พระเจ้าอ็องรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศส

**พระเจ้าอ็องรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศส** (; 13 ธันวาคม ค.ศ. 1553 – 14 พฤษภาคม ค.ศ. 1610) ทรงเป็นที่รู้จักในชื่อเรียกขานทั่วไปว่า ***พระเจ้าอ็องรีผู้ทรงธรรม*** () หรือ **พระเจ้าอ็องรีมหาราช** () ทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งนาวาร์ (นามว่า พระเจ้าเอนริเกที่ 3) ตั้งแต่ ค.ศ. 1572 และพระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศสตั้งแต่ ค.ศ. 1589 ถึง 1610 พระองค์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกที่มาจากราชวงศ์บูร์บง สาขาย่อยจากสายเลือดราชวงศ์กาเปเซียง พระองค์ทรงถูกลอบปลงพระชนม์ใน ค.ศ. 1610 โดยฟร็องซัว ราวายัก ผู้คลั่งศาสนานิกายคาทอลิก และได้รับการสืบทอดต่อจากพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 พระราชโอรสของพระองค์

พระองค์ทรงเป็นโอรสของ อ็องตวนแห่งบูร์บง ดุกแห่งว็องโดม และสมเด็จพระราชินีนาถโยอานาที่ 3 แห่งนาวาร์ อ็องรีเข้าพิธีบัพติศมาเป็นชาวคาทอลิก แต่ได้รับการเลี้ยงดูจากความศรัทธาโปรเตสแตนต์โดยพระมารดา พระองค์ทรงสืบราชบังลังก์แห่งนาวาร์ใน ค.ศ. 1572 เมื่อพระมารดาทรงสวรรคต ในฐานะที่ทรงเป็นอูว์เกอโน พระเจ้าอ็องรีทรงมีส่วนเกี่ยวข้องในสงครามศาสนาของฝรั่งเศส แทบจะไม่รอดพ้นจากการถูกลอบปลงพระชนม์ในการสังหารหมู่วันเซนต์บาโทโลมิว ต่อมาพระองค์ทรงนำกองทัพโปรเตสแตนต์ต่อต้านกองทัพหลวง

พระเจ้าอ็องรีที่ 4 และพระเจ้าอ็องรีที่ 3 แห่งฝรั่งเศส ผู้อยู่ในตำแหน่งคนก่อนของพระองค์เป็นทายาทสายตรงของพระเจ้าหลุยส์ที่ 9 พระเจ้าอ็องรีที่ 3 ซึ่งอยู่ในราชวงศ์วาลัว สือเชื้อสายมาจากพระเจ้าฟิลิปที่ 3 แห่งฝรั่งเศส พระราชโอรสองค์โตของนักบุญหลุยส์ ส่วนพระเจ้าอ็องรีที่ 4 ซึ่งอยู่ในราชวงศ์บูร์บง สืบเชื้อสายมาจากโรเบิร์ต เคานต์แห่งแคลร์มงต์ พระราชโอรสองค์เล็กของนักบุญหลุยส์ ในฐานะหัวหน้าของราชวงศ์บูรบง อ็องรีทรงเป็น"เจ้าชายสืบสายพระโลหิตองค์แรก" เมื่อพระเจ้าอ็องรีที่ 3 ผู้เป็นพระเทวันและพระญาติห่าง ๆ ทรงสวรรคตใน ค.ศ. 1589 พระเจ้าอ็องรีทรงถูกเรียกตัวให้มาสืบราชบังลังก์แห่งฝรั่งเศสโดยกฏหมายซาลิก 

ในช่วงแรก พระองค์ยังคงศรัทธาโปรเตสแตนต์ (นับเป็นพระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสพระองค์แรก และพระองค์เดียวที่นับถือนิกายดังกล่าว) และต้องต่อสู้รบกับสันนิบาตคาทอลิก ซึ่งไม่ยอมรับว่า พระองค์จะสามารถสวมมงกุฏแห่งฝรั่งเศสในฐานะชาวโปรเตสแตนต์ ภายหลังจากสี่ปีแห่งการจนมุม พระองค์ทรงเปลี่ยนมานับถือนิกายคาทอลิกเพื่อได้รับอำนาจการปกครองเหนืออาณาจักรของพระองค์ (มีรายงานว่า ทรงอุทานว่า "*Paris vaut bien une messe*" (ปารีสมีค่าพอให้ร่วมมิสซา)) ในฐานะที่เป็นนักการเมืองเชิงปฏิบัติ (ในสำนวนของสมัยนั้นว่า *Politique*) พระองค์ทรงประกาศพระราชกฤษฎีกาน็องต์ (ค.ศ. 1598) ซึ่งได้รับรองเสรีภาพทางศาสนาแก่นิกายโปรเตสแตนต์ ด้วยเหตุนี้จึงเป็นผลทำให้สงครามศาสนาของฝรั่งเศสได้ยุติลงในที่สุด

ในฐานะผู้ปกครองที่เข้มแข็ง พระเจ้าอ็องรีทรงทำงานเพื่อให้การเงินของรัฐกลับมาเป็นปกติ ส่งเสริมเกษตรกรรม ขจัดฉ้อราษฎร์บังหลวง และส่งเสริมการศึกษา ในรัชสมัยของพระองค์ การล่าอาณานิคมของฝรั่งเศสในทวีปอเมริกาได้เริ่มต้นอย่างแท้จริงด้วยก่อตั้งอาณานิคมแห่งอาคาเดีย คานาดา พอร์ท-รอยัล และควิเบก โดยตามลำดับ พระองค์ทรงมีชื่อเสียงโด่งดังในเพลงยอดนิยม "วีฟว์เลอรัวอ็องรี" (ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นเพลงสรรเสริญพระบารมีของพระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศสในรัชสมัยของพระองค์) และในมหากาพย์ La Henriade ของวอลแตร์

## พระชนม์ชีพช่วงต้น

อ็องรีเสด็จพระราชสมภพในคืนวันที่ 12 ถึง 13 ธันวาคม ค.ศ. 1553 ที่โป เมืองหลักของราชอาณาจักรนาวาร์ที่ปกครองร่วมกับราชรัฐเบอาร์น ในชาโตเดอโป คฤหาสน์ของเอนริเกที่ 2 แห่งนาวาร์ พระอัยกา พระองค์เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระราชินีนาถโยอานาที่ 3 แห่งนาวาร์ (Jeanne d'Albret) กับพระสวามี อ็องตวนแห่งบูร์บง ดยุกแห่งว็องโดม ในฐานะรัชทายาทแห่งราชบัลลังก์นาวาร์ อ็องรีจึงได้บรรดาศักดิ์เจ้าชายแห่งบิอานา (*Prince de Viane*) ในวันที่ 6 มีนาคม ค.ศ. 1554 หลังเสด็จพระราชสมภพไม่กี่สัปดาห์ พระองค์ได้รับบัพติศมาในแบบโรมันคาทอลิกที่โบสถ์น้อยของชาโตเดอโป โดยคาร์ดินัล ฌอร์ฌ ดาร์มาญัก พระราชบิดาอุปถัมภ์คือพระเจ้าอ็องรีที่ 2 แห่งฝรั่งเศสและเอนริเกที่ 2 แห่งนาวาร์ ส่วนพระราชมารดาอุปถัมภ์คือกาเตรีนา เด เมดีชี พระราชินีแห่งฝรั่งเศส และอิซาเบลแห่งนาวาร์ ไวเคาน์ติสแห่งโรอ็อง ในช่วงทีี่ทำพิธี พระเจ้าอ็องรีที่ 2 แห่งฝรั่งเศสทรงมีผู้แทนคือคาร์ดินัล เดอ ว็องโดม

อ็องรีใช้ชีวิตเมื่อยังทรงพระเยาว์ในพื้นที่ชนบทของเบอาร์นที่ชาโตเดอโกอาราซ พระองค์มักเสด็จเยี่ยมชาวนาในระหว่างการออกล่าสัตว์ และได้รับพระฉายาว่า "คนบดแป้งแห่งบาร์บาสต์" (*meunier de Barbaste*) ด้วยความศรัทธาในจิตวิญญาณของลัทธิคาลวิน พระราชมารดาของอ็องรีทรงเลี้ยงดูพระองค์ด้วยศีลธรรมอันเคร่งครัด ตามหลักคำสอนของการปฏิรูปศาสนา เมื่อพระเจ้าชาร์ลที่ 9 แห่งฝรั่งเศสขึ้นครองราชย์ใน ค.ศ. 1561 อ็องตวน เดอ บูร์บง พระราชบิดา ได้พาอ็องรีไปประทับในราชสำนักฝรั่งเศสที่ปารีส พระราชบิดามารดาของอ็องรีมีความเห็นไม่ตรงกันเกี่ยวกับการเลือกศาสนาของพระองค์ โดยพระราชมารดาต้องการให้พระองค์ได้รับการศึกษาในลัทธิคาลวิน ในขณะที่พระราชบิดาต้องการให้พระองค์ได้รับการเลี้ยงดูในนิกายคาทอลิก

## สงครามศาสนา

## ลอบปลงพระชนม์

แม้โดยทั่วไปแล้วอ็องรีทรงเป็นที่ชื่นชอบ แต่ชาวคาทอลิกบางกลุ่มมองว่าพระองค์เป็นผู้แย่งชิงบัลลังก์นอกรีต และชาวโปรเตสแตนต์บางกลุ่มมองว่าพระองค์เป็นผู้ทรยศต่อศรัทธาของพวกเขา อ็องรีตกเป็นเป้าหมายของการพยายามลอบปลงพระชนม์อย่างน้อย 12 ครั้ง รวมถึงโดย Pierre Barrière ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1593 และโดยฌ็อง ชาแตลในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1594

อ็องรีถูกสังหารในปารีสเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม ค.ศ. 1610 โดยฟร็องซัว ราวายัก ผู้คลั่งศาสนานิกายคาทอลิกที่แทงพระองค์ขณะที่รถม้าของพระองค์จอดอยู่บน Rue de la Ferronnerie รถม้าจอดติดขัดเนื่องจากการจราจรติดขัดอันเนื่องมาจากพิธีราชาภิเษกของพระราชินี ดังที่ปรากฏในภาพพิมพ์แกะลายโดย Gaspar Bouttats Hercule de Rohan ซึ่งนั่งอยู่ในรถม้ากับกษัตริย์ ได้รับบาดเจ็บจากการโจมตีแต่รอดชีวิต ราวายักถูกจับกุมทันทีและถูกประหารชีวิตในอีกไม่กี่วันต่อมา อ็องรีถูกฝังที่มหาวิหารแซ็ง-เดอนี มารีอา เด เมดีชี พระมเหสีหม้าย ทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ให้กับหลุยส์ที่ 13 พระราชโอรส 9 พรรษา จนถึง ค.ศ. 1617


File:Assassination of Henry IV by Gaspar Bouttats.jpg|*การลอบปลงพระชนม์พระเจ้าอ็องรีที่ 4*ภาพพิมพ์แกะลายโดย Gaspar Bouttats
File:François Ravaillac.jpg|ฟร็องซัว ราวายัก มือสังหาร ชักมีดสั้นออกมา
File:Funeral effigy of Henry IV, King of France MET DP855566.jpg|*The Deceased Henry IV in His Deathbed* ตีพิมพ์โดย Pierre Firens, ค.ศ. 1610
File:Henry IV of France as he lay in state after his murder in the year 1610, engraving after Quesnel - Gallica 2010 (adjusted).jpg|รัฐพิธีประดิษฐานพระบรมศพที่ลูฟวร์, ภาพพิมพ์แกะลายตามแบบของฟร็องซัว เกแนล


## มรดก

## ลำดับวงศ์ตระกูล

## สมรสและพระราชโอรสในสมรส

## ตราอาร์ม
ตราอาร์มของพระเจ้าอ็องรีที่ 4 เปลี่ยนไปตลอดช่วงที่มีพระชนม์ชีพ:


File:Armoiries Antoine de Bourbon.svg|ตั้งแต่ ค.ศ. 1562ในฐานะ เจ้าชายแห่งเบอาร์น และดยุกแห่งว็องโดม
File:Henri de Bourbon Roi de Navarre.svg|ตั้งแต่ ค.ศ. 1572ในฐานะ พระมหากษัตริย์นาวาร์
File:Arms of France and Navarre (1589-1790).svg|ตั้งแต่ ค.ศ. 1589ในฐานะ พระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสและนาวาร์ (ผู้สืบทอดก็ใช้ต่อ)
File:Grand Royal Coat of Arms of France & Navarre.svg|ตราอาร์มหลวงใหญ่ของอ็องรีและราชวงศ์บูร์บงในฐานะพระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสและนาวาร์ (1589–1789)


## อ้างอิง

### ข้อมูล

* 
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*
* 
* 
* 
* 
* 
* online

## อ่านเพิ่ม

* 
* 
* 
* 
* Crawford, Katherine B. "The politics of promiscuity: Masculinity and heroic representation at the court of Henry IV." *French Historical Studies* 26.2 (2003): 225–252.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Wolfe, Michael (1993). *The Conversion of Henri IV: Politics, Power, and Religious Belief in Early Modern France*. Cambridge, MA: Harvard University Press. 

### นิยาย

* George Chapman (1559?–1634), *[[The Conspiracy and Tragedy of Charles, Duke of Byron]]* (1608), éd. John Margeson (Manchester: Manchester University Press, 1988)
* Alexandre Dumas, *[[La Reine Margot (novel)|La Reine Margot]]* (*Queen Margot*) (1845)
* Heinrich Mann, **' (1935); **' (1938) 
* Maynard, Katherine. *Reveries of Community: French Epic in the Age of Henri IV, 1572–1616* (Northwestern University Press, 2017).
* M. de Rozoy, ** (1774) 

## แหล่งข้อมูลอื่น
*
*
*

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2096
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ฝรั่งเศส
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์แคนาดา (นูแวลฟร็องส์)
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์นาวาร์
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ที่ถูกปลงพระชนม์
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากอาวุธมีคม
หมวดหมู่:ราชวงศ์บูร์บง (ฝรั่งเศส)
หมวดหมู่:ไนต์ออฟเดอะการ์เตอร์
หมวดหมู่:นอสตราดามุส
หมวดหมู่:รัชทายาทฝรั่งเศสโดยสันนิษฐาน
หมวดหมู่:มหาราช
หมวดหมู่:มหาราชแห่งประเทศฝรั่งเศส
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดปีเรเน-อัตล็องติก
หมวดหมู่:พระราชโอรสในพระมหากษัตริย์
หมวดหมู่:พระราชโอรสในสมเด็จพระราชินีนาถ