เหงียน กาว กี่

**เหงียน กาว กี่** (; 8 กันยายน ค.ศ. 1930 – 23 กรกฎาคม ค.ศ. 2011) เป็นนายทหารและนักการเมืองชาวเวียดนามใต้ เขาดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารอากาศสาธารณรัฐเวียดนามในช่วงทศวรรษ 1960 ก่อนจะขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเวียดนามใต้ในรัฐบาลทหารระหว่าง ค.ศ. 1965 ถึง ค.ศ. 1967 จากนั้นดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีคู่กับนายพล เหงียน วัน เถี่ยว ผู้เป็นคู่แข่งทางการเมือง ภายใต้รัฐบาลพลเรือนแต่ในนาม จนกระทั่งเกษียณจากแวดวงการเมืองใน ค.ศ. 1971

เขาเกิดที่พื้นที่ทางตอนเหนือของเวียดนาม กี่เข้าร่วมกองทัพแห่งชาติเวียดนามของรัฐเวียดนาม ซึ่งอยู่ภายใต้การหนุนหลังของฝรั่งเศส และเริ่มต้นอาชีพในตำแหน่งนายทหารราบ ก่อนที่ฝรั่งเศสจะส่งเขาไปเข้ารับการฝึกเป็นนักบิน หลังจากฝรั่งเศสถอนกำลังออกและมีการแบ่งแยกประเทศเวียดนาม เขาได้รับการเลื่อนตำแหน่งในกองทัพอากาศสาธารณรัฐเวียดนามจนเป็นผู้บัญชาการสูงสุด ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1963 เขามีส่วนร่วมในเหตุการณ์รัฐประหารโค่นล้มประธานาธิบดีโง ดิ่ญ เสี่ยม ซึ่งนำไปสู่การลอบสังหารเสี่ยมในเวลาต่อมา

ใน ค.ศ. 1964 เขาเริ่มมีบทบาทโดดเด่นในทางการเมืองของคณะทหาร และเป็นหนึ่งในกลุ่มนายทหารหนุ่มที่มีความทะเยอทะยานและแข็งกร้าว ซึ่งมีสมญานามว่า "ยังเติร์ก" ตลอดระยะเวลาสองปีต่อมา มีความพยายามก่อรัฐประหารหลายครั้ง ทั้งที่ประสบความสำเร็จและล้มเหลว โดยในเดือนกันยายน ค.ศ. 1964 เขามีบทบาทในการปราบปรามความพยายามรัฐประหารนายพล เหงียน คั้ญ ของนายพล เลิม วัน ฟ้าต และเซือง วัน ดึ๊ก และในเดือนกุมภาพันธ์ปีถัดมา เขายังสกัดกั้นความพยายามรัฐประหารอีกครั้งของนายพลฟ้าต และฝั่ม หง็อก ถาว วิธีที่เขาใช้บ่อยครั้ง คือ การส่งเครื่องบินรบขึ้นบินและข่มขู่ว่าจะโจมตีทางอากาศในวงกว้างเพื่อบังคับให้ฝ่ายตรงข้ามยอมถอย หลังจากเหตุการณ์ครั้งหลัง เขายังเป็นผู้บีบบังคับให้นายพลคั้ญต้องลี้ภัย และก้าวขึ้นเป็นผู้นำคณะทหารเมื่อช่วงกลาง ค.ศ. 1965 โดยรับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ขณะที่นายพลเถี่ยวดำรงตำแหน่งประมุขแห่งรัฐในเชิงสัญลักษณ์

เขาเป็นที่รู้จักจากบุคลิกที่โดดเด่น เจ้าชู้ และมีพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น ซึ่งสร้างความกังวลอย่างยิ่งให้แก่พันธมิตรอย่างสหรัฐอเมริกาและสร้างความไม่พอใจแก่ประชาชนเวียดนามจำนวนมาก ซึ่งมองว่าเขาเป็น "คาวบอย" และ "อันธพาล" เขาไม่ให้ความสำคัญต่อภาพลักษณ์สาธารณะ และมักออกแถลงการณ์หรือคำขู่ที่สร้างความขัดแย้งอยู่เสมอ

อย่างไรก็ตาม กี่และเถี่ยวสามารถยุติวงจรรัฐประหารที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าได้ และรัฐบาลของทั้งสองก็ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐอเมริกา ใน ค.ศ. 1966 กี่ตัดสินใจปลดนายพล เหงียน ชั้ญ ที ซึ่งเป็นคู่แข่งของเขา ออกจากตำแหน่งผู้บัญชาการ ทำให้เกิดความไม่สงบครั้งใหญ่ในเมืองดานังและเว้ เขาได้ขู่ว่าจะสังหารนายกเทศมนตรีเมืองดานังอย่างเปิดเผย การประท้วงและการจลาจลขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นยาวนานสามเดือนทำให้พื้นที่บางส่วนของประเทศเป็นอัมพาต หลังจากการต่อสู้ทางการเมืองและการปะทะกันทางทหารหลายครั้ง กองกำลังของกี่สามารถปราบปรามการลุกฮือได้สำเร็จ และนายพลทีถูกเนรเทศ ส่งผลให้กี่มีอำนาจมั่นคงมากขึ้น

ใน ค.ศ. 1967 มีการกำหนดให้เปลี่ยนผ่านสู่รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง และหลังจากการแย่งชิงอำนาจภายในกองทัพ เถี่ยวได้ลงสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดี โดยมีกี่เป็นผู้สมัครรองประธานาธิบดี เพื่อให้ทั้งสองสามารถทำงานร่วมกันได้ นายทหารร่วมคณะได้ตกลงกันว่าจะให้กี่ควบคุมองค์กรทางทหารที่มีอำนาจกำหนดนโยบายอยู่เบื้องหลัง การเลือกตั้งครั้งนั้นถูกจัดขึ้นโดยมีการทุจริตเพื่อให้เถี่ยวและกี่ในฐานะคู่ผู้สมัครจากกองทัพได้รับชัยชนะ และด้วยอำนาจฝ่ายบริหารที่เข้มแข็ง คณะทหารจึงยังคงมีอำนาจปกครองประเทศอยู่โดยพฤตินัย ทั้งนี้ ความตึงเครียดในผู้นำยังคงดำเนินต่อไป และในที่สุดเถี่ยวก็มีชัยเหนือกี่ โดยกีดกันผู้สนับสนุนของกี่ออกจากตำแหน่งสำคัญ ต่อมาเถี่ยวได้ออกกฎหมายจำกัดคุณสมบัติของผู้สมัครเลือกตั้งประธานาธิบดีใน ค.ศ. 1971 ทำให้ผู้สมัครแทบทั้งหมดถูกตัดสิทธิ์ กี่และผู้สมัครคนอื่น ๆ ถอนตัวออกจากการเลือกตั้ง เนื่องจากคาดว่าการเลือกตั้งจะไม่โปร่งใส เป็นเหตุให้เถี่ยวชนะการเลือกตั้งโดยปราศจากคู่แข่ง ขณะที่กี่ประกาศวางมือจากการเมือง หลังการยึดกรุงไซ่ง่อน กี่ลี้ภัยไปยังสหรัฐอเมริกา เขายังคงวิพากษ์วิจารณ์ทั้งฝ่ายคอมมิวนิสต์และเถี่ยวอย่างรุนแรง ซึ่งทำให้ฝ่ายคอมมิวนิสต์ห้ามเขากลับประเทศ อย่างไรก็ดี ใน ค.ศ. 2004 เขาได้โอกาสกลับคืนสู่ปิตุภูมิ ซึ่งถือเป็นอดีตผู้นำเวียดนามใต้คนแรกที่ได้เดินทางกลับเวียดนาม โดยเขาเรียกร้องให้มีการปรองดองระดับชาติระหว่างรัฐบาลคอมมิวนิสต์กับชาวเวียดนามพลัดถิ่นที่ต่อต้านคอมมิวนิสต์

## เครื่องอิสริยาภรณ์
### ในประเทศ
*:
** 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์แห่งชาติเวียดนาม ชั้นประถมาภรณ์
** 80x80px เหรียญบุญญาภินิหารทหาร
** 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์ราชการดีเด่นเวียดนาม ชั้นที่ 1 (ทหารบก)
** 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์ราชการดีเด่นเวียดนาม ชั้นที่ 1 (ทหารอากาศ)
** 80x80px เหรียญสรรเสริญราชการ (ทหารอากาศ)
** 80x80px เหรียญรับราชการพิเศษ
** 80x80px แกลแลนทรี่ครอส
** 80x80px เหรียญกล้าหาญทหารอากาศ ประดับปีกทอง
** 80x80px เหรียญบาดแผลแห่งเวียดนาม
** 80x80px เหรียญเกียรติยศกองทัพเวียดนาม ชั้นที่ 1
** 80x80px เหรียญบริการฝ่ายเสนาธิการเวียดนาม ชั้นที่ 1
** 80x80px เหรียญรณรงค์เวียดนาม
** 80x80px เหรียญรับราชการทหาร ชั้นที่ 2
** 80x80px เหรียญรับราชการทหารอากาศ ชั้นที่ 1

### ต่างประเทศ

*  :
** พ.ศ. 2508 - 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เสรี มะห์โกตา เนการา
*  :
** พ.ศ. 2508 - 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
* :
**พ.ศ. ไม่ปรากฏ - 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์ดาราอันสุกสกาว ชั้นที่ 1
* :
**พ.ศ. ไม่ปรากฏ - 80x80px เพรสซิเดนเชิล ยูนิท ไซเทเชิน (ทหารอากาศ)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2473
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2554
หมวดหมู่:ผู้นำที่ได้อำนาจจากรัฐประหาร
หมวดหมู่:บุคคลจากฮานอย
หมวดหมู่:นายกรัฐมนตรีเวียดนามใต้
หมวดหมู่:ชาวเวียดนามใต้