อำเภอพระนครศรีอยุธยา

**พระนครศรีอยุธยา** เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา  เป็นศูนย์กลางการบริหารศูนย์กลางธุรกิจของจังหวัดพระนครศรีอยุธยาเดิมชื่อว่า **อำเภอรอบกรุง** จัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2440 ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เปลี่ยนชื่อ เป็น **อำเภอกรุงเก่า** ซึ่งในประกาศนี้กระทรวงมหาดไทยได้ระบุว่า "เปลี่ยนชื่ออำเภอรอบกรุง เป็น อำเภอรอบกรุง" ในอีก 7 วันต่อมาได้แก้ไขให้ถูกต้องเป็น "เปลี่ยนชื่ออำเภอรอบกรุง เป็น อำเภอกรุงเก่า" และเปลี่ยนชื่ออีกครั้งหนึ่งในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม พ.ศ. 2500 จากอำเภอกรุงเก่า เป็น "**อำเภอพระนครศรีอยุธยา**" ซึ่งเป็นชื่อในปัจจุบัน

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอพระนครศรีอยุธยาตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอบางปะหันและอำเภอนครหลวง 
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภออุทัย 
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอบางปะอิน
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบางไทรและอำเภอบางบาล

## ประวัติศาสตร์
* พ.ศ. 2440 ตั้งอำเภอมีชื่อว่า **อำเภอรอบกรุง**
* วันที่ 11 มิถุนายน 2459 จัดตั้งสุขาภิบาลเมืองกรุงเก่า ในท้องที่อำเภอรอบกรุง รวม 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลหัวรอ ตำบลหอรัตนไชย ตำบลท่าวาสุกรี ตำบลคลองสวนพลู และตำบลกะมัง
* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอรอบกรุง จังหวัดกรุงเก่า มณฑลกรุงเก่า เป็น **อำเภอกรุงเก่า**
* วันที่ 23 มีนาคม 2461 เปลี่ยนแปลงชื่อมณฑลกรุงเก่า เป็น **[[มณฑลอยุธยา]]** และเปลี่ยนแปลงชื่อจังหวัดกรุงเก่า เป็น จั'''งหวัดพระนครศรีอยุธยา'''
* วันที่ 10 ธันวาคม 2478 จัดตั้งท้องที่สุขาภิบาลเมืองนครศรีอยุธยา ขึ้นเป็นเทศบาลเมืองนครศรีอยุธยา
* วันที่ 14 พฤศจิกายน 2481 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองนครศรีอยุธยา ครั้งที่ 1
* วันที่ 16 เมษายน 2483 โอนพื้นที่หมู่ 11 (ในขณะนั้น) ของตำบลหัวรอ ไปขึ้นกับตำบลสวนพริก, โอนพื้นที่หมู่ 12 (ในขณะนั้น) ของตำบลหัวรอ ไปขึ้นกับตำบลหันตรา, โอนพื้นที่หมู่ 1,2,8 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าวาสุกรี ไปขึ้นกับตำบลหัวดุม และโอนพื้นที่หมู่ 3,4,5 (ในขณะนั้น) ของตำบลกะมัง ไปขึ้นกับตำบลไผ่ลิง
*วันที่ 30 กรกฎาคม 2483 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลประตูจีน อำเภอกรุงเก่า เป็น ตำบลประตูชัย
*วันที่ 29 กรกฎาคม 2490 ตั้งตำบลบ้านรุน แยกออกจากตำบลคลองตะเคียน ตั้งตำบลคลองสวนพลู แยกออกจากตำบลไผ่ลิง และตำบลเกาะเรียน ตั้งตำบลวัดตูม แยกออกจากตำบลสวนพริก ตั้งตำบลบ้านป้อม แยกออกจากตำบลภูเขาทอง และตำบลปากกราน ตั้งตำบลลุมพลี แยกออกจากตำบลคลองสระบัว
* วันที่ 14 กรกฎาคม 2492 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองนครศรีอยุธยา และกำหนดเขตตำบลในพื้นที่ตำบลหอรัตนไชย ตำบลหัวรอ ตำบลท่าวาสุกรี และ ตำบลกะมัง ให้มีความถูกต้อง
* วันที่ 20 มิถุนายน 2499 เปลี่ยนแปลงเขตพื้นที่เทศบาลเมืองนครศรีอยุธยา เป็นครั้งที่ 2 
* วันที่ 5 มีนาคม 2500 โอนพื้นที่ตำบลประตูชัย เข้าไปอยู่ในเขตเทศบาลเมืองนครศรีอยุธยา
* วันที่ 13 มีนาคม 2500 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอกรุงเก่า เป็น **อำเภอพระนครศรีอยุธยา**
* วันที่ 2 พฤศจิกายน 2505 เปลี่ยนแปลงเขตพื้นที่เทศบาลเมืองนครศรีอยุธยา เป็นครั้งที่ 3
* วันที่ 11 มิถุนายน 2506 โอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลคลองสระบัว เฉพาะส่วนที่ถูกตัดเข้าไปอยู่ในเขตเทศบาลเมืองนครศรีอยุธยา ไปขึ้นกับตำบลหัวรอ
* วันที่ 10 พฤศจิกายน 2514 จัดตั้งสุขาภิบาลอโยธยา ในพื้นที่บางส่วนของตำบลไผ่ลิง บางส่วนของตำบลหันตรา และบางส่วนของตำบลคลองสวนพลู
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลอโยธยา เป็น เทศบาลตำบลอโยธยา
* วันที่ 16 ธันวาคม 2542 ยกฐานะจากเทศบาลเมืองนครศรีอยุธยา เป็น เทศบาลนครนครศรีอยุธยา
* วันที่ 24 พฤษภาคม 2547 ยกฐานะจากเทศบาลตำบลอโยธยา เป็น เทศบาลเมืองอโยธยา
* วันที่ 30 สิงหาคม 2548 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลนครนครศรีอยุธยา เป็น เทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
พื้นที่อำเภอพระนครศรีอยุธยาแบ่งเขตการปกครองย่อย เป็น **21 [[ตำบล (ประเทศไทย)|ตำบล]]** แต่ละตำบลแบ่งออกเป็น **[[หมู่บ้าน (ประเทศไทย)|หมู่บ้าน]]** รวม  113 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
พื้นที่อำเภอพระนครศรีอยุธยา ประกอบด้วยองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 15 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลประตูชัย ตำบลกะมัง ตำบลหอรัตนไชย ตำบลหัวรอ และตำบลท่าวาสุกรีทั้งตำบล และบางส่วนของตำบลหันตรา ตำบลบ้านเกาะ ตำบลคลองสวนพลู ตำบลคลองสระบัว และตำบลเกาะเรียน
* **[[เทศบาลเมืองอโยธยา]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่ลิงทั้งตำบล รวมทั้งตำบลหันตราและตำบลคลองสวนพลู (นอกเขตเทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา)
* **เทศบาลเมืองเกาะเรียน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านรุนทั้งตำบล รวมทั้งตำบลคลองสวนพลู (นอกเขตเทศบาลพระนครศรีอยุธยาและเทศบาลเมืองอโยธยา) และตำบลเกาะเรียน (นอกเขตเทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา)
* **เทศบาลตำบลสำเภาล่ม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำเภาล่มทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปากกราน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากกรานทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลภูเขาทอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลภูเขาทองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสวนพริก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสวนพริกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคลองตะเคียน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองตะเคียนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวัดตูม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดตูมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหันตรา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหันตรา (นอกเขตเทศบาลพระนครศรีอยุธยาและเทศบาลเมืองอโยธยา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลลุมพลี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลุมพลีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านใหม่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเกาะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเกาะ (นอกเขตเทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลคลองสระบัว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองสระบัว (นอกเขตเทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านป้อม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านป้อมทั้งตำบล

## หน่วยกู้ภัย
* สมาคมอยุธยารวมใจ (กู้ภัยอยุธยา) 
* ศูนย์วิทยุกู้ภัยพุทไธสวรรย์
## สถานศึกษา
### ระดับอุดมศึกษา
*มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
*มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ ศูนย์หันตรา,ศูนย์วาสุกรี
*สถาบันเทคโนโลยีแห่งอโยธยา

### ระดับอาชีวศึกษา
*วิทยาลัยอาชีวศึกษาพระนครศรีอยุธยา
*วิทยาลัยเทคนิคพระนครศรีอยุธยา
*วิทยาลัยเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมการต่อเรืออยุธยา
*วิทยาลัยเทคโนโลยีพณิชยการอยุธยา
*วิทยาลัยเทคโนโลยีบริหารธุรกิจอยุธยา
*วิทยาลัยเทคโนโลยีอยุธยา
### สาธิต
*โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

### ระดับมัธยมศึกษา
*โรงเรียนอยุธยาวิทยาลัย
*โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์
*โรงเรียนอยุธยานุสรณ์
*โรงเรียนปากกรานพิทยา
### สถานพยาบาลรัฐและเอกชน
* โรงพยาบาลพระนครศรีอยุธยา โรงพยาบาลศูนย์
* โรงพยาบาลราชธานี (โรงพยาบาลเอกชน)
* โรงพยาบาลพีระเวช (โรงพยาบาลเอกชน)
* โรงพยาบาลราชธานีโรจนะ (โรงพยาบาลเอกชน)

## การคมนาคม
### ทางราง
thumb|สถานีอยุธยา
อำเภอพระนครศรีอยุธยามีสถานีรถไฟสองแห่งได้แก่สถานีอยุธยาในตำบลหอรัตนไชย และสถานีบ้านม้าในตำบลบ้านเกาะอยู่ถัดจากสถานีอยุธยาไปทางทิศเหนือ ทั้งสองสถานีเป็นส่วนหนึ่งของรถไฟทางไกลสายเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ข้อมูลตำบลในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาจากเว็บไซต์ ThaiTambon.com 


พ