พระราชสาส์นทองของพระเจ้าอลองพญา

**พระราชสาส์นทอง**เป็นต้นฉบับที่เขียนด้วยภาษาพม่าบนแผ่นทองคำ ซึ่งพระเจ้าอลองพญาแห่งพม่าส่งไปยังพระเจ้าจอร์จที่ 2 แห่งบริเตนใหญ่ในลอนดอน เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1756 ปัจจุบันพระราชสาส์นนี้ได้รับการเก็บรักษาไว้ที่หอสมุดก็อทฟรีท วิลเฮ็ล์ม ไลบ์นิทซ์ ในฮันโนเฟอร์ ปี ค.ศ. 2015 พระราชสาส์นทองได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นความทรงจำแห่งโลกโดยยูเนสโกในฐานะมรดกร่วมของพม่า เยอรมนี และสหราชอาณาจักร

## ประวัติศาสตร์

พระเจ้าอลองพญาแห่งพม่าเป็นหนึ่งในผู้ปกครองที่มีอิทธิพลมากที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในสมัยของพระองค์ ในช่วงนี้ บริติช บริษัทอินเดียตะวันออก (EIC) ซึ่งก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1600 ได้เข้ามาตั้งรกรากในอินเดียและกำลังสร้างอิทธิพลทางเศรษฐกิจและการเมือง ในวันขึ้นสิบค่ำ เดือนกะโซน ปีศักราช 1118 ของพม่า (7 พฤษภาคม 1756 ตามปฏิทินเกรกอรี) พระเจ้าอลองพญาทรงสั่งให้จัดทำพระราชสาส์นสี่ฉบับโดยสำนักพระราชวังของพระองค์ พระราชสาส์นฉบับที่หนึ่ง ฉบับสีทองและสำคัญที่สุด ส่งถึงพระเจ้าจอร์จที่ 2 แห่งบริเตน ฉบับที่สองส่งถึงผู้อำนวยการบริษัทอินเดียตะวันออก ฉบับที่สามส่งถึงประมุขอังกฤษแห่งมัทราส และฉบับที่สี่ส่งถึงหัวหน้าเกาะแหลมนะกะริ เขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดี

เพื่อหลีกเลี่ยงความเข้าใจผิดหรือการตีความเนื้อหาผิด พระเจ้าอลองพญาจึงให้แปลพระราชสาส์นทั้งหมดซึ่งแตกต่างกันทั้งเนื้อหาและรูปแบบตามผู้รับแต่ละราย ในย่างกุ้ง และส่งคำแปลเหล่านี้ไปพร้อมกับต้นฉบับที่สำนักงานใหญ่ของบริษัทอินเดียตะวันออกในลอนดอน มีบันทึกการรับพระราชสาส์นไว้

ในพระราชสาส์นทอง พระเจ้าอลองพญาได้เสนอต่อพระเจ้าจอร์จที่ 2 ว่าควรขยายความสัมพันธ์ทางการค้าที่มีมายาวนานระหว่างสองประเทศ อาจทำได้โดยการให้บริษัทอินเดียตะวันออกตั้งสถานีการค้ามีป้อมปราการที่เมืองท่าปะเตนบนชายฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ของพม่า ในขณะที่เขียนพระราชสาส์นฉบับนี้ บริษัทมีเพียงสถานีการค้าเล็ก ๆ บนเกาะแหลมนะกะริ ซึ่งอยู่ห่างไกลจากเส้นทางการค้า ไม่มีโครงสร้างพื้นฐานรองรับ และอยู่ในเขตภูมิอากาศที่ไม่เอื้อต่อสุขภาพ

ข้อเท็จจริงที่ว่ากษัตริย์องค์หนึ่งเขียนพระราชสาส์นถึงกษัตริย์อีกองค์หนึ่งเพื่อข้อเสนอดังกล่าวในรูปแบบของพระราชสาส์นที่มีราคาแพง ประณีตบรรจง และตกแต่งอย่างสวยงาม ทำจากทองคำ แสดงให้เห็นถึงความสำคัญและคุณค่าของข้อเสนอในด้านหนึ่ง และในอีกด้านหนึ่งก็แสดงถึงความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ในท่าทีนี้ ทั้งสองฝ่ายต่างได้ประโยชน์ ผู้ส่งสามารถสร้างชื่อเสียงให้กับตนเองในวงกว้างและเสริมสร้างอำนาจภายในประเทศ ในขณะที่ผู้รับสามารถพัฒนาแผนกลยุทธ์ทางเศรษฐกิจของตนเพื่อต่อต้านการแข่งขันจากบริษัทอินเดียตะวันออกของฝรั่งเศส

ผู้รับพระราชสาส์นทองคือพระเจ้าจอร์จที่ 2 ซึ่งประสูติที่ฮันโนเฟอร์และอยู่ในตระกูลเวล์ฟ พระองค์เป็นทั้งกษัตริย์แห่งบริเตนใหญ่และรัฐผู้คัดเลือกฮันโนเฟอร์ในเวลาเดียวกัน โดยทรงรวมดินแดนเหล่านี้เข้าด้วยกันเป็นรัฐร่วมประมุข พระราชสาส์นฉบับนี้ถูกส่งต่อไปยังมัทราส ซึ่งเกิดความล่าช้าต่าง ๆ ทำให้พระราชสาส์นมาถึงลอนดอนในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1758 เกือบสองปีหลังจากที่ส่งครั้งแรก

เหตุผลหนึ่งที่ทำให้เกิดความล่าช้าเกือบสองปีอาจเป็นเพราะสงครามเจ็ดปีซึ่งปะทุขึ้นใน ค.ศ. 1756 ซึ่งเป็นปีที่เขียนพระราชสาส์นฉบับนี้ บริเตนใหญ่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงในสงคราม พระเจ้าอลองพญาได้ส่งพระราชสาส์นทองไปยังพระเจ้าจอร์จที่ 2 พร้อมกับพระราชสาส์นอีกฉบับหนึ่งที่ส่งถึงผู้อำนวยการบริษัทอินเดียตะวันออก อย่างไรก็ตาม ผู้รับทั้งสองฝ่ายไม่เข้าใจทั้งเนื้อหาและความสำคัญของข้อความ จึงไม่เห็นเหตุผลที่จะตอบกลับด้วยท่าทีทางการทูต การริเริ่มของผู้ปกครองพม่าครั้งนี้ถูกมองว่าเป็นเพียงเรื่องแปลกมากกว่าจะเป็นการเคลื่อนไหวทางการเมืองที่จริงจังของรัฐที่มีอำนาจน้อยกว่า พระเจ้าอลองพญาไม่เพียงแต่ไม่ได้รับการตอบกลับข้อเสนอของพระองค์เท่านั้น แต่ยังไม่มีการยืนยันด้วยซ้ำว่าจดหมายได้ไปถึงปลายทางแล้ว เป็นที่ทราบกันว่าพระองค์เห็นว่าการเพิกเฉยต่อพระองค์เป็นการดูหมิ่นอย่างร้ายแรง

พระเจ้าจอร์จที่ 2 ส่งพระราชสาส์นฉบับนี้ ซึ่งถือเป็นของแปลก ไปยังหอสมุดในเมืองฮันโนเฟอร์ เมืองที่ประทับของพระองค์ โดยพระราชสาส์นมาถึงที่นั่นสามสัปดาห์ต่อมา แม้คำอธิบายจะไม่ถูกต้องก็ตาม ความผิดพลาดนี้เกิดจาก แกร์ลัค อดอล์ฟ วอน มุนช์เฮาเซิน (Gerlach Adolph von Münchhausen) ซึ่งเป็นที่ปรึกษาส่วนพระองค์ของพระเจ้าจอร์จที่ 2 มุนช์เฮาเซิน อธิบายพระราชสาส์นฉบับนี้ในจดหมายถึง คริสเตียน ลุดวิก ไชด์ (Christian Ludwig Scheidt) บรรณารักษ์ที่ฮันโนเฟอร์ ว่าเป็นบันทึกทางการทูตใน "ภาษาอินเดีย" (เช่นภาษาสันสกฤต) จากเจ้าชายอินเดียแห่งชายฝั่งโคโรมันเดล ซึ่งศาสนาของพระองค์ห้ามไม่ให้พระองค์กินสิ่งมีชีวิตใด ๆ และพระองค์บูชาไฟ ด้วยเหตุนี้ พระราชสาส์นฉบับนี้จึงถูกเก็บไว้ในหอจดหมายเหตุตลอดระยะเวลา 248 ปีต่อมา นอกเหนือจากเหตุการณ์ในปี ค.ศ. 1768 แล้ว พระราชสาส์นทองก็ไม่ได้รับความสนใจอีกเลย ในวันที่ 11 มิถุนายน ค.ศ. 1768 เจ้าชายคริสเตียนที่ 7 แห่งเดนมาร์ก (ต่อมาคือพระมหากษัตริย์) เสด็จถึงฮันโนเฟอร์ในการเสด็จประพาสครั้งใหญ่ของพระองค์ ซึ่งพระราชสาส์นฉบับนี้ได้ถูกนำมาแสดงให้พระองค์ทอดพระเนตร อย่างไรก็ตาม พระองค์สร้างความเสียหายโดยไม่ตั้งใจ ความเสียหายนี้ยังคงปรากฏให้เห็นจนถึงปัจจุบัน จากนั้นพระราชสาส์นฉบับนี้ก็ไม่เป็นที่รู้จักอีกครั้ง ค.ศ. 1867 เอดูอาร์ด โบเดมันน์ (Eduard Bodemann) ได้คัดลอกคำอธิบายที่ผิดพลาดของพระราชสาส์นฉบับนี้ลงในสารบัญของ "หอสมุดหลวงแห่งฮันโนเฟอร์" โดยใช้หมายเลขประจำชั้น "IV 571 a"

แม้จะทราบกันดีว่าพระราชสาส์นทองเคยมีอยู่จริง และสามารถพบสำเนาได้ในหอจดหมายเหตุต่าง ๆ แต่ไม่ทราบว่าต้นฉบับอยู่ที่ไหน หรือแม้กระทั่งว่ายังคงมีอยู่หรือไม่ จนกระทั่งค้นพบใหม่ใน ค.ศ. 2006 หลังจากการค้นพบครั้งนี้ ข้อความจึงได้รับการแปลและได้รับการยอมรับถึงความสำคัญที่แท้จริง ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2013 พระราชสาส์นทองได้รับการขึ้นทะเบียนในรายชื่อสมบัติทางวัฒนธรรมแห่งชาติของเยอรมนี ภายใต้กฎหมายคุ้มครองวัฒนธรรม (*Kulturschutzgesetz*)

### การอธิบาย
#### วัสดุ

พระราชสาส์นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีขนาด ยาว 54.7 ซม. (21.5 นิ้ว) กว้าง 8.5 ซม. (3.3 นิ้ว) และหนา 0.2 มม. (0.0079 นิ้ว) รวมทับทิมทั้ง 24 เม็ด น้ำหนักรวม 100 กรัม (3.5 ออนซ์) การวิเคราะห์สเปกโทรสโกปี โดยสำนักงานคุ้มครองอนุสรณ์สถานทางประวัติศาสตร์แห่งรัฐโลเวอร์แซกโซนี (*Niedersächsichen Landesamt für Denkmalpflege*) พบความบริสุทธิ์อยู่ระหว่าง 95.25 ถึง 98.69% ทับทิมรูปไข่ 24 เม็ด มาจากเหมืองในเมืองโม่โกะของพม่า ทับทิมแต่ละเม็ดถูกยึดไว้ในตัวเรือนทองคำรูปหกเหลี่ยมขนาด 6 มม. x 6 มม. (0.24 นิ้ว x 0.24 นิ้ว)

#### การประดับตกแต่ง
แผ่นทองคำบาง ๆ นี้ถูกประดับขอบทั้งด้านซ้ายและด้านขวาของตัวอักษรด้วยทับทิมสองแถวในแนวตั้ง แถวละสิบสองเม็ด ที่ขอบด้านซ้ายเป็นรูปนูนของนกหงส์ในตำนาน ซึ่งเป็นตราประจำองค์ของกษัตริย์ อยู่ในกรอบแปดเหลี่ยมที่ตกแต่งอย่างวิจิตร รูปตราประจำพระองค์นั้นถูกประทับลงบนพระราชสาส์น

#### ข้อความ
ข้อความในพระราชสาส์นเขียนจากซ้ายไปขวา สลักอย่างประณีตด้วยอักษรพม่าจำนวนสิบบรรทัดที่มีความยาวเท่ากัน

#### ภาชนะบรรจุ

การบรรจุเอกสารสำคัญฉบับนี้เพื่อการจัดส่งนั้นได้รับการเลือกสรรให้มีความงดงามหรูหราและมีราคาแพง รวมถึงมีความแข็งแรงทนทานต่อการเดินทางไกล พระราชสาส์นฉบับนี้เดิมทีถูกม้วนด้วยกระดาษสีแดงแล้วเก็บไว้ในภาชนะงาช้างทรงกระบอก ภาชนะมีฝาปิดชิ้นนี้ทำขึ้นเป็นพิเศษจากงาช้างพม่าที่ทำกลวงและตกแต่งอย่างสวยงาม ปัจจุบันเหลือเพียงลวดลายประดับบางส่วนเท่านั้นที่ยังคงหลงเหลืออยู่ ภาชนะนี้ถูกบรรจุไว้ในถุงชนิดหนึ่งที่ทำจากผ้าไหมทอลาย ซึ่งอยู่ภายในหีบไม้ตกแต่งขัดเงาที่เคลือบด้วยยางไม้สีแดงและประดับด้วยทองคำ มีกระดาษแผ่นหนึ่งติดอยู่กับหีบซึ่งมีข้อความภาษาอังกฤษเขียนอยู่ เพื่อป้องกันความเสียหาย ภาชนะทั้งหมดเหล่านี้จึงถูกบรรจุเพิ่มลงในถุงผ้าสีแดงที่แข็งแรงทนทานระหว่างการขนส่งไปยังลอนดอน นอกจากกระบอกงาช้างแล้ว ไม่มีภาชนะอื่นใดหลงเหลืออยู่

### ลืมเลือนและค้นพบอีกครั้ง
เนื่องจากมีการบันทึกไว้ในสารบัญของโบเดมันน์ภายใต้หมายเลขทะเบียน "Ms IV 571a" ทำให้ทราบกันดีอยู่แล้วว่าพระราชสาส์นฉบับนี้มีอยู่จริงภายในหอสมุดก็อทฟรีท วิลเฮ็ล์ม ไลบ์นิทซ์ (GWLB) และในหมู่นักวิจัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากสำเนาที่เก็บไว้ในหอจดหมายเหตุต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากคำอธิบายที่ผิดพลาด ทำให้ต้นฉบับแทบไม่ได้รับความสนใจเลยเป็นเวลา 250 ปี ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2005 ฟรีดริช ฮุลส์มันน์ (Friedrich Hülsmann) ผู้อำนวยการแผนกหนังสือและระบบหอสมุดของ GWLB ได้เชิญ ฌัก เลเดอร์ (Jacques Leider) นักประวัติศาสตร์ชาวลักเซมเบิร์กและผู้เชี่ยวชาญด้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จากสำนักฝรั่งเศสแห่งปลายบุรพทิศในปารีส (École française d'Extrême-Orient) มาช่วยในการระบุเอกสาร จนถึงเวลานั้น เอกสารนี้ถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเอกสารภาษาสันสกฤตเนื่องจากการบันทึกในสารบัญ ในการตรวจสอบครั้งแรก เลเดอร์ได้ระบุแล้วว่าเอกสารนี้เขียนด้วยภาษาพม่า และความหมายของมันถูกเข้าใจผิดมาโดยตลอดจนถึงขณะนั้น

### การค้นคว้า
ใน ค.ศ. 2007 GWLB ได้มอบหมายให้ ฌัก เลเดอร์ ทำการค้นคว้าเกี่ยวกับประวัติของพระราชสาส์นทอง นอกจากการค้นคว้าประวัติของพระราชสาส์นและชะตากรรมในลอนดอนแล้ว เลเดอร์ยังได้แปลข้อความและเปรียบเทียบต้นฉบับกับฉบับอื่น ๆ ที่มีบันทึกในหอจดหมายเหตุ เช่น ในประเทศพม่า เขาได้เผยแพร่ผลการค้นคว้าของเขาเมื่อ ค.ศ. 2009 ในรายงานฉบับสมบูรณ์ ค.ศ. 2013 กระทรวงการต่างประเทศของเยอรมนีได้ให้การสนับสนุนการแปลงพระราชสาส์นฉบับนี้ให้เป็นดิจิทัลแบบ 3 มิติ ผ่านโครงการด้านวัฒนธรรมของกระทรวง

### ความสำคัญ
การเลือกใช้วัสดุและคุณภาพของช่างฝีมือ เป็นเครื่องบ่งชี้ถึงสถานะที่ผู้เขียนให้ความสำคัญกับเนื้อหาในพระราชสาส์นทองและผู้รับ การที่บริเตน โดยพระเจ้าจอร์จที่ 2 ไม่สนใจที่จะร่วมมือกับพม่า อาจเป็นผลมาจากสถานการณ์ภูมิศาสตร์ทางการเมืองในขณะนั้น ตั้งแต่ ค.ศ. 1756 บริเตนและรัฐอื่น ๆ ในยุโรปได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับสงครามเจ็ดปี โดยต่อสู้กับหลายรัฐในยุโรป ในทวีปต่าง ๆ รวมถึงในอเมริกาเหนือ แม้แต่ดัชชีฮันโนเฟอร์ก็เข้าร่วมกับฝ่ายบริเตนในความขัดแย้งนี้ เนื่องจากความขัดแย้งที่ยาวนานหลายปี บริษัทอินเดียตะวันออกจึงถอนตัวออกจากพม่า และแสดงความสนใจเพียงเล็กน้อยที่จะขยายการมีส่วนร่วมในที่นั่น เหตุการณ์นี้ประกอบกับผลทางการเมืองและการทหารที่ผิดพลาดหลายประการของบริเตน ทำให้พระเจ้าอลองพญาทำลายฐานที่มั่นบนเกาะแหลมนะกะริเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดี ซึ่งส่งผลให้ความสัมพันธ์ระหว่างสองรัฐแตกหักไปนานหลายทศวรรษ

เอกสารฉบับนี้ยังเปิดโอกาสให้มีการประเมินสิ่งสืบทอดของพระเจ้าอลองพญาใหม่อีกครั้ง ซึ่งบทบาทของพระองค์มักถูกลดทอนให้เหลือเพียงแค่บทบาทของนักรบ โดยละเลยการกระทำของพระองค์ในด้านภูมิรัฐศาสตร์และในฐานะนักการทูตระหว่างประเทศที่มีทักษะ

จากบริบทดังกล่าว พระราชสาส์นทองของพระเจ้าอลองพญาไม่เพียงแต่เป็นโบราณวัตถุชิ้นเอกในประวัติศาสตร์ศิลป์วิทยาเท่านั้น แต่ยังเป็นหน้าต่างที่เปิดให้เห็นถึงความสัมพันธ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ร่วมสมัยระหว่างบริเตนใหญ่ (และโดยเฉพาะบริษัทอินเดียตะวันออก) กับอาณาจักรพม่าที่กำลังฟื้นคืนอำนาจ

### การขึ้นทะเบียนเป็นความทรงจำแห่งโลกของยูเนสโก
ใน ค.ศ. 2014 หอสมุดก็อทฟรีท วิลเฮ็ล์ม ไลบ์นิทซ์ กระทรวงวัฒนธรรมของพม่า และหอสมุดบริติช ได้ส่งเอกสารเสนอชื่อพระราชสาส์นทองไปยังองค์การยูเนสโกเพื่อบรรจุไว้ในทะเบียนความทรงจำแห่งโลก คำร้องขอนี้ได้รับการอนุมัติในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2015 และพระราชสาส์นทองได้ถูกบรรจุอยู่ในทะเบียนตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

เนื่องจากการปรับปรุงอาคารหอสมุดเป็นเวลานาน ใบรับรองจากยูเนสโกจึงถูกนำเสนอในที่สุดเมื่อวันที่ 29 มีนาคม ค.ศ. 2017 โดยมี เวเรนา เม็ตเซอ-แมนโกลด์ (Verena Metze-Mangold) ประธานคณะกรรมาธิการยูเนสโก ให้แก่ แอนน์ เมย์ ผู้อำนวยการหอสมุด มีผู้เข้าร่วมพิธีได้แก่ ยิน ยิน มหยิ่น เอกอัครราชทูตพม่า แอนนาเบล แกลลอป ภัณฑารักษ์หมวดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของหอสมุดบริติช เจ้าชายไฮน์ริชแห่งฮันโนเฟอร์ ตัวแทนจากราชวงศ์เวลฟ์  และ กาเบรียล ไฮเนิน-คลยาจิช (Gabriele Heinen-Kljajić) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งโลเวอร์แซกโซนี

## อ้างอิง
; เชิงอรรถ

;บรรณานุกรม

* Jacques P. Leider: *[http://der-goldene-brief.gwlb.de/fileadmin/images/GoldenerBrief/Forschung/Leider_Golden_Letter.pdf King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II (7 May 1756). The story of an exceptional manuscript and the failure of a diplomatic overture.]* Hanover, Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek 2009.
* Jacques P. Leider: *La lettre du roi birman Alaungmintaya au roi de Grande-Bretagne George II (7 mai 1756): la re-découverte du manuscrit en or et son contexte historique.* In: *Comptes Rendus de l’Académie des Inscriptions et Belles Lettres.* 2011, I (janvier–mars), pp.&nbsp;155–173.
* Georg Ruppelt, Jacques Leider: *[http://digitale-sammlungen.gwlb.de/gwlb/docs/PU/GoldBrief2.pdf The Treasure of the Gottfried Wilhelm Leibniz Library in Hanover, Germany. The Golden Letter from King Alaungphaya of Myanmar to King Georg II of Great Britain.]* Hanover, .
* Extensive bibliography in various languages at der-goldene-brief.gwlb.de

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Official website of the Golden Letter
* Video (30 minutes) presented by Jacques Leider on the Golden Letter and its historical background
* Der Goldene Brief aus Myanmar (in German), video by the German Foreign Ministry

หมวดหมู่:ผลงานในปี พ.ศ. 2299
หมวดหมู่:จดหมาย
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์พม่า–สหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:วัฒนธรรมพม่า
หมวดหมู่:ความทรงจำแห่งโลกจากประเทศพม่า
หมวดหมู่:ความทรงจำแห่งโลกจากประเทศเยอรมนี
หมวดหมู่:ความทรงจำแห่งโลกจากสหราชอาณาจักร