ภาษาไอริช

**ภาษาไอริช** หรือ **ภาษาไอร์แลนด์** บางครั้งเรียกว่า**ภาษาเกลิก** (, ) เป็นภาษากอยเดลภาษาหนึ่งที่จัดอยู่ในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน มีรากฐานจากประเทศไอร์แลนด์ ซึ่งในอดีตมีการพูดโดยคนเชื้อสายไอริช แต่ปัจจุบันประชากรไอริชมักพูดภาษาอังกฤษ ทำให้มีจำนวนประชากรที่พูดภาษาไอริชเป็นภาษาแม่อยู่เป็นจำนวนน้อยเท่านั้น โดยการสำรวจในปี ค.ศ. 2016 พบว่ามีผู้พูดภาษาไอริชเป็นภาษาแม่อยู่ในไอร์แลนด์เพียง 73,800 คน หรือไม่ถึงร้อยละ 2 ของประชากร ในขณะที่คนไอริชส่วนใหญ่จะเรียนภาษาไอริชเป็นภาษาที่สอง อย่างไรก็ดีไอริชมีฐานะตามรัฐธรรมนูญเป็นภาษาทางการในประเทศไอร์แลนด์ นอกจากนี้ยังเป็นภาษาทางการของสหภาพยุโรปและของไอร์แลนด์เหนือในสหราชอาณาจักรอีกด้วย

## ประวัติศาสตร์
ภาษาเขียนของไอริชถูกพบเป็นครั้งแรกในจารึกอักษรโอคัมซึ่งถูกจารึกไว้ราวศตวรรษที่ 4 โดยเป็นภาษาไอริชสมัยแรกเริ่ม (primitive Irish) ภาษาไอริชแรกเริ่มพัฒนากลายมาเป็นภาษาไอริชเก่า (Old Irish) ในระหว่างศตวรรษที่ 5 พอถึงศตวรรษที่ 6 ภาษาไอริชเก่าก็เริ่มใช้ตัวอักษรลาตินแล้ว และเริ่มปรากฏอยู่ในส่วนคำอรรถาธิบายบริเวณขอบหน้ากระดาษ (marginalia) ของต้นฉบับตัวเขียนภาษาลาติน ในระยะนี้เองคำจากภาษาละตินได้เข้ามาสู่ภาษาไอริช โดยผ่านเข้ามาทางภาษาเวลส์เก่า โดยเฉพาะคำศัพท์ที่เกี่ยวกับกิจการและฐานานุกรมของสงฆ์ 

## เชิงอรรถ


## อ้างอิง

*Caerwyn  Williams, J.E. & Ní Mhuiríosa, Máirín (ed.). *Traidisiún Liteartha na nGael*. An Clóchomhar Tta 1979.

*De Brún, Pádraig. *Scriptural Instruction in the Vernacular: The Irish Society and Its Teachers 1818-1827*. Dublin Institute for Advanced Studies 2009. ISBN 978-1-85500-212-8

*Fitzgerald, Garrett, ‘Estimates for baronies of minimal level of Irish-speaking amongst successive decennial cohorts, 117-1781 to 1861-1871,’ Volume 84, *Proceedings of the Royal Irish Academy * 1984.

*McMahon, Timothy G.. *Grand Opportunity: The Gaelic Revival and Irish Society, 1893-1910*. Syracuse University Press 2008.  ISBN 978-0-8156-3158-3

*Ó Gráda, Cormac. 'Cé Fada le Fán' in *Dublin Review of Books*, Issue 34, May 6, 2013: 
http://www.drb.ie/essays/c%C3%A9-fada-le-f%C3%A1n .

*Kelly, James & Mac Murchaidh, Ciarán (eds.). *Irish and English: Essays on the Linguistic and Cultural Frontier 1600-1900*. Four Courts Press 2012. ISBN 978-1846823404

*Ní Mhunghaile, Lesa. 'An eighteenth century Irish scribe's private library: Muiris Ó Gormáin's books' in *Proceedings of the Royal Irish Academy*, Volume 110C, 2010, pp. 239-276. 

*Ní Mhuiríosa, Máirín. ‘Cumann na Scríbhneoirí: Memoir’ in *Scríobh 5*, ed. Seán Ó Mórdha. Baile Átha Cliath: An Clóchomhar Tta 1981.

*Ó hÓgáin, Dáithí. *Labhrann Laighnigh: Téacsanna agus Cainteanna ó Shean-Chúige Laighean*. Coiscéim 2011.

*Ó Laoire, Muiris. '‘Language Use and Language Attitudes in Ireland’ in *Multilingualism in European Bilingual Contexts : Language Use and Attitudes*, ed. David Lasagabaster and Ángel Huguet. Multilingual Matters Ltd 2007. ISBN 1-85359-929-8

*Williams, Nicholas. ‘Na Canúintí a Theacht chun Solais’ i *Stair na Gaeilge*, ed. Kim McCone and others. Maigh Nuad 1994. ISBN 0-901519-90-1

## แหล่งข้อมูลอื่น

* BCI: Irish-language media stats 
* Discover Irish
* Gaeilge ar an ghréasán Irish online resources 
* 'Gael-Taca (Corcaigh)' 
* "Learning Irish?," *[[BBC]]*
* "Social Network for learners, teachers and speakers ,"
* "Learn Irish online easily with a new Irish word each day ,"
* Gaelscoil stats
* Giotaí and Top 40 Offigiúla na hÉireann programmes 
* Irish Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)

### ไวยากรณ์และการออกเสียง
* Learn Irish Grammar with audio and pronunciation
* An Gael Magazine&nbsp;– Irish Gaelic Arts, Culture, And History Alive Worldwide Today
* A short Irish and Breton phrase list with Japanese translation(Renewal)  incl sound file
* Braesicke's Gramadach na Gaeilge (Engl. translation) 
* ''Die araner mundart'' (a phonological description of the dialect of the Aran Islands by F.&nbsp;N. Finck, from 1899)
* ''A dialect of Donegal'' (a phonological description of the dialect of Glenties by E.&nbsp;C. Quiggin, from 1906)

### พจนานุกรม
* Acmhainn.ie&nbsp;– Dictionary and terminology resource
* Collaborative Irish dictionary 
* ''Foclóir Téarmaíochta'', a large terminology database developed by FIONTAR, DCU
* General Gaelic Dictionaries
* Online English–Irish dictionary 
* Irish-English Audio/Image dictionary 


หมวดหมู่:กลุ่มภาษาเคลต์
ไอริช
ไอริช