หน้าบัน

**หน้าบัน** คือ บริเวณครึ่งวงกลมหรือเกือบสามเหลี่ยมเหนือประตูทางเข้าที่อยู่ระหว่างทับหลังและโค้ง (arch) ซึ่งจะมีรูปสลักตกแต่งหรือเครื่องตกแต่งอื่น ๆ 

สถาปัตยกรรมเกือบทุกแบบจะมีองค์ประกอบนี้ 
ผู้คิดค้นการสร้างหน้าบันเป็นคือชาวอียิปต์โบราณประมาณ 300 ปีก่อนคริสต์ศักราช ต่อมาก็ปรากฏในสถาปัตยกรรมกรีก สถาปัตยกรรมของคริสต์ศาสนา และ สถาปัตยกรรมของศาสนาอิสลาม

## หน้าบันในพุทธศาสนสถาน
left|thumb|278x278px|หน้าบันด้านหน้าพระอุโบสถวัดหน้าพระเมรุ
thumb|279x279px|หน้าบันพระอุโบสถวัดราชโอรสาราม
หน้าบัน คือ “องค์ประกอบอาคารที่ใช้อิฐหรือไม้ ก่อหรือปิดทับบริเวณส่วนที่เป็นโพรงของโครงจั่วหลังคา เพื่อป้องกันไม่ให้แดดหรือฝนสาดเข้าไปภายในอาคาร นิยมแกะสลักหรือปั้นปูนประดับตกแต่ง” ตัวอย่างหน้าบันที่มีชื่อเสียง ได้แก่ 

* หน้าบันนารายณ์ทรงครุฑยุดนาคประทับราหูแวดล้อมด้วยเหล่าเทวดา ที่ด้านหน้าของพระอุโบสถ วัดหน้าพระเมรุ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* หน้าบันรูปสัญลักษณ์มงคลจีนสร้างเป็นปูนปั้นประดับกระเบื้องเคลือบ บนหน้าบันพระอุโบสถวัดราชโอรสาราม เป็นแบบที่เรียกว่าแบบพระราชนิยมในรัชกาลที่ 3

## หน้าบันในคริสต์ศาสนสถาน
[thumb|280px|หน้าบัน[สถาปัตยกรรมโรมาเนสก์|โรมาเนสก์ คริสต์ศตวรรษที่ 12 ของอารามเวเซอแลในประเทศฝรั่งเศส]]
หน้าบันของกรีกหรือคริสต์ศาสนสถานจะเป็นเรื่องเกี่ยวกับศาสนา ล้อมรอบด้วยแถบรูปแกะสลักที่เรียกว่าอาร์ชิโวลท์ (archivolt) 

หัวเรื่องบางหัวเรื่องที่นิยมตกแต่งด้านหน้าโบสถ์คริสต์ก็มี
::* การพิพากษาครั้งสุดท้าย เช่น ที่ มหาวิหารอาเมียง ประเทศฝรั่งเศส
::* พระคริสต์ทรงพระสิริ (Christ in Glory) เช่นที่ มหาวิหารโรเชสเตอร์ (Rochester Cathedral) อังกฤษ
::* การอัญเชิญพระศพลงจากกางเขน เช่น งานของนิโคลา ปิซาโน (Nicola Pisano) หน้ามหาวิหารซีเอนา (Sienna Duomo) ประเทศอิตาลี
::* ประวัติพระนางมารีย์พรหมจารีหรือนักบุญ เช่น ที่ มหาวิหารโตเลโด (Cathedral of Toledo) ประเทศสเปน

## ดูเพิ่ม
* แผนผังมหาวิหาร 
* สถาปัตยกรรมกอธิค
* มหาวิหาร

## สมุดภาพ

ไฟล์:Pediment.on.pantheon.in.rome.arp.jpg|หน้าบันอายุ 2000 ปีที่ตึกแพนเธียน ที่โรม ประเทศอิตาลี
ไฟล์:France Strasbourg Cathedral Tympanum.jpg|หน้าบันและแถบแกะสลักรอบ ที่มหาวิหารสราสเบิร์ก (Strasbourg Cathedral) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Gourgouillon adoration.jpg|โบสถ์นักบุญโยเซฟ ที่แคลมองต์เฟอร์รอนด์ (Saint Joseph church, Clermont-Ferrand) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Vitoria - San Pedro 50.JPG|ฉากจากประวัติของ นักบุญเปโตร และ พระนางมารีย์พรหมจารี ที่โบสถ์นักบุญเปโตร เมืองวิโตเรีย-กาสเตส์ (Vitoria-Gasteiz) ประเทศสเปน
ไฟล์:Tree of Jesse Beauvais cathedral 2007 06 17.jpg|เถาเจสสี (Tree of Jesse) ที่มหาวิหารโบเวส์ (Beauvais Cathedral) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Laon cathedral notre dame 004.JPG|พระเยซูและพระแม่มารีย์ที่มหาวิหารลาอ็อง (Cathédrale Notre-Dame de Laon) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Amiens cathedral 030.JPG|การพิพากษาครั้งสุดท้าย มหาวิหารอาเมียง ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Conques - Abbatiale Sainte-Foy - Tympan 3.jpg|การพิพากษาครั้งสุดท้าย มหาวิหารคองค์ (Abbatiale Sainte-Foy de Conques) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Worms Dom st peter 004.JPG|มหาวิหารเวิมส์ ประเทศเยอรมนี
ไฟล์:Ulm-Muenster-ReliefHauptportal-061104.jpg|หนังสือปฐมกาลหน้ามหาวิหารอุลม (Ulm Münster) ประเทศเยอรมนี
ไฟล์:San Rufino tympanon2.jpg|มหาวิหารอัสซีซี (Cathedral of Assisi) เมืองอัสซีซี


## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Sculpted tympanums Chartres Cathedral, West Front, Central Portal (การตัดสินครั้งสุดท้าย มหาวิหารชาร์ทร)
* Tympanum of the last Judgment - western portal of the abbey-church of Saint Foy (การตัดสินครั้งสุดท้าย แอบบีซองฟอย คองค์) 

หมวดหมู่:ส่วนประกอบของสิ่งก่อสร้าง
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมทางศาสนา
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมไทย