อำเภอเมืองนครปฐม

**อำเภอเมืองนครปฐม** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครปฐม เป็นที่ตั้งของ เทศบาลนครนครปฐม ศูนย์กลางการปกครองของจังหวัด อีกทั้งยังเป็นที่ตั้งของพระปฐมเจดีย์ เจดีย์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มีระยะห่างจากกรุงเทพมหานคร 55 กิโลเมตร จึงทำให้ได้รับความเจริญจากกรุงเทพมหานครไม่น้อยนัก ในแง่สถานศึกษา มีมหาวิทยาลัยมากมาย ห้างสรรพสินค้า เป็นต้น

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเมืองนครปฐมมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอกำแพงแสนและอำเภอดอนตูม มีถนนมาลัยแมนและทางหลวงชนบท นฐ.4041 เป็นเส้นแบ่งเขต 
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอนครชัยศรี มีคลองท้องไทรและคลองบางแก้ว เป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอสามพราน และอำเภอบางแพ (จังหวัดราชบุรี) มีคลองรางสังกะสี คลองขุนเทพ คลองควาย แนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างอำเภอสามพรานและอำเภอเมืองนครปฐม และมีแนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างจังหวัดนครปฐมและจังหวัดราชบุรีเป็นเส้นแบ่งเขต
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอโพธารามและอำเภอบ้านโป่ง (จังหวัดราชบุรี) มีแนวเส้นแบ่งเขตการปกครองระหว่างจังหวัดนครปฐมและจังหวัดราชบุรีเป็นเส้นแบ่งเขต

## ประวัติ
นครปฐมเป็นพื้นที่อู่อารยธรรมสำคัญที่มีประวัติความเป็นมายาวนานในแผ่นดินสุวรรณภูมิ จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์กล่าวว่า เมืองนครปฐมแต่เดิมนั้นตั้งอยู่ริมทะเล เป็นเมืองเก่าแก่ มีความเจริญรุ่งเรืองมานับตั้งแต่สมัยสุวรรณภูมิ และเป็นราชธานีสำคัญในสมัยทวารวดี ในยุคนั้นนครปฐมเป็นแหล่งเผยแพร่อารยธรรมจากประเทศอินเดีย ซึ่งรวมทั้งพุทธศาสนา จึงเป็นศูนย์กลางของความเจริญ มีชนชาติต่างๆ อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่เป็นจำนวนมาก 

ต่อมาได้เกิดความแห้งแล้งขึ้นในเมืองนครปฐม เพราะกระแสน้ำที่ไหลผ่านตัวเมืองเปลี่ยนเส้นทาง ประชาชนจึงอพยพไปตั้งหลักแหล่งอยู่ริมน้ำ และสร้างเมืองใหม่ขึ้นชื่อ “เมืองนครไชยศรี” หรือ “ศรีวิชัย” นครปฐมจึงกลายเป็นเมืองร้างมาเป็นเวลาหลายร้อยปี จนกระทั่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะที่ทรงยังผนวชได้ธุดงค์ไปพบพระปฐมเจดีย์ และทรงเห็นว่าเป็นเจดีย์องค์ใหญ่ไม่มีที่ใดเทียบเท่า ครั้นเมื่อได้ครองราชย์ จึงโปรดฯ ให้ก่อเจดีย์แบบลังกาครอบองค์เดิมไว้ โดยให้ชื่อว่า “พระปฐมเจดีย์” ทรงปฏิสังขรณ์สิ่งต่างๆ ในบริเวณองค์พระปฐมเจดีย์ให้มีสภาพดี และโปรดฯ ให้ขุดคลองเจดีย์บูชาเพื่อให้การเสด็จมานมัสการสะดวกขึ้น

ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เริ่มก่อสร้างทางรถไฟสายใต้ผ่านเมืองนครปฐม ซึ่งขณะนั้นยังเป็นป่ารก พระองค์จึงโปรดฯ ให้ย้ายเมืองจากตำบลท่านา อำเภอเมืองนครไชยศรี มาตั้งที่องค์พระปฐมเจดีย์เหมือนเช่นครั้งสมัยโบราณ และเปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอพระปฐมเจดีย์ ให้เป็น อำเภอเมืองนครปฐม**** เนื่องจากเป็นเมืองศูนย์กลางของจังหวัดนครปฐม และลดฐานะอำเภอเมืองนครไชยศรีลงเป็นอำเภอนครไชยศรีจนปัจจุบัน

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองท้องที่
อำเภอเมืองนครปฐมแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 25 ตำบล 217 หมู่บ้าน ได้แก่ 

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเมืองนครปฐมประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 28 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลนครนครปฐม]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระปฐมเจดีย์ทั้งตำบล และบางส่วนของตำบลบางแขม ตำบลพระประโทน ตำบลสนามจันทร์ ตำบลบ่อพลับ ตำบลนครปฐม ตำบลหนองปากโลง ตำบลลำพยา และตำบลห้วยจรเข้
* **[[เทศบาลเมืองนครปฐม]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนครปฐม (เขตองค์การบริหารส่วนตำบลนครปฐมเดิม)
* **[[เทศบาลเมืองสามควายเผือก]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามควายเผือกทั้งตำบล
* **[[เทศบาลเมืองทัพหลวง]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทัพหลวงทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลดอนยายหอม** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลดอนยายหอม
* **เทศบาลตำบลธรรมศาลา** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลธรรมศาลา
* **เทศบาลตำบลโพรงมะเดื่อ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองดินแดงและตำบลโพรงมะเดื่อ
* **เทศบาลตำบลบ่อพลับ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อพลับ (นอกเขตเทศบาลนครนครปฐม)
* **เทศบาลตำบลมาบแค** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมาบแคทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลตาก้อง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาก้องทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลทุ่งน้อย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งน้อยทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลหุบรัก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพรงมะเดื่อ (นอกเขตเทศบาลตำบลโพรงมะเดื่อ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบางแขม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางแขม (นอกเขตเทศบาลนครนครปฐม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลพระประโทน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระประโทน (นอกเขตเทศบาลนครนครปฐม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลธรรมศาลา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธรรมศาลา (นอกเขตเทศบาลตำบลธรรมศาลา)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสนามจันทร์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสนามจันทร์ (นอกเขตเทศบาลนครนครปฐม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลดอนยายหอม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนยายหอม (นอกเขตเทศบาลตำบลดอนยายหอม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลถนนขาด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถนนขาดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังตะกู** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังตะกูทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปากโลง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปากโลง (นอกเขตเทศบาลนครนครปฐม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองดินแดง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองดินแดง (นอกเขตเทศบาลตำบลโพรงมะเดื่อ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังเย็น** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังเย็นทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลลำพยา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำพยา (นอกเขตเทศบาลนครนครปฐม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสระกะเทียม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระกะเทียมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสวนป่าน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสวนป่านทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยจรเข้** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยจรเข้ (นอกเขตเทศบาลนครนครปฐม)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองงูเหลือม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองงูเหลือมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านยางทั้งตำบล

## ภาพ

Phra Pathom Chedi2.jpg|พระปฐมเจดีย์ในปัจจุบัน
Phra Prathom Chedi, Mueang Nakhon Pathom District, Nakhon Pathom 73000, Thailand - panoramio (6).jpg|คลองเจดีย์บูชา
Phra Prathom Chedi, Mueang Nakhon Pathom District, Nakhon Pathom 73000, Thailand - panoramio (4).jpg|ถนนในอำเภอเมืองนครปฐม
Chedi Phra Pathon-001.jpg|วัดพระประโทณเจดีย์วรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตำบลพระประโทน อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม
Chedi Phra Pathon-004.jpg|วัดพระประโทณเจดีย์


## สถานที่สำคัญ
### วัด/โบราณสถาน
* วัดพระปฐมเจดีย์ราชวรมหาวิหาร
* พระราชวังสนามจันทร์
* พระประโทณเจดีย์
* วัดไผ่ล้อม
* วัดห้วยจระเข้

### สถานศึกษา
* มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์
* มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
* โรงเรียนสิรินธรราชวิทยาลัย
* โรงเรียนพระปฐมวิทยาลัย
* โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศิลปากร
* โรงเรียนวัดไผ่ล้อม
* วิทยาลัยเทคนิคนครปฐม

## การคมนาคม
### ถนน
อำเภอเมืองนครปฐม มีถนนสายสำคัญที่พาดผ่านหลายสาย อาทิ 
* ถนนเพชรเกษม
* ถนนมาลัยแมน
* ถนนเทศา
* ถนนราชวิถี
* ถนนยิงเป้า
* ถนนทรงพล
* ถนนหน้าพระ
* ถนนซ้ายพระ
* ถนนหลังพระ

### การขนส่ง
#### หมวด 2 บขส.
* สาย 80 กรุงเทพ - นครปฐม - บางลี่
* สาย 88 กรุงเทพ - นครปฐม - สุพรรณบุรี
* สาย 997 กรุงเทพ (ปิ่นเกล้า) - นครปฐม (มหาวิทยาลัยศิลปากร)

#### หมวด 3
* สาย 402 นครปฐม - สมุทรสาคร (รถร่วม บขส.)

#### ขนส่งทางราง
* สถานีรถไฟนครปฐม

## อ้างอิง

เมืองนครปฐม