หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ (กองทัพบกไทย)

**หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ** เป็นหน่วยทหารของกองทัพบกไทย ได้รับการก่อตั้งเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ในนามกองพันทหารพลร่ม (ป่าหวาย) อัตราการจัดเทียบเท่ากองทัพภาค มีที่ตั้งกองบัญชาการอยู่ที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช 130 หมู่ที่ 3 ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี

## ประวัติ
กองทัพบกเล็งเห็นถึงความสำคัญและความจำเป็นของปฏิบัติการสงครามพิเศษที่สามารถเผชิญและลดภัยคุกคามจากภายนอกประเทศได้ จึงได้มีการจัดตั้งหน่วยรบพิเศษขึ้นเป็นหน่วยแรก เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ที่ หมู่ที่ 6 บ้านป่าหวาย ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี หน่วยรบพิเศษของกองทัพไทย ถือกำเนิดเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ในนามของกองพันทหารพลร่ม ที่ตั้ง ณ บ้านป่าหวาย ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี ซึ่งมี พ.ต. เทียนชัย สิริสัมพันธ์ เป็นผู้บังคับกองพัน กองพันทหารพลร่มในยุคแรกได้ปฏิบัติภารกิจตามแผนงานโครงการของกองทัพบก และกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน ผลการปฏิบัติงานเป็นที่ยอมรับของผู้บังคับบัญชาทุกระดับชั้นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ตลอดจนประชาชนต่างก็ประจักษ์ถึงขีดความสามารถของกองพันทหารพลร่มในเรื่องการรบ การกระโดดร่ม การช่วยเหลือประชาชนในรูปแบบต่าง ๆ และป้องกันประเทศจากภัยคุกคามของลัทธิคอมมิวนิสต์ ขณะเดียวกันความต้องการที่จะใช้หน่วยทหารพลร่มปฏิบัติภารกิจมีเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้หน่วยรบพิเศษได้รับการปรับปรุงพัฒนามาโดยลำดับ จากกองพันทหารพลร่มได้รับพิจารณาให้ขยายกำลังเป็นกองรบพิเศษ (พลร่ม) และต่อมาได้มีการขยายกำลังเป็นระดับกองพล คือ **ศูนย์สงครามพิเศษ** เพื่อเป็นศูนย์ทางวิทยาการและศูนย์ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสงครามพิเศษ มีหน้าที่ คือ ค้นคว้า, วิจัย, พัฒนา, ฝึกอบรม และปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสงครามพิเศษ 
left|thumb|300px|ครูฝึกโรงเรียนสงครามพิเศษหัวเราะขณะถืองูจงอางยาว 16 ฟุต ระหว่างการฝึกหนุมานผู้พิทักษ์ 2025 (HG25) ณ โรงเรียนสงครามพิเศษ
หน่วยรบพิเศษในปัจจุบันได้พิจารณาถึงความจำเป็นต้องขยายปรับปรุงพัฒนาหน่วยรบพิเศษ จึงได้ขยายกองพันทหารพลร่มเป็นกองรบพิเศษ (พลร่ม) และจัดตั้ง**กองรบพิเศษ (พลร่ม)** ขึ้นอีก 3 กองรบพิเศษ จนกระทั่งวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509 ได้จัดตั้ง**ศูนย์สงครามพิเศษ**ขึ้นเป็นหน่วยควบคุมบังคับบัญชากองรบพิเศษ (พลร่ม) และมี**โรงเรียนสงครามพิเศษ**อยู่ในอัตราด้วย ต่อมาวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2526 กองทัพบกได้จัดตั้ง **“หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ”** เป็นหน่วยที่รับผิดชอบการปฏิบัติการสงครามพิเศษทั้งมวลของกองทัพบก และเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 กองทัพบกได้สั่งการให้บรรจุมอบและปรับการบังคับบัญชาใหม่ทั้งหมดโดยให้ศูนย์สงครามพิเศษ กองพลรบพิเศษที่ 1 และ 2 ขึ้นการบังคับบัญชากับหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ โดยให้ศูนย์สงครามพิเศษทำหน้าที่เป็นหน่วยสายวิทยาการเพื่อดำเนินงานด้านการฝึก ศึกษา เพียงอย่างเดียว จะเห็นได้ว่าจากสถานการณ์สู้รบในอดีตจนถึงปัจจุบันกองทัพบกได้ใช้หน่วยรบพิเศษเข้าแก้ไขวิกฤตการณ์ต่าง ๆ ของบ้านเมืองในขณะเดียวกันได้เร่งรัดพัฒนาการจัดหน่วยให้มีขีดความสามารถจนเป็นหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษในปัจจุบันซึ่งเทียบเท่ากองทัพภาค มีภารกิจเกี่ยวกับการสงครามพิเศษทั้งปวง ตั้งแต่การวางแผน อำนวยการ กำกับการทั้งด้านการฝึกศึกษา และการปฏิบัติงาน เป็นหน่วยหวังผลทางยุทธศาสตร์มีบทบาทในการออมกำลังและชดเชยอำนาจกำลังรบที่เสียเปรียบ การปฏิบัติงานของหน่วยจะต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ยามปกติในพื้นที่รับผิดชอบ

ต่อมาปี พ.ศ. 2544 กองทัพบกได้ออกคำสั่งปิดการบรรจุกองพลรบพิเศษที่ 2 ปรับการบังคับบัญชาและพัฒนาขีดความสามารถงานด้านการข่าวลับและปฏิบัติการจิตวิทยา ส่งผลให้หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษประกอบด้วยกองบัญชาการและกองร้อยกองบัญชาการ กองพลรบพิเศษที่ 1 เป็นส่วนกำลังรบ มีหน่วยรองหลักได้แก่ กรมรบพิเศษที่ 1 กรมปฏิบัติการพิเศษ ศูนย์สงครามพิเศษ เป็นส่วนการศึกษาและสนับสนุน, กรมรบพิเศษที่ 2 เป็นหน่วยควบคุมการปฏิบัติ การปฏิบัติการข่าวลับและการปฏิบัติการจิตวิทยา และกองพันทหารสื่อสารที่ 35 เป็นส่วนสนับสนุนการปฏิบัติด้านการติดต่อสื่อสารและสารสนเทศ

## เครื่องหมายและสัญลักษณ์
* ตัวอักษร U สงครามนอกแบบ (Unconventional Warfare) ซึ่งเป็นภารกิจของหน่วย
* ปีกและร่ม ความสามารถในการส่งทางอากาศ อันเป็นจุดเริ่มต้นของหน่วย
* ดาว 3 ดวง อัตรากำลังของหน่วยระดับกองทัพภาคมีผู้บัญชาการยศ พลโท
* สีดำที่ตัวยู ภารกิจภายใต้การปิดลับที่ไม่เปิดเผย 
* สีฟ้าที่พื้น ขอบเขตอันกว้างไกลตามภารกิจของหน่วย

## หน่วยขึ้นตรง

* **หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ**
** กองพลรบพิเศษที่ 1 (พล.รพศ. 1) ตั้งกองบัญชาการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กรมรบพิเศษที่ 1 (รพศ.1) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิราลงกรณ์  ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
**** กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 1 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิราลงกรณ์ ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
**** กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 1 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิราลงกรณ์ ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กรมรบพิเศษที่ 2 (รพศ.2) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
**** กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 2 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
**** กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 2 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กรมรบพิเศษที่ 3 (รพศ.3)  ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
**** กองพันจู่โจม กรมรบพิเศษที่ 3 (พัน.จจ.รพศ.3) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
**** กองพันปฏิบัติการพิเศษ กรมรบพิเศษที่ 3 (พัน.ปพ.รพศ.3) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กรมรบพิเศษที่ 4 (รพศ.4) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสฤษดิ์เสนา ตำบลวังนกแอ่น อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก
**** กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสฤษดิ์เสนา ตำบลวังนกแอ่น อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก
**** กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสฤษดิ์เสนา ตำบลวังนกแอ่น อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก
*** กรมรบพิเศษที่ 5 (รพศ.5) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายขุนเณร ตำบลแม่สา อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
**** กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 5 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายขุนเณร ตำบลแม่สา อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
**** กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 5 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายขุนเณร ตำบลแม่สา อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
** ศูนย์สงครามพิเศษ (ศสพ.) ตั้งกองบัญชาการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กองพันรบพิเศษ ศูนย์สงครามพิเศษ ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กองพันนักเรียน โรงเรียนสงครามพิเศษ ศูนย์สงครามพิเศษ ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กองพันปฏิบัติการจิตวิทยา หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ (พัน.ปจว.นสศ.) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กองพันทหารสื่อสารที่ 35 หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ (พัน.ส.35 นสศ.) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กองพลาธิการส่งทางอากาศ (กอง พธ.สกอ.) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี

## รายนามผู้บัญชาการ

**หมายเหตุ** ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งตามประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์

## ค่ายหน่วยรบพิเศษ
* ค่ายวชิราลงกรณ์ (ป่าหวาย)
* ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
* ค่ายเอราวัณ
* ค่ายสฤษดิ์เสนา
* ค่ายขุนเณร

## ค่ายทหารที่ตั้งปกติ

## ดูเพิ่ม

* กองทัพบกไทย
* รายพระนามและชื่อผู้บัญชาการทหารบกไทย
* กองทัพภาคที่ 1
* กองทัพภาคที่ 2

* กองทัพภาคที่ 3
* กองทัพภาคที่ 4
* หน่วยบัญชาการป้องกันภัยทางอากาศกองทัพบก
* รายชื่อกลุ่มแยกในกองทัพไทย

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* thai Army Special Warfare Command official Website 
* Thai Army Special Warfare School 
* หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ บล็อก  

ทัพภาค
บก
หมวดหมู่:กองทัพบกไทย