พระอารามนาม (ประเทศจีน)

**พระอารามนาม** หรือ **เมี่ยวเฮ่า** () หมายถึง พระปรมาภิไธยบนพระป้ายที่จารึกไว้เพื่อสักการะสรรเสริญถึงพระเกียรติคุณในสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้าภายหลังเสด็จสู่สวรรคาลัย

## ในประเทศจีน

มีการจารึกพระอารามนามไว้บนพระป้ายทองคำประดิษฐาน ณ ไท่เมี่ยว หรือศาลบูรพกษัตริย์อันเป็นหอบรรพชนของราชวงศ์ เปรียบเสมือนกับปราสาทพระเทพบิดรในไทย

พระราชประเพณีนี้นักประวัติศาสตร์สันนิษฐานว่ามีต้นกำเนิดมาแต่สมัยราชวงศ์ซางซึ่งให้ความสำคัญกับการสักการะบูชา

สมัยราชวงศ์โจวมีเพียงประเพณีถวายพระสมัญญานาม

สมัยราชวงศ์ฉินจักรพรรดิฉินสื่อ พระองค์รับสั่งยกเลิกพระราชประเพณี ด้วยเหตุว่า การตั้งสมัญญานามและอารามนาม เป็นเรื่องของ **"บุตรวิจารณ์บิดา ข้าวิจารณ์เจ้า"** อันสื่อถึงความไม่เคารพ

ต่อมาสมัยราชวงศ์ฮั่นได้นำประเพณีตั้งสมัญญานามและอารามนามกลับมา แต่สำหรับพระอารามนามนั้นมีธรรมเนียมที่เคร่งครัด จึงทำให้ก่อนราชวงศ์สุยพระมหากษัตริย์ไม่ได้มีพระอารามนามทุกพระองค์ มีเพียงพระมหากษัตริย์ผู้ทรงคุณูปการแก่อาณาประชาราษฎร์ แก่ชาติบ้านเมือง จึงจะมีพระอารามนามได้

ต่อมาสมัยราชวงศ์ถังได้กลายเป็นธรรมเนียมนิยม ก่อเกิดอักษรสำหรับถวายพระอารามนามมากมาย ทำให้จักรพรรดิแทบทุกพระองค์มีพระอารามนาม เว้นแต่จะมีเหตุทำให้ถวายพระอารามนามไม่ได้ 

ประเพณีถวายพระอารามนามสืบทอดต่อมาอย่างเป็นระบบและต่อเนื่องตั้งแต่สมัยราชวงศ์ถังเป็นต้นมา เป็นเหตุให้นักประวัติศาสตร์นิยมใช้ **พระอารามนาม** เมื่อกล่าวอ้างถึงจักรพรรดิในราชวงศ์นี้จวบจนถึงจักรพรรดิในราชวงศ์หมิง

## ในต่างประเทศ
เนื่องจากอิทธิพลทางแวดวงวัฒนธรรม ทำให้ราชวงศ์ของประเทศโดยรอบ เช่น ราชวงศ์โครยอ ราชวงศ์โชซ็อน ราชวงศ์เหงียน ได้รับประเพณีการตั้งสมัญญานามและอารามนามไปด้วย ส่วนในประเทศญี่ปุ่นพบเพียงการตั้งสมัญญานามเท่านั้น

*พระมหากษัตริย์ที่มีพระอารามนามในประเทศอื่น มีดังนี้
**ราชวงศ์โชซ็อนแห่งเกาหลี เช่น พระเจ้าเซจงมหาราช คือ เซจง (세종) หรือ ซื่อจง (世祖) เป็นต้น
**ราชวงศ์เหงียนแห่งเวียดนาม เช่น จักรพรรดิซา ล็อง คือ เท้โต๋ (Thế Tổ ) หรือ ซื่อจู่ (世祖) เป็นต้น

## ข้อแตกต่างพระอารามนามกับสมัญญานาม
แม้ว่า **พระอารามนาม** จะมีส่วนคล้าย **[[พระสมัญญานาม (ประเทศจีน)|พระสมัญญานาม]]** ตรงที่เป็นพระนามถวายแด่พระมหากษัตริย์ที่เสด็จสรรคตไปแล้ว แต่ก็มีความแตกต่างกันอยู่ตรงที่ **พระอารามนาม** มีความหมายไปในทางยกย่องเชิดชูเป็นหลัก และถวายแด่พระมหากษัตริย์เท่านั้น มีกฎเกณฑ์ในการถวายที่รัดกุม อันประกอบด้วยอักษรเพียง 2 ตัวเท่านั้น อักษรแรกเป็นคำคุณศัพท์ที่สะท้อนพระปรีชาสามารถของพระมหากษัตริย์ ซึ่งโดยมากคำคุณศัพท์นี้จะไม่ซ้ำกับคำที่ใช้ใน **[[พระสมัญญานาม (ประเทศจีน)|พระสมัญญานาม]]** และหากพระมหากษัตริย์เป็นต้นวงศ์มักจะใช้คำว่า “เกา” (高) แปลว่า สูง หรือ “ไท่” (太) แปลว่า ยิ่งใหญ่ ส่วนคำที่ 2 นั้นจะใช้คำว่า “จู่” (祖) หรือ “จง” (宗) คำใดคำหนึ่งเท่านั้น ซึ่งทั้งคู่มีความหมายว่า บรรพชน และหากสมเด็จพระจักรพรรดิพระองค์นั้นเป็นต้นวงศ์-ไม่ว่าจะเป็นต้นสกุล ผู้สถาปนาราชวงศ์ใหม่ หรือต้นสายใหม่ในราชวงศ์เดิม-จะใช้คำว่า “จู่” และหากเป็นจักรพรรดิในลำดับถัดมาจะใช้คำว่า “จง”

## หลักพระอารามนาม

***“จู่” (祖)** สำหรับสมเด็จพระปฐมบรมนาถ ผู้สถาปนาราชวงศ์ และพระบรมอรรคราชบรรพบุรุษ ตลอดจนพระมหากษัตริย์ผู้สร้างคุณูปการ เช่น แผ่ขยายอำนาจ หรืออาณาเขตขอบขัณฑสีมาให้กว้างไกลไพศาล
***“จง” (宗)** สำหรับพระมหากษัตริย์ผู้สืบราชสันตติวงศ์ ผู้ทรงคุณธรรม และพระประมุขแห่งพระราชวงศ์ ตลอดจนพระมหากษัตริย์ที่ไม่ได้ครองราชย์ แต่ได้รับการเฉลิมพระเกียรติยศภายหลังสวรรคต

## พระอารามนามตามที่ปรากฏในประวัติศาสตร์จีน

*ไท่จู่ () หมายถึง ปฐมบรมบรรพชน
**สำหรับผู้เป็นพระปฐมวงศ์ พระผู้สร้างคุณูปการสถาปนาพระราชวงศ์ให้ยิ่งใหญ่ เช่น ซางไท่จู่ ฮั่นไท่จู่ ซ่งไท่จู่ หมิงไท่จู่ เป็นต้น

*เล่ยจู่ () หมายถึง ปฐมวีรบรรพชน
**สำหรับสรรเสริญบรรพชนผู้หาญกล้า มากด้วยคุณูปการ นำพาความรุ่งเรื่องมาสู่วงศ์ตระกูล เช่น หลิวเป้ย์ปฐมจักรพรรดิราชวงศ์จี้ฮั่น

*เกาจู่ () หมายถึง ปฐมมหาบรรพชน
**สำหรับผู้เป็นพระปฐมวงศ์ ผู้สานต่อความยิ่งใหญ่แด่วงศ์ตระกูลโดยมีรากฐานความมั่นคั่งของวงศ์ตระกูลค้ำจุนอยู่แต่เดิม เช่น ซางเกาจู่ ถังเกาจู่ จิ้นเกาจู่ สุยเกาจู่

ในช่วงสมัยห้าราชวงศ์และสิบอาณาจักร เป็นช่วงที่ **พระอารามนามเกาจู่** มีความเฟื่องฟูใช้กันอย่างแพร่หลาย เช่น **หลิวเก่า** จักรพรรดิเกาจู่แห่งฮั่นยุคหลัง เป็นต้น

*เซิ่งจู่ () หมายถึง ปฐมวรบรรพชน
**พระมหากษัตริย์ที่ทรงได้รับทูลเกล้าฯถวาย เช่น ชิงเซิ่งจู่

*ไท่จง () หมายถึง อัครบรรพชน
**โดยส่วนมากพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 2 จะทรงใช้พระอารามนามไท่จง เพื่อสรรเสริญถึงผู้สืบราชสันตติวงศ์ที่มีบทบาทสำคัญในการสานต่อความยิ่งใหญ่ของราชวงศ์ เช่น ถังไท่จง ซ่งไท่จง หมิงไท่จง(ภายหลังเปลี่ยนเป็นหมิงเฉิงจู่)

*เกาจง () หมายถึง มหาบรรพชน
**พระมหากษัตริย์ที่ทรงได้รับทูลเกล้าฯถวาย เช่น ซ่งเกาจง ชิงเกาจง

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์จีน
หมวดหมู่:ราชวงศ์จีน
หมวดหมู่:พระนามจักรพรรดิจีน
หมวดหมู่:พระอารามนาม