อำนาจอธิปไตย

[thumb|upright=0.9|ปกหนังสือ''[เลอไวอะทัน (หนังสือฮอบส์)|เลอไวอะทัน* ของ[[โทมัส ฮอบส์]] ปรากฏองค์อธิปัตย์รูปใหญ่ถือ[[ดาบ]]และ[[crosier|ไม้ตะขอใยรา]] บนร่างกายรายล้อมไปด้วย[[ปัจเจก]]หลายคน]]

*'อำนาจอธิปไตย** (sovereignty) หรืออำนาจใดที่ก่อร่าง[[รัฐชาติ]] โดยทั่วไปถือเป็นอำนาจสูงสุด อำนาจอธิปไตยนำมาซึ่งลำดับขั้นในรัฐ รวมถึงภาวะอิสระในการปกครองตนเองนอกรัฐ (external autonomy) ในรัฐ อำนาจอธิปไตยถูกมอบหมายให้แก่บุคคล กลุ่มบุคคล หรือสถาบันที่มีอำนาจสมบูรณ์เหนือบุคคลอื่น เพื่อตรากฎหมายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่มีอยู่เดิม ในทฤษฎีทางการเมือง อำนาจอธิปไตยเป็นคำสามัญบ่งชี้[[อำนาจหน้าที่]]ซึ่งมี[[ความชอบธรรม (รัฐศาสตร์)|ความชอบธรรม]]สูงสุดเหนือ[[หน่วยการเมือง|องค์การทางการเมือง]] ใน[[กฎหมายระหว่างประเทศ]] อำนาจอธิปไตยเป็นการใช้อำนาจโดย[[รัฐ]] อำนาจอธิปไตยหมายถึงสิทธิทางกฎหมายที่ให้กระทำได้โดยนิตินัย ขณะที่โดยพฤตินัยนั้น หมายถึงขีดความสามารถที่กระทำได้อย่างแท้จริง

== มโนทัศน์ ==
มโนทัศน์ของอำนาจอธิปไตยมีหลายองค์ประกอบที่ทับซ้อนกัน มีคำนิยามหลายคำ และมีการนำมาปรับใช้ที่หลากหลายและไม่ลงรอยกันตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา ความเชื่อเรื่อง[[รัฐเอกราช]]ในปัจจุบันประกอบด้วย 4 มิติ: ดินแดน, ประชากร, องค์การของรัฐ (authority) และการรับรอง (recognition) อ้างถึง [[สตีเฟน ดี. คราสเนอร์]] อำนาจอธิปไตยสามารถเข้าใจได้โดย 4 วิธี:
* **อำนาจอธิปไตยภายใน** (Domestic sovereignty) – การควบคุมที่แท้จริงเหนือรัฐโดยองค์การของรัฐที่ถูกจัดแจงภายในรัฐ
* **อำนาจอธิปไตยพึ่งพาระหว่างรัฐ** (Interdependence sovereignty) – การควบคุมการเคลื่อนตัว (movement) เหนือชายแดนรัฐ
* **อำนาจอธิปไตยทางกฎหมายระหว่างประเทศ** (International legal sovereignty) – การรับรองรัฐโดยรัฐเอกราชอื่นอย่างเป็นทางการ
* **อำนาจอธิปไตยแบบเว็สท์ฟาเลิน** – ไม่มีอำนาจอธิปไตยอื่นใดนอกจากอำนาจอธิปไตยภายในรัฐนั้น (อำนาจอื่น ๆ อาจเป็นองค์การทางการเมืองหรือตัวแสดงภายนอกอื่น)

ทั้งนี้ ยังมีอีกสององค์ประกอบของอำนาจอธิปไตยที่ควรกล่าวถึงคือ อำนาจอธิปไตยเชิงประจักษ์ (empiriacal sovereignty) และ อำนาจอธิปไตยเชิงกฎหมาย (juridical sovereignty) อำนาจอธิปไตยเชิงประจักษ์จะบรรยายการจัดการกับความชอบธรรมของผู้ปกครองรัฐ และความชอบธรรมในการใช้อำนาจนั้น เดวิด ซามูเอล ชี้ว่าเป็นมิติที่สำคัญของรัฐ เพราะจะต้องมีบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ได้รับเลือกให้กระทำแทนพลเมืองของรัฐ ขณะที่อำนาจอธิปไตยเชิงกฎหมายเน้นไปที่ความสำคัญของรัฐอื่นในการรับรองสิทธิการปกครองและใช้อำนาจอย่างเสรีของรัฐโดยให้มีการแทรกแซงอย่างน้อยที่สุด Douglass North ระบุว่าสถาบันต้องมีโครงสร้าง และรูปแบบของอำนาจอธิปไตยทั้งสองนี้อาจใช้เป็นวิธีในการก่อร่างโครงสร้างขึ้น

== การได้มา ==

วิธีการได้มาซึ่งอำนาจอธิปไตยหลายวิธีได้รับการยอมรับในกฎหมายระหว่างประเทศทั้งในปัจจุบันและในประวัติศาสตร์ว่าเป็นวิธีโดยชอบด้วยกฎหมายผ่านการได้มาของ[[ดินแดน]]นอกรัฐ การจัดแบ่งประเภทของวิธีเหล่านี้ แต่เดิมมาจากกฎหมายลักษณะทรัพย์สินโรมันและการพัฒนาขึ้นของระบบกฎหมายระหว่างประเทศ ได้แก่:
* **การได้ดินแดนตามข้อตกลง** (cession) คือการโอนดินแดนจากรัฐหนึ่งไปอีกรัฐหนึ่งโดยสนธิสัญญา
* **การยึดครอง** (occupation) คือการได้มาซึ่งดินแดนที่รัฐใดไม่ได้ครอบครองอยู่ (หรือ[[ดินแดนที่ไม่มีเจ้าของ]])
* **การครอบครองปรปักษ์** (prescription) เป็นการควบคุมดินแดนโดยมีผลบังคับเหนือดินแดนที่ยอมโอนอ่อนตาม
* **ที่งอก** (accretion) คือการได้มาซึ่งดินแดนด้วยกระบวนการทางธรรมชาติ เช่น ที่งอกชายฝั่งหรือการปะทุของ[[แม็กมา]]สู่[[โลก (ดาวเคราะห์)#พื้นผิว|พื้นผิวโลก]] (volcanism)
* **การสร้าง** (creation) เป็นกระบวนการที่อ้างสิทธิในดินแดนใหม่ทางทะเล
* **การชี้ขาดตัดสิน** และ
* **การพิชิตดินแดน*'






== การให้เหตุผล ==
มีการให้เหตุผลที่หลากหลายผ่านมุมมองที่แตกต่างซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานทางศีลธรรมของอำนาจอธิปไตย การให้เหตุผลเรื่องอำนาจอธิปไตยถูกแบ่งออกเป็นสองขั้ว: องค์อธิปัตย์ได้รับมอบอำนาจอธิปไตยโดย[[เทวสิทธิราชย์]]หรือ[[สิทธิธรรมชาติและสิทธิทางกฎหมาย|สิทธิธรรมชาติ]] และอำนาจอธิปไตยนั้นเป็นของปวงชนแต่เดิม ซึ่ง[[โทมัส ฮอบส์]] กล่าวว่าปวงชนมอบอำนาจอธิปไตยของตนให้แก่องค์อธิปัตย์ ขณะที่[[ฌ็อง-ฌัก รูโซ]] ระบุว่าอำนาจอธิปไตยนั้นเป็นของปวงชนและสงวนรักษาอำนาจนั้นไว้

ในช่วงหนึ่งของยุค[[สมบูรณาญาสิทธิราชย์]]ของยุโรป หลัก[[เทวสิทธิราชย์]]เป็นหนึ่งในการอ้างสิทธิในการใช้อำนาจอธิปไตยที่สำคัญ ขณะที่[[อาณัติแห่งสวรรค์]]ในประเทศจีนถูกใช้เป็นเครื่องมือในการให้เหตุผลการปกครองโดยจักรพรรดิ แม้ต่อมาจะแทนที่โดยแนวคิดอำนาจอธิปไตยแบบตะวันตกในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19

สาธารณรัฐเป็นรูปแบบรัฐบาลหนึ่งที่ประชาชน หรือส่วนหนึ่งที่สำคัญของพวกเขา สงวนไว้ซึ่งอำนาจอธิปไตยเหนือรัฐบาล และตำแหน่งในรัฐบาลไม่ได้มาโดยมรดกตกทอด คำนิยามที่ได้รับการยอมรับโดยทั่วไปของคำว่าสาธารณรัฐคือ รัฐบาลที่ไม่มีกษัตริย์เป็น[[ประมุขของรัฐ]]

[[ประชาธิปไตย]]ตั้งอยู่บนมโนทัศน์ของ[[อำนาจอธิปไตยของปวงชน]] (popular sovereignty) ใน[[ประชาธิปไตยโดยตรง]] ประชาชนมีบทบาทในการออกนโยบายสาธารณะ ขณะที่[[ประชาธิปไตยแบบมีผู้แทน|ประชาธิปไตยมีผู้แทน]]ทำให้มีการโอนถ่ายการใช้อำนาจอธิปไตยจากประชาชนสู่[[สภานิติบัญญัติ|ฝ่ายนิติบัญญัติ]]หรือฝ่ายบริหาร

== ดูเพิ่ม ==
* [[เขตพื้นที่ที่ปกครองตนเอง]]
* [[บาซิเลวส์]]
* [[อาณัติแห่งสวรรค์]]
* [[อำนาจเต็มที่]]
* [[สิทธิแห่งตน]]
* [[ความเป็นใหญ่เหนือประเทศราช]]

== อ้างอิง ==


== หนังสืออ่านเพิ่ม ==

* 
* 
* Paris, R. (2020). " *International Organization''
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น


หมวดหมู่:การปกครอง
หมวดหมู่:กฎหมายระหว่างประเทศ