ประวัติศาสตร์เกาหลีเหนือ

**ประวัติศาสตร์เกาหลีเหนือ** เริ่มต้นเมื่อสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1945 การยอมจำนนของญี่ปุ่นนำไปสู่การแบ่งเกาหลีที่เส้นขนานที่ 38 โดยมีสหภาพโซเวียตเข้ายึดครองทางตอนเหนือ และสหรัฐเข้ายึดครองทางตอนใต้ สหภาพโซเวียตและสหรัฐไม่สามารถตกลงกันได้ในแนวทางการรวมประเทศ และใน ค.ศ. 1948 ทั้งสองฝ่ายก็ตั้งรัฐบาลแยกกันสองรัฐบาล ได้แก่ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีที่ฝักใฝ่โซเวียตและสาธารณรัฐเกาหลีที่ฝักใฝ่อเมริกา โดยที่แต่ละฝ่ายต่างอ้างว่าตนเป็นรัฐบาลที่ชอบด้วยกฎหมายของเกาหลีทั้งหมด

ใน ค.ศ. 1950 สงครามเกาหลีปะทุขึ้น หลังความสูญเสียอย่างหนัก สงครามสิ้นสุดลงด้วยสภาวะคุมเชิงกัน (ไม่มีฝ่ายชนะขาด) การแบ่งเขตที่เส้นขนานที่ 38 ถูกแทนที่ด้วยเขตปลอดทหารเกาหลี (DMZ) ความตึงเครียดระหว่างทั้งสองฝ่ายยังคงดำเนินต่อไป ท่ามกลางซากปรักหักพัง เกาหลีเหนือได้สร้างระบบเศรษฐกิจแบบรัฐควบคุมที่มีอุตสาหกรรมเป็นพื้นฐานขึ้นมา

คิม อิล-ซ็องเป็นผู้นำเกาหลีเหนือกระทั่งถึงแก่อสัญกรรมใน ค.ศ. 1994 เขาสร้างลัทธิบูชาบุคคลอย่างแพร่หลายและนำพาประเทศไปในทิศทางที่เป็นอิสระตามหลักการ*[[ชูเช]]* (การพึ่งตนเอง) อย่างไรก็ตาม จากภัยธรรมชาติและการล่มสลายของกลุ่มโซเวียตใน ค.ศ. 1991 เกาหลีเหนือได้ตกอยู่ในวิกฤตเศรษฐกิจอย่างรุนแรง คิม จ็อง-อิล บุตรชายของคิม อิล-ซ็อง สืบทอดตำแหน่งต่อจากเขา และต่อมาคิม จ็อง-อึน ผู้เป็นหลานชายก็สืบทอดตำแหน่งตามลำดับ

## ก่อนการแบ่งประเทศ
ตั้งแต่ ค.ศ. 1910 จนถึงการสิ้นสุดของสงครามโลกครั้งที่สองใน ค.ศ. 1945 เกาหลีอยู่ภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น ชาวเกาหลีส่วนใหญ่เป็นเกษตรกรที่ทำนาเพื่อยังชีพ ในทศวรรษ 1930 ญี่ปุ่นพัฒนาเหมืองแร่ เขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำ โรงงานเหล็ก และโรงงานผลิตสินค้าในทางตอนเหนือของเกาหลีและแมนจูเรียที่อยู่ใกล้เคียง ชนชั้นแรงงานอุตสาหกรรมชาวเกาหลีขยายตัวอย่างรวดเร็ว และชาวเกาหลีจำนวนมากไปทำงานในแมนจูเรีย ผลที่ตามมาคือร้อยละ 65 ของอุตสาหกรรมหนักในเกาหลีตั้งอยู่ทางตอนเหนือ แต่ด้วยสภาพภูมิประเทศที่ทุรกันดาร จึงมีพื้นที่เกษตรกรรมเพียงร้อยละ 37 เท่านั้น

เกาหลีตอนเหนือได้รับอิทธิพลจากแนวคิดตะวันตกสมัยใหม่เพียงเล็กน้อย ข้อยกเว้นบางประการคือการเข้ามาของศาสนา นับตั้งแต่การมาถึงของมิชชันนารีในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 พื้นที่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเกาหลี โดยเฉพาะเปียงยาง ได้กลายเป็นฐานที่มั่นของศาสนาคริสต์ ส่งผลให้เปียงยางถูกเรียกว่า "เยรูซาเล็มแห่งตะวันออก"

ขบวนการกองโจรเกาหลีปรากฏขึ้นในพื้นที่แถบภูเขาตอนในและในแมนจูเรีย เพื่อทำการก่อกวนทางการจักรวรรดิญี่ปุ่น หนึ่งในผู้นำกองโจรที่โดดเด่นที่สุดคือคิม อิล-ซ็อง นักคอมมิวนิสต์

## การแบ่งเกาหลี (ค.ศ. 1945–1950)

ในการประชุมเตหะรานในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1943 และการประชุมยอลตาในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1945 สหภาพโซเวียตให้สัญญาว่าจะเข้าร่วมกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามแปซิฟิกภายในสามเดือนหลังได้รับชัยชนะในยุโรป ต่อมาในวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 1945 เมื่อครบสามเดือนพอดี สหภาพโซเวียตได้ประกาศสงครามต่อญี่ปุ่น กองทัพโซเวียตรุกคืบอย่างรวดเร็ว จนรัฐบาลสหรัฐเริ่มกังวลว่าโซเวียตจะเข้ายึดครองเกาหลีทั้งหมด วันที่ 10 สิงหาคม รัฐบาลสหรัฐจึงตัดสินใจเสนอให้ใช้เส้นขนานที่ 38 เป็นเส้นแบ่งเขตระหว่างเขตยึดครองของโซเวียตทางตอนเหนือและเขตยึดครองของสหรัฐทางตอนใต้ สาเหตุที่เลือกเส้นขนานนี้เพราะจะทำให้โซลซึ่งเป็นเมืองหลวงอยู่ภายใต้การควบคุมของอเมริกา สิ่งที่ทำให้อเมริกาประหลาดใจคือสหภาพโซเวียตยอมรับการแบ่งนี้ทันที ความตกลงนี้ถูกรวมเข้ากับคำสั่งทั่วไปหมายเลข 1 (อนุมัติเมื่อ 17 สิงหาคม ค.ศ. 1945) สำหรับการยอมจำนนของญี่ปุ่น การแบ่งนี้ทำให้ชาวเกาหลีสิบหกล้านคนอยู่ในเขตของอเมริกาและเก้าล้านคนอยู่ในเขตของโซเวียต

กองกำลังโซเวียตเริ่มการยกพลขึ้นบกในเกาหลีในวันที่ 14 สิงหาคมและยึดครองพื้นที่ทางตะวันออกเฉียงเหนือได้อย่างรวดเร็ว และในวันที่ 16 สิงหาคม พวกเขาได้ขึ้นบกที่ว็อนซัน ต่อมาในวันที่ 24 สิงหาคม กองทัพแดงได้เดินทางถึงเปียงยาง ส่วนกองกำลังสหรัฐเดินทางมาถึงทางตอนใต้จนกระทั่งวันที่ 8 กันยายน

ตลอดเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1945 คณะกรรมการประชาชนเกิดขึ้นทั่วเกาหลี โดยร่วมกับคณะกรรมการเตรียมการประกาศเอกราชเกาหลี ซึ่งในเดือนกันยายนได้สถาปนาสาธารณรัฐประชาชนเกาหลีขึ้น เมื่อทหารโซเวียตเข้าสู่เปียงยาง พวกเขาพบว่ามีการตั้งคณะกรรมการประชาชนท้องถิ่นขึ้นที่นั่น นำโดยโช มัน-ซิก ชาตินิยมคริสเตียนรุ่นเก่า ทางการโซเวียตยอมรับและทำงานร่วมกับคณะกรรมการประชาชน ต่างจากฝ่ายอเมริกา จากบางบันทึกระบุว่าโช มัน-ซิกคือตัวเลือกแรกของรัฐบาลโซเวียตในการเป็นผู้นำเกาหลีเหนือ

วันที่ 19 กันยายน คิม อิล-ซ็องและนายทหารกองทัพแดงชาวเกาหลีอีก 66 คนเดินทางถึงว็อนซัน พวกเขาเคยต่อสู้กับญี่ปุ่นในแมนจูเรียในทศวรรษ 1930 แต่อาศัยอยู่ในสหภาพโซเวียตและฝึกฝนในกองทัพแดงมาตั้งแต่ ค.ศ. 1941 วันที่ 14 ตุลาคม ทางการโซเวียตแนะนำตัวคิมให้สาธารณชนเกาหลีเหนือรู้จักในฐานะวีรบุรุษนักรบกองโจร

ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1945 ณ การประชุมมอสโก สหภาพโซเวียตตกลงตามข้อเสนอของสหรัฐให้เกาหลีอยู่ในภาวะทรัสตี (การดูแล) เป็นเวลาสูงสุดห้าปีก่อนจะได้รับเอกราช ชาวเกาหลีส่วนใหญ่เรียกร้องเอกราชทันที แต่คิมและคอมมิวนิสต์คนอื่น ๆ สนับสนุนภาวะทรัสตีภายใต้แรงกดดันจากรัฐบาลโซเวียต โช มัน-ซิกคัดค้านข้อเสนอนี้ในการประชุมสาธารณะในวันที่ 4 มกราคม ค.ศ. 1946 และหายตัวไปจากการถูกกักบริเวณในบ้าน วันที่ 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1946 คณะกรรมการประชาชนได้รับการจัดตั้งใหม่ในฐานะคณะกรรมการประชาชนชั่วคราวซึ่งถูกควบคุมโดยคอมมิวนิสต์ ระบอบใหม่สถาปนานโยบายที่ได้รับความนิยม เช่น การจัดสรรที่ดินใหม่ การโอนอุตสาหกรรมเป็นของรัฐ การปฏิรูปกฎหมายแรงงาน และความเท่าเทียมของสตรี

ในขณะเดียวกัน กลุ่มคอมมิวนิสต์ที่มีอยู่เดิมถูกปรับโครงสร้างใหม่เป็นพรรคภายใต้คิม อิล-ซ็อง วันที่ 18 ธันวาคม ค.ศ. 1945 คณะกรรมการพรรคคอมมิวนิสต์ท้องถิ่นถูกรวมเข้าเป็นพรรคคอมมิวนิสต์เกาหลีเหนือ ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1946 พรรคนี้รวมกับพรรคประชาชนใหม่เพื่อก่อตั้งพรรคแรงงานแห่งเกาหลีเหนือ ในเดือนธันวาคม แนวร่วมประชาชนนำโดยพรรคแรงงานได้รับชัยชนะในการเลือกตั้งทางตอนเหนือ ใน ค.ศ. 1949 พรรคแรงงานแห่งเกาหลีเหนือรวมกับพรรคคู่ขนานทางตอนใต้จนกลายเป็นพรรคแรงงานแห่งเกาหลี โดยมีคิมเป็นประธานพรรค

ใน ค.ศ. 1946 กฎหมายชุดใหญ่ที่ครอบคลุมหลายด้านเปลี่ยนแปลงเกาหลีเหนือตามแนวทางคอมมิวนิสต์แบบโซเวียต การปฏิรูป "ที่ดินสู่ผู้ไถ่พรวน" จัดสรรที่ดินเกษตรกรรมส่วนใหญ่ให้แก่ชาวนายากจนและไร้ที่ดิน เป็นการทำลายอำนาจของชนชั้นเจ้าที่ดินอย่างได้ผล ตามมาด้วย "กฎหมายแรงงาน", "กฎหมายความเท่าเทียมทางเพศ" และ "กฎหมายว่าด้วยการโอนอุตสาหกรรม การขนส่ง การสื่อสาร และธนาคารเป็นของรัฐ"

คิมสถาปนากองทัพประชาชนเกาหลี (KPA) ที่ฝักใฝ่คอมมิวนิสต์ โดยคัดเลือกจากกลุ่มนักรบกองโจรและอดีตทหารที่ได้รับประสบการณ์การรบในการสู้รบกับญี่ปุ่นและทหารจีนคณะชาติในเวลาต่อมา คิมสร้างกองทัพขนาดใหญ่ที่มีทักษะการแทรกซึมและการสงครามกองโจร ก่อนที่สงครามเกาหลีจะปะทุขึ้น โจเซฟ สตาลินจัดหาอาวุธทันสมัยให้แก่กองทัพประชาชนเกาหลี เช่น รถถังขนาดกลาง รถบรรทุก ปืนใหญ่ และอาวุธเบา คิมยังสถาปนากองทัพอากาศ โดยในช่วงแรกติดตั้งเครื่องบินขับไล่และโจมตีใบพัดของโซเวียต ต่อมานักบินฝึกหัดของเกาหลีเหนือถูกส่งไปสหภาพโซเวียตและจีนเพื่อฝึกบินเครื่องบินไอพ่นมิก-15 ที่ฐานทัพลับ

### การสถาปนาสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี

เมื่อการเจรจากับสหภาพโซเวียตว่าด้วยอนาคตของเกาหลีไม่มีความคืบหน้า สหรัฐจึงนำประเด็นนี้เข้าสู่สหประชาชาติในเดือนกันยายน ค.ศ. 1947 ผลคือสหประชาชาติตั้งคณะกรรมาธิการชั่วคราวแห่งสหประชาชาติว่าด้วยเกาหลีเพื่อจัดการเลือกตั้งในเกาหลี สหภาพโซเวียตคัดค้านความเคลื่อนไหวนี้ เมื่อขาดความร่วมมือจากโซเวียต จึงมีการตัดสินใจให้จัดการเลือกตั้งภายใต้การดูแลของสหประชาชาติเฉพาะในตอนใต้ ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1948 มีการประชุมขององค์การต่าง ๆ จากทั้งเหนือและใต้ที่เปียงยาง แต่การประชุมไม่เป็นผล นักการเมืองฝ่ายใต้ คิม กูและคิม กยู-ซิก เข้าร่วมการประชุมและคว่ำบาตรการเลือกตั้งในภาคใต้ ภายหลังทั้งสองได้รับรางวัลการรวมชาติแห่งชาติจากเกาหลีเหนือหลังเสียชีวิต การเลือกตั้งจัดขึ้นในเกาหลีใต้ในวันที่ 10 พฤษภาคม ค.ศ. 1948 และในวันที่ 15 สิงหาคม สาธารณรัฐเกาหลีก็ถือกำเนิดขึ้นอย่างเป็นทางการ กระบวนการคู่ขนานเกิดขึ้นในเกาหลีเหนือ สมัชชาประชาชนสูงสุดชุดใหม่ได้รับการเลือกตั้งในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1948 และในวันที่ 3 กันยายน มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี (DPRK) ได้รับการสถาปนาในวันที่ 9 กันยายน โดยมีคิมเป็นนายกรัฐมนตรี วันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 1948 สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติยอมรับรายงานของ UNTCOK และประกาศให้สาธารณรัฐเกาหลีเป็น "รัฐบาลที่ชอบด้วยกฎหมายเพียงหนึ่งเดียวในเกาหลี"

เมื่อถึง ค.ศ. 1949 เกาหลีเหนือกลายเป็นรัฐคอมมิวนิสต์เต็มตัว พรรคการเมืองและองค์การมวลชนทั้งหมดเข้าร่วมกับแนวร่วมประชาธิปไตยเพื่อการรวมชาติ ซึ่งฉากหน้าดูเหมือนเป็นแนวร่วมประชาชนแต่ในความเป็นจริงถูกควบคุมโดยคอมมิวนิสต์ รัฐบาลดำเนินการอย่างรวดเร็วเพื่อตั้งระบบการเมืองที่ได้รับอิทธิพลบางส่วนจากระบบโซเวียต โดยอำนาจการเมืองถูกผูกขาดโดยพรรคแรงงานแห่งเกาหลี (WPK)

## สงครามเกาหลี (ค.ศ. 1950–1953)

การที่รัฐบาลของอี ซึง-มันในภาคใต้มีความเข้มแข็งขึ้นจากการสนับสนุนทางทหารของอเมริกาและการปราบปรามการลุกฮือในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1948 ทำให้ความหวังของเกาหลีเหนือที่จะรวมชาติด้วยการปฏิวัติในภาคใต้สิ้นสุดลง และตั้งแต่ต้น ค.ศ. 1949 คิม อิล-ซ็องแสวงหาการสนับสนุนจากโซเวียตและจีนเพื่อทำการทัพในการรวมประเทศด้วยกำลัง การถอนกำลังส่วนใหญ่ของสหรัฐออกจากเกาหลีใต้ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1949 ทำให้รัฐบาลฝ่ายใต้เหลือเพียงกองทัพเกาหลีใต้ที่อ่อนแอและขาดประสบการณ์ในการปกป้องประเทศ ระบอบใต้ยังต้องรับมือกับพลเมืองที่มีความจงรักภักดีไม่แน่นอน ตรงกันข้าม กองทัพเกาหลีเหนือได้รับประโยชน์จากยุทธภัณฑ์ยุคสงครามโลกครั้งที่สองของสหภาพโซเวียต และมีแกนนำเป็นทหารผ่านศึกที่โชกโชนซึ่งเคยรบในฐานะกองโจรต่อต้านญี่ปุ่นหรือรบเคียงบ่าเคียงไหล่กับคอมมิวนิสต์จีน ใน ค.ศ. 1949 และ 1950 คิมเดินทางไปมอสโกพร้อมกับพัก ฮ็อน-ย็อง ผู้นำคอมมิวนิสต์เกาหลีใต้ เพื่อขอรับการสนับสนุนสำหรับสงครามเพื่อการรวมชาติ

ในตอนแรก โจเซฟ สตาลินปฏิเสธคำขอของคิม อิล-ซ็องที่จะขออนุญาตบุกภาคใต้ แต่ในปลาย ค.ศ. 1949 ชัยชนะของคอมมิวนิสต์ในจีนและการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ของโซเวียตทำให้เขาเริ่มทบทวนข้อเสนอของคิมใหม่ ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1950 หลังเหมา เจ๋อตงของจีนส่งสัญญาณว่าสาธารณรัฐประชาชนจีนจะส่งกองกำลังและการสนับสนุนอื่น ๆ ให้แก่คิม สตาลินจึงอนุมัติการรุกราน โซเวียตให้การสนับสนุนอย่างจำกัดในรูปแบบที่ปรึกษาที่ช่วยชาวเกาหลีเหนือในการวางแผนปฏิบัติการ และครูฝึกทหารชาวโซเวียตเพื่อฝึกหน่วยทหารเกาหลีบางหน่วย อย่างไรก็ดี ตั้งแต่เริ่มต้น สตาลินแสดงท่าทีชัดเจนว่าสหภาพโซเวียตจะเลี่ยงการเผชิญหน้าโดยตรงกับสหรัฐในประเด็นเกาหลีและจะไม่ส่งกองกำลังภาคพื้นดินแม้ในกรณีเกิดวิกฤตการณ์ทางทหารครั้งใหญ่ เวทีถูกจัดเตรียมไว้สำหรับสงครามกลางเมืองระหว่างสองรัฐบาลที่เป็นคู่แข่งกันบนคาบสมุทรเกาหลี เป็นเวลากว่าหนึ่งปีก่อนสงครามปะทุ ทั้งสองฝ่ายได้มีส่วนร่วมในการปะทะนองเลือดหลายครั้งตามแนวเส้นขนานที่ 38 โดยเฉพาะในพื้นที่องจินทางชายฝั่งตะวันตก วันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 1950 กองกำลังฝ่ายเหนืออ้างว่าเป็นการตอบโต้การโจมตีของเกาหลีใต้ที่องจิน และเปิดฉากการรุกรานทางน้ำและทางบกตลอดแนวเส้นขนาน ด้วยการโจมตีอย่างรวดเร็วและความเหนือกว่าทางทหาร กองกำลังฝ่ายเหนือจึงสามารถยึดโซลซึ่งเป็นเมืองหลวงได้อย่างรวดเร็ว บีบให้อี ซึง-มันและรัฐบาลของเขาต้องหลบหนี เมื่อถึงกลางเดือนกรกฎาคม ทหารเกาหลีเหนือได้รุกไล่กองทัพเกาหลีใต้และหน่วยทหารอเมริกันที่เป็นพันธมิตรจนต้องถอยร่นไปยังแนวป้องกันทางตะวันออกเฉียงใต้ของเกาหลีใต้ที่เรียกว่า "วงล้อมปูซาน" ในช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ยึดครองเกาหลีใต้ ระบอบสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีเริ่มการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างรุนแรง ซึ่งรวมถึงการโอนอุตสาหกรรมเป็นของรัฐ การปฏิรูปที่ดิน และการฟื้นฟูคณะกรรมการประชาชน ตามคำกล่าวของนายพลวิลเลียม เอฟ. ดีนของสหรัฐที่ถูกจับเป็นเชลยระบุว่า "ทัศนคติของพลเมืองดูเหมือนจะก้ำกึ่งระหว่างความกระตือรือร้นและการยอมรับอย่างสงบ"

สหประชาชาติตัดสินประณามการกระทำของเกาหลีเหนือและอนุมัติกองกำลังแทรกแซงที่นำโดยอเมริกาเพื่อปกป้องเกาหลีใต้ ในเดือนกันยายน กองกำลังสหประชาชาติยกพลขึ้นบกที่อินช็อนและยึดโซลคืน ภายใต้การนำของนายพลดักลาส แมกอาเธอร์ของสหรัฐ กองกำลังสหประชาชาติรุกไปทางเหนือจนถึงชายแดนจีน ตามข้อมูลของบรูซ คัมมิงส์ กองกำลังเกาหลีเหนือไม่ได้ถูกตีแตกพ่าย แต่สามารถถอยทัพอย่างมีชั้นเชิงเข้าสู่พื้นที่ภูเขาชั้นในและเข้าไปยังแมนจูเรียซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้าน รัฐบาลของคิม อิล-ซ็องสถาปนาตนเองขึ้นใหม่ในฐานที่มั่นในจังหวัดชากัง ปลายเดือนพฤศจิกายน กองกำลังจีนเข้าสู่สงครามและผลักกองกำลังสหประชาชาติกลับไป โดยยึดเปียงยางคืนได้ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1950 และยึดโซลคืนได้ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1951 ตามบันทึกของนักประวัติศาสตร์ชาวอเมริกัน บรูซ คัมมิงส์ กองทัพประชาชนเกาหลีมีบทบาทเทียมกันในการโต้กลับครั้งนี้ กองกำลังสหประชาชาติสามารถยึดโซลคืนให้เกาหลีใต้ได้อีกครั้ง สงครามกลายเป็นสภาวะคุมเชิงกันที่นองเลือดต่อเนื่องไปอีกสองปีถัดมา การทิ้งระเบิดของอเมริการวมถึงการใช้เนปาล์มต่อพื้นที่ที่มีประชากรอาศัยอยู่และการทำลายเขื่อนและทำนบกั้นน้ำก่อให้เกิดอุทกภัยที่สร้างความเสียหายอย่างหนัก จีนและเกาหลีเหนือยังกล่าวหาว่าสหรัฐมีการใช้อาวุธชีวภาพ ผลจากการทิ้งระเบิดทำให้อาคารสำคัญเกือบทุกแห่งและโครงสร้างพื้นฐานส่วนใหญ่ในเกาหลีเหนือถูกทำลาย ชาวเกาหลีเหนือตอบโต้ด้วยการสร้างบ้าน โรงเรียน โรงพยาบาล และโรงงานไว้ใต้ดิน ผลผลิตทางเศรษฐกิจใน ค.ศ. 1953 ลดลงไปถึงร้อยละ 75–90 เทียบกับ ค.ศ. 1949

ขณะที่การทิ้งระเบิดยังคงดำเนินต่อไป การเจรจาสงบศึก ซึ่งเริ่มขึ้นในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1951 ก็ล่วงเลยไป ผู้เจรจาหลักของเกาหลีเหนือคือนายพล นัม อิล ความตกลงการสงบศึกเกาหลีได้รับการลงนามในวันที่ 27 กรกฎาคม ค.ศ. 1953 การสงบศึกตามมาหลังจากนั้น แต่ไม่มีสนธิสัญญาสันติภาพ และความขัดแย้งยังคงดำเนินต่อไปในระดับความรุนแรงที่ต่ำลง

## การพัฒนาใหม่หลังสงคราม (ค.ศ. 1953–ทศวรรษ 1970)
### การเมืองภายใน

คิมเริ่มรวบรวมอำนาจอย่างค่อยเป็นค่อยไป จนถึงเวลานั้น การเมืองเกาหลีเหนือประกอบด้วยสี่ฝ่ายอิทธิพลหลัก ได้แก่: ฝ่ายเหยียนอาน (ผู้ที่กลับจากจีน) ฝ่ายโซเวียตเกาหลี (ชาวเกาหลีเชื้อสายโซเวียต) ฝ่ายคอมมิวนิสต์ท้องถิ่นดั้งเดิมนำโดยพัก ฮ็อน-ย็อง และฝ่ายกัปซันของคิมที่เคยต่อสู้แบบกองโจรกับญี่ปุ่นในทศวรรษ 1930

พัก ฮ็อน-ย็อง รองประธานพรรคและรัฐมนตรีต่างประเทศ ถูกตำหนิว่าเป็นต้นเหตุที่ทำให้ประชาชนทางใต้ไม่สนับสนุนเกาหลีเหนือในช่วงสงคราม เขาถูกปลดจากตำแหน่งใน ค.ศ. 1953 และถูกประหารชีวิตหลังการพิจารณาคดีแบบจัดฉากใน ค.ศ. 1955

การประชุมพรรคใน ค.ศ. 1956 แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงภายในพรรค สมาชิกส่วนใหญ่จากฝ่ายอิทธิพลอื่นสูญเสียตำแหน่งที่มีอำนาจ ผู้แทนมากกว่าครึ่งหนึ่งเข้าร่วมพรรคหลัง ค.ศ. 1950 ส่วนใหญ่มีอายุต่ำกว่า 40 ปี และมีการศึกษาระดับสามัญที่จำกัด

ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1956 นีกีตา ครุชชอฟ ผู้นำโซเวียต กล่าวประนามสตาลินอย่างรุนแรง ซึ่งสร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลกคอมมิวนิสต์ สมาชิกกลุ่มผู้นำในเกาหลีเหนือที่ได้รับแรงหนุนจากเหตุการณ์นี้เริ่มวิพากษ์วิจารณ์การเป็นผู้นำแบบเผด็จการ ลัทธิบูชาบุคคล และนโยบายเศรษฐกิจแบบสตาลินของคิม ส่งผลให้คิมทำการกวาดล้างพวกเขาใน "อุบัติการณ์ฝ่ายสิงหาคม" ภายใน ค.ศ. 1960 ร้อยละ 70 ของสมาชิกคณะกรรมการกลางชุด ค.ศ. 1956 ไม่ได้อยู่ในการเมืองต่อไป

เริ่มแรก คิม อิล-ซ็องเคยถูกโซเวียตวิจารณ์ระหว่างการเยือนมอสโกใน ค.ศ. 1955 ในเรื่องการยึดแนวทางสตาลินและลัทธิบูชาบุคคลที่กำลังขยายตัวอย่างมาก ลี ซังโจ เอกอัครราชทูตเกาหลีประจำสหภาพโซเวียต (สมาชิกฝ่ายเหยียนอาน) รายงานว่าการเขียนข้อความลงบนรูปของคิมในหนังสือพิมพ์กลายเป็นความผิดอาญา และคิมได้รับการยกย่องให้อยู่ในระดับเดียวกับมากซ์, เลนิน, เหมา และสตาลิน เขายังกล่าวหาคิมว่าบิดเบือนประวัติศาสตร์เพื่อให้ดูเหมือนว่ากลุ่มกองโจรของเขาปลดปล่อยเกาหลีจากญี่ปุ่นเพียงลำพัง โดยละเลยการช่วยเหลือจากกองทัพอาสาประชาชนจีนอย่างสิ้นเชิง นอกจากนี้ ลีระบุว่าในกระบวนการรวมที่ดินเป็นของรัฐ มีการบังคับริบข้าวจากชาวนา นำไปสู่การ "ฆ่าตัวตายอย่างน้อย 300 ราย" และคิมเป็นผู้ตัดสินใจเชิงนโยบายและการแต่งตั้งเกือบทั้งหมดด้วยตนเอง ลีรายงานว่ามีผู้คนกว่า 30,000 คนอยู่ในคุกด้วยเหตุผลที่ไม่ยุติธรรมและตามอำเภอใจ เช่น การไม่พิมพ์ภาพเหมือนของคิมบนกระดาษที่มีคุณภาพดีพอ หรือการใช้หนังสือพิมพ์ที่มีรูปของเขาห่อพัสดุ การริบข้าวและการเก็บภาษียังดำเนินการด้วยความรุนแรง การทุบตี และการจำคุก

ปลาย ค.ศ. 1968 ฝ่ายตรงข้ามทางทหารที่มีชื่อเสียงซึ่งต่อต้านอุดมการณ์*[[ชูเช]]* (การพึ่งตนเอง) เช่น คิม ชัง-บง (รัฐมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ), ฮอ บง-ฮัก (หัวหน้าแผนกข่าวกรองภาคใต้) และลี ย็อง-โฮ (ผู้บัญชาการทหารเรือ) ถูกกวาดล้างในข้อหาเป็นองค์ประกอบต่อต้านพรรคและต่อต้านการปฏิวัติ แม้พวกเขาจะมีประวัติเป็นนักรบกองโจรต่อต้านญี่ปุ่นในอดีต

ลัทธิบูชาบุคคลของคิมเลียนแบบมาจากลัทธิสตาลินและในช่วงแรกระบอบของเขายอมรับสตาลินในฐานะผู้นำสูงสุด อย่างไรก็ดี หลังอสัญกรรมของสตาลินใน ค.ศ. 1953 คิมก็ถูกเรียกว่า "ผู้นำผู้ยิ่งใหญ่" หรือ "ซูรย็อง" เมื่อลัทธิบูชาบุคคลขยายตัวขึ้น หลักการ*ชูเช* ก็เริ่มเข้ามาแทนที่ลัทธิมากซ์–เลนิน ในขณะเดียวกัน ลัทธินี้ยังแผ่ขยายไปไกลกว่าตัวคิม โดยรวมถึงครอบครัวของเขาในฐานะสายเลือดปฏิวัติ ใน ค.ศ. 1972 เพื่อเฉลิมฉลองวันเกิดของคิม อิล-ซ็อง อนุสรณ์สถานใหญ่เขามันซูได้ถูกเปิดตัว รวมถึงรูปปั้นทองแดงของเขาที่มีความสูงถึง 22 เมตร

### ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

เช่นเดียวกับเหมาในจีน คิม อิล-ซ็องปฏิเสธการยอมรับการประนามสตาลินของครุชชอฟและยังคงใช้บรรทัดฐานแบบสตาลินในระบอบของเขาต่อไป ในขณะเดียวกัน เขาย้ำถึงความเป็นอิสระของเกาหลีมากขึ้นผ่านแนวคิด*ชูเช* คิมบอกกับอะเลคเซย์ โคซีกินใน ค.ศ. 1965 ว่าเขาไม่ใช่หุ่นเชิดของใครและ "เรา... นำลัทธิมากซ์ที่บริสุทธิ์ที่สุดมาใช้และขอประนามทั้งสิ่งที่จีนแต่งเติมเข้ามาและความผิดพลาดของพรรคคอมมิวนิสต์โซเวียตว่าเป็นสิ่งจอมปลอม"

ความสัมพันธ์กับจีนแย่ลงในช่วงสงคราม เหมา เจ๋อตงวิจารณ์คิมว่าเป็นคนเริ่ม "สงครามที่โง่เขลา" และเป็นผู้บัญชาการทหารที่ไร้ความสามารถซึ่งควรถูกปลดจากอำนาจ เผิง เต๋อหวย ผู้บัญชาการกองทัพจีน ก็ดูแคลนทักษะการทำสงครามของคิมเช่นกัน

จากการวิเคราะห์บางส่วน คิม อิล-ซ็องยังคงอยู่ในอำนาจได้ส่วนหนึ่งเป็นเพราะโซเวียตหันไปให้ความสนใจกับการปฏิวัติฮังการี ค.ศ. 1956 ทั้งโซเวียตและจีนไม่สามารถหยุดการกวาดล้างฝ่ายตรงข้ามภายในของคิมหรือการก้าวไปสู่การปกครองแบบอัตตาธิปไตยคนเดียวได้ ความสัมพันธ์กับทั้งสองประเทศเสื่อมถอยลง ในกรณีโซเวียตเป็นเพราะการกำจัดชาวเกาหลีสายโซเวียต และในกรณีจีนเป็นเพราะการที่ระบอบคิมปฏิเสธการยอมรับความช่วยเหลือจากจีนทั้งในการปลดปล่อยจากญี่ปุ่นและในสงครามเกาหลี

ตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1950 เกาหลีเหนือและจีนเริ่มเจรจาเรื่องพรมแดนใหม่ จนนำไปสู่สนธิสัญญาพรมแดนจีน–เกาหลีเหนือใน ค.ศ. 1962 และความตกลงเพิ่มเติมใน ค.ศ. 1964 ซึ่งเป็นเส้นพรมแดนสมัยใหม่ระหว่างสองประเทศ

ความตึงเครียดระหว่างเหนือและใต้พุ่งสูงขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1960 ด้วยเหตุปะทะด้วยอาวุธในระดับต่ำที่เรียกว่า "ความขัดแย้งในเขตปลอดทหารเกาหลี" ใน ค.ศ.1966 คิมประกาศว่า "การปลดปล่อยฝ่ายใต้" เป็น "หน้าที่แห่งชาติ" ใน ค.ศ. 1968 หน่วยคอมมานโดเกาหลีเหนือบุกทำเนียบฟ้าเพื่อลอบสังหารประธานาธิบดีพัก จ็อง-ฮีของเกาหลีใต้แต่ไม่สำเร็จ หลังจากนั้นไม่นาน เรือจารกรรมสหรัฐ *[[ยูเอสเอส พิวโบล (AGER-2)|พิวโบล]]* (*Pueblo*) ถูกกองทัพเรือเกาหลีเหนือยึด ลูกเรือถูกจับเป็นตัวประกันตลอดทั้งปีแม้อเมริกาจะประท้วงว่าเรืออยู่ในน่านน้ำสากล และสุดท้ายก็ได้รับการปล่อยตัวในเดือนธันวาคมหลังสหรัฐออกคำขอโทษอย่างเป็นทางการ ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1969 เครื่องบินขับไล่เกาหลีเหนือยิงเครื่องบิน EC-121 ตก ส่งผลให้ลูกเรือทั้ง 31 คนเสียชีวิต รัฐบาลนิกสันไม่สามารถตอบโต้ได้เนื่องจากสหรัฐติดพันกับสงครามเวียดนามอย่างหนักและไม่มีกำลังทหารเพียงพอหากสถานการณ์ในเกาหลีบานปลาย อย่างไรก็ดี การยึด *พิวโบล* และการยิง EC-121 ไม่ได้รับการเห็นชอบจากมอสโก ด้วยโซเวียตไม่ต้องการให้เกิดสงครามใหญ่ครั้งที่สองในเอเชีย ส่วนท่าทีของจีนต่อวิกฤต *พิวโบล* นั้นไม่ชัดเจนนัก

หลังครุชชอฟถูกแทนที่โดยเลโอนิด เบรจเนฟใน ค.ศ. 1964 และด้วยสิ่งจูงใจจากความช่วยเหลือของโซเวียต เกาหลีเหนือเสริมสร้างความสัมพันธ์กับสหภาพโซเวียตให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น คิมประนามการปฏิวัติวัฒนธรรมของจีนว่าเป็น "ความโง่อย่างไม่น่าเชื่อ" ในขณะที่ยุวชนแดงของจีนตราหน้าเขาว่าเป็น "พวกลัทธิแก้ตัวอ้วน"

ใน ค.ศ. 1972 มีการประชุมสุดยอดอย่างเป็นทางการครั้งแรกระหว่างเปียงยางและโซล แต่การเจรจาอย่างระมัดระวังนี้ไม่ได้นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืนในความสัมพันธ์

เมื่อเวียดนามใต้พ่ายต่อเวียดนามเหนือในวันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 1975 คิม อิล-ซ็องรู้สึกว่าสหรัฐแสดงความอ่อนแอออกมาและการรวมชาติเกาหลีภายใต้ระบอบเขานั้นเป็นไปได้ คิมเยือนปักกิ่งในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1975 ด้วยความหวังว่าจะได้รับการสนับสนุนทางการเมืองและทางทหารสำหรับแผนการรุกรานเกาหลีใต้รอบใหม่ แต่เหมา เจ๋อตงปฏิเสธ แม้จะมีการประกาศสนับสนุนในที่สาธารณะ แต่เป็นการส่วนตัวเหมาบอกกับคิมว่าจีนไม่สามารถช่วยเกาหลีเหนือได้เนื่องจากผลกระทบที่หลงเหลือจากการปฏิวัติวัฒนธรรม และเพราะเหมาเพิ่งตัดสินใจฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางทูตกับสหรัฐ

ในขณะเดียวกัน เกาหลีเหนือเน้นย้ำแนวทางที่เป็นอิสระของตนด้วยการเข้าร่วมขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดใน ค.ศ. 1975 และผลักดัน*[[ชูเช]]* ให้เป็นต้นแบบสำหรับประเทศกำลังพัฒนา โดยสร้างความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับระบอบของโบกัสซา (แอฟริกากลาง), มาซิอัส อึงเกมา (อิเควทอเรียลกินี), อีดี อามิน (ยูกันดา), พล พต (กัมพูชา), กัดดาฟี (ลิเบีย) และชาวูเชสกู (โรมาเนีย)

### การพัฒนาเศรษฐกิจ

การบูรณะประเทศหลังสงครามดำเนินไปพร้อมกับความช่วยเหลือขนานใหญ่จากจีนและโซเวียต เกาหลีที่มีประสบการณ์ในอุตสาหกรรมของญี่ปุ่นก็มีส่วนสำคัญ ที่ดินถูกรวบรวมเป็นของรัฐระหว่าง ค.ศ. 1953 ถึง 1958 เจ้าที่ดินจำนวนมากถูกกำจัดตั้งแต่การปฏิรูปก่อนหน้านี้หรือในช่วงสงคราม

การฟื้นตัวจากสงครามล่าช้าลงด้วยทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ใน ค.ศ. 1954–55 เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นรายงานจำนวนผลผลิตเกินจริงไปร้อยละ 50–70 เมื่อรัฐบาลกลางเก็บส่วนแบ่งไป ความหิวโหยจึงคุกคามชาวนาจำนวนมาก เป็นผลให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 800,000 คน นอกจากนี้ยังมีการต่อต้านการรวมที่ดิน ชาวนาจำนวนมากฆ่าสัตว์เลี้ยงของตนทิ้งแทนการมอบให้นารวมของรัฐ

แม้จะมีการถกเถียงเรื่องแนวทางการพัฒนาภายในพรรคแรงงานในทศวรรษ 1950 แต่เกาหลีเหนือ (เช่นเดียวกับรัฐคอมมิวนิสต์หลังสงครามอื่น ๆ) ได้ทุ่มเงินลงทุนมหาศาลไปกับอุตสาหกรรมหนัก โครงสร้างพื้นฐานของรัฐและความแข็งแกร่งทางทหาร โดยละเลยการผลิตสินค้าเพื่อการบริโภค

แผนสามปีฉบับที่หนึ่ง (ค.ศ. 1954–1956) เริ่มนำแนวคิด*[[ชูเช]]* มาใช้ แผนห้าปีฉบับที่หนึ่ง (ค.ศ. 1957–1961) รวมการเกษตรเป็นของรัฐจนเสร็จสมบูรณ์และเริ่มการรณรงค์ระดมมวลชน เช่น ขบวนการช็อลลีมา ระบบช็องซัน-นีในภาคเกษตร และระบบงานแทอันในภาคอุตสาหกรรม ขบวนการชอลลีมาได้รับอิทธิพลการก้าวกระโดดไกลไปข้างหน้าของจีน แต่ไม่มีผลลัพธ์เลวร้ายเท่า อุตสาหกรรมถูกโอนเป็นของรัฐทั้งหมดใน ค.ศ. 1959 และมีการยกเลิกภาษีรายได้จากเกษตรกรรมใน ค.ศ. 1966

เกาหลีเหนือถูกจัดให้อยู่ในภาวะเตรียมพร้อมทำสงคราม โดยให้ความสำคัญเท่า ๆ กันระหว่างเศรษฐกิจภาคพลเรือนและภาคทหาร สะท้อนผ่านคำขวัญพรรคใน ค.ศ. 1962 ว่า "มือหนึ่งถืออาวุธ อีกมือหนึ่งถือค้อนและเคียว!" ในการประชุมพรรคสมัยพิเศษ ค.ศ. 1966 สมาชิกกลุ่มผู้นำที่คัดค้านการเสริมสร้างกำลังทหารถูกปลดออก

ท่ามกลางซากปรักหักพังจากสงคราม เกาหลีเหนือได้สร้างเศรษฐกิจแบบรัฐควบคุมที่มีอุตสาหกรรมเป็นพื้นฐานขึ้น ระบอบพยายามเข้าหาโลกที่สามเพื่อพัฒนาความสัมพันธ์ทางการค้า เช เกบารา รัฐมนตรีของรัฐบาลคิวบาในขณะนั้น ไปเยือนเกาหลีเหนือใน ค.ศ. 1960 และประกาศว่านี่คือต้นแบบที่คิวบาควรทำตาม ใน ค.ศ. 1965 โจน โรบินสัน นักเศรษฐศาสตร์ชาวอังกฤษ บรรยายการพัฒนาเศรษฐกิจของเกาหลีเหนือว่าเป็น "ปาฏิหาริย์" กระทั่งทศวรรษ 1970 คาดการณ์ว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศต่อหัวของเกาหลีเหนือยังเท่ากับเกาหลีใต้ ภายใน ค.ศ. 1968 บ้านเรือนทุกหลังมีไฟฟ้าใช้ (แม้การจ่ายไฟจะไม่เสถียร) ภายใน ค.ศ. 1972 เด็กอายุ 5 ถึง 16 ปีทุกคนเข้าเรียนในโรงเรียน และมีการตั้งมหาวิทยาลัยและวิทยาลัยเฉพาะทางกว่า 200 แห่ง ภายในทศวรรษ 1980 ประชากรร้อยละ 60–70 อาศัยอยู่ในเขตเมือง

## ยุคหลังของคิม อิล-ซ็อง (ทศวรรษ 1970–ค.ศ. 1994)

ในทศวรรษ 1970 การขยายตัวของเศรษฐกิจเกาหลีเหนือพร้อมกับการยกระดับมาตรฐานความเป็นอยู่สิ้นสุดลง สิ่งที่ทำให้สถานการณ์แย่ลงคือการตัดสินใจกู้เงินทุนจากต่างประเทศและลงทุนอย่างหนักในอุตสาหกรรมทหาร ความปรารถนาของเกาหลีเหนือที่จะลดการพึ่งความช่วยเหลือจากจีนและสหภาพโซเวียตกระตุ้นให้เกิดการขยายอำนาจทางทหาร ซึ่งเริ่มขึ้นในช่วงครึ่งหลังของทศวรรษ 1960 รัฐบาลเชื่อว่าค่าใช้จ่ายดังกล่าวจะสามารถครอบคลุมได้ด้วยการกู้เงินจากต่างประเทศและการเพิ่มยอดขายแร่ธาตุในตลาดโลก เกาหลีเหนือลงทุนอย่างหนักในอุตสาหกรรมเหมืองแร่และซื้อโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการสกัดแร่จำนวนมากจากต่างประเทศ นอกจากนี้ยังซื้อโรงงานผลิตปิโตรเคมี สิ่งทอ คอนกรีต เหล็ก เยื่อกระดาษและกระดาษแบบยกชุดจากโลกทุนนิยมที่พัฒนาแล้ว ซึ่งรวมถึงโครงการร่วมทุนระหว่างญี่ปุ่นและเดนมาร์กที่สร้างโรงงานซีเมนต์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกให้แก่เกาหลีเหนือ อย่างไรก็ดี หลังวิกฤตการณ์น้ำมัน ค.ศ. 1973 ราคาระหว่างประเทศของแร่ธาตุพื้นเมืองหลายชนิดของเกาหลีเหนือได้ตกลง ทำให้ประเทศมีหนี้จำนวนมหาศาลและไม่สามารถชำระคืนได้ในขณะยังต้องจัดสวัสดิการสังคมระดับสูงให้แก่ประชาชน เกาหลีเหนือเริ่มผิดนัดชำระหนี้ใน ค.ศ. 1974 และหยุดการชำระคืนเกือบทั้งหมดใน ค.ศ. 1985 เป็นผลให้ไม่สามารถจ่ายค่าเทคโนโลยีจากต่างประเทศได้

ภายในกลางถึงปลายทศวรรษ 1970 พื้นที่บางส่วนของโลกทุนนิยม รวมถึงเกาหลีใต้ กำลังสร้างอุตสาหกรรมใหม่ที่ใช้คอมพิวเตอร์ อิเล็กทรอนิกส์ และเทคโนโลยีขั้นสูงอื่น ๆ ตรงกันข้ามกับเศรษฐกิจแบบสตาลินของเกาหลีเหนือที่เน้นเหมืองแร่และการผลิตเหล็ก การอพยพย้ายถิ่นเข้าสู่เขตเมืองก็หยุดชะงักลง

ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1980 คิม จ็อง-อิล ได้รับการแนะนำตัวต่อสาธารณชนในการประชุมสภาพรรคครั้งที่หกในฐานะผู้สืบทอดอำนาจต่อจากคิม อิล-ซ็อง ก่อนหน้านี้ใน ค.ศ. 1972 คิม จ็อง-อิลได้สร้างชื่อเสียงในฐานะนักทฤษฎีชั้นนำด้วยการตีพิมพ์ผลงาน *[[ว่าด้วยแนวคิดชูเช]]* (*On the Juche Idea*) และใน ค.ศ. 1974 เขาได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการว่าเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจากบิดา

ใน ค.ศ. 1983 เกาหลีเหนือก่อเหตุลอบวางระเบิดใยย่างกุ้ง ซึ่งเป็นความพยายามลอบสังหารประธานาธิบดีช็อน ดู-ฮวันของเกาหลีใต้ที่ไม่สำเร็จ ขณะที่เขาเดินทางเยือนพม่า การโจมตีบนดินแดนที่เป็นกลางนี้ทำให้ประเทศในกลุ่มโลกที่สามหลายประเทศหันมาทบทวนความสัมพันธ์ทางทูตกับเกาหลีเหนือ

ใน ค.ศ. 1984 คิมไปเยือนมอสโกระหว่างการทัวร์สหภาพโซเวียตครั้งใหญ่ โดยเขาพบกับผู้นำโซเวียต คอนสตันติน เชียร์เนนโค คิมยังเดินทางไปเยือนเยอรมนีตะวันออก เชโกสโลวาเกีย โปแลนด์ ฮังการี โรมาเนีย บัลแกเรีย และยูโกสลาเวียอย่างเป็นทางการ การเข้ามามีส่วนร่วมของโซเวียตในเศรษฐกิจเกาหลีเหนือเพิ่มมากขึ้น จนกระทั่งใน 1988 การค้าระหว่างสองฝ่ายพุ่งสูงสุดที่ 2,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ () ใน ค.ศ. 1986 คิมพบกับมีฮาอิล กอร์บาชอฟ ผู้นำโซเวียตคนใหม่ที่มอสโกและได้รับคำมั่นสัญญาว่าจะให้การสนับสนุน

เหตุระเบิดโคเรียนแอร์ เที่ยวบินที่ 858 ใน ค.ศ. 1987 ในช่วงก่อนการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกโซล นำไปสู่การที่รัฐบาลสหรัฐจัดให้เกาหลีเหนืออยู่ในรายชื่อประเทศที่สนับสนุนการก่อการร้าย

แม้จะเกิดปัญหาทางเศรษฐกิจขึ้น แต่ระบอบยังคงลงทุนอย่างหนักในโครงการเชิดหน้าชูตา เช่น หอคอย''ชูเช'' เขื่อนนัมโพ และโรงแรมรยูกย็อง ใน ค.ศ. 1989 เพื่อเป็นการตอบโต้การแข่งขันโอลิมปิกโซลใน ค.ศ. 1988 เกาหลีเหนือได้จัดงานเทศกาลเยาวชนและนักศึกษาโลกครั้งที่ 13 ขึ้นในเปียงยาง ในความเป็นจริง ความยิ่งใหญ่โอ่อ่าที่เกี่ยวข้องกับระบอบและลัทธิบูชาบุคคล ซึ่งแสดงออกผ่านอนุสาวรีย์ พิพิธภัณฑ์ และงานกิจกรรมต่าง ๆ ถูกระบุว่าเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เศรษฐกิจตกต่ำ

อย่างไรก็ดี การปฏิรูปและแผนริเริ่มทางทูตของกอร์บาชอฟ การปฏิรูปเศรษฐกิจของจีนที่เริ่มขึ้นใน ค.ศ. 1979 และการล่มสลายของกลุ่มตะวันออกในช่วง ค.ศ. 1989 ถึง 1991 ยิ่งทำให้เกาหลีเหนือโดดเดี่ยวมากขึ้น ผู้นำในเปียงยางตอบโต้ด้วยการประกาศว่าการล่มสลายของรัฐบาลคอมมิวนิสต์ในกลุ่มตะวันออกนั้นแสดงให้เห็นถึงความถูกต้องของนโยบาย*ชูเช*

การล่มสลายของสหภาพโซเวียตใน ค.ศ. 1991 ทำให้เกาหลีเหนือเสียแหล่งความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจหลัก เหลือเพียงจีนที่เป็นพันธมิตรรายใหญ่เพียงรายเดียวของระบอบโดดเดี่ยวนี้ หากปราศจากความช่วยเหลือจากโซเวียต เศรษฐกิจของเกาหลีเหนือก็ดิ่งลงอย่างรวดเร็ว ในช่วงเวลานี้ หรือช่วงต้นทศวรรษ 1990 คิม จ็อง-อิลได้รับหน้าที่ดูแลกิจการประจำวันของรัฐเกือบทั้งหมดแล้ว โดยเขาได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดของกองทัพประชาชนเกาหลีในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1991 และประธานคณะกรรมการป้องกันประเทศใน ค.ศ. 1993 ขณะเดียวกัน ความตึงเครียดระหว่างประเทศกำลังพุ่งสูงขึ้นจากการที่เกาหลีเหนือพยายามแสวงหาอาวุธนิวเคลียร์ อดีตประธานาธิบดีจิมมี คาร์เตอร์ของสหรัฐเดินทางเยือนเปียงยางในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1994 ซึ่งเขาได้พบกับคิม และกลับออกมาพร้อมประกาศว่าเขาได้คลี่คลายวิกฤตการณ์ดังกล่าวแล้ว

## สมัยคิม จ็อง-อิล (ค.ศ. 1994–2011)

คิม อิล-ซ็องถึงแก่อสัญกรรมด้วยอาการหัวใจวายกะทันหันในวันที่ 8 กรกฎาคม ค.ศ. 1994 ซึ่งลักษณะการเมืองในช่วงปีท้าย ๆ ของคิม อิล-ซ็องนั้นมีความคล้างอย่างมากกับช่วงเริ่มต้นสมัยของคิม จ็อง-อิล

เศรษฐกิจเริ่มตกต่ำอย่างหนักตั้งแต่ช่วงต้น ค.ศ. 1990 โดยในช่วงระหว่าง ค.ศ. 1990 ถึง 1995 การค้าระหว่างประเทศลดลงไปครึ่งหนึ่ง โดยเฉพาะการสูญเสียการอุดหนุนน้ำมันจากโซเวียตนั้นส่งผลกระทบอย่างรุนแรงเป็นพิเศษ วิกฤตการณ์มาถึงจุดสูงสุดใน ค.ศ. 1995 เมื่อเกิดน้ำท่วมเป็นวงกว้างที่ทำลายพืชผลและโครงสร้างพื้นฐาน นำไปสู่ทุพภิกขภัยที่ยืดเยื้อจนไปถึง ค.ศ. 1998 ขณะเดียวกัน กลับปรากฏว่ามีการต่อต้านรัฐบาลจากภายในเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ชาวเกาหลีเหนือจำนวนมากที่หนีไปประเทศจีนด้วยความอดอยากยังคงแสดงออกถึงการสนับสนุนรัฐบาลอย่างมีนัยสำคัญ รวมถึงมีความภูมิใจในบ้านเกิดของตน มีรายงานว่าคนเหล่านี้จำนวนมากเดินทางกลับเกาหลีเหนือหลังหาเงินได้เพียงพอแล้ว

ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1998 คิม อิล-ซ็องได้รับการประกาศให้เป็น "ประธานาธิบดีตลอดกาลแห่งสาธารณรัฐ" พร้อมการยกเลิกตำแหน่งประธานาธิบดี (สำหรับผู้ที่มีชีวิตอยู่) ตามความเห็นของแอชลีย์ เจ. เทลลิสและไมเคิล วิลส์ การแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งนี้เป็นเครื่องบ่งชี้ถึงลักษณะเฉพาะตัวของเกาหลีเหนือในการเป็นรัฐเทวาธิปไตยที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของลัทธิบูชาบุคคลรอบตัวคิม อิล-ซ็อง โดยมีการมอบตำแหน่งที่มีอำนาจ "ทางกฎหมาย" ให้แก่ผู้นำหลังจากที่พวกเขาเสียชีวิตไปแล้ว หน้าที่และอำนาจที่เคยเป็นของประธานาธิบดีถูกแบ่งออกเป็นสามส่วนในหมู่เจ้าหน้าที่สามฝ่าย ได้แก่ หัวหน้ารัฐบาล คือนายกรัฐมนตรีเกาหลีเหนือ; ประธานสมัชชาประชาชนสูงสุด ประมุขแห่งรัฐและประธานคณะผู้บริหารสูงสุดสภาประชาชนสูงสุด; และหัวหน้าฝ่ายทหาร คือประธานคณะกรรมการป้องกันประเทศและผู้บัญชาการทหารสูงสุดกองทัพประชาชนเกาหลี คิม จ็อง-อิลใช้อำนาจผ่านตำแหน่งทางทหาร ซึ่งเขาเข้าควบคุมอย่างเบ็ดเสร็จตั้งแต่สมัยที่บิดายังมีชีวิตอยู่ จากการขึ้นสู่ตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดของกองทัพประชาชนเกาหลีและประธานคณะกรรมการป้องกันประเทศ ในช่วงต้นทศวรรษ 1990 เขาให้ความสำคัญกับกองทัพเพื่อโอ้อวดและยกระดับอำนาจของตน นอกจากนี้ หลังความล่มสลายของลัทธิคอมมิวนิสต์ทั่วโลกในช่วงต้นทศวรรษ 1990 ประกอบกับวิกฤตเศรษฐกิจและทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ที่ดำเนินต่อไป เกาหลีเหนือพบว่าตนเองอยู่ในสถานะระหว่างประเทศที่ล่อแหลมมาก ในแง่นี้ ซ็อนกุนจึงถูกมองว่าเป็นความเคลื่อนไหวที่ก้าวร้าวและคุกคาม เพื่อเพิ่มความแข็งแกร่งให้แก่กองทัพเกาหลีเหนือโดยต้องแลกกับการเสียสละส่วนอื่น ๆ ของสังคม

ใน ค.ศ. 1998 รัฐบาลประกาศนโยบายใหม่ที่เรียกว่า "ซ็อนกุน" หรือ "ทหารมาก่อน" โดยสาระสำคัญคือการเมืองแบบซ็อนกุนจะให้ความสำคัญสูงสุดกับกิจการทหารและทำให้กองทัพประชาชนเกาหลี (KPA) เป็นกำลังหลักในการสร้างชาติและพัฒนาประเทศ

หลังได้รับเลือกตั้งใน ค.ศ. 1998 ประธานาธิบดีคิม แด-จุงแห่งเกาหลีใต้พยายามอย่างแข็งขันที่จะลดความตึงเครียดระหว่างสองเกาหลีภายใต้ "นโยบายอาทิตย์ฉายแสง" แต่หลังการเลือกตั้งจอร์จ ดับเบิลยู. บุชขึ้นเป็นประธานาธิบดีสหรัฐใน ค.ศ. 2000 เกาหลีเหนือต้องเผชิญกับแรงกดดันครั้งใหม่เกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ วันที่ 9 ตุลาคม ค.ศ. 2006 เกาหลีเหนือประกาศว่าประสบความสำเร็จในการจุดระเบิดระเบิดนิวเคลียร์ใต้ดิน เกาหลีเหนือยังพัฒนาขีปนาวุธข้ามทวีป (ICBM) อีกด้วย

วันที่ 13 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2007 เกาหลีเหนือลงนามในความตกลงร่วมกับเกาหลีใต้ สหรัฐ รัสเซีย จีน และญี่ปุ่น ซึ่งระบุว่าเกาหลีเหนือจะปิดเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ย็องบย็อนเพื่อแลกกับการช่วยเหลือด้านเศรษฐกิจและพลังงาน อย่างไรก็ดี ใน ค.ศ. 2009 เกาหลีเหนือยังคงดำเนินโครงการทดลองนิวเคลียร์ต่อไป

ใน ค.ศ. 2010 เหตุการณ์เรือนาวีช็อนอันของเกาหลีใต้ถูกจม ซึ่งถูกกล่าวหาว่าเกิดจากตอร์ปิโดของเกาหลีเหนือ และการระดมยิงเกาะย็อนพย็องของเกาหลีเหนือทำให้ความตึงเครียดระหว่างเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ทวีความรุนแรงขึ้น

## สมัยคิม จ็อง-อึน (ค.ศ. 2011–ปัจจุบัน)

คิม จ็อง-อิลถึงแก่อสัญกรรมในวันที่ 17 ธันวาคม ค.ศ. 2011 และได้รับการสืบทอดตำแหน่งโดยคิม จ็อง-อึน บุตรชายของเขา ในช่วงปลาย ค.ศ. 2013 ชัง ซ็อง-แท็ก ลุงของคิม จ็อง-อึน ถูกจับและถูกประหารชีวิตหลังการพิจารณาคดี ข้อมูลจากหน่วยข่าวกรองเกาหลีใต้ระบุว่าคิมอาจทำการกวาดล้างบุคคลไปประมาณ 300 คนหลังขึ้นสู่อำนาจ ใน ค.ศ. 2014 คณะกรรมาธิการสอบสวนแห่งสหประชาชาติกล่าวหารัฐบาลเกาหลีเหนือว่าก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ

ใน ค.ศ. 2015 เกาหลีเหนือประกาศใช้เวลามาตรฐานเปียงยาง (UTC+08.30) เพื่อยกเลิกการใช้เวลามาตรฐานญี่ปุ่น (UTC+09.00) ที่เคยถูกบังคับใช้โดยจักรวรรดิญี่ปุ่นเมื่อครั้งผนวกเกาหลี ส่งผลให้เกาหลีเหนืออยู่ในเขตเวลาที่ต่างจากเกาหลีใต้ ใน ค.ศ. 2016 มีการจัดประชุมสภาพรรคแรงงานเกาหลีครั้งที่ 7 ขึ้นในเปียงยาง ซึ่งเป็นการประชุมสภาพรรคครั้งแรกนับตั้งแต่ ค.ศ. 1980 และมีการประกาศแผนพัฒนาเศรษฐกิจระยะกลางเป็นครั้งแรกในรอบ 24 ปี

ใน ค.ศ. 2017 เกาหลีเหนือได้ทดสอบขีปนาวุธข้ามทวีปฮวาซ็อง-15 ซึ่งมีขีดความสามารถในการโจมตีได้ทุกที่ในสหรัฐอเมริกา ประมาณการคลังแสงนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือในขณะนั้นอยู่ที่ระหว่าง 15 ถึง 60 ลูก และน่าจะรวมถึงระเบิดไฮโดรเจนด้วย

ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2018 เกาหลีเหนือส่งคณะผู้แทนระดับสูงอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อนไปร่วมการแข่งขันโอลิมปิกฤดูหนาวในเกาหลีใต้ นำโดยคิม ยอ-จ็อง น้องสาวของคิม จ็อง-อึน และประธานคิม ย็อง-นัม ซึ่งส่งคำเชิญไปยังประธานาธิบดีมุน แจ-อินของเกาหลีใต้ให้ไปเยือนเกาหลีเหนือ ในเดือนเมษายน ผู้นำเกาหลีทั้งสองพบกันที่พื้นที่ความมั่นคงร่วม (JSA) ที่ซึ่งพวกเขาประกาศว่ารัฐบาลของทั้งสองฝ่ายจะร่วมมือกันเพื่อทำให้คาบสมุทรเกาหลีปลอดอาวุธนิวเคลียร์และทำให้สันติภาพระหว่างสองรัฐเป็นไปอย่างเป็นทางการ เกาหลีเหนือยังประกาศว่าจะเปลี่ยนเขตเวลาให้กลับมาตรงกับเกาหลีใต้

วันที่ 12 มิถุนายน ค.ศ. 2018 คิมพบกับประธานาธิบดีสหรัฐ ดอนัลด์ ทรัมป์ ในการประชุมสุดยอดที่สิงคโปร์และลงนามในคำประกาศเพื่อยืนยันพันธสัญญาต่อสันติภาพและการปลดอาวุธนิวเคลียร์อีกครั้ง ทรัมป์ประกาศว่าเขาจะระงับการซ้อมรบทางทหารร่วมกับเกาหลีใต้และส่งสัญญาณถึงการถอนทหารอเมริกันออกทั้งหมดในอนาคต ในเดือนกันยายน ประธานาธิบดีมุนของเกาหลีใต้เดินทางเยือนเปียงยางเพื่อประชุมสุดยอดกับคิม ต่อมาในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2019 ในฮานอย การประชุมสุดยอดครั้งที่สองระหว่างคิมและทรัมป์ล้มเหลวโดยไม่มีความตกลงใด ๆ วันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 2019 ทรัมป์, มุน และคิม ได้พบกันที่เขตปลอดทหารเกาหลี (DMZ) การเจรจาในสต็อกโฮล์มเริ่มขึ้นในเดือนตุลาคมระหว่างคณะเจรจาของสหรัฐและเกาหลีเหนือ แต่ก็ล้มเลิกลงหลังผ่านไปเพียงวันเดียว

ตั้งแต่เดือนมกราคม ค.ศ. 2020 รัฐบาลเกาหลีเหนือดำเนินมาตรการอย่างกว้างขวางเพื่อสกัดกั้นการระบาดทั่วของโควิด-19 รวมถึงการกักตัวและการจำกัดการเดินทาง ในเดือนเมษายน เว็บไซต์วิเคราะห์ *[[38 นอร์ท]]* ของสหรัฐระบุว่ามาตรการนี้ดูเหมือนจะประสบความสำเร็จ ใน ค.ศ. 2024 *38 นอร์ท* รายงานว่าเกาหลีเหนือมีการตอบสนองต่อโรคระบาดทั่วที่ "ดูเหมือนจะประสบความสำเร็จ" แต่ยังไม่ได้กลับสู่ภาวะปกติ

การประชุมสภาพรรคแรงงานเกาหลีครั้งที่ 8 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อต้นเดือนมกราคม ค.ศ. 2021 ฟื้นฟูตำแหน่งและหน้าที่ของ "เลขาธิการใหญ่พรรคแรงงานเกาหลี" ซึ่งเป็นตำแหน่งที่เคยยกย่องให้คิม จ็อง-อิลเป็น "ตลอดกาล" และได้เลือกคิม จ็อง-อึนให้ดำรงตำแหน่งนี้

## ดูเพิ่ม

* ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก
* ประวัติศาสตร์เกาหลี
* เกาหลียุคก่อนประวัติศาสตร์
* ขบวนการเรียกร้องเอกราชของเกาหลี
* ประวัติศาสตร์ชาตินิยมเกาหลี
* ลัทธิคอมมิวนิสต์ในเกาหลี
* ความขัดแย้งในเกาหลี
* รัฐบาลเกาหลีเหนือ
* สิทธิมนุษยชนในเกาหลีเหนือ
* การเมืองเกาหลีเหนือ
* ซ็องบุน
* ผู้นำสูงสุดของเกาหลีเหนือ
* สตรีในการปฏิวัติเกาหลีเหนือ
* การลอบสังหารคิม จ็อง-นัม

## อ้างอิง

## หนังสืออ่านเพิ่ม
*
* Cha, Victor, and Ramon Pacheco Pardo. *Korea: A New History of South and North* (Yale UP, 2023).
*
*Cumings, Bruce, et al.. *Inventing the Axis of Evil*. The New Press. 2004. 
*
*
*
*
*–– (2020) "Trouble Brewing: The North Korean Famine of 1954–1955 and Soviet Attitudes toward North Korea." *Journal of Cold War Studies* 22:2 (Spring 2020) pp:3–25. online
*O'Hanlon, Michael; Mochizuki, Mike. *Crisis on the Korean Peninsula*. McGraw-Hill. 2003. 
*
*

## แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* จงพูดออกมาเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนในเกาหลีเหนือ (บทวิจารณ์จากฮิวแมนไรตส์วอตช์ ตีพิมพ์ใน *[[ดิเอเชียนวอลล์สตรีทเจอร์นัล]]*, 16 เมษายน ค.ศ. 2004)
* "บนถนนของเกาหลีเหนือ มีรถบัสสีชมพูและสีส้ม", *[[เดอะคริสเตียนไซเอนซ์มอนิเตอร์]]*, 2 มิถุนายน ค.ศ. 2005
* โครงการรวบรวมเอกสารระหว่างประเทศเกาหลีเหนือ (เอกสารแหล่งข้อมูลปฐมภูมิเกี่ยวกับประวัติศาสตร์สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี)
* เส้นเวลาประวัติศาสตร์เกาหลีเหนือ