เจ้าชายพระราชสวามี

**เจ้าชายพระราชสวามี** () หมายถึงพระราชสวามีในสมเด็จพระราชินีนาถ แต่ไม่ได้เป็นพระมหากษัตริย์ตามสิทธิ์ของพระองค์เอง

โดยทั่วไปผู้ที่เป็นพระราชสวามีอาจได้รับพระยศเป็นเจ้าชาย เจ้าชายพระราชสวามี หรือพระมหากษัตริย์พระราชสวามี ตามแต่สมเด็จพระราชินีนาถจะทรงแต่งตั้ง

กรณีที่ "เจ้าชายพระราชสวามี" เป็นอิสริยยศ พบว่าใช้กับเจ้าชายอัลเบิร์ต พระราชสวามีในสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ที่พระราชทานให้พระราชสวามีในปี ค.ศ. 1857 ต่อมาเจ้าชายเฮนริกแห่งเดนมาร์ก พระราชสวามีก็ได้รับพระราชทานพระอิสริยยศเดียวกันนี้จากสมเด็จพระราชินีนาถมาร์เกรเธอที่ 2 แห่งเดนมาร์กในปี ค.ศ. 2005

## ราชสำนักจีน
ในราชสำนักของจักรพรรดิจีน มีตำแหน่ง "**ฟู่หม่า**" () ซึ่งเดิมเป็นตำแหน่งในราชสำนัก ต่อมาใช้กับพระสวามีของเจ้าหญิงด้วย จึงอาจเทียบได้กับ "เจ้าชายพระสวามี" ในฐานันดรศักดิ์ยุโรป เจ้าชายพระสวามีอาจดำรงตำแหน่งหรือยศอื่น ๆ อีกตามสิทธิ์ของพระองค์

## การใข้ในทวีปยุโรป

### สหราชอาณาจักร
ในสหราชอาณาจักร ตำแหน่ง "เจ้าชายพระราชสวามี" เป็นตำแหน่งเฉพาะของเจ้าชายอัลเบิร์ต แม้ว่าคำนี้จะใช้เป็นคำอธิบายสำหรับเจ้าชายพระราชสวามีองค์อื่น ๆ ของอังกฤษก็ตาม ตำแหน่งนี้ได้รับพระราชทานแก่พระองค์ในปี ค.ศ. 1857 โดยพระมเหสีของพระองค์ สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ก่อนหน้าเจ้าชายอัลเบิร์ต มีเจ้าชายพระราชสวามีชาวอังกฤษ สกอตแลนด์ หรือ สหราชอาณาจักร เพียง 5 พระองค์เท่านั้น ได้แก่ พระสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งอังกฤษ, สมเด็จพระราชินีนาถแอนน์แห่งบริเตนใหญ่ และสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์ ซึ่งสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์ ทรงอภิเษกสมรสถึง 3 ครั้งในรัชสมัยอันยาวนานของพระองค์ สมเด็จพระราชินีนาถองค์อื่น ๆ ที่ครองราชย์ก่อนสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียทรงหลีกเลี่ยงคำถามเกี่ยวกับตำแหน่งที่เหมาะสมสำหรับพระราชสวามี สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 แห่งอังกฤษ ไม่เคยอภิเษกสมรส และพระสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 2 คือพระเจ้าวิลเลียมที่ 3 แห่งอังกฤษ ได้รับการแต่งตั้งเป็นกษัตริย์โดยชอบธรรมอย่างชัดเจน 

[thumb|left|ภาพเหมือนของเจ้าชายอัลเบิร์ต โดย ฟรานซ์ ซาเวียร์ วินเทอร์ฮัลเตอร์ [เจ้าชายอัลเบิร์ต พระราชสวามี|เจ้าชายอัลเบิร์ตได้รับพระราชทานพระยศ "เจ้าชายพระราชสวามี" ในปี ค.ศ. 1857 จากพระมเหสี สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย]]
ตำแหน่งของพระสวามีชายทั้งห้าพระองค์ก่อนยุควิกตอเรียมีความแตกต่างกันอย่างมาก พระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน พระสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งอังกฤษ ได้รับการประกาศให้เป็นกษัตริย์โดยสิทธิของพระชายา (king jure uxoris) และได้รับอำนาจเท่าเทียมกับพระมเหสีในระหว่างที่พระนางทรงครองราชย์ แต่เจ้าชายเยิร์นแห่งเดนมาร์ก พระสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแอนน์แห่งบริเตนใหญ่ ไม่ได้รับตำแหน่งใด ๆ ของสหราชอาณาจักรนอกจากดยุกแห่งคัมบาร์ลันด์ (ตำแหน่งเจ้าชายของพระองค์เป็นของเดนมาร์ก) ในขณะเดียวกัน ตำแหน่งของพระสวามีทั้งสามพระองค์ของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์ ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างสมบูรณ์ อย่างน้อยหนึ่งพระองค์ (เฮนรี สจวต ลอร์ดดาร์นลีย์) ได้รับการประกาศให้เป็นพระมหากษัตริย์พระราชสวามี และทั้งพระองค์และพระเจ้าฟร็องซัวที่ 2 แห่งฝรั่งเศส ผู้ทรงดำรงตำแหน่งก่อนหน้า ต่างก็แสวงหาการยอมรับในฐานะกษัตริย์โดยสิทธิของพระชายา (king jure uxoris) (ภายใต้ทฤษฎี "การสมรสแห่งราชบัลลังก์สกอตแลนด์") แต่ตำแหน่งและอำนาจของพระสวามีเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอย่างต่อเนื่องในรัชสมัยของแมรี และยังคงไม่ได้รับการแก้ไขเมื่อแมรีถูกจับกุมและประหารชีวิต

เจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งเอดินบะระ พระสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นพระสวามีเพียงพระองค์เดียวนับตั้งแต่การสวรรคตของเจ้าชายอัลเบิร์ต ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นขุนนางแห่งสหราชอาณาจักรก่อนการอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงเอลิซาเบธในปี ค.ศ. 1947 หลังจากการขึ้นครองราชย์ขอสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร ในปี ค.ศ. 1952 เกิดการถกเถียงกันในแวดวงราชวงศ์และในหมู่นักการเมืองอาวุโส (ทั้งในสหราชอาณาจักรและในราชอาณาจักรเครือจักรภพอื่น ๆ โดยเฉพาะแคนาดา) เกี่ยวกับพระยศที่เหมาะสมของพระสวามี ผู้นำบางคนรวมถึง วินสตัน เชอร์ชิล ซึ่งนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ได้เสนอให้ฟื้นฟูพระยศเจ้าชายพระราชสวามีของเจ้าชายอัลเบิร์ต ในขณะที่คนอื่น ๆ เสนอพระยศอื่น ๆ เช่น "เจ้าชายแห่งราชอาณาจักร" และ "เจ้าชายแห่งเครือจักรภพ" (ซึ่งอย่างหลังนี้เสนอโดยจอห์น ดีเฟนเบเกอร์ ซึ่งในขณะนั้นเป็นสมาชิกคณะรัฐมนตรีฝ่ายค้านของแคนาดา) ในปี ค.ศ. 1957 สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร ทรงสถาปนา เจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งเอดินบะระ เป็นเจ้าชายแห่งสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ ซึ่งเป็นพระยศเดียวกับที่พระโอรสของพระมหากษัตริย์ทรงถือครอง

ความแตกต่างระหว่างตำแหน่งของเจ้าชายพระราชสวามีกับพระมหากษัตริย์มีความสำคัญในระบบลำดับชั้นทางสังคมแบบปิตาธิปไตยของสหราชอาณาจักร ภายในลำดับชั้นนี้ พระมหากษัตริย์ทรงมีตำแหน่งสูงกว่าตำแหน่งอื่นใดในลำดับชั้นทางสังคมของสหราชอาณาจักร ดังนั้นจึงทรงมีอำนาจมากกว่า เมื่อพระมหากษัตริย์เป็นสตรี เช่น สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ผู้ขึ้นครองราชย์ในปี ค.ศ. 1837 อำนาจจะตกเป็นของพระราชินี เนื่องจากพระองค์ทรงดำรงตำแหน่งสูงสุดในกรณีที่ไม่มีพระมหากษัตริย์ พระราชินีมเหสีต่างจากเจ้าชายพระราชสวามีตรงที่เจ้าชายพระราชสวามีจะไม่ได้รับการสวมมงกุฎและเจิมน้ำมันศักดิ์สิทธิ์เหมือนกับพระราชินีมเหสีในพิธีราชาภิเษก

### ประเทศอื่น ๆ
ฌักที่ 1 กลายเป็นเจ้าชายพระราชสวามีแห่งโมนาโก ในปี ค.ศ. 1731 หลังจากที่พระมเหสีของพระองค์ ลุยส์ ฮิปโปลิต ขึ้นครองราชย์เป็นเจ้าหญิง

ในปี ค.ศ. 2005 เจ้าชายเฮนริก พระสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถมาร์เกรเธอที่ 2 แห่งเดนมาร์ก ได้รับพระราชทานพระยศดังกล่าว พระองค์ทรงร้องขอพระยศ "พระมหากษัตริย์พระราชสวามี" แต่ไม่ทรงได้รับพระราชทาน ในปี ค.ศ. 2016 เขาประกาศว่าเมื่อเกษียณอายุแล้ว เขาจะกลับไปใช้ตำแหน่งเจ้าชาย ซึ่งเป็นตำแหน่งที่เขาได้รับเมื่อครั้งแต่งงานในปี ค.ศ. 1967

## พระมหากษัตริย์พระราชสวามี
**พระมหากษัตริย์พระราชสวามี** () หรือ **จักรพรรดิพระราชสวามี** () เป็นคำนำหน้าชื่อที่ใช้ไม่บ่อยนักสำหรับเรียกพระราชสวามีในสมเด็จพระราชินีนาถ ตัวอย่างเช่น:
* พระเจ้าฟร็องซัวที่ 2 แห่งฝรั่งเศส
* พระเจ้าเปดรูที่ 3 แห่งโปรตุเกส
* พระเจ้าฟือร์นังดูที่ 2 แห่งโปรตุเกส
* พระเจ้าวิลเลียมที่ 3 แห่งอังกฤษ
* เฮนรี สจวต ลอร์ดดาร์นลีย์
* ฟรันซิสโก เด อาซิส ดยุกแห่งการ์ดิซ

## รายชื่อพระราชสวามี
;**เดนมาร์ก**
* เจ้าชายเฮนริกแห่งเดนมาร์ก – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถมาร์เกรเธอที่ 2 แห่งเดนมาร์ก

;**ราชอาณาจักรฮาวาย**
* จอห์น โอเวน โดมินิส – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถลีลีอูโอกาลานี

;**ราชอาณาจักรอังกฤษ**
* เจฟฟรีย์แห่งอ็องฌู – พระราชสวามีของจักรพรรดินีมาทิลดา
* กิลฟอร์ด ดัดลีย์ – พระราชสวามีของเลดีเจน เกรย์

;**ราชอาณาจักรสกอตแลนด์**
* พระเจ้าฟร็องซัวที่ 2 แห่งฝรั่งเศส – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์
* เฮนรี สจวต ลอร์ดดาร์นลีย์ – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์
* เจมส์ เฮปเบิร์น เอิร์ลที่ 4 แห่งโบธเวล – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์

;**ลักเซมเบิร์ก**
* เจ้าชายเฟลิกซ์แห่งบูร์บง-ปาร์มา – พระราชสวามีของแกรนด์ดัชเชสชาร์ล็อตแห่งลักเซมเบิร์ก

;**โมนาโก**
* เจ้าชายฌักที่ 1 เจ้าผู้ครองโมนาโก – พระราชสวามีของเจ้าหญิงลุยส์ ฮิปโปลิต เจ้าหญิงแห่งโมนาโก

;**เนเธอร์แลนด์**
* ดยุกไฮน์ริชแห่งเม็คเลินบวร์ค-ชเวรีน – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถวิลเฮลมินาแห่งเนเธอร์แลนด์
* เจ้าชายแบร์นฮาร์ทแห่งลิพเพอ-บีสเทอร์เฟ็ลท์ – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถยูเลียนาแห่งเนเธอร์แลนด์
* เจ้าชายเคลาส์แห่งเนเธอร์แลนด์ – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถเบียทริกซ์แห่งเนเธอร์แลนด์

;**โปรตุเกส**
* โอกุสต์ ดยุกแห่งลอยช์เทินแบร์ก – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 2 แห่งโปรตุเกส
* พระเจ้าฟือร์นังดูที่ 2 แห่งโปรตุเกส – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 2 แห่งโปรตุเกส

;**ชิลลา**
* อึม กัลมุนวัง – พระราชสวามีของพระนางซ็อนด็อกแห่งชิลลา
* คิม วี-ฮง – พระราชสวามีของพระนางชินซ็องแห่งชิลลา

;**สเปน**
* ฟรันซิสโก เด อาซิส ดยุกแห่งการ์ดิซ – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 2 แห่งสเปน

;**สวีเดน**
* พระเจ้าเฟรดริกที่ 1 แห่งสวีเดน – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถอูลริกาแห่งสวีเดน

;**ตองงา**
* วีเลียมี ตูงี ไมเลฟีฮี – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถซาโลเต ตูโปอูที่ 3 แห่งตองงา

;**สหราชอาณาจักร**
* เจ้าชายจอร์จ ดยุกแห่งคัมบาร์ลันด์ – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแอนน์แห่งบริเตนใหญ่
* เจ้าชายอัลเบิร์ตแห่งซัคเซิน-โคบวร์คและโกทา – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย
* เจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งเอดินบะระ – พระราชสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร

## ดูเพิ่ม
* เจ้าหญิงพระชายา
* สมเด็จพระราชินี
* รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร
* :หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์พระราชสวามี

## อ้างอิง


หมวดหมู่:เจ้าชาย
หมวดหมู่:คำนำหน้าชื่อ