โจฮอง

**โจฮอง** (ค.ศ. 232–274) มีชื่อภาษาจีนกลางว่า **เฉา ฟาง** (; ) ชื่อรอง **หลานชิง** () (蘭卿) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 3 แห่งวุยก๊กในยุคสามก๊กของประวัติศาสตร์จีน เป็นพระโอรสบุญธรรมของโจยอย จักรพรรดิพระองค์ที่ 2 ของวุยก๊ก โจฮองครองราชย์ตั้งแต่เดือนมกราคม ค.ศ. 239 ถึงตุลาคม ค.ศ. 254 ก่อนจะถูกผู้สำเร็จราชการสุมาสูปลดจากการเป็นจักรพรรดิ และลดลงมามีฐานันดรศักดิ์เป็น "เจอ๋อง" ภายหลังการล่มสลายของวุยก๊กในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 โจฮองได้รับฐานันดรศักดิ์เป็น "เช่าหลิงกง" โดยจักรพรรดิสุมาเอี๋ยน (จิ้นอู่ตี้) แห่งราชวงศ์จิ้น เมื่อโจฮองสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 274 พระองค์ได้รับสมัญญานามว่า "ลี่" จึงมีสมัญญานามเต็มว่า "เช่าหลิงลี่กง"

## ภูมิหลัง
ภูมิหลังเกี่ยวกับพระกำเนิดของโจฮองนั้นไม่แน่ชัด เอกสาร*เว่ย์ชื่อชุนชิว* (魏氏春秋) ระบุว่าโจฮองเป็นพระโอรสของเฉา ข่าย (曹楷) ผู้เป็นอ๋องแห่งบู๊เสง (任城王 *เริ่นเฉิงหวาง*) และเป็นบุตรชายของโจเจียง จักรพรรดิโจยอยจักรพรระดิพระองค์ที่ 2 ของวุยก๊กทรงรับโจฮองมาเป็นพระโอรสบุญธรรมตั้งแต่โจฮองยังทรงพระเยาว์ โจฮองได้รับฐานันดรศักดิ์เป็นเจอ๋อง (齐王 *ฉีหวาง*) ใน ค.ศ. 235

ราว ค.ศ. 239 จักรพรรดิโจยอยประชวรและตกลงพระทัยจะมอบราชสมบัติให้โจฮองสืบต่อ ในตอนแรกทรงต้องการมอบหมายให้โจฮูผู้เป็นพระปิตุลา (อา) ของพระองค์เป็นผู้สำเร็จราชการคอยช่วยเหลือโจฮอง ร่วมกับคณะผู้สำเร็จราชการได้แก่ เซี่ยโหว เซี่ยน (夏侯獻), โจซอง, เฉา เจ้า (曹肇) และจีนล่ง (秦朗 *ฉิน หล่าง*) แต่เล่าฮอง (劉放 *หลิว ฟ่าง*) และซุนจู (孫資 *ซุน จือ*) ขุนนางคนสนิทของจักรพรรดิโจยอยไม่ถูกกันกับเซี่ยโหว เซี่ยนและเฉา เจ้า เล่าฮองและซุนจูเกรงว่าเซี่ยโหว เซี่ยนและเฉา เจ้าจะขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการจึงทูลเสนอจักรพรรดิโจยอยให้ตั้งโจซองและสุมาอี้เป็นผู้สำเร็จราชการร่วมแทน ส่วนโจฮู, เซี่ยโหว เซี่ยน, เฉา เจ้า และจีนล่งถูกปลดจากการเป็นผู้สำเร็จราชการ

ราวครึ่งเดือนต่อมา ก่อนที่จักรพรรดิโจยอยจะสวรรคต สุมาอี้ได้มาถึงลกเอี๋ยง โจยอยทรงจับมือสุมาอี้และมีรับสั่งให้โจฮองและเฉา สฺวิน (曹詢; พระโอรสบุญธรรมอีกพระองค์ของโจยอย) มาข้างพระแท่นบรรทม พระองค์ทรงชี้ที่โจฮองและตรัสให้โจฮองกอดสุมาอี้เสมือนกอดพระบิดา จากนั้นโจยอยทรงตั้งให้โจฮองเป็นรัชทายาท โจยอยสวรรคตในวันเดียวกันนั้น

## รัชสมัย

เนื่องจากโจฮองขึ้นครองราชย์ขณะทรงพระเยาว์ รัชกาลของโจฮองจึงดำเนินไปผ่านคณะผู้สำเร็จราชการที่ประกอบด้วยโจซองกับสุมาอี้ กระทั่งสุมาอี้ยึดอำนาจทางการเมืองจากโจซอง ได้ใน ค.ศ. 249 สุมาอี้จึงได้สำเร็จราชการแต่ผู้เดียว ครั้นสุมาอี้เสียชีวิตใน ค.ศ. 251 สุมาสูบุตรของสุมาอี้ก็เข้าสืบตำแหน่งผู้สำเร็จราชการต่อ จักรพรรดิโจฮองทรงพยายามจะนำอำนาจปกครองกลับคืนมาจากผู้สำเร็จราชการ แต่ไม่สำเร็จ และสุมาสูถอดจักรพรรดิโจฮองออกจากราชสมบัติ

### ในสมัยที่โจซองเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
ช่วงแรกโจซองกับสุมาอี้บริหารอำนาจในฐานะผู้สำเร็จราชการร่วมกัน แต่ภายหลังโจซองพยายามถอดสุมาอี้ออกจากอำนาจ โดยให้สุมาอี้ไปดำรงตำแหน่งชั้นสูงที่มีอำนาจแต่ในนามแทน โจซองจึงได้ใช้อำนาจผู้สำเร็จราชการแต่ผู้เดียว และตั้งคนสนิทของตน เช่น เตงเหยียง (鄧颺 *เติ้ง หยาง*), หลีซิน (李勝 *หลี่ เชิ่ง*), โฮอั๋น (何晏 *เหอ เยี่ยน*), และเตงปิด (丁謐 *ติง มี่*) ขึ้นเป็นขุนนางผู้ใหญ่

ในปี ค.ศ. 243 จักรพรรดิโจฮองเสกสมรสกับจักรพรรดินีเจิน หลานสาวของเจิน เหยี่ยน (甄儼) พระอนุชาของเอียนซีพระอัยยิกาของโจฮอง

ในปี ค.ศ. 244 โจซองนำทัพไปตีฮันต๋ง (漢中 *ฮั่นจง*) เมืองชายแดนของรัฐจ๊กก๊ก แม้ผลการรบจะไม่แพ้ไม่ชนะ แต่กองทัพของโจซองประสบความสูญเสียอย่างหนัก ประกอบกับขาดเสบียง จึงต้องถอยกลับไป แม้จะไม่สามารถมีชัยในสมรภูมิได้ดังหวัง แต่โจซองก็ยังมีอำนาจมั่นคงในฐานะผู้สำเร็จราชการต่อไป

ในปี ค.ศ. 247 สุมาอี้ลาออกจากราชการอ้างเหตุป่วย

ใน ค.ศ. 249 ขณะที่จักรพรรดิโจฮองกับผู้สำเร็จราชการโจซองออกนอกพระนครลกเอี๋ยง (洛阳 *ลั่วหยาง*) ไปยังสุสานโกเบงเหลง (高平陵 *เกาผิงหลิ่ง*) เพื่อเซ่นไหว้พระศพของจักรพรรดิโจยอยนั้น สุมาอี้ระดมกำลังกลุ่มผู้ต่อต้านโจซอง เข้ายึดพระนคร แล้วอ้างพระเสาวนีย์ของกวยทายเฮา พระมเหสีของจักรพรรดิโจยอยออกประกาศประณามโจซองว่าฉ้อราษฎร์บังหลวง และเรียกร้องให้ถอดโจซองกับญาติพี่น้องออกจากอำนาจ โจซองยอมคืนอำนาจเมื่อสุมาอี้สัญญาว่าจะให้โจซองคงอยู่ในบรรดาศักดิ์ตามเดิม แต่ไม่ช้าหลังได้อำนาจจากโจซองแล้ว สุมาอี้ก็ให้ประหารโจซอง ทั้งโคตรด้วยข้อหากบฏ ทำให้สุมาอี้ได้เป็นผู้สำเร็จราชการแต่ผู้เดียว เหตุการณ์นี้เรียกว่าอุบัติการณ์สุสานโกเบงเหลง

### ในสมัยที่สุมาอี้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
เมื่อได้อำนาจแล้ว สุมาอี้ก็ใช้อำนาจนั้นขจัดคู่แข่งทางการเมืองจนสิ้น กลุ่มผู้สนับสนุนสุมาอี้บีบให้จักรพรรดิโจฮองประทานเครื่องยศเก้าอย่าง (九錫 *จิ่วชื่อ*) ให้แก่สุมาอี้ แต่สุมาอี้ทำทีปฏิเสธ นอกจากนี้ สุมาอี้ยังใช้อำนาจปราบปรามการทุจริตในวงราชการ และเกื้อหนุนขุนนางสุจริตหลายคน ทำให้ระบบราชการสะอาดขึ้นกว่ายุคโจซอง

ใน ค.ศ. 249 นั้นเอง หวัง หลิง (王淩) ผู้ปกครองเมืองฉิวฉุน (壽春 *โช่วชุน*) พยายามยึดอำนาจจากสุมาอี้ แต่ไม่สำเร็จ เพราะลูกน้องคือหฺวาง หฺวา (黃華) กับหยาง หง (楊弘) นำแผนการมาแจ้งแก่สุมาอี้ ทำให้สุมาอี้ ยกทัพไปยึดเมืองฉิวฉุนได้ก่อนที่หวัง หลิงจะดำเนินการสำเร็จ สุมาอี้สัญญาจะอภัยโทษให้หวัง หลิง ทำให้หวัง หลิงยอมจำนน แต่ภายหลังก็บีบให้หวัง หลิงฆ่าตัวตาย ทั้งประหารครอบครัวกับบริวารของหวัง หลิงทั้งสิ้น

ปีเดียวกันนั้น สุมาอี้ถึงแก่กรรม บุตรชายคือสุมาสูจึงสืบอำนาจในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิโจฮอง

## การพ้นจากราชสมบัติ

ใน ค.ศ. 252 จักรพรรดิซุนกวนแห่งง่อก๊กสวรรคต สุมาสูอาศัยโอกาสนี้นำทัพไปตีง่อก๊กแต่แพ้

ปีถัดมา สุมาสูนำทัพไปง่อก๊กอีกครั้ง ครั้งนี้สุมาสูมีชัยเหนือจูกัดเก๊กผู้สำเร็จราชการของง่อก๊ก สุมาสูจึงมีชื่อเสียงขึ้นในด้านการทหาร

ในปี ค.ศ. 254 สุมาสูพยายามรวบอำนาจในราชสำนัก และสงสัยว่าจักรพรรดิโจฮอง กับขุนนางลิฮอง (李豐 *หลี่ เฟิง*) กำลังร่วมกันกำจัดตน สุมาสูจึงเรียกลิฮองไต่สวน แต่ลิฮองไม่ยอมเปิดเผยว่าทูลสิ่งใดต่อจักรพรรดิโจฮองบ้าง สุมาสูจึงเอาด้ามดาบตีลิฮองถึงแก่ความตาย แล้วสั่งประหารคนสนิทของลิฮอว คือแฮเฮาเหียนกับเตียวอิบพร้อมครอบครัวในข้อหากบฏ นอกจากนี้ สุมาสูยังบีบให้จักรพรรดิโจฮอง ถอดเตียวฮองเฮาพระมเหสีซึ่งเป็นธิดาของเตียวอิบออกจากตำแหน่ง แล้วตั้งจักรพรรดินีหวางขึ้นเป็นพระมเหสีพระองค์ใหม่ ทำให้จักรพรรดิโจฮองคับแค้นพระทัย

ในปีนั้นเอง ผู้สนับสนุนจักรพรรดิโจฮอง ทูลเสนอให้ทรงประหารสุมาเจียวน้องชายของสุมาสู ขณะที่สุมาเจียวมาเข้าเฝ้าในพระราชวัง จะได้ยึดกองกำลังของสุมาเจียวเอามาต่อสู้กับสุมาสู ชิงอำนาจกลับคืนมาเป็นของจักรพรรดิ แต่จักรพรรดิโจฮอง ทรงประหวั่นและไม่กล้าลงมือ ทำให้แผนการรั่วไหลไปถึงสุมาสู สุมาสูจึงถอดจักรพรรดิโจฮองออกจากราชสมบัติลงเป็นเจอ๋องดังเดิม แล้วยกโจมอพระญาติขึ้นเป็นจักรพรรดิพระองค์ใหม่

## ปลายพระชนม์
เมื่อถูกถอดลงเป็นเจอ๋องแล้ว โจฮองต้องทรงย้ายไปประทับที่เมืองโห้ลาย (河內郡 *เหอเน่ย์จฺวิ้น*)

ต่อมาใน ค.ศ. 265 สุมาเอี๋ยนบุตรของสุมาเจียวยึดราชสมบัติจากจักรพรรดิโจฮวนและถอดเจ้านายสกุลโจซึ่งรวมถึงโจฮองลงเป็นขุนนางบรรดาศักดิ์กง (公)

ครั้น ค.ศ. 274 อดีตจักรพรรดิโจฮองสิ้นพระชนม์ ได้รับพิธีศพตามฐานะขุนนางชั้นกง แทนที่จะเป็นพระราชพิธีศพอย่างจักรพรรดิ และได้รับสมัญญานามว่า "เช่าหลิงลี่กง" (邵陵厲公)

ไม่ปรากฏว่า โจฮองมีพระโอรสธิดาหรือไม่

## ชื่อศักราช

* เจิ้งฉื่อ (正始) ค.ศ. 240-249
* เจียผิง (嘉平) ค.ศ. 249-254

## พงศาวลี

* พระบิดา: เฉา ข่าย (曹楷) มีฐานันดรศักดิ์อ๋องแห่งบู๊เสง (任城王 *เริ่นเฉิงหวาง*) บุตรของโจเจียง บุตรคนที่ 3 ของโจโฉ
* พระชายา
** เจินชื่อ (甄氏; แปลว่า "นางเจิน"; เสียชีวิต ค.ศ. 251) ได้เป็นพระมเหสีเรียก หฺวายหฺวังโฮ่ว (懷皇后)
** จางชื่อ (張氏; แปลว่า "นางจาง") ได้เป็นพระมเหสีเรียกเตียวฮองเฮา (張皇后 *จางหฺวังโฮ่ว*) 
** หวังชื่อ (王氏; แปลว่า "นางหวัง") ได้เป็นพระชายาเรียก หวังหวังเฟย์ (王王妃)

### บรรพบุรุษ

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม
* ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *[[สามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *[[อรรถาธิบายสามก๊กจี่]]* (*ซานกั๋วจื้อจู้*).

หมวดหมู่:จักรพรรดิแห่งวุยก๊ก