อำเภอกุดชุม

**กุดชุม** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดยโสธร ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด ห่างจากตัวจังหวัด 37 กิโลเมตร เป็นเมืองใหญ่อันดับ 4 -ของจังหวัดยโสธร รองจากอำเภอเมืองยโสธร อำเภอเลิงนกทา และอำเภอคำเขื่อนแก้ว อีกทั้งยังมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2169 (ถนนวารีราชเดช) ตัดผ่านตัวอำเภอ ซึ่งถูกกำหนดให้เป็นทางหลวงสายเอเชีย และเป็นเส้นทางเชื่อมไปยังประเทศลาว เวียดนาม และจีนตอนใต้อีกด้วย

## ประวัติ
ปี พ.ศ. 2501 ร.ต.ท.พวง ศรีบุญลือ นายอำเภอยโสธรในสมัยนั้นดำริเห็นว่าท้องที่ตำบลโนนเปือย ตำบลโพนงาม ตำบลกำแมด และตำบลไผ่ อยู่ห่างไกลจากอำเภอยโสธร หนทางทุรกันดาร ลำบากแก่ราษฎรในการไปมาติดต่อราชการ ณ ที่ว่าการอำเภอยโสธร ประกอบกับเจตนารมณ์อันแรงกล้าของราษฎรทั้ง 4 ตำบลดังกล่าวที่มีความต้องการให้ทางราชการยกฐานะ 4 ตำบลเป็นกิ่งอำเภอ โดยราษฎรยินดีจะสร้างอาคารสถานที่ราชการให้ โดยไม่ต้องรบกวนงบประมาณของทางราชการแต่อย่างใด เพื่อสนองเจตนาอันแน่วแน่ของประชาชนและเพื่อความเจริญของบ้านเมืองในอนาคต ร.ต.ท.พวง ศรีบุญลือ จึงประชุมกำนันทั้ง 4 ตำบล ซึ่งได้แก่ นายสงค์ วงษ์ไกร กำนันตำบลโนนเปือย นายสาย จันทพาล กำนันตำบลโพนงาม นายวรรณทอง ยาวะโนภาส กำนันตำบลกำแมด และนายหา ยาวะโนภาส กำนันตำบลไผ่ มีมติเป็นเอกฉันท์คัดเลือกชัยภูมิซึ่งได้แก่พื้นที่บางส่วนของ "ดงเย็น" เป็นที่ดอนและตั้งอยู่ใกล้ชิดกับหมู่บ้าน **กุดชุม** ตำบลโนนเปือย เป็นที่ตั้งกิ่งอำเภอกุดชุม

ปี พ.ศ. 2503 ก็ได้ลงมือสร้างกันอย่างจริงจัง โดยกำนันทั้ง 4 ตำบลดังกล่าว เป็นผู้นำที่เข้มแข็งรับอาสาชักชวนราษฎรสละตอไม้และแรงงานในการปราบพื้นที่ตั้งกิ่งอำเภอฯ ในอาณาบริเวณประมาณ 70 ไร่ และได้ตั้งปลัดอำเภอและหัวหน้าส่วนราชการประจำอำเภอยโสธรผลัดเปลี่ยนกันออกมาดำเนินการกำกับดูแลการก่อสร้างและข้าราชการผู้เป็นกำลังอันสำคัญยิ่งที่มีส่วนผลักดันให้งานนี้เป็นผลสำเร็จก็คือ นายพิสุทธิ์ ฟังเสนาะ ปลัดอำเภอโท อำเภอยโสธร ซึ่งนอกจากจะมากำกับดูแลการก่อสร้างเป็นประจำแล้วยังได้รับภารกิจพิเศษให้เป็นหัวหน้าคณะร่วมกับนายอ่วม นามสละ ที่ดินอำเภอยโสธร นายบุญชู ดีหนองยาง ครูใหญ่ ออกดำเนินการเรี่ยไรข้าวเปลือกจากราษฎรทั้ง 4 ตำบล เพื่อรวบรวมขายเอาเงินมาเป็นค่าใช้จ่ายสำหรับค่าช่างฝีมือ และวัสดุสำคัญในการก่อสร้าง ผลปรากฏว่าได้เงินจากการขายข้าวเปลือกเพียงพอแก่การดำเนินการตามวัตถุประสงค์ดังกล่าว ในที่สุดผลแห่งการร่วมมือร่วมใจของประชาชนและข้าราชการก็เสร็จสิ้นลงในราวเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2504 มีสถานที่ราชการและบ้านพักซึ่งสร้างด้วยน้ำพักน้ำแรงของราษฎรสำเร็จเรียบร้อย

อนึ่ง ผู้มีส่วนสำคัญยิ่งอีกท่านหนึ่งในการสนับสนุนเป็นกำลังใจให้การก่อสร้างกิ่งอำเภอกุดชุม เป็นผลสำเร็จคือ **พระครูปลัดปาเรสโก (ผั่น ปาเรสโก)**  ลูกศิษย์ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต เจ้าอาวาสวัดบ้านหนองหิน ตำบลหนองหิน อำเภอยโสธร และท่านเป็นผู้ริเริ่มก่อสร้างวัดประชาชุมพลขึ้นมาพร้อมๆ กับการสร้างกิ่งอำเภอฯ และในระยะเวลาต่อมาหลังจากสร้างกิ่งอำเภอกุดชุมแล้วเสร็จไม่นาน ท่านก็เป็นผู้ดำเนินการตั้งหลักเมืองให้เป็นศักดิ์ศรีแก่กิ่งอำเภอด้วย

เมื่อสร้างกิ่งอำเภอกุดชุม เสร็จแล้ว ร.ต.ท.พวง ศรีบุญลือ นายอำเภอยโสธร ก็ได้รายงานผลไปยังกระทรวงมหาดไทย ขอแยกตำบลโนนเปือย ตำบลโพนงาม ตำบลกำแมด และตำบลไผ่ จากอำเภอยโสธร ตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอกุดชุมตามนามหมู่บ้านกุดชุม ซึ่งสถานที่ที่ตั้งกิ่งอำเภอฯ อยู่ใกล้ที่สุด ในที่สุดได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยยกฐานะขึ้นเป็นกิ่งอำเภอกุดชุม เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2504 โดยทางราชการได้แต่งตั้งนายพิสุทธิ์ ฟังเสนาะ ปลัดอำเภอโทอำเภอยโสธรมาดำรงตำแหน่งปลัดอำเภอโท ผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอกุดชุมคนแรก และเริ่มเปิดสถานที่ราชการติดต่อกับประชาชน เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2504 โดยผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี (นายกำจัด ผาติสุวัณ) เป็นประธานกระทำพิธีเปิดกิ่งอำเภอกุดชุม ต่อมาเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2506 ได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะจากกิ่งอำเภอกุดชุมขึ้นเป็นอำเภอกุดชุม และต่อคณะปฏิวัติได้ประกาศยกฐานะอำเภอยโสธรขึ้นเป็นจังหวัดยโสธร อำเภอกุดชุมจึงเป็นอำเภอหนึ่งขึ้นอยู่กับจังหวัดยโสธรตั้งแต่นั้นมา

ต่อมาเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2521 กระทรวงมหาดไทยได้โอนตำบลไผ่ อำเภอกุดชุม ไปขึ้นกับกิ่งอำเภอทรายมูล (ปัจจุบันเป็นตำบลไผ่ อำเภอทรายมูล) อำเภอเมืองยโสธร ในขณะนั้น เนื่องจากท้องที่ตำบลไผ่ อยู่ใกล้กับอำเภอทรายมูลมากกว่าอำเภอกุดชุม

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอกุดชุมตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอหนองพอก (จังหวัดร้อยเอ็ด) และอำเภอเลิงนกทา
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอไทยเจริญ
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอป่าติ้ว อำเภอทรายมูล และ อำเภอเมืองยโสธร
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอทรายมูล และอำเภอเสลภูมิ (จังหวัดร้อยเอ็ด)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอกุดชุมแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 128 หมู่บ้าน ได้แก่

thumb|แผนที่แสดงตำบลต่าง ๆ ในอำเภอกุดชุม|500px|alt=|center

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอกุดชุมประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลกุดชุมพัฒนา** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกุดชุมและบางส่วนของตำบลโนนเปือย
* **เทศบาลตำบลโนนเปือย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนเปือย (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลกุดชุมพัฒนา)
* **เทศบาลตำบลห้วยแก้ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยแก้งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกุดชุม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดชุม (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลกุดชุมพัฒนา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกำแมด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกำแมดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาโส่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาโส่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหมี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหมีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโพนงาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนงามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคำน้ำสร้าง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำน้ำสร้างทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแหน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแหนทั้งตำบล

## การศาสนา

### วัดในเขตเทศบาบตำบลกุดชุมพัฒนา
* วัดกุดชุมใน
* สำนักศาสนศึกษา วัดวินิจธรรมาราม
* วัดประชาชุมพล
* วัดสามัคคีวนาราม

## สถานที่ราชการสำคัญ
* ที่ว่าการอำเภอกุดชุม
* สถานีตำรวจภูธรกุดชุม
* โรงพยาบาลกุดชุม
* สำนักงานที่ดินจังหวัดยโสธร สาขากุดชุม
* สำนักงานสรรพากรพื้นที่ สาขากุดชุม
* สำนักงานสาธารณสุขอำเภอกุดชุม
* สำนักงานเกษตรอำเภอกุดชุม
* ที่ทำการการไปรษณีย์กุดชุม รหัสไปรษณีย์ 35140

* การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขากุดชุม

*

## บุคคลสำคัญของอำเภอ

### พระสงฆ์

*พระครูประโชติวรกิจ  (หลวงปู่หม่าน)  ที่ปรึกษาเจ้าคณะอำเภอกุดชุม (วัดสามัคคีวราราม)
* พระครูโรจนธรรมจารี  (หลวงปู่รส) เจ้าอาวาสวัดประชาชุมพล
* พระมหาเดวิทย์   ยสสี  (พระครูปริยัติธรรมวินิจ) เจ้าอาวาส สำนักศาสนศึกษา วัดวินิจธรรมาราม และพระนักเทศน์ชื่อดังของจังหวัดยโสธร
### ศิลปิน
* ไผ่  พงศธร  นักร้องชื่อดัง
* จินตหรา พูนลาภ นักร้องชื่อดัง
*เป้ภานุชัย ท็อปไลน์มิวสิค 
* อรสา แสงเพชร นักร้องหมอลำ

## สถานที่ท่องเที่ยว
* ภูทางเกวียน
* ภูหินปูน
* ภูถ้ำพระ
* ภูหมากพริก
* ภูแผงม้า
* น้ำตกนางนอน
* น้ำตกตาดหลาด
* หลวงพ่อทันใจ วัดวินิจธรรมาราม
* พระแม่กวนอิมโพธิสัตว์  ปางประทานพร วัดวินิจธรรมาราม
* พระพิฆเนศ ปางมหามงคลจักรวาล ปางที่ 33 วัดวินิจธรรมาราม

กุดชุม
หมวดหมู่:อำเภอกุดชุม