วัดธรรมาธิปไตย

**วัดธรรมาธิปไตย** เดิมชื่อ **วัดต้นมะขาม** ตั้งอยู่ใกล้สี่แยกจุดตัดถนนอินใจมี กับถนนสำราญรื่น ตำบลท่าอิฐ อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นที่ตั้งอาคารธรรมสภาซึ่งเป็นสถานที่เก็บรักษาบานประตูวิหารวัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นประตูไม้แกะสลักที่มีความสวยงามที่สุดในจังหวัดอุตรดิตถ์และสวยงามเป็นที่สองรองจากบานประตูวัดสุทัศนเทพวราราม

วัดธรรมาธิปไตยนั้นได้เคยเป็นที่ตั้งสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ประจำจังหวัดอุตรดิตถ์อยู่ระยะหนึ่ง (อาคารธรรมสภาชั้นล่าง) ปัจจุบันเป็นวัดจำพรรษาของเจ้าคณะอำเภอตรอน และเป็นสถานที่จัดกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาประจำจังหวัดเช่น กิจกรรมอบรมและการประกวดต่าง ๆ ในเทศกาลวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา

## ประวัติ
วัดธรรมาธิปไตย เดิมชื่อ **วัดท่าทราย** เนื่องจากเดิมตั้งอยู่ริมแม่น้ำน่าน (ท่าอิฐล่าง) หรือบ้านบางโพเหนือ ต่อมาน้ำได้กัดเซาะตลิ่งพังเข้ามาเรื่อย ๆ จนถึงที่ตั้งวัด จึงต้องย้ายหนีน้ำขึ้นมาห่างจากที่เดิมประมาณสองกิโลเมตร สภาพที่ตั้งใหม่มีต้นไม้ร่มรื่นมากมาย โดยเฉพาะมีต้นมะขามขนาดใหญ่อย่ในบริเวณวัด จึงได้ชื่อวัดใหม่ว่า **วัดต้นมะขาม** มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2345 

ต่อมาเจ้าคณะจังหวัดได้ส่ง **พระสุธรรมเมธี (บันลือ ธมฺมธโช ป.ธ.๘)** มาเป็นเจ้าอาวาสวัดต้นมะขาม เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2482 พระสุธรรมเมธีดำริว่าชื่อวัดต้นมะขามนั้นฟังเหมือนอยู่ในป่าและต้นมะขามใหญ่นั้นก็ไม่มีปรากฏแล้ว อีกทั้งวัดในขณะนั้นอยู่กลางเมืองอุตรดิตถ์มีผู้คนผ่านไปมามากควรเปลี่ยนชื่อใหม่ให้ไพเราะ จึงได้ทำการขออนุญาตเปลี่ยนชื่อวัดเป็น **วัดธรรมาธิปไตย** ตั้งแต่นั้นมา

## อาณาเขตที่ตั้งวัด

ที่ดินที่ตั้งวัดมีเนื้อที่ 19 ไร่ 24 ตารางวา ลักษณะพื้นที่ตั้งวัดและบริเวณโดยรอบเป็นที่ราบตั้งอยู่กลางชุมชน

* **ทิศเหนือ** ยาว 200 เมตร จดทางสาธารณะ (ถนนอินใจมี)
* **ทิศใต้** ยาว165 เมตร จดที่ส่วนบุคคล (พ.ต.ธีระ)
* **ทิศตะวันออก** ยาว 200 เมตร จคทางสาธารณะ (ถนนสำราญรื่น)
* **ทิศตะวันตก** ยาว 180 เมตร จดที่ส่วนบุคคล (นายทองดา ขุนอินทร์)

## ศาสนสถานและศิลปวัตถุสำคัญ
[150px|thumb|'''[หลวงพ่อเชียงแสน (วัดธรรมาธิปไตย)|หลวงพ่อเชียงแสน** พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์วัดธรรมาธิปไตย ประดิษฐานในอาคารอุโบสถธรรมสภา]]

* **อาคารธรรมสภา** กว้าง 19.30 เมตร ยาว 40.30 เมตร เป็นอาคารปูน 2 ชั้นหลังแรกในจังหวัดอุตรดิตถ์ สร้างในสมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม​เป็นนายกรัฐมนตรี  (เริ่มสร้าง [[พ.ศ. 2491]]) ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจาก​[[สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี|สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี​พระบรมราชินีในรัชกาลที่​7]] ​ทรงปิดทองลูกนิมิตเอก ในวันที่​[[3 พฤศจิกายน]] [[พ.ศ. 2492]]  อาคารธรรมสภาเป็นอาคารซึ่งสร้างด้วยแนวคิด** ธรรมสภา** (ในสมัยพุทธกาล) แห่งแรกของประเทศไทย ซึ่งออกแบบมาเพื่อใช้ประโยชน์ได้ 7 ประการอยู่ในที่เดียวกัน คือ[[อุโบสถ]] [[วิหาร]] [[ศาลาการเปรียญ]] [[โรงเรียน]] [[หอสวดมนต์]] [[หอไตร]] และธรรมสมาคม ดำเนินการก่อสร้างแล้วเสร็จในปี [[พ.ศ. 2493]] โดยมี อดีต **พระสุธรรมเมธี (บันลือ ธมฺมธโช ป.ธ.8) ** อธิบดีสงฆ์วัดธรรมาธิปไตยในขณะนั้น (ผู้ก่อตั้งสำนักพิมพ์ธรรมสภา และสถาบันบันลือธรรม) เป็นผู้ริเริ่มและดำเนินการจัดหาทุนจากทั่วประเทศ
* **หลวงพ่อเชียงแสน** เป็นพระประธานใน[[อุโบสถ]]ธรรมสภา '' (ขนาดหน้าตักกว้าง 38 นิ้ว สูง 67 นิ้ว) '' มีพุทธลักษณะปางมารวิชัย เนื้อโลหะ[[สัมฤทธิ์]]บริสุทธิ์ สร้างใน[[สมัยสุโขทัย]] สกุลช่างสุโขทัยยุคกลาง มีอายุกว่า 700 ปี นำมาจาก[[วัดราชบุรณราชวรวิหาร]] [[กรุงเทพมหานคร]] ซึ่งถูกทำลายจากระเบิดของฝ่าย[[สัมพันธมิตร]]ในช่วง[[สงครามโลกครั้งที่ 2]] เมื่อปี [[พ.ศ. 2485]] [[หลวงพ่อเชียงแสน (วัดธรรมาธิปไตย)|หลวงพ่อเชียงแสน]]เป็นพระพุทธรูปโบราณสมัยสุโขทัยองค์สำคัญ 1 ใน 2 องค์ของจังหวัดอุตรดิตถ์ ที่ได้นำขึ้นมาจากวัดราชบุรณะในคราวเดียวกัน (อีกองค์หนึ่งประดิษฐานอยู่ที่[[วัดคุ้งตะเภา]] มีนามว่า **หลวงพ่อสุโขทัยสัมฤทธิ์**)

''ดูประวัติความเป็นมาของหลวงพ่อเชียงแสนเพิ่มได้ที่'' [http://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B8%95%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%B2#.E0.B8.9E.E0.B8.A3.E0.B8.B0.E0.B8.9E.E0.B8.B8.E0.B8.97.E0.B8.98.E0.B8.AA.E0.B8.B8.E0.B9.82.E0.B8.82.E0.B8.97.E0.B8.B1.E0.B8.A2.E0.B9.84.E0.B8.95.E0.B8.A3.E0.B9.82.E0.B8.A5.E0.B8.81.E0.B9.80.E0.B8.8A.E0.B8.A9.E0.B8.90.E0.B9.8C_.E0.B8.AF_.28.E0.B8.AB.E0.B8.A3.E0.B8.B7.E0.B8.AD.E0.B8.AB.E0.B8.A5.E0.B8.A7.E0.B8.87.E0.B8.9E.E0.B9.88.E0.B8.AD.E0.B8.AA.E0.B8.B8.E0.B9.82.E0.B8.82.E0.B8.97.E0.B8.B1.E0.B8.A2.29 ประวัติพระพุทธสุโขทัยไตรโลกเชษฐ์ ฯ] 
[[ไฟล์:Within Buddhist church (Wat Thammathippatai).jpg|thumb|200px|การจัดวางบานประตูวัดพระฝาง ภายในอาคารธรรมสภา]]

* **บานประตูวิหารวัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ''' เดิมอยู่วัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถแต่เนื่องจากวิหารชำรุดทรุดโทรมมาก เจ้าคณะสงฆ์จังหวัดอุตรดิตถ์ในสมัยนั้นจึงได้ขออนุญาตกรมศิลปากรนำมาเก็บรักษาไว้ที่ อาคารธรรมสภา วัดธรรมาธิปไตย มาตั้งแต่เดือน กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2494

บานประตูคู่นี้แกะสลักในสมัยอยุธยา แต่ละบานขนาดกว้าง 1.2 เมตร สูง 5.3 เมตร และหนาถึง 16 เซนติเมตร ทำจากไม้ปรูแกะสลักเป็นลายกนกก้านขด ลายพุ่มทรงข้าวบิณฑ์ บานละ 7 พุ่ม ระหว่างพุ่มทรงข้าวบิณฑ์มีกนกใบเทศขนาบ สองข้างขวามือด้านบนมีอกเลาประตูอยู่ตรงกลาง แกะสลักเป็นลายเทพพนม ตอนบนอกเลา 4 องค์ตอนล่างอกเลา 4 องค์ กล่าวกันว่างดงามเป็นที่สองรองจากประตูวิหารวัดสุทัศน์ในกรุงเทพฯ

## ข้อมูลจำเพาะ
วัดธรรมาธิปไตย ได้รับพระบรมราชานุญาตให้สร้างวัดตามพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองคณะสงฆ์ ร.ศ. 121 เมื่อปี พ.ศ. 2430 มีพระบรมราชโองการประกาศพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2485

ภาพ:Image of Buddha in Wat Thammathippatai.jpg|หลวงพ่อเชียงแสน พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์วัดธรรมาธิปไตย
ภาพ:Wat phra fang original door.jpg|ลวดลายบานประตูวัดพระฝาง (บานดั้งเดิม) ในอาคารธรรมสภา (ชั้นสอง)


## ดูเพิ่ม
* หลวงพ่อเชียงแสน (วัดธรรมาธิปไตย)

## อ้างอิง

ธรรมาธิปไตย
ธรรมาธิปไตย