ปรัชญากับเศรษฐศาสตร์

**ปรัชญากับเศรษฐศาสตร์** หรือ**ปรัชญาของเศรษฐศาสตร์** เป็นหัวข้อที่ศึกษา เช่น ทฤษฎีการเลือกเชิงเหตุผล   การประเมินผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจ สถาบัน และกระบวนการ และภววิทยาของปรากฏการณ์ทางเศรษฐกิจ รวมถึงความเป็นไปได้ในการรับความรู้ของพวกเขา 

ปรัชญาเศรษฐศาสตร์แบ่งออกเป็นสามหัวข้อซึ่งถือได้ว่าเป็นสาขาของ ทฤษฎีการปฏิบัติ, จริยศาสตร์ (ปรัชญาสังคมและการเมืองเชิงบรรทัดฐาน) และ ปรัชญาวิทยาศาสตร์ ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์เกี่ยวกับเหตุผล สวัสดิการ และ ทางเลือกทางสังคม ปกป้องวิทยานิพนธ์เชิงปรัชญาที่สำคัญมักจะได้รับการแจ้งจากวรรณคดีปรัชญาที่เกี่ยวข้องและเป็นที่สนใจของผู้สนใจในทฤษฎีการปฏิบัติ จิตวิทยาเชิงปรัชญาและปรัชญาสังคมและการเมือง 

เศรษฐศาสตร์ ได้รับความสนใจเป็นพิเศษสำหรับผู้ที่สนใจในญาณวิทยา และปรัชญาวิทยาศาสต  เนื่องจากมีลักษณะเฉพาะที่ละเอียดและมีคุณสมบัติที่เปิดเผยของ วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ ในขณะที่วัตถุนั้นประกอบไปด้วยปรากฏการณ์ทางสังคม

## ขอบเขต

### ความหมายและภววิทยาของเศรษฐศาสตร์
คำถามที่มักจะกล่าวถึงในปรัชญาสาขาย่อยต่าง ๆ (ปรัชญาของ *X* ) คือ " *X* คืออะไร?" วิธีการทางปรัชญาของคำถาม "เศรษฐศาสตร์คืออะไร" มีโอกาสน้อยที่จะให้คำตอบมากกว่าการสร้างแบบสำรวจของปัญหาที่ความยุ่งยากและข้อโต้แย้งในการจำกัดความ ข้อพิจารณาที่คล้ายกันนี้ใช้เป็นบทนำในการอภิปรายเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีวิทยาในหัวข้อ    คำจำกัดความของเศรษฐศาสตร์แตกต่างกันไปตามกาลเวลาจากต้นกำเนิดของหัวข้อในยุคสมัยใหม่ที่สะท้อนให้เห็นถึงความกังวลทางโปรแกรมและความแตกต่างของผู้อธิบาย

ปัญหาเชิงภววิทยายังคงเกิดขึ้นต่อไปกับคำถาม ที่ว่า "อะไรคือ ... " ที่กล่าวถึงในปรากฏการณ์ทางเศรษฐกิจขั้นพื้นฐาน เช่น "อะไร คือ คุณค่าทาง (เศรษฐกิจ) ? หรือ "ตลาดคืออะไร" แม้ว่ามันจะเป็นไปได้ที่จะตอบคำถามเหล่านี้ด้วยการนิยามคำจำกัดความทางวาจาที่แท้จริง แต่คุณค่าทางปรัชญาของการตั้งคำถามดังกล่าวนั้นมีจุดมุ่งหมายที่จะเปลี่ยนมุมมองทั้งหมดตามธรรมชาติของรากฐานทางเศรษฐศาสตร์    ในกรณีที่เกิดขึ้นได้ยากซึ่งความพยายามในการเปลี่ยนแปลงเชิงภววิทยานั้นได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง   ผลกระทบแต่ละระลอกนั้นแพร่ขยายออกจากขอบเขตของวิชาเศรษฐศาสตร์ทั้งหมด

### วิธีวิทยาและญาณวิทยาของเศรษฐศาสตร์
ญาณวิทยาเกี่ยวข้องกับวิธีที่เรา*รู้*เกี่ยวกับสิ่งต่าง ๆ ในปรัชญาเศรษฐศาสตร์ หมายถึง การตั้งคำถาม เช่นประเภทของ "การเรียกร้องความจริง" ที่สร้างขึ้นโดยทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ - ตัวอย่างเช่น เราอ้างว่าทฤษฎีมีความเกี่ยวข้องกับความเป็นจริงหรือการรับรู้หรือไม่? เราจะพิสูจน์ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ได้อย่างไร - ตัวอย่างเช่น ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ทุกทฤษฎีต้องพิสูจน์ให้เป็นจริงหรือไม่? ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์มีความแม่นยำเพียงใดและพวกเขาสามารถอ้างสิทธิ์ในสถานะของวิทยาศาสตร์ที่แน่นอน - ตัวอย่างเช่น  การคาดการณ์ทางเศรษฐกิจมีความน่าเชื่อถือมากพอกับการทำนายเหตุการณ์ในทางวิทยาศาสตร์ธรรมชาติหรือไม่ และเพราะเหตุใด   อีกวิธีในการแสดงปัญหานี้คือการถามว่าทฤษฎีเศรษฐศาสตร์สามารถระบุ "กฎหมาย" ได้หรือไม่   นักปรัชญาวิทยาศาสตร์และนักเศรษฐศาสตร์ได้สำรวจประเด็นเหล่านี้อย่างละเอียดตั้งแต่ผลงานของอเล็กซานเดอร์  โรเซนเบิร์ก และ แดเนียล ฮอสแมน  เป็นเวลากว่า 3 ทศวรรษ 

### ทางเลือกที่มีเหตุผล  ทฤษฎีการตัดสินใจและทฤษฎีเกม
วิธีการทางปรัชญาในทฤษฎีการตัดสินใจมุ่งเน้นไปที่แนวคิดพื้นฐานในทฤษฎีการตัดสินใจ - ตัวอย่างเช่น  ในลักษณะของทางเลือกหรือความชอบ เหตุผล ความเสี่ยง และ ความไม่แน่นอน และตัวแทนทางเศรษฐกิจ  ทฤษฎีเกมมีการประยุกต์ใช้ร่วมกันระหว่างสาขาวิชาต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คณิตศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ และ ปรัชญา ทฤษฎีเกมยังคงมีการอภิปรายอย่างกว้างขวางในสาขาของปรัชญาเศรษฐศาสตร์   ทฤษฎีเกมสร้างขึ้นบนทฤษฎีการตัดสินใจและมีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดและและมีความเป็นสหวิทยาการอย่างยิ่ง  

### จริยศาสตร์กับความยุติธรรม
จริยธรรมของระบบเศรษฐกิจเกี่ยวข้องกับประเด็นต่าง ๆ เช่น วิธีการที่ถูกต้อง (ยุติธรรม) เพื่อรักษาหรือ กระจายสินค้าทางเศรษฐกิจ    ระบบเศรษฐกิจในฐานะที่เป็นผลิตภัณฑ์ของกิจกรรมส่วนรวมอนุญาตให้ตรวจสอบผลทางจริยธรรมของพวกเขาสำหรับผู้เข้าร่วมทั้งหมด จริยธรรมและเศรษฐศาสตร์เกี่ยวข้องกับการศึกษาเชิงจริยธรรมในทางเศรษฐศาสตร์สวัสดิการ  เป็นที่ถกเถียงกันอยู่ว่าความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดระหว่างเศรษฐศาสตร์สวัสดิการกับการศึกษาด้านจริยธรรมสมัยใหม่อาจเสริมสร้างทั้งสองด้าน  ซึ่งรวมถึงเศรษฐศาสตร์เชิงพยากรณ์และเชิงพรรณนาเพื่อเหตุผลของพฤติกรรมที่ให้การพึ่งพาซึ่งกันและกันทางสังคม  

จริยธรรมกับความยุติธรรมทับซ้อนกับสาขาวิชาในวิธีต่างๆ แนวทางได้รับการยกย่องว่าเป็นปรัชญามากขึ้นเมื่อพวกเขาศึกษาพื้นฐาน - ตัวอย่างเช่น *[[ ทฤษฎีความยุติธรรม |ทฤษฎีความยุติธรรม]]*ของ จอห์น รอว์ (1971)  และ *[[ อนาธิปไตยรัฐและยูโทเปีย |อนาธิปไตย, รัฐและสังคมในอุดมคติ]]* (1974)  ของ โรเบิร์ต โนซิค 'ความยุติธรรม' ในสาขาเศรษฐศาสตร์เป็นหมวดย่อยของเศรษฐศาสตร์สวัสดิการ  โดยมีแบบจำลองที่ แสดงถึงความประสงค์ทางสังคมและจริยธรรมของทฤษฎีที่กำหนด   ในทาง"ประยุกต์" รวมถึงกฎหมาย  และ การวิเคราะห์ต้นทุน - ผลประโยชน์ 

ประโยชน์นิยม ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีการทางจริยธรรมมีต้นกำเนิดที่ผสมผสานกับภาวะฉุกเฉินของความคิดทางเศรษฐกิจสมัยใหม่    ในปัจจุบันลัทธิประโยชน์นิยมได้แพร่หลายในทางจริยศาสตร์เชิงประยุกต์ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวทางที่หลากหลาย  วิธีการที่ไม่ได้ใช้แนวคิดประโยชน์นิยมในจริยศาสตร์เชิงประยุกต์ก็มีการใช้เมื่อตั้งคำถามจริยศาสตร์ของระบบเศรษฐกิจ เช่น วิธีการตามสิทธิ ( deontological ) 

อุดมการณ์ทางการเมืองจำนวนมากสะท้อนถึงจริยศาสตร์ของระบบเศรษฐกิจในทันที ยกตัวอย่างเช่น คาร์ล มากซ์ ได้รับยกย่องว่าเป็นนักปรัชญายุคแรกซึ่งมีผลงานที่โดดเด่นที่สุดเป็นเรื่องของปรัชญาเศรษฐศาสตร์    อย่างไรก็ตาม   การวิพากษ์ระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมของมากซ์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับจริยศาสตร์  ความยุติธรรม  หรือประเด็นทางศีลธรรมใด ๆ   เขามุ่งเน้นไปที่ความขัดแย้งของระบบทุนนิยมโดยธรรมชาติผ่านมุมมองของกระบวนการซึ่งในปัจจุบันเรียกว่า ทฤษฎีวัตถุนิยมวิภาษวิธี 

### ความคิดทางเศรษฐกิจที่ไม่ใช่กระแสหลัก
ปรัชญาเศรษฐศาสตร์กำหนดกฎเกณฑ์ของตนเองรวมถึงการตั้งคำถามเกี่ยวกับรากฐานหรือสมมติฐานของเศรษฐศาสตร์   รากฐานและสมมติฐานของเศรษฐศาสตร์ได้ถูกตั้งคำถามจากมุมมองของสิ่งที่น่าสังเกต แต่โดยทั่วไปแล้วจะอยู่ภายใต้กลุ่มที่เป็นตัวแทน   หัวข้อเหล่านี้จึงรวมอยู่ในปรัชญาเศรษฐศาสตร์ 

* **Praxeology** : วิทยาศาสตร์นิรนัยของการกระทำของมนุษย์บนฐานของหลักฐานที่รู้จักด้วยความมั่นใจว่าเป็นความจริงทางปรัชญา (ตามความแตกต่างของการวิเคราะห์ - สังเคราะห์ของ อิมมานูเอล ค้านท์) พัฒนาโดย Ludwig von Mises ภายในสำนักออสเตรีย ซึ่งเป็นความขัดแย้งที่ประหม่าต่อการสร้างแบบจำลองทางคณิตศาสตร์และการทดสอบสมมติฐานเพื่อตรวจสอบเศรษฐศาสตร์สำนักนีโอคลาสสิก   ดูเพิ่มเติมที่ Praxeology 
* **มุมมองข้ามวัฒนธรรมทางด้านเศรษฐกิจ:** ตัวอย่างเช่น ชาวพุทธในภูฏานกระตุ้นให้เกิดแนวคิด " ความสุขมวลรวมของประชาชาติ "  (แนะนำให้เป็นตัวชี้วัดการพัฒนาที่ดีกว่า GNI / GDP) อมรรตยะ เสน เป็นผู้สนับสนุนที่มีชื่อเสียงในการบูรณาการปรากฏการณ์ข้ามวัฒนธรรมเข้ากับความคิดเชิงเศรษฐกิจ   หัวข้อที่เกี่ยวข้อง: มานุษยวิทยาเชิงเศรษฐศาสตร์ 
* **มุมมองของลัทธิสตรีนิยมเกี่ยวกับเศรษฐศาสตร์** : เช่น Drucilla Barker & Edith Kuiper eds., Towards a feminist philosophy of economics. Routledge. 2003. ISBN 0-415-28388-4   ดูเพิ่มเติมได้ที่เศรษฐศาสตร์สตรีนืยม 

## นักวิชาการอ้างในวรรณคดี

* Aristotle
* Kenneth Arrow
* Roger E. Backhouse
* Ken Binmore
* Kevin Carson
* Milton Friedman
* Frank Hahn 
* Friedrich Hayek

* Martin Hollis
* Daniel M. Hausman
* Terence Wilmot Hutchison
* David Hume
* John Neville Keynes
* John Maynard Keynes
* Tony Lawson
* John Locke
* Uskali Mäki

* Thomas Robert Malthus
* Karl Marx
* John Stuart Mill
* Ludwig von Mises
* Pierre-Joseph Proudhon
* John E. Roemer
* Murray Rothbard
* John Rawls
* Lionel Robbins
* Joan Robinson

* Alexander Rosenberg
* Paul Samuelson
* E. F. Schumacher
* Amartya Sen
* Brian Skyrms
* Adam Smith
* Max Weber
* Carl Menger
* Bernard Williams

## สาขาวิชาที่เกี่ยวข้อง
*จริยศาสตร์ของระบบเศรษฐกิจ* เป็นพื้นที่ทับซ้อนระหว่าง **[[จริยธรรมทางธุรกิจ]]** และ ปรัชญาเศรษฐศาสตร์ ผู้ที่เขียนเกี่ยวกับจริยธรรมของระบบเศรษฐกิจมีแนวโน้มที่จะเรียกตัวเองว่า *[[ปรัชญาการเมือง|นักปรัชญาการเมือง]]* มากกว่า *นักจริยธรรมทางธุรกิจ* หรือ *นักปรัชญาทางเศรษฐกิจ* มีการทับซ้อนกันอย่างมีนัยสำคัญระหว่างประเด็นทางทฤษฎีใน **[[เศรษฐศาสตร์|สาขาเศรษฐศาสตร์]]** และปรัชญาของเศรษฐศาสตร์ เนื่องจากเศรษฐศาสตร์เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่ามีต้นกำเนิดในด้านปรัชญา    **[[ประวัติศาสตร์เศรษฐศาสตร์|ประวัติศาสตร์ความคิดของเศรษฐศาสตร์]]** จึงทับซ้อนกับปรัชญาของเศรษฐศาสตร์

## หลักสูตร
มหาวิทยาลัยบางแห่งเปิดสอนหลักสูตรร่วมที่ผสมผสานกันระหว่างปรัชญาการเมืองและเศรษฐศาสตร์ หลักสูตรเหล่านี้ครอบคลุมถึงปัญหามากมายที่อภิปรายกันในทางปรัชญาและเศรษฐศาสตร์ แต่มีการตีความในวงกว้างมากกว่า มหาวิทยาลัยขนาดเล็กบางแห่ง อย่างเช่น วิทยาลัยเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์แห่งลอนดอน (LSE), มหาวิทยาลัย Erasmus แห่งรอทเทอร์ดาม, โรงเรียนธุรกิจโคเปนเฮเกน และ มหาวิทยาลัย Bayreuth  เปิดสอนหลักสูตรปริญญาโทสาขาปรัชญาและเศรษฐศาสตร์

## อ้างอิง

## แหล่งอ้างอิง

* Boulding, Kenneth E. (1969). "Economics as a Moral Science," *American Economic Review*, 59(1), pp.  1-12.
* Caldwell, Bruce (1987). "positivism,"  *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*, v.3, pp.&nbsp;921–23.
* Downie, R.S. (1987). "moral philosophy," *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*, v. 3, pp.&nbsp;551–56.
* Hands, D. Wade, ed.  (1993). *The Philosophy and Methodology of Economics*, Edward Elgar. 3 v. Description and Table of Contents links.
* Davis, John B., Alain Marciano, Jochen Runde, eds. (2004). *The Elgar Companion to Economics and Philosophy*. Description & Table of Contents links  and Introduction and ch. 1 previews  via sidebar scrolling. Articles from 1925 & 1940-1991.
* Hausman, Daniel M. (1992). *Essays on Philosophy and Economic Methodology*. Description,  ch. 1 link. Chapter-preview links.
* _____, ed. ([1984] 2008). *The Philosophy of Economics: An Anthology*, 3rd ed. Cambridge. Description & Table of contents links and Introduction. From John Stuart Mill on.
* Heilbroner, Robert L. ([1953] 1999). *The Worldly Philosophers: The Lives, Times, and Ideas of the Great Economic Thinkers*, 7th ed. Scroll to chapter-preview links.
* Hodgson, Bernard (2001). *Economics as Moral Science*.  Description and chapter-preview links, pp. xi-xiv.
* Peil, Jan, and Irene van Staveren, eds. (2009).  *Handbook of Economics and Ethics*, Edward Elgar. Description and  preview.
* Putnam, Hilary (1993). "The Collapse of the Fact/Value Dichotomy," in Martha Nussbaum and Amartya Sen, ed. *The Quality of Life*, pp.&nbsp;143–157. Oxford. Reprinted in Putnam (2002), Part I, pp.&nbsp;5 -64.
* _____ (2002). *The Collapse of the Fact/Value Dichotomy and Other Essays*, Description and chapter-preview  links.
* Robinson, Joan (1962). *Economic Philosophy*. Description and scroll to chapter  and previews.
* Rubinstein, Ariel (2006). "Dilemmas of an Economic Theorist," *Econometrica*, 74(4), pp. 865-883 (close Page tab).
* Szenberg, Michael, ed. (1992). *Eminent Economists: Their Life Philosophies*, Cambridge. Description and preview.
* Walsh, Vivian (1961). *Scarcity and Evil]: An Original Exploration of Moral Issues on the Frontier Between Guilt and Tragedy*. Prentice-Hall.
* _____ (1987). "philosophy and economics," *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*, v. 3, pp.&nbsp;861–869.
* _____ (1996). *Rationality, Allocation, and Reproduction*. Cambridge. Description and scroll to chapter-preview links.

## วารสาร

* ''Economics and Philosophy''
* ''Erasmus Journal for Philosophy and Economics''
* *Journal of Economic Methodology* – Aims & Scope
* ''Philosophy and Public Affairs'' 
* *Politics, Philosophy & Economics* – Aims and Scope 

## เชื่อมโยงภายนอก

* Philosophy-Economics Network  website.
* Recommended first reading: Philosophy of Economics (Daniel Little's entry in the *Routledge Encyclopedia of the Philosophy of Science*)
* Philosophy of Economics (Stanford Encyclopedia of Philosophy) by Daniel M. Hausman, notable in the field.
* Philosophical Issues in Economics Ibiblio.org (Cambridge University)
* Description of the Philosophy of Economics (Dan Hausman)
* Irrational Fools  Philosophy and Economics Blog
* Homophileconomicus (Philosophy and Economics Blog, with useful links, conference announcements, course syllabi, news concerning recent research, etc.)
* EIPE (Erasmus Institute for Philosophy and Economics, based in Rotterdam, The Netherlands)
* Methodology of Economics: Secular versus Islamic (Dr. Waleed Addas)