นิวแคลิโดเนีย

**นิวแคลิโดเนีย** () หรือ **นูแวล-กาเลโดนี** () ชื่ออื่น ๆ ที่นิยมเรียกได้แก่ "คานากี" (Kanaky) และ "เลอกายู" (Le Caillou) เคยเป็น "อาณานิคมพิเศษ (sui generis collectivity)" (ในทางปฏิบัติ ดินแดนโพ้นทะเล) ของประเทศฝรั่งเศส ประกอบด้วยเกาะหลัก (*เกาะกร็องด์แตร์*, Grande Terre) และเกาะเล็ก ๆ อื่น ๆ ตั้งอยู่ในภูมิภาคเมลานีเซียในมหาสมุทรแปซิฟิกทางตะวันตกเฉียงใต้ 

นิวแคลิโดเนียมีเนื้อที่ 18,575.5 ตารางกิโลเมตร มีขนาดเป็นครึ่งหนึ่งของเกาะไต้หวัน ประชากรที่สำรวจได้เมื่อพ.ศ. 2547 มีอยู่ 230,789 คน มีรหัสประเทศโดเมนระดับบนสุดในอินเทอร์เน็ต ว่า .nc เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของนิวแคลิโดเนียคือ นูเมอา (Nouméa) หน่วยเงินคือ ฟรังก์ซีเอฟพี

ตั้งแต่พ.ศ. 2529 คณะกรรมการของสหประชาชาติว่าด้วยการยกเลิกอาณานิคม (UN Committee on Decolonization) ได้รวมนิวแคลิโดเนียไว้ในรายชื่อดินแดนที่ไม่ปกครองตนเองของสหประชาชาติ (United Nations list of Non-Self-Governing Territories) ซึ่งนิวแคลิโดเนียจะตัดสินว่าจะยังคงอยู่กับสาธารณรัฐฝรั่งเศสหรือแยกเป็นเอกราชด้วยประชามติ หลังจากปี พ.ศ. 2557 โดยได้มีการจัดการลงประชามติเอกราชนิวแคลิโดเนียครั้งแรกขึ้นเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561 และผลของการลงประชามติในครั้งนี้ออกมาว่าเสียงส่วนใหญ่คิดเป็นร้อยละ 56.4 ของผู้มาใช้สิทธิ์ ไม่เห็นชอบต่อการประกาศเอกราช ซึ่งหมายความว่าต้องการให้นิวแคลิโดเนียยังคงอยู่กับฝรั่งเศสต่อไป

เมืองหลวงนูเมอา เป็นที่ตั้งของสำนักงานเลขาธิการประชาคมแปซิฟิก (Secretariat of the Pacific Community) เดิมคือคณะกรรมาธิการแปซิฟิกใต้ (South Pacific Commission) ซึ่งเป็นองค์กรภูมิภาคนี้

## ประวัติศาสตร์
นิวแคลิโดเนียเคยเป็นส่วนหนึ่งของทวีปซีแลนเดีย ซึ่งแยกตัวออกจากมหาทวีปกอนด์วานา และจมลงสู่ใต้ระดับน้ำทะเลเมื่อประมาณ 79 ถึง 83 ล้านปีก่อน ร่องรอยที่เก่าแก่ที่สุดของการปรากฏตัวของมนุษย์ในนิวแคลิโดเนียมีอายุย้อนไปถึงยุคที่วัฒนธรรมแลปิตา แผ่อิทธิพลอย่างกว้างขวางในภูมิภาคแปซิฟิก ประมาณ 1,600–500 ปีก่อนคริสตกาล หรือ 1,300–200 ปีก่อนคริสตกาล ชาวแลปิตาเป็นนักเดินเรือและนักกสิกรรมผู้มีทักษะขั้นสูง การตั้งถิ่นฐานในยุคแรกเริ่มกระจุกตัวอยู่บริเวณชายฝั่ง โดยอยู่ในช่วงเวลาระหว่างประมาณ 1,100 ปีก่อนคริสตกาล ถึง ค.ศ. 200

เจมส์ คุก นักสำรวจชาวบริเตน เป็นหนึ่งในชาวยุโรปกลุ่มแรกที่ค้นพบนิวแคลิโดเนีย เมื่อวันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 1774 ระหว่างการเดินเรือสำรวจครั้งที่สองของเขา เขาได้ขนานนามดินแดนแห่งนี้ว่า "นิวแคลิโดเนีย" เนื่องจากทัศนียภาพทางตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะทำให้เขารำลึกถึงสกอตแลนด์ ชายฝั่งตะวันตกของเกาะกร็องด์แตร์ ถูกสำรวจโดยกงต์ เดอ ลาเปรูซ ในปี ค.ศ. 1788 เพียงไม่นานก่อนที่เขาจะหายสาบสูญไป ส่วนหมู่เกาะลอยัลตี มีผู้เดินทางไปเยือนเป็นครั้งแรกระหว่างปี ค.ศ. 1793 ถึง 1796 โดยวิลเลียม เรเวน นักล่าวาฬชาวอังกฤษ ได้ทำการสำรวจและจัดทำแผนที่เกาะมาเร (Mare) เกาะลิฟู (Lifou) เกาะติกา (Tiga) และเกาะอูเวอา (Ouvea) ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1793 เรเวนได้พบกับเกาะแห่งหนึ่งซึ่งในขณะนั้นมีชื่อว่า บริทาเนีย (Britania) หรือที่ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ เกาะมาเร (หมู่เกาะลอยัลตี) ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1796 ถึง 1840 มีบันทึกการติดต่อกับหมู่เกาะแห่งนี้เพียงประปราย โดยมีบันทึกของนักล่าวาฬชาวอเมริกันประมาณ 50 ลำที่เดินทางเข้ามาในภูมิภาคนี้ (เกาะกร็องด์แตร์, หมู่เกาะลอยัลตี, เกาะวอลโพล และเกาะฮันเตอร์) ระหว่างปี ค.ศ. 1793 ถึง 1887 การติดต่อกับเรือที่แวะเวียนมาเริ่มมีความถี่มากขึ้นหลังปี ค.ศ. 1840 เนื่องจากความสนใจในไม้จันทน์หอม

เมื่อการค้าไม้จันทน์หอมซบเซาลง ธุรกิจรูปแบบใหม่จึงเข้ามาแทนที่ นั่นคือ "แบล็กเบิร์ดดิง" ซึ่งเป็นคำเลี่ยงที่ใช้เรียกการกวาดต้อนชาวเมลานีเซียหรือชาวเกาะแปซิฟิกตะวันตกจากนิวแคลิโดเนีย, หมู่เกาะลอยัลตี, นิวเฮบริดีส, นิวกินี และหมู่เกาะโซโลมอน ไปเป็นทาส แรงงานขัดหนี้ หรือแรงงานบังคับในไร่อ้อยที่ประเทศฟิจิและรัฐควีนส์แลนด์ โดยอาศัยกลฉ้อฉลและกลอุบายหลอกลวงประการต่าง ๆ ขบวนการแบล็กเบิร์ดดิงดำเนินการโดยทั้งพ่อค้าชาวฝรั่งเศสและออสเตรเลีย แต่ในกรณีของนิวแคลิโดเนีย การค้าแรงงานในช่วงทศวรรษแรก ๆ ของคริสต์ศตวรรษที่ 20 มักเกี่ยวข้องกับการลักพาตัวเด็กจากหมู่เกาะลอยัลตีไปยังเกาะกร็องด์แตร์เพื่อนำไปเป็นแรงงานบังคับในพื้นที่ปลูกพืชผลทางการเกษตร ประสบการณ์หลักของนิวแคลิโดเนียที่เกี่ยวข้องกับขบวนการแบล็กเบิร์ดดิงนั้นวนเวียนอยู่กับการค้าแรงงานจากนิวเฮบริดีส (ปัจจุบันคือประเทศวานูอาตู) มายังเกาะกร็องด์แตร์ เพื่อใช้เป็นแรงงานในภาคเกษตรกรรม เหมืองแร่ ตลอดจนใช้เป็นผู้คุมนักโทษและแรงงานในงานสาธารณูปโภคบางประเภท ในช่วงปีแรก ๆ ของการค้าแรงงาน มีการใช้วิธีบีบบังคับเพื่อล่อลวงชาวเกาะเมลานีเซียขึ้นเรือ ต่อมาจึงได้มีการพัฒนาระบบแรงงานขัดหนี้ขึ้น อย่างไรก็ตาม สำหรับการค้าทาสของฝรั่งเศสที่เกิดขึ้นระหว่างอาณานิคมเมลานีเซียอย่างนิวเฮบริดีสและนิวแคลิโดเนีย กลับมีการบังคับใช้กฎระเบียบควบคุมเพียงน้อยนิด สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความแตกต่างจากพัฒนาการที่เกิดขึ้นในยุคเดียวกันของออสเตรเลีย ซึ่งมีการตรากฎระเบียบที่เข้มงวดขึ้นเพื่อบรรเทาปัญหาการละเมิดสิทธิจากขบวนการแบล็กเบิร์ดดิงและกลยุทธ์ "การเกณฑ์แรงงาน" ตามแนวชายฝั่ง

มิชชันนารีกลุ่มแรกจากสมาคมมิชชันนารีแห่งลอนดอน และคณะภราดามาริสต์ เดินทางมาถึงในช่วงทศวรรษที่ 1840 ในปี ค.ศ. 1849 ลูกเรือของเรือคัตเตอร์ ซึ่งเป็นเรือของอเมริกา ถูกชนเผ่าปูมา สังหารและนำเนื้อมารับประทาน ประเพณีมนุษยโภชนา (Human cannibalism) หรือการกินเนื้อมนุษย์นั้นเคยเป็นสิ่งที่แพร่หลายอย่างกว้างขวางทั่วนิวแคลิโดเนีย

### การล่าอาณานิคมของฝรั่งเศส

เมื่อวันที่ 24 กันยายน ค.ศ. 1853 พลเรือเอก แฟฟวรีเย เดปวงต์ (Febvrier Despointes) ได้เข้ายึดครองนิวแคลิโดเนียอย่างเป็นทางการ ภายใต้พระบรมราชโองการของจักรพรรดินโปเลียนที่ 3 จากนั้น นาวาเอก หลุยส์-มารี-ฟร็องซัว ตาร์ดี เดอ มงทราแวล (Louis-Marie-François Tardy de Montravel) ได้สถาปนาเมืองปอร์-เดอ-ฟร็องส์ หรือนูเมอา ในปัจจุบัน เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 1854 ในช่วงหลายปีต่อมา กลุ่มผู้ตั้งถิ่นฐานอิสระจำนวนหลายสิบคนได้เข้ามาตั้งรกรากบริเวณชายฝั่งตะวันตกของเกาะ นิวแคลิโดเนียถูกเปลี่ยนสถานะเป็นนิคมทัณฑสถานในปี ค.ศ. 1864 โดยตั้งแต่ช่วงทศวรรษที่ 1860 จนถึงการสิ้นสุดการเนรเทศนักโทษในปี ค.ศ. 1897 ประเทศฝรั่งเศสได้ส่งอาชญากรและนักโทษทางการเมืองราว 22,000 คนมายังดินแดนแห่งนี้ วารสาร  ประจำปี ค.ศ. 1888 ระบุว่า ณ วันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 1888 มีนักโทษอยู่บนเกาะจำนวน 10,428 คน (รวมถึงผู้ที่ได้รับการปล่อยตัวแล้ว 2,329 คน) ซึ่งนับเป็นจำนวนนักโทษที่สูงที่สุดอย่างทิ้งห่างเมื่อเทียบกับทัณฑสถานโพ้นทะเลแห่งอื่นๆ ของฝรั่งเศส ในบรรดานักโทษเหล่านี้ประกอบด้วยสมาชิกกลุ่มคอมมูนาร์ด จำนวนมากที่ถูกจับกุมหลังจากการลุกฮือที่ล้มเหลวของกลุ่มคอมมูนปารีสในปี ค.ศ. 1871 ซึ่งรวมถึงอ็องรี เดอ ร็อชฟอร์ และลูอิซ มีแชล ระหว่างปี ค.ศ. 1873 ถึง 1876 มีนักโทษทางการเมืองจำนวน 4,200 คนถูก "เนรเทศ" มายังนิวแคลิโดเนีย ทว่ามีเพียง 40 คนเท่านั้นที่ตั้งถิ่นฐานในอาณานิคม ส่วนที่เหลือได้เดินทางกลับประเทศฝรั่งเศสหลังจากได้รับพระราชทานอภัยโทษในปี ค.ศ. 1879 และ 1880

ในปี ค.ศ. 1864 มีการค้นพบแร่นิกเกิล บริเวณริมฝั่งแม่น้ำดียาโอต และเมื่อมีการก่อตั้งบริษัท โซซีเยเต เลอ นิกเกิล () ในปี ค.ศ. 1876 การทำเหมืองแร่จึงเริ่มต้นขึ้นอย่างจริงจัง เพื่อรองรับความต้องการแรงงานในเหมือง ฝรั่งเศสได้นำเข้าแรงงานจากหมู่เกาะใกล้เคียงและจากนิวเฮบริดีส รวมถึงจากประเทศญี่ปุ่น หมู่เกาะอีสต์อินดีสของดัตช์ และอินโดจีนของฝรั่งเศสในเวลาต่อมา นอกจากนี้ รัฐบาลฝรั่งเศสยังพยายามส่งเสริมให้ชาวยุโรปอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐาน แต่ไม่ประสบผลสำเร็จมากนัก

ชาวกานัก ซึ่งเป็นชนพื้นเมือง ถูกกีดกันออกจากระบบเศรษฐกิจของฝรั่งเศสและการทำงานในเหมืองแร่ และในท้ายที่สุดก็ถูกจำกัดพื้นที่ให้อยู่แต่ในเขตสงวน สถานการณ์ดังกล่าวนำไปสู่การต่อต้านอย่างรุนแรงในปี ค.ศ. 1878 เมื่อหัวหน้าเผ่าระดับสูง อาตาอี () แห่งลาฟออา สามารถรวบรวมชนเผ่าทางตอนกลางหลายกลุ่มเข้าด้วยกัน และเปิดฉากการก่อความไม่สงบ ซึ่งส่งผลให้ชาวฝรั่งเศส 200 คน และชาวกานัก 1,000 คนเสียชีวิต เกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1917 โดยมีมิชชันนารีนิกายโปรเตสแตนต์อย่าง มอริส เลนฮาร์ด เป็นประจักษ์พยานในเหตุการณ์สงครามครั้งนี้ ในเวลาต่อมา เลนฮาร์ดได้ประพันธ์ผลงานด้านชาติพันธุ์วรรณนาหลายชิ้นเกี่ยวกับชาวกานักในนิวแคลิโดเนีย การกบฏในปี ค.ศ. 1917 นำโดย นอแอลแห่งตียามู ส่งผลให้มีเด็กกำพร้าจำนวนมาก หนึ่งในนั้นได้รับการดูแลโดย อัลฟงส์ รูแอล มิชชันนารีนิกายโปรเตสแตนต์ เด็กคนดังกล่าวคือ เวนสสลาส ตี ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นบิดาของ ฌ็อง-มารี ชีบาว (ค.ศ. 1936–1989)

ชาวยุโรปได้นำพาโรคอุบัติใหม่เข้ามา เช่น ไข้ทรพิษและโรคหัด ซึ่งเป็นสาเหตุให้ชนพื้นเมืองเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก ประชากรชาวกานักลดลงจากประมาณ 60,000 คนในปี ค.ศ. 1878 เหลือเพียง 27,100 คนในปี ค.ศ. 1921 และจำนวนประชากรไม่ได้เพิ่มขึ้นอีกเลยจนกระทั่งถึงช่วงทศวรรษที่ 1930

### สงครามโลกครั้งที่สอง

ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1940 ภายหลังการพ่ายแพ้ของฝรั่งเศส สภาทั่วไปแห่งนิวแคลิโดเนียได้ลงมติปฏิเสธรัฐบาลวีชี และสนับสนุนความพยายามทางทหารของฝ่ายสัมพันธมิตรในการต่อต้านเยอรมนีต่อไป อย่างไรก็ตาม ฌอร์ฌ-มาร์ก เปลิซิเยร์ ผู้ว่าการอาณานิคม ได้ประกาศใช้กฎหมายรัฐธรรมนูญของรัฐบาลวีชี ซึ่งจุดประกายให้เกิดการเดินขบวนประท้วงตามท้องถนนและความพยายามในการลอบสังหาร ในช่วงเวลานี้ ชาวกาลดอช (ชาวนิวแคลิโดเนียเชื้อสายยุโรป) ได้ติดต่อกับชาร์ล เดอ โกล ซึ่งสนับสนุนให้พวกเขาจัดตั้งคณะกรรมการฝรั่งเศสเสรี และแต่งตั้งอ็องรี โซโต ขึ้นเป็นผู้ว่าการ รัฐบาลวีชีได้ส่งเรือรบ ดูมง ดูร์วีล มาตามคำร้องขอของเปลิซิเยร์ แต่ในเวลาต่อมากลับมองว่าเขาไร้ความสามารถและได้แต่งตั้งผู้รักษาการแทน ขณะเดียวกัน รัฐบาลออสเตรเลียได้ตกลงที่จะเข้าแทรกแซงและส่งเรือรบ เอชเอ็มเอเอส แอดิเลด เพื่อควบคุมดูแลการสถาปนาโซโตขึ้นดำรงตำแหน่งผู้ว่าการ เหตุการณ์ดังกล่าวส่งผลให้เกิดการเผชิญหน้ากันระหว่างเรือรบ ดูมง ดูร์วีล และ แอดิเลด โดยท้ายที่สุดแล้ว เปลิซิเยร์และเจ้าหน้าที่ที่สนับสนุนรัฐบาลวีชีคนอื่นๆ ได้ถูกเนรเทศไปยังอินโดจีนจองฝรั่งเศส

ใน ค.ศ. 1941 ชายฉกรรจ์ราว 300 คนจากดินแดนแห่งนี้ได้อาสาสมัครเข้าร่วมรบในต่างแดน ในเดือนเมษายน มีชายอีก 300 คนจากเฟรนช์พอลินีเชีย ('ชาวตาฮีตี') รวมถึงอีกจำนวนหนึ่งจากเขตของฝรั่งเศสในนิวเฮบริดีส เข้าร่วมสมทบ โดยกองกำลังทั้งหมดได้รวมตัวกันก่อตั้งเป็น*กองพันแปซิฟิก* () ชาวนิวแคลิโดเนียประกอบขึ้นเป็นสองกองร้อย ในขณะที่ชาวพอลินีเชียประกอบเป็นอีกสองกองร้อยที่เหลือ ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1941 พวกเขาได้ล่องเรือไปยังออสเตรเลียและขึ้นเรือ อาร์เอ็มเอส ควีนอลิซาเบธ เพื่อเดินทางต่อไปยังทวีปแอฟริกา พวกเขาได้ไปสมทบกับกองพันฝรั่งเศสเสรี (FF) อื่นๆ ในเมืองกัสตีนา ในเดือนสิงหาคม ก่อนที่จะเคลื่อนพลไปยังทะเลทรายตะวันตก ร่วมกับกองพลน้อยฝรั่งเศสเสรีที่ 1 () ณ ที่นั้น พวกเขาเป็นหนึ่งในสี่กองพันที่เข้าร่วมการตีฝ่าวงล้อมภายหลังยุทธการที่บีร์ฮาเคม ใน ค.ศ. 1942 ความสูญเสียของกองพันนี้ไม่สามารถหาบุคลากรจากภูมิภาคแปซิฟิกมาทดแทนได้ง่ายนัก ด้วยเหตุนี้ พวกเขาจึงถูกควบรวมเข้ากับทหารฝรั่งเศสจากอีกกองพันหนึ่งซึ่งประดับตราสมอเรือของกองกำลังอาณานิคม () คือกองพัน BIM เพื่อก่อตั้งเป็นกองพันทหารราบนาวิกโยธินและแปซิฟิก () กองพันร่วมดังกล่าวถือเป็นส่วนหนึ่งของกองพลทหารราบยานเกราะที่ 1 ของโกลลิสต์ (/) ปฏิบัติการเคียงข้างกองพลจากกองกำลังแอฟริกาเหนือของฝรั่งเศสอีกสามกองพล ภายใต้กองกำลังทหารฝรั่งเศสในต่างแดน ในระหว่างการทัพอิตาลี กองกำลังนี้ได้ยกพลขึ้นบกที่แคว้นพรอว็องส์ ใน ค.ศ. 1944 ก่อนที่พวกเขาจะถูกปลดประจำการและแทนที่โดยอาสาสมัครชาวฝรั่งเศสในท้องถิ่นและสมาชิกขบวนการต่อต้าน (résistants)

ในขณะเดียวกัน ในช่วงเดือนมีนาคม ค.ศ. 1942 ด้วยความช่วยเหลือจากออสเตรเลีย นิวแคลิโดเนียได้กลายเป็นฐานทัพที่สำคัญของฝ่ายสัมพันธมิตร และฐานทัพหลักของกองเรือแปซิฟิกใต้แห่งกองทัพเรือสหรัฐฯ ในภูมิภาคแปซิฟิกใต้ได้ย้ายมาตั้งอยู่ที่กรุงนูเมอา (Nouméa) ในช่วง ค.ศ. 1942–1943 กองเรือที่สามารถผลักดันกองทัพเรือญี่ปุ่นให้ล่าถอยในยุทธนาวีที่ทะเลคอรัล เมื่อเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1942 ก็มีฐานที่มั่นอยู่ที่นูเมอาเช่นกัน กองทหารอเมริกันที่ประจำการอยู่ในนิวแคลิโดเนียมีจำนวนสูงถึง 50,000 นาย ซึ่งเทียบเท่ากับจำนวนประชากรท้องถิ่นทั้งหมดในเวลานั้นพอดี

### ดินแดนโพ้นทะเลของฝรั่งเศส
ในปี ค.ศ. 1946 นิวแคลิโดเนียได้กลายสถานะเป็นดินแดนโพ้นทะเลของฝรั่งเศส ต่อมาภายในปี ค.ศ. 1953 ประชากรชาวนิวแคลิโดเนียทั้งหมดได้รับสัญชาติฝรั่งเศสโดยไม่จำกัดชาติพันธุ์

ในช่วงปลายทศวรรษ 1940 และต้นทศวรรษ 1950 นิวแคลิโดเนียได้เสริมสร้างความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับประเทศออสเตรเลียให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อความวุ่นวายภายในประเทศฝรั่งเศสและจักรวรรดิได้บั่นทอนสายสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจดั้งเดิมระหว่างนิวแคลิโดเนียกับฝรั่งเศสแผ่นดินใหญ่ นิวแคลิโดเนียได้จัดหานิกเกิลให้แก่ออสเตรเลียเพื่อแลกเปลี่ยนกับถ่านหิน ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการถลุงนิกเกิล นอกจากนี้ การส่งออกแร่เหล็กและไม้จากนิวแคลิโดเนียไปยังออสเตรเลียยังเพิ่มสูงขึ้นในช่วงเวลาดังกล่าวด้วย

ประชากรชาวยุโรปและชาวพอลินีเชียเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปในช่วงหลายปีก่อนที่จะเข้าสู่ยุคเฟื่องฟูของอุตสาหกรรมนิกเกิล (ค.ศ. 1969–1972) ส่งผลให้ชนพื้นเมืองชาวกานัก (Kanak) ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์เมลานีเซียกลายเป็นสัดส่วนชนกลุ่มน้อย แม้ว่าพวกเขายังคงเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในพื้นที่ก็ตาม

#### เหตุการณ์ความไม่สงบ

ระหว่างปี ค.ศ. 1976 ถึง 1988 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ถูกขนานนามว่า "เหตุการณ์ความไม่สงบ" () ความขัดแย้งระหว่างปฏิบัติการของรัฐบาลฝรั่งเศสกับขบวนการเรียกร้องเอกราชของชาวกานัก ได้ก่อให้เกิดความรุนแรงและความวุ่นวายอย่างร้ายแรงขึ้นในหลายช่วงเวลา ในปี ค.ศ. 1983 ธรรมนูญว่าด้วย "การขยายอำนาจปกครองตนเอง" สำหรับดินแดนแห่งนี้ได้เสนอให้มีระยะเวลาเปลี่ยนผ่าน 5 ปี และให้มีการลงประชามติในปี ค.ศ. 1989 ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1984 แนวร่วมเพื่อเอกราช ซึ่งเป็นกลุ่มต่อต้านของชาวกานักได้บุกเข้ายึดฟาร์มหลายแห่ง ขณะที่แนวร่วมปลดปล่อยแห่งชาติกานักและสังคมนิยม (Kanak and Socialist National Liberation Front หรือ FLNKS) ได้จัดตั้งรัฐบาลเฉพาะกาลขึ้น ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1985 รัฐบาลฝ่ายซ้ายของฝรั่งเศสได้เสนอที่จะมอบอำนาจอธิปไตยให้แก่ชาวกานัก พร้อมกับให้ความคุ้มครองทางกฎหมายแก่ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวยุโรป ทว่าแผนการดังกล่าวต้องหยุดชะงักลงเมื่อสถานการณ์ทวีความรุนแรงขึ้น รัฐบาลได้ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน อย่างไรก็ตาม [การเลือกตั้งระดับภูมิภาค][ยังคงดำเนินต่อไป และกลุ่ม FLNKS สามารถคว้าชัยชนะจนเข้าควบคุมพื้นที่ได้ 3 ใน 4 จังหวัดของดินแดน รัฐบาลฝ่ายขวากลางซึ่งได้รับ[การเลือกตั้งสภานิติบัญญัติฝรั่งเศสปี ค.ศ. 1986|การเลือกตั้งในฝรั่งเศสเดือนมีนาคม ค.ศ. 1986 ได้เริ่มล้มล้างข้อตกลงที่จัดทำขึ้นภายใต้รัฐบาลชุดสังคมนิยม โดยมีการจัดสรรที่ดินใหม่ซึ่งส่วนใหญ่ละเลยข้อเรียกร้องด้านสิทธิในที่ดินของชนพื้นเมือง ส่งผลให้ที่ดินกว่าสองในสามตกเป็นของชาวยุโรป และมีเพียงไม่ถึงหนึ่งในสามที่ตกเป็นของชาวกานัก

เมื่อถึงปลายปี ค.ศ. 1987 การตั้งด่านปิดกั้นถนน การปะทะด้วยอาวุธปืน และการทำลายทรัพย์สินได้ลุกลามบานปลายจนนำไปสู่เหตุการณ์จับตัวประกันที่ถ้ำอูเวอา ซึ่งเป็นวิกฤตการณ์จับตัวประกันครั้งรุนแรงที่เกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันก่อนการเลือกตั้งประธานาธิบดีฝรั่งเศสประจำปี ค.ศ. 1988 จะเริ่มต้นขึ้น กลุ่มติดอาวุธที่สนับสนุนการเรียกร้องเอกราชบนเกาะอูเวอาได้สังหารตำรวจกึ่งทหารไป 4 นาย และจับผู้คนเป็นตัวประกันอีก 27 คน กองทัพจึงได้บุกจู่โจมถ้ำเพื่อช่วยเหลือตัวประกัน ส่งผลให้ผู้ก่อเหตุชาวกานักถูกวิสามัญฆาตกรรม 19 คน และเสียชีวิตในระหว่างการควบคุมตัวอีก 3 คน ในขณะที่มีทหารเสียชีวิต 2 นายระหว่างปฏิบัติการจู่โจมดังกล่าว

### ข้อตกลงนูเมอาและการลงประชามติเพื่อเป็นเอกราช

ข้อตกลงมาตีญง ซึ่งลงนามเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน ค.ศ. 1988 ได้ก่อให้เกิดเสถียรภาพทางการเมืองที่ยาวนานนับทศวรรษ ต่อมา ความตกลงนูเมอา ซึ่งลงนามเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม ค.ศ. 1998 ได้วางรากฐานสำหรับการเปลี่ยนผ่านระยะเวลา 20 ปี ซึ่งมีการถ่ายโอนอำนาจหน้าที่ให้แก่รัฐบาลท้องถิ่นอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ตามกรอบเวลาที่กำหนดไว้ในความตกลงนูเมอาซึ่งระบุว่าต้องมีการจัดการลงคะแนนเสียงภายในสิ้นปี ค.ศ. 2018 ได้มีการวางรากฐานสำหรับการลงประชามติแยกตัวเป็นเอกราชโดยสมบูรณ์จากฝรั่งเศส ในการประชุมเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 2017 ซึ่งมีนายเอดัวร์ ฟีลิป นายกรัฐมนตรีฝรั่งเศสเป็นประธาน โดยกำหนดให้จัดการลงประชามติภายในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2018 ประเด็นเรื่องคุณสมบัติในการขึ้นทะเบียนผู้มีสิทธิเลือกตั้งเป็นข้อพิพาทที่ยืดเยื้อมายาวนาน แต่รายละเอียดดังกล่าวได้รับการข้อยุติในบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ซึ่งให้สิทธิโดยอัตโนมัติแก่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งชนพื้นเมืองเชื้อสายกานัก ทว่าตัดสิทธิบุคคลเชื้อสายอื่นที่ไม่ได้เป็นผู้อยู่อาศัยระยะยาวในดินแดนดังกล่าว การลงประชามติจัดขึ้นเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน ค.ศ. 2018 โดยมติส่วนใหญ่ปฏิเสธการแยกตัวเป็นเอกราช

มีการจัดการลงประชามติขึ้นอีกครั้งในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2020 ซึ่งผู้มีสิทธิเลือกตั้งยังคงเลือกที่จะเป็นส่วนหนึ่งของฝรั่งเศสต่อไป โดยในการลงประชามติปี ค.ศ. 2018 มีผู้มีสิทธิเลือกตั้งร้อยละ 56.7 เลือกที่จะอยู่ร่วมกับฝรั่งเศส และในการลงประชามติปี ค.ศ. 2020 สัดส่วนดังกล่าวลดลงเหลือร้อยละ 53.4

การลงประชามติครั้งที่สามจัดขึ้นเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 2021 การลงประชามติครั้งนี้ถูกคว่ำบาตรโดยกลุ่มสนับสนุนการแยกตัวเป็นเอกราช ซึ่งเรียกร้องให้เลื่อนการลงคะแนนเสียงออกไปเนื่องจากผลกระทบจากการระบาดทั่วของโควิด-19 และเมื่อรัฐบาลฝรั่งเศสปฏิเสธที่จะเลื่อนกำหนดการ กลุ่มดังกล่าวจึงได้เรียกร้องให้มีการคว่ำบาตรการลงคะแนน เหตุการณ์นี้ส่งผลให้ผู้มาใช้สิทธิถึงร้อยละ 96 ลงมติเลือกที่จะอยู่ร่วมกับฝรั่งเศสต่อไป

ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2024 เกิดเหตุจลาจลขึ้นท่ามกลางการถกเถียงเกี่ยวกับข้อเสนอการปฏิรูประบบการเลือกตั้งในดินแดนดังกล่าว ต่อมาในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2024 นายมีแชล บาร์นีเย นายกรัฐมนตรีฝรั่งเศสในขณะนั้น ได้ยกเลิกร่างกฎหมายดังกล่าว โดยอ้างถึงความจำเป็นในการฟื้นฟูความสงบเรียบร้อย และได้กล่าวต่อสมัชชาแห่งชาติฝรั่งเศสว่า "การหลีกเลี่ยงความไม่สงบที่อาจเกิดขึ้นอีก" ถือเป็นสิ่งสำคัญอันดับแรก ในวันที่ 2 ธันวาคม ค.ศ. 2024 ได้มีการยกเลิกมาตรการห้ามออกนอกเคหสถาน (Curfew) อย่างเป็นทางการ เนื่องจากเหตุจลาจลได้ยุติลงแล้ว

ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2025 ได้มีการบรรลุข้อตกลงระหว่างรัฐบาลฝรั่งเศสและนิวแคลิโดเนีย เพื่อสถาปนา "รัฐนิวแคลิโดเนีย" (État de Nouvelle-Calédonie หรือ State of New Caledonia) ขึ้นใหม่ โดยสถานะดังกล่าวจะถูกบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส ผู้อยู่อาศัยในนิวแคลิโดเนียที่พำนักอยู่ในพื้นที่มาเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี จะได้รับสิทธิในการลงคะแนนเสียง โดยเริ่มตั้งแต่การเลือกตั้งระดับจังหวัดในปี ค.ศ. 2031 เป็นต้นไป ข้อตกลงดังกล่าวมีกำหนดจะได้รับการรับรองจากรัฐสภาฝรั่งเศสในไตรมาสที่สี่ของปี ค.ศ. 2025 จากนั้นจะนำไปให้ชาวนิวแคลิโดเนียลงคะแนนเสียงในรูปแบบของการลงประชามติในปี ค.ศ. 2026

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## ข้อมูล
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* Government of New Caledonia .
* Tourism New Caledonia. .
* Fauna and Flora of New Caledonia
* 

หมวดหมู่:อาณานิคมโพ้นทะเลของประเทศฝรั่งเศส
หมวดหมู่:ประเทศในเขตโอเชียเนีย

หมวดหมู่:เกาะในเขตโอเชียเนีย
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2396