เจ้าพระยามหิธร (ลออ ไกรฤกษ์)

thumb|ภาพล้อเจ้าพระยามหิธร ฝีพระหัตถ์ รัชกาลที่ 6
มหาเสวกเอก **เจ้าพระยามหิธร** นามเดิม  **ลออ สกุลไกรฤกษ์** (2 กรกฎาคม พ.ศ. 2417 – 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2499) อดีตองคมนตรีในรัชกาลที่ 7 อดีตราชเลขาธิการ อดีตเสนาบดีกระทรวงมุรธาธร อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม และอดีตประธานศาลฎีกา

## ประวัติ
**ลออ ไกรฤกษ์** เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี แรม 4 ค่ำ เดือน 8 ปีจอ ตรงกับวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2417 เวลา 8 นาฬิกา ณ ตำบลตึกแดง อำเภอคลองสาน จังหวัดธนบุรี เป็นบุตรคนที่ 4 ของพระยาเพ็ชรรัตน (โมรา) กับท่านตาล ไกรฤกษ์ สมรสกับกลีบ ธิดาหมื่น นรารักษ์ (ปิ่น บางยี่ขัน) ซึ่งเป็นเจ้าของสวนอยู่ที่บางยี่ขัน ธนบุรี มารดาชื่อหุ่น กำเนิดในสกุล สนธิรัตน์

## ประวัติการศึกษา
* พ.ศ. 2428 ศึกษาขั้นต้นที่โรงเรียนวัดจักรวรรดิราชาวาส 
* พ.ศ. 2429 โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ 
* พ.ศ. 2440 สอบไล่ได้เป็นเนติบัณฑิต ชั้นที่ 1  จากโรงเรียนกฎหมายของกระทรวงยุติธรรม นับเป็นเนติบัณฑิตคนแรกของประเทศไทย

## ประวัติการรับราชการ
* พ.ศ. 2434 ช่วยราชการในศาลฎีกา
* ช่วยราชการใน กรมราชเลขานุการ
* ผู้พิพากษาศาลพระราชอาญา (ศาลยุติธรรมในปัจจุบัน)
* ผู้บัญชาการและสอนวิชากฎหมาย ณ โรงเรียนกฎหมายของกระทรวงยุติธรรม
* ผู้พิพากษาศาลแพ่ง
* เลขานุการเสนาบดีกระทรวงยุติธรรม (พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์)
* พ.ศ. 2441 อธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่ง 
* พ.ศ. 2444 ปลัดทูลฉลองกระทรวงยุติธรรม 
* พ.ศ. 2453 กรรมการศาลฎีกา 
* 16 พฤษภาคม 2454 – อธิบดีกองฎีกา
* พ.ศ. 2454 ราชเลขานุการฝ่ายกฤษฎีกา
* พ.ศ. 2457 เป็นสมุหพระนิติศาสตร์ (หัวหน้ากรมพระนิติศาสตร์คนแรก)
* พ.ศ. 2461 อธิบดีศาลฎีกา (ประธานศาลฎีกา) (สามัญชนคนแรกที่ดำรงตำแหน่งนี้)
* 15 ธันวาคม พ.ศ. 2462 ราชเลขาธิการ
* องคมนตรี
* พ.ศ. 2480 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม

## ราชการพิเศษ
* กรรมการสอบความรู้เนติบัณฑิต
* กรรมการชำระกฎหมายเก่า และรวบรวมร่างกฎหมายใหม่
* สภานายกคนแรกของเนติบัณฑิตยสภา
* กรรมการสภาการคลัง
* กรรมการตรวจร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
* กรรมการ ก.พ.
* ประธาน อ.ก.พ. วิสามัญ

## เกียรติยศ
### มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
* พ.ศ. 2482 ศาสตราจารย์วิสามัญ แห่งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง
* พ.ศ. 2498 ปริญญานิติศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นคนแรกตั้งแต่ตั้งมหาวิทยาลัย

### ลำดับบรรดาศักดิ์
* 28 ธันวาคม พ.ศ. 2441 *หลวงจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์* ถือศักดินา ๖๐๐
* 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2442 *พระจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์*
* 20 มกราคม พ.ศ. 2446 *พระยาจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์* ถือศักดินา ๓๐๐๐
* พ.ศ. 2465 *เจ้าพระยามหิธร บรมนริศรมหาสวามิภักดิ์ นิติพิทักษ์ธรรมพิศาล ราชเลขาธิการวิสุทธิคุณ ไกรฤกษ์กุลวิวัฒน์ ศรีรัตนตรัยสรณธาดา สุจริตาชวาธยาศัย อภัยพิริยบรากรมพาหุ*  ดำรงศักดินา 10,000

### ยศ
#### ยศพลเรือน
* มหาอำมาตย์ตรี
* มหาอำมาตย์โท

#### ยศในพระราชสำนัก
* มหาเสวกโท
* 31 มีนาคม 2461 – มหาเสวกเอก

#### ยศกองเสือป่า
* – นายหมู่ตรี
* 30 กันยายน 2454 – นายหมู่โท
* 17 กุมภาพันธ์ 2455 – นายหมู่ใหญ่
* นายหมวดโท
* นายหมวดเอก
* นายกองตรี

### เครื่องยศ
เจ้าพระยามหิธรได้รับพระราชทานเครื่องยศดังนี้
* พานทอง
* มาลาเส้าสะเทิน
* เครื่องทองคำลงยายอดเกี้ยว
* เสื้อทรงประพาศขลิบทอง
* กระบี่ด้ามและฝักทองคำสลัก
* หีบหมากทองคำลงยาหุ้มไม้แดงหลังหีบมีตรานารายณ์ยืนแท่น

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์

 (ฝ่ายหน้า)

* พ.ศ. 2450 – เข็มอักษรรักษาพระนครเสด็จพระราชดำเนินประพาสยุโรปคราวหลัง (เข็มเงิน)
* พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เข็มพระบรมนามาภิธัย ว.ป.ร. ประดับเพ็ชร์
* พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เข็มพระบรมรูปสมเด็จพระพันปีหลวงขอบประดับเพ็ชร์
* 2452 – เข็มพระชนมายุสมมงคล ชั้นที่ 3 เงิน

## ชีวิตส่วนตัว
เจ้าพระยามหิธรท่านเป็นคนขรึม ๆ ซ่อนความรู้สึกและชอบฟังมากกว่าชอบพูด แต่เมื่อคราวจะต้องพูดก็พูดได้มากและพูดได้ดี ท่านเป็นคนช่างสังเกตและมีอารมณ์ขัน เป็นคนไม่สุรุ่ยสุร่าย ไม่ชอบมีหนี้สิน แต่มีความเอื้ออารีต่อบุตร ภรรยา ญาติพี่น้อง และเพื่อนฝูงตามอัตภาพ เป็นผู้ถือและปฏิบัติตามคติธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นผู้อยู่ในศีลในสัตย์ เกลียดการทุจริตเบียดเบียนกันและเป็นผู้รักษาระเบียบประเพณีอย่างเคร่งครัด คุณสมบัติอันสำคัญยิ่งของท่านคือ มีความกตัญญูกตเวที ท่านไม่ลืมบุญคุณของผู้ที่อุปการะท่าน และพยายามตอบแทนทุกวิถีทางด้วยเหตุนี้ท่านจึงพยายามรับใช้สมเด็จกรมพระยาดำรงฯ กรมขุนศิริฯ สมเด็จพระมหาสมณะฯ และกรมหลวงราชบุรีฯ ทุกโอกาสที่ทำได้ และเมื่อกรมหลวงราชบุรีฯ สิ้นพระชนม์ก็ได้เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงชักชวนสานุศิษย์ให้ตั้งกองกุศลขึ้นอุทิศถวายให้แก่พระองค์ท่าน ส่วนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 – 6 – 7 ซึ่งได้ทรงชุบเกล้าฯ เลี้ยงท่านไว้ในราชการนั้น ท่านก็ได้ระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ เทิดทูนพระเกียรติและเคารพสักการะอยู่เป็นเนืองนิตย์ ท่านชอบเล่นกีฬา คือ แล่นเรือยนต์ เล่นเทนนิส กอล์ฟ ในสมัยท่านยังหนุ่มท่านชอบปีนเขา แต่เมื่อท่านมีอายุมากแล้วท่านก็ชอบเดินออกกำลังในตอนเช้า นอกจากนี้ท่านยังชอบอ่านหนังสือและสะสมของเก่า เช่น เครื่องสังคโลกและเครื่องลายคราม เป็นต้น

## บุตรธิดา
เจ้าพระยามหิธร ได้สมรสกับท่านผู้หญิงกลีบ มหิธร โดยมีบุตรธิดาหลายคน อาทิ เช่น
* จักร
* นายจ่ายวด (ปาณี ไกรฤกษ์) มหาดเล็กในรัชกาลที่ 6 เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน เมื่ออายุ 21 ปี
* คุณหญิง (ศรี) ไชยยศสมบัติ
* ศิล
* หลวงจักรปาณีศรีศิลวิสุทธิ์ (วิสุทธิ ไกรฤกษ์)
* ท่านผู้หญิงดุษฎีมาลา มาลากุล ณ อยุธยา ภริยาหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
* มัณฑนาภรณ์ 
* วิจิตราภรณ์
* ภูษณาภรณ์
* นิภาภรณ์
* ดารา ไกรฤกษ์
* รัตนาภรณ์ ยูนิพันธ์

นอกจากนี้ ท่านยังมีบุตรชายที่เกิดกับ มาลัย อนุภรรยาซึ่งเป็นน้องสาวแท้ ๆ ของท่านผู้หญิงกลีบ ชื่อ มาลา

## อ้างอิง

หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา
หมวดหมู่:ประธานศาลฎีกาไทย
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 7
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมไทย
หมวดหมู่:ราชเลขาธิการและราชเลขานุการในพระมหากษัตริย์ไทย
หมวดหมู่:สกุลไกรฤกษ์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ร.ว.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ว.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ป.ป.ร.1
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตคลองสาน
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์