คงธน ศีตะจิตต์
**** กิมซ่วน ศีตะจิตต์ *สมรสกับไสว สุวรรณวิภัช บุตรพระเกรียงไกรกระบวนยุทธ (ทองคำ สุวรรณวิภัช) และนางทองสุข สุวรรณวิภัช)*
**** เข็มทอง ศีตะจิตต์ *สมรสกับ[[พระสรลักษณ์ลิขิต (มุ่ย จันทรลักษณ์)]]*
*** จันทร์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับวอน สุวรรณวิภัช*
**** มาลา ศีตะจิตต์ *สมรสกับวัฒนา วาณิชยางกูร*
***** มนู ศีตะจิตต์ *สมรสกับอนุรี ศุภพิพัฒน์*
***** มลฤดี ศีตะจิตต์ *สมรสกับสายณรงค์ รศานนท์*
****** สายฤดี รศานนท์
****** ดุสิต รศานนท์
***** มาโนช ศีตะจิตต์ *สมรสกับเจตน์สุดา อินทรประวิตร*
**** มะลิ ศีตะจิตต์ *สมรสกับบานเย็น อินทพันธ์*
***** ชนินทร์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับอิ่มขวัญ วุฒิวัย*
****** ปอนด์ ศีตะจิตต์
****** วุฒิจิตต์ ศีตะจิตต์
***** วิจารณ์ ศีตะจิตต์
**** มาลัย ศีตะจิตต์ 
*** เนื่อง ศีตะจิตต์ *สมรสกับปาน สวัสดิโกศล*
**** กลาง สวัสดิโกศล
**** ประยูร สวัสดิโกศล
*** น่วม ศีตะจิตต์ *สมรสกับเชย อินทรัมพรรย์*
**** บุญ อินทรัมพรรย์ *สมรสกับประไพ กรัยวิเชียร*
**** จำเนียร อินทรัมพรรย์ *สมรสกับเรือเอกสถิตย์ แสงอิน*
**** จำนงค์ อินทรัมพรรย์ *สมรสกับประเสริฐ พูนเกษ*
*** นา ศีตะจิตต์
*** พระเชฎฐไวทยาการ (ชู ศีตะจิตต์) *สมรสกับทับทิม สุวรรณวิภัช บุตรีพระเกรียงไกรกระบวนยุทธ (ทองคำ สุวรรณวิภัช) และนางทองสุข สุวรรณวิภัช)*
**** อรุณี ศีตะจิตต์
**** เชิด ศีตะจิตต์ *สมรสกับจงรักษ์ บูรณะญาติ*
***** ชาติ ศีตะจิตต์
***** วิภาสินี ศีตะจิตต์
**** อร่ามโฉม ศีตะจิตต์
**** มงคล ศีตะจิตต์ *สมรสกับยุวรี พรหมอุบล*
***** ภาทินี (Patty) ศีตะจิตต์
***** เสนีย์ (Sidney) ศีตะจิตต์
***** สุรเชฏฐ์ ศีตะจิตต์
***** เอก ศีตะจิตต์
***** ธิดา ศีตะจิตต์
***** วารี ศีตะจิตต์
**** อารีจิตต์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับชาญ สุวรรณวิภัช*
***** ธาดา สุวรรณวิภัช *สมรสกับงามนิจ บุญประกอบ*
***** ณรงค์ สุวรรณวิภัช
***** เมธา สุวรรณวิภัช
***** อรสา สุวรรณวิภัช
***** บัณฑิต สุวรรณวิภัช
**** อารมณ์รื่น ศีตะจิตต์ *สมรสกับกมล วุฒิศาสตร์*
**** ชัยวัฒน์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับกรรณิการ์ พุกกะเวส*
***** วรวรา ศีตะจิตต์
***** ยอดขวัญ ศีตะจิตต์
***** อิษฏ์ ศีตะจิตต์
** ทองคำ
** เพิ่ม *ต้นสายสกุลวีรานุวัตติ์*
*** *บุตรสาวของท่านสมรสกับคนในสกุลเจริญพานิช*
** หมา
** เขียว
** ฉุน *ต้นสายสกุลประทีปวณิช*
** แฉ่ง
*** *มีบุตรี 2 คน ซึ่งภายหลังไปเป็นสะใภ้ของสกุลอัศวนนท์ และสกุลกาญจนพันธ์*
** จิ๊ด *สมรสกับคนในสกุลนาคสุวรรณ*
** เล็ก *พระครูสุนทรสมุทร เจ้าอาวาสวัดกลาง อยู่ในสมณเพศตลอดชีวิต*
** ยิ้ม *สมรสกับทองสุข*
*** เยื้อน ศีตะจิตต์
*** เย็น ศีตะจิตต์ *สมรสกับสิน อังกาบทิพย์*
**** ศรีสวัสดิ์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับพีร์ แก้วแกมทอง*
***** เอกศักดิ์ นาวินทรานนท์
**** ศรีวัฒนา ศีตะจิตต์ *สมรสกับน.อ.บุญถึง ชิตช่าง*
***** กมลา ชิตช่าง
***** กนิษฐา ชิตช่าง
**** ศรีสุภาพ ศีตะจิตต์ *สมรสกับพันเอกสำราญ ตั้งมั่น*
***** มาริษา ตั้งมั่น
***** ชันยา ตั้งมั่น
***** อารักษ์ ตั้งมั่น
**** พรทิพย์ ศีตะจิตต์ *สมรสกับเชื่อม คงภักดี*
***** อุดมเวทย์ คงภักดี
**** ฉัตรไชย ศีตะจิตต์  *สมรสกับสิวลี เสกธีระ*
***** ฉัตรมณี ศีตะจิตต์
***** ปิยะฉัตร ศีตะจิตต์
***** ฉัตรนภา ศีตะจิตต์
***** เต้ยน้ำทิพย์ ศีตะจิตต์
***** สุรเทพ ศีตะจิตต์
***** สินีนารถ ศีตะจิตต์
**** ฉายฉาน ศีตะจิตต์


## ยศ บรรดาศักดิ์ และเครื่องราชอิสริยาภรณ์
* พ.ศ. 2453 (2454 *นับแบบใหม่*) - **ขุนทิพกระวี** ในกรมพระอาลักษณ์ *ถือศักดินา 600*
* 22 มิถุนายน พ.ศ. 2454 - เหรียญราชรุจิก้าไหล่ทอง
* 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 - เหรียญรัตนาภรณ์ชั้นที่ 5 ว.ป.ร ทองกรอบโสร่งเงิน
* พ.ศ. 2454 - รองเสวกตรี
* 2 มกราคม พ.ศ. 2454 (2455 *นับแบบใหม่*) - เข็มข้าหลวงเดิม
* พ.ศ. 2457 - รองเสวกโท
* พ.ศ.​ 2458 (2459 *นับแบบใหม่*) - **หลวงทิพกระวี** ในกรมราชเลขานุการ *ถือศักดินา 800*
* พ.ศ. 2460 - รองเสวกเอก
* พ.ศ. 2463 (2464 *นับแบบใหม่*) - **พระบรรจงสารวินิจ** ในกรมราชเลขาธิการ *ถือศักดินา 1000*
* พ.ศ. 2464 - เสวกตรี
* 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2470 - เครื่องราชอิสริยาภรณ์จัตุรถาภรณ์มงกุฎสยาม

## อ้างอิง
;เชิงอรรถ

;บรรณานุกรม

*  [พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ เสวกตรี พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์) เปรียญ เมื่อวันที่ ๒๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๗๒]
*  [รายงานการประชุมสมุหเทศาภิบาลปีที่ 31 พระพุทธศักราช 2469 (พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, 2469), น. 48-50. 11 หจช. ร.6 ย.8.3/2 "หลวงทิพกระวีเรียนเจ้าพระยาสุรสิษฐ์ศักดิ์" (7 เมษายน 2461)]

หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระ
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 4 ประโยค
หมวดหมู่:ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดสมุทรปราการ