อำเภอเมืองสุโขทัย

**เมืองสุโขทัย** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุโขทัย โดยถือเป็นศูนย์กลางการบริหารราชการ ศูนย์กลางธุรกิจ และวัฒนธรรมของจังหวัด

## ประวัติศาสตร์
เดิมอำเภอดังกล่าวเป็นเมืองเอกของจังหวัดศุโขไทย (สะกดตามราชกิจจานุเบกษาใน พ.ศ. 2460) เดิมชื่อว่า **อำเภอเมือง** ซึ่งใน พ.ศ. 2460 อำเภอนี้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น **อำเภอธานี** จนเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2475 ได้ยุบอำเภอธานีและเปลี่ยนชื่อเป็น **อำเภอสุโขทัยธานี** ขึ้นต่อจังหวัดสวรรคโลก  

ภายหลังใน พ.ศ. 2482 ได้มีการเปลี่ยนแปลงชื่อจังหวัดสวรรคโลกเป็นจังหวัดสุโขทัย จึงได้ยกอำเภอสุโขทัยธานีเป็นศูนย์กลางของจังหวัด และได้เปลี่ยนชื่อเป็น **อำเภอเมืองสุโขทัย**

และเนื่องจากอาณาเขตในอำเภอเมืองสุโขทัยนั้นกว้างขวางขึ้น ทำให้ไม่สะดวกต่อการติดต่อทางราชการ ซึ่งต่อมาได้มีการแบ่งพื้นที่การปกครองต่อมา ดังนี้
* พ.ศ. 2452 ยกฐานะตำบลบ้านด่านและตำบลลานหอย อำเภอเมืองสุโขทัย ขึ้นเป็น **กิ่งอำเภอบ้านด่าน**
* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอบ้านด่าน อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย เป็น **กิ่งอำเภอลานหอย**
* วันที่ 27 สิงหาคม 2476 ตั้งตำบลตลิ่งชัน แยกออกจากตำบลบ้านด่าน
* วันที่ 14 มีนาคม 2480 จัดตั้งเทศบาลเมืองสุโขทัยธานี จังหวัดสวรรคโลก ในท้องที่ตำบลธานีทั้งตำบล
* วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดสุโขทัย และจังหวัดตาก โดยโอนพื้นที่หมู่ที่ 6 ตำบลลานหอย กิ่งอำเภอลานหอย อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย ไปขึ้นกับตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
* วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อจังหวัดสวรรคโลก เป็นจังหวัดสุโขทัย และเปลี่ยนชื่ออำเภอธานี เป็น**อำเภอเมืองสุโขทัย** รวมทั้งเปลี่ยนแปลงสถานะอำเภอธานีให้เหลือเพียงตำบลธานี ขึ้นต่ออำเภอเมืองสุโขทัย และได้เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอลานหอย จังหวัดสุโขทัย เป็น **กิ่งอำเภอบ้านด่านลานหอย**
* พ.ศ. 2499 แยกพื้นที่ตำบลโตนด ตำบลทุ่งหลวง ตำบลสามพวง และตำบลศรีคีรีมาศ แล้วจัดตั้งเป็น **กิ่งอำเภอคีรีมาศ** โดยให้ขึ้นต่ออำเภอเมืองสุโขทัย
* วันที่ 5 มิถุนายน 2499 ยกฐานะกิ่งอำเภอคีรีมาศ อำเภอเมืองสุโขทัย เป็น **อำเภอคีรีมาศ**
* วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านโตนด ในพื้นที่บางส่วนของตำบลโตนด และโอนขึ้นตรงต่ออำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย
* วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลลานหอย ในท้องที่บางส่วนของตำบลลานหอย
* วันที่ 26 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลเมืองเก่า ในท้องที่บางส่วนของตำบลเมืองเก่า
* วันที่ 27 มีนาคม 2505 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านสวน ในพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านสวน
* วันที่ 16 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอบ้านด่านลานหอย อำเภอเมืองสุโขทัย เป็น **อำเภอบ้านด่านลานหอย**
* วันที่ 18 เมษายน 2510 โอนพื้นที่หมู่ที่ 1 และ หมู่ที่ 4 ของตำบลปากแคว และหมู่ที่ 7 ของตำบลยางซ้าย (เฉพาะส่วนตัดเข้ากับในพื้นที่เทศบาลเมืองสุโขทัย) ให้ไปขึ้นกับตำบลธานี
* วันที่ 12 พฤษภาคม 2524 ตั้งตำบลวังทองแดง แยกจากตำบลเมืองเก่า
* วันที่ 3 มีนาคม 2538 ยกฐานะสภาตำบลบ้านกล้วย เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย
* วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลวังทองแดง สภาตำบลบ้านสวน (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาล) สภาตำบลบ้านหลุม สภาตำบลปากแคว สภาตำบลยางซ้าย และสภาตำบลเมืองเก่า (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาล) ขึ้นเป็น องค์การบริหารส่วนตำบลวังทองแดง องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านสวน องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านหลุม องค์การบริหารส่วนตำบลปากแคว องค์การบริหารส่วนตำบลยางซ้าย และองค์การบริหารส่วนตำบลเมืองเก่า ตามลำดับ
* วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลตาลเตี้ย และสภาตำบลปากพระ ขึ้นเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลตาลเตี้ย และองค์การบริหารส่วนตำบลปากพระ
* วันที่ 27 พฤษภาคม 2541 กำหนดเขตหมู่บ้านในอำเภอเมืองดังนี้ 
**ตำบลวังทองแดง มี 7 หมู่บ้าน 
**ตำบลเมืองเก่า มี 10 หมู่บ้าน 
**ตำบลบ้านกล้วย มี 11 หมู่บ้าน 
**ตำบลปากแคว มี 8 หมู่บ้าน 
**ตำบลตาลเตี้ย มี 4 หมู่บ้าน 
**ตำบลบ้านสวน มี 13 หมู่บ้าน 
**ตำบลบ้านหลุม มี 9 หมู่บ้าน 
**ตำบลปากพระ มี 5 หมู่บ้าน
**ตำบลยางซ้าย มี 11 หมู่บ้าน 
**นอกจากนี้ ยังกำหนดเขตของตำบลธานีใหม่ โดยครอบคลุมพื้นที่ในเขตเทศบาลเมืองสุโขทัยธานีทั้งหมด
* วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลเมืองเก่าและสุขาภิบาลบ้านสวน เป็นเทศบาลตำบลเมืองเก่าและเทศบาลตำบลบ้านสวน ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 1 ตุลาคม 2546 แยกบ้านวังตะคร้อ หมู่ที่ 4 ตำบลเมืองเก่า จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 11 บ้านวังใหม่เจริญสุข
* วันที่ 23 มีนาคม 2549 แยกบ้านสนามบิน หมู่ที่ 1 ตำบลบ้านกล้วย จัดตั้งเป็น 2 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ที่ 13 บ้านคลองโพธิ์ และหมู่ที่ 14 บ้านเนินทอง
* วันที่ 14 กันยายน 2550 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย เป็น เทศบาลตำบลบ้านกล้วย

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเมืองสุโขทัยตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอศรีสำโรง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอพรหมพิราม (จังหวัดพิษณุโลก) และอำเภอกงไกรลาศ
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอคีรีมาศ
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบ้านด่านลานหอย

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเมืองสุโขทัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 97 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเมืองสุโขทัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลเมืองสุโขทัยธานี]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธานีทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบ้านสวน** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านสวน
* **เทศบาลตำบลเมืองเก่า** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเมืองเก่า
* **เทศบาลตำบลบ้านกล้วย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกล้วยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านสวน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านสวน (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านสวน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองเก่า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองเก่า (นอกเขตเทศบาลตำบลเมืองเก่า)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปากแคว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากแควทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลยางซ้าย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางซ้ายทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านหลุม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านหลุมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาลเตี้ย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาลเตี้ยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปากพระ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากพระทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังทองแดง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองแดงทั้งตำบล

## สถานที่สำคัญ
* อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย
* มหาวิทยาลัยรามคำแหง วิทยาเขตสุโขทัย
* สถาบันการพลศึกษา วิทยาเขตสุโขทัย
* แก้มลิงทุ่งทะเลหลวง
* สวนหลวงเฉลิมพระเกียรติ ร.9
* ศาลพระแม่ย่า
* พุทธอุทยานสุโขทัย

## อ้างอิง


เมืองสุโขทัย