แถมสุข นุ่มนนท์

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ **แถมสุข นุ่มนนท์** (21 มิถุนายน พ.ศ. 2478 – 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565) เป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยและนักประวัติศาสตร์ชาวไทย ผู้ซึ่งมีผลงานจากหนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ เช่น เมืองไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง  ขบวนการ ร.ศ. 130 ความสัมพันธ์ระหว่างไทย-สหรัฐอเมริกา ภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง และละครการเมือง : 24 มิถุนายน 2475

## ประวัติ
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ แถมสุข นุ่มนนท์ หรือ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.แถมสุข นุ่มนนท์ เกิดเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2478 ณ บ้านตึกแถว  ริมแม่น้ำเจ้าพระยาตรงท่าโรงยาเก่า ใกล้กับปากคลองตลาด กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรสาวของร้อยตรีถัด รัตนพันธุ์ และ นางแส รัตนพันธุ์ (สกุลเดิม ณ พัทลุง)  มีพี่น้องร่วมบิดา – มารดา 3  คน คือ  แถมสิน รัตนพันธุ์ แถมศรี รัตนพันธ์ และแถมสร้อย รัตนพันธุ์  

ชีวิตครอบครัวสมรสกับ นายสุรัตน์ นุ่มนนท์ บุตรชายคนเดียวของนายจำรัส และนางสง่า นุ่มนนท์  เมื่อปี  2506  มีบุตร 2 คน คือ 

1. นายรณดล  นุ่มนนท์ สมรสกับนางสาวปาลีรัฐ  ศิลปพันธุ์  มีบุตรชาย 2 คน คือ นายปารณ  นุ่มนนท์ และ นายปาณัท นุ่มนนท์ 

2. ดร. ธนชาติ  นุ่มนนท์  สมรสกับ นางสาวสุวรรณี  โสภณธรรมกิจ  มีบุตรชายคนเดียวคือ นายนิธิรันดร์ นุ่มนนท์ และสมรสกับ ดร.ธนิศา  เครือไวศยวรรณ  มีบุตรชายคนเดียวคือ เด็กชายธีรธรรม นุ่มนนท์

## การศึกษา
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.แถมสุข นุ่มนนท์ เริ่มต้นการศึกษาที่โรงเรียนสตรีจุลนาค หลานหลวง แต่เรียนได้ปีเดียวสงครามโลกครั้งที่สองก็เกิดขึ้น จนทำให้ครอบครัวตัดสินใจย้ายไปอยู่ที่จังหวัดพัทลุง และเข้าเรียนในชั้นประถมศึกษาปีที่สอง ที่โรงเรียนโสภณพัทลุงกุล (ปัจจุบัน คือ โรงเรียนสตรีพัทลุง) แต่เมื่อคุณพ่อเสียชีวิตอย่างกะทันหันด้วยโรคโลหิตในสมองแตกเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2487 ขณะที่ยังเป็นผู้แทนราษฎรจังหวัดพัทลุง ทำให้ชีวิตครอบครัวถึงจุดเปลี่ยนแปลงคุณแม่ต้องรับภาระเลี้ยงดูลูก ๆ ภายหลังจบชั้นประถมศึกษา ศ.เกียรติคุณ ดร. แถมสุข เข้าเรียนต่อที่โรงเรียนสตรีพัทลุงจนจบมัธยมปีที 6 และได้รับทุนจากมูลนิธิฟุลไบร้ท์ จากโครงการรุ่นแรกที่ให้แก่นักเรียนต่างจังหวัดที่เรียนดีแต่ขาดแคลนมาเข้าเรียนเป็นนักเรียนประจำที่โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย โดยเลือกเรียนสายอักษรศาสตร์ และจบมัธยมปีที่ 8 รุ่น พ.ศ. 2495 โดยสอบได้ที่ 9 ของประเทศ และเข้าศึกษาต่อที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้ารับพระราชทานปริญญาบัตรในวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2500 ได้รางวัลทุนสุภาส จันทรโบส ในฐานะได้คะแนนยอดเยี่ยมหมวดประวัติศาสตร์

ภายหลังจบการศึกษา ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. แถมสุข ได้รับการบรรจุเป็นอาจารย์ที่แผนกวิชาประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2501 ก่อนได้รับทุนของมูลนิธิเอเชียที่ให้แก่บัณฑิตในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปศึกษาปริญญาโท วิชาประวัติศาสตร์ ณ มหาวิทยาลัยฮ่องกง สำเร็จการศึกษาปริญญาโทในปี พ.ศ. 2504 ด้วยการเขียนวิทยานิพนธ์เรื่อง พัฒนาการของรัฐไทรบุรี-ปะลิส ค.ศ. 1909 – ค.ศ. 1941 ก่อนมาเป็นอาจารย์คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อีกครั้งหนึ่งเป็นระยะเวลาสั้น ๆ เพราะได้รับทุนบริติช เคาน์ชิล ไปศึกษาต่อปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยลอนดอน จนจบการศึกษาในปี พ.ศ. 2509 จากการเขียนวิทยานิพนธ์เรื่อง การเจรจาทางการทูตระหว่างสยามกับอังกฤษ ค.ศ. 1900 -ค.ศ. 1909

## การทำงาน
* อาจารย์ประจำแผนกวิชาภูมิ – ประวัติศาสตร์  คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2501 – 2514)
* อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (2514 – 2518)
* อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร นครปฐม(2518 – 2538)
* อาจารย์พิเศษคณะครุศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  (2501 – 2514)
* อาจารย์พิเศษคณะรัฐศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2501 – 2514)
* อาจารย์พิเศษคณะรัฐศาสตร์  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (2512 – 2514)
* อาจารย์พิเศษคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (2519 – 2521)
* นักวิชาการรับเชิญประจำสถาบันเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Institute of Southeast Asian Studies) สิงคโปร์ (2519)
* นักวิชาการรับเชิญประจำสถาบันเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มหาวิทยาลัยคอร์เนล  
* ศาสตราจารย์รับเชิญประจำมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ สหรัฐอเมริกา (2524 – 2525)
* อาจารย์พิเศษ มหาวิทยาลัยนเรศวร  (2543 – 2546)
* อาจารย์พิเศษ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี  (2543 – 2546) ภาคบริหารและงานวิชาการของมหาวิทยาลัย
* หัวหน้าภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (2514 – 2518)
* หัวหน้าภาควิชาประวัติศาสตร์  คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร (2518 – 2522)
* คณบดีคณะอักษรศาสตร์  มหาวิทยาลัยศิลปากร  (2526 – 2530)
* กรรมการสภามหาวิทยาลัยศิลปากร  (2526 – 2530)
* ประธานหลักสูตรวิชาพื้นฐานมหาวิทยาลัยศิลปากร  (2527 – 2530)
* กรรมการกลั่นกรองหลักสูตรกลุ่มสาขาสังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร (2538 – 2546)
* กรรมการพิจารณาหลักสูตรสายสังคมศาสตร์ของทบวงมหาวิทยาลัย (2527 – 2537)
* อนุกรรมการวิสามัญเกี่ยวกับตำแหน่งทางวิชาการของทบวงมหาวิทยาลัย
* ประธานจัดทำโครงการและดำเนินการสอนเรื่องเมืองไทยให้แก่นักศึกษาวิทยาลัยเซนต์โอลาฟ  วิทยาลัยหลุยส์ แอนด์ คล๊าก วิทยาลัยเวสลีย์ จากสหรัฐอเมริกา ซึ่งเข้ามาศึกษาที่คณะมนุษยศาสตร์  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ติดต่อกันเป็นเวลาหลายปี นับจากปี 2516 - 2531

## งานวิชาการของสถาบันและสมาคม
* คณะกรรมการก่อตั้งและอุปนายกสมาคมประวัติศาสตร์ในพระบรมราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี  (2521 – 2530)
* กรรมการดำเนินงานประวัติศาสตร์และพิพิธภัณฑ์ทหาร กรมยุทธศึกษาทหารบก กองบัญชาการทหารสูงสุด (2529 – 2537)
* กรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติ  100 ปี พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว สำนักนายกรัฐมนตรี (2535 – 2536)
* กรรมการวิจัยและพัฒนา สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร (2536 – 2542)
* กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิมูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์  (2536 – 2545)
* กรรมการคณะบรรณาธิการทำสารานุกรมประวัติศาสตร์ไทย ราชบัณฑิตยสถาน (2534 – 2546)
* กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาปรัชญา (2534 – 2545)
* กรรมการพิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว  สถาบันพระปกเกล้า  (2543 – 2546)

## รางวัลและทุนการศึกษา
* ทุนมูลนิธิการศึกษาไทย – อเมริกัน (ฟุลไบรท์) ระดับเตรียมอุดมศึกษา โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย (2494 – 2495)
* รางวัลทุนสุภาส จันทรโบส คะแนนยอดเยี่ยมหมวดประวัติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  (2500)
* รางวัลรันซีแมน  ชนะประกวดเรียงความประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย (2500)
* ทุนมูลนิธิเอเชีย ศึกษาระดับปริญญาโท มหาวิทยาลัยฮ่องกง (2502 – 2504)
* ทุนบริติช เคาน์ซิล ศึกษาระดับปริญญาเอก มหาวิทยาลัยลอนดอน (2505 – 2509)
* ทุนซีโต้เพื่อทำวิจัยเรื่อง ที่ปรึกษาราชการชาวอเมริกันในประเทศไทย ที่สหรัฐอเมริกา (2516)
* ทุนมูลนิธิฟอร์ดเพื่อทำวิจัยเรื่อง เมืองไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ที่สิงคโปร์  ญี่ปุ่น  สหรัฐอเมริกา  อังกฤษ (2518)
* ทุน American Council of Learned Societies  เพื่อทำวิจัยเรื่อง เมืองไทยสมัยสงคราม เวียดนามที่สหรัฐอเมริกา  (2522 – 2523)
* ได้รับเชิญจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกา รัฐบาลญี่ปุ่น และรัฐบาลเยอรมัน ไปปาฐกถาในวาระ ฉลองครบรอบ  200 ปี อิสรภาพอเมริกา ฉลองครบรอบ 100 ปี สัมพันธภาพไทย – ญี่ปุ่น  และการฉลองครบรอบ 50 ปี สงครามโลกครั้งที่สองที่มลรัฐฮาวาย  (2519) กรุงโตเกียว (2530) นครเบอร์ลิน (2538)
* ได้รับทุนมูลนิธิโตโยต้า มูลนิธิเอเชีย  มูลนิธิฟอร์ดและอื่น ๆ เข้าร่วมประชุมสัมมนาทางวิชาการและนำเสนอบทความในประเทศออสเตรเลีย มาเลเซีย สิงคโปร์ ญี่ปุ่น  สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส  เยอรมัน

## ผลงานทางวิชาการ
**หนังสือและงานวิจัย**
* 2515  ประวัติศาสตร์ไทยและต่างประเทศ. พระนคร : กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ.
* 2515  ไม่ยอมแพ้แก่โชคชะตา. (แปล). พระนคร : โครงการจัดพิมพ์หนังสือสำหรับประชาชน สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย.
* 2519  เรื่องเอเชียตะวันออกเฉียงใต้. กรุงเทพฯ : กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ.
* 2520  การสร้างชาติของจอมพล ป. พิบูลสงคราม สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง. กรุงเทพฯ : สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย.
* 2521  ประวัติศาสตร์ไทย. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร.
* 2521  "เมืองไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง", . กรุงเทพฯ : บริษัทดวงกมล.
* 2521  การปกครองและสังคมไทย. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร.
* 2522  ฟื้นอดีต. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์เรืองศิลป์.
* 2522  "ขบวนการ ร.ศ. 130". กรุงเทพฯ : สถาบันไทยคดีศึกษา.
* 2522  ยังเติร์กรุ่นแรก : กบฏ ร.ศ. 130. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์เรืองศิลป์.
* 2522  ประวัติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้. (แปลร่วมกับคุณวรุณยุพา  สนิทวงศ์ ณ อยุธยา และคณะ)กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
* 2524  การเมืองและการต่างประเทศในประวัติศาสตร์ไทย. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
* 2525  ความสัมพันธ์ระหว่างไทย-สหรัฐอเมริกา ภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง.กรุงเทพฯ : สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย ", 2525
* 2525  “ประวัติศาสตร์บางขุนพรหม,” ที่ระลึกในการเปิดอาคารสำนักงานใหญ่ธนาคารแห่ง ประเทศไทย. กรุงเทพฯ : รุ่งศิลป์การพิมพ์. หน้า 297-364.
* 2528  การทูตไทยสมัยรัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
* 2530  จากการแลกเปลี่ยนความรู้ไปสู่ความเข้าใจที่ดีต่อกัน 36 ปีของโครงการฟุลไบร์ทในประเทศไทย. กรุงเทพฯ : อมรินทร์การพิมพ์
* 2535  ละครการเมือง 24 มิถุนายน 2475. สมาคมประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ : ศักดิ์โสภาการพิมพ์. 
* 2536  สถานภาพการวิจัยสาขาประวัติศาสตร์ในประเทศไทย 2503-2535. สภาวิจัยแห่งชาติ.
* 2536  สังคมศึกษา ส.605. (แถมสุข  นุ่มนนท์และคณะ). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช.พิมพ์ครั้งที่ 12 ฉบับปรับปรุง 2545.
* 2539  50 ปีพรรคประชาธิปัตย์กับการเมืองไทย. (เอกสารอัดสำเนา) ธันวาคม.
* 2544  เมืองไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : สายธาร.
* 2544  สถานภาพงานวิจัยสาขาประวัติศาสตร์ในประเทศไทยระหว่าง พ.ศ. 2503-2535.(แถมสุข  นุ่มนนท์และคณะ). กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์.
* 2545  เจาะเวลาหาอดีต หลักฐานประวัติศาสตร์ไทย. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.
* 2545  ละครการเมือง 24 มิถุนายน 2475. กรุงเทพฯ : หอรัตนชัยการพิมพ์.
* 2545  ยังเติร์กรุ่นแรก กบฏ ร.ศ.130. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : สายธาร.
* 2545  สภาร่างรัฐธรรมนูญ เส้นทางการปฏิรูปการเมืองไทย. นนทบุรี : สถาบันพระปกเกล้า.
* 2546  นายแม่ (ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์) พิมพ์ประไพ  พิศาลบุตร ผู้เขียน. กรุงเทพฯ : นามมีบุ๊คส์ พับลิเคชั่นส์.
* 2548  เมืองไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ยุคเชื่อผู้นำชาติพ้นภัย. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ :สายธาร.
* 2550  กระเบื้องถ้วยกะลาแตก. (บรรณาธิการ) พิมพ์ประไพ  พิศาลบุตร ผู้เขียน. กรุงเทพฯ :นามมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.มปป.  หลักฐานประวัติศาสตร์ในประเทศไทย. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.
* 1977  Thailand and The Japanese Presence 1941-1945. Singapore : Institute of Southeast Asian Studies.
* 2011  Bencharong. (Editorial Advisor) Jeffery Sng/Pim Praphai Bisalputra Authors Thailand :  Amarin Printing and Publishing Plc.

**บทความทางวิชาการที่พิมพ์เผยแพร่ในวารสารทางวิชาการหรือเคยนำเสนอในที่ประชุมวิชาการ**
* 2511  “เอกสารภาษาฮอลันดา ค.ศ. 1608-1620 กรุงศรีอยุธยา ประเทศสยาม,” แถลงงาน ประวัติศาสตร์ เอกสารโบราณคดี, 2 (กันยายน), 49-76.
* 2513  “พระปรีชาญาณของพระพุทธเจ้าหลวง,” ชุมนุมจุฬา, (ตุลาคม), ม.ป.น.
* 2514  “การเจรจาทางการทูตระหว่างไทย-อังกฤษ 1900-1909,” วรรณไวทยากร. พระนคร : โครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 4-14.
* 2515  “การปฏิรูปสังคมหัวเมืองด้านปกครอง,” ผาลาด, 2-6.
* 2515  “กระบวนการซ้ายในประเทศไทยก่อน พ.ศ. 2475,” จุลสารสัมพันธ์.
* 2516  “ที่ปรึกษาราชการแผ่นดินชาวอเมริกันในประวัติศาสตร์ไทย,” แถลงงานประวัติศาสตร์ เอกสารโบราณคดี, 7(กันยายน), 50-60.
* 2517  “การเจรจาระหว่างรัฐบาลอังกฤษเรื่องไทรบุรี กลันตัน ตรังกานู และปลิศ,” แถลงงานประวัติศาสตร์ เอกสารโบราณคดี, 8 (มกราคม-ธันวาคม), 7-15.
* 2517  “ที่ปรึกษาอเมริกันในประเทศไทย พ.ศ. 2446-2483,” วารสารธรรมศาสตร์, 4 (มกราคม-มีนาคม), 2-15.
* 2517  “ประวัติศาสตร์,”  วิทยาศาสตร์สังคม, 239-256.
* 2518  “ที่ปรึกษากระทรวงการต่างประเทศชาวอเมริกันในประเทศไทย พ.ศ. 2460-2483,”แถลงงานประวัติศาสตร์ เอกสารโบราณคดี, 9 (มกราคม-ธันวาคม), 152-167.
* 2518  “เทียนวรรณ,” จุลสารโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2 (มกราคม), 64-70.
*2518  “พระราชปรารภทางการเมืองของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และร่าง รัฐธรรมนูญฉบับแรกของไทย,”  จันทรเกษม, 127 (มีนาคม-เมษายน), 51-56.
*2518  “องค์ประกอบของนโยบายต่างประเทศไทย : นโยบายต่างประเทศของไทยสมัยก่อน สงครามโลกครั้งที่สอง,” อักษรศาสตร์, 1 (มิถุนายน-พฤศจิกายน), 59-64.
*2519  “ที่ปรึกษาราชการชาวอเมริกันในประวัติศาสตร์ไทย พ.ศ. 2446-2483,” ความสัมพันธ์ ระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา, กรุงเทพฯ : แพร่พิทยา, 129-174.
*2519  “ประวัติศาสตร์,” ปรัชญาประวัติศาสตร์, กรุงเทพฯ : พิฆเณศวร์, 33-69.
*2519  “เมืองไทยยุคเชื่อผู้นำ,” วารสารธรรมศาสตร์, 6 (มิถุนายน-กันยายน), 120-148.
*2519  “เมื่อประเทศไทยเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่สอง,” วารสารประวัติศาสตร์, 1 (มกราคม-เมษายน), 14-33.
*2520  “ขบวนการต่อต้านญี่ปุ่นของไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง,” วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 1 (ตุลาคม-ธันวาคม), 76-95.
* 2520  “สภาวะทางเศรษฐกิจของประเทศไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง,” วารสารธรรมศาสตร์,  7 (กรกฎาคม-กันยายน), 61-72.
* 2520  “เสียงสะท้อนจากการปฏิวัติอเมริกัน : ศึกษากรณีประเทศไทย,” วารสารประวัติศาสตร์,2 (กันยายน-ธันวาคม), 16-25.
* 2521  “จอมพล ป. พิบูลสงครามกับการสร้างชาติไทย พ.ศ. 2481-2487,” วารสารประวัติศาสตร์,3 (พฤษภาคม-สิงหาคม), 14-31.
* 2521  “ข้อคิดบางประการเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475,” จุลสารสังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2 (กันยายน-ธันวาคม), 6-13. 
* 2522  “การไต่สวนและพิจารณาคดีกบฏ ร.ศ.130,” วารสารสังคมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์   มหาวิทยาลัย, 16 (มกราคม-มีนาคม), 1-25.
* 2522  “แนวพระราชดำริทางการเมืองในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว,” คุรุปริทัศน์,4 (มีนาคม), 20-29.
* 2522  “แถลงการณ์ร่วมถนัด-รัสก์,” วารสารธรรมศาสตร์, 9 (ตุลาคม-ธันวาคม), 69-104.
* 2522  “ไทย-อเมริกา : พันธะสงครามเวียดนาม,” รวมบทความประวัติศาสตร์, 1 (กรกฎาคม), 97-132.
* 2523  “อาชญากรสงคราม พ.ศ. 2488,” วารสารประวัติศาสตร์, 5 (พฤษภาคม-สิงหาคม), 1-32.
* 2524  “ขบวนการต่อต้านอเมริกันสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม,” รวมบทความประวัติศาสตร์,
* 2524  “ทัศนะบางประการต่อคณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ : ตัวอย่างกรณีผลงานเรื่อง ประเทศไทยกับสงครามโลกครั้งที่สอง,” โลกหนังสือ, 4 (กุมภาพันธ์), 68-73.
* 2524  “ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในสายตาอเมริกัน,” ศิลปวัฒนธรรม, 2, 31-37.
* 2525  “ไทยกับญี่ปุ่นสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง : เมืองมิตรหรือเมืองขึ้น,” เอกสารวิชาการไทย-ญี่ปุ่นศึกษา, 4 (สิงหาคม), 85-123.
* 2526  “สัมพันธภาพไทย-อังกฤษ  เรื่อง กลันตัน ตรังกานู พ.ศ. 2443-2445,” วารสารศิลปากร,27 (พฤษภาคม), 22-44.
* 2527  “ประวัติศาสตร์,” ปรัชญาประวัติศาสตร์, กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช, 25-43.
* 2527  “พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวกับภูมิภาคตะวันตก,” เอกสารการประชุมวิชาการพระราชกรณียกิจเกี่ยวกับภูมิภาคตะวันตกในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว : มหาวิทยาลัยศิลปากร, 374-389.
* 2530  “พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวกับประวัติศาสตร์ไทย,” 200 ปี พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว. กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, 1-10.
* 2531  “20 ปี คณะอักษรศาสตร์,” อักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 10 (มิถุนายน), 7-36.
* 2534  “ความวุ่นวายในสยาม 24 มิ.ย. – 4 ก.ค.2475,” อักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 14 (1), 9-25.
* 2535  “ศึกษาประวัติศาสตร์แบบบูรณาการ,” วันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรม ราชกุมารี : ประสานมิตร, 33-45.
* 2542  “แหล่งเก็บหลักฐานประวัติศาสตร์ในประเทศ,” งานวิจัยเกี่ยวกับประวัติศาสตร์เอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้และประวัติศาสตร์ไทย. ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.
* 1965  “The Anglo-Siamese Secret Convention of 1897,” The Journal of the SiamSociety, Llll (January), 45-60.
* 1967  “Anglo-Siamese Negoitiations 1900-1909,” Journal of the Faculty of Arts Chulalongkorn University, (January), 19-25.
* 1967  “Negotiations Regarding the Cession of Siamese Malay States 1907-1909,”  The Journal of the Siam Society, LV (July), 227-235.
* 1968  The Anglo-Thai Treaty of 1909,” Papers Presented at the 4th International Conference on Asian History. Kuala Lumpur : University of Malaya.
* 1971  “The British Policy in the Malay Peninsula in the Early 20th Century,” Paper Presented at the 28th International Congress of Orientalists. Canberra : Australian National University.
* 1974  “The First American Advisers in Thai History,” The Journal of the Siam Society, LXll (July), 121-148.
* 1976  “The American Foreign Affairs Advisers in Thailand 1971-1940,” The Journal of the Siam Society, LXlV (January), 75-96.
* 1977  “The Change of Thai Governments during the Japanese Presence 1941-1945,” The Review of Thai Social Science : a Collection of Articles by Thai Scholars. Likhit Dhiravegin.
* 1977   “When Thailand followed the Leader,” Bangkok Post Sunday Magazine, (July 31,  August 7).
* 1977   “Echoes of the American Revolution : Thailand as an Asian Case study,” American Revolution : Its Meaning to Asians and Americans. Honolulu : East-West Center.
* 1977   “When Thailand followed the Leader,” The Review of Thai Social Science : a Collection of Articles by Thai Scholars. Bangkok : the Social Science Association of Thailand. Pp.197-233.
* 1978   “Pibulsongkram’s Thai Nation-Building Programme during the Japanese Military Presence,” Journal of Southeast Asian Studies, 9 (September), 234-248.
* 1997  “Thailand’s Transition From the Japanese Military Presence to SEATO,” 1945 in Europe and Asia. (Germany), pp. 383-390.

**บทวิจารณ์**
* 2511  ประวัติศาสตร์เอเชียอาคเนย์.  โดย B.R.Pearn, (หนังสือแปล), สังคมศาสตร์ปริทัศน์, 6 (ธันวาคม).
* 2512  The Special Role of American Advisers in Thailand 1902-1947.  โดย Kenneth T.Young.  สังคมศาสตร์ปริทัศน์, 2 (กันยายน – พฤศจิกายน).
* 2515  King Mongkut and Queen Victoria (The Model of a Great Friendship) โดย M.L.Manich Jumsai. วารสารมนุษยศาสตร์, 2.
* 2518  จอมพล ป. พิบูลสงคราม.  โดย อ.พิบุลสงคราม. สังคมศาสตร์ปริทัศน์, 13 (เมษายน-กรกฎาคม).
* 2522  Siam and Colonialism (1855-1909) An Analysis of Diplomatic Relation. โดย Likhit Dhiravegin. วารสารประวัติศาสตร์, 4 (พฤษภาคม-สิงหาคม).
* 2526  Political Conflict in Thailand : Reform, Reaction, Revolution. โดย David Morell และ Chai-anan Samudavanija. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 6.
* 2526  เส้นทางเดินทัพ (พม่าตีไทย), โดย อาจารย์และนักศึกษาคณะโบราณคดี  มหาวิทยาลัยศิลปากร. เอเชียปริทัศน์, 4 (เมษายน-มิถุนายน).
* 2528  Thailand : A Short History.  โดย David K. Wyatt. วารสารธรรมศาสตร์, 14 (ธันวาคม).
* 2529  A Week In Siam, January 1867.  โดย The Marquis of Beauvoir. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร.
* 2531  Early Maps of South-East Asia.  โดย R.T.Fel.  วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 1 (2).
* 2534  รวมชีวิตและผลงาน ม.ร.ว.นิมิตรมงคล  นวรัตน์. สตรีสาร, 44(35), 17 พฤศจิกายน.
* 2535  The Tragedy of Wanit.  โดย Benjamin A. Batson และ Shimizu Hajime.  วารสารร่มพฤกษ์, 10 (2), กุมภาพันธ์.
* 1970  The Special Role of American Advisers in Thailand 1902-1949.  โดย Kenneth T. Young. The Journal of the Siam Society, (January).
* 1971  Aspects of Siamese Kingship in the Seventeenth Century.  โดย Jeremy Kemp. The Journal of the Siam Society, (January).
* 1975  Field Marshal Phibunsongkhram.  โดย A. Phibunsongkharm.  The Journal of the Siam Society, (July).
* 1987  A Commentary on Japan’s Repayment of the Special Yen Account to Thailand During World War ll.  โดย Kenjiro lchikawa. Symposium on Thai-Japanese Relations : Development and Future Prospect. (Jan).

## เกียรติคุณ
* ศาสตราจารย์ ระดับ  10  มหาวิทยาลัยศิลปากร  (2531)
* ศาสตราจารย์เกียรติคุณ มหาวิทยาลัยศิลปากร  (2540)
* นิสิตเก่าอักษรศาสตร์ จุฬาฯดีเด่นประจำปี พ.ศ. 2544 จากสมาคมนิสิตเก่าอักษรศาสตร์จุฬาฯ ในบรมราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ 
* ประกาศนียบัตรชั้นสูงกิตติมศักดิ์ จากสถาบันพระปกเกล้า เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2545
* ศิษย์เก่าดีเด่น 80 ปี โรงเรียนสตรีพัทลุง ปี พ.ศ. 2557

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดพระนคร
หมวดหมู่:นักประวัติศาสตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:อาจารย์คณะอักษรศาสตร์ - ศิลปศาสตร์ - มนุษยศาสตร์
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์เกียรติคุณ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนสตรีพัทลุง
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย
หมวดหมู่:นิสิตเก่าคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยลอนดอน
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.