ปรัชญาวัฒนธรรม

**ปรัชญาวัฒนธรรม** เป็นปรัชญาสาขาหนึ่งที่ตรวจสอบสาระสำคัญและความหมายของวัฒนธรรม

## วาทกรรมสมัยใหม่ตอนต้น

### จินตนิยมแบบเยอรมัน
[thumb| [โยฮัน ก็อทฟรีท แฮร์เดอร์|โยฮัน แฮร์เดอร์ ให้ความสนใจกับวัฒนธรรมประจำชาติ]]
อิมมานูเอล คานท์ ( Immanuel Kant ) นักปรัชญาชาวเยอรมัน (1724–1804) ได้กำหนดนิยามแบบปัจเจกนิยมของ "การสว่างวาบทางปัญญา" ซึ่งคล้ายกับแนวคิดของ *[[bildung]]* : "การสว่างวาบทางปัญญาคือการอุบัติความไม่สมบูรณ์ขึ้นในตัวมนุษย์เอง"  เขาโต้แย้งว่าความไม่สมบูรณ์นี้ไม่ได้มาจากการขาดความเข้าใจ  แต่มาจากการขาดความกล้าที่จะคิดอย่างเสรี  เพื่อต่อต้านความขี้ขลาดทางปัญญา  ค้านท์กระตุ้นโดยกล่าวว่า : *Sapere aude* "กล้าที่จะฉลาด!"   ปฏิกิริยาที่มีต่อค้านท์ อย่างนักวิชาการชาวเยอรมัน อย่างเช่น โยฮัน ก็อทฟริท แฮร์เดอร์ (Johann Gottfried Herder) (1744–1803) แย้งว่าความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ซึ่งจำเป็นต้องใช้รูปแบบที่คาดเดาไม่ได้และมีรูปแบบที่หลากหลายกว่ามีความสำคัญพอ ๆ กับความมีเหตุผลของมนุษย์  ยิ่งไปกว่านั้นแฮร์เดอร์ได้เสนอรูปแบบสะสมจาก *bildung* : "สำหรับแฮร์เดอร์แล้ว Bildung คือประสบการณ์ทั้งหมดที่มอบ*อัตลักษณ์*ที่สอดคล้องกันและความรู้สึกถึงการมีโชคชะตาร่วมกันให้กับผู้คน" 
[left|thumb| [อดอล์ฟบาสเตียน|อดอล์ฟ บาสเตียน พัฒนารูปแบบวัฒนธรรมสากล]]
ในปี ค.ศ. 1795 วิลเฮล์ม ฟอน ฮุมโบลด์ นักภาษาศาสตร์และนักปรัชญาผู้ยิ่งใหญ่ (1767 - 1835)  เรียกร้องให้มีมานุษยวิทยาที่จะสังเคราะห์ความสนใจของคานท์และเฮอร์เดอร์เข้าไว้ด้วยกัน   ในช่วงยุคโรแมนติก นักวิชาการในเยอรมนี โดยเฉพาะผู้ที่เกี่ยวข้องกับขบวนการชาตินิยม - เช่นการต่อสู้ของชาตินิยมเพื่อสร้าง "เยอรมนี" เกิดขึ้นจากความแตกต่างหลากหลายและการต่อสู้ของกลุ่มชาตินิยมโดยชนกลุ่มน้อยที่ต่อต้านจักรวรรดิออสเตรีย - ฮังการี  พัฒนาให้ครอบคลุมมากขึ้นความคิดของวัฒนธรรมในฐานะ " โลกทัศน์ " ( *Weltanschauung* ) ตามความคิดแนวนี้  กลุ่มชาติพันธุ์แต่ละกลุ่มมีโลกทัศน์ที่แตกต่างกันซึ่งไม่สามารถเทียบได้กับโลกทัศน์ของกลุ่มอื่น ๆ  แม้ว่าจะมีมุมมองที่ครอบคลุมมากกว่ามุมมองก่อนหน้านี้  แต่แนวทางวัฒนธรรมนี้ยังคงทำให้เกิดความแตกต่างระหว่างวัฒนธรรม "อารยะ" และวัฒนธรรม "ดั้งเดิม" หรือ วัฒนธรม "ชนเผ่า"

ในปีพ. ศ. 2403 อดอล์ฟ บาสเตียน (1826–1905) ได้โต้แย้งเรื่อง "ความเป็นหนึ่งเดียวทางจิตวิทยาของมนุษยชาติ" เขาได้เสนอว่าการเปรียบเทียบทางวิทยาศาสตร์ของสังคมมนุษย์ทั้งหมดจะแสดงให้เห็นว่าโลกทัศน์ที่แตกต่างกันนั้นประกอบด้วยองค์ประกอบพื้นฐานที่เหมือนกัน   ตามแนวคิดของบาสเตียนนั้น  สังคมมนุษย์ทั้งหมดร่วมกันแบ่งปันชุด "ความคิดพื้นฐาน" ( *Elementargedanken* ); วัฒนธรรมที่แตกต่างกันหรือ "ความคิดพื้นเมือง" ที่แตกต่างกัน ( *Völkergedanken* ) เป็นการปรับเปลี่ยนความคิดพื้นฐานในท้องถิ่น   มุมมองนี้ปูทางไปสู่ความเข้าใจวัฒนธรรมสมัยใหม่ Franz Boas (1858-1942) ได้รับการปลูกฝังในประเพณีนี้  และเขาได้นำออกมาใช้ด้วยเมื่อเขาออกจากเยอรมนีไปยังสหรัฐอเมริกา

### จินตนิยมแบบอังกฤษ
[left|thumb| [Matthew Arnold|แมทธิว อาร์โนลด์ กวีและนักวิจารณ์ชาวอังกฤษมองว่า "วัฒนธรรม" เป็นการปลูกฝังแนวคิดอุดมคติแบบมนุษยนิยม]]
ในศตวรรษที่ 19  Matthew Arnold (1822–1888) เป็นเป็นนักปรัชญามนุษยนิยม นักเขียนเรียงความและกวีชาวอังกฤษ  เขาใช้คำศัพท์ "วัฒนธรรม" เพื่ออ้างถึงอุดมคติของการขัดเกลาของมนุษย์แต่ละคน  แนวคิดของวัฒนธรรมนี้ก็เปรียบได้กับแนวคิด *Bildung* ของเยอรมัน  เขากล่าวว่า *"* ...  วัฒนธรรมเป็นการแสวงหาความสมบูรณ์แบบของสรรพสิ่งโดยให้ความหมายในการรับรู้ในทุกเรื่องที่เกี่ยวข้องกับเรามากที่สุด  และเป็นสิ่งที่ดีที่สุดที่ได้เกิดจากความคิดและคำพูดที่อยู่ในโลกของเรา" 

ในทางปฏิบัติ  *วัฒนธรรม* อ้างถึงอุดมคติแบบ élite ที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมต่าง ๆ เช่น ศิลปะ ดนตรีคลาสสิก และ อาหารชั้นสูง   เนื่องจากรูปแบบเหล่านี้เกี่ยวข้องกับชีวิตในเมือง  คำว่า "วัฒนธรรม" จึงถูกสร้างขึ้นจาก "อารยธรรม" (มีที่มาจากคำว่า lat. *civitas*, city)  อีกแง่หนึ่งของขบวนการลัทธิจินตนิยม  คือ ความสนใจในคติชนวิทยา ซึ่งนำไปสู่การนิยามคำศัพท์ "วัฒนธรรม" ในกลุ่มชนที่ไม่ใช่ชนชั้นสูง  มีลักษณะที่แตกต่างกันระหว่างวัฒนธรรมชั้นสูง กล่าวคือ กลุ่มสังคมของชนชั้นปกครอง และ วัฒนธรรมชั้นต่ำ  กล่าวอีกนัยหนึ่ง  แนวคิดเรื่อง "วัฒนธรรม" ที่พัฒนาขึ้นในยุโรปในระหว่างยุคศตวรรษที่ 18 และยุคศตวรรษที่ 19 ตอนต้นสะท้อนให้เห็นถึงความไม่เท่าเทียมกันภายในสังคมยุโรป 
[thumb| [เอ็ดเวิร์ดไทเลอร์|Edward Tylor นักมานุษยวิทยาชาวอังกฤษ  เป็นหนึ่งในนักวิชาการที่พูดภาษาอังกฤษคนแรกที่ใช้คำศัพท์ "วัฒนธรรม" ในความหมายที่ครอบคลุมและเป็นสากล]]
แมทธิว อาร์โนลด์ เห็นแย้งกับ "วัฒนธรรม" ด้วยแนวคิดอนาธิปไตย ; ชาวยุโรปคนอื่น ๆ รวมถึงนักปรัชญาอย่าง โทมัส ฮอบส์ (Thomas Hobbes) และ ช็อง-ชาค รุสโซ (Jean-Jacques Rousseau)  ก็เห็นแย้งกับ "วัฒนธรรม" จาก "สภาพตามธรรมชาติ" ตามแนวคิดของฮอบส์และรุสโซ  ชาวอเมริกันพื้นเมืองที่ถูกยึดครองโดยชาวยุโรปตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 อาศัยอยู่ในสภาพตามธรรมชาติ  ความขัดแย้งนี้แสดงออกผ่านความแตกต่างระหว่าง "ความมีอารยะ" และ "ความไร้อารยะ"   ตาแนวคิดนี้เราสามารถจำแนกลำดับชั้นของประเทศและชาติที่มีอารยธรรมมากกว่าประเทศอื่น  อีกทั้งประชาชนบางกลุ่มก็มีวัฒนธรรมสูงกว่าประชาชนกลุ่มอื่น  ความแตกต่างทางวัฒนธรรมนี้นำไปสู่การสร้างทฤษฏีดาร์วินทางสังคมของ Herbert Spencer และทฤษฎีวิวัฒนาการทางวัฒนธรรมของ Lewis Henry Morgan   เช่นเดียวกับที่นักวิจารณ์บางคนโต้แย้งว่าความแตกต่างระหว่างวัฒนธรรมชั้นสูงและระดับต่ำเป็นการแสดงออกของความขัดแย้งระหว่างชนชั้นสูงชาวยุโรปและชนชั้นล่างในยุโรป  นักวิจารณ์บางคนแย้งว่าความแตกต่างระหว่างประชาชนที่มีอารยะและประชาชนไร้อารยะนั้นเป็นการแสดงออกถึงความขัดแย้งระหว่างอำนาจของลัทธิอาณานิคมของชาวยุโรปและการล่าอาณานิคมของพวกเขา

นักวิจารณ์ในศตวรรษที่ 19 คนอื่นที่ได้รับอิทธิพลจาก รุสโซ (Rousseau) ยอมรับความแตกต่างนี้ระหว่างวัฒนธรรมชั้นสูงและวัฒนธรรมระดับต่ำ   แต่ได้เห็นความละเอียดอ่อนและความซับซ้อนของวัฒนธรรมชั้นสูงว่าเป็นพัฒนาการที่เสียหายและผิดธรรมชาติซึ่งบดบังและบิดเบือนธรรมชาติที่สำคัญของประชาชน  นักวิจารณ์เหล่านี้มองว่าดนตรีพื้นเมือง (สร้างสรรค์โดย "ชาวบ้าน" คือ ชาวชนบท ชาวนา ผู้ที่ไม่รู้หนังสือ) เพื่อแสดงวิถีชีวิตตามธรรมชาติอย่างตรงไปตรงมา  ในขณะที่ดนตรีคลาสสิกดูผิวเผินและเสื่อมโทรม  มุมมองนี้มักแสดงให้เห็นถึงชนพื้นเมืองในฐานะ "คนเถื่อนที่มีคุณธรรม" ซึ่งใช้ชีวิตตามอัตภาพและไม่มีความด่างพร่อย  ไม่ซับซ้อนและไม่ถูกทำลายโดยระบบทุนนิยมของตะวันตกแบ่งชั้นของ

ในปี 1870  Edward Tylor (1832-1917) นักมานุษยวิทยา  ได้ใช้แนวคิดของวัฒนธรรมชั้นสูงกับวัฒนธรรมชั้นต่ำเพื่อเสนอทฤษฎีวิวัฒนาการของศาสนา  ตามทฤษฎีนี้ศาสนามีวิวัฒนาการจากรูปแบบที่หลากหลายจนนำไปสู่รูปแบบเดียวมากขึ้น   ในกระบวนการนี้  เขาได้นิยามวัฒนธรรมใหม่ว่าเป็นชุดกิจกรรมที่หลากหลายของสังคมมนุษย์ทั้งหมด มุมมองนี้ปูทางไปสู่ความเข้าใจวัฒนธรรมสมัยใหม่

## ดูเพิ่มเติม

* *[[Cultura (วารสาร)|Cultura]]*

## อ้างอิง

## แหล่งที่มา

* A Philosophy of Culture: The Scope of Holistic Pragmatism by Morton White
หมวดหมู่:วัฒนธรรม
หมวดหมู่:ปรัชญาสังคม