open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
นวม

[thumb|left|350px|นวมชกมวย สำหรับฝ่ายแดงและฝ่ายน้ำเงิน ยี่ห้อ[เอฟบีที (บริษัท)|เอฟบีที]] **นวม** คืออุปกรณ์กีฬาอย่างหนึ่งที่นักมวยต้องสวมไว้กับมือขณะกำหมัดเพื่อป้องกันอาการบาดเจ็บขณะชก   ทำหน้าที่เป็นเบาะกระจายพลังของหมัดในขณะชกมวยและยังช่วยป้องกันอาการกระดูกฝ่ามือร้าวหรือหัก เพื่อเป็นการปกป้องนักกีฬาทั้งสองฝ่าย

## ลักษณะของนวม
thumb|right|200px|เด็กชายชาวกรีกใส่นวมขณะเล่นกีฬาชกมวย  เป็นหลักฐานแรกในประวัติศาสตร์กีฬามวยที่แสดงให้เห็นถึงการใช้อุปกรณ์ห่อหุ้มหมัด

นวมมีลักษณะเป็นถุงมือที่หนา  ทำจากวัสดุจำพวกหนัง(อาจเป็นหนังสัตว์แท้หรือหนังเทียมก็ได้)ห่อหุ้มแผ่นรองกันกระแทกบริเวณสันหมัดซึ่งอาจทำจากยางหรือฟองน้ำไว้ภายใน  ในสมัยโรมันมีอุปกรณ์การต่อสู้ที่ลักษณะคล้ายนวมชกมวยในปัจจุบันเรียกว่า เซสตัส(Cestus) ทำจากหนังสัตว์หุ้มด้วยโลหะซึ่งมีจุดมุ่งหมายใช้เป็นอาวุธทำร้ายคู่ต่อสู้มากกว่าที่จะป้องกันการบาดเจ็บ   ปัจจุบันนวมชกมวยมีการออกแบบให้มีรูปร่างลักษณะแตกต่างกันไปให้เหมาะสมกับการใช้งาน   สีสันภายนอกของนวมชกมวยอาจมีความหลากหลายและมีลวดลายตกแต่ง  แต่สีที่ใช้ในการแข่งขันทั่วไปไม่ว่าจะเป็นมวยสากลหรือมวยไทยมักใช้สีแดงและสีน้ำเงินเท่านั้น

ขนาดของนวมมีการแบ่งเป็นมาตรฐานตามน้ำหนักนับเป็น ออนซ์ (ounce; oz)   อาจมีตั้งแต่ 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16 ออนซ์หรือมากกว่า   หากออนซ์น้อยๆก็จะนวมขนาดเล็ก   โดยทั่วไปในการแข่งขันมวยสากลสมัครเล่นจะใช้นวมขนาด 10 ออนซ์เป็นกติกามาตรฐาน   เพื่อให้สามารถป้องกันการบาดเจ็บได้เพียงพอ   ในขณะเดียวก็ไม่หนักมากจนทำให้ความรุนแรงความคล่องตัวในการออกหมัดชกลดลงไป   แต่หากเป็นจุดประสงค์เพื่อการลงนวมซ้อมชกก็มักจะใช้นวมขนาด 14 ออนซ์ขึ้นไป   เพื่อป้องกันการบาดเจ็บขณะซ้อมได้สูงสุดในขณะเดียวกันก็เป็นการฝึกกำลังหมัดจากนวมที่หนักกว่าด้วย   นอกจากนี้ในการแข่งขันชกมวยสำหรับเยาวชนก็ยังนิยมใช้นวมขนาดใหญ่กว่า 10 ออนซ์เพื่อการป้องกันที่ดีและลดอัตราการน็อคเอาท์ในนักมวยเด็ก


## ผลของนวมต่อความปลอดภัยและการบาดเจ็บของนักกีฬา

thumb|left|400px|นักมวยใส่นวมชกกันจนจมูกแตก   แม้ว่านวมจะช่วยป้องกันแผลแตกได้ดี    แต่ยังพบอาการบาดเจ็บเช่นเลือดกำเดาไหลได้ภายหลังถูกนวมกระแทกเข้าใบหน้า  เป็นอาการบาดเจ็บที่พบบ่อยที่สุดในกีฬาชกมวยแม้ขณะฝึกซ้อมนวมชกมวยยังเป็นที่ถกเถียงกันว่าช่วยป้องกันอาการบาดเจ็บของนักกีฬาได้จริงหรือไม่   แต่โดยทั่วไปเป็นที่ยอมรับกันว่าสามารถลดการบาดเจ็บประเภทแผลแตกจากการถูกชกบริเวณที่มีสันกระดูกได้ดี   ช่วยป้องกันดั้งจมูกหักโดยช่วยดูดซับระยะห่างจากสันหมัด   อย่างไรก็ตามอาการเลือดกำเดาไหลจากหลอดเลือดฝอยบริเวณปลายจมูกยังคงเกิดได้บ่อยในกรณีถูกนวมต่อยอัดเข้ากลางใบหน้าเป็นการบาดเจ็บที่พบได้บ่อยที่สุดในนักมวยสมัครเล่น   นอกจากนี้นวมชกมวยยังอาจช่วยลดการบาดเจ็บบริเวณดวงตาได้ เช่น อาการฉีกขาดของเรติน่าหรืออาการเลือดออกบริเวณเลนส์ตา แม้จะยังมีโอกาสเขียวช้ำบริเวณเบ้าตา  สำหรับประเด็นที่เป็นที่ถกเถียงกันมากก็คือผลของนวมชกมวยต่ออาการบาดเจ็บทางสมอง   งานวิจัยหลายชิ้นและคำแนะนำจาก British Medical Association ยืนยันว่านวมชกมวยไม่อาจลดอาการบาดเจ็บทางสมองได้และยังอาจส่งผลกระทบรุนแรงมากขึ้นอีกด้วย   เนื่องจากนักมวยสามารถออกแรงชกคู่ต่อสู้ได้เต็มที่โดยไม่ต้องกลัวกระดูกมือแตกดังเช่นการต่อสู้ด้วยหมัดเปล่าแบบในอดีต   โดยผลต่อการบาดเจ็บทางสมองอาจไม่ปรากฏโดยทันที   แต่จะส่งผลในระยะยาวทำให้เกิดโรคหลายชนิดที่มีการเสื่อมของสมองและเนื้อเยื่อเซลล์ประสาท   อย่างไรก็ตามงานวิจัยหลายชิ้นก็พบว่านวมชกมวยสามารถลดอัตราตายอย่างเฉียบพลันบนสังเวียนได้เมื่อเทียบกับการต่อสู้ด้วยหมัดเปล่า

หมวดหมู่:มวย
หมวดหมู่:อุปกรณ์กีฬา
ปริศนา (นิตยสาร)

thumb|right|นิตยสารในเครือปริศนา
***ปริศนา*** เป็นนิตยสารรายปักษ์และรายเดือน จัดพิมพ์โดยบริษัท สำนักพิมพ์อาทร จำกัด ในเล่มบรรจุเกมปริศนาที่หลากหลาย พร้อมเฉลยท้ายเล่ม เพื่อให้ผู้อ่านได้ไขปัญหาและพัฒนาความคิดเชิงตรรกะ หรือสะสมเป็นงานอดิเรก นอกจากนั้นยังมีปริศนาชิงรางวัลที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละครั้ง

## ประวัติ​ ปริศนา

## นิตยสารในเครือ
* **ปริศนา** – รายปักษ์ (ทุกวันที่ 1, 15) ราคาเล่มละ 35 บาท – มีเกมปริศนาเกี่ยวกับภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ตัวเลข เรขาคณิต คละกันไป ความยากระดับกลาง
* **PUZZLE KIDS** – รายปักษ์ (ทุกวันที่ 5, 20) ราคาเล่มละ 35 บาท – ระดับความง่ายเหมาะสำหรับเด็ก พร้อมรูปภาพประกอบ
* **ปริศนา หรรษา** – รายปักษ์ (ทุกวันที่ 1, 15) ราคาเล่มละ 40 บาท – ง่ายกว่าแบบแรกเล็กน้อย มีภาพดารานักแสดงประกอบ เหมาะสำหรับกลุ่มวัยรุ่น
* **ปริศนา SPECIAL** – รายเดือน (ทุกวันที่ 20) ราคาเล่มละ 50 บาท – เพิ่มระดับความยากมากกว่านิตยสารปริศนาแบบแรก
* **ปริศนา NUMBER** – รายเดือน (ทุกวันที่ 5) ราคาเล่มละ 60 บาท – เน้นเกี่ยวกับเกมปริศนาตัวเลขและเรขาคณิตโดยเฉพาะ

## รายชื่อเกมปริศนา
ชื่อภาษาไทยของเกมปริศนาเหล่านี้ที่ปรากฏในนิตยสาร ตั้งขึ้นโดยทีมงานของนิตยสาร
* Black & White (Masyu)
* ตารางสร้างภาพ (Nonogram)
* ปริศนา 1 ถึง 9 (Sudoku) ชื่ออื่น: *ปริศนา 1 ถึง 7, ปริศนา 1 ถึง 12, ปริศนา 1 ถึง 16, ปริศนา 1 ถึง 25 ฯลฯ*
* ปริศนาขอบเขตชวนคิด (Fillomino)
* ปริศนาขอบเขตต่อเนื่อง (Heyawake)
* ปริศนาขอบเขตผลคูณ (Inshi no heya)
* ปริศนาจราจร (Number Link)
* ปริศนาจัดตารางวางตัวเลข (Keisuke)
* ปริศนาจัดสรรปันเขต (Nurikabe)
* ปริศนาตัวเลขบอกอาณาเขต (Ripple Effect (puzzle))
* ปริศนาตัวเลขสัมพันธ์ (Kuromasu)
* ปริศนาบวกเลข (Kakuro)
* ปริศนาปิดช่องกั้นเขต (Yajisan-Kazusan)
* ปริศนาผนังสร้างอาณาเขต (Slitherlink)
* ปริศนายุทธนาวี (Battleship (puzzle))
* ปริศนาลูกศรซ่อนอาณาเขต (Yajilin)
* ปริศนาเลขไขว้ (Cross-figure)
* ปริศนาวงกลมต่อเนื่อง (Goishi Hiroi)
* ปริศนาสะพานสัมพันธ์ (Hashiwokakero)
* ปริศนาหมากล้อมตัวเลข (Light Up)
* ปริศนาหาขอบเขต (Divide by Squares)
* ปริศนาหาพื้นที่ (Bag (puzzle))
* ปริศนาหาเลขไม่ซ้ำ (Hitori)
* ปริศนาหาเหตุผล
* ปริศนาอักษรไขว้ (Crossword)
* ปริศนาอักษรต่อเนื่อง (Fill-In (puzzle)) ชื่ออื่น: *ปริศนาอังกฤษต่อเนื่อง, ปริศนาตัวเลขต่อเนื่อง*

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์ของนิตยสารปริศนา

หมวดหมู่:นิตยสารในประเทศไทย
หมวดหมู่:ปริศนา
ชิ้นน่ำคิ้ม

**ชิ้นน่ำคิ้ม** เป็นตัวละครในนิยายกำลังภายในของกิมย้ง เรื่อง **[[มังกรหยก]]** เป็นตัวละครดั้งเดิมที่กิมย้งสร้างขึ้นในฐานะที่เป็นมารดาของเอี้ยก้วย ในเรื่องมังกรหยกฉบับดั้งเดิมที่ได้ตีพิมพ์ลงในหนังสือพิมพ์รายวัน แต่เนื่องจากมังกรหยกนั้นเป็นนิยายภายในที่เป็นที่นิยมในหมู่ผู้อ่านมาก ถึงขนาดมีการรออ่านเนื้อเรื่องจากแท่นพิมพ์เลยทีเดียว จากความนิยมในหมู่ผู้อ่านนี้เอง ภายหลังจึงได้มีการรวมเล่มมังกรหยกขึ้น ในการรวมเล่มนี้กิมย้งได้เรียบเรียงเนื้อหามังกรหยกขึ้นใหม่ โดยตัดเนื้อเรื่องบางส่วนที่มีรายละเอียดปลีกย่อยจนเกินไปออก ทำให้ตัวละครอย่างชิ้นน่ำคิ้มถูกตัดออกไป และได้ให้ตัวละครที่เป็นมารดาของเอี้ยก้วยคือ มกเนี่ยมชื้อ แทน 

ถ้าจะอ่านมังกรหยกและมีตัวละครชิ้นน่ำคิ้มนั้นในภาคภาษาไทยจำเป็นต้องอ่านสำนวนการแปลของ จำลอง พิศนาคะ เท่านั้น

หมวดหมู่:ตัวละครในนิยายกำลังภายใน
หมวดหมู่:มังกรหยก
อาเบิล ตัสมัน

**อาเบิล ยันส์โซน ตัสมัน** (; พ.ศ. 2146 - 10 ตุลาคม พ.ศ. 2202) เป็นนักสำรวจ นักเดินเรือ และพ่อค้าชาวดัตช์

ตัสมันมีชื่อเสียงมากสำหรับการเดินเรือของเขาในปี พ.ศ. 2185 และ พ.ศ. 2187 ในบริษัทอินเดียตะวันออกของดัตช์ (Dutch East India Company) เขาเป็นนักเดินเรือยุโรปคนแรกที่ออกสำรวจจนไปถึงเกาะฟัน ดีเมิน (Van Diemen's Land) (ปัจจุบันคือแทสเมเนีย) และนิวซีแลนด์ และมองเห็นทัศนียภาพของเกาะฟีจีเมื่อปี พ.ศ. 2186 คนเดินเรือของเขา ฟร็องซัว ฟิสเซอร์ และพ่อค้าของเขา อีซ้าก คิลเซอมันส์ ได้ทำแผนที่บางส่วนของออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และหมู่เกาะแปซิฟิกไว้ด้วย

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2146
หมวดหมู่:นักสำรวจชาวดัตช์
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดโกรนิงเงิน
หนังสือนางรูธ

**หนังสือนางรูธ** () เป็นหนังสือเล่มที่สั้นที่สุดเล่มหนึ่งทั้งในคัมภีร์ไบเบิลภาคพันธสัญญาเดิมและในคัมภีร์ฮีบรู มาจากภาษาฮีบรูว่า מגילת רות โดยหนังสือนางรูธนี้ มีเพียง 4 บท เท่านั้น หนังสือเล่มนี้ไม่ระบุผู้เขียนที่ชัดเจน มีนักเทววิทยาบางกลุ่มเชื่อว่า ซามูเอล เป็นผู้เรียบเรียงขึ้น แต่ก็ยังเป็นที่ถกเถียงกัน เนื่องจากนักประวัติศาสตร์ พบว่าเนื้อหาบางส่วนในหนังสือนางรูธได้ระบุช่วงเวลาซึ่งเชื่อได้ว่า น่าจะเกิดขึ้นภายหลังจากซามูเอลได้เสียชีวิตแล้ว

## ประวัติ

หนังสือนางรูธเป็นคัมภีร์ที่เขียนเล่าเรื่องของนางรูธ หญิงสาวต่างชนชาติ ที่แต่งงานกับชายชาวอิสราเอลในยุคที่ชนชาติต่าง ๆ พากันกราบไหว้เทพเจ้าต่าง ๆ มากมาย ในขณะที่อิสราเอล มีพระเจ้าเพียงพระองค์เดียวคือพระยาเวห์ ในยุคสมัยของนางรูธ เกิดความแห้งแล้ง พืชผลที่ปลูกได้ไม่สมบูรณ์ อิสราเอลบางส่วนได้หันเหออกจากทางของพระเจ้า ไปนับถือพระอื่น ซึ่งถือว่าผิดพระบัญญัติของพระเจ้าที่ได้ให้ไว้ต่อโมเสส

200px

## เทียบเคียงพงศาวดาร

## เนื้อหาพระคัมภีร์โดยย่อ
นางรูธ เป็นหญิงสาวต่างชนชาติ ที่แต่งงานกับชายชาวอิสราเอล และเมื่อแต่งงานแล้ว นางรูธได้หันมานับถือพระเจ้าตามอย่างครอบครัวสามี เนื่องจากยุคสมัยนั้นเกิดการกันดารอาหาร ครอบครัวของนางรูธ ได้เดินทางออกนอกเขตอิสราเอลเพื่อไปสู่ดินแดนที่สมบูรณ์กว่า จนกระทั่งสามีของนางเสียชีวิต ยังคงเหลือนาง และแม่สามีเพียงสองคน แม่สามีของนางตัดสินใจเดินทางกลับอิสราเอลเพื่อไปพำนักกับชาวอิสราเอล และให้โอกาสนางรูธเป็นอิสระจากตระกูลของนาง (เป็นธรรมเนียมของคนในสมัยนั้น) แต่นางรูธกลับยืนยันที่จะอยู่ปรนนิบัติแม่สามี และร่วมเดินทางกลับอิสราเอลกับแม่สามีด้วย รวมทั้งการนับถือพระเจ้าด้วยสุดจิตสุดใจของนางอีกด้วย

นางรูธ เป็นคัมภีร์ที่มีเนื้อหาเบาที่สุด ในบรรดาคัมภีร์ภาคพันธสัญญาเดิม

## อ้างอิง


นางรูธ
ข้าวบาร์เลย์

**ข้าวบาร์เลย์** () เป็นสมาชิกของวงศ์หญ้า ถือเป็นเมล็ดธัญพืชหลักที่ปลูกทั่วภูมิอากาศแบบอบอุ่น โดยเป็นหนึ่งในธัญพืชที่ปลูกชนิดแรกเร็วสุดเมื่อ 10,000 ปีก่อน โดยเฉพาะในยูเรเชีย ข้าวบาร์เลย์ทั่วโลกร้อยละ 70 ใช้เป็นอาหารปศุสัตว์ ส่วนร้อยละ 30 เป็นวัตถุดิบหมักได้สำหรับเบียร์และสุราบางชนิด และเป็นส่วนประกอบในอาหารหลายชนิด

ใน ค.ศ. 2017 ข้าวบาร์เลย์จัดให้เป็นธัญพืชที่ผลิตมากเป็นอันดับ 4 () เป็นรองเพียงข้าวโพด ข้าว และข้าวสาลี

## อนุกรมวิธาน
### ชื่อพ้อง

## โภชนาการ

## อ้างอิง

### ชรรณานุกรมทั่วไป
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

*
*Barley Information for Growers, eXtension


หมวดหมู่:ธัญพืช
หมวดหมู่:หญ้า
หมวดหมู่:พืชสะสมโลหะหนัก
หินทรายแป้ง

thumb|หินทรายแป้ง
**หินทรายแป้ง** (Siltstone)  เป็นคำศัพท์ทางธรณีวิทยาหมายถึง หินตะกอน ที่เปรียบเทียบขนาดของอนุภาคที่มีความละเอียดมากกว่าหินทราย แต่มีความหยาบกว่า หินโคลน

หินทรายแป้ง ( Siltstone ) หินทรายแป้งเป็นหินตะกอนเนื้อเศษหิน ที่ประกอบด้วยอนุภาคขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1/ 256 - 1/ 16 มม. บางครั้งหินทรายแป้งก็อาจถูกจัดกลุ่มรวมหรือ อธิบายไว้ในหินดาน เนื่องจากตะกอนทรายแป้งไม่ปรากฏเด่นชัดเมื่อเกิดร่วมกับหินดินดาน 

อนุภาคทรายแป้งมักมีเหลี่ยมมุมมากกว่าลักษณะกลมซึ่งพบในอนุภาคทราย สารเชื่อมของหินทรายแป้งเป็นแร่ บางส่วนเป็นแร่ดินที่เกิดจากการเกิดผลึกใหม่ หินทรายแป้งมีซิลิกาสูงกว่า แต่มีอลูมินา โพแทส และน้ำต่ำกว่าหินดินดาน อย่างไรก็ตามมีซิลิกาน้อยกว่าในหินทราย อนุภาคทรายแป้งอาจเกิดจากการแตกออกของเม็ดควอตซ์ที่มีขนาดใหญ่กว่าก็ได้ ส่วนการกำเนิดที่แน่นอนนั้นยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่

หมวดหมู่:หิน
หมวดหมู่:หินตะกอน
รงควัตถุ

thumb|200px|สีฟ้านี้เป็นรงควัตถุธรรมชาติในรูปของผง
thumb|200px|สีฟ้านี้เป็นรงควัตถุที่สังเคราะห์ขึ้นมา

**รงควัตถุ** () คือสารที่ดูดกลืนแสงที่มีความยาวคลื่นแตกต่างกันไปแล้วแต่ชนิด แต่สามารถเปลี่ยนเป็นพลังงานเพื่อนำไปใช้ได้เหมือนกัน โดยการสังเคราะห์แสงแบ่งเป็น 2 ระบบตามความยาวคลื่นของพลังงาน

# Photosystem I (PS I): มีความยาวคลื่น 700 nm มีรงควัตถุเพียงตัวเดียว คือ Chlorophyll A มีสีเขียวเข้มหรือสีเขียวแกมน้ำเงิน พบในพืชชั้นสูงทุกชนิดที่สังเคราะห์แสงได้ และในยูกลีนา แบคทีเรียบางชนิด
# Photosystem II (PS II): ความยาวคลื่นพลังงานที่ใช้กระตุ้น 680 nm

หมวดหมู่:อุปกรณ์และวัสดุสำหรับเขียนงานจิตรกรรม
หมวดหมู่:สี
ช่างภาพ

thumb|ช่างภาพนายหนึ่ง
**ช่างภาพ** หรือ **ช่างถ่ายภาพ** คือบุคคลที่มีความชำนาญในการถ่ายภาพและสามารถจัดวางองค์​ประกอบของภาพก่อนลงมือถ่ายภาพ โดยใช้กล้อง อาจจัดได้ว่าเป็นศิลปิน เนื่องจากช่างภาพสามารถจัดวางองค์ประกอบ (composition) ที่จะปรากฏในรูปภาพก่อนลงมือถ่าย คล้ายกับวิธีของศิลปินวาดภาพทั่วไป

ช่างภาพจำเป็นต้องเข้าใจแสงและองค์ประกอบจึงจะสามารถถ่ายภาพออกมาได้อย่างสมบูรณ์แบบและสวยงามได้ ซึ่งจะเกี่ยวกับทฤษฎีของแสงในฟิสิกส์โดยตรง แต่ช่างภาพนำคุณสมบัติของแสงมาประยุกต์ใช้ให้เป็นศิลปะได้ อาจมีวิธีในการนำเสนองานของตนที่แตกต่างกันไปตามความคิดและจินตนาการของตน ซึ่งผลงานนั้นอาจไม่ถูกต้องหรือสวยงามตามมุมมองของคนทั่วไป

## ลักษณะของช่างภาพ
ช่างภาพมืออาชีพคือ ผู้รู้ผู้ชำนาญเกี่ยวกับอุปกรณ์ถ่ายภาพ การจัดวางองค์ประกอบภาพ อาชีพช่างภาพนี้มีลักษณะเกี่ยวกับการใช้กล้อง ดังนี้
* ถ่ายภาพ
* จัดองค์ประกอบภาพ
* คิดรูปแบบการถ่ายภาพกับลักษณะของงาน
* อื่น ๆ  

หมวดหมู่:นักถ่ายภาพ
หมวดหมู่:อาชีพ
หมวดหมู่:การถ่ายภาพ
มานุษยวิทยากายภาพ

right|250px|thumb|เปรียบเทียบกะโหลกศีณษะไพรเมท
**มานุษยวิทยากายภาพ** คือ สาขาวิชาศึกษาเกี่ยวกับการทำงานของสิ่งมีชีวิตวิวัฒนาการ พันธุกรรม  การปรับตัวของสิ่งมีชีวิต ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต ไพรเมทวิทยา และ วิวัฒนาการของมนุษย์
หมวดหมู่:มานุษยวิทยา
ราชอาณาจักร

**ราชอาณาจักร** () รูปอันเป็นลักษณะของประเทศ หรือ รูปแบบของรัฐ ( FORM OF STATE ) ในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ ซึ่งได้มีการรวมประเทศเป็นรัฐสมัยใหม่ เรียกว่า “รัฐประชาชาติ” ( NATIONAL  STATE ) ซึ่งมี 2 แบบคือ 1.รัฐเดียว ( UNITARY  STATE ) 2. หลายรัฐ ( MULTI- STATE  ) รัฐเดียว เรียกว่า ราชอาณาจักร( KINGDOM ) บ้าง ราชรัฐ   ( KINGDOM  STATE ) บ้าง สหราชอาณาจักร ( UNITED KINGDOM ) บ้าง หรือ จักรวรรดิ ( EMPIRE ) บ้าง ส่วนการรวมประเทศแบบหลายรัฐ อาจจะเรียกว่า “สาธารณรัฐ” หรือ “สหรัฐ” หรือ รัฐบาลสหพันธ์ ( FEDERAL GOVERNMENT  ) หรือ รัฐบาลมลรัฐ  ( STATE  GOVERNMENT )  

## คำในภาษาอังกฤษ
"Realm" มักใช้กับรัฐซึ่งมีคำว่า "kingdom" ปรากฏอยู่ในชื่อ (เช่น the United Kingdom) เพื่อหลีกเลี่ยงการกล่าวซ้ำคำในประโยค นอกจากนี้ ยังเป็นประโยชน์ในการอธิบายประเทศที่ผู้เป็นพระมหากษัตริย์ (monarch) ถูกเรียกว่าอย่างอื่นนอกเหนือจาก "พระมหากษัตริย์" (king) หรือ "สมเด็จพระราชินีนาถ" (queen) เช่น แกรนด์ดัชชีแห่งลักเซมเบิร์กเป็น realm แต่ไม่เป็น kingdom เพราะผู้เป็นพระมหากษัตริย์มีบรรดาศักดิ์เป็น Grand Duke (แกรนด์ดุ๊ก) ไม่ใช่ King


หมวดหมู่:ราชาธิปไตย
จักรวาล (แก้ความกำกวม)

**จักรวาล** หมายถึง

* เอกภพ (universe), ผลรวมของการดำรงอยู่ ประกอบด้วย ดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ ดาราจักร สิ่งที่บรรจุในอวกาศระหว่างดาราจักร และสสารและพลังงานทั้งหมด
*คอสมอส (cosmos), เอกภพซึ่งอยู่ในรูปแบบที่ซับซ้อนและเป็นระบบระเบียบ เป็นสิ่งที่ตรงข้ามกับความยุ่งเหยิง
* เขาจักรวาล, เทือกเขาในนิยายอินเดียและชาติที่รับวัฒนธรรมไป เช่น ไทย โดยเป็นกำแพงล้อมรอบโลกและเป็นเขตกั้นแสงสว่างกับความมืด
* ท้าวจักรวาล หรือ เท็นเต (), เทพเจ้าแห่งท้องฟ้าตามความเชื่อญี่ปุ่น มีชื่อเพราะเป็นบิดาของเจ้าหญิงทอผ้า ()
*จักรวาล อัลบั้มพิเศษของเทียรี่ เมฆวัฒนา เป็นอัลบั้มเพลงบรรเลงในแบบโปรเกรสซิฟร็อก
อำเภอบ้านด่านลานหอย

**บ้านด่านลานหอย** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุโขทัย ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกสุดของจังหวัด แต่เดิมขึ้นอยู่กับอำเภอเมืองสุโขทัย ก่อนได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ.2506

## ประวัติศาสตร์
  อำเภอบ้านด่านลานหอย มีประวัติความเป็นมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัยซึ่งกล่าวขาดกันว่าบริเวณเนินด้านทิศตะวันตกของกรุงสุโขทัย ได้มีกองทหารตั้งด่านป้องกันการรุกรานของศัตรูที่จะเดินทัพเข้ามาโจมตีกรุงสุโขทัย เรียกว่า "หน้าด่าน" และได้จัดหน่วยตรวจตระเวนคอยเหตุก่อนถึงหน้าด่านโดยการแฝ้วถางป่าให้เป็นลานกว้าง เพื่อเฝ้าระวังศัตรูที่จะเข้ามารุกรานซึ่งเรียกว่า "ลานคอย" ต่อมาได้มีประชาชนอพยพเข้ามาอย่อาศัยประกอบกับครอบครัวทหารเพิ่มจำนวนมากขึ้น กระทั่งขยายกลายเป็นหย่อมบ้าน หรือหมู่บ้าน 2 แห่ง คือ บริเวณหน้าด่านเรียกว่า "บ้านหน้าด่าน" หนึ่งแห่ง และบริเวณลานคอย เรียกว่า "บ้านลานคอย" อีกหนึ่งแห่ง ซึ่งภายหลังได้เพี้ยนชื่อเป็น "บ้านด่าน" และ "บ้านลานหอย"

 ในปี  พ.ศ. 2452 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศจัดตั้งกิ่งอำเภอแยกออกจากอำเภอเมืองสุโขทัยขึ้น โดยการรวมและใช้ชื่อหมู่บ้าน "บ้านด่าน" และ "บ้านลานหอย" มารวมกันเป็นกิ่งอำเภอบ้านด่าน เริ่มแรกได้มีสถานที่ตั้งกิ่งอำเภอที่ตำบลบ้านด่าน และต่อมาในปี พ.ศ. 2459 ได้ย้ายที่ว่าการกิ่งอำเภอบ้านด่านลานหอย มาตั้งอย่ที่หมู่ที่ 1 ตำบลลานหอย

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอบ้านด่านลานหอยตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเถิน (จังหวัดลำปาง) อำเภอทุ่งเสลี่ยม และอำเภอศรีสำโรง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอศรีสำโรง อำเภอเมืองสุโขทัย และอำเภอคีรีมาศ
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอคีรีมาศ และอำเภอพรานกระต่าย (จังหวัดกำแพงเพชร)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอเมืองตากและอำเภอบ้านตาก (จังหวัดตาก)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอบ้านด่านลานหอยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 71 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอบ้านด่านลานหอยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลลานหอย]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลลานหอย
* **เทศบาลตำบลตลิ่งชัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลิ่งชันทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลลานหอย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลานหอย (นอกเขตเทศบาลตำบลลานหอย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านด่าน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านด่านทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังตะคร้อ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังตะคร้อทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังน้ำขาว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังน้ำขาวทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหญ้าปล้อง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหญ้าปล้องทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังลึก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังลึกทั้งตำบล

## สถานที่สำคัญ
* พิพิธภัณฑ์โบราณคดีบ้านวังหาด เครื่องมือเครื่องใช้สมัยยุคหิน ตำบลตลิ่งชัน อำเภอบ้านด่านลานหอย จังหวัดสุโขทัย
* พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าถ้ำเจ้าราม
* ประเพณีแห่ชูชก

## อ้างอิง

บ้านด่านลานหอย
หมวดหมู่:อำเภอบ้านด่านลานหอย
อำเภอคีรีมาศ

**คีรีมาศ** เป็น 1 ใน 9 อำเภอของจังหวัดสุโขทัย ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีเนื้อที่ 521.9 ตารางกิโลเมตร

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอคีรีมาศตั้งอยู่ทางใต้สุดของจังหวัดสุโขทัย มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเมืองสุโขทัย
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอกงไกรลาศ และอำเภอบางระกำ (จังหวัดพิษณุโลก)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอพรานกระต่าย (จังหวัดกำแพงเพชร)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบ้านด่านลานหอย

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอคีรีมาศแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 100 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอคีรีมาศประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลทุ่งหลวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งหลวงทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบ้านโตนด** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโตนด
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโตนด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโตนด (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านโตนด)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านป้อม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านป้อมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสามพวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามพวงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลศรีคีรีมาศ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีคีรีมาศทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองจิก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองจิกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาเชิงคีรี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาเชิงคีรีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระดิ่ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกระดิ่งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านน้ำพุ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านน้ำพุทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งยางเมือง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งยางเมืองทั้งตำบล

## การคมนาคม
อำเภอคีรีมาศมีถนนสายสำคัญดังต่อไปนี้
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1272
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1311
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1319

## อ้างอิง

คีรีมาศ
อำเภอศรีสำโรง

**ศรีสำโรง** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุโขทัย

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอศรีสำโรงตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอทุ่งเสลี่ยมและ อำเภอสวรรคโลก
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอพรหมพิราม (จังหวัดพิษณุโลก)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองสุโขทัยและอำเภอบ้านด่านลานหอย
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอบ้านด่านลานหอยและอำเภอทุ่งเสลี่ยม

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอศรีสำโรงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 118 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอศรีสำโรงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลศรีสำโรง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองตาลทั้งตำบล รวมทั้งบางส่วนของตำบลวังลึกและตำบลสามเรือน
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังลึก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังลึก (นอกเขตเทศบาลตำบลศรีสำโรง)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสามเรือน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามเรือน (นอกเขตเทศบาลตำบลศรีสำโรง)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านนา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านนาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาขุนไกร** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาขุนไกรทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะตาเลี้ยง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะตาเลี้ยงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวัดเกาะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดเกาะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านไร่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านไร่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทับผึ้ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทับผึ้งทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านซ่าน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านซ่านทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังใหญ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลราวต้นจันทร์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลราวต้นจันทร์ทั้งตำบล

## การศึกษา
อำเภอศรีสำโรงมีสถานศึกษาที่สำคัญดังนี้
* โรงเรียนศรีสำโรงชนูปถัมภ์​
* โรงเรียนบ้านไร่พิทยาคม
* โรงเรียนขุนไกรพิทยาคม
*โรงเรียนวังทองวิทยา
* วิทยาลัยการอาชีพศรีสำโรง

## สถานที่สำคัญ
* วัดถ้ำระฆัง วังตามน ตำบลนาขุนไกร ​
* วัดบ้านไร่ เป็นวัดเก่าแก่ มีอายุประมาณ​ 300​ ปี เป็นที่ประดิษฐานของหลวงพ่อมงคลนิมิตร​และเสาหงษ์​โบราณ​ของพม่า​ สันนิษฐานว่าสร้างในสมัยอยุธยาตอนปลาย​ ประมาณ พ.ศ. 2260​ และได้รับ​ วิสุงคามสีมาในสมัยรัชกาลที่​ 5​ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
* วัดบ้านซ่าน​ ตำบลบ้านซ่าน เป็นที่ประดิษฐานของหลวงพ่อขาว​ หลวงพ่อ​สามพี่น้อง​ และระฆังโบราน​ สร้างในสมัยอยุธยา​ ประมาณ พ.ศ. 2010 ได้รับวิสุงคามสีมา​ใน พ.ศ. 2020 มีอายุประมาน​ 500​ ปี
* วัดดอนจันทร์​ 
* วัดโสภาราม
* วัดคลองโป่ง
* ถ้ำลมถ้ำวัง

## อ้างอิง


ศรีสำโรง
อำเภอเด่นชัย

**เด่นชัย** () เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดแพร่ เป็นศูนย์กลางการคมนาคมของจังหวัดแพร่  ทั้งทางถนน และ ทางรถไฟ  มีสถานีรถไฟเด่นชัยเป็นสถานีประจำจังหวัดแพร่ และ ถนนที่เชื่อมไปยังจังหวัดต่างๆ ทั้งทางภาคเหนือตอนบนและกรุงเทพมหานคร

โดยแต่เดิมนั้น อำเภอเด่นชัย เป็นส่วนหนึ่งของอำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ โดยได้แยกพื้นที่ตำบลเด่นชัย และตำบลแม่จั๊วะ ออกมาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอเด่นชัย** เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2506 และได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอเด่นชัยเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2508

ต่อมาในปี พ.ศ. 2516 ตำบลเด่นชัยได้แยกการปกครอง 5 หมู่บ้าน 

- โดยตั้งเป็นตำบลไทรย้อย ในปี พ.ศ. 2522 

- บ้านห้วยไร่ หมู่ที่ 7 และอีก 4 หมู่บ้าน รวม 5 หมู่บ้านของตำบลแม่จั๊วะได้แยกจัดตั้งเป็นตำบลห้วยไร่ 

- บ้านปงป่าหวาย หมู่ที่ 5 และอีก 4 หมู่บ้านของตำบลเด่นชัยได้แยกจัดตั้งเป็นตำบลปงป่าหวายในปี พ.ศ. 2527 

ทำให้มีการปกครองรวม 5 ตำบลจนถึงปัจจุบัน และในปี พ.ศ. 2549 บ้านห้วยลากปืน หมู่ที่ 3 ตำบลห้วยไร่ ได้แยกจัดตั้งเป็นหมู่ที่ 10 บ้านห้วยลากปืนใน

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเด่นชัยตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอสูงเม่น
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอสูงเม่น และอำเภอท่าปลา (จังหวัดอุตรดิตถ์)
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองอุตรดิตถ์และอำเภอลับแล (จังหวัดอุตรดิตถ์)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอวังชิ้นและอำเภอลอง

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเด่นชัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 53 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเด่นชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลเด่นชัย]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเด่นชัย ตำบลแม่จั๊วะ และตำบลปงป่าหวาย
* **เทศบาลตำบลแม่จั๊วะ** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลแม่จั๊วะ 
* **เทศบาลตำบลปงป่าหวาย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปงป่าหวาย (นอกเขตเทศบาลตำบลเด่นชัย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเด่นชัย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเด่นชัย (นอกเขตเทศบาลตำบลเด่นชัย)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแม่จั๊วะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่จั๊วะ (นอกเขตเทศบาลตำบลเด่นชัยและเทศบาลตำบลแม่จั๊วะ)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไทรย้อย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไทรย้อยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยไร่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยไร่ทั้งตำบล

## อ้างอิง

ด่เนชัย
หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดแพร่
อำเภอวังชิ้น

**วังชิ้น** () เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดแพร่

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอวังชิ้นมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอแม่ทะ (จังหวัดลำปาง) และอำเภอลอง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอลองและอำเภอเด่นชัย
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอศรีสัชนาลัย (จังหวัดสุโขทัย) และอำเภอเถิน (จังหวัดลำปาง)
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอสบปราบและอำเภอแม่ทะ (จังหวัดลำปาง)
## ประวัติ
อำเภอวังชิ้น เดิมเป็นส่วนหนึ่งของเมืองลอง (ปัจจุบันคืออำเภอลอง อำเภอวังชิ้น และบ้านบ่อแก้ว ตำบลไทรย้อย อำเภอเด่นชัย) ซึ่งเป็นเมืองขึ้นของนครลำปาง เมื่อมีการปฏิรูปการปกครอง พ.ศ. 2442 และการพิราลัยของพญาขัณฑสีมาโลหะกิจ เจ้าเมืองลองคนสุดท้าย ได้มีการนำระบบราชการไทยเข้ามาเมืองลอง เมืองต้า (เมืองขึ้นของเมืองลอง ปัจจุบันคือ ตำบลเวียงต้า และตำบลต้าผามอก) ถูกจัดวางตำแหน่งแห่งที่ขึ้นใหม่ในรูปของการปกครองระบบจังหวัด (เปลี่ยนคำว่าเมืองเป็นจังหวัด พ.ศ. 2456) ความเป็น *เมืองลอง เมืองต้า* ถูกทำลายลงกลายเป็นเพียงอำเภอและตำบลหนึ่งของประเทศไทยครั้งแรกปี พ.ศ. 2442 ได้รวมเมืองลอง เมืองต้าเป็นแขวงเมืองลอง จังหวัดนครลำปาง มีทั้งหมด 6 ตำบล (ตำบลห้วยอ้อ ตำบลเวียงต้า ตำบลหัวทุ่ง ตำบลปากกาง ตำบลทุ่งแล้ง และตำบลวังชิ้น) กระทั่งวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474 ทางราชการได้โอนอำเภอเมืองลอง จังหวัดลำปาง มาขึ้นกับจังหวัดแพร่ เพราะสภาพภูมิศาสตร์ใกล้เคียงกันและความสะดวกในการติดต่อราชการ และวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2481 ได้แยกตำบลวังชิ้น ตำบลแม่ป้าก (แยกจากตำบลทุ่งแล้ง) ตำบลนาพูน (แยกจากตำบลวังชิ้น) และตำบลสรอย (แยกจากตำบลวังชิ้น) อำเภอเมืองลอง ตั้งเป็นกิ่งอำเภอวังชิ้น เพื่อความสะดวกในการจัดเก็บภาษีอากรและจัดการปกครอง และยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอวังชิ้นในวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2501

ปัจจุบันอำเภอวังชิ้นมี 7 ตำบล คือ ตำบลวังชิ้น ตำบลแม่ป้าก ตำบลนาพูน ตำบลสรอย ตำบลป่าสัก (แยกจากตำบลสรอย) ตำบลแม่พุง (แยกจากตำบลสรอย พ.ศ. 2518) และตำบลแม่เกิ๋ง (แยกจากตำบลแม่ป้าก พ.ศ. 2538)

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอวังชิ้นแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 77 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอวังชิ้นประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลวังชิ้น** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังชิ้น
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังชิ้น** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังชิ้น (นอกเขตเทศบาลตำบลวังชิ้น)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสรอย** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสรอยทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ป้าก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ป้ากทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลนาพูน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาพูนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแม่พุง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่พุงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลป่าสัก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าสักทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแม่เกิ๋ง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่เกิ๋งทั้งตำบล

## สถานที่ท่องเที่ยว
* ม่อนเสาหินพิศวง
* อุทยานแห่งชาติเวียงโกศัย
* น้ำตกแม่พุงหลวง
* น้ำตกห้วยอ้อ
* น้ำตกแม่เกิ๋งหลวงและแม่เกิ๋งน้อย
* น้ำตกปันเจน
* ดงตะเคียน
* เถาวัลย์ยักษ์
* น้ำตกแม่รัง
* บ่อน้ำร้อนแม่จอก
*วัดชัยสิทธิ์ (พระธาตุขวยปู)

## อ้างอิง


วังชิ้น
อำเภอหนองม่วงไข่

**หนองม่วงไข่** () เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดแพร่ แต่เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ โดยได้แยกพื้นที่ตำบลหนองม่วงไข่ ตำบลแม่คำมี ตำบลน้ำรัด และตำบลวังหลวง ออกมาตั้งเป็น **กิ่งอำเภอหนองม่วงไข่** เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533

ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2535 ได้มีการตั้งตำบลทุ่งแค้วซึ่งแยกจากการปกครองของตำบลวังหลวง และได้ตั้งตำบลตำหนักธรรมโดยแยกจากตำบลแม่คำมี โดยภายหลังได้โอนพื้นที่มาอยู่ในการปกครองของกิ่งอำเภอหนองม่วงไข่ และได้ยกฐานะเป็น อำเภอหนองม่วงไข่ ในวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2538 โดยปัจจุบันมีพื้นที่การปกครองรวม 6 ตำบล

และปี พ.ศ. 2563 บ้านปงเตา หมู่ที่ 1 ตำบลแม่คำมี  ได้ขอเปลี่ยนชื่อหมู่บ้านเป็น บ้านปงเจริญ เนื่องด้วยชื่อเดิมไม่เป็นสิริมงคล

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอหนองม่วงไข่มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภออื่น ๆ ดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอสอง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอร้องกวาง
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองแพร่
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอลอง

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอหนองม่วงไข่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 6 ตำบล 35 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอหนองม่วงไข่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลหนองม่วงไข่]]** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองม่วงไข่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแม่คำมี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่คำมีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำรัด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำรัดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวังหลวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหลวงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตำหนักธรรม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตำหนักธรรมทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งแค้ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งแค้วทั้งตำบล

## อ้างอิง

หนองม่วงไข่
ปู้อี

**ชาวปู้อี** (; ) เรียกตัวเองว่า ปู้ใหญ่ ปู้จ่อง และปู้หม่าน มีถิ่นที่อยู่ที่มณฑลเจียงซู รวมจ้วงเหนือแถบเขตปกครองตนเองกวางสีจ้วง มณฑลกุ้ยโจว และตอนเหนือของประเทศเวียดนาม ที่มักเรียกตนเองว่าปู้อี ไม่เรียกตนเองว่าจ้วง มีประชากรราว 2,049,203 คน มีภาษาและวัฒนธรรมคล้ายจ้วง พูดภาษาไทและภาษาจีน นับถือลัทธิดั้งเดิม และบางส่วนก็หันไปนับถือคริสต์ศาสนา 

## อ้างอิง

*
*

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The Bouyei ethnic minority (government homepage, in English)
*  (Bouyei online, in Bouyei and Chinese)
*  (Outline of the whole Liao [Rao, Lao, Tai] people)
* Bouyei language page (from Ethnologue site)
*  (the forum of Bouyei, in Bouyei and Chinese, the biggest site of Bouyei in China)
* Map share of ethnic by county of China

หมวดหมู่:ชาวไท
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศจีน
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศเวียดนาม
ชอง

**ชอง** เอกสารเก่าเรียก **จอง** เป็นเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ในตระกูลภาษาออสโตร-เอเชียติก มีภาษาพูดของตนเองเรียกว่าภาษาชอง แต่ไม่มีภาษาเขียน  นับถือศาสนาพุทธ มีวัฒนธรรมประเพณีเป็นเอกลักษณ์ของชนเผ่า ซึ่งอาจมีมาแต่ก่อนสมัยสุโขทัยสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน เช่น การใช้ต้นคลุ้ม มาจักสานสมุก ชนาง เสวียน มีประเพณีผีโรง ผีหิ้ง ทำมาหากินด้วยการหาของป่า ล่าสัตว์ ทำไร่ ทำนา และปลูกต้นกระวาน ซึ่งชาวอินเดียและอาหรับชอบมาก

ชาวชองอยู่กันมากแถบเชิงเขารอยต่อกับกัมพูชา เช่นที่บริเวณเขาสอยดาวเหนือ บ้านคลองพลู บ้านกะทิง บ้านตะเคียนทอง บ้านคลองพลู บ้านคลองน้ำเป็น ใกล้น้ำตกกะทิง บ้านทุ่งสะพาน อำเภอเขาคิชฌกูฏ บ้านวังแซ้ม บ้านปึก อำเภอมะขาม จังหวัดจันทบุรี รวมไปถึงชาวชองที่บ้านคลองแสง บ้านด่านชุมพล และบ้านปะเดา อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราดด้วย บ้านทุ่งนา อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี มีจำนวนทั้งหมดประมาณ 6,000 คน ปัจจุบันชาวชองนี้ได้ปรับตัวเข้ากับวัฒนธรรมใหม่เหมือนกับคนทั่วไป ส่วนชาวชองที่อาศัยอยู่ในเขตจังหวัดฉะเชิงเทรา จะถูกเรียกว่า ชาวไทยซอง เพราะออกเสียง ช.ช้าง ไม่ถนัด และมีภาษาใกล้เคียงกับภาษาชองคือภาษาป่า ซึ่งภาษาป่าของชาวชองในจังหวัดฉะเชิงเทราเมื่อทำการเปรียบเทียบกับภาษาชองในอำเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี พบว่าเป็นภาษาเดียวกัน คือ ภาษาชอง และพบว่ามีการพูดภาษาชองในจังหวัดพระตะบอง (เรียกตัวเองว่า คนซำเร ซึ่งแปลว่า คนปอร์) และจังหวัดโพธิสัตว์ (เรียกตัวเองว่า คนปอร์) ของประเทศกัมพูชา ซึ่งเรียกชื่อภาษาต่างกันว่า ภาษาปอร์ มีความคล้ายคลึงกับภาษาชองในอำเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี เพียงแต่น้ำเสียงที่ออกเสียงแตกต่างกันเล็กน้อย จึงสรุปได้ว่า คนชอง คนซำเร หรือคนปอร์ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์เดียวกัน

## ดูเพิ่ม
* ภาษาชอง ภาษาที่ชาวชองใช้สื่อสารกัน

## อ้างอิง

หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย
ซาไก

**ซาไก** เป็นมนุษย์โบราณที่มีมาตั้งแต่สมัยยุคหิน ประมาณ 15,000–150,000 ปีหรือมากกว่านั้น มีรูปร่างผอมมีผิวดำ ฝีปากหนา ท้องป่อง น่องสั้นเรียว ผมหยิกหยองแต่ไม่ติดศีรษะ อยู่ในชาติพันธุ์ออสตราลอยด์ เช่นเดียวกับ ชาวอะบอริจิ้น ที่ทวีปออสเตรเลีย อยู่กระจายกันเป็นกลุ่มเล็ก ๆ ราว 7-60 คน  มีอาศัยในรัฐเกอดะฮ์ ประเทศมาเลเซีย ในส่วนลึกของเกาะปาปัว ในประเทศฟิลิปปินส์และหมู่เกาะอันดามัน, ประเทศอินเดีย เรียกตนเองว่า **“มานิ”** (Mani)  ส่วนผู้อื่นเรียกว่า  เงาะ เงาะป่า ชาวป่า ซาแก หรือ โอรังอัซลี (Orang Asli) หรือ กอย 

เคยมีข้อสันนิฐานเกี่ยวกับชาติพันธุ์ว่ามนุษย์ในกลุ่มนี้เดินทางออกจากทวีปแอฟริกามาก่อนโฮโมซาเปี้ยนในปัจจุบัน มีลักษณะใกล้เคียงกับมนุษย์บนเกาะปาปัว-ปาปัวนิวกินี รวมถึงเผ่าอะบอริจิ้นในประเทศออสเตรเลีย ในประเทศออสเตรเลียเคยวิจัยไว้ว่าเผ่าอะบอริจิ้นได้แยกกลุ่มออกมานานแล้ว ซึ่งพบร่องรอยทางโบราณคดีในทวีปออสเตรเลียเก่าแก่กว่า 60,000 ปี  นั่นหมายความถ้าข้อสันนิษฐานนี้เป็นจริง ทั้งในทวีปเอเชียและออสเตรเลียจะอาศัยอยู่มานานไม่ต่ำกว่า 100,000 ปี

เชื่อว่าในช่วงเวลาประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาหลายพันปี น่าจะมีการผสมผสานกับ ชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติค ( ซึ่งเป็นมองโกลลอยด์ ) ที่เดินทางลงมาจากจีนใต้ราวๆ 3,000-5,000 ปีที่แล้ว ก่อให้เกิดกลุ่มชาติพันธุ์มอญ-เขมร ในปัจจุบันนี้ 

ในต่างประเทศเช่น ประเทศมาเลเซียเรียกประชากรกลุ่มนี้ว่า "**Semang**" ในปี 2002 มีการสำรวจประชากรอยู่ที่ 2,000-3,000 คน และปัจจุบันคาดว่าอยู่ที่ 4,500-5,000 คน

## การแบ่งกลุ่มในประเทศไทย
:สำหรับในภาคใต้ของประเทศไทยมีซาไกอยู่ 4 กลุ่ม มีประชากรโดยประมาณ 300 คน  

* **กันซิว** อยู่ในอำเภอธารโต, จังหวัดยะลา 
* **ยะฮาย** อยู่ในอำเภอแว้ง, จังหวัดนราธิวาส 
* **แตะเดะ**หรือ**เยแด** อยู่ บริเวณภูเขาสันกาลาคีรีแถบจังหวัดยะลาและอำเภอระแงะ, จังหวัดนราธิวาส   
* **แต็นเอ็น** อยู่บริเวณเขาบรรทัดแถบคลองตง คลองหินแดง บ้านเจ้าพะและถ้ำเขาเขียด อำเภอปะเหลียน, จังหวัดตรัง (ประมาณ 100 คน) จังหวัดพัทลุงและจังหวัดสตูล

ซาไกที่อาศัยอยู่ที่อำเภอธารโต, จังหวัดยะลา ได้รับพระราชทานนามสกุลจากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี โดยใช้ชื่อสกุลว่า "ศรีธารโต"  แต่ปัจจุบันซาไกธารโตส่วนใหญ่ได้อพยพไปอยู่ในมาเลเซีย ด้วยเหตุผลด้านที่ทำกินและวิถีชีวิตที่ดีกว่า ประกอบกับเหตุผลด้านความไม่สงบ 

## การดำรงชีวิต
กลุ่มชนชาวซาไกนิยมกินเผือก, มัน, กลอย, กล้วยป่า, มะละกอ และสัตว์ป่า จับสัตว์น้ำด้วยมือเปล่าหรือเบ็ด นิยมล่าเหยื่อโดยใช้พืชผักผลไม้

## วัฒนธรรมสมัยนิยม
* เงาะป่า บทพระราชนิพนธ์ร้อยกรองในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในปี พ.ศ. 2448
* เงาะป่า ภาพยนตร์ไทยในปี พ.ศ. 2523 ดัดแปลงมาจากบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
* ภาพยนตร์เรื่อง ซาไกยูไนเต็ด (พ.ศ. 2547) เป็นเรื่องราวของชาวซาไกเข้าแข่งขันและชนะเลิศฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทาน

## อ้างอิง
*The Negrito of Thailand 

## อื่น ๆ
*พระสังข์ทอง คือเจ้าเงาะ

หมวดหมู่:ชนเผ่า
หมวดหมู่:ออสโตร-เอเชียติก
หมวดหมู่:ชนกลุ่มน้อยในไทย
หมวดหมู่:ชนกลุ่มน้อยในมาเลเซีย
นกกระสานวล

**นกกระสานวล** () เป็นนกน้ำในตระกูล Ardeidae มีถิ่นกำเนิดในเขตอบอุ่นในยุโรป เอเชีย และบางพื้นที่ในแอฟริกา ในฤดูหนาวมักอพยพออกจากพื้นที่ที่หนาวเย็นไปยังพื้นที่ที่มีอากาศอบอุ่นกว่า

นกกระสานวลเป็นนกที่มีขนาดใหญ่ มีความสูง 90–100 เซนติเมตร ช่วงปีกสองข้างกว้าง 175–195 เซนติเมตร และหนัก 1–2 กิโลกรัม ขนด้านบนเป็นสีเทา แต่ด้านล่างเป็นสีขาว ในตัวเต็มวัยจะมีขนที่ส่วนหัวเป็นสีขาวจะมีแถบขนสีดำรอบหัว จะงอยปากสีชมพูอมเหลือง ซึ่งจะมีสีสว่างขึ้นเวลาผสมพันธุ์

## อนุกรมวิธาน

นกกระสานวลอยู่ในวงศ์ย่อย Ardeinae ร่วมกับชนิดขยายส่วนใหญ่ที่รู้จักกันในชื่อ "นกกระสาทั่วไป" (typical herons) นกกระสานวลได้รับการบรรยายอย่างเป็นทางการโดย Carl Linnaeus นักธรรมชาตินิยมชาวสวีเดนใน ค.ศ. 1758 ลงใน *[[Systema Naturae]]* ฉบับที่ 10 เขาจัดนกกระสานวลร่วมกับนกยางควายและนกยางโทนใหญ่ในสกุล *[[Ardea (genus)|Ardea]]* และประดิษฐ์ชื่อทวินาม *Ardea cinerea* ชื่อวิทยาศาสตร์มาจากภาษาละติน *ardea* แปลว่า "นกกระสา" และ *cinereus* หมายถึง "เทาขี้เถ้า" หรือ "สีขี้เถ้า"

ปัจจุบันมีชนิดย่อยที่ได้รับการรัับรอง 4 ชนิด:
* *A. c. cinerea* – Linnaeus, 1758: nominate, พบในยุโรป แอฟริกา เอเชียตะวันตก
* *A. c. jouyi* – Clark, 1907: พบในเอเชียตะวันออก
* *A. c. firasa* – Hartert, 1917: พบในเกาะมาดากัสการ์
* *A. c. monicae* – Jouanin & Roux, 1963: บนขนหมู่เกาะริม Banc d'Arguin ประเทศมอริเทเนีย

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* 
*Grey heron Structured guide to the species in southern Africa

หมวดหมู่:วงศ์นกยาง
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศไทย
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศปากีสถาน
หมวดหมู่:นกที่พบในประเทศอินเดีย
นิติปรัชญา

**นิติปรัชญา** () คือ ทฤษฎีและปรัชญาแห่งกฎหมาย เหล่านิติปรัชญาเมธีมีความมุ่งหมายจะเข้าใจให้ลึกซึ้งซึ่งสภาพแห่งกฎหมาย การให้เหตุผลทางกฎหมาย ระบบกฎหมาย และสถาบันทางกฎหมาย นิติปรัชญาสมัยใหม่เริ่มก่อตัวในคริสต์ศตวรรษที่ 18 โดยมุ่งเป้าไปที่หลักการพื้นฐานแห่งกฎหมายธรรมชาติ กฎหมายแพ่ง และกฎหมายแห่งประชาชาติ

โดยทั่วไป นิติปรัชญาสามารถจัดเข้าหมวดหมู่ได้ตามประเภทแห่งคำถามที่อยู่ในใจของนิติปรัชญาเมธีเอง และตามประเภทแห่งทฤษฎีของนิติปรัชญาเอง โดยไม่คำนึงว่า คำถามมีคุณค่าหรือไม่ ในที่นี้ นิติปรัชญาเมธีร่วมสมัยที่สนใจในนิติปรัชญาพื้นฐานจะมีคำถามในลักษณะดังกล่าวอยู่สองข้อ คือ (1) คำถามเกี่ยวกับกฎหมายแห่งประชาชาติ และระบบของมัน และ (2) คำถามเกี่ยวกับสถาบันทางกฎหมาย

ในไทยเริ่มเกิดขึ้นในปี 2516 ที่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยอาจารย์ ปรีดี เกษมทรัพย์ ที่พยายามให้ผู้เรียนคณะ นิติศาสตร์ เกิดการถกเถียงโต้แย้ง มากกว่าอาศัยกฎหมายหลักสี่มุมเมือง ประกอบกับภาวะสถานการณ์การเมืองในขณะนั้น จนเกิดการปฎิรูปกฎหมาย 

คำนิยามนิติปรัชญา 

George Whitecross Paton : นิติปรัชญาเป็นวืธีการศึกษาที่มีลักษณะเฉพาะอย่างหนึ่งเนื่องด้วยมิใช่เป็นการศึกษากฎหมายของประเทศใดประเทศหนึ่ง แต่หากเป็นการศึกษาแนวความคิดทั่วไปในตัวกฎหมาย 

R.W.M. Dias : นิติปรัชญาเป็นการศึกษาเกี่ยวกับโครงสร้าง , การใช้และบทบาทของกฎหมาย ตลอดจนแนวความคิดเกี่ยวกับกฎหมาย 

Julius Stone : นิติปรัชญาเป็นเรื่องการตรวจสอบศึกษาของนักกฎหมายต่อหลักการ , อุดมคติ และเทคนิคของกฎหมายในแง่มุมความคิดจากความรอบรู้ปัจจุบัน 

หรือในทรรศนะของอาจารย์ผู้สอนนิติปรัชญาไทย มีนิยามต่างกันอาทิ  

* “นิติปรัชญาศึกษาถึงรากฐานทางทฤษฎีของกฎหมาย ศึกษาถึงอุดมคติสูงสุดหรือคุณค่าอันแท้จริงของกฎหมาย หรือแก่นสารของกฎหมาย”                                - ดร ปรีดี เกษมทรัพย์
* ”วิชาปรัชญากฎหมายได้แก่ การศึกษาถึงหลักการพื้นฐานอย่างลึกซึ้งในกฎหมายเพื่อแสวงหาอุดมการขั้นสุดท้าย และค่านิยมที่แท้จริงของกฎหมาย” - ดร อุกฤษ มงคลนาวิน
* ”นิติปรัชญาเป็นการศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายกับความยุติธรรม เป็นการศึกษาให้เข้าถึงซึ่งสัจธรรม วิญญาณกฎหมาย หรือสิ่งที่เป็นคุณค่าหลักการ และทฤษฎีซึ่งอยู่เบื้องหลังตัวบท และวิธีการทางกฎหมาย” - ดร รองพล เจริญพันธุ์

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ปรัชญาสังคม
หมวดหมู่:นิติปรัชญา
โตเกเลา

**โตเกเลา** (โตเกเลา: ;  "ตะวันออกเฉียงเหนือ-เหนือ"; เดิมมีชื่อว่า **หมู่เกาะยูเนียน** และมีชื่อทางการถึง พ.ศ. 2519 ว่า **หมู่เกาะโตเกเลา**) เป็นเขตการปกครองตนเองกึ่งอาณานิคมของนิวซีแลนด์ โดยประกอบไปด้วยอะทอลล์ทั้งหมด 3 แห่งในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้ ทั้งหมดมีพื้นที่ดินรวม  ซึ่งมีการผลัดเปลี่ยนเมืองหลวงไปตามอะทอลล์ทั้ง 3 แห่งทุก ๆ ปี นอกจากนี้ เกาะสเวนส์ซึ่งอยู่ในกลุ่มเกาะเดียวกันตกเป็นกรณีพิพาทเรื่องดินแดน โดยในปัจจุบันสหรัฐบริหารเกาะนี้ในฐานะส่วนหนึ่งของอเมริกันซามัว สหประชาชาติได้จัดให้โตเกเลาอยู่ในรายชื่อประเทศที่ไม่ได้ปกครองตนเอง โตเกเลาเป็นประเทศและดินแดนที่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจและค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศที่น้อยที่สุดในโลก มีเมืองที่ใหญ่ที่สุด คือ อาตาฟู

## ศัพทมูลวิทยา
 เป็นคำที่มีความหมายในภาษาโตเกเลาว่า "ลมเหนือ" นักสำรวจชาวยุโรปยุคแรกเปลี่ยนชื่อหมู่เกาะโตเกเลาเป็น *หมู่เกาะยูเนียน* และ *กลุ่มยูเนียน* จากนั้นมีการตั้งชื่อทางการของเกาะใน พ.ศ. 2519 เป็น *หมู่เกาะโตเกเลา* แล้วจึงตัดคำว่าหมู่เกาะออกเหลือเพียง *โตเกเลา* ในวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2519

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Tokelau. *[[The World Factbook]]*. Central Intelligence Agency.
* Tokelau จาก *UCB Libraries GovPubs*
* 
* 
* Ethnology of Tokelau Islands
* 

### การปกครอง
* Tokelau Council of Ongoing Government. executive branch of the government
* The Administrator of Tokelau. เว็บไซต์โตเกเลาของ the NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade

### อะทอลล์
* Fakaofo
* Nukunonu

หมวดหมู่:ประเทศนิวซีแลนด์
หมวดหมู่:ประเทศในเขตโอเชียเนีย
หมวดหมู่:ประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาทางการ
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2491
หมวดหมู่:อดีตอาณานิคมของอังกฤษ
หมวดหมู่:พอลินีเชีย
เกาะนอร์ฟอล์ก

**เกาะนอร์ฟอล์ก** เป็นดินแดนของออสเตรเลีย เป็นเกาะเล็ก ๆ ที่มีประชากรอาศัยอยู่ ในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้ มีอาณาเขตตั้งอยู่ระหว่าง ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และนิวแคลิโดเนีย โดยมีเพื่อนบ้านคือ 2 เกาะที่เป็นเขตเกาะของประเทศออสเตรเลีย อยู่ใกล้ ๆ กัน เกาะนอร์ฟอล์กมีเมืองหลวงชื่อคิงส์ตัน แต่ว่าเมืองที่ใหญ่ที่สุดของเกาะคือเบินต์ไพน์ 

## ภูมิอากาศ
เกาะนอร์ฟอล์กมีลักษณะภูมิอากาศแบบอบอุ่นชื้นกึ่งเขตร้อน อากาศอบอุ่นตลอดทั้งปี อุณหภูมิในเดือนกุมภาพันธ์อยู่ระหว่าง 20 ถึง 25 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิในเดือนสิงหาคมอยู่ระหว่าง 13 ถึง 18 องศาเซลเซียส

## อ้างอิง

น
หมวดหมู่:ประเทศในเขตโอเชียเนีย
หมวดหมู่:เกาะในเขตโอเชียเนีย
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2522
อุตสาหกรรมท่องเที่ยว

การท่องเที่ยว ถือเป็นอุตสาหกรรมประเภทของการให้บริการ อีกทั้งการท่องเที่ยว ยังมีความเกี่ยวเนื่องทำให้เกิด อุตสาหกรรมประเภทต่างๆ เช่น ร้านอาหาร ธุรกิจโรงแรม ร้านขายของที่ระลึก ซึ่งก่อให้เกิด การจ้างงานในระดับต่างๆ ก่อให้เกิดการลงทุน ดังนั้นอุตาหกรรมการท่องเที่ยวจึงถือว่า เป็นอุตสาหกรรมที่สร้างรายได้ให้กับประเทศเป็นอันดับหนึ่ง และเป็นอุตสาหกรรมที่ผลักดันให้เศรษฐกิจของประเทศดีขึ้น

## แหล่งที่มา
*การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

## แหล่งข้อมูลอื่น
ซอฟต์แวร์เฟรมเวิร์ก

**เฟรมเวิร์ก** (framework) หรือ **โครงร่างซอฟต์แวร์** เป็นรูปแบบที่นำกลับมาใช้ใหม่ได้สำหรับระบบซอฟต์แวร์ (หรือระบบย่อย) ซึ่งสามารถอยู่ในรูปของคลาสนามธรรม (Abstract class) และกับวิธีในการใช้ตัวตน (instance) ของคลาสร่วมกันจำเพาะสำหรับซอฟต์แวร์ชนิดใดชนิดหนึ่ง โครงร่างซอฟต์แวร์ทุกโครงร่างใช้การออกแบบเชิงวัตถุ ซึ่งโปรแกรมของโครงร่างซอฟต์แวร์มักจะเป็นโปรแกรมเชิงวัตถุ อย่างไรก็ตามโปรแกรมที่เขียนขึ้นตามการออกแบบไม่จำเป็นต้องเป็นโปรแกรมเชิงวัตถุ 

ยกตัวอย่างเช่น โครงร่างซอฟต์แวร์สามารถช่วยให้สร้างโปรแกรมบรรณาธิกรณ์กราฟิก ที่แตกต่างกันได้หลายประเภท เช่น การวาดภาพศิลป์ การประพันธ์ดนตรี และการออกแบบเครื่องกลโดยใช้คอมพิวเตอร์ช่วย (แคด)

## อ้างอิง
* Gachet, A. (2003) "Software Frameworks for Developing Decision Support Systems - A New Component in the Classification of DSS Development Tools", Journal of Decision Systems 12(3/4): 271-281.

หมวดหมู่:การเขียนโปรแกรม
หมวดหมู่:วิศวกรรมซอฟต์แวร์
นอร์ทอเมริกันร็อกเวลล์ OV-10 บรองโก

**นอร์ทอเมริกันร็อกเวลล์ OV-10 บรองโก** (North American Rockwell OV-10 Bronco) เป็นเครื่องบินลาดตระเวนขนาดเบาติดอาวุธ เริ่มบินเป็นครั้งแรกในวันที่ 16 กรกฎาคม 1965 และประจำการในหน่วยนาวิกโยธินสหรัฐ เมื่อกันยายน 1969

## รายละเอียด OV-10
* **ผู้สร้าง** บริษัทร็อกเวลส์อินเตอร์เนชั่นเนล (สหรัฐอเมริกา)
* **ประเภท** เครื่องบินรบเอนกประสงค์,ตรวจการณ์ติดอาวุธ,ปฏิบัติการณ์กลางคืน,โจมตีผู้ก่อการร้าย 2 ที่นั่ง
* **เครื่องยนต์** เทอร์โบใบพัด แอรีเสิร์ช ที-76-จี-412/413 ให้กำลังเครื่องละ 750 แรงม้า 2 เครื่อง
* **กางปีก** 12.19 เมตร
* **ยาว** 12.67 เมตร
* **สูง** 4.62 เมตร
* **พื้นที่ปีก** 27.03 ตารางเมตร
* **น้ำหนักเปล่า** 3,161 กิโลกรัม
* **น้ำหนักวิ่งขึ้นสูงสุด** 4,494 กิโลกรัม
* **อัตราเร็วสูงสุด** 452 กิโลเมตร/ชั่วโมง ที่ระดับน้ำทะเล
* **อัตราเร็วเดินทาง** 345 กิโลเมตร/ชั่วโมง
* **อัตราไต่** 2,073 เมตร/วินาที
* **ระยะทางวิ่งขึ้นพ้น 15 เมตร** 341 เมตร
* **ระยะทางร่อนลงจาก 15 เมตร** 372 เมตร
* **รัศมีทำการรบ** 367 กิโลเมตร เมื่อติดอาวุธเต็มที่
* **พิสัยบิน** 2,298 กิโลเมตร
* **อาวุธ** ปืนกลอากาศ เอ็ม-60 ซี ขนาด 7.62 มม. 2 กระบอกที่ครีบรูปกระเประข้างลำตัว
** อาวุธปล่อยไซด์ไวน์เดอร์ ใต้ปีกข้างละ 1 นัด
** กระเปาะจรวด กระเประพลุส่องแสง
** รวมเป็นน้ำหนัก 1,633 กิโลกรัม
 

## อ้างอิง

OV
OV
ตูโปเลฟ ตู-154

thumb|Tu-154
**ตูโปเลฟ ตู-154**  (Tupolev Tu-154)  ตู-154 เป็นเครื่องบินโดยสารที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดลำหนึ่งของสหภาพโซเวียต ตู-154 เริ่มบินเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม ค.ศ. 1968 ส่งมอบให้สายการบินแอโรฟลอต เมื่อเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1970 และเริ่มรับผู้โดยสารเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1972 ตู-154 มีขนาดและรูปร่างใกล้เคียงกับ โบอิง 727 ของสหรัฐฯ

## รายละเอียด ตู-154
* **ผู้สร้าง:** โรงงานสร้างอากาศยานแห่งสหภาพโซเวียต ปัจจุบันคือสำนักงานตูโปเลฟ
* **ประเภท:** เจ๊ตโดยสาร พิสัยบินปานกลาง-ไกล เจ้าหน้าที่ 3 นาย อัตราผู้โดยสาร 128-164 ที่นั่ง
* **เครื่องยนต์:** เทอร์โบแฟน คุซเนทซอฟ เอ็นเค 8-2 ยู ให้แรงขับเครื่องละ 10,500 กิโลกรัม 3 เครื่อง
* **กางปีก:** 37.55 เมตร
* **ยาว:** 47.9 เมตร
* **สูง:** 11.4 เมตร
* **พื้นที่ปีก:** 201.45 ตารางเมตร
* **น้ำหนักเปล่า:** 50,775 กิโลกรัม
* **น้ำหนักวิ่งขึ้นสูงสุด:** 96,000 กิโลกรัม
* **อัตราเร็วขั้นสูง:** 950 กิโลเมตร/ชั่วโมง ที่ระยะสูง 9,450 เมตร
* **อัตราเร็วเดินทางประหยัด:** 900 กิโลเมตร/ชั่วโมง ที่ระยะสูง 11,000 เมตร
* **พิสัยบิน:** 3,250 กิโลเมตร 

## อ้างอิง

หมวดหมู่:เครื่องบินตูโปเลฟ
หมวดหมู่:อากาศยานเชิงพาณิชย์
โอ-1 เบิร์ด ด็อก

โอ-1|thumb|250px|right
**แซสสนา โอ-1 เบิร์ด ด็อก**  (O-1 Bird Dog)  โอ-1 เดิมคือ แอล-19 เป็นเครื่องบินที่มีอายุการใช้งานยาวนานแบบหนึ่งและใช้งานกันแพร่หลาย โอ-1 สร้างขึ้นใช้งานครั้งแรกในกองทัพบกสหรัฐฯ เริ่มบินเป็นครั้งแรกเมื่อเดือนมีนาคม ค.ศ. 1950 มีจำนวนการสร้างถึงต้นปี ค.ศ. 1964 มีจำนวนกว่า 3,431 เครื่อง มีประเทศที่ใช้งานได้แก่ สหรัฐ ออสเตรีย บราซิล ฝรั่งเศส อิตาลี ญี่ปุ่น กัมพูชา เกาหลีใต้ ลาว สเปน เวียดนาม และ ไทย กองทัพอากาศไทยได้รับ โอ-1 เข้าประจำการเมื่อปี ค.ศ. 1967 โดยกำหนดสัญลักษณ์เป็น บ.ต.2 หรือเครื่องบินตรวจการณ์แบบ 2

## รายละเอียด โอ-1
* **ผู้สร้าง** บริษัทเซสสนา แอร์คราฟท์ (สหรัฐอเมริกา)
* **ประเภท** สื่อสาร/สังเกตการณ์ 2 ที่นั่ง
* **เครื่องยนต์** ลูกสูบ คอนติเนนตัล โอ-470-11 ลูกสูบนอน 6 สูบ ให้กำลัง 213 แรงม้า 1 เครื่อง
* **กางปีก** 10.97 เมตร
* **ยาว** 7.89 เมตร
* **สูง** 2.23 เมตร
* **พื้นที่ปีก** 16.16 ตารางเมตร
* **น้ำหนักเปล่า** 680 กิโลกรัม
* **น้ำหนักวิ่งขึ้นสูงสุด** 1,090 กิโลกรัม
* **อัตราเร็วขั้นสูง** 184 กิโลเมตร/ชั่วโมง
* **อัตราเร็วเดินทางประหยัด** 166 กิโลเมตร/ชั่วโมง ที่ระยะสูง 1,525 เมตร
* **อัตราไต่** 350 เมตร
* **เพดานบินใช้งาน** 5,640 เมตร
* **ระยะทางวิ่งขึ้นพ้น 15 เมตร** 177 เมตร
* **ระยะทางร่อนลงจาก 15 เมตร** 183 เมตร
* **พิสัยบินเดินทาง** 848 กิโลเมตร

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Atlantic Canada Aviation Museum
* Warbird Alley
* Standard Aircraft Characteristics: O-1C (Navair Publication) 

O-1
O-1
สงครามฟอล์กแลนด์

**สงครามหมู่เกาะฟอล์กแลนด์** (; ) เป็นสงครามที่ไม่ได้ประกาศในระยะเวลา 10 สัปดาห์ ระหว่างอาร์เจนตินา และสหราชอาณาจักร ในปี ค.ศ. 1982 บนดินแดนที่ขึ้นกับบริติชสองแห่งในแอตแลนติกทางตอนใต้: หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ และดินแดนในภาวะพึ่งพิง เกาะเซาท์จอร์เจียและหมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช ผลลัทธ์ของสงครามคือ บริติชชนะ

ความขัดแย้งครั้งนี้ได้เริ่มขึ้นในวันที่ 2 เมษายน เมื่ออาร์เจนตินาได้ทำการบุกรุกและยึดครองหมู่เกาะฟอล์กแลนด์ ตามมาด้วยการบุกครองเกาะเซาท์จอร์เจียในวันต่อมา เมื่อวันที่ 5 เมษายน รัฐบาลบริติชได้ส่งกองกำลังทางเรือเพื่อต่อกรกับกองทัพเรือและกองทัพอากาศของอาร์เจนติน่า ก่อนที่จะทำการโจมตีด้วยสะเทิ้นน้ำสะเทินบกบนหมู่เกาะ ความขัดแย้งครั้งนี้ได้กินเวลาไป 74 วัน และจบลงด้วยการยอมจำนนของอาร์เจนติน่าในวันที่ 14 มิถุนายน ได้ส่งคืนเกาะให้อยู่ในการควบคุมของบริติช โดยรวมแล้ว บุคคลากรทางทหารของอาร์เจนติน่า 649 นาย บุคคลากรทางทหารของบริติช 255 นาย และชาวเกาะฟอล์กแลนด์สามคนล้วนเสียชีวิตในการสงคราม

ความขัดแย้งครั้งนี้เป็นเหตุการณ์สำคัญในความขัดแย้งที่ยืดเยื้อเกี่ยวกับอำนาจอธิปไตยของดินแดน อาร์เจนติน่าได้แสดงสิทธิ์ (และปกปักรักษา) ว่าหมู่เกาะเหล่านี้เป็นดินแดนของอาร์เจนติน่า และรัฐบาลอาร์เจนติน่าจึงได้แสดงให้เห็นถึงปฏิบัติการทางทหารว่าเป็นการเรียกคืนดินแดนของตน รัฐบาลบริติชได้ถือว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการบุกครองดินแดนที่เคยเป็นอาณานิคมในพระองค์ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1841 ชาวเกาะฟอล์กแลนด์ ที่อาศัยอยู่ในหมู่เกาะเหล่านี้นับตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 19 ส่วนใหญ่เป็นเหล่าบรรดาลูกหลานของผู้ตั้งถิ่นฐานชาวบริติช และให้การสนับสนุนอำนาจอธิปไตยของบริติชอย่างมาก รัฐทั้งสองฝ่ายยังไม่ได้ประกาศสงครามอย่างเป็นทางการ แม้ว่าทั้งสองรัฐบาลจะประกาศให้หมู่เกาะเหล่านี้เป็นเขตสงครามก็ตาม

ความขัดแย้งครั้งได้มีผลอย่างมากในประเทศทั้งสองฝ่ายและเป็นเรื่องราวในหนังสือ บทความ ภาพยนตร์ และเพลงต่าง ๆ ความรู้สึกรักชาติอยู่ในระดับสูงในอาร์เจนติน่า แต่ผลลัพธ์ที่ไม่เป็นใจทำให้เกิดการประท้วงครั้งใหญ่ต่อรัฐบาลทหารที่ปกครองอยู่ ได้เร่งก่อให้เกิดการล่มสลายและกลายมาเป็นประชาธิปไตยภายในประเทศ ในสหราชอาณาจักร รัฐบาลฝ่ายอนุรักษ์นิยม ได้รับแรงสนับสนุนจากผลความสำเร็จที่ตามมา ได้รับการเลือกตั้งอีกครั้งโดยมีเสียงข้างมากเพิ่มขึ้นในปีถัดมา ผลกระทบทางวัตนธรรมและการเมืองของความขัดแย้งในสหราชอาณาจักรนั้นมีน้อยกว่าในอาร์เจนติน่า ซึ่งยังเป็นหัวข้อสนทนาทั่วไป

ความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างสหราชอาณาจักรและอาร์เจนติน่าได้รับการฟื้นฟูในปี ค.ศ. 1989 ภายหลังการประชุมในมาดริด ซึ่งรัฐบาลทั้งสองประเทศได้ออกแถลงการณ์ร่วมกัน ไม่มีการเปลี่ยนแปลงในจุดยืนของประเทศใด ๆ เกี่ยวกับอำนาจอธิปไตยของหมู่เกาะฟอล์กแลนด์อย่างชัดเจน ในปี ค.ศ. 1994 อาร์เจนติน่าได้ประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ซึ่งได้ประกาศให้หมู่เกาะฟอล์กแลนด์เป็นจังหวัดหนึ่งของอาร์เจนติน่าตามกฎหมาย อย่างไรก็ตาม หมู่เกาะเหล่านี้ยังคงอยู่ในฐานะดินแดนโพ้นทะเลของบริติชที่ปกครองด้วยตนเอง

## อ้างอิง

หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับทวีปอเมริกาใต้
หมวดหมู่:สงครามปัจจุบัน
หมวดหมู่:สงครามในคริสต์ศตวรรษที่ 20
หมวดหมู่:กรณีพิพาทเรื่องอาณาเขตอาร์เจนตินา
หมวดหมู่:กรณีพิพาทเรื่องอาณาเขตสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:การบุกครองสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:มาร์กาเรต แทตเชอร์
หมวดหมู่:กรณีพิพาทเรื่องอาณาเขตในทวีปอเมริกาใต้
มูลนิธิไทยรัฐ

**มูลนิธิไทยรัฐ** (Thairath Foundation) หรือ *มูลนิธิหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ* (Thairath Newspaper Foundation) เป็นมูลนิธิเพื่อสาธารณประโยชน์ เป็นที่รู้จักของสังคมในฐานะ หน่วยงานอุปถัมภ์โรงเรียนไทยรัฐวิทยาทั้ง 101 แห่งทั่วประเทศไทย ก่อตั้งโดยกำพล วัชรพล ผู้อำนวยการหนังสือพิมพ์ไทยรัฐคนแรก

## ประวัติ
*มูลนิธิหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ* ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2522 อันเป็นวันคล้ายวันเกิดอายุครบ 60 ปีของกำพล วัชรพล ซึ่งใช้ทุนส่วนตัวในการก่อตั้งมูลนิธิดังกล่าว เป็นเงินจำนวน 1,000,000 บาท และยื่นคำขออนุญาตจัดตั้งมูลนิธิ ต่อสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ (ปัจจุบันเป็นกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม) และได้รับใบอนุญาตจัดตั้งมูลนิธิ เลขที่ ต.131/2523 เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2523 ต่อมาจึงเปลี่ยนมาใช้ชื่อ *มูลนิธิไทยรัฐ* จนถึงปัจจุบัน

## วัตถุประสงค์
# ส่งเสริมด้านการศึกษา และช่วยเหลือกิจกรรมเกี่ยวกับการศึกษา แก่นักเรียนที่ยากจนและนักเรียนดีทั่วไป
# ส่งเสริมการศึกษา ค้นคว้าวิจัยงานหนังสือพิมพ์
# ร่วมมือกับองค์กรการกุศลอื่น ๆ เพื่อสาธารณประโยชน์
# ไม่ดำเนินการเกี่ยวข้องกับการเมือง ไม่ว่าประการใด ๆ

## คณะกรรมการมูลนิธิ

## แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ 
* ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับมูลนิธิไทยรัฐ 

มูลนิธิไทยรัฐ
ทไยรัฐ
ตูโปเลฟ ตู-134

**ตูโปเลฟ ตู-134**  (Tupolev Tu-134) ผลิตขึ้นเพื่อใช้แทนเครื่องบินโดยสาร ตูโปเลฟ ตู-104 เริ่มรับผู้โดยสารโดยสายการบิน แอโรฟล็อต ในเส้นทางมอสโคว์-สต็อกโฮล์ม เมื่อเดือนกันยายน ค.ศ. 1967

## รายละเอียด ตู-134
* **ผู้สร้าง:** โรงงานสร้างอากาศยานแห่งสหภาพโซเวียต ปัจจุบันคือบริษัทตูโปเลฟ
* **ประเภท:** เจ๊ตโดยสารพิสัยบินใกล้-ปานกลาง เจ้าหน้าที่ 3 นาย อัตราผู้โดยสารสูงสุด 72 ที่นั่ง
* **เครื่องยนต์:** เทอร์โบแฟน โซโลเวียฟ ดี-30 ให้แรงขับเครื่องละ 6,800 กิโลกรัม 2 เครื่อง
* **กางปีก:** 29 เมตร
* **ยาว:** 37.1 เมตร
* **สูง:** 9.02 เมตร
* **พื้นที่ปีก:** 127.3 ตารางเมตร
* **น้ำหนักเปล่า:** 29,000 กิโลกรัม
* **น้ำหนักบรรทุกสูงสุด:** 8,200 กิโลกรัม
* **น้ำหนักวิ่งขึ้นสูงสุด:** 47,000 กิโลกรัม
* **อัตราเร็วเดินทางขั้นสูง:** 900 กิโลเมตร/ชั่วโมง
* **อัตราเร็วเดินทางพิสัยบินไกล:** 750 กิโลเมตร/ชั่วโมง
* **เพดานบินใช้งาน:** 12,000 เมตร
* **พิสัยบิน:** 2,000 กิโลเมตร

## อ้างอิง

หมวดหมู่:เครื่องบินตูโปเลฟ
หมวดหมู่:อากาศยานเชิงพาณิชย์
หมวดหมู่:อากาศยานไอพ่นสองเครื่องยนต์