รายชื่อมหาวิทยาลัยเก่าแก่ที่สุดที่ยังเปิดสอน

**รายชื่อมหาวิทยาลัยเก่าแก่ที่สุดที่ยังเปิดสอน** ในบทความนี้ต้องเป็นมหาวิทยาลัยที่มีคุณสมบัติตรงตามนิยามมหาวิทยาลัย ณ วันที่ก่อตั้ง และจะต้องก่อตั้งก่อน พ.ศ. 2043 (ตรงกับรัชสมัยของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 หลังสถาปนากรุงศรีอยุธยามาแล้ว 150 ปี) และจะต้องมีการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่องโดยไม่ได้หยุดกิจกรรมอย่างสำคัญมาถึงปัจจุบัน

เนื่องจากการให้ปริญญาสำหรับการศึกษาขั้นสูงในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาเกิดขึ้นในยุโรปและตะวันออกกลางเป็นส่วนใหญ่ และนิยามมหาวิทยาลัยสมัยใหม่หมายถึงสถานศึกษาที่มีความสามารถในการให้ปริญญา มหาวิทยาลัยเก่าแก่ที่มีคุณสมบัติตรงนิยามสมัยใหม่ดังกล่าวจึงอยู่ในยุโรปหรือ ตะวันออกใกล้ แต่หากขยายนิยามให้กว้างขึ้นรวมไปถึงมหาวิทยาลัยโบราณที่เดิมไม่ได้มีการให้ปริญญาในขณะนั้นแต่ให้ในปัจจุบันด้วยแล้ว รายชื่อนี้อาจมีมากขึ้นโดยรวมไปถึงสถาบันอื่นๆ ทั้งในยุโรปและส่วนอื่นของโลกอีกหลายมหาวิทยาลัย

สุดท้าย แม้ด้วยบทบัญญัติของมหาวิทยาลัยต่างๆ ในยุโรปก็ยังมีข้อโต้เถียงเล็ก ๆ น้อย ๆ เกี่ยวกับการกำหนดว่ามหาวิทยาลัยใดกันแน่ที่เป็นมหาวิทยาลัยของแผ่นดินใหญ่ยุโรป มหาวิทยาลัยโบโลญญาที่เกิดก่อน มหาวิทยาลัยปารีสเป็นมหาวิทยาลัยที่ก่อตั้งโดยนักศึกษาที่รวมตัวกันหาครูผู้สอน ในขณะที่มหาวิทยาลัยปารีสก่อตั้งโดยคณะผู้สอนแล้วจึงหานักศึกษามาเรียน บางแห่ง (โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยปารีส) ก็ยังพยามยามอ้างว่าตนเองเริ่มต้นด้วยการเป็นมหาวิทยาลัยแท้มาแต่ต้น แต่ก็ยังเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่ามหาวิทยาลัยโบโลนาตั้งขึ้นก่อนมหาวิทยาลัยปารีส การศึกษาเมื่อเร็วๆ นี้พบว่ามีกิจกรรมต่างๆ ในลักษณะของมหาวิทยาลัยได้มีมาแล้วตั้งแต่ พ.ศ. 1621 (ก่อนสถาปนากรุงสุโขทัย 170 ปี) ซึ่งหมายความว่ามหาวิทยาลัยแห่งแรกของยุโรปอาจเป็นมหาวิทยาลัยซาลามังกา (University of Salamanca) ซึ่งเก่าแก่มากกว่าทั้งสองมหาวิทยาลัยที่กล่าวมาแล้ว

## มหาวิทยาลัยที่ก่อตั้งก่อน พ.ศ. 2043

**1** - ***ข้อถกเถียง/ข้อขัดแย้ง:*** *เกี่ยวกับการนิยามคำว่า *มหาวิทยาลัย* ซึ่งรวมถึงความสามารถในการประสาท[[ปริญญา]]ในสาขาต่างๆ ที่กว้างขวางนั้น การจัดประเภทของสถาบันการเรียนรู้ที่เก่าแก่มาก เช่นมหาวิทยาลัยโบราณที่มีความติอเนื่องถึงปัจจุบันที่นับเป็นเรื่องที่เป็นปัญหาโต้เถียงกันได้มาก ตัวอย่างเช่น ถ้าขยายนิยามในกว้างขึ้นให้รวมไปถึงสถาบัน[[ดึกดำบรรพ์]]ที่ไม่ได้ให้ปริญญาในตอนแรกแต่เป็นโรงเรียน[[ศาสนา]]ที่เข้มงวดมาเป็นเวลานับ[[ศตวรรษ]] หรือที่หายไปโดยปราศจากร่องรอยเป็นเวลานานมานับได้แล้ว การจัดกลุ่มประเภทอาจรับได้ในบางแง่มุมก็จริงแต่ก็ไม่เป็นที่ยอมรับในวงกว้าง”

== มหาวิทยาลัยเก่าแก่ที่สุดหลัง พ.ศ. 2046 จัดตามประเทศและภูมิภาค ==

ประเทศใน[[ยุโรป]]ส่วนใหญ่มีมหาวิทยาลัยมาก่อน [[พ.ศ. 2043]] หลังจากนี้จึงได้แพร่หลายในในประเทศต่างๆ ทั่วโลก:

* [[แอลจีเรีย]]: *'มหาวิทยาลัยแอลเจียร์** ([[:en:University of Algiers|University of Algiers]]), [[พ.ศ. 2452]]
* [[อเมริกา]]กลางและใต้ (Americas): เป็นทางการ: มหาวิทยาลัยแห่งชาติเซนมาร์ก ([[:en:National University of Saint Mark|National University of Saint Mark]]), [[เปรู]], [[พ.ศ. 2094]]. ไม่เป็นทางการ: มหาวิทยาลัย ([[:en:Universidad Autonoma de Santo Domingo|Universidad Autonoma de Santo Domingo]], [[สาธารณรัฐโดมินิกัน]], [[พ.ศ. 2081]] หรือ [[พ.ศ. 2101]] 
* [[แองโกลา]]: **มหาวิทยาลัยอากุชติญญู เนตู** ([[:en:Agostinho Neto University|Agostinho Neto University]] (''Estudos Gerais Universitários de Angola'') [[พ.ศ. 2505]]
* [[อาร์เจนตินา]]: **มหาวิทยาลัยแห่งชาติกอร์โดบา** [[:en:Universidad Nacional de Córdoba|Universidad Nacional de Córdoba]] [[พ.ศ. 2156]]
* [[อาร์มีเนีย]]: **มหาวิทยาลัยเยเรวาน** ([[:en:Yerevan State University|Yerevan State University]]) [[พ.ศ. 2464]]
* [[เอเชีย]]: มีมหาวิทยาลัยของฟิลิปปินส์ 2 แห่ง ([[:en:Philippines|Philippine|]] ขัดแย้งในการอ้างปีก่อตั้งคือ [[พ.ศ. 2138]] และ [[พ.ศ. 2154]] (ดูข้างล่าง)
* [[ออสเตรเลีย]]: **มหาวิทยาลัยซิดนีย์** ([[:en:University of Sydney|University of Sydney]]), [[พ.ศ. 2393]] 
* [[อาเซอร์ไบจาน]]: **มหาวิทยาลัยบากู** ([[:en:Baku State University|Baku State University]]), [[พ.ศ. 2464]]
* ประเทศแถบบอลติก: **มหาวิทยาลัยวิลนีอัส** ([[:en:Vilnius University|Vilnius University]]), [[พ.ศ. 2122]], ถูกปิดและเปิดใหม่ 2 ครั้ง
* [[บังกลาเทศ]]: **มหาวิทยาลัยธากา** ([[:en:University of Dhaka|University of Dhaka]]), [[พ.ศ. 2464]]
* [[เบลารุส]]: **มหาวิทยาลัยเบลารุส** ([[:en:Belarusian State University| Belarusian State University]]), [[พ.ศ. 2464]] 
* [[โบลิเวีย]]: **มหาวิทยาลัยสันตะปาปาเซนต์ฟรังซิสซาเวียร์** ([[:en:Royal and Pontificial Major University of St. Francis Xavier|Royal and Pontificial Major University of St. Francis Xavier]]) of Chuquisaca, [[พ.ศ. 2167]]
* [[บอสเนีย-เฮอร์เซโกวีนา]]: **มหาวิทยาลัยซาราเยโว** ([[:en:University of Sarajevo|University of Sarajevo]]), [[พ.ศ. 2483]] เดิมโรงเรียน[[กฎหมาย]][[อิสลาม]]ที่ก่อตั้งเมื่อ [[พ.ศ. 2074]] 
* [[บราซิล]]: **มหาวิทยาลัยรีโอเดจาเนโร** ([[:en:Universidade Federal do Rio de Janeiro|Universidade Federal do Rio de Janeiro]]) [[พ.ศ. 2351]]
* [[บัลแกเรีย]]: **มหาวิทยาลัยโซเฟีย** ([[:en:University of Sofia|University of Sofia]]) [[พ.ศ. 2431]]
* [[แคนาดา]]: **มหาวิทยาลัยลาวาล** ([[:en:Université Laval|Université Laval]]) [[พ.ศ. 2206]] นับเป็นมหาวิทยาลัยใช้ภาษาฝรั่งเศสที่เก่าแก่ที่สุดในอมเริกาเหนือ **มหาวิทยาลัยนิวบรุนส์วิก** ([[:en:University of New Brunswick|University of New Brunswick]]) นับเป็นมหาวิทยาลัยใช้ภาษาอังกฤษที่เก่าแก่ที่สุดในแคนาดา ก่อตั้งเมื่อ [[พ.ศ. 2328]]; ตามด้วย **มหาวิทยาลัยคิงส์คอลเลจ** ([[:en:University of King's College|University of King's College]]) [[พ.ศ. 2332]], ([[:en:Saint Mary's University (Halifax)|Saint Mary's University|]]) in [[พ.ศ. 2354]], **มหาวิทยาลัยดาลฮูซี** ([[:en:Dalhousie University|Dalhousie University]]) [[พ.ศ. 2361]], **มหาวิทยาลัยแมกกิลล์** ([[:en:McGill University|McGill University]]) ใน [[พ.ศ. 2364]], **และมหาวิทยาลัยโทรอนโท** ([[:en:University of Toronto|University of Toronto]]) ในปี[[พ.ศ. 2370]] รวมทั้ง: **วิทยาลัยการทหารแห่งแคนาดา** ([[:en:Royal Military College of Canada|Royal Military College of Canada]]) ที่มีชื่อเสียงที่ก่อตั้งเมื่อ [[พ.ศ. 2419]]
* [[ชิลี]]: **มหาวิทยาลัยชิลี** ([[:en:Universidad de Chile (university)|Universidad de Chile]]) [[19 สิงหาคม]] [[พ.ศ. 2165]], ในชื่อเซนต์[[โทมัส อควินัส]] 
* [[จีน]]: 
** **มหาวิทยาลัยนานกิง** ([[:en:University of Nanking|Nanking University|]]) เป็นสถานศึกษาแห่งที่ชื่อภาษาอังกฤษว่า  ''university'' เป็นแห่งแรกของจีนเมื่อ [[พ.ศ. 2431]] รวมทั้งเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในประเทศจีนที่สอนและให้ปริญญาเอกเมื่อ [[พ.ศ. 2456]] 
** **มหาวิทยาลัยเปยยาง** ([[:en:Beiyang University|Beiyang University]]), [[พ.ศ. 2439]]  
** **มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น เซี่ยงไฮ้** ([[:en:St. John's University, Shanghai|St. John's University, Shanghai]]) มหาวิทยาลัยแรกของจีนที่ให้ปริญญาตรีเมื่อ [[พ.ศ. 2450]]
** **มหาวิทยาลัยฮ่องกง** ([[:en:University of Hong Kong|University of Hong Kong]]) [[พ.ศ. 2453]] วิวัฒนาการจากวิทยาลัยการแพทย์ฮ่องกงเมื่อ [[พ.ศ. 2430]]
* [[โคลอมเบีย]]: **มหาวิทยาลัยอาวร์เลดีออฟโรซารี** ([[:en:Our lady of the Rosary University|Our lady of the Rosary University]]), [[พ.ศ. 2196]]
* [[โครเอเชีย]]: **มหาวิทยาลัยซาเกร็บ** ([[:en:University of Zagreb|University of Zagreb]]) [[พ.ศ. 2212]]
* [[คิวบา]]: **มหาวิทยาลัยลาอาบานา** ([[:en:Universidad de La Habana|Universidad de La Habana]]) [[พ.ศ. 2271]]
* [[ดอมินีกา]]: **มหาวิทยาลัยรอสส์** ([[:en:Ross University|Ross University]]) [[พ.ศ. 2521]]
* [[โดมินิกัน]]: **มหาวิทยาลัยซานโตโดมิงโก** ([[:en:Universidad de Santo Domingo|Santo Tomas de Aquino University]]), ([[:en:Santo Domingo|Santo Domingo]]), เปิดสอนไม่เป็นทางการเมื่อ [[พ.ศ. 2081]] ก่อตั้งเป็นทางการ [[พ.ศ. 2101]] อาจพิจารณาได้ว่าใช่หรือไม่ใช่ก็ได้ว่าเป็นมหาวิทยาลัยแรกของผืนทวีปอเมริกา ปัจจุบันเป็นมหาวิทยาลัยอิสระซานโต โดมิงโก (เนื่องจากการหายไป 35 ปีระหว่าง [[พ.ศ. 2367]] - [[พ.ศ. 2402]] จึงไม่นับเป็นมหาวิทยาลัยที่สอนต่อเนื่องที่เก่าที่สุดในอเมริกา
* [[อียิปต์]]: **มหาวิทยาลัยไคโร** ([[:en:Cairo University|Cairo University]]), [[พ.ศ. 2541]] เป็นมหาวิทยาลัยของรัฐ
* [[เอสโตเนีย]]: **มหาวิทยาลัยตาร์ตู** ([[:en:University of Tartu|University of Tartu]]) [[พ.ศ. 2345]] สืบทอดมาจาก Academia Gustaviana ([[พ.ศ. 2175]] - [[พ.ศ. 2253]])
* [[ฟินแลนด์]]: **มหาวิทยาลัยเฮลซิงกิ** ([[:en:University of Helsinki|University of Helsinki]]) [[พ.ศ. 2183]] เดิมคือ [[:en:The Royal Academy of Turku|The Royal Academy of Turku]] ที่ย้ายไปเฮลซิงกิเมื่อ [[พ.ศ. 2370]]
* [[ประเทศจอร์เจีย]]: **มหาวิทยาลัยทบิลิซี** ([[:en:Tbilisi State University|Tbilisi State University]]) [[พ.ศ. 2461]]
* [[กานา]]: **มหาวิทยาลัยกานา** ([[:en:University of Ghana|University of Ghana]]) [[พ.ศ. 2491]]
* [[กรีซ]]: **มหาวิทยาลัยเอเธนส์** ([[:en:University of Athens|University of Athens]]) [[พ.ศ. 2380]]
* [[กรีเนดา]]: **มหาวิทยาลัยเซนต์จอร์จ** ([[:en:St. George's University|St. George's University]]), [[พ.ศ. 2519]]
* [[กัวเตมาลา]]: **มหาวิทยาลัยซังการ์โลสเดกัวเตมาลา** ([[:en:Universidad de San Carlos de Guatemala| Universidad de San Carlos de Guatemala]]) [[พ.ศ. 2219]]
* [[ฮอนดูรัส]]: **มหาวิทยาลัยแห่งชาติฮอนดูรัส** ([[:en:Universidad Nacional Autónoma de Honduras|Universidad Nacional Autónoma de Honduras]]) [[พ.ศ. 2390]]
* [[ฮังการี]]: **มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์** ([[:en:Eötvös Loránd University|Eötvös Loránd University]]), [[พ.ศ. 2178]]
* [[อินเดีย]]: 
** **มหาวิทยาลัยเซรัมพอร์** ([[:en:Serampore College|Serampore College]]), [[พ.ศ. 2361]] มหาวิทยาลัยแรกที่ได้รับสถานภาพเป็นมหาวิทยาลัย (แม้จะไม่ใช่มหาวิทยาลัย) ที่ประสาทปริญญาสาขา[[เทววิทยา]] 
** **มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีอินเดีย** ([[:en:Indian Institute of Technology Roorkee|Thomason College of Civil Engineering]], (เดิมคือมหาวิทยาลัย Roorkee), [[พ.ศ. 1847]], ซึ่งถือเป็นวิทยาลัยอิสระด้านวิศวกรรมที่เก่าแก่ที่สุดใน[[เอเชีย]] แต่ยังไม่นับเป็นมหาวิทยาลัย
** **มหาวิทยาลัยกัลกัตตา** ([[:en:University of Calcutta|University of Calcutta]]) [[พ.ศ. 2400]] มหาวิทยาลัยเอนกสาขาที่สมบูรณ์แห่งแรกของเอเซียใต้ที่รองรับพื้นที่ตั้งแต่[[ลาฮอร์]] [[ย่างกุ้ง]]ไปจนถึง[[ศรีลังกา]]
** **มหาวิทยาลัยมัทราส** ([[:en:University of Madras| University of Madras]]) [[พ.ศ. 2400]]
** **มหาวิทยาลัยมุมไบ** ([[:en:University of Mumbai|University of Mumbai]]), [[พ.ศ. 2400]]
* [[อินโดนีเซีย]]: **มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีบันดุง** ( [[:en:Institut Teknologi Bandung| InstitutTeknologi Bandung]]), [[พ.ศ. 2463]] เมื่อเริ่มตั้งมีชื่อภาษาดัชท์ว่า  Technische Hogeschool et Bandoeng 
* [[อิหร่าน]]: 
** **มหาวิทยาลัยจันดิสฮาเปอร์** ([[:en:Jundishapur University|Jundishapur University]]) ประมาณ [[พ.ศ. 343]] ก่อตั้งโดยชาร์เปอร์ที่ 1 กษัตริย์ซัซซาเนียน ราชวงศ์ซัซซานิดส์แห่ง[[อิหร่าน]]สืบเชื้อสายมาเมื่อประมาณ 2200 ปีก่อน
** **มหาวิทยาลัยเตะหราน** ([[:en:University of Tehran|University of Tehran]], [[พ.ศ. 2477]] ต่อเนื่องจากดาร์ อัล-ฟูนันเมื่อ [[พ.ศ. 2394]] ที่ต่อเนื่องมาจากอีกหลายสถาบันการศึกษาอื่นๆ ก่อนหน้านั้นอีกหลายแห่ง
* [[ไอร์แลนด์]]: **วิทยาลัยทรินิตี มหาวิทยาลัยดับลิน** ([[:en:Trinity College, Dublin| Trinity College, Dublin]]), [[พ.ศ. 2135]]
* [[อิรัก]]: **มหาวิทยาลัยแบกแดด** ([[:en:University of Baghdad|University of Baghdad]]), [[พ.ศ. 2499]] - วิทยาลัยการแพทย์ของมหาวิทยาลัยตั้งมาก่อนแล้วเมื่อ [[พ.ศ. 2471]]
* [[อิสราเอล]]: **สถาบันเทคโนโลยีเทคเนียน** ([[:en:Technion|Technion|]]), [[พ.ศ. 2467]]
* [[ญี่ปุ่น]]: **มหาวิทยาลัยโตเกียว** ([[:en:University of Tokyo|University of Tokyo]]), [[พ.ศ. 2420]], สืบต่อสำนักเตมโมกะตะ (Temmonkata), [[พ.ศ. 2227]]
* [[เกาหลีใต้]]: **มหาวิทยาลัยยอนเซอิ** ([[:en:Yonsei University|Yonsei University]]), [[พ.ศ. 2428]] **มหาวิทยาลัยสตรีอิวฮา** [[:en:Ewha Womans University|Ewha Womans University]], [[พ.ศ. 2429]]
* [[คอซอวอ]]: **มหาวิทยาลัยพริสตีนา**  ([[:en:University of Prishtina|University of Prishtina]]), [[พ.ศ. 2521]]
* [[เลบานอน]]: **มหาวิทยาลัยอเมริกันแห่งเบรุต** ([[:en:American University of Beirut|American University of Beirut]], [[พ.ศ. 2409]]
* [[ลิทัวเนีย]]: **มหาวิทยาลัยวิลนีอัส** ([[:en:University of Vilnius|University of Vilnius]]), [[พ.ศ. 2122]], สืบต่อจากสถาบันวิลเนียสเมื่อ  [[พ.ศ. 2113]], แม้การเรียนการสอนไม่ต่อเนื่อง มหาวิทยาลัยถูกปิดระหว่าง [[พ.ศ. 2375]] ถึง [[พ.ศ. 2462]] และอีกครั้งในปี [[พ.ศ. 2486]] - [[พ.ศ. 2487]]
* [[มาเลเซีย]]: **มหาวิทยาลัยมาเลเซีย** ([[:en:University of Malaya|University of Malaya]]), [[พ.ศ. 2448]]
* [[มอลตา]]: **มหาวิทยาลัยมอลตา** ([[:en:University of Malta|University of Malta]], [[พ.ศ. 2312]], ต่อเนื่องจาก Collegium Melitense [[พ.ศ. 2135]]
* [[เม็กซิโก]]: **มหาวิทยาลัยอิสระแห่งชาติเม็กซิโก** ([[:en:National Autonomous University of Mexico|National Autonomous University of Mexico]]), [[พ.ศ. 2094]] ในสถานะเป็นมหาวิทยาลัย[[สันตะปาปา]]แห่ง[[เม็กซิโก]] (เปลี่ยนชื่อเป็นมหาวิทยาลัยเม็กซิโกเมื่อ [[พ.ศ. 2453]] [http://www.unam.mx/english/aboutunam/throughtime/cron_10.html])
* [[โมซัมบิก]]: **มหาวิทยาลัยเอดูอาร์โด มอนด์ลานี** ([[:en:Eduardo Mondlane University|Eduardo Mondlane University]]) (''Estudos Gerais Universitários de Moçambique''), [[พ.ศ. 2505]]
* [[พม่า]]: **มหาวิทยาลัยย่างกุ้ง** ([[:en:Rangoon University|Rangoon University]]), [[พ.ศ. 2421]]
* [[เนเธอร์แลนด์]]: **มหาวิทยาลัยไลเดน** ([[:en:University of Leiden| University of Leiden]]), [[พ.ศ. 2118]]
* [[นิวซีแลนด์]]: **มหาวิทยาลัยโอทาโก** ([[:en:University of Otago|University of Otago]]), [[พ.ศ. 2412]]
* [[ไนจีเรีย]]: **มหาวิทยาลัยอีบาดัน** ([[:en:University of Ibadan|University of Ibadan]]), [[พ.ศ. 2491]]
* [[ไอร์แลนด์เหนือ]]: **มหาวิทยาลัยราชินีเบลฟัสต์** ([[:en:Queen's University Belfast|Queen's University Belfast]], [[พ.ศ. 2353]] (โดยพระราชเสาวนีย์ [[พ.ศ. 2388]])
* [[นอร์เวย์]]: **มหาวิทยาลัยออสโล** ([[:en:University of Oslo| University of Oslo]]) [[พ.ศ. 2354]]
* [[ปากีสถาน]]: **มหาวิทยาลัยปัญจาบ** ([[:en:University of the Punjab|University of the Punjab]]), [[พ.ศ. 2425]]
* [[เปรู]]: **มหาวิทยาลัยแห่งชาติซานมาร์โกส** ([[:en:National University of San Marcos|National University of San Marcos]]), [[ลิมา]], [[พ.ศ. 2094]], หรือ "dean university of America” (เป็นทางการที่เก่าแก่ที่สุดแห่งแรก), เนื่องจากเป็นมหาวิทยาลัยเพียงแห่งเดียวบนแผ่นดินใหญ่อมเริกาที่รอดและดำเนินการสอนต่อเนื่องมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16
* [[ฟิลิปปินส์]]: มีข้อโต้แย่งกัน 2 แห่ง:
** **มหาวิทยาลัยซานการ์โลส** ([[:en:University of San Carlos|University of San Carlos]]), ก่อตั้งในชื่อ Colegio de San Ildefonso เมื่อ [[พ.ศ. 2138]] โดยคณะ[[เยซูอิด]]เมื่อ [[พ.ศ. 2312]], เปิดใหม่ [[พ.ศ. 2326]] โดยบิชอปท้องถิ่น ถ่ายโอนกิจการให้โดมินิกัน ([[พ.ศ. 2395]]), ต่อถึงวินเซนเชียน ([[พ.ศ. 2410]]), สุดท้ายตกทอดแก่ฟาเธอร์ในสมาคม Divine Word เมื่อ [[พ.ศ. 2478]] ถูกปิดระหว่าง[[สงครามโลกครั้งที่ 2]] เมื่อ [[พ.ศ. 2484]] และเปิดใหม่อีกครั้งใน [[พ.ศ. 2488]] ได้รับสถานะเป็นทางการอีกครั้งในปี [[พ.ศ. 2451]]
** **มหาวิทยาลัยซานโตโตมัส** ([[:en:University of Santo Tomas|University of Santo Tomas]]), ก่อตั้งในชื่อ Colegio de Nuestra Señora del Santísimo Rosario เมื่อ [[พ.ศ. 2154]], ได้รับตราตั้งเป็นทางการเมื่อ [[พ.ศ. 2188]], หยุดสอนระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 เปิดใหม่หลังสงครามเลิก เป็นของโดมินิกันมาตั้งแต่ต้นถึงปัจจุบัน 
* [[เปอร์โตริโก]]: **มหาวิทยาลัยเปอร์โตริโก, รีโอเปียดรัส** ([[:en:University of Puerto Rico, Rio Piedras| University of Puerto Rico, Rio Piedras]]) [[พ.ศ. 2446]]
* [[โรมาเนีย]]: **มหาวิทยาลัยอาเลกซันดรู อีวัน กูซา** ([[:en:Alexandru Ioan Cuza University|Alexandru Ioan Cuza University]]), [[พ.ศ. 2403]] ต่อเนื่องมาจากสถาบันมิไฮลีนา ([[:en:Mihaileana Academy|Mihaileana Academy]]) ([[พ.ศ. 2377]] – [[พ.ศ. 2390]]) สืบทอดต่อมาจากสถาบันชั้นสูงแห่งลาซี ([[พ.ศ. 2254]]- [[พ.ศ. 2364]]); ที่สืบต่อจากวิทยาลัยวาซิลัน ([[พ.ศ. 2177]] - [[พ.ศ. 2196]])
* [[รัสเซีย]]: ทั้ง **มหาวิทยาลัยมอสโก** ([[:en:Moscow State University|Moscow State University|Moscow State University|Moscow State University]]), [[พ.ศ. 2298]] หรือ **มหาวิทยาลัยเซนต์ปีเตอรส์เบิร์ก** ([[:en:Saint Petersburg State University|Saint Petersburg State University]]) ([[พ.ศ. 2267]] - [[พ.ศ. 2346]], [[พ.ศ. 2362]])
* [[เซอร์เบีย]]: **มหาวิทยาลัยเบลเกรด** ([[:en:Belgrade University|Belgrade University]]), [[พ.ศ. 2448]], สืบต่อจากโรงเรียนขนาดใหญ่เมื่อ [[พ.ศ. 2351]]; **สถาบันคริสเตียนออร์โทดอกซ์** ([[:en:Orthodox Christian Academy|Orthodox Christian Academy]]) ในปี [[พ.ศ. 2337]]; วิทยาลัยครู ([[:en:Teacher's college|Teacher's college]]) [[พ.ศ. 2321]]
* [[สิงคโปร์]]: **มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์** ([[:en:National University of Singapore| National University of Singapore]]), [[พ.ศ. 2448]]
* [[สโลเวเนีย]]: **มหาวิทยาลัยลูบลิยานา** ([[:en:University of Ljubljana|University of Ljubljana]]), [[พ.ศ. 2462]]
* [[แอฟริกาใต้]]: **มหาวิทยาลัยเคปทาวน์** ([[:en:University of Cape Town|University of Cape Town]]), [[พ.ศ. 2372]]
* [[อเมริกาใต้]]: **มหาวิทยาลัยแห่งชาติซานมาร์โกส** ([[:en:National University of San Marcos| National University of San Marcos]]), [[เปรู]], [[พ.ศ. 2094]]
* [[สวีเดน]]: **มหาวิทยาลัยอุปซอลา** ([[:en:Uppsala University|Uppsala University]]), [[พ.ศ. 2138]], สืบต่อมาจาก **มหาวิทยาลัยแคทอลิก** ([[พ.ศ. 2020]] - [[พ.ศ. 2058]])
* [[ซูดาน]]: **มหาวิทยาลัยคาร์ทูม** ([[:en:University of Khartoum|University of Khartoum]]), [[พ.ศ. 2445]],รู้จักกันใรระยะแรกว่า มหาวิทยาลัย [[:en:Gordon Memorial College|Gordon Memorial College]]
* [[ซีเรีย]]: **มหาวิทยาลัยดามัสกัส** ([[:en:University of Damascus|University of Damascus]]) ก่อตั้งเมื่อ [[พ.ศ. 2466]] โดยการรวมกับโรงเรียนแพทย์ (ก่อตั้ง [[พ.ศ. 2446]] และโรงเรียนกฎหมาย (ก่อตั้ง [[พ.ศ. 2456]]).
* [[ไทย]]:
** **จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย** [[พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว]] ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประดิษฐาน **โรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว** ขึ้นเป็น **จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย** มหาวิทยาลัยแห่งแรกของ[[ประเทศไทย]] โดยมี 4 คณะแรกตั้ง ได้แก่ [[คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย|คณะรัฐประศาสนศาสตร์]] คณะแพทยศาสตร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ([[คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล]] [[มหาวิทยาลัยมหิดล]] ในปัจจุบัน) [[คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย|คณะวิศวกรรมศาสตร์]] และ[[คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย|คณะอักษรศาสตร์]]และ[[คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย|วิทยาศาสตร์]] เมื่อปี[[พ.ศ. 2459]]
** **มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์** [[ปรีดี พนมยงค์|ศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พนมยงค์]] ริเริ่มก่อตั้ง **มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (มธก.)** ขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยตลาดวิชาแห่งแรกในประวัติศาสตร์ไทย วิชาเริ่มแรกที่เปิดสอนมี 2 หลักสูตร คือ หลักสูตรธรรมศาสตรบัณฑิต ซึ่งสอนวิชากฎหมายเป็นหลัก และวิชาการบัญชี ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น **มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์**  เมื่อปี[[พ.ศ. 2477]]
** **มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์** **โรงเรียนช่างไหม** ได้รับการพัฒนาการเรียนการสอนจนสถาปนาขึ้นเป็น **มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์** ถือเป็นมหาวิทยาลัยที่เปิดสอนทางด้านการเกษตรเป็นแห่งแรกของไทย โดยมีคณะเกษตรศาสตร์ คณะการประมง คณะวนศาสตร์ และคณะสหกรณ์ เป็นคณะแรกตั้ง ในปัจจุบันคือ [[คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์|คณะเกษตร]] [[คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตร|คณะประมง]] [[คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์|คณะวนศาสตร์]] [[คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์|คณะบริหารธุรกิจ]] และ[[คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์|คณะเศรษฐศาสตร์]] เมื่อปี[[พ.ศ. 2486]]
** **มหาวิทยาลัยมหิดล** มีการแยก[[คณะแพทยศาสตร์และศิริราชพยาบาล]], [[คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย|คณะทันตแพทยศาสตร์]]. [[คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย|คณะเภสัชศาสตร์]] และ[[คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย|คณะสัตวแพทยศาสตร์]] ออกจาก[[จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]] มาตั้งเป็น **มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์** ต่อมาได้รับพระราชทานนามมหาวิทยาลัยใหม่ ว่า **มหาวิทยาลัยมหิดล** เมื่อปี[[พ.ศ. 2486]]
** **มหาวิทยาลัยศิลปากร** เป็น[[มหาวิทยาลัย|มหาวิทยาลัย]]ศิลปะแห่งแรกใน[[ประเทศไทย|ประเทศไทย]] ถือกำเนิดจาก **โรงเรียนปราณีตศิลปกรรม สังกัดกรมศิลปากร** ในรัชสมัยของ[[พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว|พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว]] รัชกาลที่ 7 ได้พัฒนาขึ้นเป็นลำดับจนเป็นโรงเรียนศิลปากร และเมื่อวันที่ [[12 ตุลาคม]][[พ.ศ. 2486]] พระยาอนุมานราชธนร่วมกับ[[ศิลป์ พีระศรี|ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี]] พัฒนาหลักสูตรจนได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น **มหาวิทยาลัยศิลปากร** คณะจิตรกรรมและประติมากรรม ได้รับการจัดตั้งขึ้นเป็นคณะวิชาแรก (ปัจจุบันคือ[[คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร|คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์]]) เมื่อปี[[พ.ศ. 2486]]

* [[ตุรกี]]: **มหาวิทยาลัยเทคนิคอิสตันบุล** ([[:en:Istanbul Technical University|Istanbul Technical University]]) ก่อตั้ง [[พ.ศ. 2316]]
* [[ยูกันดา]]: **มหาวิทยาลัยมาเคเรอรี** ([[:en:Makerere|Makerere University|Makerere|Makerere University]]), [[พ.ศ. 2465]]   
* [[ยูเครน]]: **มหาวิทยาลัยลวีฟ** ([[:en:University of Lviv|University of Lviv]]), [[พ.ศ. 2204]]
* [[สหรัฐ]]: ''ดูมหาวิทยาลัยแรกในสหรัฐ'' ([[:en:First university in the United States|First university in the United States]]) 
* [[เวเนซุเอลา]]: **มหาวิทยาลัยเวเนซุเอลา** ([[:en:Central University of Venezuela|Central University of Venezuela]]), [[พ.ศ. 2264]]
* [[เวลส์]]: **มหาวิทยาลัยแลมพิเตอร์แห่งเวลส์*' ( [[:en:University of Wales, Lampeter|University of Wales, Lampeter]]), [[พ.ศ. 2365]]

== ข้อควรระวัง ==
วันที่แน่นอนที่นับเป็นวันเริ่มต้นดำเนินการของมหาวิทยาลัยมักไม่ชัดเจน และมักมีความแตกต่างกันไม่น้อยจากตำนานที่ตกทอดกันมา หรือจากวันที่ *สถาบันบรรพบุรุษ'' (สถาบันเดิมก่อนเป็นมหาวิทยาลัย) ก่อตั้ง ตัวอย่างเช่น การที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปในปัจจุบัน ได้แก่วันก่อตั้งของมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดที่ไม่แน่นอน ซึ่งอาจอยู่ระหว่างช่วงกลางตอนปลายของคริสต์ศตวรรษที่ 12 ก็ได้   อย่างไรก็ตาม เป็นที่เห็นกันได้ว่าวิทยาลัยที่มีฉันทานุมัติให้ใบปริญญาตรีได้ด้วยตนเองจริงๆ ได้แก่มหาวิทยาลัยเก่าของอเมริกันซึ่งนับเป็นมหาวิทยาลัยสมัยใหม่แล้ว และถ้านับโดยเงื่อนไขอย่างยุโรป, วิทยาลัยฮาร์วาร์ดได้รับอำนาจเป็นมหาวิทยาลัยเมื่อ พ.ศ. 2185 มหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนียเป็นมหาวิทยาลัยแรกที่เรียกตัวเองว่า “มหาวิทยาลัย” แต่ทั้งฮาร์วาร์ดหรือมหาวิทยาลัยยุคอาณานิคม 7 แห่ง (seven other Colonial American colleges) ในสมัยนั้น ไม่มีแห่งใดที่จะมีขนาดและหลากหลายเท่ามหาวิทยาลัยในยุโรปในยุคนั้น มหาวิทยาลัยอเมริกันแห่งแรกที่เปิดการสอนระดับบัณฑิตศึกษาและให้ปริญญาเอกได้แก่มหาวิทยาลัยเยลเมื่อ พ.ศ. 2403

## ดูเพิ่ม
* มหาวิทยาลัยโบราณ
* มหาวิทยาลัยยุคกลาง Medieval university
* มหาวิทยาลัยยุคกลาง (เอเซีย) Medieval university (Asia)
* ข้อถกเถียงว่าด้วยมหาวิทยาลัยเก่าแก่ลำดับที่ 3 ของอังกฤษ Third oldest university in England debate

## อ้างอิง

หมวดหมู่:รายชื่อสถาบันอุดมศึกษา