กิลกาเมช

[thumb|รูปปั้นกิลกาเมช ที่[มหาวิทยาลัยซิดนีย์]]

**กิลกาเมช** (, , ; ; เดิม ) เป็นวีรบุรุษในตำนาน และตัวเอกของมหากาพย์กิลกาเมช บทกวีประเภทมหากาพย์ที่เขียนด้วยภาษาแอกแคดในช่วงปลายสหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล เขาอาจเป็นกษัตริย์ในประวัติศาสตร์ของนครรัฐเมืองอูรุกในสุเมเรียน ซึ่งได้รับการนับถือให้เป็นพระเจ้าหลังจากเสียชีวิต การปกครองของเขาอาจเกิดขึ้นในช่วงต้นยุคราชวงศ์เริ่มแรก แม้ว่าเขาจะกลายเป็นบุคคลสำคัญในตำนานของสุเมเรียนในช่วงราชวงศ์ที่สามแห่งอุร ()

เรื่องราวเกี่ยวกับการผจญภัยอันเลื่องชื่อของกิลกาเมชถูกเล่าขานในห้าบทกวีของสุเมเรียนที่ยังคงหลงเหลืออยู่ บทกวีที่เก่าแก่ที่สุดน่าจะเป็น "กิลกาเมช เอนกิดู และนรก" ซึ่งกิลกาเมชช่วยเหลือเทพีอินันนาและขับไล่สิ่งมีชีวิตที่รบกวนต้น*ฮูลุปปู*ของเธอ เธอให้ของแปลกประหลาดสองชิ้นกับเขา คือ *มิกกู* และ *พิกกู* ต่อมาเขาทำหาย หลังจากการตายของเอนกิดู วิญญาณของเขาบอกกิลกาเมชเกี่ยวกับสภาพที่น่าหดหู่ในยมโลก บทกวี *[[กิลกาเมชและอากา]]* บรรยายถึงการกบฏของกิลกาเมชต่อผู้ปกครองของเขา อากาแห่งคิช บทกวีอื่นๆ ของสุเมเรียนเกี่ยวข้องกับการเอาชนะยักษ์ฮูวาวาและกระทิงแห่งสวรรค์ ขณะที่บทกวีที่ห้าซึ่งได้รับการอนุรักษ์ไว้บางส่วนเกี่ยวข้องกับเรื่องราวการตายและงานศพของเขา

ในสมัยบาบิโลเนียต่อมา เรื่องราวเหล่านี้ถูกถักทอเป็นเรื่องราวที่เชื่อมโยงกัน *มหากาพย์กิลกาเมช* มาตรฐานของอัคคาเดียนถูกแต่งขึ้นโดยนักเขียนชื่อ ชิเนฆิอุนนินนิ อาจจะในช่วงสมัยบาบิโลเนียกลาง (ประมาณ 1600-1155 ก่อนคริสตกาล) โดยอิงจากแหล่งข้อมูลที่เก่าแก่มาก ในมหากาพย์ กิลกาเมชเป็นมนุษย์ครึ่งเทพที่มีพลังเหนือมนุษย์ซึ่งเป็นเพื่อนกับเอนกิดูผู้ป่าเถื่อน พวกเขาออกเดินทางร่วมกันหลายครั้ง โดยมีชื่อเสียงที่สุดในการเอาชนะฮุมบาบา (สุเมเรียน: ฮูวาวา) และกระทิงแห่งสวรรค์ ซึ่งถูกส่งมาโจมตีพวกเขาโดยอิชตาร์ (สุเมเรียน: อินันนา) หลังจากกิลกาเมชปฏิเสธข้อเสนอของเธอให้เขากลายเป็นคู่ครองของเธอ ภายหลังจากเอนกิดูเสียชีวิตด้วยโรคที่ส่งมาเป็นการลงโทษจากพระเจ้า กิลกาเมชกลัวความตายของตัวเองและไปเยี่ยมอุตนาพิชทิมผู้รอบรู้ ผู้รอดชีวิตจากน้ำท่วมครั้งใหญ่ หวังที่จะพบความเป็นอมตะ กิลกาเมชล้มเหลวในการทดสอบซ้ำแล้วซ้ำเล่าที่ตั้งไว้สำหรับเขาและกลับบ้านที่อุรุค ตระหนักว่าความเป็นอมตะนั้นเกินเอื้อมของเขา

นักวิชาการส่วนใหญ่เห็นพ้องกันว่า*มหากาพย์กิลกาเมช*มีอิทธิพลอย่างมากต่อ*[[อีเลียด]]*และ*[[โอดิสซีย์]]* บทกวีประเภทมหากาพย์สองเรื่องที่เขียนด้วยภาษากรีกโบราณในศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสตกาล เรื่องราวเกี่ยวกับการเกิดของกิลกาเมชถูกอธิบายไว้ในเรื่องราวสั้น ๆ ใน *On the Nature of Animals* โดยนักเขียนชาวกรีก เอเลียน (ศตวรรษที่ 2 AD) เอเลียน เล่าว่าปู่ของกิลกาเมชเก็บแม่ของเขาไว้ภายใต้การเฝ้าระวังเพื่อป้องกันไม่ให้เธอตั้งครรภ์ เนื่องจากโหรบอกเขาว่าหลานชายของเขาจะโค่นล้มเขา เธอกลายเป็นหญิงตั้งครรภ์และยามขว้างเด็กออกจากหอคอย แต่เหยี่ยวช่วยเขาในระหว่างการตกและส่งเขาอย่างปลอดภัยไปยังสวนผลไม้ ซึ่งชาวสวนเลี้ยงดูเขา

*มหากาพย์กิลกาเมช* ถูกค้นพบใหม่ในห้องสมุดของอะชูรบานิปัลในปี 1849 หลังจากถูกแปลในช่วงต้นทศวรรษ 1870 มันทำให้เกิดความขัดแย้งอย่างกว้างขวางเนื่องจากความคล้ายคลึงกันระหว่างบางส่วนของมันและพระคัมภีร์ฮีบรู กิลกาเมชยังคงเป็นที่รู้จักกันน้อยจนถึงกลางศตวรรษที่ 20 แต่ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 20 เขาได้กลายเป็นบุคคลที่มีความโดดเด่นมากขึ้นในวัฒนธรรมสมัยใหม่

## ชื่อ
[thumb|''Exit Gišțubar!'' (ไปซะ กิชทูบาร์!) สิ่งพิมพ์ชื่อที่ถูกต้องของกิลกาเมช ของ[ธีโอฟิลัส พินเชส' ในปี 1890 ซึ่งก่อนหน้านี้เคยถอดรหัสเป็น อิซดูบาร์ ตามด้วย อาร์ชิบอลด์ เซย์ซ (Archibald Sayce) ที่สังเกตว่าชื่อดังกล่าวปรากฏใน *De Natura Animalium* ของ คลอดิอัส เอเลียนัส (เอเลียน) เขียนเป็น  ในช่วงต้นศตวรรษที่ 2 คริสต์ศักราช]] ซึ่งออกเสียงเป็น "Gilgameš" ชื่อในภาษาอัสซีเรีย) มาจากชื่อเดิมในภาษาสุเมเรียน

คำว่า "กิลกาเมช" ในรูปแบบปัจจุบัน เป็นการยืมมาโดยตรงจากคำในภาษากัคคาเดียน  ซึ่งออกเสียงเป็น *Gilgameš* ชื่อในภาษาอัสซีเรีย มาจากชื่อเดิมในภาษาสุเมเรียน  ซึ่งออกเสียงเป็น *Bilgames* โดยทั่วไปแล้ว สันนิษฐานว่าความหมายของชื่อแปลว่า "(ญาติ) คือวีรบุรุษ" ถึงแม้ว่าความหมายที่แท้จริงของคำว่า "ญาติ" ในที่นี้ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ บ้างก็ว่าชื่อในภาษาสุเมเรียนออกเสียงเป็น *Pabilgames* โดยอ่านคำว่า *bilga* เป็น *pabilga* () ซึ่งเป็นคำที่เกี่ยวข้องกัน บ่งบอกถึงความสัมพันธ์ในครอบครัว อย่างไรก็ตาม หลักฐานทางจารึกและเสียงภาษาศาสตร์ไม่สนับสนุนการออกเสียงแบบนี้

## อ้างอิง
* Damrosch, David (2007). The Buried Book: The Loss and Rediscovery of the Great Epic of Gilgamesh. Henry Holt and Co.. ISBN 0-805-08029-5.
* George, Andrew [1999], The Epic of Gilgamesh: the Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian, Harmondsworth: Allen Lane The Penguin Press, 1999 (published in Penguin Classics 2000, reprinted with minor revisions, 2003. ISBN 0-14-044919-1

หมวดหมู่:ปุราณะสุเมเรียน
หมวดหมู่:วีรชนในเรื่องปรัมปราและตำนาน