การปฏิวัติเม็กซิโก

**การปฏิวัติเม็กซิโก** () เป็นที่รู้จักในนาม **สงครามกลางเมืองเม็กซิโก** () เป็นเหตุการณ์ความขัดแย้งครั้งสำคัญ เกิดขึ้นระหว่าง ค.ศ. 1910–1920 นำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมเม็กซิโกและรัฐบาลเม็กซิโกอย่างรุนแรง แม้ว่างานวิจัยเมื่อไม่นานมานี้จะมุ่งเน้นไปที่การปฏิวัติในระดับท้องถิ่นและภูมิภาค แต่ถึงกระนั้นเหตุการณ์นี้เป็นการปฏิวัติในระดับชาติเลยทีเดียว การปฏิวัติปะทุขึ้นใน ค.ศ. 1910 โดยเป็นผลมาจากความล้มเหลวของระบอบที่ปกครองโดยปอร์ฟิริโอ ดิอัซ ที่ยาวนานกว่า 31 ปี แต่ไม่สามารถหาผู้สืบทอดระบอบในตำแหน่งประธานาธิบดีได้ ส่งผลให้เกิดวิกฤตการณ์ทางการเมืองครั้งใหญ่ในหมู่ชนชั้นนำซึ่งเปิดโอกาสให้กลุ่มเกษตรกรก่อการจลาจล เจ้าของที่ดินผู้มั่งคั่งที่มีนามว่า ฟรันซิสโก อี. มาเดโร ท้าทายอำนาจของระบอบดิอัซผ่านการเลือกตั้งใน ค.ศ. 1910 และจากผลการเลือกตั้ง ทำให้เกิดการก่อกบฏตามแผนซานลุยส์โปโตซี การปะทะกันด้วยอาวุธที่เกิดขึ้นได้ขับไล่ดิอัซออกจากอำนาจ การเลือกตั้งครั้งใหม่จัดขึ้นใน ค.ศ. 1911 ผลักดันให้มาเดโรขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี

จุดเริ่มต้นของความขัดแย้งมีพื้นฐานมาจากการต่อต้านระบอบของดิอัซในวงกว้าง การเลือกตั้งใน ค.ศ. 1910 เป็นตัวเร่งให้เกิดการก่อกบฏในทางการเมือง การปฏิวัติเกิดขึ้นจากองค์ประกอบความขัดแย้งของเหล่าชนชั้นนำที่เป็นปฏิปักษ์กับดิอัซ นำโดยมาเดโรและปันโช บิยา และความขัดแย้งขยายไปสู่กลุ่มคนชนชั้นกลาง กลุ่มชาวนาในบางภูมิภาค และองค์กรของแรงงาน ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1911 มาเดโรได้รับการเลือกตั้งด้วยคะแนนเสียงท่วมท้นในการเลือกตั้งที่เป็นอิสระและยุติธรรม ฝ่ายต่อต้านระบอบใหม่ของเขามาจากทั้งฝั่งอนุรักษนิยมที่มองว่าเขาอ่อนแอเกินไปและหัวเสรีนิยมมากเกินไป และฝั่งอดีตนักปฏิวัติด้วยกันและกลุ่มผู้ถูกยึดทรัพย์ที่มองว่าเขานั้นเป็นอนุรักษนิยมมากเกินไป

ประธานาธิบดีมาเดโรและรองประธานาธิบดีโฆเซ มาริอา ปิโน ซัวเรซ ถูกบีบบังคับให้ลาออกในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 และทั้งคู่ก็ถูกลอบสังหาร ระบอบการเมืองฝ่ายต่อต้านการปฏิวัติของบิกโตเรียโน อูเอร์ตา ก้าวขึ้นสู่อำนาจ โดยได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มผลประโยชน์ทางธุรกิจและผู้สนับสนุนเดิมในระบอบเก่า ประธานาธิบดีอูเอร์ตาอยู่ในอำนาจในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 จนถึงเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1914 เมื่อเขาถูกขับไล่ออกจากอำนาจโดยกองกำลังผสมของฝ่ายปฏิวัติในระดับภูมิภาค เมื่อฝ่ายปฏิวัติพยายามที่จะบรรลุข้อตกลงทางการเมืองระหว่างกันแต่สุดท้ายล้มเหลว เม็กซิโกจึงตกอยู่ในวังวนของสงครามกลางเมือง (ค.ศ. 1914–1915) ฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมที่นำโดยเจ้าของที่ดินผู้มั่งคั่งนามว่า เบนุสเตียโน การ์รันซา ก้าวขึ้นเป็นผู้ชนะใน ค.ศ. 1915 เขาสามารถกำจัดกองทัพปฏิวัติของปันโช บิยา อดีตสมาชิกฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม และผลักไสให้เอมิเลียโน ซาปาตา กลับไปสู้รบในรูปแบบสงครามกองโจร ซาปาตาถูกลอบสังหารใน ค.ศ. 1919 โดยสายลับที่ประธานาธิบดีการ์รันซาส่งไป

การปะทะกันด้วยอาวุธกินเวลาเกือบทศวรรษในคริสต์ทศวรรษ 1920 และเกิดขึ้นหลายระยะ เมื่อเวลาผ่านไปการปฏิวัติเปลี่ยนจากการกบฏเพื่อต่อต้านระบอบของดิอัซไปเป็นสงครามกลางเมืองหลายฝ่ายในบางภูมิภาค โดยมีการเปลี่ยนแปลงทางอำนาจผ่านการต่อสู้ระหว่างฝ่ายต่าง ๆ ในการปฏิวัติ ผลที่สำคัญประการหนึ่งคือมีการยุบเลิกกองทัพสหพันธรัฐใน ค.ศ. 1914 ซึ่งฟรันซิสโก มาดูโร ดำเนินการเมื่อเขาได้รับการเลือกตั้งใน ค.ศ. 1911 และอูเอร์ตาใช้เหตุนี้ในการโค่นอำนาจมาดูโร กองกำลังปฏิวัติร่วมมือกันต่อต้านระบอบต่อต้านการปฏิวัติของอูเอร์ตาและสามารถกำจัดกองทัพสหพันธรัฐได้ แม้ว่าความขัดแย้งส่วนใหญ่จะเป็นสงครามกลางเมือง แต่มหาอำนาจต่างชาติที่มีผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์ในเม็กซิโกเป็นผู้กำหนดผลของความขัดแย้งทางอำนาจในเม็กซิโก สหรัฐเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในเหตุการณ์นี้ จากประชากรของเม็กซิโกจำนวน 15 ล้านคน ความสูญเสียเกิดขึ้นในระดับสูง แต่การประมาณการตัวเลขนั้นแตกต่างกันอย่างมาก อาจมีประชาชนเสียชีวิต 1.5 ล้านคน และมีผู้ลี้ภัยไปต่างประเทศเกือบ 200,000 คน ซึ่งส่วนใหญ่ลี้ภัยไปยังสหรัฐ

นักวิชาการหลายคนเห็นว่าการประกาศใช้รัฐธรรมนูญเม็กซิโก ค.ศ.1917 เป็นจุดยุติการปะทะกันทางอาวุธ "สภาพเศรษฐกิจและสังคมดีขึ้นตามข้อตกลงของนโยบายฝ่ายปฏิวัติ เพื่อให้สังคมใหม่เกิดขึ้นภายใต้กรอบของสถาบันของฝ่ายปฏิวัติที่เป็นทางการ" โดยมีรัฐธรรมนูญเอื้อให้เกิดกรอบสถาบันดังกล่าว ช่วง ค.ศ. 1920–1940 มักถูกเรียกว่าเป็นระยะแห่งการปฏิวัติ ในฐานะที่เป็นรัฐบาลที่มีความมั่นคงทางอำนาจ ฝ่ายบาทหลวงและสถาบันคาทอลิกถูกโจมตีในคริสต์ทศวรรษ 1920 และรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917 ของฝ่ายปฏิวัติได้ถูกนำมาใช้

ความขัดแย้งทางอาวุธครั้งนี้มักได้รับการอธิบายว่ามีลักษณะเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ทางสังคมการเมืองที่สำคัญที่สุดของเม็กซิโกและเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ความวุ่นวายครั้งใหญ่ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 มันทำให้เกิดแผนการสำคัญในการทดลองและปฏิรูปองค์การทางสังคม การปฏิวัติก่อให้เกิดระบอบทางการเมืองที่เกิดขึ้นด้วย "ความยุติธรรมทางสังคม" จนกระทั่งเม็กซิโกได้ผ่านกระบวนการปฏิรูปทางเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมซึ่งเริ่มขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1980

## ปอร์ฟิเรียโต ค.ศ. 1876–1911

[thumb|left|นายพล[ปอร์ฟิริโอ ดิอัซ ประธานาธิบดีเม็กซิโก]]
**ยุคปอร์ฟิเรียโต** เป็นช่วงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงหลังคริสต์ศตวรรษที่ 19 ของประวัติศาสตร์เม็กซิโก ที่ถูกครอบงำโดยนายพลปอร์ฟิริโอ ดิอัซ ซึ่งกลายเป็นประธานาธิบดีของเม็กซิโกใน ค.ศ. 1876 และปกครองค่อนข้างต่อเนื่องยาวนาน (เว้นช่วง ค.ศ. 1880–1884) จนกระทั่งเขาถูกบีบบังคับให้ลาออกใน ค.ศ. 1911 หลังจากการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีของมานูเอล กอนซาเลซ โฟลเรส พันธมิตรของเขาในช่วง ค.ศ. 1880–1884 ดิอัซได้ลงแข่งขันเป็นประธานาธิบดีอีกครั้ง และเป็นประธานาธิบดีจนถึง ค.ศ. 1911 ในช่วงที่เขาดำรงตำแหน่ง มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญเพื่ออนุญาตให้ประธานาธิบดีลงเลือกตั้งใหม่ได้โดยไม่จำกัดวาระ ดิอัซได้ท้าทายค่านิยมทางการเมืองของอดีตประธานาธิบดีเบนิโต ฆัวเรซ ที่เสนอให้ประธานาธิบดี "ไม่มีการลงเลือกตั้งเพื่อกลับมาใหม่" ในช่วงยุคปอร์ฟิเรียโต มีการเลือกตั้งแต่ก็ไม่สม่ำเสมอต่อเนื่อง แม้ว่าดิอัซจะประกาศต่อสาธารณะในช่วงที่เขาให้สัมภาษณ์นักข่าว เจมส์ ครีลแมน ว่า เขาจะไม่ลงสมัครรับเลือกตั้งใน ค.ศ. 1910 เพื่อจะหลุดพ้นจากกิจกรรมทางการเมืองที่วุ่นวาย แต่สุดท้ายเขาก็เปลี่ยนใจและลงสมัครรับเลือกตั้งอีกครั้งขณะมีอายุ 80 ปี

การเลือกตั้งใน ค.ศ. 1910 เป็นเหตุการณ์การเมืองที่มีความสำคัญต่อการปฏิวัติเม็กซิโก เมื่อประธานาธิบดีชราอย่างดิอัซถูกตั้งคำถามว่าใครจะเป็นผู้สืบทอดทางการเมืองของเขา และคำถามนี้กลายเป็นประเด็นสำคัญมากขึ้น ใน ค.ศ. 1906 มีการรื้อฟื้นตำแหน่งรองประธานาธิบดีอีกครั้ง โดยดิอัซเลือกพันธมิตรคนสนิทของเขาคือ รามอน กอร์รัล จากกลุ่มที่ปรึกษาซิเอนติฟิโกของเขาให้มาดำรงตำแหน่งนี้ โดยในการเลือกตั้ง ค.ศ. 1910 ระบอบของดิอัซได้กลายเป็นเผด็จการอย่างมาก และมีการต่อต้านจากทุกภาคส่วนในสังคมเม็กซิโกมากขึ้น

ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ดิอัซเคยเป็นวีรบุรุษของชาติ ในช่วงการต่อต้านการแทรกแซงเม็กซิโกของฝรั่งเศสครั้งที่สองในคริสต์ทศวรรษ 1860 และเขาโดดเด่นมากขึ้นในสมรภูมิปวยบลา วันที่ 5 พฤษภาคม ค.ศ. 1862 (*ซิงโกเดมาโย*) ดิอัซเข้าสู่วงการเมืองหลังจากขับไล่กองทัพฝรั่งเศสออกไปใน ค.ศ. 1867 เมื่อเบนิโต ฆัวเรซ ได้รับการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีใน ค.ศ. 1871 ดิอัซกล่าวหาว่าฆัวเรซโกงการเลือกตั้ง ฆัวเรซถึงแก่อสัญกรรมในตำแหน่ง ค.ศ. 1872 และเซบัสเตียน เลร์โด เด เตเฆดา ขึ้นสืบทอดตำแหน่งต่อจากฆัวเรซ ดิอัซประสบความล้มเหลวในการก่อการกบฏต่อต้านประธานาธิบดีเลร์โดตามแผนลาโนเรีย แต่ในภายหลังมีการตกลงให้นิรโทษกรรมแก่เขา แต่ถึงกระนั้นเมื่อเลร์โดลงสมัครรับเลือกตั้งประธานาธิบดีอีกครั้งใน ค.ศ. 1876 ครั้งนี้ดิอัซประสบความสำเร็จในการก่อกบฏภายใต้แผนตุซเตเปก

ในช่วงปีแรก ๆ ของการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี ดิอัซเป็นนักการเมืองผู้เชี่ยวชาญ เขาเล่นการเมืองเป็นกลุ่มการเมืองในขณะเดียวกันก็สามามารถรักษาและกระชับอำนาจของเขาเองได้ เขาใช้กองกำลังรูราเลส ซึ่งเป็นกองกำลังตำรวจติดอาวุธที่ขึ้นตรงต่อเขาให้เป็นกลุ่มกำลังกึ่งทหารในการรักษาความสงบแถบชนบท เขาระงับการเลือกตั้ง โดยโต้เถียงว่าเขารู้ว่าอะไรดีที่สุดสำหรับประเทศชาติ และเขาก็ขับเคลื่อนความเชื่อนี้ด้วยอำนาจที่แข็งแกร่ง "ระเบียบและความก้าวหน้า" เป็นคำคติพจน์ของระบอบการปกครองของเขา แม้ว่าดิอัซขึ้นสู่อำนาจใน ค.ศ. 1876 ภายใต้คติพจน์ "ไม่มีการลงเลือกตั้งเพื่อกลับมาใหม่" เขาให้มานูเอล กอนซาเลซ โฟลเรส เข้าเป็นประธานาธิบดีในช่วงปี ค.ศ. 1880–1884 แต่ดิอัซก็ยังคงอยู่ในอำนาจอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ ค.ศ. 1884 จนถึง ค.ศ. 1911 โดยมีการระงับการเลือกตั้งเป็นระยะและเข้มงวดในการเปิดโอกาสสู่ประชาธิปไตย

สมัยประธานาธิบดีดิอัซนั้นโดดเด่นด้วยการส่งเสริมภาคอุตสาหกรรมและการพัฒนาด้านโครงสร้างพื้นฐานโดยการเปิดประเทศรับการลงทุนจากต่างประเทศ เขาเชื่อว่าฝ่ายต่อต้านจำเป็นต้องถูกปราบปรามและต้องฟื้นฟูระเบียบกฎหมายเพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อผู้ประกอบการต่างชาติให้มองว่าการลงทุนของพวกเขาจะปลอดภัย ความทันสมัยและความก้าวหน้าของเมืองนำม่ซึ่งค่าใช้จ่ายของชนชั้นแรงงานและชาวนาที่เพิ่มขึ้น

เกษตรกรชาวไร่ชาวนาต่างถูกกดขี่และเอารัดเอาเปรียบ ระบบเศรษฐกิจได้นำมาซึ่งการก้าวกระโดดครั้งใหญ่ของยุคปอร์ฟิเรียโต ซึ่งเขาสนับสนุนการก่อสร้างโรงงานและอุตสาหกรรม รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ เช่นถนนและเขื่อนกักเก็บน้ำ รวมถึงการพัฒนาด้านเกษตรด้วย การพัฒนาด้านอุตสาหกรรมทำให้ชนกรรมาชีพในเมืองมีมากขึ้นและสามารถดึงดูดเงินลงทุนจากต่างประเทศทั้งจากสหรัฐและสหราชอาณาจักร

ความมั่งคั่ง อำนาจทางการเมือง และการเข้าถึงระบบการศึกษานั้งกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มครอบครัวชนชั้นสูงจำนวนหนึ่ง ที่เป็นชนเชื้อสายยุโรปและเชื้อสายผสม กลุ่มชนนี้รู้จักในชื่อ *อาเซนดาโดส* (hacendados) พวกเขาควบคุมพื้นที่บริเวณกว้างใหญ่ของประเทศโดยมีที่ดินในครอบครองขนาดใหญ่ (เช่น ครอบครัวเตร์ราซามีที่ดินแห่งหนึ่งในโซโนรา ซึ่งประกอบด้วยพื้นที่จำนวนหนึ่งล้านเอเคอร์) ประชาชนส่วนใหญ่ในเม็กซิโกเป็นชาวนาที่ไม่มีที่ดินทำกินอาศัยอยู่ในพื้นที่ดินของคนอื่นที่กว้างใหญ่ หรือเป็นแรงงานในอุตสาหกรรมที่ทำงานอย่างหนักเพื่อแลกค่าแรงที่สูงกว่าค่าแรงของทาสเพียงเล็กน้อย กลุ่มบริษัทต่างชาติส่วนใหญ่มาจากสหราชอาณาจักร ฝรั่งเศสและสหรัฐ ก็ยังคงมีอิทธิพลในเม็กซิโกเช่นกัน

### ระบบการเมือง
[thumb|left|หนังสือพิมพ์ต่อต้านระบอบของดิอัซ ชื่อ ''[เรเฆเนราซิออน* เป็นหนังสือพิมพ์ที่ตีพิมพ์เป็นทางการของ[[พรรคเสรีนิยมเม็กซิโก]]]]
ดิอัซได้สร้างกลไกทางการเมืองที่น่าเกรงขามไว้ โดยครั้งแรกเขาร่วมงานกับผู้มีอิทธิพลในภูมิภาค และนำพาบุคคลเหล่านี้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในระบอบของเขา หลังจากนั้นก็แทนที่พวกเขาด้วยกลุ่ม *เฆเฟสโปลิติโกส* ("เจ้าพ่อการเมือง") ซึ่งเป็นผู้จงรักภักดีต่อดิอัซ ดิอัซสามารถจัดการความขัดแย้งทางการเมืองได้อย่างชำนาญและสามารถดึงบังเหียนไปสู่การมีอำนาจอย่างอิสระ เขาแต่งตั้งเหล่านายทหารในกองทัพมากมายให้ดำรงตำแหน่งฝ่ายปกครองในรัฐต่าง ๆ เช่น นายพล[[เบร์นาร์โด เรเยส]] ผู้ซึ่งกลายเป็นผู้ว่าการรัฐนวยโวเลอองทางภาคเหนือ แต่พอหลายปีผ่านมา เหล่านายทหารถูกแทนที่ด้วยพลเรือนที่ภักดีต่อดิอัซแทน

ด้วยความที่เขาเป็นนายทหารมาก่อนและเป็นผู้ที่เข้าแทรกแซงการเมืองโดยตรงเพื่องชิงตำแหน่งประธานาธิบดีใน ค.ศ. 1876 ดิอัซตระหนักดีว่า[[กองทัพสหพันธรัฐ]]สามารถต่อต้านเขาด้วยเช่นกัน เขาจึงเพิ่มตำแหน่ง *รูราเลส* ซึ่งเป็นกองกำลังตำรวจที่เคยได้รับการจัดตั้งในสมัยประธานาธิบดีฆัวเรซ และดิอัซทำให้กองตำรวจนี้เป็นกองกำลังติดอาวุธส่วนตัว รูราเลสมีจำนวนเพียง 2,500 นาย เมื่อเทียบกับกองมัพ 30,000 นายของกองทัพสหพันธรัฐ และอีก 30,000 นายจากกองกำลังทหารต่างประเทศที่มาสมทบ ทหารนอกกฎหมายและทหารองครักษ์ ทั้ง ๆ ที่กองตำรวจรูราเลสมีจำนวนน้อย แต่พวกเขาก็มีประสิทธิภาพสูงในการควบคุมดินแดนชนบท โดยเฉพาะอย่างยิ่งเขตตามทางรถไฟกว่า 12,000 ไมล์ พวกเขาเป็นกองกำลังเคลื่อนที่ มักจะขึ้นรถไฟพร้อมกับม้าของพวกเขา ในการจัดการพวกกบฏตามพื้นที่ห่างไกลของเม็กซิโก
[[ไฟล์:La Constitucion ha muerto 1903.jpg|thumb|ธงสัญลักษณ์ ค.ศ. 1903 หน้าสำนักงานนิตยสารฝ่ายค้าน *เอลอิโฆอาอุยโซเต* เขียนว่า: "รัฐธรรมนูญตายไปแล้ว..." ()]]
การก่อสร้างทางรถไฟได้สร้างความเปลี่ยนแปลงในเม็กซิโก (เช่นเดียวกับสถานที่อื่น ๆ ในลาตินอเมริกา) โดยทำให้เกิดการเร่งกิจกรรมทางเศรษฐกิจและเพิ่มพลังอำนาจของรัฐเม็กซิโก เป็นผลให้ความสุขของดินแดนห่างไกลที่ต้องการแยกตัวจากรัฐบาลกลางต้องสิ้นสุดลง มีการสร้างสายโทรเลขถัดจากทางรถไฟซึ่งเป็นการสร้างการสื่อสารทางตรงระหว่างรัฐห่างไกลกับเมืองหลวง

ความเฉียบแหลมและความยืดหยุ่นทางการเมืองของดิอัซได้ฉายแววในช่วงปีแรก ๆ ของระบอบปอร์ฟิเรียโตจนกระทั่งถึงช่วงจุดเสื่อม เขานำพวกเหล่าผู้ว่าการรัฐเข้ามาอยู่ภายใต้การควบคุม และเปลี่ยนตำแหน่งตามที่เขาประสงค์ กองทัพสหพันธรัฐมีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ แต่ก็กลายเป็นกองทัพที่ไร้ประสิทธิภาพพร้อม ๆ กับเหล่านายพลที่แก่ชรา และมีทหารที่พร้อมเข้าปราบปรามโดยใช้กำลัง ดิอัซพยายามใช้วิธีการจัดการเดียวกับที่เขาทำกับระบบการเมืองเม็กซิโกซึ่งมีผลประโยชน์ทางธุรกิจ โดยแสดงความเอนเอียงไปยังผลประโยชน์ของยุโรปเพื่อต่อต้านสหรัฐ

การเอนเอียงไปยังผลประโยชน์ของคู่ขัดแย้งโดยเฉพาะพวกอเมริกันและอังกฤษนั้นซับซ้อนยิ่งกว่าระบบการเล่นพรรคเล่นพวกที่ซับซ้อนอยู่แล้ว ด้วยกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เพิ่มขึ้นและภาคอุตสาหกรรมที่เจริญรุ่งเรือง [[สหภาพแรงงาน]]เริ่มมีการจัดเงื่อนไขที่ดีขึ้น ด้วยการขยายตัวของเกษตรกรรมของเม็กซิโก ทำให้ชาวนาที่ไร้ที่ดินต้องถูกบังคับให้ทำงานเพื่อแลกกับค่าจ้างจำนวนที่ต่ำ หรือถูกบีบให้ย้ายเข้าเมือง การเกษตรของชาวนาถูกกดดันภายใต้การขยายตัวของการทำเกษตรกรรม เช่นใน[[รัฐโมเรโลส]] ทางตอนใต้ของเม็กซิโกซิตี มีการทำไร่อ้อยน้ำตาลที่เจริญเติบโต มีสิ่งหนึ่งที่นักวิชาการเรียกว่า "แรงกดดันชาวนา" ซึ่ง "การเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรสวนทางกับจำนวนที่ดินที่สูญเสีย ค่าจ้างงานที่ลดลง และสิทธิในการครอบครองที่ดินที่ไม่มั่นคง นำมาซึ่งความเสื่อมลงของระบบเศรษฐกิจในวงกว้าง" แต่ภูมิภาคที่อยู่ภายใต้ความตึงเครียดนี้ที่สุดกลับไม่ใช่เขตที่เกิดการกบฏ

===ฝ่ายต่อต้านดิอัซ===
[[ไฟล์:Ricardo and Enrique Flores Magon.jpg|thumb|left|[[ริการ์โด โฟลเรส มากอน]] (ซ้าย) และ[[เอนริเก โฟลเรส มากอน]] น้องชาย (ขวา) แกนนำ[[พรรคเสรีนิยมเม็กซิโก]] ในเรือนจำเทศมณฑลลอสแอนเจลิส รัฐแคลิฟอร์เนีย ค.ศ. 1917]]
มีชาวเม็กซิโกจำนวนหนึ่งเริ่มจัดตั้งกลุ่มต่อต้านนโยบายของประธานาธิบดีดิอัซ ซึ่งเขาต้อนรับการเข้ามาของกลุ่มทุนและนายทุนต่างประเทศ มีการต่อต้านกลุ่มสหภาพแรงงานที่เพิ่งจัดตั้ง และเกิดการต่อต้านกลุ่มชาวนาอย่างต่อเนื่องในช่วงที่การเกษตรกำลังรุ่งเรือง ใน ค.ศ. 1905 กลุ่มปัญญาชนและผู้ประท้วงชาวเม็กซิโก ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้ง[[พรรคเสรีนิยมเม็กซิโก]] () ได้ร่างแผนการปฏิรูปที่รุนแรง ซึ่งพวกเขามุ่งแต่เสนอแผนการที่ระบอบของดิอัซตัดสินว่าว่าเป็นสิ่งแย่ที่สุด ผู้นำที่โดดเด่นที่สุดของพรรคเสรีนิยมเม็กซิโกคือ [[ริการ์โด โฟลเรส มากอน]] พร้อมกับน้องชายของเขาคือ [[เอนริเก โฟลเรส มากอน|เอนริเก]] และพี่ชายคือ [[เฆซุส โฟลเรส มากอน|เฆซุส]] สามพี่น้องได้ร่วมมือกับ[[ลุยส์ กาเบรรา โลบาโต]] และ[[อันโตนิโอ ดิอัซ โซโต อี กามา]] ซึ่งเป็นกลุ่มต่อต้านระบอบดิอัซในการตีพิมพ์หนังสือพิมพ์ [[เอลอิโฆเดอาอุยโซเต]] การ์ตูนล้อเลียนการเมืองถูกวาดโดย[[โฆเซ กัวดาลูเป โปซาดา]] ซึ่งได้วาดล้อเลียนนักการเมืองและกลุ่มชนชั้นนำในสังคมด้วยภาพตลกขบขันอันเผ็ดร้อน โดยแสดงภาพว่ากลุ่มพวกเขานั้นเป็นพวกโครงกระดูก พรรคเสรีนิยมเม็กซิโกก่อตั้งหนังสือพิมพ์แนวอนาธิปไตยที่ต่อต้านดิอัซ ชื่อ [[เรเฆเนราซิออน]] ซึ่งตีพิมพ์ในภาษาสเปนและอังกฤษ [[ปรักเซดิส เกร์เรโร]] นักกวีอนาธิปไตยที่ลี้ภัยอยู่ที่สหรัฐก็ตีพิมพ์หนังสือพิมพ์ต่อต้านดิอัซเช่นกัน ชื่อ *อัลบาโรฆา* ("รุ่งอรุณสีแดง") ในเมืองซานฟรานซิสโก ถึงแม้ว่ากลุ่มฝ่ายซ้ายจะมีเพียงกลุ่มเล็ก ๆ แต่พวกเขาก็กลายเป็นกลุ่มที่มีอิทธิพลสูง ผ่านงานตีพิมพ์ของพวกเขาซึ่งช่วยในการต่อต้านระบอบดิอัซได้ดี [[ฟรันซิสโก บรูเนซ]] ขนานนามบุคคลเหล่านี้ว่า "นักเขียนที่แท้จริง" ของการปฏิวัติเม็กซิโก ในการปลุกเร้าผู้คน เมื่อการเลือกตั้ง ค.ศ. 1910 มาถึง [[ฟรันซิสโก อี. มาเดโร]] ผู้เป็นนักการเมืองหน้าใหม่ที่มีแนวคิดอุดมคติ และเป็นสมาชิกหนึ่งในตระกูลที่ร่ำรวยที่สุดของเม็กซิโก ได้ให้ทุนสนับสนุนหนังสือพิมพ์ *เอลอันตีร์เรเอเลกซิโอนิสตา* เพื่อต่อต้านความพยายามของดิอัซที่จะลงเลือกตั้งเข้ามาดำรงตำแหน่งต่อเนื่องอีก
[[ไฟล์:Cananea tienda de raya.jpg|thumb|[[การนัดหยุดงานที่เมืองกานาเนอา]]ใน ค.ศ. 1906 หน่วยรักษาความปลอดภัยของบริษัทปราบปรามแรงงาน]]
องค์กรแรงงานดำเนินการนัดหยุดงานเพื่อให้เพิ่มค่าจ้างและสวัสดิการให้ดีขึ้น พวกเขาต้องการสภาพความเป็นอยู่ของแรงงานที่ดีขึ้น ซึ่งเป็นประเด็นหลักของโครงการจากพรรคเสรีนิยม ที่ร่างขึ้นใน ค.ศ. 1905 แรงงานเหมืองทองแดนบริเวณภาคเหนือของเม็กซิโกที่โซโนรา ดำเนิน[[การนัดหยุดงานที่เมืองกานาเนอา]] ค.ศ. 1906 ซึ่งมีการปราบปรามอย่างรุนแรง ท่ามกลางข้อเรียกร้องอื่น ๆ พวกเขาได้รับเงินค่าจ้างน้อยกว่าแรงงานเหมืองสัญชาติสหรัฐเสียอีก ในรัฐเบรากรุซ [[การนัดหยุดงานที่ริโอบลังโก|แรงงานในโรงงานสิ่งทอได้ก่อการจลาจล ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1907]] ที่โรงงานใหญ่[[ริโอบลังโก (รัฐเบรากรุซ)|ริโอบลังโก]] ซึ่งเป็นโรงงานสิ่งทอที่ใหญ่ที่สุดในโลก ก่อการประท้วงการปฏิบัติต่อแรงงานอย่างไม่เป็นธรรม ซึ่งพวกเขาต้องจ่ายเครดิตที่สามารถใช้ได้เฉพาะร้านค้าที่ทำสัญญากับบริษัทเท่านั้น

การนัดหยุดงานเหล่านี้ถูกปราบปรามอย่างไร้ความปรานีโดยเจ้าของโรงงานซึ่งได้รับความช่วยเหลือด้านกองกำลังจากรัฐบาล ในเหตุการณ์ที่กานาเนอา [[วิลเลียม คอร์แนล กรีนนี]] เจ้าของเหมืองได้รับการสนับสนุจากกองกำลังรูราเลสของดิอัซในโซโนรา และมีการเรียก[[แอริโซนาเรนเจอร์]]ให้ข้ามชายแดนมาจากสหรัฐด้วย ในรัฐเบรากรุซ กองทัพเม็กซิโกเข้าปราบปรามแรงงานสิ่งทอริโอบลังโกด้วยอาวุธปืน จากนั้นนำศพของแรงงานขึ้นรถไฟบรรทุกไปยังเบรากรุซ "ซึ่งศพของพวกเขาถูกโยนทิ้งจากท่าเรือเพื่อเป็นอาหารให้ฉลาม" การปราบปรามการนัดหยุดงานโดยรัฐบาลไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่สำหรับเม็กซิโก โดยเหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นทั้งในสหรัฐและยุโรปตะวันตกด้วย

เนื่องด้วยสื่อถูกปราบปรามในเม็กซิโกภายใต้การปกครองของดิอัซ การจะตีพิมพ์อะไรเพียงเล็กน้อยในเม็กซิโกถูกมองว่ากำลังวิพากษ์วิจารณ์ระบอบการปกครอง หนังสือพิมพ์แทบไม่ได้รายงานเหตุการณ์การยัดหยุดงานที่ริโอบลังโก การนัดหยุดงานที่กานาเนอา หรือการปฏิบัติต่อแรงงานอย่างโหดร้ายในไร่ที่โออาซากาและยูกาตัง กลุ่มฝ่ายซ้ายที่ต่อต้านดิอัซ เช่น ริการ์โด โฟลเรส มากอน และปรักเซดิส เกร์เรโร หลบหนีลี้ภัยอย่างปลอดภัยที่สหรัฐ แต่ด้วยความร่วมมือระหว่างรัฐบาลสหรัฐกับสายลับของดิอัซทำให้พวกเขาถูกจับกุม

===การสืบทอดตำแหน่งประธานาธิบดี ค.ศ. 1910===
[[ไฟล์:José Yves Limantour 1910.jpg|upright|thumb|[[โฆเซ อิบส์ ลิมันตูร์]] รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของดิอัซ และเป็นผู้นำกลุ่ม[[ซิเอนติฟิโก]]]]
[[ไฟล์:Bernardo Reyes 1909.jpg|thumb|left|นายพล[[เบร์นาร์โด เรเยส]] ผู้ก่อกบฏต่อมาเดโรในภายหลัง]]
ดิอัซปกครองมาอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่ ค.ศ. 1884 ประเด็นปัญหาเรื่องผู้สืบทอดตำแหน่งประธานาธิบดีเริ่มกลายเป็นที่ถกเถียงในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1900 เมื่อดิอัซมีอายุได้ 70 ปี ซึ่งเป็น "เจตนาของเขาที่จะไม่ประกาศว่าจะก้าวลงจากตำแหน่งประธานาธิบดีใน ค.ศ. 1904" ดิอัซดูเหมือนจะพิจารณาให้ [[โฆเซ อิบส์ ลิมันตูร์]] รัฐมนตรีกระทรวงการคลัง เป็นผู้สืบทอดของเขา ลิมันตูร์เป็นบุคคลสำคัญในกลุ่มที่ปรึกษา[[ซิเอนติฟิโก]] ซึ่งเป็นกลุ่มที่ปรึกษาเทคโนแครตที่มีความเชี่ยวชาญทางรัฐศาสตร์

ผู้สืบทอดที่เป็นไปได้อีกคนหนึ่งคือ นายพล[[เบร์นาร์โด เรเยส]] รัฐมนตรีกระทรวงสงครามของดิอัซและยังเป็นผู้ว่าการรัฐนวยโวเลออง นายพลเรเยสนั้นเป็นศัตรูกับกลุ่มซิเอนติฟิโก เขาเป็นนักปฏิรูปสายกลาง ซึ่งมีฐานการสนับสนุนจำนวนมาก ดิอัซเริ่มกังวลว่าเรเยสจะเข้ามาในฐานะคู่แข่ง ดังนั้นจึงบีบบังคับให้เขาลาออกจากคณะรัฐมนตรี ดิอัซพยายามลดความสำคัญของเรเยสโดยส่งเข้าไปปฏิบัติ "ภารกิจทางทหาร" ในยุโรป เพื่อให้เขาห่างจากเม็กซิโกและผู้ที่สนับสนุนเขา

ดิอัซรื้อฟื้นตำแหน่งรองประธานาธิบดีขึ้นอีกครั้งใน ค.ศ. 1906 โดยเลือก[[รามอน กอร์รัล]] ให้ดำรงตำแหน่งนี้ แทนที่เขาจะจัดการเรื่องผู้สืบทอด แต่ดิอัซกลับลดความสำคัญของกอร์รัลโดยพยายามกีดกันเขาออกจากการตัดสินใจในเรื่องต่าง ๆ 

ใน ค.ศ. 1908 จากการสัมภาษณ์กับ[[เจมส์ ครีลแมน]] นักข่าวชาวอเมริกัน ดิอัซกล่าวว่าเม็กซิโกพร้อมแล้วกับระบอบประชาธิปไตย และเขาจะก้าวลงจากตำแหน่งเพื่อให้ผู้สมัครคนอื่น ๆ เข้าชิงตำแหน่งประธานาธิบดี เนื่องจากเหตุนี้ ตำแหน่งประธานาธิบดีและรองประธานาธิบดีจึงเปิดโอกาสให้ผู้อื่นใน ค.ศ. 1910 หลังจากนั้นดิอัซจะลาออกจากตำแหน่งประธานาธิบดีและลงมาทำกิจกรรมร่วมกันกับฝ่ายที่ต่อต้าน เพื่อให้ได้รับการเลือกตั้งกลับมาใหม่
[[ไฟล์:Francisco I Madero campaigning.jpg|thumb|ฟรันซิสโก อี. มาเดโรเดินหาเสียงเลือกตั้งที่สถานีรถราง ใน ค.ศ. 1910]]
"ความท้าทายที่เกิดขึ้นจากเรเยส เป็นหนึ่งในเรื่องที่ทำให้ดิอัซทุกข์ใจตลอดช่วงท้ายของทศวรรษ สิ่งนีทำให้เขาตาบอดจนไม่เห็นอันตรายจากภัยคุกคามของการรณรงค์ต่อต้านการเลือกตั้งกลับมาใหม่ ที่ดำเนินการโดยฟรันซิสโก มาเดโร"

ใน ค.ศ. 1910 [[ฟรันซิสโก อี. มาเดโร]] ชายหนุ่มผู้มาจากตระกูลเจ้าของที่ดินผู้ร่ำรวยของรัฐทางตอนเหนือ [[รัฐโกอาวีลา]] ประกาศเจตนาตั้งใจที่จะท้าทายอำนาจดิอัซซึ่งพยายามเข้ามาเป็นประธานาธิบดีอีกครั้งผ่านการเลือกตั้ง มาเดโรชูธงของพรรคต่อต้านการเลือกตั้งกลับมาใหม่ (Anti-Reelectionist Party) มาเดโรเลือกคู่หูของเขามาร่วมด้วยคือ [[ฟรันซิสโก บัซเกซ โกเมซ]] เขาเป็นแพทย์ผู้ต่อต้านดิอัซ ดิอัซหวังว่าเขาจะสามารถควบคุมการเลือกตั้งได้เหมือนการเลือกตั้งเจ็ดครั้งก่อนหน้านี้ แต่มาเดโรมีการรณรงค์อย่างจริงจังและมีประสิทธิภาพ ดิอัซจึงมีคำสั่งจับกุมมาเดโร เพื่อให้แน่ใจว่าเขาจะไม่ชนะการเลือกตั้ง มาเดโรหลบหนีไปหลบซ่อนในช่วงเวลาสั้น ๆ ที่[[แซนแอนโทนีโอ]] [[รัฐเท็กซัส]] ดิอัซได้รับการประกาศว่าชนะการเลือกตั้งแบบ "ถล่มทลาย" เมื่อมีการเห็นได้ชัดว่าการเลือกตั้งถูกแก้ไข [[โตริบิโอ ออร์เตกา รามิเรซ]] ผู้สนับสนุนมาเดโรจึงชูกองกำลังติดอาวุธที่กูชิโยปาราโด เมืองชีวาวา [[รัฐชีวาวา]] ในวันที่ 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 1910

===จุดจบยุคปอร์ฟิเรียโต===

[[ไฟล์:Batallas_durante_la_revolución_maderista.svg|thumb|left|250px|สมรภูมิสำคัญในการต่อสู้เพื่อขับไล่ดิอัซ ช่วงเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1910 – เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1911 ปฏิบัติการที่สำคัญเกิดขึ้นแถบชายแดนทางภาคเหนือ โดย[[ยุทธการที่ซิวดัดฆัวเรซ]]ถือเป็นจุดตัดสินชี้ขาด แต่การต่อสู้ในโมเรโลสโดยพวกซาปาติสตาก็มีความสำคัญอย่างยิ่งในบริเวณรัฐทางตอนใต้ของเมืองหลวงเม็กซิโก]]
ในวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1910 มาเดโรเขียน "จดหมายจากเรือนจำ" ที่เป็นที่รู้จักในชื่อ [[แผนซานลุยส์โปโตซี]] โดยมีคำขวัญหลักว่า *สิทธิออกเสียงเลือกตั้งเสรี ไม่มีการเลือกตั้งให้กลับมาใหม่* () แผนนี้เป็นการประกาศว่าตำแหน่งประธานาธิบดีของดิอัซนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมายและมีการเรียกร้องให้ก่อกบฏต่อต้านดิอัซ เริ่มในวันที่ 20 พฤศจิกายน ค.ศ. 1910 แผนการทางการเมืองของมาเดโรไม่ได้เป็นการร่างเค้าโครงการปฏิวัติทางสังคมเศรษฐกิจ แต่เป็นการเสนอความหวังที่จะเปลี่ยนแปลงความเสียเปรียบที่ชาวเม็กซิโกจำนวนมากต้องเผชิญ 
[[ไฟล์:Madero avisors.jpg|thumb|300px|เหล่าผู้นำกบฎทางตอนเหนือที่ต่อต้านดิอัซถ่ายรูปร่วมกันหลังสิ้นสุด[[ยุทธการที่ซิวดัดฆัวเรซ]] ในรูปประกอบด้วย[[โฆเซ มาริอา ปิโน ซัวเรซ]], [[เบนุสเตียโน การ์รันซา]], [[ฟรันซิสโก อี. มาเดโร]] (และบิดาของเขา), [[ปัสกวล โอโรซโก]], [[ปันโช บิยา]], กุสตาโบ มาเดโร, ราอุล มาเดโร, [[อาบราอัม กอนซาเลซ]] และจูเซปเป การีบัลดี จูเนียร์]]
แผนของมาเดโรมุ่งเป้าไปที่การปลุกระดมให้ก่อการจลาจลต่อต้านดิอัซ แต่เขาก็เข้าใจว่าการสนับสนุนจากสหรัฐและนักการเงินชาวอเมริกันเป็นสิ่งที่คอยกัดเซาะระบอบการปกครอง ครอบครัวมาเดโรซึ่งร่ำรวยและมีอำนาจได้พยายามดึงทรัพยากรเพื่อเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง โดยน้องชายของเขาคือ [[กุสตาโบ อา. มาเดโร]] เป็นผู้จัดการทรัพยากรเหล่านี้ ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1910 และมีการว่าจ้างนักกฎหมายจากวอชิงตัน คือ [[เชอร์บรูน ฮ็อปกินส์]]  ซึ่งได้รับการขนานนามว่า "เป็นตัวกระตุ้นการปฏิวัติในลาตินอเมริกาที่ดีที่สุดในโลก" ให้เข้ามาร่วมด้วยเพื่อดึงการสนับสนุนมาจากสหรัฐ กลยุทธ์ที่ทำให้ดิอัซเสียเครดิตกับเหล่านักธุรกิจอเมริกันและรัฐบาลสหรัฐนั้นประสบความสำเร็จ โดยผู้แทนจาก[[สแตนดาร์ดออยล์]]เข้ามามีส่วนร่วมในการเจรจากับกุสตาโบ มาเดโร ซึ่งทำให้รัฐบาลสหรัฐ "ยอมน้อมต่อกฎการวางตัวเป็นกลางต่อนักปฏิวัติ"

ขบวนการปฏิวัติในช่วงหลังค.ศ. 1910 ได้ออกมาตอบสนองต่อแผนซานลุยส์โปโตซีของมาเดโร มาเดโรมีสัญญาอันคลุมเครือในเรื่อง[[การปฏิรูปที่ดินในเม็กซิโก]] ซึ่งเรื่องการปฏิรูปที่ดินนี้ดึงดูดใจชาวนาทั่วเม็กซิโกอย่างมาก มีการกบฏเกิดขึ้นไปทั่ว ทั้งแรงงานในฟาร์มทั่วไป คนงานเหมืองและชาวเม็กซิโกชนชั้นแรงงานอื่น ๆ พร้อมกับประชาชนชนพื้นเมืองจำนวนมาก ต่อสู้กับกองกำลังของดิอัซอย่างประสบความสำเร็จ มาเดโรรวมผู้นำกองกำลังกบฏเข้าด้วยกัน เช่น [[ปัสกวล โอโรซโก]], [[ปันโช บิยา]], [[ริการ์โด โฟลเรส มากอน]], [[เอมิเลียโน ซาปาตา]] และ[[เบนุสเตียโน การ์รันซา]] โอโรซโกเป็นชายหนุ่มผู้ฉลาดหลักแหลมและมีศักยภาพในการปฏิวัติ เขาร่วมมือกับผู้ว่าการรัฐชีวาวา [[อาบราอัม กอนซาเลซ]] จัดตั้งกองทัพที่ทรงอานุภาพทางตอนเหนือ และแม้ว่าพวกเขาจะไม่ได้มุ่งมั่นในตัวมาเดโรมากนัก กองทัพกบฏยึดเมือง[[เมฆิกาลิ]]และ[[ชีวาวาซิตี]] ชัยชนะเหล่านี้ได้กระตุ้นพันธมิตรคนอื่น ๆ เช่น ปันโช บิยา โอโรซโกและบิยาต่อสู้และได้ชัยชนะใน[[ยุทธการที่ซิวดัดฆัวเรซ]]ที่มีพรมแดนติดกับ[[เอลแพโซ (รัฐเท็กซัส)]] ทางตอนใต้ของแม่น้ำ[[รีโอแกรนด์]] ซึ่งการรบครั้งนี้ขัดต่อเจตนารมณ์ของมาเดโร การเรียกร้องให้ก่อกบฏของมาเดโรได้เกิดผลลัพธ์อย่างไม่คาดคิด เช่น เกิด[[กบฏมากอนิสตา  ค.ศ. 1911]] ที่[[รัฐบาฮากาลิฟอร์เนีย]] ในช่วงที่กลุ่มมาเดริสตาก่อการทางตอนเหนือของเม็กซิโก มีการต่อต้านชาวจีนขนานใหญ่ โดยเฉพาะในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1911 เกิด[[การสังหารหมู่ตอร์เรออน]] เมืองตอร์เรออน [[รัฐโกอาวีลา]] ซึ่งเป็นเมืองชุมทางเส้นทางรถไฟที่สำคัญ มีการสังหารหมู่ผู้ลี้ภัยชาวจีน

==รัฐบาลเฉพาะกาล พฤษภาคม–พฤศจิกายน ค.ศ. 1911==
[[ไฟล์:Francisco León.jpg|thumb|upright|[[ฟรันซิสโก เลออน เด ลา บาร์รา]] ประธานาธิบดีเฉพาะกาลแห่งเม็กซิโก ช่วงเดือนพฤษภาคม–พฤศจิกายน ค.ศ. 1911]]
เมื่อ[[กองทัพสหพันธรัฐ]]พ่ายแพ้ในการสู้รับหลายครั้ง รัฐบาลของดิอัซจึงเริ่มเปิดการเจรจากับฝ่ายปฏิวัติ หนึ่งในผู้แทนการเจรจาของมาเดโรคือผู้ร่วมลงสมัครเลือกตั้งกับเขาในการเลือกตั้ง ค.ศ. 1910 คือ [[ฟรันซิสโก บัซเกซ โกเมซ]] การเจรจาสรุปผลในวันที่ 21 พฤษภาคม ค.ศ. 1911 ตาม[[สนธิสัญญาซิวดัดฆัวเรซ]] สนธิสัญญาระบุว่าดิอัซจะลาออกจากตำแหน่งประธานาธิบดีพร้อมกับรองประธานาธิบดีรามอน กอร์รัล ภายในสิ้นเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1911 และแทนที่ด้วยประธานาธิบดีรักษาการ[[ฟรันซิสโก เลออน เด ลา บาร์รา]] จนกว่าจะมีการเลือกตั้ง ดิอัซและครอบครัวพร้อมผู้สนับสนุนระดับสูงเขาเขาได้รับอนุญาตให้ลี้ภัยออกนอกประเทศได้ เมื่อดิอัซออกนอกประเทศลี้ภัยไปยังปารีส มีการรายงานว่าเขาพูดว่า "มาเดโรได้ปล่อยเสือออกมาแล้ว เรามาดูสิว่าเขาจะควบคุมได้ไหม"

หลังจากดิอัซลี้ภัยก็มีการจัดการเลือกตั้งในเดือนตุลาคม โดยที่โครงสร้างอำนาจจากระบบเก่ายังคงอยู่ ฟรันซิสโก เลออน เด ลา บาร์รา เป็นประธานาธิบดีเฉพาะกาล จนกว่าจะมีการเลือกตั้งในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1911 เลออน เด ลา บาร์รา เป็นบุคคลที่ได้รับการยอมรับให้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี เพราะเขาไม่ได้เป็นสมาชิกกลุ่มซิเอนติฟิโก ไม่ใช่นักการเมือง แต่เป็นทนายความและนักการทูตผู้นับถือคาทอลิก ภาพลักษณ์ของเขาที่ปรากฏคือความเป็นพวกสายกลาง แต่[[เพาล์ ฟ็อน ฮินท์เซอ]] เอกอัครราชทูตเยอรมนีประจำเม็กซิโก ซึ่งได้ติดต่อเกี่ยวข้องกับประธานาธิบดี ได้กล่าวถึงเขาว่า "เด ลา บาร์รา ต้องการทำให้ตัวเองได้รับการยอมรับอย่างมีศักดิ์ศรีจากอิทธิพลของอดีตฝ่ายปฏิวัติโดยที่เขาหลีกเลี่ยงไม่ได้ ในขณะที่อีกด้านหนึ่งเขาพยายามเร่งให้เกิดการล่มสลายของพรรคมาเดโรอย่างกว้างขวาง..." แม้ว่ากองทัพสหพันธรัฐจะพ่ายแพ้ต่อฝ่ายปฏิวัติ แต่พวกเขาก็ยังคงเป็นขุมกำลังของรัฐบาลเหมือนเดิม ในขณะที่มาเดโรเรียกร้องให้ฝ่ายปฏิวัติวางอาวุธและสลายกองกำลัง รัฐบาลของเด ลา บาร์รา และรัฐสภาเม็กซิโกนั้นเต็มไปด้วยผู้สนับสนุนระบอบดิอัซ มาเดโรจึงเดินรณรงค์หาเสียงอย่างจริงจังเพื่อชิงตำแหน่งประธานาธิบดีในช่วงนี้ แต่เหล่านักปฏิวัติที่เคยสนับสนุนเขาและมีส่วนในการบีบให้ดิอัซลาออก เริ่มรู้สึกท้อใจที่การปฏิรูปแบบกวาดล้างดั่งที่พวกเขาต้องการนั้นไม่เกิดขึ้นอย่างจริงจังในทันที มาเดโรเสนอแนวทางการปฏิรูปแบบก้าวหน้าหลายประการ เช่น การเพิ่มเงินทุนแก่โรงเรียนชนบท การส่งเสริมการปฏิรูปการเกษตรบางประการเพื่อเพิ่มผลิตภาพผลิตผลในที่ดิน การปฏิรูปแรงงานซึ่งรวมถึงค่าตอบแทนแรงงานและการทำงานวันละแปดชั่วโมง แต่รัฐบาลก็ยังมีสิทธิที่จะเข้าแทรกแซงในการชุมนุมประท้วง ตามมุมมองของปีเตอร์ วี.เอ็น. แฮนเดอร์สัน นักประวัติศาสตร์ มองว่าการกระทำของเลออน เด ลา บาร์รา และรัฐสภาเป็นการ "ชี้ให้เห็นว่ามีพวกระบอบปอร์ฟิเรียโตเพียงไม่กี่คนที่อยากให้กลับไปสู่สภาพเผด็จการดังเดิม แต่สมาชิกหัวก้าวหน้าของปอร์ฟิริอาเรียนก้มีความคิดริเริ่มที่จะยอมรับความจำเป็นที่ต้องเปลี่ยนแปลง"

รัฐบาลเลออน เด ลา บาร์รา ส่งนายพล[[บิกโตเรียโน อูเอร์ตา]] ไปต่อสู้กับกลุ่มซาปาติสตาในโมเรโลส เขาได้สั่งการเผาหมู่บ้านและสร้างความหายนะ การกระทำของเขาทำให้เกิดความแตกแยกระหว่างซาปาตากับมาเดโร และความขัดแย้งขยายวงกว้างมากขึ้นในช่วงที่มาเดโรดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี มาเดโรชนะการเลือกตั้งอย่างถล่มทลายและสาบานตนเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1911 แต่ขบวนการเคลื่อนไหวของเขาสูญเสียพลังและผู้สนับสนุนในช่วงรัฐบาลเฉพาะกาลไม่กี่เดือนนี้

==รัฐบาลมาเดโร พฤศจิกายน ค.ศ. 1911 – กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913==

[[ไฟล์:Presidente_Francisco_I._Madero.jpg|thumb|left|250px|ฟรันซิสโก อี. มาเดโร ขณะดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเม็กซิโก]]
[[ไฟล์:Madero (and) Pascual Orozco. (21879503251).jpg|thumb|right|มาเดโรและขบวนการปฏิวัติภาคเหนือของ[[ปัสกวล โอโรซโก]] ซึ่งภายหลังหันมาก่อกบฏต่อเขาใน ค.ศ. 1912]]
[[ไฟล์:Pancho and his followers.jpg|thumb|right|250px|[[ปันโช บิยา]]และผู้ติดตามจากกลุ่ม[[ดิบิซิออนเดลนอร์เต]]]]	
มาเดโรเป็นนักการเมืองที่ไม่มีประสบการณ์ เขาไม่เคยดำรงตำแหน่งใด ๆ มาก่อน แต่ได้รับการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1911 หลังจากการลี้ภัยของปอร์ฟิริโอ ดิอัซในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1911 และหลังจากรัฐบาลเฉพาะกาลของเลออน เด ลา บาร์รา เขาคาดหวังสูงมากที่จะมีการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวก แต่[[สนธิสัญญาซิวดัดฆัวเรซ]]กลับยังรับรองโครงสร้างที่สำคัญของระบอบดิอัซ รวมถึงกองทัพสหพันธรัฐยังคงดำรงอยู่ดังเดิม  มาเดโรแสดงจุดยืนอย่างแรงกล้าว่าเม็กซิโกต้องการประชาธิปไตยที่แท้จริง ซึ่งรวมถึงการเปลี่ยนแปลงระบอบด้วยการเลือกตั้งที่ถูกต้อง เสรีภาพสื่อมวลชน และสิทธิกรรมกรในการจัดตั้งองค์กรและการนัดหยุดงาน

ฝ่ายปฏิวัติที่ช่วยเขาก้าวขึ้นสู่อำนาจกลับถูกปลดออกและประธานาธิบดีมาเดโรเรียกร้องให้คนเหล่านี้กลับไปใช้ชีวิตพลเรือนดังเดิม ตามเรื่องราวที่กล่าวโดย[[ปันโช บิยา]] (หนึ่งในฝ่ายต่อต้านที่เอาชนะกองทัพของดิอัซและบีบบังคับให้เขาลาออกและลี้ภัย) เขาบอกกับมาเดโรในงานเลี้ยงที่ซิวดัดฆัวเรซใน ค.ศ. 1911 "ด้วยความเคารพ ท่าน [มาเดโร] กำลังทำลายการปฏิวัติ...มันเป็นเรื่องง่ายมาก พวกชายเจ้าสำรวยกลุ่มนี้กำลังทำให้คุณกลายเป็นคนโง่ และในที่สุดมันจะทำให้พวกเราและพวกท่านหัวหลุดออกจากบ่า" มาเดโรไม่สนใจคำเตือน เขาพึ่งพากองทัพสหพันธรัฐมากขึ้นเรื่อย ๆ ในการปราบปรามการก่อกบฏในเม็กซิโกช่วง ค.ศ. 1911–1912 โดยเฉพาะการจลาจลที่นำโดย[[เอมิเลียโน ซาปาตา]]ในโมเรโลส และ[[ปัสกวล โอโรซโก]] ในภาคเหนือ ทั้งซาปาตาและโอโรซโกก่อกบฏกดดันให้ดิอัซลาออก และพวกเขาก็รู้สึกเหมือนโดนประธานาธิบดีมาเดโรหักหลัง 

สื่อมวลชนได้รับเสรีภาพครั้งแรก และมาเดโรก็กลายเป็นเป้าหมายในการวิพากษ์วิจารณ์ทันที องค์กรแรงงานที่ถูกปราบปรามภายใต้ระบอบดิอัซสามารถรวมกันนัดหยุดงานได้ ซึ่งผู้ประกอบการต่างชาติมองว่าสิ่งนี้เป็นภัยคุกคามต่อผลประโยชน์ของพวกเขา แม้ว่าแรงงานก่อความไม่สงบในรัฐบาลของดิอัซ แต่การจัดระเบียบองค์กรแรงงานใหม่ได้ตามมาด้วยกระแสต่อต้านอเมริกัน [[กาซาเดลโอเบรโรมุนเดียล]] ("บ้านแห่งกรรมกรโลก") ซึ่งเป็นกลุ่มลัทธิควบคุมอุตสาหกรรม-อนาธิปไตย ได้จัดตั้งในเดือนกันยายน ค.ศ. 1912 โดย[[อันโตนิโอ ดิอัซ โซโต อี กามา]], มานูเอล ซาราเบีย และลาซาโร กูติเอร์เรซ เด ลารา ได้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการปลุกปั่นและโฆษณาชวนเชื่อ แต่ไม่ได้เป็นสหภาพแรงงานอย่างเป็นทางการ

พรรคการเมืองได้ขยายตัวอย่างมาก ซึ่งหนึ่งในพรรคที่สำคัญที่สุดคือ พรรคคาทอลิกแห่งชาติ () ซึ่งมีสมาชิกตามภูมิภาคต่าง ๆ ทำให้มีความแข็งแกร่งเป็นพิเศษ หนังสือพิมพ์คาทอลิกหลายสำนักพิมพ์เฟื่องฟูในช่วงยุคมาเดโร เช่น *เอลปาอิส* และ *ลานาซิออน* ซึ่งต่อมาภายหลังจะถูกปราบปรามในยุคระบอบ[[บิกโตเรียโน อูเอร์ตา]] (ค.ศ. 1913–1914) ตั้งแต่ ค.ศ. 1876–1911 ความสัมพันธ์ของศาสนจักรโรมันคาทอลิกกับรัฐบาลเม็กซิโกยังคงมีความมั่นคง แม้ว่ากฎหมายต่อต้านศาสนาใน[[รัฐธรรมนูญสหรัฐเม็กซิโก ค.ศ. 1857]] ยังคงมีอยู่แต่ไม่ได้มีการนำมาบังคับใช้อย่างจริงจัง ดังนั้นจึงไม่มีกระแสความขัดแย้ง
[[ไฟล์:Madero en Cuernavaca.jpg|thumb|left|300px|[[ฟรันซิสโก อี. มาเดโร]] และ[[เอมิเลียโน ซาปาตา]] ใน[[กูเอร์นาวากา]] ซาปาตาหันมาก่อกบฏต่อมาเดโรใน ค.ศ. 1911 เนื่องจากไม่พอใจในความเชื่องช้าของมาเดโรในการผลักดันการปฏิรูปที่ดิน]]
ในช่วงรัฐบาลของมาเดโร ศาสนจักรและรัฐดำเนินไปอย่างสันติ พรรคคาทอลิกแห่งชาติกลายเป็นฝ่ายค้านที่สำคัญในช่วงประธานาธิบดีมาเดโร ในการเลือกตั้งรัฐสภาเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1912 ได้มีรายงานว่า "ในรัฐที่มีความนิ่งเฉยด้านการทหาร...พรรคคาทอลิกแห่งชาติทำได้ดีอย่างเห็นได้ชัด"  ในช่วงนั้นสมาคมคาทอลิกแห่งเยาวชนเม็กซิโก (Asociación Católica de la Juventud Mexicana) ได้มีการจัดตั้งขึ้น แม้ว่าพรรคคาทอลิกแห่งชาติจะเป็นพรรคฝ่ายค้านในรัฐบาลมาเดโร แต่ "มาเดโรยินดีอย่างชัดเจนกับการเกิดขึ้นของระบบสองพรรค (คาทอลิกและเสรีนิยม) เขาสนับสนุนการมีส่วนร่วมทางการเมืองของคาทอลิก สะท้อนถึงคำตักเตือนตามหลักธรรมของฝ่ายศาสนาหรือพระราชาคณะ" สิ่งที่เกิดขึ้นในระบอบการปกครองของมาเดโร คือ "นโยบายเก่าของดิอัซคือการผ่อนคลายความตึงเครียดระหว่างศาสนจักรกับรัฐยังคงดำเนินต่อไป บางทีอาจจะดำเนินไปอย่างรวดเร็วและบนรากฐานที่มั่นคงกว่าเดิม" คริสตจักรคาทอลิกกำลังดำเนินการในระบอบประชาธิปไตยใหม่ที่สนับสนุนโดยมาเดโร แต่พวกเขาก็มีผลประโยชน์ของตัวเอง บางส่วนเป็นกองกำลังของฝ่ายอนุรักษนิยมคาทอลิกหัวเก่า ส่วนฝ่ายคริสตจักรก้าวหน้าพยายามสนับสนุน[[สมณสาสน์เรรูงนอวารูง]]ใน ค.ศ. 1891 ที่เกี่ยวข้องกับระบอบสังคมคาทอลิกตามกระแสปัจจุบัน เมื่อมาเดโรถูกโค่นอำนาจในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 โดยฝ่ายปฏิปักษ์การปฏิวัติซึ่งฝ่ายอนุรักษนิยมของศาสนจักรมีบทบาทในการสนับสนุนการก่อรัฐประหาร

มาเดโรไม่มีประสบการณ์หรือมีอุดมการณ์ที่จะให้รางวัลตอบแทนผู้คนที่ช่วยให้เขาขึ้นสู่อำนาจ ผู้นำปฏิวัติบางคนต้องการรางวัลเป็นการส่วนตัว เช่น ผู้นำกองกำลังวัยหนุ่มอย่างปัสกวล โอโรซโก แห่งชีวาวา ผู้นำคนอื่น ๆ ต้องการการปฏิรูปขนานใหญ่ เช่น เอมิเลียโน ซาปาตา และ[[อันเดรส โมลินา เอนริเกซ]] ซึ่งต่อสู้มาอย่างยาวนานเพื่อ[[การปฏิรูปที่ดิน]] ประธานาธิบดีมาเดโรพบปะซาปาตาเป็นการส่วนตัว และได้บอกผู้นำกองกำลังต่อสู้แบบกองโจรว่า ปัญหาด้านการเกษตรจำเป็นต้องมีการศึกษาอย่างรอบคอบเสียก่อน แต่ความหมายของคำพูดนั้นชัดเจน เพราะมาเดโรมาจากครอบครัวกลุ่มอาเซนดาโดที่ร่ำรวยทางตอนเหนือของประเทศ จึงไม่ได้ต้องการปฏิรูปการเกษตรอย่างครอบคลุมเพื่อชาวนาที่ต้องทนทุกข์
[[ไฟล์:El presidente Francisco I. Madero y su estado mayor presidencial (c. 1911), de Agustín Víctor Casasola.tif|thumbnail|300px|right|ประธานาธิบดีมาเดโรพร้อมเหล่านายทหาร ณ [[วังแห่งชาติ (เม็กซิโก)|วังแห่งชาติเม็กซิโก]] ใน ค.ศ. 1911 มาเดโรพยายามให้[[กองทัพสหพันธรัฐ]]เป็นเครื่องมือมากกว่าที่จะใช้กองกำลังปฏิวัติที่ช่วยให้เขาก้าวเข้าสู่อำนาจ]]

เมื่อไม่มีการดำเนินการอะไร ซาปาตาจึงประกาศ[[แผนอายาลา]]ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1911 เพื่อก่อกบฏต่อมาเดโร เขาดำเนินการสงครามกองโจรครั้งใหม่ในรัฐโมเรโลส มาเดโรจึงส่งกองทัพสหพันธรัฐเข้าปราบปรามซาปาตา แต่ไม่สำเร็จ ซาปาตายังคงเรียกร้องตามแผนอายาลาและก่อกบฏต่อรัฐบาลกลางเสมอมาจนกระทั่งเขาถูกลอบสังหารโดยสายลับของประธานาธิบดี[[เบนุสเตียโน การ์รันซา]] ใน ค.ศ. 1919 

กลุ่มนักปฏิวัติภาคเหนือที่นำโดยปัสกวล โอโรซโก ที่ชาญฉลาด ซึ่งเป็นผู้ช่วยเหลือในการยึดเมืองซิวดัดฆัวเรซ คาดหวังอย่างยิ่งว่าเขาจะได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ว่าการรัฐชีวาวา ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ทรงอำนาจ ใน ค.ศ. 1911 แม้ว่าโอโรซโกจะเป็น "วีรบุรุษแห่งช่วงเวลา" แต่มาเดโรกลับมอบตำแหน่งผู้ว่าการรัฐแก่[[อาบราอัม กอนซาเลซ]] แทน กอนซาเลซเป็นหนึ่งในนักปฏิวัติที่มีผู้คนนับหน้าถือตา โดยให้เหตุผลว่าโอโรซโกยังมีอายุไม่ถึงตามกฎหมายที่จะสามารถดำรงเป็นผู้ว่าการรัฐได้ อันเป็นกลวิธีที่ "ใช้ข้อแก้ตัวตามรัฐธรรมนูญเพื่อขัดขวางความทะเยอทะยานของนักปฏิวัติวัยรุ่นซึ่งได้รับความนิยม"

มาเดโรให้โอโรซโกเป็นผู้คุมกองทัพขนาดใหญ่ในชีวาวา แต่สำหรับนักปฏิวัติที่มีพรสวรรค์ผู้ช่วยโค่นล้มระบอบของดิอัซ รางวัลของมาเดโรที่มอบให้เขานั้น เขามองว่ามันเป็นการดูถูกเหยียดหยามอย่างมาก หลังจากมาเดโรไม่เห็นด้วยที่จะปฏิรูปสังคมเพื่อให้เกิดเวลาในการทำงานที่เหมาะสม เรื่องการจ่ายค่าตอบแทน โอโรซโกจึงจัดตั้งกองทัพของตนเองในนาม "โอโรซกิสตา" หรือเรียกว่า "โกโลราโดส" ("กลุ่มธงแดง") และประกาศแผนโอโรซกิสตาในวันที่ 25 มีนาคม ค.ศ. 1912 โดยระบุถึงเหตุที่ต้องออกมาต่อต้านมาเดโร สิ่งนี้ทำให้เกิดความผิดหวังอย่างยิ่งในกลุ่มนักธุรกิจสหรัฐและนักลงทุนต่างชาติคนอื่น ๆ ในบริเวณภาคเหนือ อันเป็นสัญญาณให้คนจำนวนมากเห็นว่ารัฐบาลมาเดโรไม่สามารถรักษาความสงบเหมือนในช่วงสมัยของปอร์ฟิริโอ ดิอัซ

ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1912 มาเดโรส่งนายพลบิกโตเรียโน อูเอร์ตา ไปปราบปรามกบฏโอโรซโก ในฐานะประธานาธิบดี มาเดโรยังคงรักษากองทัพไว้เป็นสถาบันดังเดิมเพื่อใช้ปราบปรามกบฏภายในประเทศที่ต่อต้านการปกครองของเขา อูเอร์ตาเป็นนายทหารวิชาชีพและยังคงรับราชการในกองทัพในฐานะผู้บัญชาการทหารสูงสุดคนใหม่ แต่เขามีความจงรักภักดีต่อนายพล[[เบร์นาร์โด เรเยส]] แทนที่จะเป็นพลเรือนอย่างฟรันซิสโก มาเดโร ใน ค.ศ. 1912 มาเดโรได้รับแรงกดดันจากคณะรัฐมนตรี มาเดโรจึงสั่งการให้อูเอร์ตาไปปราบกบฏโอโรซโก อูเอร์ตาปราบปรามโอโรซโกสำเร็จ เขาจึงกลายเป้นบุคคลที่ทรงอำนาจของฝ่ายอนุรักษนิยมในการต่อต้านประธานาธิบดีมาเดโร
[[ไฟล์:Zapatistas and Nacional de Mexico, No. 739 (5655532688).jpg|thumb|left|250px|กลุ่มซาปาติสตานอกเมืองกูเอร์นาวากา ใน ค.ศ. 1911 ภาพถ่ายโดย[[ฮูโก เบรเมอ]]]]
ในช่วงกบฏโอโรซโก ผู้ว่าการรัฐชีวาวาระดมพลเพื่อสนับสนุนกองทัพสหพันธรัฐ และ[[ปันโช บิยา]] ผู้พันในกองทหารอาสาก็ถูกเรียกมาในเหตุการณ์นี้ด้วย ช่วงกลางเดือนเมษายน บิยาเป็นผู้นำของกองกำลังที่ไม่มีระเบียบ 400 นาย ได้เข้าร่วมกองทัพภายใต้การบัญชาการของอูเอร์ตา แต่อูเอร์ตามองบิยาเป็นคู่แข่งทางการเมืองผู้ทะเยอทะยาน ในช่วงที่บิยาเดินทางไปพบปะกับอูเอร์ตาที่ฐานบัญชาการในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1912 หลังจากเหตุการณ์นั้นบิยาปฏิเสธที่จะคืนม้าจำนวนหนึ่งที่ขโมยไป อูเอร์ตาจึงสั่งขังบิยาในข้อหาไม่เชื่อฟังคำสั่งและการขโมย จากนั้นสั่งตัดสินประหารชีวิต [[ราอุล มาเดโร]] น้องชายของประธานาธิบดีได้เข้ามาช่วยชีวิตบิยา โดยให้ย้ายมาคุมขังที่เม็กซิโกซิตี จากนั้นเขาได้แหกคุกและหลบหนีไปยังสหรัฐ ซึ่งภายหลังเดินทางกลับมาและมีบทบาทในสงครามกลางเมืองช่วงปี ค.ศ. 1913–1915

มีการก่อกบฏของกลุ่มอื่น ๆ อีก ได้แก่กลุ่มของนายพลเบร์นาร์โด เรเยส และอีกกลุ่มคือ นายพล[[เฟลิกซ์ ดิอัซ (นักการเมือง)|เฟลิกซ์ ดิอัซ]] หลานชายของอดีตประธานาธิบดีดิอัซ แต่ก็ถูกปราบปรามอย่างรวดเร็วและจับขังคุก ทั้งสองถูกคุมขังในเม็กซิโกซิตี แต่ก็สามารถนำการกบฏได้อีกครั้งในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 เหตุการณ์ช่วงนี้ถูกเรียกว่า "[[สิบวันวิปโยค]]" (*ลาเดเซนาตราฆิกา*) อันนำมาซึ่งการลาออกของมาเดโรและการถูกลอบสังหาร และอูเอร์ตาขึ้นสู่อำนาจในฐานะประธานาธิบดี แม้ว่ามาเดโรมีเหตุผลที่จะไม่ไว้วางใจบิกโตเรียโน อูเอร์ตา แต่มาเดโรก็แต่งตั้งให้เขาเป็นผู้ปราบปรามกบฏในเม็กซิโกซิตีในฐานะผู้บัญชาการชั่วคราว มาเดโรไม่รู้ว่าอูเอร์ตาเป็นผู้สมรู้ร่วมคิด แต่เขาก็ระงับใจเอาไว้ก่อน ในช่วงการต่อสู้ที่เกิดการสู้รบในเมืองหลวง ประชาชนพลเรือนต้องยอมถอยให้เหล่าทหารปืนใหญ่ เกิดการต่อสู้บนท้องถนน และภาวะชะงักงันทางเศรษฐกิจ ประชาชนพลเรือนหันไปหาฝ่ายกบฏแสดงให้เห็นว่ามาเดโรไม่สามารถควบคุมให้เกิดความสงบได้

==สิบวันวิปโยค 9–19 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913==

[[ไฟล์:MaderoArrivesDecenaTragica.JPG|thumb|left|300px|ประธานาธิบดีฟรันซิสโก อี. มาเดโร เดินทางมาถึงในช่วงวันแรกของสิบวันวิปโยคเพื่อปลุกระดมผู้สนับสนุนในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 ภาพถ่ายโดยเกโรนิโม เอร์นานเดซ]]
ตำแหน่งประธานาธิบดีของมาเดโรกำลังสั่นคลอน ไม่มีใครแปลกใจเลยแม้กระทั่งตัวมาเดโรเองที่รู้ว่าเขายังคงเสื่อมความนิยมในหมู่ผู้สนับสนุนและพันธมิตรทางการเมือง ผู้สนับสนุนมาเดโรในรัฐสภาก่อนการรัฐประหารนั้นถูกเรียกว่า "เรโนบาโดเรส" (Renovadores; ผู้เริ่มใหม่) กลุ่มนี้วิพากษ์วิจารณ์เขาโดยกล่าวว่า "การปฏิวัติกำลังมุ่งไปสู่หายนะและมันจะดึงทั้งรัฐบาลลงเหวไปด้วย ดังนั้นทางง่าย ๆ คือต้องไม่มีการปกครองด้วยพวกฝ่ายปฏิวัติ การประนีประนอมและการให้สิทธิประโยชน์แก่ผู้สนับสนุนระบอบเก่า (คณะของดิอัซ) เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดสถานการณ์ที่ง่อนแง่นนี้ รัฐบาลที่มาจากการปฏิวัตินี้ก็คงรู้ได้ด้วยตนเอง ...ระบอบนี้กำลังฆ่าตัวตายอย่างไม่มีวันหยุดยั้ง"

อูเอร์ตาซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบอย่างเป็นทางการในการปกป้องรัฐบาลมาเดโร กลับอนุญาตให้กลุ่มกบฏยึดคลังอาวุธในเม็กซิโกซิตีที่ซิวดาเดลา ในช่วงที่เขากำลังกระชับอำนาจทางการเมือง เขาเปลี่ยนความจงรักภักดีจากมาเดโร มาเป็นจงรักภักดีต่อฝ่ายกบฏภายใต้นายพลเฟลิกซ์ ดิอัซ (นายพลเบร์นาร์โด เรเยส ถูกสังหารไปแล้วในช่วงการจลาจลวันแรก ๆ) [[เฮนรี เลน วิลสัน]] เอกอัครราชทูตสหรัฐประจำเม็กซิโก ผู้ซึ่งพยายามทุกวิถีทางในการบั่นทอนความเชื่อมั่นของชาวอเมริกันที่มีต่อประธานาธิบดีมาเดโร เขาได้สร้างพันธมิตรกับเฟลิกซ์ ดิอัซ และอูเอร์ตา โดยได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐ[[ไฟล์:Dead_outside_National_Palace_during_one_of_the_outbreaks,_Mexico_City.jpg|thumb|250px|ศพผู้เสียชีวิตหน้าวังแห่งชาติในช่วงสิบวันวิปโยค ภาพถ่ายโดยมานูเอล รามอส]] อูเอร์ตาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีรักษาการณ์หลังจากฟรันซิสโก มาเดโรลาออกจากตำแหน่งประธานาธิบดีพร้อมโฆเซ มาริอา ปิโน ซัวเรซ รองประธานาธิบดี แต่แทนที่จะส่งคนทั้งสองลี้ภัยออกจากประเทศกับครอบครัว อดีตประธานาธิบดีมาเดโรและรองประธานาธิบดีปิโนถูกสังหารขณะคุมตัวไปยังเรือนจำ ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่น่าตกตะลึง แต่สิ่งนี้ก็ไม่ได้ขัดขวางระบอบของอูเอร์ตาได้ ระบอบของเขาได้รับการรับรองจากประชาคมโลกส่วนใหญ่

[[ฟรีดริช คัทซ์]] นักประวัติศาสตร์ชาวออสเตรียมองว่าการที่มาเดโรพยายามคงกองทัพสหพันธรัฐไว้ ซึ่งเป็นกองทัพที่พ่ายแพ้ต่อขบวนการปฏิวัติและเป็นผลให้ดิอัซต้องลาออก สิ่งนี้เป็น "สาเหตุพื้นฐานนำมาสู่หายนะของเขา" ความล้มเหลวของเขายังมีผลมาจาก "ความล้มเหลวทางชนชั้นทางสังคมที่เขาเป็นอยู่และเขายังคงต้องการผลประโยชน์ในเม็กซิโก ด้วยความเป็นอาเซนดาโดสหัวเสรีนิยม [ผู้ครองอสังหาริมทรัพย์รายใหญ่]" มาเดโรไม่ได้สร้างองค์กรทางการเมืองใด ๆ ที่สามารถช่วยชีวิตเขาได้ และเขากลับปลีกตัวห่างจากกองกำลังปฏิวัติและยุบสลายเพื่อนร่วมอุดมการณ์เหล่านั้นซึ่งเป็นกลุ่มที่ช่วยให้เขาก้าวขึ้นสู่อำนาจ ผลที่ตามมาหลังจากเกิดการลอบสังหารเขาคือการรัฐประหารโดยอูเอร์ตา อดีตนักปฏิวัติไม่มีองค์กรที่เป็นทางการที่จะสามารถลุกฮือต่อต้านนายพลอูเอร์ตาได้

==ระบอบอูเอร์ตา กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 – กรกฎาคม ค.ศ. 1914 และสงครามกลางเมือง==

[[ไฟล์:Victoriano Huerta.(cropped).jpg|thumb|left|[[บิกโตเรียโน อูเอร์ตา]] เป็นผู้บัญชาการทหาร[[กองทัพสหพันธรัฐ]]ภายใต้ประธานาธิบดี[[ฟรันซิสโก อี. มาเดโร]] (1911–1913) แต่ได้เข้าร่วมกลุ่มสมคบคิดบ่อนทำลายมาเดโร อันนำไปสู่การยึดอำนาจมาเดโร]]
[[ไฟล์:Huerta y Orozco.jpg|thumb|250px|ประธานาธิบดี[[บิกโตเรียโน อูเอร์ตา]] (ซ้าย) สวมกอด[[ปัสกวล โอโรซโก]] (ขวา)]]
บิกโตเรียโน อูเอร์ตาขึ้นครองตำแหน่งประธานาธิบดีต่อจาก[[เปโดร ลัสกูไรน์]] ซึ่งเป็นประธานาธิบดีได้ราว 45 นาทีก็ลาออกให้อูเอร์ตา รัฐบาลของอูเอร์ตามีลักษณะการปกครองแบบเผด็จการ จากมุมมองของนักปฏิวัติในช่วงเวลานั้น การประกอบสร้างความทรงจำทางประวัติศาสตร์ต่อการปฏิวัตินั้นไม่มีแง่มุมที่เป็นบวกเลย "แม้ว่าจะมีความพยายามแสดงภาพลักษณ์ของบิกโตเรียโน อูเอร์ตา ในฐานะนักปฏิรูป แต่ก็มีคำถามเล็ก ๆ ว่า เขาเป็นเผด็จการที่รับใช้ตนเองเท่านั้น" มีนักเขียนชีวประวัติของอูเอร์ตาเพียงไม่กี่คน แต่มีคนหนึ่งยืนยันชัดเจนว่า อูเอร์ตาไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงผู้ต่อต้านการปฏิวัติ และโต้เถียงว่าระบอบการปกครองของเขาแบ่งเป็นสองช่วงเวลา คือ ตั้งแต่การรัฐประหารเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1913 ถึงเดือนตุลาคม ค.ศ. 1913 ในช่วงเวลานั้นเขาพยายามทำให้ระบอบการปกครองของเขาชอบธรรมตามกฎหมายและพยายามผลักดันนโยบายการปฏิรูป และอีกช่วงหนึ่งคือหลังเดือนตุลาคม ค.ศ. 1913 ซึ่งเขาพยายามละทิ้งการปกครองตามระบบกฎหมาย และเริ่มไล่ล่าสังหารศัตรูทางการเมืองในขณะที่ขบวนการปฏิวัติรวบรวมกองกำลังเพื่อต่อต้านระบอบของเขา

กลุ่มที่สนับสนุนระบอบของอูเอร์ตาเริ่มแรกคือ กลุ่มผลประโยชน์ทางธุรกิจในเม็กซิโกทั้งฝ่ายต่างประเทศและภายในประเทศ พวกชนชั้นนำเจ้าที่ดิน ศาสนจักรโรมันคาทอลิก รวมถึงรัฐบาลเยอรมันและอังกฤษด้วย [[วูดโรว์ วิลสัน]] ประธานาธิบดีสหรัฐไม่ได้ให้การรับรองรัฐบาลของอูเอร์ตา อูเอร์ตาและ[[เบนุสเตียโน การ์รันซา]] ได้ติดต่อกันทันทีในสองสัปดาห์หลังการรัฐประหาร แต่ก็ไม่ได้มีข้อตกลงกัน ต่อมาการ์รันซาประกาศตนลุกฮือต่อต้านอูเอร์ตาและเป็นผู้นำกองกำลังฝ่ายต่อต้านอูเอร์ตาในภาคเหนือ อูเอร์ตานั้นได้กำลังสนับสนุนจากนายพลของฝ่ายปฏิวัติคือ [[ปัสกวล โอโรซโก]] ซึ่งเป็นผู้ร่วมทำลายระบอบดิอัซ จากนั้นก็ไม่แยแสต่อมาเดโร คณะรัฐมนตรีชุดแรกของอูเอร์ตาประกอบด้วยกลุ่มคนที่สนับสนุนแผนของสถานทูตสหรัฐเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 ซึ่งบางคนเคยเป็นฝ่ายสนับสนุนมาเดโร เช่น [[เฆซุส โฟลเรส มากอน]] และฝ่ายผู้สนับสนุนนายพลเบร์นาร์โด เรเยส ฝ่ายผู้สนับสนุนนายพลเฟลิกซ์ ดิอัซ และฟรันซิสโก เลออน เด ลา บาร์รา อดีตประธานาธิบดีรักษาการณ์

ในช่วงระบอบปฏิปักษ์การปฏิวัติของอูเอร์ตา (ค.ศ. 1913–1914) ศาสนจักรโรมันคาทอลิกสนับสนุนเขาในช่วงแรก "ศาสนจักรเป็นตัวสะท้อนอำนาจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในชนบท" แต่เมื่ออูเอร์ตากวาดล้างพรรคการเมืองและฝ่ายอนุรักษนิยมที่ต่อต้าน เขาได้สั่งจับกุม "กาบริเอล โซเมเยรา ประธานพรรคคาทอลิก [แห่งชาติ] หนังสือพิมพ์ *ลานาซิออน* รวมถึงสำนักพิมพ์อื่น ๆ ก็ถูกปิด หลังจากที่ออกมาต่อต้านการยุบสภาและการเลือกตั้งสกปรก [เดือนตุลาคม ค.ศ. 1913] ยึดกระบอกเสียงสื่อมวลชนอย่างเป็นทางการและสุดท้ายสำนักข่าวเหล่านั้นต้องปิดตัวลง *เอลปาอิส*  หนังสือพิมพ์หลักของฝ่ายคาทอลิกรอดมาจากช่วงเวลานั้นได้"

ในช่วงต้นอูเอร์ตาสามารถรวบรวมการสนับสนุนจาก[[อันเดรส โมลินา เอนริเกซ]] ผู้เขียนหนังสือ *โลสกรันเดสโปรเบลมัสนาซิโอนาเลส* ("ปัญหาใหญ่ของชาติ") งานเขียนชิ้นสำคัญของ[[การปฏิรูปที่ดินในเม็กซิโก]] อูเอร์ตากังวลอย่างมากกับประเด็นการปฏิรูปที่ดิน เนื่องจากเป็นปัญหาความไม่สงบของชาวนาที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง เขาจึงขับเคลื่อนเพื่อฟื้นฟู "ที่ดินเอฆิโด (ejido; พื้นที่ส่วนกลางสำหรับการทำเกษตรในชุมชน) แก่ชาวยากีและมาโยสในรัฐโซโนรา และ[ผลักดัน]ข้อเสนอสำหรับการกระจายที่ดินของรัฐบาลให้แก่เกษตรกรรายย่อย" แต่เมื่ออูเอร์ตาปฏิเสธที่จะเร่งรัดการปฏิรูปที่ดินให้เร็วขึ้น โมลินา เอนริเกซจึงละทิ้งระบอบของอูเอร์ตาในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1913 ภายหลังเขาก็ไปเป็นที่ปรึกษาในกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917 ในเรื่องการปฏิรูปที่ดิน
[[ไฟล์:Portrait of Venustiano Carranza (cropped).jpg|thumb|200px|[[เบนุสเตียโน การ์รันซา]] ผู้ว่าการรัฐโกอาวีลา จัดตั้งกองกำลังภาคเหนือในชื่อว่า [[กองทัพรัฐธรรมนูญนิยม]] พร้อมนายทหารที่ชาญฉลาดอย่างโอเบรกอนและบิยา]]
[[ไฟล์:Gen Obregon, Villa, Pershing at Ft Bliss 1914.jpg|thumb|250px|นายพลของฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม [[อัลบาโร โอเบรกอน|โอเบรกอน]] (ซ้าย) และ[[ปันโช บิยา]] (กลาง) พร้อมนายพลของสหรัฐ [[จอห์น เจ. เพอร์ชิง|เพอร์ชิง]] ถ่ายรูปหลังจากพบปะกันใน ค.ศ. 1914 ฟอร์ตบลิสส์ รัฐเท็กซัส  หลังจากขับไล่อูเอร์ตาออกไปได้ บิยาแตกคอกับการ์รันซา และสุดท้ายเขาก็พ่ายแพ้ต่อโอเบรกอนใน ค.ศ. 1915 ใน ค.ศ. 1916 บิยาโจมตีสหรัฐและเพอร์ชิงถูกส่งตัวไปเพื่อจับกุมเขาแต่ก็ไม่สำเร็จ]]
ในช่วงหนึ่งเดือนที่เกิดรัฐประหาร การก่อกบฏกระจายไปทั่วเม็กซิโกส่วนใหญ่แกนนำคือผู้ว่าการรัฐโกอาวีลา ที่ชื่อว่า [[เบนุสเตียโน การ์รันซา]] ร่วมกับ[[ปาโบล กอนซาเลซ การ์ซา]] และอดีตขบวนการปฏิวัติที่เคยถูกมาเดโรยุบสลายไปแล้ว เช่น [[ปันโช บิยา]] การ์รันซาออกแถลงการณ์ทางการเมืองอย่างรวดเร็วในชื่อ [[แผนกัวดาลูเป]] เมื่ออูเอร์ตาก้าวขึ้นสู่อำนาจเขาได้เคลื่อนไหวอย่างรวดเร็วในการกระชับอำนาจในภาคเหนือ การ์รันซานั้นพึ่งพา[[อาบราอัม กอนซาเลซ]] ผู้ว่าการรัฐชีวาวา แต่อูเอร์ตาได้สั่งจับกุมกอนซาเลซและสังหารเนื่องจากกลัวว่าจะร่วมกับฝ่ายปฏิวัติ ขบวนการปฏิวัติทางภาคเหนือต่อสู้ภายใต้นามว่า [[กองทัพรัฐธรรมนูญนิยม]] โดยมีการ์รันซาเป็น "หัวหน้าคนที่หนึ่ง" (พรีเมร์ เจเฟ; primer jefe) เมื่อนายพลปันโช บิยาได้เป็นผู้ว่าการรัฐชีวาวาใน ค.ศ. 1914 หลังจากอูเอร์ตาถูกขับออกจากอำนาจแล้ว เขาได้นำกระดูกของอดีตผู้ว่าการรัฐกอนซาเลซมาประกอบพิธีฝังศพอย่างสมเกียรติ

ในรัฐโมเรโลส [[เอมิเลียโน ซาปาตา]] ยังคงก่อกบฏภายใต้[[แผนอายาลา]] (โดยลบชื่อของปัสกวล โอโรซโก ที่กลายเป็นฝ่ายปฏิปักษ์การปฏิวัติออกไป) ซาปาตาเรียกร้องให้มีการเวนคืนที่ดินและแจกจ่ายให้แก่ชาวนา ประธานาธิบดีอูเอร์ตาพยายามทำสันติภาพกับซาปาตา แตาเขาปฏิเสธข้อเสนอของรัฐบาล รัฐบาลอูเอร์ตาจึงถูกท้าทายโดยขบวนการปฏิวัติทางภาคเหนือของเม็กซิโกและในรัฐยุทธศาสตร์อย่างโมเรโลสซึ่งอยู่ทางภาคใต้ของเมืองหลวงเท่านั้น

[[วิลเลียม ฮาวเวิร์ด แทฟต์]] ประธานาธิบดีแห่งสหรัฐนั้นเป็น[[เป็ดง่อย]] (บุคคลที่ได้รับเลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งใด ๆ และกำลังจะหมดวาระดำรงตำแหน่งนั้นแล้ว) ซึ่งจะหมดวาระในวันที่ 4 มีนาคม ค.ศ. 1913 ได้ทิ้งปัญหาการตัดสินใจในการยอมรับรัฐบาลใหม่เม็กซิโกแก่ประธานาธิบดี[[วูดโรว์ วิลสัน]] แม้ว่ามีแรงกระตุ้นจาก[[เฮนรี เลน วิลสัน]] เอกอัครราชทูตสหรัฐประจำเม็กซิโก ผู้ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการรัฐประหาร แต่ประธานาธิบดีวิลสันนั่นไม่เพียงแต่ปฏิเสธที่จะรับรองรัฐบาลของอูเอร์ตา แต่เขาพยายามที่จะยึดตำแหน่งเอกอัครราชทูตเม็กซิโก โดยส่ง "ผู้แทนส่วนตัว" คือ [[จอห์น ลินด์]] นักการเมือง[[ชาวอเมริกันเชื้อสายสวีเดน]] อดีตผู้ว่าการ[[รัฐมินนิโซตา]]ที่มีแนวคิดก้าวหน้าและเห็นใจต่อฝ่ายปฏิวัติเม็กซิโกมายังเม็กซิโก และในฤดูร้อน ค.ศ. 1913 ประธานาธิบดีได้เรียกตัวทูตวิลสันกลับสหรัฐ นอกจากนี้ประธานาธิบดีวูดโรว์ วิลสันได้ยกเลิกมาตรการค้าอาวุธที่ประกาศมาตั้งแต่สมัยประธานาธิบดีแทฟต์ ซึ่งเป็นข้อตกลงห้ามจัดหาส่งอาวุธให้กลุ่มกบฏผ่านเส้นทางที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล ในขณะเดียวกันได้ประกาศคว่ำบาตรรัฐบาลของอูเอร์ตาแต่ก้ยังอนุญาตให้รับสินค้าจากอังกฤษได้ อีกทั้งสหรัฐได้กระตุ้นให้ชาติมหาอำนาจอื่น ๆ ในยุโรปให้ไม่รับรองรัฐบาลของอูเอร์ตา ประธานาธิบดีวิลสันยังเรียกร้องให้ประธานาธิบดีอูเอร์ตาจัดการเลือกตั้งในทันที "โดยตัวเขาเองต้องไม่ลงสมัครรับเลือกตั้ง" สหรัฐเสนอที่จะปล่อยเงินกู้ให้เม็กซิโกภายใต้เงื่อนไขว่าอูเอร์ตาต้องยอมรับข้อเสนอนี้ ประธานาธิบดีอูเอร์ตาปฏิเสธ ลินด์ซึ่งเป็นผู้แทนสหรัฐ "ได้ข่มขู่ที่จะเข้าแทรกแซงทางทหารอย่างชัดเจนถ้าไม่ยอมรับตามข้อเสนอนี้"

ในฤดูร้อน ค.ศ. 1913 ฝ่ายอนุรักษนิยมเม็กซิโกที่สนับสนุนอูเอร์ตาพยายามเสนอรัฐบาลพลเรือนที่มาจากการเลือกตั้งตามรัฐธรรมนูญให้แก่อูเอร์ตา โดยการรวมตัวจัดตั้งคณะทหารเพื่อเอกภาพของชาติ พรรคการเมืองเริ่มมีบทบาทในช่วงนี้ โดยมีการเลือกตั้งสมาชิกสภาในวันที่ 26 ตุลาคม ในมุมมองของอูเอร์ตามองว่าการที่ฝ่ายการเมืองอนุรักษนิยมแตกแยกกันจะทำให้ตำแหน่งของเขามั่นคงมากขึ้น ส่วนในมุมมองของชนชั้นนำอนุรักษนิยมของประเทศ "มีความท้อแท้ต่ออูเอร์ตามากขึ้น และรังเกียจวิถีอำนาจจากความรุนแรงของเขา" ประธานาธิบดีอูเอร์ตาสั่งระงับสภาในวันที่ 26 ตุลาคม ค.ศ. 1913 โดยให้กองทัพล้อมรอบอาคารรัฐสภาและจับกุมสมาชิกรัฐสภาที่เขาเห็นว่าเป็นศัตรูต่อระบอบ มีการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาครั้งต่อไป แต่เนื่องจากสภาถูกยุบ สมาชิกสภาบางคนยังอยู่ในคุก ดังนั้นจึงไม่มีผู้สมัครชิงตำแหน่งจากฝ่ายค้าน การเลือกตั้งที่หลอกลวงนี้ "ได้ถูกนำเข้ามาสู่การประชุมรัฐบาลของ[วูดโรว์] วิลสันเพื่อให้เห็นถึงความเหนื่อยยากที่ต้องพึ่งพาการเลือกตั้งเพื่อแสดงให้เห็นถึงประชาธิปไตยที่แท้จริง" ในการเลือกตั้งเดือนตุลาคม ค.ศ. 1913 เป็นจุดสิ้นสุดการการปกครองด้วยการอ้างสิทธิ์ตามรัฐธรรมนูญในเม็กซิโก โดยพลเรือนถูกสั่งห้ามทำกิจกรรมทางการเมือง ฝ่ายคาทอลิกที่มีชื่อเสียงถูกจับกุมและหนังสือพิมพ์คาทอลิกถูกปราบปราม

ประธานาธิบดีอูเอร์ตาขยายกองทัพมากขึ้นกว่าเดิม ใน ค.ศ. 1913 ในช่วงที่อูเอร์ตายึดอำนาจ กองทัพมีทหารประจำการประมาณ 50,000 นาย แต่อูเอร์ตาได้มีคำสั่งให้เพิ่มจำนวนทหารมากขึ้นเป็น 150,000 นาย จากนั้นเพิ่มอีกเป็น 200,000 นาย และสุดท้ายในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1914 มีทหารจำนวน 250,000 นาย การเพิ่มจำนวนทหารในระยะเวลาอันสั้นนี้ไม่ได้มาจากความสมัครใจ กองทัพบังคับใช้กฎหมาย *เลบา* (*leva*) หรือการบังคับเกณฑ์ทหาร ส่วนฝ่ายขบวนการปฏิวัตินั้นไม่มีปัญหาเพราะเป็นการสมัครทหารโดยสมัครใจ ชายชาวเม็กซิโกพยายามหลีกเลี่ยงการเกณฑ์ทหารของรัฐบาลโดยจ่ายเป็นเงินทั้งหมด ส่วนคนที่ถูกลากเข้าเกณฑ์ทหารจะถูกส่งไปยังพื้นที่ห่างไกลบ้านเกิดและไม่เต็มใจที่จะต่อสู้ มีการหนีทัพ การก่อกำเริบและโจมตีสังหารผู้บังคับบัญชาของพวกเขา
[[ไฟล์:Lot-10907-1 (27288019645).jpg|left|thumb|250px|กองทัพสหรัฐเข้าเมืองเบรากรุซ เดือนเมษายน ค.ศ. 1914]]
ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1914 สหรัฐต่อต้านระบอบของอูเอร์ตาโดยการ[[การยึดครองเบรากรุซของสหรัฐ|ส่งกองทัพเข้ายึดเบรากรุซ]]นำโดยนาวิกโยธินและลูกเรือสหรัฐ ในตอนแรกมีจุดมุ่งหมายเพื่อป้องกันไม่ให้พ่อค้าเยอรมันทางเรือส่งอาวุธไปให้ระบอบของอูเอร์ตา ปฏิบัติการทางทหารที่วุ่นวายนี้นำไปสู่การยันกันถึงเจ็ดเดือนโดยมีทหารเม็กซิโกเสียชีวิต 193 นาย ทหารสหรัฐ 19 นายและไม่ทราบจำนวนพลเรือนที่เสียชีวิต เรือสัญชาติเยอรมันเข้าเทียบท่าส่งสินค้า ส่วนใหญ่เป็นปืนไรเฟิลที่สหรัฐผลิต โดยมาจากนายหน้าธุรกิจชาวอเมริกัน (จากท่าเรืออื่น ๆ ) สุดท้ายกองทัพสหรัฐ ต้องออกจากเบรากรุซโดยปล่อยฝ่ายการ์รันซิสตาเข้ายึดครอง แต่เหตุการณ์นี้ทำลายความสัมพันธ์สหรัฐ-เม็กซิโกอย่างมาก

ในช่วงกลางเดือนมีนาคม ซาปาตายึดเมือง[[ชิลปันซิงโก]] ตามมาด้วยการยึดเมือง[[อากาปุลโก]], [[อิกัวลา]], [[ตัซโก]] และ[[บูเอนาบิสตาเดกูเอยาร์]] จากนั้นเขาเผชิญหน้ากับฐานทัพของกองทัพสหพันธรัฐในโมเรโลส ทหารส่วนใหญ่แปรพักตร์มาร่วมกับเขาพร้อมมอบอาวุธ จากนั้นเขาก็มุ่งหน้าสู่เมืองหลวงโดยส่งผู้ใต้บังคับบัญชาเข้าไปยังรัฐต่าง ๆ ของเม็กซิโก

ในขณะที่ช่วงต้น ค.ศ. 1914 ปันโช บิยาโจมตีกองทัพของอูเอร์ตาที่ประจำอยู่ที่เมือง[[โอฆินากา]] ทำให้กองทัพสหพันธรัฐต้องหลบหนีข้ามพรมแดนไปยังฟอร์ตบลิสส์ในสหรัฐ ช่วงกลางเดือนมีนาคม เขาเคลื่อนทัพโจมตีเมือง[[ตอร์เรออน, โกอาวีลา|ตอร์เรออน]] ซึ่งเป็นเมืองศูนย์กลางการรถไฟที่ได้รับการปกป้องอย่างดี หลังจากการสู้รบที่ขมขื่นรอบเมืองตอร์เรออน และมีการทิ้งระเบิดอย่างต่อเนื่อง สุดท้ายในวันที่ 3 เมษายน กองทัพบิยาเข้าสู่เมืองที่เป็นซากปรักหักพัง กองทัพของประธานาธิบดีอูเอร์ตายืนหยัดครั้งสุดท้ายในเมือง[[ซานเปโดร (รัฐโกอาวีลา)|ซานเปโดรเดลัสโกโลเนียส]] ที่ตามมาด้วยการวิวาทกันของผู้บัญชาการทหารระหว่างนายพลเบลัสโกกับนายพลมาอัส ซึ่งมียศสูงกว่า ในช่วงกลางเดือนเมษายน เม็กซิโกซิตีก็ไม่ได้รับการป้องกันก่อนที่ตกอยู่ในเงื้อมมือของกองทัพบิยา

ในช่วงที่บิยากำลังปฏิบัติการ อัลบาโร โอเบรกอนได้เคลื่อนทัพจากโซโนราไปยังชายฝั่งแปซิฟิกทางใต้ เส้นทางเดินทัพของเขาถูกปิดกั้นด้วยเรือปืนของรัฐบาล โอเบรกอนโจมตีกองเรือเหล่านั้นด้วยเครื่องบินฝ่ายกบฏ นับเป็นการใช้เครื่องบินสำหรับปฏิบัติการทหารยุคแรก ๆ ในช่วงต้นเดือนกรกฎาคม เขาสามารถทำลายกองทัพสหพันธรัฐที่เมือง[[โอเรนไดน์]] [[รัฐฮาลิสโก]] ทหารสหพันธรัฐเสียชีวิตกว่า 8,000 นาย และยึดอาวุธยุทโธปกรณ์ได้เป็นจำนวนมาก เขาจึงอยู่ในตำแหน่งที่จะถึงเม็กซิโกซิตีได้ก่อนบิยา ซึ่งบิยากำลังหันไปโจมตีเมือง[[ซัลติโย]]ตามคำสั่งของการ์รันซา

การพ่ายแพ้หลายครั้งทำให้ตำแหน่งของอูเอร์ตาสั่นคลอนอย่างมากและในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1914 เขาก้าวลงจากอำนาจให้[[ฟรันซิสโก เซ. การ์บาฆัล]] เป็นประธานาธิบดีแทน ส่วนเขาหลบหนีไปยังเมือง[[โกอัตซาโกอัลโกส|ปูเอร์โตเมฆิโก]] เขาพยายามให้ตัวเขาและครอบครัวลี้ภัยออกจากเม็กซิโกด้วยการหันไปหาความช่วยเหลือจากรัฐบาลเยอรมัน ที่เคยสนับสนุนรัฐบาลของเขา ชาวเยอรมันก็ไม่อยากให้เขาลี้ภัยลงเรือลำใดลำหนึ่งแต่สุดท้ายก็ต้องยอม อูเอร์ตาได้ขน "ทองคำประมาณครึ่งล้านเหรียญสหรัฐติดตัวไปด้วย" รวมทั้งธนบัตรและเช็คเงินสดจำนวนมาก ในช่วงลี้ภัย อูเอร์ตาพยายามกลับไปยังเม็กซิโกผ่านทางสหรัฐ แต่ทางการสหรัฐ กลับจับกุมตัวเขาและคุมขังที่ฟอร์ตบลิสส์ รัฐเท็กซัส จนกระทั่งเขาเสียชีวิตในเดือนมกราคม ค.ศ. 1916 ซึ่งเป็นเวลาหกเดือนหลังลี้ภัย

การลาออกของบิกโตเรียโน อูเอร์ตานำมาซึ่งจุดจบของยุคสมัย[[กองทัพสหพันธรัฐ]] ซึ่งเป็นกองกำลังที่ไร้ประสิทธิภาพในการต่อสู้กับขบวนการปฏิวัติ สุดท้ายก็ถูกยุบเลิกลง ฝ่ายปฏิวัติที่รวมตัวกันเพื่อต่อต้านระบอบการปกครองของอูเอร์ตาได้เผชิญหน้ากับภูมิทัศน์ทางการเมืองใหม่โดยฝ่ายปฏิปักษ์การปฏิวัติพ่ายแพ้อย่างเด็ดขาด กองทัพของฝ่ายปฏิวัติได้ก้าวเข้ามามีอำนาจและเกิดสงครามกลางเมืองครั้งใหม่ หลังจากมีความพยายามทำข้อตกลงระหว่างผู้ชนะใน[[การประชุมที่อากวัสกาเลียนเตส]]

==การประชุมของผู้ชนะและสงครามกลางเมืองตามมา ค.ศ. 1914–1915==

[[ไฟล์:MexicoRevolutionRail.jpg|thumb|left|ทหารเคลื่อนพลด้วยรถไฟในช่วงการปฏิวัติเม็กซิโก]]
ด้วยการจากไปของอูเอร์ตาในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1914 ฝ่ายปฏิวัติตัดสินใจที่จะมีการพบปะประชุมกันและสร้าง "ความพยายามครั้งสุดท้ายที่จะหลีกเลี่ยงสงครามอันรุนแรงมากกว่าการจัดการกับอูเอร์ตา" จึงได้มีการเรียกพบปะกันที่เม็กซิโกซิตีในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1914 แต่นักปฏิวัติคนอื่น ๆ พยายามต่อต้านอิทธิพลของการ์รันซาจึงสามารถกดดันให้เปลี่ยนสถานที่ประชุมมาเป็นอากวัสกาเลียนเตสได้สำเร็จ [[การประชุมที่อากวัสกาเลียนเตส]]ไม่ได้ทำให้ฝ่ายต่าง ๆ ที่ได้รับชัยชนะในการปฏิวัติเม็กซิโกคืนดีกัน การแตกหักระหว่างการ์รันซากับบิยาเกิดขึ้นอย่างจริงจังระหว่างการประชุม "การ์รันซาปฏิเสธการประชุมอย่างดูถูก และบิยาก็แย่งชิงการประชุมนี้ไปอย่างมีประสิทธิภาพ" เหล่าเกาดิโย (*caudillos*) ที่มีอำนาจน้อยกว่าจำต้องเลือกว่าจะอยู่ข้างกองกำลังฝ่ายใด เป็นความรุนแรงในชั่วระยะเวลาสั้น ๆ ก่อนที่จะเกิดสงครามกลางเมืองอีกครั้ง
[[ไฟล์:Pancho_Villa_y_Emiliano_Zapata2.jpg|thumb|right|[[ปันโช บิยา]] และ[[เอมิเลียโน ซาปาตา]] เคลื่อนพลเข้าสู่เม็กซิโกซิตี วันที่ 6 ธันวาคม ค.ศ. 1914]]
การ์รันซาคาดหวังว่าเขาจะได้รับการยอมรับเป็นหัวหน้าคนที่หนึ่งของขบวนการปฏิวัติ แต่ผู้สนับสนุนของเขา "ไม่สามารถควบคุมให้เป็นไปตามระเบียบได้" ฝ่ายต่อต้านการ์รันซานั้นมีความเข้มแข็งในพื้นที่ที่นิยมการปฏิรูปและมีความต้องการที่ดุเดือด โดยเฉพาะในรัฐชีวาวา ซึ่งบิยามีอำนาจมาก และซาปาตาก็มีอำนาจในรัฐโมเรโลส การประชุมที่อากวัสกาเลียนเตสได้ทำให้การต่อต้านแสดงออกมาในเวทีเปิด 

เหล่านายพลฝ่ายปฏิวัติในการประชุมเรียกร้องให้การ์รันซาลาออกจากการบริหาร แม้ว่าเขาตกลงที่จะทำตามเช่นนั้น แต่เขาก็เสนอเงื่อนไขด้วย เขาจะลาออกก็ต่อเมื่อ[[ปันโช บิยา]] และ[[เอมิเลียโน ซาปาตา]] ศัตรูของเขาลาออกเช่นกันและลี้ภัยออกไปด้วย และเสนอว่าควรมีรัฐบาลก็ฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม "ที่จะดำเนินการปฏิรูปสังคมและการเมืองตามที่ประเทศต้องการก่อนที่จะมีการจัดตั้งรัฐบาลตามรัฐธรรมนูญที่สมบูรณ์อีกครั้ง"
[[ไฟล์:Zapataandvilla.png|thumb|[[ปันโช บิยา]] (ซ้าย) ผู้บัญชาการ *ดิบิซิออนเดลนอร์เต* (*División del Norte*; กองกำลังภาคเหนือ) และ[[เอมิเลียโน ซาปาตา]] ผู้บัญชาการ *เอเฆร์ซิโตลิเบร์ตาดอร์เดลซูร์* (*Ejército Libertador del Sur*; กองกำลังปลดปล่อยภาคใต้) ร่วมกันในฐานะกองทัพแห่งกติกาสัญญา ต่อสู้[[กองทัพฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม]]ของ [[เบนุสเตียโน การ์รันซา]] ในทางปฏิบัติระยะยาว บิยาและซาปาตาต่อสู้ในพื้นที่ที่ต่างกัน และฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมภายใต้[[อัลบาโร โอเบรกอน]]ได้ชัยชนะเหนือบิยาใน ค.ศ. 1915]]
[[ไฟล์:Alvaro Obregon.jpg|thumb|left|200px|นายพลอัลบาโร โอเบรกอน ผู้ได้ชัยชนะเหนือบิยาหลายครั้ง]]
แทนที่ที่ประชุมจะเลือกการ์รันซาซึ่งเป็นหัวหน้าคนที่หนึ่งให้ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเม็กซิโก แต่ที่ประชุมกลับเลือกนายพล[[เอวลาลิโอ กูติเอร์เรซ]] ให้ดำรงตำแหน่งเป็นเวลา 20 วัน ที่ประชุมกลับประกาศให้การ์รันซาเป็นกบฏ ทำให้สงครามกลางเมืองเกิดขึ้นในหมู่ขบวนการปฏิวัติที่ร่วมมือกันขับไล่อูเอร์ตาใน ค.ศ. 1913–1914 แม้ว่าในระหว่างการประชุมนายพลของฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมคือ [[อัลบาโร โอเบรกอน]] พยายามที่จะไกล่เกลี่ยประนีประนอม และพยายามผลักดันข้อเสนอหนึ่งที่ให้การ์รันซาลาออก แต่เมื่อที่ประชุมประกาศว่าการ์รันซาเป็นกบฏ โอเบรกอนกลับสนับสนุนการ์รันซา แทนที่จะเป็นบิยาและซาปาตา

บิยาเป็นพันธมิตรหลวม ๆ กับผู้นำทางภาคใต้อย่างซาปาตาโดยการจัดตั้งกองทัพแห่งกติกาสัญญา กองทัพของพวกเขาแยกตัวกันเข้ายึดเม็กซิโกซิตี ซึ่งกองทัพของการ์รันซาได้ละทิ้งเมืองหลวงไป ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1914 ภาพถ่ายทางการเมืองที่มีชื่อเสียงของซาปาตาและบิยา คือ บิยานั่งบนเก้าอี้ประจำตำแหน่งประธานาธิบดีในวังแห่งชาติ เป็นภาพคลาสสิกของการปฏิวัติ บิยาได้กล่าวกับซาปาตาว่า เก้าอี้ประธานาธิบดี "ใหญ่เกินไปสำหรับพวกเรา"

ในทางปฏิบัติความเป็นพันธมิตรระหว่างบิยากับซาปาตาในฐานะกองทัพแห่งกติกาสัญญาไม่ได้เกิดขึ้นหลังจากได้ชัยชนะครั้งแรกเหนือกองทัพฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม บิยาและซาปาตาออกจากเมืองหลวง โดยซาปาตากลับไปยังภาคใต้ในโมเรโลส และยังคงทำสงครามภายใต้แผนอายาลา การขาดศูนย์กลางอำนาจและผู้นำทำให้รัฐบาลจากกติกาสัญญานั้นไม่มีเสถียรภาพ บิยามีอำนาจที่แท้จริงในการประชุมตามกติกาสัญญานี้ และเขาสร้างความมั่นคงในตำแหน่งด้วยการได้รับชัยชนะอย่างเด็ดขาดต่อฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม

บิยามีชื่อเสียงและเป็นที่ยอมรับในฐานะนายพลผู้ดุร้ายและประสบความสำเร็จ และการรวมกำลังกันต่อต้านการ์รันซาโดยบิยา ผู้นำกองทัพภาคเหนือร่วมมือกับซาปาตา นั้นมีจำนวนกองทัพมากกว่าฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม ดังนั้นจึงไม่มีความชัดเจนเลยว่าการ์รันซาจะเอาชนะได้ การ์รันซามีความได้เปรียบคือเขาได้รับความจงรักภักดีจากนายพลอัลบาโร โอเบรกอน ทั้ง ๆ ที่โอเบรกอนประกาศเป็นกลางในการประชุมที่อากวัสกาเลียนเตส และพยายามเกลี้ยกล่อมให้การ์รันซาลาออกจากตำแหน่ง แต่สุดท้ายเขาก็เข้าข้างการ์รันซา

ข้อได้เปรียบในตำแหน่งของการ์รันซาคือ กองทัพฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมสามารถยึดครองเมืองเบรากรุซ แม้ว่าสหรัฐจะยังคงตั้งมั่นอยู่ก็ตาม สหรัฐมองว่าทั้งบิยาและซาปาตาเป็นพวกหัวรุนแรงและคุกคามผลประโยชน์ของอเมริกา ดังนั้นจึงเข้าข้างการต่อสู้ร่วมกับฝ่ายการ์รันซาที่มีความเป็นสายกลางมากกว่า สหรัฐถึงเวลาที่จะถอนทหารออกจากเบรากรุซตาม[[การประชุมสันติภาพที่น้ำตกไนแอการา]] ที่ให้ประโยชน์แก่การ์รันซาและอนุญาตให้ส่งอาวุธยุทโธปกรณ์ไปให้ฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม สหรัฐรับรองรัฐบาลของการ์รันซาในทางการทูต เดือนตุลาคม ค.ศ. 1915

กองทัพบิยาและกองทัพโอเบรกอนปะทะกันในเดือนเมษายน ค.ศ. 1915 ใน[[ยุทธการที่เซลายา]] กินเวลาตั้งแต่วันที่ 6 ถึงวันที่ 15 กองทัพหน้าทหารม้าของบิยาติดกับยุทธวิธีอันฉลาดหลักแหลมของนักยุทธศาสตร์การทหารสมัยใหม่อย่างโอเบรกอน ชัยชนะของฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมถือเป็นเด็ดขาด และการ์รันซาปรากฏตัวในฐานะผู้นำทางการเมืองของเม็กซิโกโดยชัยชนะทางทหารได้สร้างความมั่นคงในตำแหน่งของเขา บิยาหลบหนีไปยังภาคเหนือ การ์รันซาและฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมได้กลายเป็นฝ่ายที่ได้รับชัยชนะ โดยซาปาตายังเป็นภัยคุกคามจนกระทั่งเขาถูกลอบสังหารใน ค.ศ. 1919 บิยายังคงเป็นภัยคุกคามของฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม ซึ่งทำให้ความสัมพันธ์ของเขาและสหรัฐมีความซับซ้อนมากขึ้น เมื่อฝ่ายของบิยา[[สมรภูมิที่โคลัมบัส (1916)|เข้าปล้นเมืองโคลัมบัส รัฐนิวเม็กซิโก]] ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1916 เป็นแรงกระตุ้นให้สหรัฐ[[การไล่ล่าตัวปันโช บิยา|ไล่ล่าตัวปันโช บิยา]]โดยรุกเข้าไปในเม็กซิโกซึ่งพยายามจับตัวเขาแต่ไม่สำเร็จ

==ฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมก้าวขึ้นสู่อำนาจภายใต้การ์รันซา ค.ศ. 1915–1920==

[[ไฟล์:Revolución_mexicana_1915.svg|thumb|left|เม็กซิโกสิ้น ค.ศ. 1915 ฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมยึดครองพื้นที่ได้มากที่สุด]]
[[ไฟล์:Venustiano Carranza en La Cañada, Queretaro.JPG|thumb|300px|right|ผู้ว่าการรัฐโกอาวีลา [[เบนุสเตียโน การ์รันซา]] (กลาง) ชายตัวสูงและดูโดดเด่น หนวดเครายาวสวมแว่น ฉลาดและดื้อรั้น เป็น "หัวหน้าคนที่หนึ่ง" ของฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมในเม็กซิโกที่ต่อต้านระบอบอูเอร์ตา นายพล[[อัลบาโร โอเบรกอน]] (ซ้าย) ถือซิการ์ที่แขนซ้าย ส่วนแขนขวาขาดไปใน[[สมรภูมิที่เซลายา|สมรภูมิเลออน]] ใน ค.ศ. 1915]]

[[เบนุสเตียโน การ์รันซา]]ประกาศใช้[[แผนกัวดาลูเป]]ในช่วงหลังจาก[[บิกโตเรียโน อูเอร์ตา]] ยึดอำนาจได้หนึ่งเดือนในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 การ์รันซารวมกองกำลังภาคเหนือเพื่อขับไล่อูเอร์ตา โดยมีนายพลคนสำคัญคือ [[อัลบาโร โอเบรกอน]]และ[[ปันโช บิยา]] อูเอร์ตาลี้ภัยในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1914 และฝ่ายปฏิวัติตัดสินใจใช้การประชุมที่อากวัสกาเลียนเตสเพื่อกำหนดทิศทางการเมืองเม็กซิโก บิยาแตกหักกับการ์รันซาและหันไปเป็นพันธมิตรกับ[[เอมิเลียโน ซาปาตา]] นายพลโอเบรกอนยังจงรักภักดีต่อการ์รันซาและนำกองทัพฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมได้ชัยชนะเหนือบิยาใน[[ยุทธการที่เซลายา]] เดือนเมษายน ค.ศ. 1915

ฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมภายใต้อัลบาโร โอเบรกอนได้ชัยชนะเหนือบิยาในการสู้รบหลายครั้งใน ค.ศ. 1915 ทำให้หยุดภัยคุกคามที่ร้ายแรงจากภาคเหนือได้ สหรัฐให้การรับรองรัฐบาลของการ์รันซาในฐานะผู้มีอำนาจโดยพฤตินัยเดือนตุลาคม ค.ศ. 1915 ตามมาด้วยชัยชนะทางการทหาร สิ่งนี้ทำให้ฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมของการ์รันซามีความชอบธรรมในสายตาสากลโลกและได้รับการสนับสนุนด้านอาวุธจากสหรัฐ รัฐบาลการ์รันซายังคงมีภัยคุกคามคือ บิยาที่ยังหลบหนีอยู่ในภาคเหนือ และซาปาตาที่ยังคงมีอำนาจอยู่ทางตอนใต้ แม้ว่าซาปาตาจะสูญเสียการสนับสนุน แต่เขายังคงเป็นภัยคุกคามสำคัญต่อระบอบการ์รันซา จนกระทั่งเขาถูกลอบสังหารโดยสายลับของการ์รันซาในวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1919

กองทัพฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมเปลี่ยนชื่อเป็น "กองทัพแห่งชาติเม็กซิโก" (Mexican National Army) และการ์รันซาได้ส่งนายพลที่มีความสามารถในการกำจัดภัยคุกคาม ในรัฐโมเลโลส เขาส่งนายพล[[ปาโบล กอนซาเลซ การ์ซา]]เข้าต่อสู้กับกองกำลังปลดปล่อยภาคใต้ของซาปาตา แม้ว่าชาวนาในโมเรโลสภายใต้ซาปาตาจะไม่ได้เคลื่อนพลออกจากรัฐและส่วนหนึ่งของ[[รัฐปวยบลา]] แต่การ์รันซาก็พยายามหาทางกำจัดซาปาตา รัฐโมเรโลสนั้นใกล้เม็กซิโกซิตี และไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุมของการ์รันซาซึ่วทำให้เป็นช่องโหว่สำหรับรัฐบาลของเขา สายลับของการ์รันซาจึงลอบสังหารซาปาตาใน ค.ศ. 1919 การ์รันซาได้ส่งนายพลฟรันซิสโก มูร์กิอา และนายพลมานูเอล เอเม. ดิเอเกซ เพื่อตามแกะรอยและกำจัดบิยา ซึ่งไม่สำเร็จแต่สามารถจับกุมและประหารชีวิต[[เฟลิเป อังเฆเลส]] นายทหารคนสำคัญของบิยาได้
[[ไฟล์:Las_adelitas.jpg|thumb|left|[[โซลดาเดรัส]]เป็นผู้ร่วมการปฏิวัติในฐานะผู้ต่อสู้และฝ่ายสนับสนุนผู้ต่อสู้]]
การ์รันซาผลักดันสิทธิสตรีจึงได้รับแรงสนับสนุนจากสตรีจำนวนมาก ในช่วงที่เขาได้เป็นประธานาธิบดี เขาพึ่งพาเลขานุการส่วนตัวและเป็นผู้ช่วยใกล้ชิด คือ [[เอร์มิลา กาลินโด]] ที่สนับสนุนเขา ด้วยความพยายามของเธอทำให้การ์รันซาได้รับการสนับสนุนจากผู้หญิง แรงงาน และชาวนา การ์รันซาตอบแทนความพยายามของเธอด้วยการวิ่งเต้นเพื่อให้เกิดกฎหมายความเสมอภาคของผู้หญิง เขาช่วยเปลี่ยนแปลงและปฏิรูปสถานะทางกฎหมายของผู้หญิงในเม็กซิโก
[[ไฟล์:Salvador_Alvarado.JPG|thumb|right|upright|นายพลซัลบาดอร์ อัลบาราโด]]
เบนุสเตียโน การ์รันซา ไม่ได้เคลื่อนไหวเพื่อการปฏิรูปที่ดินแม้ว่าจะมีบทบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ก็ตาม แต่เขากลับคืนที่ดินที่ถูกยึดไปแก่เจ้าที่ดินดังเดิม เขาไม่เพียงแต่ต่อต้านการปฏิรูปที่ดินขนานใหญ่เท่านั้น แต่เขายังคัดค้านกฎหมายที่เพิ่มผลผลิตทางการเกษตรโดยการให้ชาวนาเข้าถึงที่ดินชั่วคราวในช่วงที่ไม่ได้อยู่ระหว่างเพาะปลูก ในบริเวณที่ชาวนาต่อสู้เพื่อการปฏิรูปที่ดิน การ์รันซันกลับมานโยบายปราบปรามพวกเขาและเพิกเฉยต่อข้อเรียกร้อง ในทางตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งเจ้าที่ดินอาซิเอนดามีอำนาจมาก การ์รันซาส่งผู้สนับสนุนเขาที่หัวรุนแรงคือ [[ฟรันซิสโก มูฆิกา]] ไปยัง[[รัฐตาบัสโก]]และส่ง[[ซัลบาดอร์ อัลบาราโด]] ใน[[รัฐยูกาตัง]] เพื่อระดมชาวนาและถ่วงอำนาจเจ้าของที่ดินอาซิเอนดา หลังจากซัลบาดอร์ อัลบาราโดยึดรัฐยูกาตังใน ค.ศ. 1915 ได้จัดตั้งพรรคสังคมนิยมขนาดใหญ่และดำเนินการปฏิรูปที่ดินอย่างกว้างขวาง เขายึดที่ดินผืนใหญ่และแจกจ่ายออกเป็นแปลงเล็ก ๆ ให้กับชาวนาที่ได้รับการปลดปล่อยจากเจ้าที่ดิน [[มักซิโม กัสติโย]] นายพลจัตวาของฝ่ายปฏิวัติจากรัฐชีวาวาซึ่งรู้สึกรำคาญการปฏิรูปที่ดินที่เชื่องช้าภายใต้ประธานาธิบดีมาเดโร เขาจึงสั่งให้แบ่งที่ดินออกเป็น 6 อาซิเอนดาให้เป็นของ[[ลุยส์ เตร์ราซัส]] ซึ่งเขาจะนำไปแบ่งให้กับผู้เช่านาและผู้ครอบครองอีกทีหนึ่ง
[[ไฟล์:VillaUncleSamBerrymanCartoon.png|thumb|left|200px|ภาพการ์ตูนล้อเลียน[[ลุงแซม]]กระโดดเข้าเม็กซิโกใน ค.ศ. 1916 เพื่อลงโทษปันโช บิยา]]
ความสัมพันธ์ในตอนแรกของการ์รันซากับสหรัฐเป็นการได้รับประโยชน์จากการรับรองรัฐบาล โดยกองทัพรัฐธรรมนูญนิยมได้ซื้ออาวุธด้วย ในปึ.ศ. 1915 และต้น ค.ศ. 1916 มีหลักฐานว่าการ์รันซากำลังหาทางกู้เงินจากสหรัฐโดยได้รับการสนับสนุนจากนายธนาคารสหรัฐ และเป็นพันธมิตรทางการกับกลุ่มชาตินิยมสหรัฐเม็กซิโกในเม็กซิโกซึ่งยืนหยัดต่อต้านยักษ์ใหญ่ทางตอนเหนือ การเก็บภาษีจากการถือครองของต่างชาติและการจำกัดอิทธิพลของพวกเขา ด้วยบิยา[[สมรภูมิที่โคลัมบัส (1916)|เข้าปล้นเมืองโคลัมบัส รัฐนิวเม็กซิโก]] ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1916 เป็นการยุติความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับสหรัฐ ภายใต้แรงกดดันอย่างหนักจากสาธารณชนอเมริกันให้ลงโทษกองกำลังที่เข้าโจมตี (ส่วนใหญ่เอกสารเขียนโดยนักเขียนที่อนุรักษนิยมสุดขั้วอย่าง[[วิลเลียม แรนดอล์ฟ ฮีสท์]] ซึ่งถือครองที่ดินขนาดใหญ่ในเม็กซิโก) ประธานาธิบดีสหรัฐ [[วูดโรว์ วิลสัน]] จึงส่งนายพล[[จอห์น เจ. เพอร์ชิง]] และกองทัพ 5,000 นายบุกเข้ามาในเม็กซิโกเพื่อตามล่าและจับกุมบิยา การแทรกแซงของสหรัฐถูกเรียกว่า [[การไล่ล่าตัวปันโช บิยา|การไล่ล่าลงโทษ]] จำกัดอยู่ในเขตเทือกเขาซิเอร์รัสใน[[รัฐชีวาวา]] และเป็นครั้งแรกที่กองทัพสหรัฐใช้เครื่องบินออกปฏิบัติการ บิยามีความคุ้นเคยต่อภูมิประเทศที่ไม่เอื้ออำนวยนี้และมีปัญหาเพียงเล็กน้อยในการหลบหนีผู้ไล่ล่า บิยาตั้งมั่นในภูเขาลึกทางตอนเหนือของเม็กซิโกและรู้จักภูมิประเทศดีกว่าจะถูกจับได้ เพอร์ชิงไม่สามารถทำภารกิจต่อไปได้และถูกบังคับให้ถอนทัพกลับ เหตุการณ์นี้ไม่เพียงทำลายความสัมพันธ์ระหว่างประเทศสหรัฐ-เม็กซิโก แต่ยังสร้างให้เกิดแนวคิด[[การต่อต้านอเมริกา]]ในหมู่ประชาชนชาวเม็กซิโก หลังจากตามไล่ล่าเกือบหนึ่งปี กองกำลังของเพอร์ชิงก็เดินทางกลับสหรัฐ การ์รันซายืนยันอำนาจอธิปไตยของเม็กซิโกและบังคับให้สหรัฐต้องถอนทัพใน ค.ศ. 1917 

ด้วยการเกิดขึ้นของ[[สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง]]ในยุโรป ใน ค.ศ. 1914 ประเทศมหาอำนาจที่มีผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์สำคัญในเม็กซิโก โดยเฉพาะสหรัฐ สหราชอาณาจักร และจักรวรรดิเยอรมัน พยายามโน้มน้าวให้เม็กซิโกอยู่ฝ่ายเดียวกับพวกเขา แต่เม็กซิโกยืนยันนโยบายประกาศความเป็นกลาง ใน[[โทรเลขซิมเมอร์มัน]] เป็นรหัสโทรเลขที่รัฐบาลเยอรมันตกลงกับรัฐบาลประธานาธิบดีการ์รันซา เยอรมนีพยายามดึงเม็กซิโกเข้าสู่สงครามกับสหรัฐ ซึ่งตอนนั้นยังประกาศเป็นกลาง การ์รันซาไม่ดำเนินตามนโยบายนี้ แต่การรั่วไหลของโทรเลขทำให้สหรัฐประกาศสงครามต่อเยอรมนีใน ค.ศ. 1917

==รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917 และการรัฐประหารครั้งสุดท้าย==

[[ไฟล์:Venustiano Carranza en la silla presidencial.jpg|thumb|left|250px|[[เบนุสเตียโน การ์รันซา]] ขณะดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี]]
[[ไฟล์:Congreso Constituyente de 1917.jpg|thumb|250px|รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ได้รับการรับรองในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1917 ภาพนี้แสดงเหล่าสมาชิกรัฐสภาให้สัตยาบันใน ค.ศ. 1917 ในการรับรองรัฐธรรมนูญ]]
แผนกัวดาลูเปของการ์รันซาใน ค.ศ. 1913 เป็นแผนการทางการเมืองในวงแคบ แต่เขาพยายามที่จะกระชับอำนาจตำแหน่งของเขาด้วยการสนับสนุนจากมวลชนด้วยนโยบายปฏิรูปสังคมและปฏิรูปการเกษตร ความรุนแรงจากการปฏิวัติลดลงใน ค.ศ. 1916 เหล่าผู้นำพบปะกันเพื่อร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ จึงเป็นการทำให้หลักการของนักปฏิวัติที่หลายคนร่วมต่อสู้ให้ปรากฏเป็นกฎหมาย [[รัฐธรรมนูญเม็กซิโก|รัฐธรรมนูญเม็กซิโก ค.ศ. 1917]] เป็นรัฐธรรมนูญที่มีความเป็นชาตินิยมอย่างมาก รัฐบาลมีอำนาจในการเวนคืนการถือครองทรัพยากรของต่างชาติและทำให้เกิดการปฏิรูปที่ดิน (มาตรา 27) และยังมีกฎหมายปกป้ององค์กรแรงงาน (มาตรา 123) และขยายอำนาจรัฐเหนือคริสตจักร[[นิกายโรมันคาทอลิกในเม็กซิโก]] ในบทบาทด้านการศึกษา (มาตรา 3)

แม้ว่าพวกนิยมบิยาและพวกนิยมซาปาตาจะถูกกีดกันจากสภาร่างรัฐธรรมนูญ แต่แรงท้าทายทางการเมืองของพวกเขาได้กดดันให้มีการผลักดันรัฐธรรมนูญที่มีลักษณะสุดโต่ง ซึ่งมีความสุดโต่งมากกว่าตัวการ์รันซาเสียอีก ในขณะที่เขาได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีตามรัฐธรรมนูญใน ค.ศ. 1917 แต่เขาก็ไม่ได้มีนโยบายที่รุนแรง เขาไม่ได้อยู่ในสถานะที่กระทำได้ไม่ว่ากรณีใด ๆ เนื่องจากมีภัยคุกคามต่อระบอบการปกครองของเขาในภูมิภาค แม้ว่าความรุนแรงจะลดลงก็ตาม

ประธานาธิบดีการ์รันซามีอำนาจเพียงพอในการผลักดันร่างรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917 การ์รันซาเป็นประธานาธิบดีรักษาการและให้รัฐสภาร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่บนหลักการเสรีนิยมและการปฏิวัติ แรงงานสนับสนุนฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมและ[[กองพันแดง]]ต่อสู้กับกลุ่มซาปาติสตา การปฏิรูปแบบหัวรุนแรงฝังลึกในรัฐธรรมนูญ โดยเฉพาะเรื่องสิทธิแรงงาน การปฏิรูปการเกษตร การต่อต้านศาสนจักรและระบบเศรษฐกิจแบบชาตินิยม รัฐบาลเม็กซิโกยืนยันอำนาจเหนือดินแดนและทรัพยากรของประเทศ (มาตรา 27) ซึ่งทำให้การปฏิรูปที่ดินและการเวนคืนแรงงานเป็นหลักการสำคัญในสาระของรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917 ที่มีการปกป้องสิทธิแรงงาน (มาตรา 123) หลังจากมีการให้สัตยาบันต่อรัฐธรรมนูญ การ์รันซาได้รับการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีเม็กซิโก

หลังจากการปฏิวัติที่นองเลือดซึ่งทั้งหมดเริ่มมาจากการ "ห้ามกลับเข้ามาเลือกตั้งใหม่" ดังนั้นจึงเป็นไปไม่ได้ที่ประธานาธิบดีการ์รันซาจะลงสมัครรับเลือกตั้งอีกครั้งในการเลือกตั้ง ค.ศ. 1920 เขาเลือกที่จะสนับสนุน[[อิกนาซิโอ โบนิยัส]] ซึ่งเป็นพลเรือนและเบื้องหลังทางการเมืองไม่มีใครทราบ ส่วนนายพลทางภาคเหนืออย่าง [[อัลบาโร โอเบรกอน]], [[ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส]]และ[[อาโดลโฟ เด ลา อูเอร์ตา]] ผู้เคยต่อสู้เคียงข้างและปฏิวัติสำเร็จ มองว่าผู้สมัครรับเลือกตั้งที่เป็นพลเรือนนั้นต้องเป็นหุ่นเชิดของการ์รันซาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เหล่านายพลจึงก่อกบฏต่อประธานาธิบดีการ์รันซาตาม[[แผนอากัวปริเอตา]] ประธานาธิบดีการ์รันซาพยายามหลบหนีออกจากประเทศและเขาถูกสังหารขณะกำลังหนีไปยังชายฝั่งอ่าวเม็กซิโก
[[ไฟล์:Ignacio_Bonillas.jpg|thumb|left|upright|อิกนาซิโอ โบนิยัส นักการทูตเม็กซิโก]]
ก่อนการเลือกตั้งนายพลโอเบรกอนได้กลับไปยังรัฐโซโนราและกลายเป็นภัยคุกคามของประธานาธิบดีการ์รันซา [[สมาพันธ์แรงงานเม็กซิโกระดับภูมิภาค]] (Confederación Regional Obrera Mexicana) สนับสนุนโอเบรกอน ประธานาธิบดีการ์รันซาความนิยมตกต่ำ เนื่องจากเขาดำเนินนโยบายปฏิรูปที่ดินเพียงเล็กน้อยและเขาทำให้พวกอาซิเอนดากลับมามีอำนาจในภาคเหนือและเบียดขับชาวนาให้ไปหาที่ดินเอง เขาปราบปรามการนัดหยุดงานของแรงงานในเม็กซิโกซิตี แม้ว่าอำนาจทางการเมืองของเขาจะลดลง แต่ประธานาธิบดีการ์รันซาพยายามที่จะกำหนดผู้สืบทอดทางการเมืองคือ อิกนาซิโอ โบนิยัส เอกอัครราชทูตเม็กซิโกประจำสหรัฐ ที่ไม่มีภูมิหลังทางการเมือง ภายใต้[[แผนอากัวปริเอตา]] กลุ่มคณะทหารทั้งสามจากรัฐโซโนราคือ โอเบรกอน กาเยส และเด ลา อูเอร์ตา ด้วยการสนับสนุนจากกองทัพและขบวนการแรงงานจากสมาพันธ์ฯ สามารถก่อการจลาจลต่อการ์รันซาได้สำเร็จ และเป็นการรัฐประหารครั้งสุดท้ายของการปฏิวัติ ประธานาธิบดีการ์รันซาหนีไป[[รัฐเกร์เรโร]]แต่คาดว่าเขาถูกสังหารไม่ก็ก่ออัตวินิบาตกรรมระหว่างหนีจากเม็กซิโกซิตีไปตั้งหลักที่เบรากรุซ ประธานาธิบดีการ์รันซาพยายามกำหนดหนทางอำนาจของเขาเอง และถูกพิจารณาว่าทรยศต่อการปฏิวัติ และศพของเขาไม่ได้ถูกฝังที่[[โมนูเมนโตอาลาเรโบลูซิออน]]จนกระท้งได้ฝังใน ค.ศ. 1942

"โอเบรกอนและพวกโซโนรัน เป็นผู้สร้างจุดรุ่งเรืองและล่มสลายของการ์รันซา ได้แบ่งปันการฉกฉวยโอกาสกันอย่างหนักหน่วง แต่พวกเขาก็แสดงให้เห็นถึงกลไกที่เป็นที่นิยม ด้วยการปฏิรูปสังคมบนรากฐานของระบอบการปฏิวัติหลัง ค.ศ. 1920" รัฐบาลเฉพาะกาลของอาโดลโฟ เด ลา อูเอร์ตา เจรจาให้ปันโช บิยา ยอมจำนนใน ค.ศ. 1920 โดยให้รางวัลแก่เขาเป็นที่ดินอาซิเอนดาที่เขาจะได้อยู่อย่างปกติสุข จนกระทั่งเขาเริ่มหันมาสนใจการเมืองในการเลือกตั้ง ค.ศ. 1924 บิยาถูกลอบสังหารในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1923 อัลบาโร โอเบรกอนได้รับการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีใน[[การเลือกตั้งเม็กซิโก ค.ศ. 1920|เดือนตุลาคม ค.ศ. 1920]] เหล่านายพลคนแรก ๆ ของการปฏิวัติ เช่น [[ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส]], [[อาเบลาร์โด เอเล. โรดริเกซ]], [[ลาซาโร การ์เดนัส]] และ[[มานูเอล อาบิลา กามาโช]] ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีจนกระทั่ง ค.ศ. 1946 เมื่อ[[มิเกล อาเลมัน บัลเดส]] ลูกชายของนายพลฝ่ายปฏิวัติได้รับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดี

==เอมิเลียโน ซาปาตา กับการปฏิวัติในโมเรโลส==

[[ไฟล์:Emiliano Zapata4.jpg|left|thumb|[[เอมิเลียโน ซาปาตา]]]]
[[ไฟล์:El cadáver de Emiliano Zapata, exhibido en Cuautla, Morelos.jpg|thumb|ภาพถ่ายศพของซาปาตา ที่เมืองเกวา-ตลา ในวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1919]]
ตั้งแต่หลัง[[ยุคปอร์ฟิเรียโต]]จนกระทั่งถูกลอบสังหารโดยสายลับของประธานาธิบดีการ์รันซาใน ค.ศ. 1919 เอมิเลียโน ซาปาตามีบทบาทสำคัญในการปฏิวัติเม็กซิโก นับตั้งแต่บ้านเกิดของเขาในรัฐโมเรโลสนั้นเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญ ในบรรดาฝักฝ่ายในการปฏิวัติทั้งหมด ฝ่ายของซาปาตามีความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันมากที่สุด ส่วนใหญ่จะเป็นชาวนาอิสระและมีคนรับใช้อาซิเอนดาอยู่เล็กน้อย โมเรโลสไม่ใช่รัฐอุตสาหกรรม จึงไม่มีการเคลื่อนไหวของแรงงานภาคอุตสาหกรรมและไม่มีชนชั้นกลางเข้าร่วมด้วย ปัญญาชนบางคนสนับสนุนกลุ่มซาปาติสตา ขบวนการต่อต้านด้วยอาวุธของเขาเคลื่อนไหวเพียงทางตอนใต้ของเมืองหลวงและไม่ได้รับการเหลียวแล ไม่เหมือนกับทางภาคเหนือของเม็กซิโกที่ติดกับชายแดนสหรัฐ โดยพื้นที่ของซาปาติสตาในโมเรโลสไม่สามารถเข้าถึงอาวุธยุทโธปกรณ์ และไม่ได้มีบทบาททางการเมืองระหว่างประเทศ กลุ่มซาปาติสตานั้นเป็นขบวนการสู้รบแบบกองโจรหลายกลุ่มที่มารวมตัวกันต่อสู้ในสมรภูมิสำคัญก่อนที่จะแยกย้ายกลับพื้นที่ของตน ซาปาตาเองก็ไม่ใช่ชาวนา แต่ได้กลายมาเป็นผู้นำชาวนาในรัฐบ้านเกิดอย่างโมเรโลส เขาทำสงครามในระดับภูมิภาคอย่างเข้มข้นเพื่อยึดที่ดินของหมู่บ้านคืนและกลับไปทำการเกษตรแบบยังชีพ โมเรโลสเป็นพื้นที่เดียวที่มีการออกกฎหมายการปฏิรูปที่ดินในช่วงการต่อสู้ในระยะเวลาหลายปี ในตอนแรกเขาสนับสนุนมาเดโร แต่ในช่วงรัฐบาลเฉพาะกาลของประธานาธิบดีเด ลา บาร์รา ทางรัฐบาลเข้าโจมตีพวกเขา ทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างมาเดโรกับซาปาตา ประธานาธิบดีมาเดโรล้มเหลวในการปฏิรูปที่ดินในช่วง ค.ศ. 1911–1913 กลายเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ซาปาตาลุกขึ้นมาก่อกบฏตาม[[แผนอายาลา]] (ค.ศ. 1911) หลังจากการโค่นอำนาจประธานาธิบดีมาเดโรในเหตุการณ์[[สิบวันวิปโยค]] ซาปาตาได้ปฏิเสธความชื่นชมที่เคยมีต่อนายพลฝ่ายปฏิวัติอย่าง[[ปัสกวล โอโรซโก]] และนำไปซึ่งการทำสงครามต่อประธานาธิบดีอูเอร์ตา การพ่ายแพ้ของอูเอร์ตาในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1914 ทำให้ซาปาตากลายเป็นพันธมิตรอย่างหลวม ๆ กับปันโช บิยา ที่เคยเป็นพันธมิตรกับเบนุสเตียโน การ์รันซาและกองทัพฝ่ายนิยมรัฐธรรรมนูญ เช่น นายพลอัลบาโร โอเบรกอน พันธมิตรซาปาตา-บิยาได้ต่อสู้กับโอเบรกอนและพ่ายแพ้อย่างเด็ดขาดในการต่อสู้หลายครั้ง โดยเฉพาะ[[สมรภูมิเซลายา]] ซาปาตายังคงต่อต้านฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมอยู่เสมอ แต่เขาสูญเสียแรงสนับสนุนในพื้นที่ของเขาและมีความพยายามล่อลวงให้สมาชิกของเขาแปรพักตร์ นั่นเป็นข้อผิดพลาดที่ร้ายแรง เขาถูกซุ่มโจมตีและสังหาร เมื่อวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1919 โดยสายลับของประธานาธิบดีเบนุสเตียโน การ์รันซา นายพล [[ปาโบล กอนซาเลซ การ์ซา]] และผู้ช่วยของเขาคือ พันเอก เฆซุส กัวฆาร์โด ที่ล่อเขามาติดกับดักใน[[ชินาเมกา (รัฐโมเรโลส)]] กัวฆาร์โดจัดการพบปะกันโดยอ้างว่าเขาต้องการทรยศการ์รันซาเพื่อมาเข้าร่วมกับซาปาตา พอการประชุมเกิดขึ้น คนของกอนซาเลซได้บุกเข้ามาสังหารซาปาตา มีรูปถ่ายศพของเขาเป็นการแสดงให้เห็นว่าเขาถูกสังหาร

แม้ว่าซาปาตาจะถูกลอบสังหาร แต่การปฏิรูปการเกษตรในรัฐโมเรโลสไม่มีทางถูกยกเลิกกฎหมายได้ รัฐบาลกลางยอมรับในสภาพการณ์นั้น ซาปาตาต่อสู้อย่างหนักเพื่อที่ดินสำหรับชาวนาในโมเรโลสและประสบความสำเร็จ ความสำเร็จของเขาสำหรับการเป็นนักปฏิวัติที่แน่วแน่ในอุดมการณ์ทำให้เขาเป็นวีรบุรุษของการปฏิวัติ ชื่อและภาพลักษณ์ของเขาถูกปลุกขึ้นมาใหม่ใน ค.ศ. 1994 เป็นการลุกฮือใน[[รัฐเชียปัส]]ในนาม[[ซาปาติสตา|กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติซาปาติสตา]] (Ejército Zapatista de Liberación Nacional)

==การกระชับอำนาจการปฏิวัติ ค.ศ. 1920–1940==
[[ไฟล์:Obregón Salido, Álvaro.jpg|thumb|left|นายพลฝ่ายปฏิวัติและประธานาธิบดีเม็กซิโก [[อัลบาโร โอเบรกอน]] ดำรงตำแหน่งในช่วงปี ค.ศ. 1920–1924 เขาพยายามลงเลือกตั้งอีกครั้งใน ค.ศ. 1928 แต่ถูกลอบสังหารเสียก่อนที่จะได้ตำแหน่ง ก่อให้เกิดวิกฤตการสรรหาคนที่จะมาสืบทอดตำแหน่ง]]
หนึ่งในปัญหาหลักที่รัฐบาลยุคหลังการปฏิวัติของประธานาธิบดีอัลบาโร โอเบรกอน คือการสร้างเสถียรภาพแก่เม็กซิโก กลุ่ม *กาซิเก* (ผู้นำ) ในระดับภูมิภาคยังคงต่อสู้กันอย่างประปราย ประชาชนเรียกร้องให้มีการปฏิรูปตามรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917 ปัญหาหลายประการได้ประดาเข้ามาสู่คนงานที่ยากจน เช่น ปัญหาหนี้ท่วมหัวและการจ่ายเงินค่าจ้างตามประเภทงาน กองทัพมีเหล่านายพลที่พยายามล้มล้างอำนาจการปกครองและยึดอำนาจเพื่อตนเอง นอกจากนี้ยังมีปัญหารัฐบาลต่างประเทศ ส่วนใหญ่คือสหรัฐซึ่งกลัวว่าเม็กซิโกจะพลิกผันเป็นคอมมิวนิสต์เหมือน[[รัฐธรรมนูญโซเวียตรัสเซีย ค.ศ. 1918|รัสเซียใน ค.ศ. 1918]] ประธานาธิบดีโอเบรกอนอยู่ในตำแหน่งที่ยากลำบาก เขาต้องเดินสายของร้องทั้งกลุ่มฝ่ายซ้ายและฝ่ายขวาเพื่อให้แน่ใจว่าเม็กซิโกจะไม่กลับไปสู่สงครามกลางเมือง ประธานาธิบดีโอเบรกอนเป็นพวกอนุรักษนิยม แต่สำหรับมวลชนเขาเป็นนักปฏิรูปที่เริ่มรับฟังข้อเรียกร้องเพื่อเอาใจประชาชน โอเบรกอนดำเนินการครั้งแรกใน ค.ศ. 1920 คือ การปฏิรูปที่ดิน เขาและผู้ว่าการรัฐหลายรัฐผลักดันการปฏิรูปตามที่สัญญาไว้ในรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917 แต่ก็เป็นเพียงในวงจำกัด อดีตกลุ่มซาปาติสตายังคงมีอิทธิพลอย่างมากต่อรัฐบาลยุคหลังการปฏิวัติ ดังนั้นการปฏิรูปส่วนใหญ่จึงเริ่มที่รัฐโมเรโลส จุดกำเนิดของขบวนการซาปาติสตา

แม้ได้รับแรงกดดันจากสหรัฐ ประธานาธิบดีโอเบรกอนยังเข้าหา[[สหภาพโซเวียต]]ที่เพิ่งก่อตั้ง เพื่อดึงดูดปัญญาชนและชาวนาฝ่ายซ้าย กลายเป็นโฆษณาชวนเชื่อของเม็กซิโกอย่างเป็นทางการในการปั่นกระแสนิยม[[ลัทธิมากซ์]] ภาพจิตรกรรมฝาผนังที่มีรูป[[วลาดีมีร์ เลนิน]] และ[[เลออน ทรอตสกี]] ปรากฏตามอาคารสถานที่ราชการ รัฐบาลยังปลุกระดมความเป็นชาตินิยมในหมู่ชาวนา ด้วยการสร้างการระลึกถึงบุคคลสำคัญในการปฏิวัติและสร้างภาพต่อต้าน[[วัฒนธรรมตะวันตก]] มีการจ้างเหล่าจิตรกร เช่น [[ดิเอโก ริเบรา]] ซึ่งเป็นนักชาตินิยมเม็กซิโกและนิยมในลัทธิมากซ์ จ้างมาเพื่อวาดภาพจิตรกรรมให้รัฐบาล  แม้ว่ามีการเคลื่อนไหวเพื่อต่อต้านตะวันตกและความนิยมในลัทธิสังคมนิยม แต่ประธานาธิบดีโอเบรกอนก็ไม่ได้แยกเศรษฐกิจเม็กซิโกออกจากนายทุนต่างชาติ โดยยังคงอนุญาตให้มีการค้าเสรีด้วยข้อจำกัดบางประการ

ในส่วนของกองทัพ ซึ่งเป็นหน่วยแรกที่เขาใช้ในการต่อสู้เพื่อการปฏิวัติ เขาพยายามทำให้อำนาจของนายทหารที่เป็นอนุรักษนิยมสุดขั้วอ่อนแอลง ซึ่งเขามองว่าคนเหล่านี้ไม่ได้เป็นมิตรต่อระบอบการปกครอง การปฏิรูปบางส่วนของเขาเริ่มสร้างความไม่พอใจต่อคณะนายทหารซึ่งนำไปสู่ความพยายามก่อรัฐประหารใน ค.ศ. 1924 ซึ่งประธานาธิบดีโอเบรกอนสามารถบดขยี้ลงอย่างง่ายได้
[[ไฟล์:Plutarco Elias Calles.jpg|thumb|นายพลฝ่ายปฏิวัติและประธานาธิบดีเม็กซิโก [[ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส]] (ค.ศ. 1924–1928) ผู้ก่อตั้ง *ปาร์ติโดนาซิโอนัลเรโบลูซิโอนาริโอ* และก้าวขึ้นสู่อำนาจเบื้องหลังบัลลังก์ประธานาธิบดีในฐานะ *เฆเฟมักซิโม* (*jefe máximo*) (ค.ศ. 1928 – 1934)]]
เพียงเวลาไม่นานหลังความพยายามรัฐประหารที่ล้มเหลว วาระการดำรงตำแหน่งของโอเบรกอนกำลังหมดลง และนายพลนักปฏิวัติจากโซโนราอย่าง [[ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส]] ได้ขึ้นมามีอำนาจเป็นประธานาธิบดีสืบต่อ เขาพยายามวางกลไกเพื่อไม่ให้เกิดความพยายามก่อรัฐประหารอีก กาเยสเริ่มให้ชาวนาและกรรมกรโรงงานสามารถมีอาวุธครอบครองได้เพื่อสนับสนุนเขา เขายังคงดำเนินการปฏิรูปสืบต่อจากประธานาธิบดีหลายคนก่อนหน้าเขา เช่น การปฏิรูปที่ดิน และกฎหมายต่อต้านศาสนจักร เพื่อป้องกันไม่ให้ศาสนจักร[[โรมันคาทอลิก]]มีอำนาจเหนือรัฐ การดำเนินการอย่างหนึ่งในการปฏิรูปที่ดิน คือการทำให้พื้นที่การเกษตรส่วนใหญ่เป็นของรัฐและแจกจ่ายให้ชาวนาทั่วเม็กซิโก นอกจากนี้เขายังบังคับใช้ระบบโรงเรียนแห่งชาติที่ส่วนใหญ่เป็นโรงเรียนที่แยกจากศาสนาเพื่อต่อสู้กับอิทธิพลของคริสตจักรใน ค.ศ. 1924 หลังจากนั้นสองปีคริสตจักรประท้วงต่อการเคลื่อนไหวนี้โดยปฏิเสธที่จะให้ศีลแก่ประชาชน ชาวนาบางคนยังเข้าร่วมการประท้วง เพื่อเรียกร้องให้ปฏิรูปที่ดินให้มากขึ้น โดยร่วมกับเหล่าบาทหลวงที่ก่อกบฏ การกบฏนี้ได้รับการสนับสนุนจากคริสตจักรคาทอลิกและได้รับเงินทุนด้วย เป็นจุดเริ่มต้นของ[[สงครามกริสเตโร]]

ในขณะเดียวกัน ใน ค.ศ. 1927 มีความพยายามก่อรัฐประหารอีกครั้ง โดยได้รับการสนับสนุนจากเจ้าที่ดิน ประธานาธิบดีกาเยสบดขยี้ฝ่ายกบฏอย่างรวดเร็วด้วยการช่วยเหลือจากกองทัพชาวนาติดอาวุธ ซึ่งถูกระดมพลมาเพื่อต่อต้านศาสนจักร ท่ามกลางการระดมพลของกองกำลังชาวนา การปฏิรูปที่ดินและการต่อต้านคริสตจักร รัฐบาลสหรัฐได้ออกมาประกาศว่าเม็กซิโกเป็นระบอบ[[บอลเชวิค]] หลังจากฟื้นตัวจากวิกฤต ประธานาธิบดีกาเยสเริ่มปราศรัยลดทอนความรุนแรงลงและทำให้นโยบายปฏิรูปที่ดินช้าลงใน ค.ศ. 1928 หนึ่งปีถัดมามีการประกาศหยุดยิงเพื่อยุติความขัดแย้ง

หลังสงครามสิ้นสุดใน ค.ศ. 1929 ผู้สนับสนุนกาเยสและโอเบรกอนรวมตัวกันจัดตั้ง[[พรรคปฏิวัติสถาบัน|พรรคปฏิวัติแห่งชาติ]] () ซึ่งเป็นการรวมกลุ่มฝักฝ่ายจากการปฏิวัติเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดกบฏกริสเตโรและสร้างเสถียรภาพ
[[ไฟล์:General Lázaro Cárdenas del Río.jpg|thumb|left|[[ลาซาโร การ์เดนัส]] (ค.ศ. 1934–1940) นายพลฝ่ายปฏิวัติและประธานาธิบดีเม็กซิโกผู้ฟื้นฟูหลักการปฏิวัติ]]
หลังจากนั้นประธานาธิบดีเม็กซิโกก็ผูกขาดโดยพรรคนี้ [[ลาซาโร การ์เดนัส]] ก้าวขึ้นสู่อำนาจใน ค.ศ. 1934 ประธานาธิบดีการ์เดนัสเป็นนักสังคมนิยมและเริ่มวางนโยบายเกี่ยวกับการต่อสู้ทางชนชั้นและเพิ่มอำนาจให้กับมวลชน แต่การปฏิรูปทั้งหมดของเขาไม่ใช่สังคมนิยมอย่างสมบูรณ์ แม้ว่าการปกครองของเขาเป็นสมัยที่รุนแรงที่สุดในการปฏิรูปสังคมนับตั้งแต่การปฏิวัติ

การปฏิรูปครั้งแรกของเขาคือใน ค.ศ. 1935 มุ่งเป้าไปที่ชาวนา อดีตผู้นำที่เข้มแข็งในชุมชนของเจ้าที่ดินกำลังสูญเสียอำนาจทางการเมือง ดังนั้นประธานาธิบดีการ์เดนัสจึงเข้าข้างชาวนามากขึ้นเรื่อย ๆ เขาพยายามรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลางรัฐบาล โดยการกำจัด[[กาซิเก]]ตามภูมิภาค ทำให้เขาผลักดันการปฏิรูปได้ง่ายขึ้น เพื่อเติมเต็มสูญญากาศทางการเมือง การ์เดนัสช่วยให้การก่อรูปพรรคพีเอ็นอาร์เข้าสู่กลุ่มชาวนา โดยเพิ่มอำนาจชาวนาและรัฐบาล การปฏิรูปอื่น ๆ คือ การโอนให้มาเป็นของรัฐในส่วนภาคอุตสาหกรรมเช่นปิโตรเลียม ที่ดิน และทางรถไฟ การ์เดนัสได้เพิ่มบทบัญญัติเพื่อเอาใจแรงงาน เช่น การยุติหนี้ท่วมหัวและการจ่ายเงินค่าจ้างตามประเภทงาน ซึ่งกรณีเหล่านี้ส่วนใหญ่ถูกกำจัดหมดสิ้นในรัฐบาลของเขา ยกเว้นบริเวณที่ไม่มีการต่อต้านอะไรมากในเม็กซิโก เพื่อป้องกันฝ่ายอนุรักษนิยมในกองทัพวางแผนและพยายามให้ทหารไม่ต้องว่างงาน ประธานาธิบดีการ์เดนัสจึงระดมกองทัพเข้าทำงานก่อสร้างโครงการสาธารณะ ในปีเดียวกันก็เกิดการจลาจลกริสเตโรอีกครั้ง สาเหตุบางส่วนมาจากการที่การ์เดนัสออกกฤษฎีกาแยกศาสนาออกจากการศึกษาในช่วงดำรงตำแหน่งแรก ๆ ใน ค.ศ. 1934 การกบฏถูกปราบปรามอย่างรวดเร็วเนื่องจากขาดการสนับสนุนจากคริสตจักรคาทอลิก ซึ่งบอกให้ฝ่ายกบฏยอมจำนนต่อรัฐบาล

ปีถัดมาคือ ค.ศ. 1936 มีความพยายามเพื่อสร้างเสถียรภาพทางการปกครอง ประธานาธิบดีการ์เดนัสได้ให้กองกำลังชาวนาและกรรมกรติดอาวุธจัดตั้งเป็นกองกำลังทางการ สิ่งพิสูจน์แล้วว่าเป็นกองกำลังที่เป็นประโยชน์ต่อการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีของเขาและช่วยเขาต่อต้านความพยายามก่อการรัฐประหารครั้งสุดท้ายในเม็กซิโก ค.ศ. 1938 เมื่อไร้การต่อต้านจาก[[ชนชั้นกระฎุมพี]] เหล่านายพล หรือ เจ้าที่ดินอนุรักษนิยม ใน ค.ศ. 1936 การ์เดนัสได้สร้างระบบนารวมที่เรียกว่า *เอฆิโด* เพื่อช่วยเหลือชาวนา โดยเฉพาะทางตอนใต้ของเม็กซิโกสิ่งเหล่านี้ทำให้ชาวนาพอใจและสร้างความมั่นคงระยะยาว อย่างไรก็ตามก็เลี้ยงดูประชากรจำนวนมากได้ไม่ดีนัก นำไปสู่การเกิดวิกฤตอาหารในเมือง เพื่อบรรเทาปัญหานี้ การ์เดนัสจึงเลือกที่จะสนับสนุนเหล่านายทุนในการสร้างฟาร์มเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่เพื่อหล่อเลี้ยงประชากรในเขตเมือง สิ่งนี้เป็นตะปูปิดฝาโลงต่อ[[เองโกมิเอนดา|ระบบศักดินาอาซิเอนดา]] ทำให้เม็กซิโกกลายเป็น[[เศรษฐกิจแบบผสม]] ผสมผสานระหว่าง[[สังคมนิยมเกษตรกรรม]]กับ[[ทุนนิยม|ทุนนิยมอุตสาหกรรม]]ใน ค.ศ. 1940 การ์เดนัสหมดวาระใน ค.ศ. 1940 นำมาซึ่งจุดจบของการปฏิวัติทางสังคมและนำไปสู่เสถียรภาพกว่าครี่งศตวรรษ

==แง่มุมทางวัฒนธรรมของการปฏิวัติเม็กซิโก==
มีผลผลิตทางวัฒนธรรมจำนวนมากในช่วงการปฏิวัติ รวมถึงภาพพิมพ์ เพลง และภาพถ่าย ส่วนในยุคหลังการปฏิวัติ จะเป็นจิตรกรรมและวรรณกรรมในอิทธิพลของการปฏิวัติที่ทำให้เกิดความทรงจำทางประวัติศาสตร์และความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปฏิวัติ
===จิตรกรรม===
[[ไฟล์:LaTrincheraOrozcoSICDF.JPG|thumb|left|ภาพ *เดอะเทร็นช์* (*The Trench*) ของ[[โฆเซ เกลเมนเต โอโรซโก]] เป็นภาพจิตรกรรมฝาผนังที่[[วิทยาลัยซานอิลเดฟอนโซ]] เม็กซิโกซิตี]]
รัฐบาลของอัลบาโร โอเบรกอน (ค.ศ. 1920–1924) และ[[โฆเซ บัสกอนเซโลส]] รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ได้ให้จิตรกรมาตกแต่งสถานที่ราชการที่เป็นสถาปัตยกรรมแบบอาณานิคมด้วยภาพวาดที่แสดงถึงประวัติศาสตร์เม็กซิโก ส่วนใหญ่มุ่งเน้นไปที่แง่มุมของการปฏิวัติ "ผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสาม"แห่งวงการ[[ภาพจิตรกรรมฝาผนังเม็กซิโก]] คือ [[ดิเอโก ริเบรา]], [[โฆเซ เกลเมนเต โอโรซโก]] และ[[ดาบิด อัลฟาโร ซิเกย์โรส]] ผลิตผลงานเกี่ยวกับการปฏิวัติเพื่อสร้างความทรงจำและการตีความทางประวัติศาสตร์

===ภาพพิมพ์และการ์ตูน===
[[ไฟล์:José Guadalupe Posada, Calavera Maderista, NGA 30476.jpg|thumb|100px|ภาพการ์ตูน *กาลาเบรามาเดริสตา* ของโฆเซ กัวดาลูเป โปซาดา]]
ในช่วงปลายยุคปอร์ฟิเรียโต ภาพพิมพ์และการ์ตูนทางการเมืองได้พัฒนาเป็นรูปแบบศิลปะที่ยอดนิยม ผู้ผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดในยุคนั้นคือ [[โฆเซ กัวดาลูเป โปซาดา]] ซึ่งพิมพ์ภาพเสียดสีเกี่ยวกับโครงกระดูกให้แพร่หลายไปทั่ว โปซาดาเสียชีวิตในช่วงต้นปี ค.ศ. 1913 ดังนั้นภาพล้อเลียนของเขาเป็นการปฏิวัติในช่วงต้นเท่านั้น ภาพหนึ่งที่ตีพิมพ์ใน *เอลบาเลปันชิโต* ในชื่อ "วาทศิลป์และดนตรี" แสดงภาพมาเดโรอยู่บนกองเอกสารและแผนซานลุยส์โปโตซี กำลังยกย่องชาวเม็กซิโกผิวดำซึ่งสวมหมวกปีกกว้างใบใหญ่ที่เขียนว่า *ปูเอโบล* ("ประชาชน") มาเดโรอยู่ในชุทสูทที่กระชับตัว มีคำบรรยาใต้ภาพว่า "การเสนอให้ประชาชนขึ้นสู่ตำแหน่งประธานาธิบดี" ภาพการ์ตูนการเมืองโดยชาวเม็กซิโกและชาวอเมริกันเสนอภาพล้อเสียนสถานการณ์ในเม็กซิโกสู่สายตาผู้อ่านจำนวนมาก กระดาษพิมพ์การเมืองรวมด้วยบทเพลงในช่วงการปฏิวัติเป็นรูปแบบหนึ่งของทัศนศิลป์ที่เป็นที่นิยม หลัง ค.ศ. 1920 ภาพจิตรกรรมฝาผนังและภาพพิมพ์แบบเม็กซิโกเป็นศิลปะแบบปฏิวัติที่สำคัญสองรูปแบบ ภาพพิมพ์สามารถทำซ้ำได้ง่ายและเผยแพร่ในวงกว้าง ส่วนภาพจิตรกรรมฝาผนังจะเป็นการว่าจ้างโดยรัฐบาลเม็กซิโกซึ่งการจะรับชมต้องเดินทางไปสถานที่นั้น ภาพพิมพ์ "กลายเป็นสื่อที่ได้รับความนิยมควบคู่กับภาพจิตรกรรมฝาผนังที่สนับสนุนโดยรัฐบาล เหล่าจิตรกรต่อสู้กันเพื่อสร้างสรรค์งานใหม่ เช้นเดียวกับระเบียบทางการเมืองใหม่" ดิเอโก ริเบราเป็นที่รู้จักในการวาดภาพมากกว่าภาพพิมพ์ เขาจำลองภาพของซาปาตาบนจิตรกรรมฝาผนังใน ค.ศ. 1932 ที่วังกอร์เตซในเมืองกูเอร์นาวากา

===ภาพถ่ายและภาพเคลื่อนไหว===
[[ไฟล์:Niño Soldado.jpg|thumb|left|ยุวชนทหาร]]
[[ไฟล์:Francisco Villa.gif|thumb|upright=1.1|ภาพที่เป็นเอกลักษณ์ของบิยาในเมือง[[โอฆินากา]]เป็นภาพนิ่งประชาสัมพันธ์ของมูชัวฟิล์มคอร์ปอเรชันโดยช่างภาพ จอห์น เดวิดสัน วีแลน ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1914]]
การปฏิวัติเม็กซิโกได้รับการถ่ายภาพอย่างกว้างขวางรวมถึงการถ่ายภาพเคลื่อนไหว ที่มีขนาดใหญ่และร่วมสมัย "การปฏิวัติเม็กซิโกและการถ่ายภาพมีความเกี่ยวพันกัน"  มีชาวต่างชาติจำนวนมากรับชมภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหวของการปฏิวัติ การบันทึกถ่ายภาพในขณะนั้นไม่สมบูรณ์เนื่องจากมีความรุนแรงเป็นส่วนใหญ่และเกิดขึ้นในสถานที่ที่ห่างไกล แต่ก็เป็นเหตุการณ์ที่ถ่ายจากสื่อโดยช่างภาพ นักถ่ายภาพเหตุการณ์และช่างภาพมืออาชีพ ช่างภาพต้องแบกกล้องขนาดใหญ่และหนักเพื่อจับภาพปฏิบัติการ โดยไม่เป็นเพียงข้อความอีกต่อไป เพราะจะมีภาพถ่ายยืนยันพร้อมคำบรรยายที่ผ่านการตรวจสอบ

การปฏิวัติ "ขึ้นอยู่กับจุดเริ่มต้นอย่างมากเริ่มตั้งแต่การแสดงภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากภาพถ่าย" ช่างภาพชาวเม็กซิโกและชาวต่างชาติจำนวนมากติดตามปฏิบัติการเหล่านั้นและกระตุ้นความสนใจของสาธารณชน มีช่างภาพชาวต่างชาติได้แก่ [[จิมมี แฮร์]], [[อัลต์แมนสตูดิโอ|โอทิส เอ. อัลต์แมน]], โฮเมอร์ สกอต และวอลเตอร์ ฮอร์น ภาพถ่ายปรากฏตามหนังสือพิมพ์ นิตยสารและโปสการ์ด ฮอร์นมีความเกี่ยวข้องกับบริษัทโปสการ์ดสงครามเม็กซิโก

ผู้ผลิตภาพยนตร์สารคดีที่โดดเด่นที่สุดคือ [[ซัลบาดอร์ โตสกาโน]] และ[[เฆซุส อาเช. อาบิติอา]] และตากล้องราว 80 คนจากสหรัฐเข้ามาถ่ายทำโดยเป็นทั้งฟรีแลนซ์หรือเป็นลูกจ้างในบริษัทภาพยนตร์ ภาพดังกล่าวได้รับการตัดต่อและสร้างขึ้นใหม่เป็นภาพยนตร์สารคดี ชื่อ *เมโมเรียสเดอุนเมฆิกาโน* (โดยการ์เมน โตสกาโน เด โมเรโน ค.ศ. 1950) และ *เอโปเปยัสเดลาเรโบลูซิออน* (โดยกุสตาโบ การ์เรรา) ผู้นำหลัก ๆ ของการปฏิวัติตระหนักดีถึงองค์ประกอบสำคัญของการโฆษณาชวนเชื่อในการสร้างภาพยนตร์ และปันโช บิยาติดต่อบริษัทภาพยนตร์อเมริกันเพื่อถ่ายทอดให้ผู้ชมชาวอเมริกันเห็นถึงความเป็นผู้นำในสนามรบของเขา ภาพยนตร์เรื่องนี้สูญหายไปแล้ว แต่เรื่องราวการสร้างภาพยนตร์ได้ถูกตีความโดย[[เอชบีโอ]]ในเรื่อง *แอนด์สตาร์ริงปันโชบิยาแอสฮิมเซลฟ์* ชุดภาพนิ่งที่มีตำนวนมากที่สุดของการปฏิวัติคือ [[เอกสารกาซาโซลา]] ที่ตั้งชื่อตามช่างภาพ [[อากุสติน กาซาโซลา]] (ค.ศ. 1874–1938) ที่มีภาพถ่ายกว่า 500,000 ภาพ เก็บอยู่ที่[[โฟโตเตกานาซิโอนัล]]ในเมือง[[ปาชูกา]]

===เพลง===
[[ไฟล์:Corrido de Madero.png|175px|right|thumb|บทเพลงกอร์ริโดเฉลิมฉลองการที่[[ฟรันซิสโก อี. มาเดโร]] เข้าสู่[[เม็กซิโกซิตี]]ใน ค.ศ. 1911]]
เพลงพื้นเมืองเม็กซิโกหรือ[[กอร์ริโด]]จำนวนมากถูกเขียนขึ้นช่วงนี้เพื่อเป็นการสร้างความทรงจำเกี่ยวกับการปฏิวัติ คำว่า *โซลดาเดรัส* เป็นที่รู้จักในนาม *อาเดลิตา* มาจากเพลงกอร์ริโดที่มี[[ลาอาเดลิตา|ชื่อเดียวกัน]] เพลง "[[ลากูการาชา]]" ที่มีหลายบทก็ได้รับความนิยมในช่วงการปฏิวัติและเวลาต่อมา เพลงกอร์ริโดที่เผยแพร่มักแสดงภาพของวีรบุรุษนักปฏิวัติตามเนื้อเพลงบทต่าง ๆ และเพลงที่ได้รับความนิยมจนทุกวันนี้คือ [[ลากูการาชา]]

===วรรณกรรม===
มีนวนิยายเกี่ยวกับการปฏิวัติเม็กซิโกไม่กี่เรื่องที่เขียนในช่วงนั้น เช่น *โลสเดอาบาโฆ* ("คนเบี้ยล่าง") ที่เขียนโดย[[มาเรียโน อาซูเอลา]] เป็นนวนิยายที่โดดเด่น ตีพิมพ์ครั้งแรกเป็นตอนต่อเนื่องในหนังสือพิมพ์ วรรณกรรมเป็นภาพสะท้อนสำคัญต่อการปฏิวัติ [[เนลิ กัมโปเบโย]] เป็นนักเขียนสตรีเพียงไม่กี่คนที่เขียนเกี่ยวกับการปฏิวัติ เธอได้ตีพิมพ์เรื่อง *การ์ตูโช* (ค.ศ. 1931) เป็นเรื่องราวการปฏิวัติทางตอนเหนือของเม็กซิโก โดยมุ่งเน้นบทบาทของกลุ่ม[[ปันโช บิยา|บิยิสตา]] เนื่องจากวาทกรรมของทางการพยายามลบภาพความทรงจำต่อบิยาและพยายามเน้นแนวคิดชาตินิยมและการทำให้รวมศูนย์แนวคิดการปฏิวัติ งานเขียน *เอลอากิลาอีเอลเซร์ปิเอนเต* (ค.ศ. 1928) และ *ลาซอมบราเดลเกาดิโย* (ค.ศ. 1929) ของ[[มาร์ติน ลุยส์ กุซมัน]] ได้เขียนถึงประสบการณ์ของเขาตอนอยู่ในกองทัพฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม ในนิยายของ[[การ์โลส ฟูเอนเตส]] โดยเฉพาะเรื่อง *ลามูเอร์เตเดอาร์เตมิโอกรุซ* ที่มองว่าการปฏิวัติและการทรยศต่อการรับรู้เป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนเรื่องราว

==ความทรงจำทางประวัติศาสตร์==
[[ไฟล์:Mexico-2010.jpg|สัญลักษณ์เฉลิมฉลองครบรอบหนึ่งร้อยปีการปฏิวัติและการประกาศอิสรภาพครบรอบสองร้อยปี|thumb|230px|alt=|left]]
การครบรอบวาระหนึ่งร้อยปีการปฏิวัติเม็กซิโกเป็นโอกาสหนึ่งในการสร้างประวัติศาสตร์ของเหตุการณ์และผู้นำ ใน ค.ศ. 2010 [[พิธีเฉลิมฉลองวันครบรอบทางการเมืองของเม็กซิโก ปี 2010|ครบรอบหนึ่งร้อยปีการปฏิวัติและการประกาศอิสรภาพครบรอบสองร้อยปี]] เป็นวาระสำคัญของประวัติศาสตร์เม็กซิโก การประกาศอิสรภาพครบรอบหนึ่งร้อยปีนั้นจัดขึ้นใน ค.ศ. 1910 เป็น[[งานชิ้นสุดท้าย]]ของยุค[[ปอร์ฟิเรียโต]] ประธานาธิบดีเม็กซิโก [[เฟลิเป กัลเดรอน]] (ค.ศ. 2006–2012) ฝ่ายอนุรักษนิยมจาก[[พรรคกิจแห่งชาติ (เม็กซิโก)|พรรคกิจแห่งชาติ]] () พยายามให้ความสำคัญต่อการประกาศเอกราชสองร้อยปีมากกว่าการปฏิวัติหนึ่งร้อยปี
[[ไฟล์:Monumento a la Revolución 1.jpg|thumb|*โมนูเมนโตอาลาเรโบลูซิออน* ในเม็กซิโกซิตี แต่เดิมจะเป็นสถานที่ก่อสร้างรัฐสภาของระบอบดิอัซ แต่ต้องหยุดชะงักไปเพราะการปฏิวัติ]]
ภาพแสดงทางประวัติศาสตร์ที่คงอยู่ถาวรที่สุดคือภูมิทัศน์ที่สร้างขึ้น โดยเฉพาะ *โมนูเมนโตอาลาเรโบลูซิออน* ในเม็กซิโกซิตี รวมถึงรูปปั้นและอนุสาวรีย์ของผู้นำ โมนูเมนโตอาลาเรโบลูซิออนหรืออนุสาวรีย์แห่งการปฏิวัติถูกสร้างขึ้นในส่วน *ปาลาซิโอเลฆิสลาติโบ* (*Palacio Legislativo*) โครงการก่อสร้างหลักในสมัยประธานาธิบดีดิอัซ แต่การก่อสร้างหยุดชะงักเมื่อมีการปฏิวัติใน ค.ศ. 1910 ใน ค.ศ. 1933 ยุค[[มักซิมาโต]] ในอำนาจหลังบัลลังก์ประธานาธิบดีของ[[ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส]] มีการสร้างกรอบโครงขึ้นมาเพื่อรำลึกถึงการปฏิวัติ เสาทั้งสี่เสาได้ฝังร่างของ ฟรันซิสโก อี. มาเดโร, เบนุสเตียโน การ์รันซา, ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส, ลาซาโร การ์เดนัส และฟรันซิสโก [ปันโช] บิยา เมื่อยามมีชีวิตอยู่ปานโซต่อสู้กับการ์รันซาและกาเยส แต่ศพของเขาถูกย้ายมาฝังที่อนุสาวรีย์ใน ค.ศ. 1979 สมัยประธานาธิบดี[[โฆเซ โลเปซ ปอร์ติโย]] ก่อนที่จะมีการสร้างอนุสาวรีย์ มีการสร้างจุดหนึ่งใน ค.ศ. 1935 เพื่อบรรจุแขนที่ขาดของนายพลอัลบาโร โอเบรกอน ซึ่งขาดไปในสมรภูมิเซลายา ค.ศ. 1915 ซึ่งได้รับชัยชนะ อนุสาวรีย์นี้ตั้งอยู่ตรงจุดภัตตาคารลาบอมบิยา อันเป็นจุดที่เขาถูกลอบสังหารใน ค.ศ. 1928 แขนของเขาได้ถูกนำมาเผาใน ค.ศ. 1989 แต่อนุสาวรีย์ยังคงอยู่

ร่างของเอมิเลียโน ซาปาตา ได้รับการฝังที่เมืองเกวา-ตลา รัฐโมเรโลส ใกล้บริเวณที่เขาถูกลอบสังหารใน ค.ศ. 1919 นับตั้งแต่ ค.ศ. 1920 มีการจัดพิธีรำลึกบริเวณสถานที่ฝังศพของเขา ใน ค.ศ. 1923 อัลบาโร โอเบรกอน ในฐานะประธานาธิบดีเม็กซิโกได้ส่งตัวแทนไปร่วมพิธีที่เมืองเกวา-ตลาและจ่ายเงินให้เจ้าหน้าที่จากเมืองหลวงให้เป็นค่าใช้จ่ายในการเข้าร่วม

ชื่อเมือง ชื่อย่านชุมชน รวมถึงธนบัตรเม็กซิโกยังมีนามให้ระลึกถึงนักปฏิวัติเม็กซิโก ส่วนใหญ่ที่เด่นชัดคือ [[ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส]] นายพลนักปฏิวัติและประธานาธิบดี ผู้ก่อตั้งพรรคการเมืองที่ครอบงำการเมืองเม็กซิโกมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ค.ศ. 1919 [[ลาซาโร การ์เดนัส]] นายพลนักปฏิวัติและประธานาธิบดี ผู้ฟื้นฟูหลักการการปฏิวัติ ก็ได้รับการยกย่องในธนบัตร ใน ค.ศ. 1996 ธนบัตร[[เปโซเม็กซิโก]]ที่มีมูลค่าน้อยก็ได้ปรากฏภาพนักปฏิวัติชาวนาอย่าง[[เอมิเลียโน ซาปาตา]] แต่ธนบัตรนี้ถูกเลิกใช้ใน ค.ศ. 1997 ด้านหน้าของธนบัตรที่ถูกยกเลิกแสดงภาพรูปปั้นของซาปาตาในเมืองเกวา-ตลาซึ่งจัดสร้างโดยโอลิเบริโอ มาร์ติเนซ ใน ค.ศ. 1932 เป็นซาปาตาในขี่ม้าแบบ *ชาร์โร* เต็มยศวางมืออยู่บนไหล่ของชาวนาที่กำลังถือมีดมาเชเต
[[ไฟล์:Metro Zapata.JPG|thumb|[[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินซาปาตา]] ในเม็กซิโกซิตี เป็นภาพแสดงใบหน้าของซาปาตาแต่ไม่มีดวงตา]]
[[ไฟล์:Plaza de la Revolucion Chihuahua.jpg|thumb|left|อนุสาวรีย์บิยาขี่ม้าที่เมืองชีวาวา รัฐชีวาวา]]
ใน[[รถไฟใต้ดินเม็กซิโกซิตี]]มีสถานีที่รำลึกถึงการปฏิวัติและยุคสมัยปฏิวัติ รถไฟฟ้าใต้ดินเปิดอย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 1969 โดยสายรถไฟ "1" ("สายสีชมพู") มีสองสถานีที่เกี่ยวกับการปฏิวัติ และที่เกี่ยวข้องกับการปฏิวัติโดยตรงมากที่สุดก็คือ [[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินปิโน ซัวเรซ]] ตั้งตามชื่อรองประธานาธิบดีในสมัย[[ฟรันซิสโก อี. มาเดโร]] ผู้ถูกสังหารพร้อมกันในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1913 และอีกสถานีหนึ่งคือ [[สถานีรถไฟบัลเดรัส]] ซึ่งมีภาพเป็นปืนใหญ่เกี่ยวข้องกับคลังอาวุธซิวดาเดลาที่ซึ่งเป็นสถานที่สำคัญในการรัฐประหารประธานาธิบดีมาเดโร ใน ค.ศ. 1970 [[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินเรโบลูซิออน]]เปิดให้บริการ ซึ่งเป็นสถานีที่นำไปสู่[[โมนูเมนโตอาลาเรโบลูซิออน]] เมื่อสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินขยายเส้นทางบริการ ชื่อสถานีจากนักปฏิวัติก็มีเพิ่มมากขึ้น ใน ค.ศ. 1980 ผู้นำการปฏิวัติที่โด่งดังสองคนได้รับการยกย่องมี[[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินซาปาตา]] เป้นการรำลึกถึงนักปฏิวัติชาวนาจากโมเรโลส อีกสถานีหนึ่งคือ [[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินดิบิซิออนเดลนอร์เต]] ตั้งชื่อตามกองทัพของ[[ปันโช บิยา]] ซึ่งปฏิบัติหน้าที่จนสลายกองทัพหลังพ่ายแพ้ใน[[ยุทธการที่เซลายา]] ค.ศ. 1915 
[[ไฟล์:Museo Nacional de la Revolución - Adelita.jpg|thumb|right|[[ลาอาเดลิตา]]ใน[[พิพิธภัณฑ์ปันโช บิยา|พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์การปฏิวัติเม็กซิโก]] ]]
ใน ค.ศ. 1997 [[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินลาซาโร การ์เดนัส]]เปิดให้บริการ ใน ค.ศ. 1988 [[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินอากิเลส เซร์ดัน]]ตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่[[อากิเลส เซร์ดัน]] ผู้สละชีพแก่การปฏิวัติคนแรก ใน ค.ศ. 1994 [[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917]] เปิดให้บริการพร้อมกับ[[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินการีบัลดี/ลากูนิยา|สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินการีบัลดี]] ตั้งตามชื่อหลานชายของผู้ต่อสู้เพื่ออิสรภาพอิตาลี [[จูเซปเป การีบัลดี]] หลานชายของเขาร่วมรบในการปฏิวัติเม็กซิโก ใน ค.ศ. 1999 นักอนาธิปไตยหัวรุนแรงอย่าง[[ริการ์โด โฟลเรส มากอน]] ได้รับการยกย่องใน[[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินริการ์โด โฟลเรส มากอน]] และที่เปิดให้บริการใน ค.ศ. 1999 คือ [[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินโรเมโร รูบิโอ]] ตั้งชื่อตาม[[มานูเอล โรเมโร รูบิโอ]] ผู้นำกลุ่ม[[ซิเอนติฟิโก]]ของประธานาธิบดี[[ปอร์ฟิริโอ ดิอัซ]] ผู้ซึ่งมีลูกสาวคือ[[การ์เมน โรเมโร รูบิโอ]] เป็นภริยาคนที่สองของดิอัซ ใน ค.ศ. 2012 มีการเปิดรถไฟใต้ดินสายใหม่คือ [[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินโรงพยาบาล 20 พฤศจิกายน]] ตั้งตามวันที่ที่[[ฟรันซิสโก อี. มาเดโร]] ประกาศแผนซานลุยส์โปโตซีใน ค.ศ. 1910 ซึ่งประกาศก่อกบฏต่อดิอัซ ไม่มีสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินที่มีชือมาเดโร หรือการ์รันซา, โอเบรกอน หรือกาเยส ส่วนของบิยามีเพียงที่กล่าวถึงกองทัพดิบิซิออนเดลนอร์เต

ในเม็กซิโกซิตี มีเขต*เดเลกาซิโอเนส* (delegaciones; เมือง) ตั้งชื่อตามอัลบาโร โอเบรกอน, เบนุสเตียโน การ์รันซา และ[[กุสตาโบ อา. มาเดโร]] น้องชายของประธานาธิบดีฟรันซิสโก มาเดโร มีส่วนของถนนยุคอาณานิคมชื่อ *กาเยเดโลสปลาเตโรส* ที่มุ่งหน้าสู่จัตุรัส[[โซกาโล]]ตั้งชื่อตามฟรันซิสโก อี. มาเดโร

วีรบุรุษหัวรุนแรงของการปฏิวัติเม็กซิโกสองคนที่เสียชีวิตไป คือ [[เอมิเลียโน ซาปาตา]] และ[[ปันโช บิยา]] อนุสาวรีย์ขี่ม้าที่ดูคล่องแคล่วของนักปฏิวัติทั้งบิยาและซาปาตาถูกสร้างขึ้นและยังคงอยู่โดยได้รับความเคารพ ซาปาตาถูกนำไปตั้งชื่อการจลาจลในรัฐเชียปัสในนาม[[ซาปาติสตา|กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติซาปาติสตา]] ในขณะที่ผู้ที่กำลังกุมอำนาจการเมืองก็ยังระลึกถึงประวัติศาสตร์ เบนุสเตียโน การ์รันซานำฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยมได้รับชัยชนะ แต่ความพยายามของเขาในการกำหนดผู้สืบทอดทางการเมืองทำให้ไม่เป็นที่ยอมรับของนายพลฝ่ายปฏิวัติ การ์รันซาหลบหนีจากเม็กซิโกซิตีใน ค.ศ. 1920 และถูกสังหาร ปัจจุบันศพของการ์รันซาถูกฝังที่อนุสาวรีย์การปฏิวัติและมีพิพิธภัณฑ์เพื่อเป็นเกียรติแก่เขา ในพิพิธภัณฑ์มีการจัดแสดง "กระสุนที่ดึงมาจากร่างของฟรันซิสโก อี. มาเดโรหลังจากเขาถูกสังหาร การ์รันซาเก็บกระสุนเหล่านั้นไว้ที่บ้านของเขา อาจเป็นเพราะกระสุนเหล่านั้นเป็นสัญลักษณ์ของชะตากรรมและเป็นฉากสุดท้ายที่เขาพยายามหลีกเลี่ยงไม่ให้เจอจุดจบแบบเดียวกันมาตลอด"

บทบาทของสตรีในการปฏิวัติเม็กซิโกเป็นความทรงจำทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญ ใน[[พิพิธภัณฑ์ปันโช บิยา|พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์การปฏิวัติเม็กซิโก]]มีรูปปั้นของ[[ลาอาเดลิตา]] เป็นภาพแทนของสตรีนักต่อสู้หรือ[[โซลดาเดรัส]] เป็นภาพลักษณ์ทั่วไปของโซลดาเดรัส คือ ผู้หญิงผมเปีย สวมชุดคลุมสตรี และมีเข็มขัดกระสุนพาดผ่านหน้าอก มีผู้หญิงฝ่ายปฏิวัติเพียงไม่กี่คนที่ถูกเรียกว่า *"โกโรเนลัส"* (coronelas) เป็นผู้บัญชาการกองทหาร บางคนแต่งตัวเหมือนบุรุษ ซึ่งถูกมองว่าไม่เหมาะสมต่อภาพลักษณ์ค่านิยมของโซลดาเดรัส จึงไม่ได้รับการยกย่องให้เป็นความทรงจำทางประวัติศาสตร์ในปัจจุบัน

==มรดกสืบทอด==
===รัฐบาลกลางที่เข้มแข็ง===
[[ไฟล์:Carranza en la portada de Les Hommes du Jour, Francia, 1916.tif|thumb|หนังสือพิมพ์ฝรั่งเศสลงว่า *เลซอมดูว์ฌูร์* ("บุคคลสำคัญแห่งยุค") ยกย่องเบนุสเตียโน การ์รันซา ใน ค.ศ. 1916]]
[[ไฟล์:Rotondagp.JPG|thumb|left|สถานที่ฝังศพของนักปฏิวัติกลุ่มแรกที่ลุกฮือต่อสู้ด้วยอาวุธ ที่สุสานเก่าโกเมซ ปาลาซิโอ [[รัฐดูรังโก]]]]
แม้ว่าเบนุสเตียโน การ์รันซา จะพบจุดจบอย่างน่าอนาถในตำแหน่งประธานาธิบดีใน ค.ศ. 1920 แต่ก็ฉายเงามรดกในการปฏิวัติของเขา บางครั้งเขาถูกมองว่าเป็นนักปฏิวัติหัวอนุรักษนิยม แต่เขาและพันธมิตรทางภาคเหนือของเขาได้วาง "รากฐานรัฐบาลที่มีอำนาจรวมศูนย์และความทะเยอทะยานอย่างมากในความพยายามรวมความเป็นชาติและความทระนงในชาติของตนเอง" จากการประเมินของ[[แอลัน ไนต์ (นักประวัติศาสตร์)|แอลัน ไนต์]] นักประวัติศาสตร์มองว่า "ชัยชนะของบิยาและซาปาตาอาจจะทำให้เกิดสภาวะรัฐที่อ่อนแอและแตกกระจัดกระจาย เป็นภาพของนักปฏิวัติที่มีเฉดสีทางการเมืองที่หลากหลายซึ่งควบคุมเหนือรัฐบาลที่อ่อนแอ" ปอร์ฟิริโอ ดิอัซ รวมศูนย์อำนาจได้สำเร็จในช่วงการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีที่ยาวนาน การ์รันซาเป็นนักการเมืองรุ่นเก่าของระบอบดิอัซที่ถูกมองว่าเป็นสะพานเชื่อมระหว่างระเบียบเก่าของยุคปอร์ฟิเรียโตกับกลุ่มนักปฏิวัติรุ่นใหม่ เหล่านายพลภาคเหนือยึดอำนาจใน ค.ศ. 1920 ด้วย "การถือครองความเป็นเจ้าของพวกโซโนราพิสูจน์ได้ว่าพวกเขาประสบความสำเร็จและยั่งยืน" พวกโซโนรันอย่างอัลบาโร โอเบรกอน เป็นผู้นำที่ผ่านการทดสอบจากการสู้รบและเป็นนักการเมืองเชิงปฏิบัติที่สามารถรวบอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลางได้ทันทีหลังสิ้นสุดยุคทหาร การปฏิวัติได้สร้างระบอบการปกครองใหม่ที่ฝ่ายภูมิภาคตะวันตกเฉียงเหนือของเม็กซิโกมีความเต็มใจที่จะทำข้อตกลงกับภูมิภาคและฝักฝ่ายอื่น ตามการวิเคราะห์ของ[[จอห์น โวแม็ก]] นักประวัติศาสตร์มองว่า "รัฐใหม่จะทำหน้าที่เป็นพรรคชนชั้นกระฎุมพีของประเทศ ซึ่งมีหน้าที่ดำเนินการตามแผนการ การปฏิรูปที่ยาวเหยียดจากเบื้องบน...[จาก] ภัยคุกคามด้านอำนาจอธิปไตยของชาวเม็กซิโกและทุนนิยมจากต่างประเทศลงสู่เบื้องล่าง" รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917 ทำให้รัฐบาลมีอำนาจอย่างมากในการแก้ไขประเด็นปัญหาที่ผู้คนจำนวนมากนำเข้ามาเป็นประเด็นการปฏิวัติ จุดสำคัญคือการสร้างพรรคการเมืองของ[[ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส]] ใน ค.ศ. 1929 ซึ่งเป็นวิธีการจัดการข้อเรียกร้องของกลุ่มผลประโยชน์และรวมอำนาจศูนย์กลางมาไว้ที่ "ครอบครัวการปฏิวัติ" มันจึง "เป็นไปไม่ได้ที่จะแยก...การสร้างพรรคปฏิวัติแห่งชาติ (PNR) ออกจากการก่อตัวของรัฐที่ทรงอำนาจ"

===รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917===
[[ไฟล์:Metro Constitucion de 1917 05.JPG|thumb|left|สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917]]
มรดกที่สำคัญของการปฏิวัติเม็กซิโกคือ รัฐธรรมนูญฉบับ ค.ศ. 1917 ซึ่งถูกผลักดันโดยเหล่านายพลที่มีแนวคิดประชานิยมในรัฐบาลของประธานาธิบดีการ์รันซาเพื่อต้องการบ่อนทำลายความนิยมในตัวปันโช บิยาและเอมิเลียโน ซาปาตา รัฐธรรมนูญนี้ไม่ได้ร่างโดย[[ชนชั้นนำเสรีนิยม]]หรือฝ่ายกองทัพ แต่ร่างโดยเหล่านักวิชาการหนุ่มหัวรุนแรง ที่พยายามเสนอเอกสารที่น่าเชื่อถือของชาวนา เอกสารดังกล่าวนำมาซึ่งการปฏิรูปมากมายที่เสนอโดยฝ่ายประชานิยม ด้วยมาตรา 27 ที่ให้อำนาจรัฐในการเวนคืนทรัพยากรที่มีความสำคัญต่อประเทศชาติ สิ่งนี้รวมถึงการเวนคืนที่ดินอาซิเอนดาและแจกจ่ายให้แก่ชาวนา มาตรา 27 ยังให้อำนาจรัฐบาลในการเวนคืนการถือหุ้นของบริษัทต่างประเทศ ที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดคือ การเวนคืนทรัพยากรน้ำมันใน ค.ศ. 1938 ในมาตรา 123 รัฐธรรมนูญได้มีการกำหนดให้ปฏิรูปแรงงานครั้งใหญ่ ซึ่งรวมทั้ง การทำงาน 8 ชั่วโมงต่อวัน สิทธิที่จะนัดหยุดงาน กฎหมายค่าจ้างแรงงานทีเท่าเทียมสำหรับผู้หญิงและยุติการแสวงหาผลประโยชน์จากการใช้แรงงานเด็กและการจ่ายเงินค่าจ้างตามประเภทงาน รัฐธรรมนูญได้เพิ่มข้อจำกัดแก่ศาสนจักรนิกายโรมันคาทอลิกในเม็กซิโก อย่างไรก็ตามในคริสต์ทศวรรษ 1990 รัฐบาลได้เสนอการปฏิรูปรัฐธรรมนูญเพื่อย้อนอำนาจของรัฐบาลในการเวนคืนทรัพย์สินและข้อจำกัดทางสถาบันศาสนา เช่นเดียวกับที่รัฐบาลของ[[การ์โลส ซาลินัส เด กอร์ตาริ]] ดำเนินการแก้ไขบทบัญญัติสำคัญของรัฐธรรมนูญ ก็มีการเปิดบริการ[[สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1917]]

===พรรคปฏิวัติสถาบัน===

[[ไฟล์:PRI logo (Mexico).svg|thumb|right|upright|สัญลักษณ์พรรคปฏิวัติสถาบัน ซึ่งประดับด้วยสีธงชาติเม็กซิโก]]
[[พรรคปฏิวัติสถาบัน]] (; เดิมคือพรรคปฏิวัติแห่งชาติ) เป็นหนึ่งในมรดกที่ยั่งยืนของการปฏิวัติเม็กซิโก พรรคปฏิวัติแห่งชาติก่อตั้งใน ค.ศ. 1929 ภายใต้อดีตนายพลนักปฏิวัติและประธานาธิบดีเม็กซิโก (ค.ศ. 1924–1928) [[ปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส]] หลังจากเกิดการลอบสังหารอดีตประธานาธิบดีอัลบาโร โอเบรกอน ใน ค.ศ. 1928 ที่เพิ่งผ่านการเลือกตั้งและจะได้เป็นประธานาธิบดีอีกครั้ง การจัดตั้งพรรคไม่เพียงแต่เป็นโครงสร้างที่ยั่งยืนในการจัดแจงผู้สืบทอดตำแหน่งประธานาธิบดีเท่านั้น หากแต่ยังรวมถึงกลุ่มผลประโยชน์ที่แข่งขันกันอีกด้วย ในช่วงแรกกาเยสยังคงมีอำนาจอยู่เบื้องหลังตำแหน่งประธานาธิบดี ยุคนี้ถูกเรียกว่า [[มักซิมาโต]] แต่ผู้ที่ได้รับการเลือกสรรให้ลงชิงตำแหน่งประธานาธิบดีอย่าง ลาซาโร การ์เดนัส ได้รับชัยชนะในการต่อสู้กับอดีตประธานาธิบดีกาเยส และสามารถขับไล่เขาออกจากประเทศ ประธานาธิบดีการ์เดนัสจัดระเบียบพรรคของกาเยสเสียใหม่ โดยสร้างภาคส่วนที่เป็นทางการของกลุ่มผลประโยชน์ซึ่งหนึ่งในนั้นคือกองทัพเม็กซิโก การจัดระเบียบพรรคใหม่ได้เปลี่ยนชื่อพรรคเป็น "พรรคปฏิวัติเม็กซิโก" () ใน ค.ศ. 1946 พรรคได้เปลี่ยนชื่ออีกครั้งเป็น "พรรคปฏิวัติสถาบัน" พรรคการเมืองนี้มีประธานาธิบดีหลายชื่อหลายนามดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีอย่างไม่ขาดสายตั้งแต่ ค.ศ. 1929 ถึง ค.ศ. 2000 และอีกครั้งใน ค.ศ. 2012 ถึง ค.ศ. 2018 ภายใต้ประธานาธิบดี[[เอนริเก เปญญา นิเอโต]]

พรรคปฏิวัติสถาบันถูกสร้างขึ้นมาเป็นพรรคบรรษัทนิยมขนาดใหญ่ เพื่อนำฝักฝ่ายทางการเมืองและกลุ่มผลประโยชน์หลายกลุ่ม (ชาวนา, กรรมกร, นักวิชาการในเมือง) มารวมเข้าไว้ด้วยกัน แต่ก็ไม่ร่วมฝ่ายอนุรักษนิยมและฝ่ายคาทอลิก ซึ่งคนกลุ่มหลังหันไปรวมตัวจัดตั้งพรรคฝ่ายค้านคือ [[พรรคกิจแห่งชาติ (เม็กซิโก)|พรรคกิจแห่งชาติ]]

เพื่อเพิ่มช่องทางให้ประชาชนเข้าสู่พรรคมากขึ้น กาเยสและผู้สนับสนุนของเขาได้สร้างคณะผู้แทนระดับต่าง ๆ ที่ได้รับความนิยม ประกอบด้วยเกษตรกร กรรมกร และกลุ่มกองทัพ (กองทัพถูกขับออกจากพรรคเมื่อมีการจัดระเบียบพรรคใหม่เป็นพรรคปฏิวัติสถาบันใน ค.ศ. 1946) ซึ่งมีการใช้ทั้งระบบอุปถัมภ์ทางการเมืองและทำให้ทางเลือกทางการเมืองมีอยู่ในวงจำกัด โครงสร้างนี้ทำให้อำนาจพรรคปฏิวัติสถาบันและรัฐบาลมีความเข้มแข็งขึ้น ผู้นำสหภาพแรงงานและชาวนาเองก็ได้รับอำนาจจากการอุปถัมภ์ และก็มีความไม่พอใจที่ความเป็นสมาชิกพรรคต้องถูกยึดโยงไปตามกลุ่ม หากผู้นำองค์กรไม่สามารถแก้ไขสถานการณ์หรือหาผลประโยชน์ให้แก่สมาชิกได้ พวกเขาก็จะถูกตำหนิว่าเป็นตัวแทนที่ไม่มีประสิทธิภาพ แม้ว่าอำนาจของสหภาพแรงงานและชาวนาจะมีมากขึ้นแต่อำนาจที่มีประสิทธิภาพตกอยู่ในมือพรรคปฏิวัติสถาบันภายใต้การครองอำนาจของพรรคปฏิวัติสถาบันก่อนการเลือกตั้งในปี 2000 ซึ่งฝ่ายอนุรักษนิยมอย่างพรรคกิจแห่งชาติได้รับอำนาจส่วนใหญ่มาจากคณะกรรมาการการบริหารส่วนการ ซึ่งจัดทำงบประมาณโครงการทั้งหมดของรัฐบาล สิ่งนี้ทำให้สภานิติบัญญัติกลายเป็นตรายางให้กับผู้นำพรรคปฏิวัติสถาบัน

ชื่อพรรคนี้แสดงออกถึงการรวมตัวของแนวคิดการปฏิวัติของรัฐเม็กซิโก และโดยเฉพาะการรวมตัวเรื่องความต่อเนื่อง ชาตินิยม การต่อต้านจักรวรรดินิยม การปฏิวัติเม็กซิโก มาสู่วาทกรรมทางการเมืองและสร้างความชอบธรรมให้แก่พรรคปฏิวัติที่ได้รับตวามนิยม การปฏิวัติเป็นความทรงจำที่ทรงพลังมีการใช้คำขวัญและคำมั่นสัญญาเพื่อหนุนฐานอำนาจของพรรค ในเวลาต่อมานักประวัติศาสตร์เขียนถึง "ตำนาน" ของการปฏิวัติ กล่าวคือ ความทรงจำของการปฏิวัติถูกพรรคนำไปใช้เพื่อสร้างความชอบธรรมในการปกครองด้วยการเขียนของนักประวัติศาสตร์เม็กซิโกอย่างมาการิโอ เชติโน ที่ว่า "คริสต์ศตวรรษที่ 20 เป็นของเม็กซิโก ศตวรรษแห่งการปฏิวัติเม็กซิโก แต่แนวคิดนี้ไม่ใช่ข้อเท็จจริง การปฏิวัติที่เกิดขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 20...ไม่เคยเกิดขึ้น การปฏิวัติเม็กซิโกก่อให้เกิดระบอบการเมืองซึ่งปกครองตั้งแต่ ค.ศ. 1928 และเป็นเวลากว่า 70 ปี ถือเป็นการสร้างวัฒนธรรม"  ใน ค.ศ. 1975 ราฟาเอล เซโกเบีย นักรัฐศาสตร์ได้เขียนว่า "ตำนานของการปฏิวัติเม็กซิโกปรากฏเป็นความจริงไปทั่วทุกหนทุกแห่งและไม่อาจโต้แย้งได้"ในวิถีชีวิตของชาวเม็กซิโก โดยความทรงจำการปฏิวัติตามคำพูดของนักประวัติศาสตร์ชาวอังกฤษอย่างแอลัน ไนต์ ที่มองว่า "การแยกการเมืองออกจากศาสนา" เป็นสาเหตุที่สามารถสร้างความชอบธรรมในการปกครองของพรรค โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ความทรงจำในการปฏิวัติถูกใช้ในการสร้างนโยบายของพรรคในเรื่องลัทธิชาตินิยมทางเศรษฐกิจ นโยบายการศึกษา นโยบายแรงงาน แนวคิด *อินดิเฆนิสโม* และการปฏิรูปที่ดิน
[[ไฟล์:LOGOTIPO PARM.jpg|thumb|left|upright|ตราสัญลักษณ์[[พรรคปฏิวัติเม็กซิโกแท้]]ซึ่งเป็นรูปอนุสาวรีย์การปฏิวัติ]]

พรรคนี้มีความเป็นเผด็จการและมีลำดับชั้นอำนาจ และเปิดพื้นที่ให้ฝ่ายต่อต้านน้อยมาก แต่พรรคก็ไม่ได้ใช้การกดขี่เพื่อผลประโยชน์ของตัวเอง เป้าหมายหลักของพรรค คือ การรักษาความสงบเรียบร้อย โดยเลือกปฏิบัตินิยมมากกว่าอุดมการณ์ ตลอดการปกครองของเม็กซิโกหลังการปฏิวัติ พรรคนี้ได้หลีกเลี่ยงที่จะให้อำนาจแก่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมากเกินไป โดยสร้างกลุ่มคณะการปกครองของตนเองมากกว่าที่จะย้ายไปอยู่ฝั่งอื่น พรรคมีแนวโน้มที่จะถือหางทั้งสองฝ่ายทางการเมือง ทั้งฝ่ายประชานิยมและฝ่ายชนชั้นกลางกำเนิดใหม่

ประเพณีการปกครองของผู้นำที่เข้มแข็งไม่ได้ถูกละทิ้งไปเสียทีเดียว ลัทธินิยมประธานาธิบดี (*เปรซิเดนเซียลิสโม*) เป็นการจัดการการเมืองของฝ่ายบริหารที่มีอำนาจซึ่งมีศูนย์กลางคือประธานาธิบดี ได้กลายมาเป็นรูปแบบทางการเมืองที่นิยมหลังการปฏิวัติ
[[ไฟล์:PRD logo (Mexico).svg|thumb|right|upright|สัญลักษณ์พรรคฝ่ายซ้าย[[พรรคปฏิวัติประชาธิปไตย]]]]
ใน ค.ศ. 1988 [[เกวาเตมอก การ์เดนัส]] บุตรชายอดีตประธานาธิบดีลาซาโร การ์เดนัส ได้แตกหักกับพรรคปฏิวัติสถาบัน และจัดตั้งพรรคฝ่ายซ้ายอิสระ ชื่อ [[พรรคปฏิวัติประชาธิปไตย]] () ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่พรรคใช้คำว่า "ปฏิวัติ" แต่เป็นความพยายามท้าทายการยึดครองการปฏิวัติเม็กซิโกของพรรคปฏิวัติสถาบัน ก่อนหน้านี้มีพรรคฝ่ายซ้ายที่ชื่อว่า [[พรรคปฏิวัติเม็กซิโกแท้]] () แต่ก็ไม่เคยทำหน้าที่เป็นพรรคการเมืองเต็มรูปแบบในการลงสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดี แต่พรรคก็ยืนยันความชอบธรรมในฐานะพรรคแห่งการปฏิวัติในเม็กซิโกจนกระทั่งยุบพรรคไป

การปฏิวัติเม็กซิโกนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่การปฏิวัติ แต่ยังเป็นการสร้างให้กลไกของอำนาจเผด็จการน้อยลงและมีประสิทธิภาพมากขึ้นในการบรรลุผลประโยชน์ [[ออกตาบิโอ ปัซ]] เขียนว่าการปฏิวัติทำให้รัฐเม็กซิโกเข้มแข็งมากขึ้นกว่าเดิม ทำให้เม็กซิโกเป็นสังคมที่มีรัฐเป็นศูนย์กลางและเป็นรัฐสำหรับผู้ถือครองอำนาจ ในพัฒนาการดังกล่าว ขบวนการปฏิวัติได้ทรยศต่อบรรพบุรุษที่ต่อสู้เพื่อเสรีนิยมของระบอบสาธารณรัฐที่ฟื้นฟูใน ค.ศ. 1867–1876 ซึ่งสมัยนั้นมองว่าสิ่งสำคัญที่สุดคือ การทำให้ประวัติศาสตร์เม็กซิโกแยกตัวออกจากการเมืองแบบเผด็จการ

มรดกยุคใหม่คือการก่อความไม่สงบที่เกิดขึ้นอีกครั้งในคริสต์ทศวรรษ 1990 โดยมีการใช้ชื่อ เอมิเลียโน ซาปาตา ของ[[ซาปาติสตา|กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติซาปาติสตา]] เป็นการก่อจลาจลของ[[นีโอซาปาติสโม]]ใน[[รัฐเชียปัส]] ที่ซึ่งพึ่งพิงและสนับสนุนการปฏิรูปของฝ่ายปฏิวัติ โดยเฉพาะระบบเอฆิโด ซึ่งมีการบุกเบิกไว้ก่อนที่การ์เดนัสจะก้าวขึ้นสู่อำนาจ การปฏิรูปต่าง ๆ ของนักปฏิวัติถูกย้อนคืนในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1990 ประธานาธิบดีซาลีนาสพยายามถอยห่างจากนโยบายสังคมนิยมเกษตรกรรมในช่วงยุคหลังการปฏิวัติและเปลี่ยนมาเป็น[[เสรีนิยมใหม่|ทุนนิยมสมัยใหม่]] สิ่งนี้ทำให้มีการยกเลิกระบบเอฆิโกในเชียปัส การทำลายนโยบายสำหรับชาวนาผู้อดอยากยากไร้ทำให้พวกเขาลุกฮือจลาจล มีการเรียกร้องมรดกการปฏิวัติ ขบวนการซาปาติสตาพยายามดึงวาทกรรมและสำนวนของการปฏิวัติยุคแรก ๆ มาใช้ โดยได้แรงบันดาลใจมาจากนโยบายหลายประการของซาปาตา รวมถึงการเรียกร้องให้มีการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น

===การเปลี่ยนแปลงทางสังคม===
[[ไฟล์:En el ejido Cuauhtémoc (28) (5618095756).jpg|thumb|เอฆิโดในเมืองเกวาเตมอก]]
การปฏิวัติเม็กซิโกทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมต่าง ๆ ประการแรก คือ ผู้นำของระบอบปอร์ฟิเรียโตสูญเสียอำนาจทางการเมือง (แต่ยังคงรักษาอำนาจทางเศรษฐกิจไว้ได้) และชนชั้นกลางเริ่มก้าวเข้าสู่การบริหารราชการแผ่นดิน "ในเวลานี้ข้าราชการ เจ้าหน้าที่รัฐบาล ผู้นำได้ถือกำเนิดขึ้น [...]" กองทัพเปิดระบบสังคมการเมืองและผู้นำในฝ่ายรัฐธรรมนูญนิยม เช่น อัลบาโร โอเบรกอน และปลูตาร์โก เอลิอัส กาเยส เข้าควบคุมรัฐบาลกลางมากว่าทศวรรษ หลังจากระบบของกองทัพสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1920 การสร้างพรรคปฏิวัติแห่งชาติใน ค.ศ. 1929 เป็นการนำเหล่านายพลเข้าสู่ระบบการเมือง แต่ในฐานะสถาบัน อำนาจของกองทัพถูกลดทอนและแทรกแซงอย่างมากในสมัยลาซาโร การ์เดนัส ซึ่งใน ค.ศ. 1936 ได้รวมกองทัพเข้ากับพรรคในชื่อพรรคใหม่ว่า "พรรคปฏิวัติเม็กซิโก" กองทัพสหพันธรัฐเก่าถูกทำลายจากการปฏิวัติ และกลุ่มนักปฏิวัติรุ่นใหม่ถูกนำมาอยู่ใต้การควบคุมของรัฐ

ในทางกลับกัน แม้สัดส่วนระหว่างประชาชนในชนบทกับในเมืองและจำนวนคนงานกับชนชั้นกลางยังคงมีจำนวนเท่าเดิม แต่การปฏิวัติเม็กซิโกได้นำการเปลี่ยนแปลงเชิงคุณภาพมายังเมืองต่าง ๆ เจ้าที่ดินในชนบทรายใหญ่ย้ายเข้ามาในเขตเมืองเพื่อหลบหนีความวุ่นวายในชนบท เกษตรกรที่ยากจนบางคนย้ายไปอยู่เขตเมืองและพวกเขาก็ตั้งถิ่นฐานใกล้บริเวณที่ชนชั้นนำยุคปอริฟิอาโตเคยอยู่ มาตรฐานการครองชีพในเมืองต่าง ๆ มากขึ้น ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 42 เป็นร้อยละ 60 ใน ค.ศ. 1940 แต่ความเหลื่อมล้ำทางสังคมยังคงมีอยู่

การเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่เกิดขึ้นกับประชาชนชนบท [[การปฏิรูปเกษตรกรรม]]ทำให้นักปฏิวัติบางคนสามารถเข้าถึงที่ดินได้ ([[เอฆิโด]]) ซึ่งยังคงอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาล แต่โครงสร้างการถือครองที่ดินของ *เอฆิเดตาริโอส* ไม่ได้ส่งเสริมการพัฒนาในชนบทแต่อย่างใด และยิ่งทำให้ประชากรในชนบทยากจนมากยิ่งขึ้น "ตั้งแต่ ค.ศ. 1934 ถึง ค.ศ. 1940 ค่าจ้างงานในชนบทลดลงร้อยละ 25 ในขณะที่ค่าจ้างแรงงานในเมืองเพิ่มขึ้นร้อยละ 20" "อาหารขาดแคลน ไม่มีทั้งของซื้อของขาย [...] การดำรงชีวิตการนอนบนพื้นบ้านยังคงอยู่ [...] อาหารจำกัดอยู่ที่ถั่ว แป้งตอร์ติยา และพริก เสื้อผ้าก็ไม่ค่อยดี" ชาวนาอพยพไปยังภูมิภาคอื่นชั่วคราวเพื่อหางานทำในไร่พืชบางชนิด ซึ่งพวกเขาถูกเอารัดเอาเปรียบอย่างทารุณและเจ็บป่วยด้วยโรคภัยอย่างทรมาน ชาวนาคนอื่น ๆ ตัดสินใจอพยพไปยังสหรัฐ

==ดูเพิ่ม==
* [[สงครามพรมแดนเม็กซิโก (ค.ศ. 1910–1919)]]
* [[ปอร์ฟิริโอ ดิอัซ]]
* [[ปอร์ฟิเรียโต]]
* [[ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจเม็กซิโก]]
* [[รายชื่อฝักฝ่ายในการปฏิวัติเม็กซิโก]]
* [[ลาอาเดลิตา]]
* [[พรรคปฏิวัติสถาบัน]]
* [[การมีส่วนร่วมของสหรัฐในการปฏิวัติเม็กซิโก]]

==อ้างอิง==


==  ดูเพิ่ม == 


===การปฏิวัติเม็กซิโก – ประวัติศาสตร์กระแสหลัก===

*Brenner, Anita. *The Wind that Swept Mexico*. New Edition. Austin: University of Texas Press 1984.
*Brewster, Keith. "Mexican Revolution: October 1910 – February 1913" in *Encyclopedia of Mexico*, vol. 2, pp.&nbsp;850–855. Chicago: Fitzroy Dearborn 1997. 
*Crossen, John F. "Mexican Revolution: October 1915 – May 1917" in *Encyclopedia of Mexico*, vol. 2, pp.&nbsp;859–862. Chicago: Fitzroy Dearborn 1997. 
*Cumberland, Charles C. *Mexican Revolution: Genesis under Madero*. Austin: University of Texas Press 1952.
*Cumberland, Charles C. *Mexican Revolution: The Constitutionalist Years*. Austin: University of Texas Press 1972.
*Gilly, A. *The Mexican Revolution*. London 1983.
*Gonzales, Michael J. *The Mexican Revolution: 1910–1940*. Albuquerque: University of New Mexico Press, 2002.
*Hart, John Mason. *Revolutionary Mexico: The Coming and Process of the Mexican Revolution*. Berkeley and Los Angeles: University of California Press 1987.
*[[Friedrich Katz|Katz, Friedrich]]. *The Secret War in Mexico: Europe, the United States, and the Mexican Revolution*. Chicago: University of Chicago Press 1981.
*[[Alan Knight (historian)|Knight, Alan]]. *The Mexican Revolution, Volume 1: Porfirians, Liberals, and Peasants* (1986); *The Mexican Revolution, Volume 2: Counter-revolution and Reconstruction*. University of Nebraska Press 1986.
*[[Enrique Krauze|Krauze, Enrique]]. *Mexico: Biography of Power*.  New York: HarperCollins 1997.
*Matute, Alvaro. "Mexican Revolution: May 1917 – December 1920" in Encyclopedia of Mexico, vol. 2, pp.&nbsp;862–864. Chicago: Fitzroy Dearborn 1997.
*Niemeyer, Victor E. *Revolution at Querétaro: The Mexican Constitutional Convention of 1916–1917*. Austin: University of Texas Press 1974.
*Quirk, Robert E. *The Mexican Revolution, 1914–1915: The Convention of Aguascalientes*. New York: The Citadel Press 1981.
*Quirk, Robert E. *The Mexican Revolution and the Catholic Church 1910–1919*. Bloomington: Indiana University Press, 1973
*Ruiz, Ramón Eduardo. *The Great Rebellion: Mexico, 1905–1924*. New York: Norton 1980. 
*Tuñon Pablos, Esperanza. "Mexican Revolution: February 1913 – October 1915," in *Encyclopedia of Mexico*, vol. 2, pp.&nbsp;855–859 . Chicago: Fitzroy Dearborn 1997
*Tutino, John. *From Insurrection to Revolution*. Princeton: Princeton University Press 1985.
*Wasserman, Mark. *The Mexican Revolution: A Brief History with Documents*. (Bedford Cultural Editions Series) First Edition, 2012.
*Wilkie, James. *The Mexican Revolution: Federal Expenditure and Social Change since 1910*. Berkeley and Los Angeles: University of California Press 1967.
*Womack, John, Jr. "The Mexican Revolution" in *The Cambridge History of Latin America*, vol. 5 ed. Leslie Bethell. Cambridge: Cambridge University Press 1986.


===ชีวประวัติและประวัติศาสตร์สังคม===

*Baldwin, Deborah J. *Protestants and the Mexican Revolution: Missionaries, Ministers, and Social Change*. Urbana: University of Illinois Press 1990.
*Beezley, William H. *Insurgent Governor: Abraham González and the Mexican Revolution in Chihuahua*. Lincoln: University of Nebraska Press 1973.
*Brunk, Samuel. *Emiliano Zapata: Revolution and Betrayal in Mexico*. Albuquerque: University of New Mexico Press 1995.
*Buchenau, Jürgen, *Plutarco Elías Calles and the Mexican Revolution*. Lanham MD: Rowman and Littlefied 2007.
*Buchenau, Jürgen. *The Last Caudillo: Alvaro Obregón and the Mexican Revolution*. Malden MA: Wiley-Blackwell 2011.
*
*Cockcroft, James D. *Intellectual Precursors of the Mexican Revolution*. Austin: University of Texas Press 1968.
*[[Lillian Estelle Fisher|Fisher, Lillian Estelle]]. "The Influence of the Present Mexican Revolution upon the Status of Mexican Women," [[Hispanic American Historical Review]], Vol. 22, No. 1 (Feb. 1942), pp.&nbsp;211–228.
*Garner, Paul. *Porfirio Díaz*. New York: Pearson 2001.
*Guzmán, Martín Luis. *Memoirs of Pancho Villa*. Translated by Virginia H. Taylor. Austin: University of Texas Press 1966.
*Hall, Linda. *Alvaro Obregón, Power, and Revolution in Mexico, 1911–1920*. College Station: Texas A&M Press 1981.
*Henderson, Peter V.N. *In the Absence of Don Porfirio: Francisco León de la Barra and the Mexican Revolution*. Wilmington, Del.: Scholarly Resources  2000
*[[Friedrich Katz|Katz, Friedrich]]. *The Life and Times of Pancho Villa*. Stanford: Stanford University Press 1998.
*Lomnitz, Claudio. *The Return of Comrade Ricardo Flores Magón*. Brooklyn NY: Zone Books 2014.
*Lucas, Jeffrey Kent.  *The Rightward Drift of Mexico's Former Revolutionaries: The Case of Antonio Díaz Soto y Gama*.  Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, 2010.
*Macias, Anna. "Women and the Mexican Revolution, 1910–1920." *The Americas*, 37:1 (Jul. 1980), 53–82.
*Meyer, Michael. *Huerta: A Political Portrait*. Lincoln: University of Nebraska Press 1972.
*Meyer, Michael. *Mexican Rebel: Pascual Orozco and the Mexican Revolution, 1910–1915*. Lincoln: University of Nebraska Press 1967.
*[[Elena Poniatowska|Poniatowska, Elena]]. *Las Soldaderas: Women of the Mexican Revolution*. Texas: Cinco Puntos Press; First Edition, November 2006
*[[Andrés Reséndez|Reséndez, Andrés]]. "Battleground Women: Soldaderas and Female Soldiers in the Mexican Revolution." *The Americas* 51, 4 (April 1995).
*Ross, Stanley R. *Francisco I. Madero: Apostle of Democracy*. New York: Columbia University Press 1955.
*Richmond, Douglas W. *Venustiano Carranza's Nationalist Struggle: 1893–1920*. Lincoln: University of Nebraska Press 1983.
*Shadle, Stanley F. *Andrés Molina Enríquez: Mexican Land Reformer of the Revolutionary Era*. Tucson: University of Arizona Press 1994.
*Smith, Stephanie J. *Gender and the Mexican Revolution: Yucatán Women and the Realities of Patriarchy*. North Carolina: University of North Carolina Press,  2009
*[[John Womack|Womack, John, Jr.]]  *Zapata and the Mexican Revolution*. New York: Vintage Press 1970.


===ประวัติศาสตร์ภูมิภาค===

*Benjamin, Thomas and Mark Wasserman, eds. *Provinces of the Revolution*. Albuquerque: University of New Mexico Press 1990.
*Blaisdell, Lowell. *The Desert Revolution, Baja California 1911*. Madison: University of Wisconsin Press 1962. 
*Brading, D.A., ed. *Caudillo and Peasant in the Mexican Revolution*. Cambridge: Cambridge University Press 1980.
*Joseph, Gilbert. *Revolution from Without: Yucatán, Mexico, and the United States, 1880–1924*. Cambridge: Cambridge University Press 1982.
*Harris, Charles H. III. *The Secret War in El Paso: Mexican Revolutionary Intrigue, 1906–1920*. Albuquerque: University of New Mexico Press 2009.
*Jacobs, Ian. *Ranchero Revolt: The Mexican Revolution in Guerrero*. Austin: University of Texas Press 1983.
*LaFrance, David G. *The Mexican Revolution in Puebla, 1908–1913: The Maderista Movement and Failure of Liberal Reform*. Wilmington, DL: Scholarly Resources 1989.
*Snodgrass, Michael. *Deference and Defiance in Monterrey: Workers, Paternalism, and Revolution in Mexico, 1890–1950*. Cambridge University Press. 2003.
*Wasserman, Robert. *Capitalists, Caciques, and Revolution: The Native Elites and Foreign Enterprise in Chihuahua, Mexico, 1854–1911*. Chapel Hill: University of North Carolina Press 1984.


===มิติระหว่างประเทศ===

*Buchenau, Jürgen, "Mexican Revolution: Foreign Intervention" in *Encyclopedia of Mexico*, vol. 2, pp.&nbsp;865–869. Chicago: Fitzroy Dearborn 1997.
*Clendenin, Clarence C. *The United States and Pancho Villa: A study in unconventional diplomacy*. Ithaca: Cornell University Press 1981.
*Cline, Howard F. *The United States and Mexico*. 2nd edition. Cambridge: Harvard University Press 1961.
*Gilderhus, M.T. *Diplomacy and Revolution: U.S.-Mexican Relations under Wilson and Carranza*. Tucson: University of Arizona Press 1977.
*Grieb, K.J. *The United States and Huerta*. Lincoln: University of Nebraska Press 1969.
*Haley, P. E. *Revolution and Intervention: The diplomacy of Taft and Wilson with Mexico, 1910–1917*. Cambridge, 1970.
*Hart, John Mason. *Empire and Revolution: The Americans in Mexico since the Civil War*. Berkeley and Los Angeles: University of California Press 2002.
*Katz, Friedrich. *The Secret War in Mexico: Europe, the United States, and the Mexican Revolution*. Chicago: University of Chicago Press 1981.
*Meyer, Lorenzo. *The Mexican Revolution and the Anglo-Saxon Powers*. LaJolla: Center for U.S.-Mexico Studies. University of California San Diego, 1985.
*Quirk, Robert E. *An Affair of Honor: Woodrow Wilson and the Occupation of Veracruz*. Louisville: University of Kentucky Press 1962.
*[[Stefan Rinke]], Michael Wildt (eds.): *Revolutions and Counter-Revolutions. 1917 and its Aftermath from a Global Perspective*. Campus 2017.
*Smith, Robert Freeman. *The United States and Revolutionary Nationalism in Mexico 1916–1932*. Chicago: University of Chicago Press, 1972.
*Teitelbaum, Louis M. *Woodrow Wilson and the Mexican Revolution*. New York: Exposition Press 1967.


===มิติด้านความทรงจำและวัฒนธรรม===

*Benjamin, Thomas.  *La Revolución: Mexico's Great Revolution as Memory, Myth, and History*. Austin: University of Texas Press 2000.
*Brunk, Samuel. *The Posthumous Career of Emiliano Zapata: Myth, Memory, and Mexico's Twentieth Century*. Austin: University of Texas Press 2008.
*Buchenau, Jürgen. "The Arm and Body of a Revolution: Remembering Mexico's Last Caudillo, Álvaro Obregón" in Lyman L. Johnson, ed. *Body Politics: Death, Dismemberment, and Memory in Latin America*. Albuquerque: University of New Mexico Press 2004, pp.&nbsp;179–207
*Foster, David, W., ed. *Mexican Literature: A History.* Austin:  University of Texas Press, 1994.
*Hoy, Terry. "Octavio Paz:  The Search for Mexican Identity."  *The Review of Politics* 44:3 (July 1982), 370–385.
*Gonzales, Michael J. "Imagining Mexico in 1921: Visions of the Revolutionary State and Society in the Centennial Celebration in Mexico City," *Mexican Studies/Estudios Mexicanos* vol. 25. No 2, Summer 2009, pp.&nbsp;247–270.
*Herrera Sobek, María, *The Mexican Corrido: A Feminist Analysis*. Bloomington: Indiana University Press 1990.
*Oles, James, ed. *South of the Border, Mexico in the American Imagination, 1914–1947*. New Haven: Yale University Art Gallery 1993.
*O'Malley, Ilene V. 1986. *The Myth of the Revolution: Hero Cults and the Institutionalization of the Mexican State, 1920–1940*. Westport: Greenwood Press
*Ross, Stanley, ed. *Is the Mexican Revolution Dead?*. Philadelphia: Temple University Press 1975.
*Rutherford, John D. *Mexican society during the Revolution: a literary approach*. Oxford: Oxford University Pres 1971.
*Simmons, Merle. *The Mexican corrido as a source of interpretive study of modern Mexico, 1900–1970*. Bloomington: Indiana University Press 1957.
*Vaughn, Mary K. *Negotiating Revolutionary Culture: Mexico, 1930–1940*. Tucson: University of Arizona Press 1997.
*Weinstock, Herbert. "Carlos Chavez."  *The Musical Quarterly* 22:4 (Oct. 1936), 435–445.


===ทัศนวัฒนธรรม ภาพพิมพ์ จิตรกรรม ภาพยนตร์ และภาพถ่าย===

*Barajas, Rafael. *Myth and Mitote: The Political Caricature of José Guadalupe Posada and Manuel Alfonso Manila*. Mexico City: Fondo de Cultura Económica 2009
*Britton, John A. *Revolution and Ideology Images of the Mexican Revolution in the United States*. Louisville: The University Press of Kentucky, 1995.
*Coffey, Mary. *How a Revolutionary Art Became Official Culture: Murals, Museums, and the Mexican State*. Durham: Duke University Press 2012.
*Doremus, Anne T. *Culture, Politics, and National Identity in Mexican Literature and Film, 1929–1952*. New York: Peter Lang Publishing Inc., 2001.
*Elliott, Ingrid. "Visual Arts: 1910–37, The Revolutionary Tradition." *Encyclopedia of Mexico*. Chicago: Fitzroy Dearborn 1997, pp.&nbsp;1576–1584.
*Flores, Tatiana. *Mexico's Revolutionary Avant-Gardes: From Estridentismo to ¡30–30!*. New Haven: Yale University Press 2013.
*Folgarait, Leonard. *Mural Painting and Social Revolution in Mexico, 1920–1940*. Cambridge: Cambridge University Press 1998.
*Ittman, John, ed. *Mexico and Modern Printmaking, A Revolution in the Graphic Arts, 1920 to 1950*. Philadelphia: Philadelphia Museum of Art 2006.
*McCard, Victoria L. *Soldaderas of the Mexican revolution (The Evolution of War and Its Representation in Literature and Film)*, an article from West Virginia University Philological Papers 51 (2006), pgs. 43–51.
*Mora, Carl J., *Mexican Cinema: Reflections of a Society 1896–2004*. Berkeley: University of California Press, 3rd edition, 2005
*Myers, Bernard S. *Mexican Painting in Our Time*. New York: Oxford University Press, 1956.
*Mraz, John. *Photographing the Mexican Revolution: Commitments, Testimonies, Icons*. Austin: University of Texas Press 2012.
*Noble, Andrea, *Photography and Memory in Mexico: Icons of Revolution*. Manchester: Manchester University Press, 2010.
*Noble, Andrea, *Mexican National Cinema*, London: Routledge, 2005.
*Orellana, Margarita de, *Filming Pancho Villa: How Hollywood Shaped the Mexican Revolution: North American Cinema and Mexico, 1911–1917*. New York: Verso, 2007.
*Ortiz Monasterio, Pablo. *Mexico: The Revolution and Beyond: Photographs by Agustín Victor Casasola, 1900–1940*. New York: Aperture 2003.
*Paranagua, Paula Antonio. *Mexican Cinema*. London: British Film Institute, 1995.
*Pick, Zuzana M. *Constructing the Image of the Mexican Revolution: Cinema and the Archive*. Austin: University of Texas Press 2010.
**¡Tierra y Libertad! Photographs of Mexico 1900–1935 from the Casasola Archive*. Oxford: Museum of Modern Art 1985.   


===ประวัติศาสตร์นิพนธ์===

* Bailey, D. M. "Revisionism and the recent historiography of the Mexican Revolution." *Hispanic American Historical Review* 58#1 (1978), 62–79.
* Brunk, Samuel. *The Posthumous Career of Emiliano Zapata*. (University of Texas Press 2008)
* Golland, David Hamilton. "Recent Works on the Mexican Revolution." *Estudios Interdisciplinarios de América Latina y el Caribe* 16.1 (2014). [http://eial.tau.ac.il/index.php/eial/article/download/484/448 online]
* Knight, Alan. "Mexican Revolution: Interpretations" in *Encyclopedia of Mexico*, vol. 2, pp.&nbsp;869–873. Chicago: Fitzroy Dearborn 1997.
* [[Alan Knight (historian)|Knight, Alan]]. "The Mexican Revolution: Bourgeois? Nationalist? Or Just a 'Great Rebellion'?" *Bulletin of Latin American Research* (1985) 4#2 pp.&nbsp;1–37 [https://www.jstor.org/stable/3338313 in JSTOR]
* Knight, Alan. "Viewpoint: Revisionism and Revolution", *Past and Present* 134 (1992).
* McNamara, Patrick J. "Rewriting Zapata: Generational Conflict on the Eve of the Mexican Revolution." *Mexican Studies-Estudios Mexicanos* 30.1 (2014): 122–149.
*[[Frank Tannenbaum|Tannenbaum, Frank]]. "Land Reform in Mexico". *Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol. 150, Economics of World Peace* (July 1930), 238–247. [https://www.jstor.org/stable/1017079 in JSTOR]
*[[Eric Van Young|Van Young, Eric]]. "Making Leviathan Sneeze: Recent Works on Mexico and the Mexican Revolution," *Latin American Research Review* (1999) 34#2 pp.&nbsp;143–165 [https://www.jstor.org/stable/2503966 in JSTOR]
* Wasserman, Mark. "You Can Teach An Old Revolutionary Historiography New Tricks Regions, Popular Movements, Culture, and Gender in Mexico, 1820–1940," *Latin American Research Review* (2008) 43#2 260–271 [http://muse.jhu.edu/journals/latin_american_research_review/v043/43.2.wasserman.html in Project MUSE]
*Womack, John Jr. "Mexican Revolution: Bibliographical Essay" in *Mexico Since Independence*, Leslie Bethell, ed. Cambridge: Cambridge University Press 1991, pp.&nbsp;405–414.


===แหล่งข้อมูลชั้นต้น===

*Angelini, Erin. "The Bigger Truth About Mexico"
*[[Francisco Bulnes|Bulnes, Francisco]]. *The Whole Truth About Mexico: The Mexican Revolution and President Wilson's Part Therein, as seen by a Cientifico*. New York: M. Bulnes Book Company 1916.
*O'Shaunessy, Edith. *A Diplomat's Wife in Mexico*. New York: Harper 1916.
*[[John Reed (journalist)|Reed, John]]. *Insurgent México*. New York: International Publishers, 1969.
*[[John Kenneth Turner|Turner, John Kenneth]]. *Barbarous Mexico*. Austin: University of Texas Press 1984.
*Wasserman, Mark. *The Mexican Revolution: A Brief History with Documents''. (Bedford Cultural Editions Series) First Edition, 2012.

### ออนไลน์
*Brunk, Samuel. The Banditry of Zapatismo in the Mexican Revolution The American Historical Review. Washington: April 1996, Volume 101, Issue 2, Page 331.
*Brunk, Samuel. "Zapata and the City Boys: In Search of a Piece of Revolution." Hispanic American Historical Review. Duke University Press, 1993.
*"From Soldaderas to Comandantes"  Zapatista Direct Solidarity Committee. University of Texas.
*Gilbert, Dennis. "Emiliano Zapata: Textbook Hero." Mexican Studies. Berkley: Winter 2003, Volume 19, Issue 1, Page 127.
*Hardman, John. "Soldiers of Fortune" in the Mexican Revolution . "Postcards of the Mexican Revolution"
*Merewether Charles, Collections Curator, Getty Research Institute, "Mexico: From Empire to Revolution", Jan. 2002.
*Rausch George Jr. "The Exile and Death of Victoriano Huerta", The Hispanic American Historical Review, Vol. 42, No. 2, May 1963 pp.&nbsp;133–151.
*Tuck, Jim. "Zapata and the Intellectuals. " Mexico Connect, 1996–2006.

หมวดหมู่:การเมืองเม็กซิโก
หมวดหมู่:สงครามตัวแทน
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์เม็กซิโก
หมวดหมู่:การปฏิวัติ
หมวดหมู่:การปฏิวัติแบ่งตามประเทศ
หมวดหมู่:สงครามกลางเมือง