เตาบู

**เตาบู** (เสียชีวิต 25 ตุลาคม ค.ศ. 168) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **โต้ว อู่** () ชื่อรอง **โหยวผิง** () เป็นนักปรัชญาและขุนนางชาวจีนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เตาบูมีชื่อเสียงในฐานะบัณฑิตในลัทธิขงจื๊อ และรับราชการเป็นข้าราชการระดับล่างในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 *ฮั่นหฺวานตี้*) จนกระทั่งโต้ว เมี่ยว (竇妙) ผู้เป็นบุตรสาวได้เลื่อนฐานะจากพระสนมเป็นฮองเฮา (皇后 *หฺวางโฮ่ว*) หรือจักรพรรดินี ทำให้เตาบูได้รับการเลื่อนตำแหน่งไปด้วย ในที่สุดก็ขึ้นเป็นขุนนางราชสำนักที่สำคัญที่สุดคนหนึ่ง เมื่อโต้ว เมี่ยวผู้เป็นบุตรสาวได้ขึ้นเป็นได้ขึ้นเป็นไทเฮา (太后 *ไท่โฮ่ว*) หรือจักรพรรดินีพันปีหลวงและเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 *ฮั่นหลิงตี้*) เตาบูและตันผวน (陳蕃 *เฉิน ฝาน*) พยายามจะลิดรอนอำนาจของกลุ่มขันทีและจะตั้งให้บัณฑิตลัทธิขงจื๊อมารับราชการในราชสำนัก แต่ภายหลังจากแผนการที่เตาบูและตันผวนคิดการจะกำจัดกลุ่มขันทีที่ทรงอำนาจมากที่สุดถูกล่วงรู้ เตาบูก็พ่ายแพ้ในการรบกับกลุ่มขันทีและท้ายที่สุดเตาบูก็ฆ่าตัวตาย

## การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้
บิดาของเตาบูคือโต้ว เฟิ่ง (竇奉) โต้ว เฟิ่งเป็นเหลนชายของโต้ว หรง (竇融) ผู้มีส่วนสำคัญในการศึกของพระเจ้าฮั่นกองบู๊ (漢光武帝 *ฮั่นกวางอู่ตี้*) ในการฟื้นฟูราชวงศ์ฮั่นขึ้นใหม่ โต้ว เฟิ่งดำรงตำแหน่งเจ้าเมือง (太守 *ไท่โฉ่ว*) ของเมืองติ้งเซียง (定襄) เมื่อเตาบูยังอยู่ในวัยเยาว์ เป็นที่รู้จักจากจากความเชี่ยวชาญคัมภีร์ในลัทธิขงจื๊อ และมีชื่อเสียงในพื้นที่ทางตะวันตกของด่านต้าส่วน (大散關 *ต้าส่านกวาน*) แต่ยังไม่ได้มีส่วนร่วมในทางการเมือง

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อ ค.ศ. 165 เมื่อโต้ว เมี่ยว (竇妙) บุตรสาวของเตาบูได้รับเลือกให้เป็นพระสนมเนื่องจากเป็นสตรีที่มีคุณสมบัติเหมาะสมกับตระกูลทรงเกียรติ ด้วยเหตุนี้พระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 *ฮั่นหฺวานตี้*) จึงทรงตั้งให้เตาบูเป็นขุนนางระดับล่าง ภายหลังในปีเดียวกันนั้น ภายหลังจักรพรรดินีเติ้ง เหมิง-นฺหวี่ (鄧猛女) ถูกปลดจากตำแหน่ง เหล่าขุนนางราชสำนักต่างสนับสนุนในพระสนมโต้ว เมี่ยวเป็นจักรพรรดินีพระองค์เนื่องจากชื่อเสียงของเตาบู แม้ว่าพระเจ้าหวนเต้จะไม่โปรดพระสนมโต้ว เมี่ยวนักแต่ก็ทรงกระทำตามที่เหล่าขุนนางเสนอ โต้ว เมี่ยวได้รับการแต่งตั้งเป็นจักรพรรดินีในปีเดียวกันกันนั้น เตาบูได้เลื่อนตำแหน่งเป็นแม่ทัพของทัพรักษานครหลวงลกเอี๋ยง (洛陽 *ลั่วหยาง*) และได้รับบรรดาศักดิ์เป็นเฮา (侯 *โหว*)

เมื่อ ค.ศ. 167 ในช่วงเหตุการณ์วิบัติการกีดกันพลพรรคครั้งแรก (ซึ่งขุนนางลัทธิขงจื๊อและผู้สนับสนุนที่เป็นนักศึกษาจากสำนักศึกษาหลวงถูกกล่าวหาว่าเป็น "พลพรรค" ที่วางแผนโค่นล้มจักรพรรดิ) เตาบูเข้าช่วยเหลือพลพรรคโดยทูลพระเจ้าหวนเต้ขอผ่อนปรนโทษให้พลพรรค ขณะเดียวกันเตาบูก็ทูลเกล้าฯ ถวายหนังสือขอลาออกจากตำแหน่ง ซึ่งพระเจ้าหวนเต้ทรงไม่ยอมรับการลาออกจากเตาบู จากการทูลขอของเตาบูและฮั่ว ยฺหวี (霍謣) พระเจ้าหวนเต้จึงไม่ทรงสั่งประหารชีวิตพลพรรคคนใด ๆ แต่ก็ทรงถอดถอนสิทธิ์การเข้ารับราชการพลเรือนของพลพรรคแทน ในช่วงเวลานั้น เตาบูยังได้เสนอชื่อบัณฑิตหลายคนที่ไม่ได้ถูกกล่าวหาว่าเป็นพลพรรคให้เข้ารับราชการในตำแหน่งสำคัญ ๆ

## การรับราชการในสมัยสำเร็จราชการของบุตรสาว และการเสียชีวิต
ช่วงต้น ค.ศ. 168 พระเจ้าหวนเต้สวรรคตโดยไม่มีรัชทายาท จักรพรรดินีโต้ว เมี่ยวทรงขึ้นเป็นไทเฮา (太后 *ไท่โฮ่ว*) หรือจักรพรรดินีพันปีหลวง และมีฐานะเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ พระองค์ทรงปรึกษากับเตาบูผู้บิดาและตันผวน (陳蕃 *เฉิน ฝาน*) ในเรื่องที่ว่าผู้ใดควรได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิพระองค์ใหม่ ในที่สุดทั้งหมดก็ตัดสินใจเลือกเล่าเหี้ยน (劉宏 *หลิว หง*)  วัย 12 ปีผู้มีฐานันดรศักดิ์เป็นเตงเฮาแห่งเจี่ยตู๋ (解瀆亭侯 *เจี่ยตู๋ถิงโหว*) ภายหลังในปีเดียวกัน เล่าเหี้ยนได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ ในประวัติศาสตร์รู้จักในพระนามว่าพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 *ฮั่นหลิงตี้*) จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวยังทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ต่อไป

เนื่องจากจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เตาบูและตันผวนจึงกลายเป็นขุนนางคนสำคัญที่สุดในราชสำนัก เตาบูได้รับศักดินาเพิ่มมากขึ้น ส่วนบุตรชายของเตาบูและหลานชายอีก 2 คนก็ได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เฮา โลติด (盧植 *หลู จื๋อ*) ซึ่งเวลานั้นยังเป็นพลเรือนและไม่มีตำแหน่งราชการได้เขียนหนังสือถึงเตาบูเพื่อแนะนำให้เตาบูปฏิเสธการรับพระราชทานบำเหน็จ แต่เตาบูเพิกเฉยต่อคำแนะนำของโลติด

เตาบูและตันผวนเรียกกลุ่มพลพรรคกลับมาแล้วตั้งหลายคนให้ดำรงตำแหน่งราชการที่สำคัญ ๆ ในขณะเดียวกัน เตาบูและตันผวนก็เริ่มกังวลว่าพระเจ้าเลนเต้และจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงถูกรายล้อมไปด้วยเหล่าขันที นางสนองพระโอษฐ์ และเจ้า เหรา (趙嬈) แม่นมของพระเจ้าเลนเต้ ซึ่งทั้งหมดล้วนประจบสอพลอและเป็นที่ไว้วางพระทัยของทั้งสองพระองค์ เตาบูและตันผวนจึงเริ่มวางแผนจะกำจัดขันทีที่ทรงอิทธิพลทั้งหมด เตาบูทูลเสนอแผนการนี้กับจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวที่เป็นบุตรสาว แต่พระองค์ทรงปฏิเสธแผนการของเตาบูโดยทรงให้เหตุผลว่าไม่ใช่ขันทีที่ทรงอำนาจที่ควรรับโทษตาย เตาบูจึงทูลจะประหารชีวิตขันที 4 คน ได้แก่ กว่าน ป้า (管霸), ซู คาง (蘇康), เทาเจียด (曹節 *เฉา เจี๋ย*) และหวาง ฝู่ (王甫) ขณะที่จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวกำลังทรงพิจารณาเรื่องคำทูลขอของเตาบูนี้ จู ยฺหวี่ (朱瑀) ที่เป็นขันทีอีกคนแอบเปิดดูฎีกาของเตาบูที่ทูลเสนอจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวในระหว่างที่เตาบูไม่อยู่ จึงล่วงรู้เรื่องที่เตาบูเสนอแผนการจะกวาดล้างเหล่าขันที จู ยฺหวี่โกรธมากจึงรวบรวมขันทีอีก 17 คนเข้าจับกุมพระเจ้าเลนเต้และกักบริเวณพระองค์โดยทูลอ้างว่าเพื่อถวายการอารักขา จากนั้นจึงลักพาตัวจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยว เหล่าขันทีส่งกำลังทหารไปจับกุมเตาบูและตันผัน ตันผวนถูกจับตัวอย่างรวดเร็วและถูกสังหาร แต่เตาบูรวบรวมกำลังทหารของตนไว้และตั้งมั่นต่อต้าน เหล่าขันทีลวงขุนพลจาง ฮฺว่าน (張奐) ซึ่งเป็นขุนพลผ่านศึกจากการเคยเป็นแม่ทัพของทัพป้องกันชายแดนด้านเหนือให้หลงเชื่อว่าเตาบูก่อกบฏ จาง ฮฺว่านจึงนำทัพไปปราบเตาบูและเอาชนะได้ เมื่อเตาบูพ่ายแพ้ก็ฆ่าตัวตาย ตระกูลของเตาบูทั้งหมดก็ถูกสังหารด้วย จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงสูญเสียอำนาจและทรงถูกกักบริเวณตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา อย่างไรก็ตาม โต้ว ฝู่ (竇輔) ผู้เป็นหลานปู่ของเตาบูได้รับการช่วยเหลือให้รอดชีวิตมาได้

## ดูเพิ่ม
* ตันผวน

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[โฮ่วฮั่นชู]]*.
* ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). *[[สามก๊ก]]* (*ซานกั๋วเหยี่ยนอี้*).

หมวดหมู่:ข้าราชการของราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:ผู้ฆ่าตัวตายในยุคราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:นักปรัชญาชาวจีน