อำเภอเสาไห้

**เสาไห้**  เป็นอำเภอในจังหวัดสระบุรี เลื่องชื่อในด้านประเพณีการแข่งเรือยาว ผ้าทอ และข้าวสาร จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2437 โดยแต่เดิมเป็นตัวเมืองสระบุรีมาก่อน (ปัจจุบันเป็นตำบลเมืองเก่า) มีตำนานเล่าว่าชื่ออำเภอนี้ได้มาจากตำนานแม่นางตะเคียนเสาร้องไห้ซึ่งเป็นเสาศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองเสาไห้ ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ที่วัดสูง  

[thumb|275x275px|[วัดชุ้ง ตำบลเมืองเก่า]]

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเสาไห้มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอพระพุทธบาทและอำเภอเฉลิมพระเกียรติ
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอเฉลิมพระเกียรติและอำเภอเมืองสระบุรี
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองสระบุรีและอำเภอหนองแซง
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอท่าเรือ (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา) อำเภอบ้านหมอ และอำเภอพระพุทธบาท
[thumb|275x275px|[วัดไผ่ล้อม (จังหวัดสระบุรี)|วัดไผ่ล้อม ตำบลสวนดอกไม้]]

## ที่มาของชื่ออำเภอ
ชื่ออำเภอเสาไห้เป็นการกร่อนคำมาจากคำว่า "เสาร้องไห้" เป็นตำนานเรื่องเล่าของเสาไม้ตะเคียนทองซึ่งมีขนาดความยาว 13 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 0.75 เมตร นับว่ามีขนาดใหญ่ต้นหนึ่งที่ไม่ได้รับการคัดเลือกเป็นเสาเอกในการสร้างปราสาทราชวังที่ประทับเชื้อพระวงศ์ต่าง ๆ ในต้นรัชกาลกรุงรัตนโกสินทร์ นางตะเคียนที่สิงสถิตอยู่เสียใจมาก ตกกลางคืนจึงแสดงอภินิหารลอยทวนน้ำขึ้นมา ขณะลอยมานั้นชาวบ้านริมน้ำได้ยินเสียงร้องไห้ และเสาดังกล่าวได้มาจมลงในบริเวณคุ้งน้ำป่าสัก ห่างจากที่ว่าการอำเภอเสาไห้ปัจจุบันไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 50 เมตร บริเวณนั้นจึงถูกเรียกว่า "สาวร้องไห้" ต่อมาเหลือเพียงคำว่า "เสาไห้"

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเสาไห้แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 12 ตำบล 103 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเสาไห้ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่

* **เทศบาลตำบลเสาไห้** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเสาไห้ทั้งตำบล
***เทศบาลตำบลบ้านยาง** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านยาง
***เทศบาลตำบลสวนดอกไม้** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสวนดอกไม้ทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเมืองเก่า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองเก่าทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลต้นตาล-พระยาทด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลต้นตาลและตำบลพระยาทดทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลหัวปลวก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวปลวกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านยาง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลบ้านยาง)
* **[[องค์การบริหารส่วนตำบลช้างไทยงาม]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลงิ้วงาม ตำบลศาลารีไทย และตำบลท่าช้างทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลม่วงงาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงงามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเริงราง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเริงรางทั้งตำบล

## ตำบลที่สำคัญ
* **ตำบลเสาไห้** เป็นตำบลที่เป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอ โรงเรียนเสาไห้ "วิมลวิทยานุกูล" ซึ่งเป็นโรงเรียนประจำอำเภอ และวัดสูงที่เป็นที่ประดิษฐานของเสาร้องไห้ 
* **ตำบลบ้านยาง** เป็นตำบลที่มีชื่อทางด้านการทำกระยาสารท
* **ตำบลต้นตาล** เป็นตำบลที่มีชื่อในด้านการทำผ้าทอ ซึ่งจัดทำโดยกลุ่มทอผ้าสตรีตำบลต้นตาล ณ วัดต้นตาล และมีวัดเขาแก้วราชวรมหาวิหารซึ่งเป็นวัดสร้างโดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) และตรงข้ามวัดจะมีศูนย์วัฒนธรรมประจำตำบลต้นตาล ซึ่งมีลักษณะเป็นบ้านทรงไทยติดริมแม่น้ำ เป็นที่ถ่ายทำละครมาแล้วหลายเรื่อง อีกทั้งยังเป็นหมู่บ้านของชาวไทยวนด้วย ตำบลนี้มีคำขวัญประจำตำบลว่า "ถิ่นพื้นบ้านไทยวน ผ้าทอล้วนหลากสี ดวงมณีวัดเขาแก้ว ตั้งติดแนวป่าสัก อนุรักษ์วัฒนธรรม"
* **ตำบลท่าช้าง** เป็นตำบลที่มีร้านก๋วยเตี๋ยวจ๊างนัก (ก๋วยเตี๋ยวท่าช้าง) ที่เป็นที่รู้จักของชาวสระบุรี
* **ตำบลเมืองเก่า** เป็นตำบลที่เคยเป็นที่ตั้งของตัวเมืองสระบุรีมาก่อน (ปัจจุบันย้ายไปที่ตำบลปากเพรียว อำเภอเมืองสระบุรี)

## อ้างอิง


เสาไห้