เขตปทุมวัน

**ปทุมวัน** เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตศูนย์กลางธุรกิจ การค้า การบริการ การพยาบาล วัฒนธรรม การศึกษา และการทูต เป็นเขตหนึ่งที่มีที่ตั้งอยู่บริเวณใจกลางที่สุดของกรุงเทพมหานคร และที่มีการคมนาคมหลากหลายช่องทาง

## ที่ตั้งและอาณาเขต

เขตปทุมวันตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของฝั่งพระนคร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับเขตดุสิตและเขตราชเทวี มีคลองมหานาคและคลองแสนแสบเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับเขตวัฒนาและเขตคลองเตย มีขอบทางรถไฟสายแม่น้ำฟากตะวันตกเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศใต้** ติดต่อกับเขตสาทรและเขตบางรัก มีถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย มีคลองผดุงกรุงเกษมเป็นเส้นแบ่งเขต

## ที่มาของชื่อเขต
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้เสด็จทอดพระเนตรบริเวณคลองแสนแสบ ซึ่งในขณะนั้นยังมีสภาพเป็นท้องนาชานเมือง มีบัวพันธุ์ไทยขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างสระบัว  2 สระ  และพระตำหนักสำหรับเป็นที่ประทับพักผ่อนซึ่งในปัจจุบันเป็นวังสระปทุม (วังที่ประทับของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี) และต่อมาได้โปรดฯ ให้สร้างวัดปทุมวนาราม (แปลว่า "วัดป่าบัว") ขึ้นเป็นพระอารามหลวง บริเวณดังกล่าวจึงมีชื่อเรียกว่า *ปทุมวัน*

## ประวัติศาสตร์
ใน พ.ศ. 2458 ได้มีการประกาศยกเลิกอำเภอชั้นใน 7 อำเภอและตั้งอำเภอชั้นในขึ้นใหม่ 25 อำเภอ โดยใน 25 อำเภอมี **อำเภอประทุมวัน** ซึ่งใช้ที่ว่าการอำเภอสามแยก (ต่อมายุบรวมกับอำเภอสัมพันธวงศ์) เป็นที่ทำการในขั้นแรก จากนั้นจึงย้ายมาตั้งอยู่ที่ทางแยกปทุมวัน และได้ย้ายมาอยู่ที่ตั้งปัจจุบันในซอยจุฬาลงกรณ์ 5 ถนนพระรามที่ 4 ใน พ.ศ. 2506

ใน พ.ศ. 2515 ได้มีประกาศคณะปฏิวัติจัดตั้งกรุงเทพมหานครขึ้นแทนที่นครหลวงกรุงเทพธนบุรีซึ่งเกิดจากการรวมกันของจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี อำเภอปทุมวันจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น **เขตปทุมวัน** ขึ้นกับกรุงเทพมหานคร ส่วนตำบลต่าง ๆ ในท้องที่ก็มีฐานะเป็นแขวง

## การแบ่งเขตการปกครอง
เขตปทุมวันแบ่งหน่วยการปกครองย่อยออกเป็น 4 แขวง ได้แก่

## ประชากร

## การคมนาคม
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตได้แก่ ถนนพระรามที่ 1 (ต่อเนื่องเป็นถนนเพลินจิตและถนนสุขุมวิท) ตัดผ่านพื้นที่เขตในแนวนอนทางทิศเหนือ  ถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองทางทิศใต้ โดยถนนที่เชื่อมระหว่างถนนทั้ง 2 สายนี้ ได้แก่ ถนนรองเมือง ถนนจารุเมือง (ต่อเนื่องเป็นถนนพระรามที่ 6) ถนนบรรทัดทอง ถนนพญาไท ถนนอังรีดูนังต์ และถนนราชดำริ นอกจากนี้ก็ยังมีถนนหลังสวน ถนนวิทยุ ถนนสารสิน ถนนจรัสเมือง ถนนเจริญเมือง ทางพิเศษเฉลิมมหานคร และทางพิเศษศรีรัช

การคมนาคมระบบรางนั้น สถานีรถไฟกรุงเทพ หรือที่นิยมเรียกกันว่า สถานีรถไฟหัวลำโพง ตั้งอยู่ในแขวงรองเมือง เป็นสถานีรถไฟกลางของกรุงเทพมหานคร โดยรถไฟจะออกจากสถานีนี้ไปสู่จุดหมายปลายทางทั่วประเทศ 

ในส่วนของระบบขนส่งมวลชนด้วยรถไฟฟ้านั้น เขตปทุมวันมีรถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน ได้แก่ สถานีหัวลำโพง สถานีสามย่าน สถานีสีลม และสถานีลุมพินี ตั้งอยู่ใต้ถนนพระรามที่ 4 ริมแนวเขตทางทิศใต้ ส่วนรถไฟฟ้าบีทีเอสตั้งอยู่บนเกาะกลางถนนพระรามที่ 1 ถนนราชดำริ และถนนเพลินจิต มีสถานีสยามซึ่งเป็นสถานีหลักอยู่ในเขตนี้ เป็นจุดเชื่อมต่อของสายสีลมกับสายสุขุมวิท สถานีรถไฟฟ้าอื่น ๆ ในพื้นที่เขตปทุมวัน ได้แก่ สถานีสนามกีฬาแห่งชาติ, สถานีราชดำริ ของสายสีลม, สถานีชิดลม และสถานีเพลินจิต ของสายสุขุมวิท

การสัญจรทางน้ำก็ยังมีอยู่ คือ เรือด่วนที่บริการในคลองแสนแสบ ซึ่งเป็นคลองแบ่งเขตปกครองแคบ ๆ ทางทิศเหนือ

## สถานที่
thumb|แผนที่เขตปทุมวัน
thumbnail|right|สยามสแควร์
thumb|ย่านราชดำริในเวลากลางคืน
thumb|right|ภายในสถานีรถไฟหัวลำโพง 
[thumbnail|right|[จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยตั้งอยู่ใจกลางเขตปทุมวัน]]
[thumb|[หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]]
[thumbnail|right|[สถานีสยาม|สถานีรถไฟฟ้าบีทีเอสสยาม เป็นสถานีเชื่อมต่อของรถไฟฟ้าบีทีเอสสายสุขุมวิทกับสายสีลม]]
thumbnail|คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

### สถานศึกษา
#### ระดับอุดมศึกษา
* จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์กุมารศัลยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์สถานออร์โธปิดิกส์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** หอประวัติคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** ห้องเรื่องในหลวงอานันทฯ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยีทางภาพ
** พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์วาจวิทยาวัฑฒน์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์ร่างกายมนุษย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับไทย
** พิพิธภัณฑ์สมุนไพร
** เรือนไทยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** หอประวัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** หอศิลป์จามจุรี
** หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตอุเทนถวาย
* สถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน
* สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย

#### ระดับมัธยมศึกษา
* โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
* โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ฝ่ายประถมและมัธยม
* โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
* โรงเรียนวัดปทุมวนาราม
* โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย

### สถานที่สำคัญทางราชการ
* สภากาชาดไทย
**โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
** สถานเสาวภา
** พิพิธภัณฑ์สภากาชาดไทย
* สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
** โรงพยาบาลตำรวจ
** วิทยาลัยพยาบาลตำรวจ
* สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน
* กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน
* กรมพลศึกษา

### สถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนา
* วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร
* วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร
* วัดชัยมงคล (วัดช่างแสง)
* วัดสระบัว
* วัดดวงแข

### ศาลเทพเจ้าทางศาสนาฮินดู

* ศาลพระตรีมูรติ
* ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ
* ศาลพระนารายณ์ทรงสุบรรณ
* ศาลพระพิฆเณศวร
* ศาลพระลักษมี
* ศาลพระอินทร์ (ท้าวอมรินทร์เทวาธิราช)

### การเดินทางและสถานที่เชื่อมต่อ
#### เส้นทางการคมนาคมทางราง
##### สถานี[[รถไฟฟ้าบีทีเอส]]
; สายสีลม

; สายสุขุมวิท

##### สถานี[[รถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน]]



##### รถไฟทางไกล

#### เส้นทางการคมนาคมทางน้ำ
##### เรือโดสารคลองแสนแสบ

### สนามกีฬาและสวนสาธารณะ
* ราชกรีฑาสโมสร
* สวนลุมพินี
** พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
* กรีฑาสถานแห่งชาติ
* สวนปทุมวนานุรักษ์
* พาร์ก แอท สยาม (PARK @ SIAM)

### ศูนย์การค้าและห้างสรรพสินค้า
* แขวงวังใหม่
** โลตัส สาขาพระรม 1
** จัตุรัสจามจุรี
**เอ็มบีเคเซ็นเตอร์
** สามย่านมิตรทาวน์
** สเตเดียม วัน
*แขวงปทุมวัน
**สยามดิสคัฟเวอรี
**สยามเซ็นเตอร์
** สยามสแควร์
** สยามสแควร์วัน
** สยามพารากอน
**เซ็นทรัลเวิลด์
*แขวงลุมพินี
** เกษรวิลเลจ
*** เกษรอัมรินทร์ (ชื่อเดิม: อัมรินทร์ พลาซ่า)
** เอราวัณ แบงค็อก
**เซ็นทรัล ชิดลม
**เซ็นทรัล เอ็มบาสซี
** วัน แบงค็อก รีเทล

### สถานที่สำคัญทางวัฒนธรรม
* บริการสารนิเทศเฉพาะสาขา ชนเผ่าไท–กะได
* พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน
* พิพิธภัณฑ์โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
* หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร

## เหตุการณ์สำคัญ
22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2538 เซ็นทรัล ชิดลม เกิดเพลิงไหม้ขึ้นในเวลากลางคืน มีผู้เสียชีวิต 4 ราย บาดเจ็บสาหัส 11 ราย

23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2540 อาคารเพรสซิเด้นท์ ทาวเวอร์ เกิดเพลิงไหม้ขึ้น มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 101 ราย

7  พฤษภาคม พ.ศ. 2553 ได้เกิดเหตุระเบิดที่บริเวณทางเข้าสวนลุมพินี ประตู 4 ถนนพระรามที่ 4 ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นด่านตรวจของตำรวจและทหาร จำนวน 3 ครั้ง เบื้องต้นคาดว่าเป็นชนิดเอ็ม 79 มีตำรวจได้รับบาดเจ็บ 4 ราย ถูกนำตัวส่งโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ จากการตรวจสอบวิถีกระสุนในเบื้องต้น คาดว่าคนร้ายยิงวิถีโค้งข้ามสะพานลอยมาจากทางด้านแยกศาลาแดง ต่อมาเจ้าหน้าที่ 1 นายได้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าว

17 สิงหาคม พ.ศ. 2558  เกิดเหตุระเบิดที่ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก สามารถจับผู้วางระเบิดได้คือ นายยูซูฟุ ไมรารี และนายอาเด็ม คาราดัก โดยทั้งสองคนได้ซัดทอดว่ามีคนไทยอยู่เบื้องหลังการก่อเหตุในครั้งนี้ คือ นายอ๊อด พยุงวงษ์ และนางสาววรรณา สวนสัน ซึ่งเชื่อว่าได้หลบหนีออกนอกประเทศไปแล้ว

10 เมษายน พ.ศ. 2562 เกิดเหตุไฟไหม้ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลเวิลด์ มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 15 ราย

3 ตุลาคม พ.ศ. 2566 เกิดเหตุกราดยิงที่สยามพารากอน โดยผู้ก่อเหตุเป็นเด็กอายุ 14 ปี มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 4 ราย

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์สำนักงานเขตปทุมวัน  
* แผนที่เขตปทุมวัน