รายการซากดึกดำบรรพ์สายพันธุ์มนุษย์

ตารางต่อไปนี้จะแสดงข้อมูลส่วนหนึ่งในบรรดาซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์ที่เป็นสายพันธุ์มนุษย์ (hominin) ซึ่งใช้เป็นหลักฐานสนับสนุนวิวัฒนาการของมนุษย์เริ่มต้นตั้งแต่การตั้งขึ้นของวงศ์ย่อย "Hominini" ในสมัย Miocene ปลายคือประมาณ 6 ล้านปีก่อน (ดูการจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ที่บทความการจำแนกชั้นของไพรเมต-วงศ์ลิงใหญ่)

เนื่องจากว่า มีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์เป็นพัน ๆ โดยมากไม่สมบูรณ์ บ่อยครั้งเป็นเพียงแค่กระดูกหรือฟันชิ้นเดียว และน้อยครั้งจะได้โครงกระดูกหรือแม้แต่กะโหลกศีรษะทุกชิ้น
ตารางนี้ไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อจะแสดงซากดึกดำบรรพ์ที่ได้ค้นพบทั้งหมด
แต่เพื่อจะแสดงสิ่งค้นพบที่สำคัญที่สุด
รายการจะเรียงลำดับตามอายุโดยประมาณ ตามการหาอายุโดยสารกัมมันภาพรังสี (เช่นจากคาร์บอนกัมมันตรังสี) หรือเทคนิคอื่น ๆ (เช่น incremental dating)
ชื่อสปีชีส์เป็นชื่อตามมติในปัจจุบัน หรือว่า ถ้าไม่มี ก็จะแสดงชื่ออื่น ๆ ไว้ด้วย
ส่วนชื่อสปีชีส์ที่เคยใช้แต่ตกไปแล้วอาจจะพบได้ในเว็บไซต์ของซากดึกดำบรรพ์เอง

ให้สังเกตว่า ซากดึกดำบรรพ์ที่แสดงโดยมากไม่ได้รับการพิจารณาว่า เป็นสัตว์บรรพบุรุษของมนุษย์ปัจจุบัน (*[[Homo sapiens]]*) แต่เป็นญาติใกล้ชิดกับบรรพบุรุษมนุษย์ และดังนั้น จึงมีความสำคัญในการศึกษาเรื่องการสืบทอดสายพันธุ์

## ตัวย่อที่ใช้
### ปี
* Ma = ล้านปี
* k = พันปี
### ตำแหน่งสถานที่หรือชื่อของซากดึกดำบรรพ์
* ALบริเวณ Afar, ประเทศเอธิโอเปีย
* ARA-VPAramis Vertebrate Paleontology, หมู่บ้าน Aramis, ประเทศเอธิโอเปีย
* BARLukeino, เขา Tugen Hills, เทศมณฑล Baringo, ประเทศเคนยา
* BOU-VPBouri Vertebrate Paleontology, โบราณสถาน Bouri, ประเทศเอธิโอเปีย
* Dโบราณสถาน Dmanisi, ประเทศจอร์เจีย
* ERทะเลสาบ Turkana ตะวันออก, ประเทศเคนยา
* KGAโบราณสถาน Konso-Gardula, ประเทศเอธิโอเปีย
* KNMพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติประเทศเคนยา (Kenya National Museum)
* KPKanapoi, ประเทศเคนยา
* LBถ้ำ Liang Bua, เกาะ Flores, ประเทศอินโดนีเซีย
* LHLaetoli Hominid, โบราณสถาน Laetoli, ประเทศแทนซาเนีย
* NGหมู่บ้าน Ngandong, ประเทศอินโดนีเซีย
* OHOlduvai Hominid, โกรกธาร Olduvai Gorge, ประเทศแทนซาเนีย
* SKเขตมรดกแห่งชาติ Swartkrans, ประเทศแอฟริกาใต้
* Sts, Stwถ้ำ Sterkfontein, ประเทศแอฟริกาใต้
* TMพิพิธภัณฑ์ Transvaal Museum, ประเทศแอฟริกาใต้
* TMToros-Menalla, ประเทศชาด
* WTทะเลสาบ Turkana ตะวันตก, ประเทศเคนยา

## สมัย Miocene ปลาย
สมัย Miocene (5.3-23 ล้านปีก่อน) เป็นส่วนต้นของยุคนีโอจีน (2.6-23 ล้านปีก่อน)
### 5.3 - 7 ล้านปี

## สมัยไพลโอซีน
สมัยไพลโอซีน (2.58-5.3 ล้านปี) เป็นส่วนปลายของยุคนีโอจีน
### 2.58 - 5.3 ล้านปี

## สมัย Pleistocene
### ยุคหินเก่าต้น 300,000-2.58 ล้านปี

### ยุคหินเก่ากลาง 300,000 - 50,000 ปี

### ยุคหินเก่าปลาย 50,000 - 10,000 ปี

## สมัยโฮโลซีน
### ยุคหินกลาง / ยุคหินใหม่ 10,000 - 5000 ปี

## ดูเพิ่ม
* วิวัฒนาการของมนุษย์
* แผนภูมิสปีชีส์มนุษย์ตามกาลเวลา
* ตารางเปรียบเทียบสปีชีส์ต่าง ๆ ของมนุษย์สกุล''โฮโม''
* แผนภาพแสดงความใกล้เคียงกันของสายพันธุ์มนุษย์

## แหล่งข้อมูลอื่น ๆ
### หนังสือ
* Gibbons, Ann (2007). *The First Human: The Race to Discover our Earliest Ancestor*. Anchor Books. ISBN 978-1-4000-7696-3
* .
* Johanson, Donald; Wong, Kate (2009). *Lucy's Legacy: The Quest for Human Origins*. Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-39640-2.
*  (Note: this book contains very useful, information dense chapters on primate evolution in general, และ human evolution in particular, including fossil history).
* Leakey, Richard; Lewin, Roger (1992). *Origins Reconsidered: In Search of What Makes us Human*. Little, Brown and Company. ISBN 0-316-90298-5
* Lewin, Roger (1987). *Bones of Contention: Controversies in the Search for Human Origins*. Penguin Books. ISBN 0-14-022638-9
* Morwood, Mike;van Oosterzee, Penny (2007). *A New Human: The Startling Discovery และ Strange Story of the 'Hobbits' of Flores, Indonesia*. Smithsonian Books. ISBN 978-0-06-089908-0
* Oppenheimer, Stephen (2003). *Out of Eden: The Peopling of the World*. Constable. ISBN 1-84119-697-5
* Roberts, Alice (2009). *The Incredible Human Journey: The Story of how we Colonised the Planet*. Bloomsbury. ISBN 978-0-7475-9839-8
* Shreeve, James (1996). *The Neanderthal Enigma: Solving the Mystery of Modern Human Origins*. Viking. ISBN 0-670-86638-5
* Stringer, Chris (2011). *The Origin of Our Species*. Allen Lane. ISBN 978-1-84614-140-9
* Stringer, Chris; Andrews, Peter (2005). *The Complete World of Human Evolution*. Thames & Hudson. ISBN 0-500-05132-1
* Stringer, Chris; McKie, Robin (1996). *African Exodus: The Origins of Modern Humanity*. Jonathan Cape. ISBN 0-224-03771-4
* van Oosterzee, Penny (1999). *The Story of Peking Man*. Allen & Unwin. ISBN 1-86508-632-0
* Walker, Allan; Shipman, Pat (1996). *The Wisdom of the Bones: In Search of Human Origins*. Weidenfeld and Nicholson. ISBN 0-297-81670-5
* Wade, Nicholas (2006). *Before the Dawn: Recovering the Lost History of our Ancestors*. Penguin Press. ISBN 978-0-7156-3658-9
*  (Note: this book contains very accessible descriptions of human และ non-human primates, their evolution, และ fossil history).
* 
* 
* 
* 
* 

### เว็บไซต์
* Interactive map of primate fossil finds around the world 
* Informative lecture on ''Australopithecines'' 

## เชิงอรรถและอ้างอิง

ซากดึกดำบรรพ์