อำเภอปากพะยูน

**ปากพะยูน** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพัทลุง เดิมชื่อ **อำเภอทักษิณ** ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2445 ได้เปลี่ยนมาเป็นชื่ออำเภอปากพะยูน ตามชื่อที่ราษฎรในท้องที่เรียก ท้องที่อาณาเขตเดิมของอำเภอปากพะยูน ครอบคลุมพื้นที่ 6 อำเภอในปัจจุบัน คือ อำเภอเขาชัยสน อำเภอตะโหมด อำเภอบางแก้ว อำเภอป่าบอน จังหวัดพัทลุง รวมไปถึงเขตอำเภอรัตภูมิ และอำเภอควนเนียง จังหวัดสงขลา ซึ่งได้แบ่งแยกเขตการปกครองออกเรื่อยมา

## ประวัติ
"ปากพะยูน" หรือที่เรียกกันติดปากว่า "ปากยูน" เป็นอำเภอเก่าแก่ ที่ตั้งขึ้นในยุคแรกของการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบบจตุสดมภ์ หรือ ระบบกินเมือง เป็นระบบมณฑลเทศาภิบาล การเป็นอยู่ของประชากร เดิมทีมีประชากรอาศัยอยู่น้อยมาก แต่เนื่องจากอุดมสมบูรณ์ด้วยปลาในทะเลจำนวนมากทำให้ต่อมาเมื่อประชาชนเข้ามาอาศัยจับสัตว์น้ำได้รับผลประโยชน์อย่างมากทำให้ประชาชนจากถิ่นต่างๆ ก็เริ่มอพยพเข้ามาตั้งบ้านเรือนตามริมฝั่งทะเลสาบมากขึ้น เมื่อมีประชากรเพิ่มขึ้นมากแล้ว เจ้าเมืองพัทลุงจึงตั้งหัวหน้าคอยควบคุมดูแล เรียกว่า "หัวเมือง" มีหน้าที่ปกครองระงับทุกข์บำรุงสุขแก่ประชาชนในเขตนี้ ทั้งมีหน้าที่เป็นนายด่านตรวจคนเข้าออกระหว่างเมืองพัทลุงกับเมืองสงขลา

ต่อมา ในปี พ.ศ. 2439 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงตั้งมณฑลนครศรีธรรมราชขึ้น ประกอบด้วย เมืองนครศรีธรรมราช เมืองสงขลา เมืองพัทลุง และหัวเมืองแขก 7 หัวเมือง ซึ่งเมืองพัทลุงได้แบ่งการปกครองออกเป็น 3 อำเภอ คือ อำเภอกลางเมือง อำเภออุดร และอำเภอทักษิณ  

* วันที่ - 2435 ยกฐานะตำบลรัตตภูมิ อำเภอทักษิณ ขึ้นเป็น **กิ่งอำเภอรัตภูมิ** ขึ้นกับอำเภอทักษิณ และโอนไปขึ้นกับจังหวัดสงขลา
* วันที่ - 2477 โอนพื้นที่ตำบลคูหาใต้ ตำบลกำแพงเพชร และตำบลท่าชะมวง อำเภอปากพะยูน ไปขึ้นกับอำเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา
* วันที่ 25 กันยายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลหนองจีน อำเภอปากพะยูน เป็น ตำบลโคกทราย
* วันที่ 6 พฤศจิกายน 2482 โอนพื้นที่ตำบลท่ามะเดื่อ และตำบลจองถนน อำเภอปากพะยูน ไปขึ้นกับกิ่งอำเภอลำปำ
* วันที่ 29 กรกฎาคม 2490 ตั้งตำบลเกาะนางคำ แยกออกจากตำบลเกาะหมาก ตั้งตำบลฝาละมี แยกออกจากตำบลปากพะยูน และตำบลป่าบอน ตั้งตำบลห้วยลึก แยกออกจากตำบลปากพะยูน และตำบลโคกทราย
* 
*วันที่ 14 เมษายน 2496 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลห้วยลึก อำเภอปากพะยูน เป็น ตำบลดอนประดู่
* วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลปากพะยูน ในท้องที่บางส่วนของตำบลปากพะยูน
*วันที่ 6 ธันวาคม 2498 โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลตะโหมด ไปขึ้นกับตำบลป่าบอน และโอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลนาปะขอ ไปขึ้นกับตำบลฝาละมี
*วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2499 โอนพื้นที่ตำบลนาปะขอ และตำบลตะโหมด อำเภอปากพะยูน ไปขึ้นกับอำเภอเขาชัยสน
* วันที่ 25 กันยายน 2522 ตั้งตำบลหนองธง แยกออกจากตำบลโคกทราย และตำบลป่าบอน
* วันที่ 23 กันยายน 2523 ตั้งตำบลหารเทา แยกออกจากตำบลฝาละมี
* วันที่ 26 เมษายน 2526 แยกพื้นที่ตำบลป่าบอน ตำบลหนองธง และตำบลโคกทราย อำเภอปากพะยูน มาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอป่าบอน** ขึ้นกับอำเภอปากพะยูน
* วันที่ 20 กันยายน 2526 โอนพื้นที่หมู่ 1,2,3,4 (ในขณะนั้น) ของตำบลโคกทราย กิ่งอำเภอป่าบอน อำเภอปากพะยูน มาตั้งเป็นหมู่ที่ 12,13,14,15 ของตำบลดอนประดู่ อำเภอปากพะยูน
* วันที่ 23 มิถุนายน 2530 ตั้งตำบลทุ่งนารี แยกออกจากตำบลหนองธง
* วันที่ 21 พฤษภาคม 2533 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอป่าบอน อำเภอปากพะยูน เป็น **อำเภอป่าบอน**
* วันที่ 7 กันยายน 2533 ตั้งตำบลดอนทราย แยกออกจากตำบลดอนประดู่
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลปากพะยูน เป็นเทศบาลตำบลปากพะยูน ด้วยผลของกฎหมาย

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอปากพะยูนตั้งอยู่ทางตอนล่างของจังหวัด  ห่างจากตัวเมืองพัทลุง 63 กิโลเมตร  เป็นอำเภอที่อยู่ห่างจากตัวเมืองมากที่สุดของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับ อำเภอบางแก้วและอำเภอเขาชัยสน รวมทั้งอำเภอกระแสสินธุ์และอำเภอสทิงพระ (จังหวัดสงขลา)
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับ อำเภอสทิงพระ และอำเภอสิงหนคร (จังหวัดสงขลา)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับ อำเภอควนเนียง (จังหวัดสงขลา) และอำเภอป่าบอน
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับ อำเภอป่าบอน และอำเภอบางแก้ว

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอปากพะยูนแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 7 ตำบล 65 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอปากพะยูนประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลปากพะยูน]] ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลปากพะยูน
* **[[เทศบาลตำบลอ่าวพะยูน]] ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากพะยูน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลปากพะยูน)
* **[[เทศบาลตำบลหารเทา]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหารเทาทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลดอนทราย (อำเภอปากพะยูน)|เทศบาลตำบลดอนทราย]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนทรายทั้งตำบล
***[[เทศบาลตำบลเกาะนางคำ]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะนางคำทั้งตำบล
* **[[เทศบาลตำบลดอนประดู่]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนประดู่ทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเกาะหมาก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะหมากทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลฝาละมี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลฝาละมีทั้งตำบล

## อ้างอิง


ปากพะยูน