รายพระนามพระมหากษัตริย์ศรีลังกา

**พระมหากษัตริย์แห่งศรีลังกา** ทรงเป็นประมุขแห่งรัฐและผู้ปกครองอาณาจักรของชาวสิงหลที่ตั้งอยู่ในศรีลังกาในปัจจุบัน ตั้งแต่ พ.ศ. 1 (ตามบันทึกในพงศาวดาร) จนกระทั่งถูกยกเลิกใน พ.ศ. 2358

## การต่อตั้งราชวงศ์
ราชวงศ์สิงหลเริ่มต้นขึ้นพร้อมกับการตั้งถิ่นฐานของผู้อพยพที่พูดภาษาอินโด-อารยันจากอินเดียเหนือมายังเกาะศรีลังกาการขึ้นบกของพระเจ้าวิชัย (ตามที่บรรยายไว้ในพงศาวดารยุคแรกเริ่มของเกาะ ได้แก่ ทีปวงศ์ และ มหาวงศ์) ระบุวันที่ก่อตั้งอาณาจักรสิงหลแห่งแรกคือ พ.ศ. 1 เมื่อพระเจ้าวิชัย (พ.ศ. 1–39) และผู้ติดตาม 700 คนเสด็จถึงศรีลังกา และสถาปนา อาณาจักรตัมบาปัณณิ ในตำนานของชาวสิงหล เจ้าชายวิชัยและผู้ติดตามถือเป็นบรรพบุรุษของผู้คนชาวสิงหล อย่างไรก็ตาม ตามเรื่องราวใน ทิวยาวทาน ผู้อพยพอาจไม่ได้นำโดยเชื้อพระวงศ์ของราชสำนักอินเดีย ดังที่เล่าในตำนานโรแมนติก แต่อาจเป็นกลุ่มพ่อค้าผู้กล้าได้กล้าเสียและผู้บุกเบิกที่สำรวจดินแดนใหม่ ในทางกลับกัน นักประวัติศาสตร์อื่น ๆ เช่น G.C. Mendis ได้เสนอว่าเรื่องราวของพระเจ้าวิชัยเป็นเพียงตำนานและไม่มีพื้นฐานทางประวัติศาสตร์

อาณาจักรสิงหลประกอบด้วยรัฐทางการเมืองของชาวสิงหลและบรรพบุรุษของพวกเขา ซึ่งดำรงอยู่ต่อเนื่องกันเป็นชุดอาณาจักรที่เรียกชื่อตามเมืองที่เป็นศูนย์กลางการปกครอง อาณาจักรเหล่านี้เรียงตามลำดับเวลา ได้แก่ อาณาจัรกตัมพปัณณิ อุปติสสนุวร อนุชราธปุระ โปโฬนนารุวะ ทัมบาเดนิยะ คัมโปละ โกฏเฏ สีตาวัคะ และ แคนดี อาณาจักรสิงหลสุดท้ายสิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 2358 พร้อมกับการสละราชสมบัติของพระเจ้าศรีวิกรมราชสิงหะ หลังจากได้รับอิทธิพลและการก่อกบฏจากเจ้าอาณานิคมยุโรปมาหลายชั่วอายุคน

ในช่วงสองสหัสวรรษของอาณาจักรสิงหล ยังมีหน่วยงานทางการเมืองอื่น ๆ อยู่บนเกาะด้วย ได้แก่ อาณาจักรจาฟนา หัวหน้าเผ่าวรรณี และอาณานิคมของชาวโปรตุเกสและ ดัตช์ หน่วยงานทางการเมืองเหล่านี้ถือว่าแยกจากอาณาจักรสิงหล รายพระนามกษัตริย์แห่งอาณาจักรจาฟนามีอยู่ในบทความแยกต่างหาก

## ความสำคัญของพระพุทธศาสนาและพระทันตธาตุ
ในรัชสมัยของพระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ (พ.ศ. 237–277) พระพุทธศาสนาได้ถูกนำเข้าสู่เกาะโดยพระเจ้าอโศกมหาราช ในสมัยของพระเจ้าสิริเมฆวรรณ (พ.ศ. 847–875) เจ้าชายทันทกุมาร ผู้เป็นอุปราชแห่งกลิงคะ และพระนางเหมมาลา ได้อัญเชิญพระทันตธาตุของพระพุทธเจ้ามายังศรีลังกาเนื่องจากความไม่สงบในประเทศ พระเจ้าสิริเมฆวรรณทรงจัดขบวนแห่และประดิษฐานพระธาตุไว้ในตำหนักชื่อ ทาฐาธาตุฆระ พระองค์ทรงมีพระบรมราชโองการให้มีการจัดขบวนแห่นี้เป็นประจำทุกปี และยังคงเป็นประเพณีในประเทศมาจนถึงทุกวันนี้ พระทันตธาตุของพระพุทธเจ้าได้กลายเป็นหนึ่งในวัตถุที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในประเทศและเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นกษัตริย์ บุคคลใดที่ครอบครองพระทันตธาตุจะถูกพิจารณาว่าเป็นผู้ปกครองที่ชอบธรรมของประเทศ

## บทบาททางศาสนาและการปกครอง
บทบาทของพระมหากษัตริย์นั้นเป็นแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขแห่งรัฐ แต่ได้รับความช่วยเหลือจากขุนนางระดับสูงและเสนาบดี พระมหากษัตริย์ถูกมองว่าเป็นผู้ปกครองสูงสุดทั่วทั้งเกาะในภายหลัง แม้ในช่วงเวลาที่พระองค์ไม่ได้มีอำนาจเบ็ดเสร็จเหนือเกาะก็ตาม อย่างไรก็ตาม จารึกยุคแรกสุดที่สืบย้อนไปถึงศตวรรษที่ 3 ถึง 2 ก่อนคริสต์ศักราชชี้ให้เห็นว่าเกาะถูกแบ่งออกเป็นหลายหัวเมืองและอาณาจักรย่อยระดับภูมิภาค จนกระทั่งเกิดสงครามรวมชาติที่นำโดยพระเจ้าทุฏฐคามณี กษัตริย์ยุคแรกเหล่านี้พยายามที่จะสถาปนาอำนาจควบคุมทั่วทั้งเกาะ แม้ว่าในความเป็นจริงจะเป็นเพียงความปรารถนา อย่างไรก็ตาม มีช่วงเวลาที่การควบคุมทั่วทั้งเกาะมีประสิทธิภาพเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว พระมหากษัตริย์ยังทรงมีอำนาจและอิทธิพลทางตุลาการ ขนบธรรมเนียม ประเพณี และหลักการทางศีลธรรมทางพุทธศาสนาถูกนำมาใช้เป็นพื้นฐานของกฎหมาย กฎหมายและมาตรการทางกฎหมายถูกประกาศใช้โดยพระมหากษัตริย์ และต้องปฏิบัติตามโดยฝ่ายบริหารงานยุติธรรม อย่างไรก็ตาม พระมหากษัตริย์ทรงเป็นผู้พิพากษาสูงสุดในการโต้แย้งทางกฎหมาย และทุกคดีที่เกี่ยวข้องกับสมาชิกราชวงศ์และขุนนางระดับสูงของรัฐจะถูกตัดสินโดยพระองค์ แม้ว่าอำนาจนี้จะต้องถูกใช้อย่างระมัดระวังและหลังจากปรึกษาหารือกับที่ปรึกษาแล้ว

## รายพระนามพระมหากษัตริย์
บทความนี้คือรายชื่อพระมหากษัตริย์ที่ปกครองอาณาจักรทั้งเก้าที่สืบทอดต่อเนื่องกันของราชวงศ์สิงหล โดยอ้างอิงจากรายชื่อพระมหากษัตริย์ตามประเพณีที่บันทึกไว้ในพงศาวดารของเกาะ โดยเฉพาะ มหาวงศ์ และ ราชาวลียา

รายชื่อนี้ไม่ใช่รายชื่อของกษัตริย์ที่มีเชื้อสายสิงหลโดยชาติพันธุ์เท่านั้น แต่รวมถึงผู้ปกครองทั้งหมดของอาณาจักรสิงหล ทั้งเชื้อสายสิงหลและชาวต่างชาติ กษัตริย์แต่ละพระองค์เป็นสมาชิกของราชวงศ์เก้าราชวงศ์ และมีพระนามครองราชย์ตามประเพณีที่ใช้ตลอดช่วงเวลาของราชวงศ์ เช่น พระนามวิชัยพาหุ ถูกใช้ 7 ครั้งข้ามหลายอาณาจักรและหลายราชวงศ์ในช่วงเวลา 500 ปี และไม่มีการซ้ำกันของเลขลำดับ ได้แก่ วิชัยพาหุที่ 1-7 เช่นเดียวกับพระนามอื่น ๆ เช่น อัคคโพธิ ภูวไนยกพาหุ กัสสปะ มหินทะ ปรากรมพาหุ เป็นต้น

## อาณาจักรตัมพปัณณิ (พ.ศ.1-107)
**<big>ราชวงศ์วิชัย (พ.ศ.1-107)</big>**

## อาณาจักรอนุราธปุระ (พ.ศ.107-1560)
**ราชวงศ์วิชัย (พ.ศ.107-307)**

**<big>ราชวงศ์เสนาและคุตติกะ (พ.ศ.307-329) (ผู้รุกรานชาวทมิฬ)</big>**

**<big>ราชวงศ์วิชัย (พ.ศ.329-339)</big>**

**<big>ราชวงศ์เอฬาระ (พ.ศ.339-383) (ผู้รุกรานชาวทมิฬ)</big>**

**<big>ราชวงศ์วิชัย (พ.ศ.383-441)</big>**

**<big>ราชวงศ์ปุลหัตตะ (พ.ศ.441-455) (ผู้รุกรานชาวทมิฬ)</big>**

**<big>ราวงศ์วิชัย (พ.ศ.455-610)</big>**

**<big>ราชวงศ์ลัมพกรรณะ (พ.ศ. 620-972)</big>**

**<big>ราชวงศ์ปัณฑุ (พ.ศ. 972-998) (ผู้รุกรานชาวทมิฬ)</big>**

**<big>ราชวงศ์โมริยะ (พ.ศ.998-1234)</big>**

**<big>ราชวงศ์ลัมพกรรณะ (พ.ศ. 1234-1560)</big>** 

## ช่วงการยึดครองอาณาจักรอนุราธปุระโดยจักรวรรดิโจฬะ (พ.ศ.1560-1598)

## อาณาจักรโปโฬนนารุวะ (พ.ศ.1598-1779)

## อาณาจักรทัมบาเดนิยะ (พ.ศ.1763-1888)

## อาณาจักรกัมโปละ (พ.ศ.1888-1955)

## อาณาจักรโกฏเฏ (พ.ศ.1955-2140)

## อาณาจักรสิถาวกะ (พ.ศ.2064-2137)

## อาณาจักรกัณฏี (พ.ศ.2012-2358)

## บรรณานุกรม
Bandaranayake, S. D. (1974). Sinhalese monastic architecture: The Viháras of Anurádhapura. BRILL.

Blaze, L. E. (1938). History of Ceylon. Asian Educational Services.

Blaze, L. E. (1995). History of Ceylon. Asian Educational Services. .

Cavendish, M. (2007). World and its peoples: Eastern and Southern Asia. Cavendish Square Publishing.

Codrington, H. W. (1926). The Dambadeniya and Gampola Kings. In A short history of Lanka. Macmillan. สืบค้นจาก 

Cousins, L. S. The dating of the historical Buddha: A review article. Indology. สืบค้นจาก 

De Silva, K. M. (1981). A history of Sri Lanka. University of California Press. .

De Silva, K. M. (2005). A history of Sri Lanka. Penguin Books India.

Dhammakitti. (1929). Culavamsa: Being the more recent part of the Mahavamsa (W. Geiger & C. H. Rickmers, ผู้แปล). Ceylon Govt. Information Dept. (ต้นฉบับปี 1212)

Dias, M., Koralage, S. B., & Asanga, K. (2016). The archaeological heritage of Jaffna peninsula. Department of Archaeology (Sri Lanka).

Emmanuel, W. D. J. B. P. (2000). Civilization in its own words: Inscriptions and archaeology in ancient Sri Lanka (วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก). University of California.

Geiger, W. (ผู้แปล). (1912). The Mahawamsa or great chronicle of Ceylon. Oxford University Press (for the Pali Text Society).

Gosch, S. S., & Stearns, P. N. (2008). Premodern travel in world history. Routledge.

Gunasekara, B. (บ.ก.). (1900). The Rajavaliya: or, A historical narrative of Sinhalese kings from Vijaya to Vimala Dharma Surya II. Government Printer, Ceylon.

Gunawardana, R. A. L. H. (1998). Prelude to the state: An early phase in the evolution of political institutions in ancient Sri Lanka. In R. A. L. H. Gunawardana, S. Pathmanathan, & M. Rohanadeera (บ.ก.), Reflections on a heritage: Historical scholarship on premodern Sri Lanka (Vol. 1, Part 1, pp. 83-122). Central Cultural Fund.

History of Ceylon: Volume I (From the earliest time to 1505): Part II (From the Cola conquest in 1017 to the arrival of the Portuguese in 1505) (H. C. Ray, Ed.). (2016). Ceylon University Press.

Knox, R. (1681). An historical relation of the island Ceylon. Richard Chiswell.

List of the sovereigns of Lanka. (n.d.). Lakdiva.org. สืบค้นจาก 

The Mahavamsa: Original version chapters 1 – 37. (2008, May 27). Mahavamsa.org. สืบค้นจาก 

Malalgoda, K. (1976). Buddhism in Sinhalese society, 1750–1900: A study of religious revival and change. University of California Press.

Manogaran, C. (1987). Ethnic conflict and reconciliation in Sri Lanka. University of Hawaii Press.

Mendis, G. C. (1957). The Mahābhārata legends in the Mahāvaṃsa. The Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland, 5(1), 81–84.

Mendis, R. C. (1999). The story of Anuradhapura. Lakshmi Mendis.

Mittal, J. P. (2006). Other dynasties. In History of ancient India: From 4250 BC to 637 AD (Vol. 2, pp. 405). Atlantic Publishers & Distributors.

Nicholas, C. W., & Paranavitana, S. (1961). A concise history of Ceylon. Colombo University Press.

Oldenberg, H. (บ.ก.). (1879). The Dîpavaṃsa, an ancient Buddhist historical record. Williams and Norgate.

Paranavithana, S. (1936). Two royal titles of the early Sinhalese, and the origin of kingship in ancient Ceylon. Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 68(3), 443–462.

Perera, L. S. (2001). The institutions of ancient Ceylon from inscriptions (Vol. 1). International Centre for Ethnic Studies.

Rambukwelle, P. B. (1993). Commentary on Sinhala kingship — Vijaya to Kalinga Magha. Sridevi Printers.

483 BC – Arrival of Aryans to Sri Lanka. (n.d.). scenicsrilanka.com. สืบค้นจาก 

Siriweera, W. I. (2004). History of Sri Lanka. Dayawansa Jayakodi & Company.

Weerasinghe, S. G. M. (1995). A history of the cultural relations between Sri Lanka and China: An aspect of the Silk Route. Central Cultural Fund.

Wijesooriya, S. (2006). A concise Sinhala Mahavamsa. Participatory Development Forum.

Witzel, M. (2019). Early 'Aryans' and their neighbors outside and inside India. Journal of Biosciences, 44(3), 58.

หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์เอเชีย