สุมาเตี้ยม

**สุมาเตี้ยม** (ค.ศ. 227 – 12 มิถุนายน ค.ศ. 283) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **ซือหม่า โจ้ว** () ชื่อรอง **จื่อเจียง** () เป็นที่รู้จักในสมัญญานามว่า **อ๋องอู่แห่งลองเอี๋ย** (琅琊武王 *หลางหยาอู่หวาง*) เป็นเจ้าชายและขุนพลของราชวงศ์จิ้นของจีน เดิมรับราชการในรัฐวุยก๊ก พระนัดดาของสุมาเตี้ยมคือซือหม่า รุ่ย (司馬睿) เป็นจักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์จิ้นตะวันออก

## ประวัติในวุยก๊ก
สุมาเตี้ยมเป็นบุตรชายของสุมาอี้ (司馬懿 *ซือหม่า อี้*) และฝูชื่อ (伏氏) อนุภรรยา สุมาเตี้ยมเป็นบุตรชายคนที่ 2 ของฝูชื่อ สุมาเตี้ยมมีพี่ชายและน้องชายร่วมบิดามารดาทั้งหมด 3 คน ได้แก่ ซือหม่า เลี่ยง (司馬亮), ซือหม่า จิง (司馬京) และซือหม่า จฺวิ้น (司馬駿) สุมาเตี้ยมเริ่มรับราชการในฐานะนายทหารของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊ก 

สุมาเตี้ยมมีชื่อเสียงในเรื่องความสามารถตั้งแต่วัยเยาว์ และยังได้รับการนับถือเนื่องด้วยภูมิหลังครอบครัวด้วย เพราะตระกูลสุมาเป็นผู้ปกครองโดยพฤตินัยของวุยก๊กตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 249 (หลังอุบัติการณ์สุสานโกเบงเหลง) สุมาเตี้ยมรับราชการครั้งแรกในตำแหน่งขุนพลหนิงชั่ว (寧朔將軍 *หนิงชั่วเจียงจฺวิน*) และได้รับมอบหมายให้ดูแลความปลอดภัยให้ขุนนางวุยก๊กที่อาศัยในเงียบกุ๋น (鄴城 *เย่เฉิง*) 

ในช่วงศักราช*[[เจิ้งฉื่อ]]* (正始; ค.ศ. 240-249) ในรัชสมัยของโจฮอง (曹芳 *เฉา ฟาง*) สุมาเตี้ยมได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เตงเฮาแห่งลำอั๋น (南安亭侯 *หนานอานถิงโหว*) ภายหลังสุมาเตี้ยมได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นนายทหารม้ามหาดเล็ก (散騎常侍 *ซานฉีฉางชื่อ*) และได้เลื่อนบรรดาศักดิ์จากเฮา (侯 *โหว*) ระดับหมู่บ้านเป็นเฮาระดับตำบลว่า "ตงอู่เซียงโหว" (東武鄉侯) 

ในเดือนเมษายน ค.ศ. 258 จูกัดเอี๋ยน (諸葛誕 *จูเก่อ ต้าน*) พ่อตาของสุมาเตี้ยมถูกสังหารหลังก่อกบฏไม่สำเร็จ จูเก่อชื่อ (諸葛氏) ภรรยาของสุมาเตี้ยมและบุตรสาวของจูกัดเอี๋ยนได้รับการละเว้นโทษ ในขณะที่ญาติคนอื่น ๆ ของจูกัดเอี๋ยนถูกสังหาร

ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 260 โจมอ (曹髦 *เฉา เหมา*) จักรพรรดิวุยก๊กทรงพยายามยึดอำนาจคืนจากตระกูลสุมาโดยการก่อรัฐประหารเพื่อโค่นอำนาจผู้สำเร็จราชกานแทนพระองค์สุมาเจียว (พี่ชายต่างมารดาของสุมาเตี้ยม) ในเวลานั้นสุมาเตี้ยมดำรงตำแหน่งนายกองพันทหารม้าประจำการ (屯騎校尉 *ถุนฉีเซี่ยวเว่ย์*) ได้นำกำลังพลมาสกัดโจมอ แต่ทหารของสุมาเตี้ยมแตกกระเจิงไปด้วยความหวาดกลัวเมื่อโจมอทรงตะโกนใส่ ท้ายที่สุดโจมอถูกปลงพระชนม์ด้วยฝีมือของเซงเจ (成濟 *เฉิง จี้*) ผู้ใต้บังคับบัญชาของกาอุ้น (賈充 *เจี่ย ชง*) ที่ปรึกษาของสุมาเจียว

เมื่อ ค.ศ. 263 ในรัชสมัยของโจฮวน (曹奐 *เฉา ฮฺว่าน*) สุมาเตี้ยมได้รับการแต่งตั้งเป็นขุนพลขวา (右將軍 *โย่วเจียงจฺวิน*) และข้าหลวงมณฑล (刺史 *ชื่อฉื่อ*) ของมณฑลกุนจิ๋ว (兗州 *เหยี่ยนโจว*) หนึ่งปีต่อมา หลังสุมาเจียวฟื้นฟูระบบบรรดาศักดิ์ห้าขั้นที่เคยถูกยกเลิกไป สุมาเตี้ยมได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เป็นปั๋วแห่งลำพี้ (南皮伯 *หนานผีปั๋ว*) และยังได้รับการแต่งตั้งเป็นขุนพลโจมตีอนารยชน (征虜將軍 *เจิงหลู่เจียงจฺวิน*) และได้รับอาญาสิทธิ์

## พระประวัติในยุคราชวงศ์จิ้น
ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 ไม่กี่เดือนหลังการเสียชีวิตของสุมาเจียว สุมาเอี๋ยน (司馬炎 *ซือหม่า เหยียน*) บุตรชายของสุมาเจียวชิงบัลลังก์จากโจฮวนและก่อตั้งราชวงศ์จิ้นแทนที่รัฐวุยก๊ก โดยตัวสุมาเอี๋ยนขึ้นเป็นจักรพรรดิพระองค์ใหม่ หนึ่งวันหลังการขึ้นครองราชย์ จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงแต่งตั้งสุมาเตี้ยมผู้เป็นพระปิตุลา (อา) ของพระองค์เป็นอ๋องแห่งตงกว่าน (東莞王 *ตงกว่านหวาง*) มีศักดินา 10,600 ครัวเรือน พระองค์ยังทรงอนุญาตให้อ๋องทุกพระองค์สามารถแต่งตั้งนายอำเภอสำหรับอำเภอในเขตศักดินาของตนเอง สุมาเตี้ยมทรงถวายฎีกาเพื่อขอยกเลิกเอกสิทธิ์นี้ แต่จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงปฏิเสธ

ในวันที่ 17 มีนาคม ค.ศ. 268 จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงแต่งตั้งสุมาเตี้ยมเป็นรองราชเลขาธิการฝ่ายขวา (尚書右僕射 *ช่างชูโย่วผูเช่อ*) และขุนพลสงบทัพ (撫軍將軍 *ฝู่จฺวินเจียงจฺวิน*) 

ประมาณเดือนเมษายน ค.ศ. 269 จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงแต่งตั้งสุมาเตี้ยมเป็นมหาขุนพลพิทักษ์ภาคตะวันออก (鎮東大將軍 *เจิ้นตงต้าเจียงจฺวิน*) และพระราชทานอาญาสิทธิ์ให้กำกับดูแลราชการทหารในมณฑลชีจิ๋ว (徐州 *สฺวีโจว*) แทนที่อุยก๋วน (衛瓘 *เว่ย์ กว้าน*) ในช่วงเวลาที่สุมาเตี้ยมดำรงตำแหน่ง สุมาเตี้ยมทรงปลูกฝังวินัยที่ดีในหมู่กำลังพลและทรงได้รับความนับถืออย่างสูงในหมู่กำลังพล เหล่าผู้นำทางการทหารของง่อก๊กที่เป็นรัฐอริของราชวงศ์จิ้นต่างเฝ้าระวังสุมาเตี้ยมอย่างมาก

ในวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 277 จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงรับฟังข้อเสนอของเสนาบดี (และอาเขย) หยาง เหยา (楊珧) และเริ่มการปรับเปลี่ยนตำแหน่งอ๋องและเขตศักดินา สุมาเตี้ยมทรงประทับอยู่ในมณฑลชีจิ๋วในเวลานั้น สุมาเตี้ยมทรงแต่งตั้งให้สุมาเตี้ยมเป็นอ๋องแห่งลองเอี๋ย (琅邪王 *หลางหยาหวาง*) ขณะเดียวกันก็ทรงอนุญาตให้สุมาเตี้ยมยังคงครอบครองเขตศักดินาเดิมในเมืองตงกว่าน  เขตศักดินาของสุมาเจี้ยมจึงประกอบด้วยพื้นที่ของทั้งเมืองตงกว่านและลองเอี๋ย

ช่วงปลาย ค.ศ. 279 สุมาเตี้ยมเข้าร่วมในการศึกที่ราชวงศ์จิ้นรบกับง่อก๊ก และนำกำลังพลหลายพันนายเข้าโจมตีจุดยุทธศาสตร์ของง่อก๊กที่อิต๋ง (塗中 *ถูจง*)

ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 280 ซุนโฮ (孫皓 *ซุน เฮ่า*) จักรพรรดิองค์สุดท้ายของง่อก๊กยอมจำนนต่อราชวงศ์จิ้น แผ่นดินจีนจึงรวมเป็นหนึ่งเดียวภายใต้การปกครองของราชวงศ์จิ้น จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงตอบแทนความดีความชอบของสุมาเตี้ยมในการศึกโดยทรงแต่งตั้งโอรส 2 พระองค์ของสุมาเตี้ยมให้เป็นเตงเฮา (亭侯 *ถิงโหว*) หรือเฮาระดับหมู่บ้าน แต่ละพระองค์ได้ศักดินา 3,000 ครัวเรือน นอกจากนี้ยังพระราชทานผ้าไหม 6,000 พับให้กับสุมาเตี้ยม ไม่กี่เดือนต่อมา สุมาเตี้ยมทรงได้รับมอบหมายให้กำกับดูแลราชการทหารในมณฑลเฉงจิ๋ว (青州 *ชิงโจว*) และได้รับตำแหน่งเพิ่มเติมเป็นขุนนางมหาดเล็ก (侍中 *ชื่อจง*) ต่อมาพระองค์ทรงได้เลื่อนตำแหน่งเป็นมหาขุนพล (大將軍 *ต้าเจียงจฺวิน*) และทรงได้รับอนุญาตให้ก่อตั้งสำนักบริหารของพระองค์เอง

เมื่อสุมาเตี้ยมประชวรหนักเมื่อ ค.ศ. 283 จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนพระราชทานของกำนัลจำนวนมากให้กับครอบครัวของสุมาเตี้ยม และยังส่งขุนนางมาเยี่ยมพระองค์เพื่อถามอาการ สุมาเตี้ยมสิ้นพระชนม์ในเดือนมิถุนายนปีนั้นขณะมีพระชนอายุ 57 พรรษา (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนพระราชทานสมัญญานามว่า "อู่หฺวาง" (武王) ก่อนที่สุมาเตี้ยมจะสิ้นพระชนม์ พระองค์ทรงขอให้ฝังพระศพของพระองค์เคียงข้างพระมารดาคือฝูชื่อ และให้แบ่งเขตศักดินาของพระองค์ให้กับโอรส 4 องค์ ได้แก่ ซือหม่า จิ้น (司馬覲), ซือหม่า ต้าน (司馬澹), ซือหม่า เหยา (司馬繇) และซือหมา ฉุ่ย (司馬漼) จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงอนุมัติคำขอของสุมาเตี้ยม ในบรรดาโอรส 4 องค์ของสุมาเตี้ยม ซือหม่า จิ้น ผู้เป็นโอรสองค์โตได้สืบทอดฐานันดรศักดิ์อ๋องแห่งลองเอี๋ยถัดจากพระบิดา

## ดูเพิ่ม
* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *[[สามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* ฝาง เสฺวียนหลิง (ed.) (648). *[[จิ้นชู]]*.
* เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[อรรถาธิบายสามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อจู้*).
* ซือหม่า กวาง (1084). *[[จือจื้อทงเจี้ยน]]*.

หมวดหมู่:บุคคลในยุคสามก๊ก
หมวดหมู่:ขุนนางของวุยก๊ก
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์จิ้นตะวันตก
หมวดหมู่:เจ้าชายของราชวงศ์จิ้น
หมวดหมู่:ขุนพลในยุคราชวงศ์จิ้น
หมวดหมู่:ข้าราชการในยุคราชวงศ์จิ้น