ธงแสดงสัญชาติ

thumb|right|ธงเรือราษฎร์นิวซีแลนด์ชักขึ้นบริเวณท้ายเรือ ''Hikitia''
**ธงแสดงสัญชาติ** หรือ **ธงเรือ**** () คือหนึ่งในธงเดินเรือ (maritime flag) ที่ใช้ในการระบุตัวตนของเรือ ซึ่งธงแสดงสัญชาติจะเป็นธงที่ใหญ่ที่สุด ปกติจะปักอยู่ในบริเวณท้ายเรือ (หลังเรือ) ขณะอยู่ในท่า ขึ้นอยู่กับที่มาของเรือว่ามาจากชาติใด หลักการคล้ายกับธงฉานที่ปักไว้บริเวณหัวเรือ โดยทั่วไปธงฉานจะพบบนเรือรบมากกว่าเรือพาณิชย์

## นิรุกติศาสตร์
ในภาษาอังกฤษสมัยกลาง  นั้นมาจากภาษาลาตินคำว่า  โดยในไทยให้ความหมายที่หลากหลาย เช่น เครื่องหมาย

ในภาษาไทย  มีการให้ความหมายไว้หลากหลาย ประกอบไปด้วย 

* พจนานุกรม อังกฤษ-ไทย ศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตยสถาน ผ่านลองดูดิกท์ ในพจนานุกรมศัพท์รัฐศาสตร์ ให้ความหมายว่า *1. ธงชาติ 2. ธงแสดงสัญชาติ 3. ธงประจำตำแหน่ง*

* พจนานุกรม ไทย-อังกฤษฉบับของของ สอ เสถบุตร ให้ความหมายไว้ว่า *[n.] คนถือธง, ธง, ธงเรือ, นายธง*
* พจนานุกรมอิเล็กทรอนิกส์ไทย - อังกฤษ เล็กซิตรอน ให้ความหมายไว้ใกล้เคียงกันคือ *[n.] ธงของเรือเพื่อแสดงให้ทราบว่าสังกัดทหารหน่วยใด ธงของเครื่องบินเพื่อแสดงให้ทราบว่าสังกัดทหารหน่วยใด และ [n.] ธงที่ใช้เป็นสัญลักษณ์ของหน่วยงาน*
* พจนานุกรมศัพท์ชาวเรือ พลเรือเอก ไพศาล นภสินธุวงศ์ ให้ความหมายว่า *ธงชาติ หรือธงราชนาวี เป็นธงสัญลักษณ์หรือธงท้ายเรือที่ใช้งานโดยราชนาวีอังกฤษ*

## ธัชวิทยา

ใน ธัชวิทยา เรือธง (*ensign*) มีความหมายแตกต่างจากทั้ง ธงนาวี (naval ensign) ที่ใช้เป็นธงแสดงสัญชาติในยามสงคราม (war ensign) และ ธงเรือราษฎร์ (civil ensign) ที่ใช้งานโดยเรือพาณิชย์ (merchant) ซึ่งทั้งสองแบบเป็นการใช้งานโดยมีพื้นฐานดั่งเดิมมาจากธงชาติ 

อย่างไรก็ตาม ในสหราชอาณาจักร, เยอรมนี และเนเธอร์แลนด์ มีการแยกกันระหว่างเรือของรัฐ และเรือติดอาวุธไว้ในประเภทหนึ่ง อีกประเภคเป็นเรือที่ไม่ติดอาวุธและเรือพลเรือนซึ่งมีใช้งานเร็วกว่าชาติอื่น ๆ สามารถดูเพิ่มได้ที่ธงเรือสหราชอาณาจักร (British ensign)

นักธีชวิทยาได้แบ่งความต่างระหว่างธงชาติเมื่อใช้งานเป็นธงแสดงสัญชาติ ได้แก่

### ธงเรือรัฐบาล
ธงเรือรัฐบาล (government ensign) หรือธงเรือรัฐ (state ensign) (ใช้สัญลักษณ์ ) ใช้งานโดยเรือของหน่วยงานรัฐบาลหรือเรือช่วยรบ (auxiliary ship) ของพลเรือนที่มีอุปกรณ์ช่วยรบ

### ธงนาวี

ธงนาวี (naval ensign) (ใช้สัญลักษณ์ ) ใช้งานโดยกองทัพเรือของแต่ละประเทศ ถือเป็นธงเรือสงคราม (war ensign) สำหรับเรือกองทัพที่ถูกใช้ประจำการ ธงเรือสงครามไม่ได้หมายความว่าประเทศกำลังอยู่ในสภาวะสงคราม แต่เป็นการใช้งานในทางทหาร ภายใต้กฎหมายสงครามและอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ธงนาวีขนาดใหญ่ถูกเรียกว่าธงเรือรบ (battle ensign) ซึ่งจะใช้งานเมื่อเรือรบเข้าสู่การรบ ธงนี้แตกต่างจากธงฉานซึ่งชักขึ้นบริเวณเสาธงฉานบริเวณหัวเรือเมื่อเรืออยู่ในท่าเรือ

### ธงเรือราษฎร์

ธงเรือราษฎร์ (civil ensign) (ใช้สัญลักษณ์ ) ใช้งานโดยเรือพาณิชย์และเรือสำราญ ธงเดินเรือของเรือพาณิยช์หรือธงเรือราษฎร์จึงเป็นธงที่ใช้งานเฉพาะสำหรับเรือพาณิชย์ของประเทศ เว้นแต่เจ้าของ (เอกชน) จะได้รับอนุญาตให้ใช้ธงแบบอื่น ธงแสดงสัญชาตินี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อให้เรือเอกชนใช้ระบุสัญชาติของของตนให้เรืออื่นได้รับรู้ บางประเทศมีธงแสดงสัญชาติเรือยอช์ต (yacht ensign) เฉพาะสำหรับเรือยอช์ตและเรือที่ไม่มีการจดแจ้งขนส่งสินค้าที่แตกต่างจากธงปกติและมีกฎหมายรองรับโดยเฉพาะ ธงแสดงสัญชาติเรือพาณิชย์สามารถชักขึ้นประดับได้โดยเรือนั้นต้องไม่ใช่เรือรบ เรือของรัฐบาล เรือช่วยรบ หรือเรือยอช์ต โดยลักษณะพิเศษของธงนี้คือการประกาศว่าเรือนั้นไม่ได้เป็นดินแดนของชาตินั้น ๆ นอกอาณาเขต แต่เป็นพื้นที่ของเอกชนหรือใกล้เคียงกัน และไม่ใช่พื้นที่ของรัฐ หมายความว่าโดยปกติแล้วการใช้ธงชาติหรือธงของรัฐเป็นข้อห้าม

### ธงชาติประจำเรือ
thumb|150x150px|ธงช้างเผือก  เคยเป็นธงชาติประจำเรือตามพระราชกำหนดของรัชกาลที่ 4
ธงชาติประจำเรือ (national ensign) (ใช้สัญลักษณ์ ) ใช้งานทางเรือได้ทั้งเรือพลเรือน เรือรัฐบาล และเรือกองทัพ ลักษณะเดียวกันกับธงชาติแต่เป็นธงที่ถูกกำหนดให้แสดงสัญชาติทางเรือของเรือทุกประเภทของประเทศนั้น ๆ

## การใช้งาน
ในการใช้งานทางทะเล เรือทุกลำจะต้องใช้ธงเฉพาะของประเทศตนเพื่อระบุถึงการเป็นสมาชิกขององค์การ จึงมีการกำหนดให้ติดธงแสดงสัญชาติบนเรือเหล่านั้น โดยธงหมายถึงท่าเรือต้นทางของเจ้าของเรือที่เรือได้จดทะเบียนและเสียภาษีเรือที่ชาตินั้น ๆ และเรือพาณิชย์สามารถเปลี่ยนสัญชาติธงได้ก็ต่อเมื่อมีการจดทะเบียนเรือใหม่และจะต้องมี ใบรับรองการลบ (Deleting Certificate) ยืนยันว่าเลิกใช้สัญชาติเดิมแล้ว

ในปัจจุบัน บางประเทศ เช่น สหรัฐ และฝรั่งเศสยังคงใช้เพียงธงเดียวรวมถึงธงฉาน ไม่มีการใช้งานธงพิเศษบริเวณมุมบนด้านซ้ายและไม่มีการเพิ่มสัญลักษณ์ระบุตัวตนเพิ่มเติมบนธง เรือทุกลำในกิจการเดินทะเลของรัฐบาลกลางสหรัฐยกเว้นยามฝั่งสหรัฐจะใช้ธงชาติสหรัฐเป็นธงแสดงสัญชาติ แม้ว่าเรือของหน่วยงานบางแห่งจะใช้ธงของหน่วยงานตนเป็น "ธงเครื่องหมาย" ก็ตาม

อย่างไรก็ตาม ประเทศอื่น ๆ เช่น ยูเครน อิตาลี รัสเซีย แอฟริกาใต้ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และญี่ปุ่น มีการใช้งานธงแสดงสัญชาติที่แตกต่างกัน โดยมีการควบคุมการใช้งานอย่างเข้มงวดในการระบุว่าเรือเรือนั้นเป็นเรือชนิดใด เช่น เป็นเรือรบ เรือพาณิชย์ เรือในสัญญาการขนส่งไปรษณีย์ และเรือยอช์ต

ธงชาติของประเทศในเครือจักรภพแห่งประชาชาติหลายชาติมีต้นกำเนิดมาจากธงแสดงสัญชาติของมหาอำนาจซึ่งเป็นเจ้าอาณานิคมคือสหราชอาณาจัก โดยธงชาติที่โดดเด่นที่สุดคือธงชาติของออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และประเทศหมู่เกาะ ๆ หลายแห่ง มีความเป็นไปได้สูงว่า ธงแกรนด์ยูเนียน (Grand Union Flag) ซึ่งเป็นธงชาติสหรัฐนั้นได้รับการพัฒนามาจากอิทธิพลของธงเรดดัสเตอร์หรือธงของบริษัทอินเดียตะวันออก (ซึ่งอยู่ในการควบคุมของสหราชอาณาจักร)

## ธงแสดงสัญชาติรูปแบบอื่น ๆ

### ธงแสดงสัญชาติการบิน
จากการสถาปนากองทัพอากาศอย่างแพร่หลายและการเติบโตของการบินพลเรือนในช่วงครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 20 จึงได้มีการนำธงและธงแสดงสัญชาติมาปรับใช้ โดยสิ่งเหล่านี้อาจแบ่งออกเป็นธงแสดงสัญชาติกองทัพอากาศ (air force ensign) (มักเป็นสีฟ้าอ่อน เช่น ธงกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร) และธงการบินพลเรือน (civil air ensign)

### ธงแสดงมุทราศาสตร์
ในมุทราศาสตร์ ธงคือธงแสดงการประดับหรือสัญลักษณ์ เช่น มงกุฎ, จุลมงกุฎ หรือหมวกยศ ประดับอยู่เหนือเครื่องหมาย หรือตราอาร์ม

## ระเบียงภาพ
ตัวอย่างธงเรือราษฎร์ (ธงแสดงสัญชาติของเรือพลเรือน) ธงเรือรัฐบาล และธงนาวี (ธงแสดงสัญชาติของเรือกองทัพ) มีดังนี้

### ธงเรือราษฏร์
ตัวอย่างธงเรือราษฏร์ (civil ensign) มีดังนี้

File:Civil Ensign of the United Kingdom.svg|ธงเรดดัสเตอร์ใช้เป็นธงเรือราษฎร์ของชาวสหราชอาณาจักร
File:Civil Ensign of Gibraltar.svg|ธงเรือราษฎร์ยิบรอลตาร์
File:Civil Ensign of Australia.svg|ธงเรดดัสเตอร์ออสเตรเลียเป็นธงเรือราษฎร์ออสเตรเลีย
File:Civil Ensign of New Zealand.svg|ธงเรดดัสเตอร์นิวซีแลนด์เป็นธงเรือราษฎร์นิวซีแลนด์
File:Civil Ensign of India.svg|ธงเรือราษฎร์อินเดีย
File:Flag of Finnish yacht clubs.svg|ธงแสดงสมาคมเรือยอชต์ฟินแลนด์ วงกลมและเครื่องหมาย x แสดงถึงตราสมาคม
File:Civil Ensign of Luxembourg.svg|ธงเรือราษฎร์ลักเซมเบิร์ก
File:Yachts Ensign of Spain.svg|ธงแสดงเรือยอช์ตสเปน
File:Civil Ensign of Albania.svg|ธงเรือราษฎร์แอลเบเนีย


### ธงเรือรัฐ
ตัวอย่างธงเรือรัฐ (state ensign) หรือธงเรือรัฐบาล (government ensign) มีดังนี้
File:Government Ensign of the United Kingdom.svg|ธงแสดงสัญชาติสีน้ำเงินใช้งานโดยเรือของรัฐบาลสหราชอาณาจักรในปัจจุบัน
File:Government Ensign of Gibraltar.svg|ธงเรือรัฐบาลยิบรอลตาร์
File:Flag of Australia (converted).svg|ธงชาติออสเตรเลียและธงเรือรัฐบาล
File:Flag of New Zealand.svg|ธงชาตินิวซีแลนด์ (มาวรี: *Te haki o Aotearoa*) และธงเรือรัฐ
File:Ensign of the United States Coast Guard.svg|ธงเรือรัฐยามฝั่งสหรัฐ


### ธงนาวี
ตัวอย่างธงนาวี (naval ensign) มีดังนี้

File:Naval ensign of the United Kingdom.svg|ธงแสดงสัญชาติสีขาว เป็นธงนาวีที่ใช้งานโดยเรือของราชนาวี
File:Naval Ensign of Australia.svg|ธงนาวีที่ใช้งานโดยราชนาวีออสเตรเลีย
File:Naval Ensign of New Zealand.svg|ธงนาวีที่ใช้งานโดยราชนาวีนิวซีแลนด์
File:Naval ensign of Canada.svg|ธงราชนาวีแคนาดา
File:Naval Ensign of India.svg|ธงนาวีกองทัพเรืออินเดีย
File:Naval Ensign of Belgium.svg|ธงนาวีกองทัพเรือเบลเยียม
File:Naval Ensign of Denmark.svg|ธงนาวีกองทัพเรือเดนมาร์ก
File:Naval Ensign of Egypt.svg|ธงนาวีกองทัพเรืออียิปต์
File:Naval Ensign of Germany.svg|ธงนาวีกองทัพเรือเยอรมัน
File:Naval ensign of Italy.svg|ธงนาวีกองทัพเรืออิตาลี
File:Naval Ensign of Japan.svg|ธงนาวีกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นและกองกำลังป้องกันตนเองทางทะเลญี่ปุ่น
File:Naval Ensign of Myanmar.svg|ธงนาวีกองทัพเรือพม่า
File:Reserve marine vlag.svg|ธงนาวีกำลังสำรองกองทัพเรือเนเธอร์แลนด์
File:Naval Ensign of Nigeria.svg|ธงนาวีกองทัพเรือไนจีเรีย
File:Naval Ensign of North Korea.svg|ธงนาวีกองทัพเรือประชาชนเกาหลี
File:Flag of Norway, state.svg|ธงนาวีกองทัพเรือนอร์เวย์
File:Naval Ensign of Poland.svg|ธงนาวีกองทัพเรือโปแลนด์
File:Naval Ensign of Russia.svg|ธงนาวีกองทัพเรือรัสเซีย
File:Naval Ensign of Saudi Arabia.svg|ธงนาวีกองทัพเรือซาอุดีอาระเบีย 
File:Naval Ensign of Sri Lanka.svg|ธงนาวีกองทัพเรือศรีลังกา
File:Naval Ensign of Thailand.svg|ธงนาวีราชนาวีไทย
File:Naval Ensign of Ukraine.svg|ธงนาวีกองทัพเรือยูเครน
File:Ensign of Vietnam People's Navy.svg|ธงนาวีกองทัพเรือประชาชนเวียดนาม


### ธงแสดงสัญชาติอื่น ๆ
#### ธงเรือราษฎร์และธงนาวี

File:Ensign of France.svg|ธงเรือราษฎร์และธงนาวีฝรั่งเศส

#### ธงการบินแสดงสัญชาติ

File:Air Force Ensign of the United Kingdom.svg|ธงแสดงสัญชาติกองทัพอากาศใช้งานโดยกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร
File:Air Force Ensign of Australia.svg|ธงแสดงสัญชาติกองทัพอากาศออสเตรเลีย
File:Air Force Ensign of New Zealand.svg|ธงแสดงสัญชาติกองทัพอากาศนิวซีแลนด์
File:Air Force Ensign of Canada.svg|ธงแสดงสัญชาติกองทัพอากาศแคนาดา
File:Civil Air Ensign of the United Kingdom.svg|ธงแสดงสัญชาติการบินพลเรือนใช้งานโดยสถานประกอบการด้านการบินพลเรือนในสหราชอาณาจักร
File:Civil Air Ensign of Australia.svg|ธงแสดงสัญชาติการบินพลเรือนออสเตรเลีย
File:Civil Air Ensign of New Zealand.svg|ธงแสดงสัญชาติการบินพลเรือนนิวซีแลนด์


## ดูเพิ่ม
* ธงเครื่องหมาย
* ธงเดินเรือ
* ธงฉาน

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* 
* 


หมวดหมู่:ประเภทของธง
หมวดหมู่:วัฒนธรรมทางทะเล