ตำบลเกาะลิบง

**เกาะลิบง** เป็นตำบลในอำเภอกันตัง จังหวัดตรัง ปัจจุบันอยู่ในความดูแลขององค์การบริหารส่วนตำบลเกาะลิบงตั้งแต่ปี พ.ศ. 2539 เป็นหมู่เกาะที่ใหญ่ที่สุดในจังหวัดตรัง อยู่ในเขตของอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะลันตาและเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง 

## ที่ตั้งและอาณาเขต
ตำบลเกาะลิบง มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับตำบลไม้ฝาด (อำเภอสิเกา) และตำบลบางสัก
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับตำบลนาเกลือ
* **ทิศใต้** ติดต่อกับทะเลอันดามัน
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับทะเลอันดามัน

## ประวัติ
เกาะลิบง หรือ "ปูเลาตะลิบง" ตั้งอยู่ตรงปากแม่น้ำตรัง เป็นศูนย์กลางคมนาคมระหว่างเมืองทางฝั่งทะเลตะวันตกหรือทะเลหน้านอก เรือไปมาแวะจอดได้สะดวกเพราะมีพื้นที่อ่าวจอดเรือหลบลมหรือรอน้ำขึ้นน้ำลงได้ ทั้งเป็นต้นทางข้ามไปยังฝั่งตะวันออกไปพัทลุง นครศรี หรือไปกรุงเทพฯ ได้ ดังในจดหมายของท่านผู้หญิงจันหรือท้าวเทพกษัตรีเมื่อ พ.ศ. 2330 เขียนถึงพระยาราชกปิตัน (ฟรานซิสท์ ไลท์) ให้ช่วยส่งของให้ที่เกาะลิบงและบอกว่าจะให้ลูกชายไปพบ แต่ท่านผู้หญิงนั้นเมื่อถึงเกาะลิบงแล้วจะไปกรุงเทพฯ แสดงว่าตรงเกาะลิบงยังเป็นจุดนัดพบในการไปมาระหว่างเกาะปีนังและเกาะภูเก็ต เพราะตั้งอยู่ระหว่างกลางพอดี

* ในพงศาวดารเมืองไทรบุรี กล่าวว่าสุลต่านองค์ที่ 17 ชื่อตนกูอมัดตายุดินมัดรำชะ ได้เป็นเจ้าเมืองไทรบุรี ตั้งเมืองอยู่ที่ปุเลาลิบง ซึ่งเป็นเพียงสมัยเดียวและตรงกับสมัยอยุธยา แสดงว่าไทรบุรีซึ่งเป็นเมืองขึ้นของไทยสมัยนั้นดูแลเกาะแก่งในทะเลด้วย 
* ในรัชกาลที่ 1 ขณะที่พระภักดีบริรักษ์ว่าราชการเมืองตรังมีจดหมายกล่าวถึง พระปลัดชื่อ "พระเพชภักดีศรีสมุทรสงคราม" ต่อมามีจดหมายเจ้าพระยาแก้วโกรพพิไชยถึงพระยาราชกปิตัน ก็มีข้อความอ้างถึง "โต๊ะปังกวา พระปลัดตรัง" แสดงว่าเป็นคนเดียวกัน เมื่อได้รับตำแหน่งต่อจากพระภักดีบริรักษ์ก็ว่าราชการอยู่ที่เกาะลิบง ไม่ได้อยู่ที่เขาสามบาตรที่ตั้งตรังภูราเดิม
* สารตราเจ้าพระยาอัครมหาเสนาบดี ในจดหมายเหตุรัชกาลที่ 2 กล่าวย้อนความเดิมที่เกี่ยวกับพระยาลิบงและฐานะของเมืองตรังภูราว่า "ด้วยทรงตรัสเหนือเกล้าสั่งว่า เมืองตรังภูราแต่ก่อนขึ้นกับเมืองนครและเมื่อปีชวด ฉศก (พ.ศ. 2347) พระยาปลิบงกับเจ้าพระยานครอริวิวาทขัดเคืองกัน สมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงในพระบรมโกศ (รัชกาลที่ 1) โปรดเกล้าฯ ให้เมืองตรังภูรามาขึ้นแก่กรุง ครั้นพระยาปลิบงถึงแก่กรรมแล้ว โปรดให้หลวงฤทธิสงครามว่าราชการเมืองตรังต่อมา ครั้นจะให้เมืองตรังภูราขึ้นแก่กรุงเล่า หลวงฤทธิสงครามยังอ่อนแก่การอยู่ มีราชการมาประการใด หารู้ที่จะปรึกษาหารือแก่ผู้ใดไม่ กรุงฯ กับเมืองตรังภูราระยะท่าทางไกล จึงยกเมืองตรังภูรามาขึ้นแก่เมืองสงขลา บัดนี้ (พ.ศ. 2354) หลวงฤทธิสงครามผู้ว่าราชการเมืองตรังก็ตายแล้ว ฝ่ายเจ้าพระยาสงขลาซึ่งเป็นผู้ใหญ่ได้ว่ากล่าวก็ถึงแก่อสัญกรรม... ให้ยกเอาเมืองตรังภูรากลับมาขึ้นแก่เมืองนครตามเดิม..." 

เวลาที่เมืองตั้งอยู่ที่เกาะลิบง ขณะนั้นพระภักดีบริรักษ์ยังอยู่ในตำแหน่ง อริวิวาทระหว่างพระยาลิบงกับเจ้าพระยานคร  สาเหตุที่ขัดแย้งกันเป็นเพราะพระยาลิบงในขณะดำรงตำแหน่งปลัดเมืองก็อยู่ที่เกาะลิบงมาก่อน ทั้งยังมีสายสัมพันธ์กับทางมลายูโดยเชื้อชาติและศาสนา การประจำที่เกาะลิบงยังหมายถึงการควบคุมผลประโยชน์โดยเฉพาะทรัพยากรจากท้องทะเลที่เป็นสินค้าสำคัญ เช่น รังนก ปลิงทะเล หอยมุก เป็นต้น เกาะลิบงยังเป็นท่าเรือจุดศูนย์กลางการค้าขายและการเก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากภาษีต่าง ๆ ปัจจัยเหล่านี้ทำให้เกิดการสั่งสมอำนาจและบารมีมากขึ้น จนต้องการปลีกตัวจากเมืองนครศรีธรรมราช รัชกาลที่ 1 จึงแก้ปัญหาโดยให้ขึ้นตรงต่อกรุงเทพฯ เมื่อสิ้นพระยาลิบง หลวงฤทธิสงครามบุตรเขยได้ว่าราชการต่อมา แต่ไม่สันทัดการบริหารบ้านเมือง เมืองตรังจึงถูกยกให้ขึ้นต่อสงขลา 

ร่องรอยความเป็นเมือง เคยมีกำแพงไม้เคี่ยมสำหรับป้องกันข้าศึกตลอดแนวสองฝั่งคลองบ้านพร้าว ซึ่งในช่วงที่น้ำและลมพัดพาเอาทรายออกไปจากชายฝั่งจะเห็นเสาไม้เคี่ยมโผล่ขึ้นมาเป็นบางตอนตามแนวหาด และที่ปากคลองฝั่งตะวันออกซึ่งเป็นพื้นที่รีสอรท์ตอนทำการก่อสร้างขุดพบคูลึกเรียงหินขนาดใหญ่ตามแนวชายฝั่งแต่ได้กลบไว้เหมือนเดิม ที่ตั้งเมืองอยู่ที่เกาะลิบงจนหลวงฤทธิสงครามถึงแก่กรรม รัชกาลที่ 2 จึงโปรดให้ยกเมืองตรังภูราขึ้นกับเมืองนครศรีธรรมราช เมื่อ พ.ศ. 2354

## การปกครองส่วนภูมิภาค

### การปกครองส่วนภูมิภาค
ตำบลเกาะลิบงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 หมู่บ้าน ได้แก่

* **หมู่ที่ 1** บ้านโคกสะท้อน
* **หมู่ที่ 2** บ้านเกาะมุกด์
* **หมู่ที่ 3** บ้านมดตะนอย
* **หมู่ที่ 4** บ้านบาตูปูเต๊ะ
* **หมู่ที่ 5** บ้านหลังเขา
* **หมู่ที่ 6** บ้านเจ้าไหม
* **หมู่ที่ 7** บ้านทรายแก้ว
* **หมู่ที่ 8** บ้านสุไหงบาตู

## อ้างอิง

เกาะลิบง
เกาะลิบง