คอร์ปัส คาโลซัม

**คอร์ปัส คาโลซัม** ( เป็นคำภาษาละตินแปลว่า ส่วนแข็ง) หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า **colossal commissure**
เป็นกลุ่มใยประสาทที่กว้างและแบนใต้เปลือกสมองของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมีรก ประเภท eutheria อยู่ที่ร่อง longitudinal fissure (ที่แบ่งสมองออกเป็น 2 ข้าง)
เป็นโครงสร้างที่เชื่อมซีกสมองซ้ายขวาเข้าด้วยกัน และอำนวยให้เขตในสมองทั้งสองซีกสื่อสารกันได้
เป็นส่วนเนื้อขาว (ส่วนในสมองที่โดยมากประกอบด้วยแอกซอน) ที่ใหญ่ที่สุดในสมองมีแอกซอนส่งเชื่อมซีกสมองถึง 200–250 ล้านแอกซอน

## กายวิภาค

ไฟล์:Corpus callosum.png|รูป 3: Corpus callosum จากเว็บไซต์ Anatomography
ไฟล์:Gray748.png|รูป 4: corpus callosum มองจากด้านล่าง ส่วน Genu อยู่ด้านบนตรงกลาง

ส่วนหลังสุดของ corpus callosum เรียกว่า **splenium** (มาจากภาษากรีกแปลว่า ผ้าพันแผล ดูรูป 1)
ส่วนหน้าสุดเรียกว่า **genu** (แปลว่า เข่า เพราะรูปคล้ายเข่า ดูรูป 4)
และส่วนตรงกลางเรียกว่า **body** (หรือ **truncus**)
ส่วนระหว่าง body และ splenium (ด้านหลัง) เป็นส่วนที่บางกว่าส่วนอื่น เป็นส่วนที่เรียกว่า **isthmus** (แปลว่า คอคอด)
ส่วนที่เรียกว่า **rostrum**
เป็นส่วนที่ส่งแอกซอนไปด้านหลังลงล่าง (posterior and inferior) จาก genu ส่วนหน้าสุด
เห็นได้ในภาพแบ่งตามระนาบซ้ายขวา (รูป 2)
มีชื่อแปลว่า "จะงอยปาก" เพราะมีรูปเหมือนจะงอยปากนก
มีแอกซอนบาง ๆ จาก genu ที่เชื่อมคอร์เทกซ์กลีบหน้าผากส่วนหน้า (prefrontal cortex) ในซีกสมองทั้งสองข้าง
เป็นมัดใยประสาทมีรูปคล้ายส้อมที่เรียกว่า **Forceps minor** หรือว่า **Forceps anterior**
มีแอกซอนส่วนที่หนาจาก **midbody** (กลางตัว)
เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า **Trunk** ซึ่งเชื่อมเขตต่าง ๆ ของ premotor cortex, supplementary motor area, และ motor cortex
โดยมีส่วนที่ใหญ่กว่าสำหรับเขตต่าง ๆ ของ supplementary motor area เป็นต้นว่าเขต Broca
ส่วน splenium ที่อยู่ทางด้านหลัง ส่งข้อมูลความรู้สึกทางกาย (somatosensory) ระหว่างสมองกลีบข้าง และข้อมูลเกี่ยวกับการเห็นระหว่างสมองกลีบท้ายทอย ในซีกสมองทั้งสองข้าง
เป็นส่วนของมัดใยประสาทที่เรียกว่า "'Forceps Major**

== ความแตกต่างในสัตว์สายพันธุ์ต่าง ๆ ==
corpus callosum มีอยู่ในเฉพาะ[[สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม]]มีรก ประเภท [[eutheria]]
ไม่มีในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมประเภท[[โมโนทรีม]] และ[[อันดับสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้อง]]
และไม่มีใน[[สัตว์มีกระดูกสันหลัง]]ประเภทอื่นเช่น[[สัตว์ปีก]] [[สัตว์เลื้อยคลาน]] [[สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก]] และ[[ปลา]]

แต่สัตว์ที่ไม่มี corpus callosum เหล่านี้ ก็มีโครงสร้างอย่างอื่นในสมองที่เชื่อมต่อซีกสมองทั้งสอง
เช่น anterior commissure ซึ่งเป็นโครงสร้างหลักที่เชื่อมซีกสมองของ[[อันดับสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้อง]]
ที่มีใยประสาทเชื่อมซีกสมอง (commissural fiber) ทั้งหมดที่เกิดจาก[[คอร์เทกซ์ใหม่]] (neocortex)
เปรียบเทียบกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมีรกที่ anterior commissure มีใยประสาทเชื่อมซีกสมองเพียงแค่บางส่วน

ในสัตว์[[อันดับวานร]] ความเร็วส่งของสัญญาณประสาทขึ้นอยู่กับความหนาของ[[ปลอกไมอีลิน]] ซึ่งเป็นเปลือก[[ลิพิด]]
ซึ่งสะท้อนให้เห็นในขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของ[[แอกซอน]]ของ[[เซลล์ประสาท]]นั่นเอง
ในสัตว์[[อันดับวานร]]โดยมาก เส้นผ่าศูนย์กลางของแอกซอนจะเพิ่มขึ้นตามขนาดของสมอง
เพื่อชดเชยระยะทางที่ไกลกว่าในการส่งสัญญาณประสาท
ทำให้สมองสามารถจัดลำดับสัญญาณประสาทรับความรู้สึก (sensory) และสัญญาณสั่งการ (motor) ได้

แต่ว่าในไพรเมต[[สกุลชิมแปนซี]]และ[[มนุษย์]] การขยายขนาดของปลอกไมอิลินกลับไม่เกิดขึ้นทั้ง ๆ ที่ก็มีสมองใหญ่ขึ้น
มีผลให้เวลาในการสื่อสารผ่าน corpus callosum ในมนุษย์ต้องใช้เวลาเป็น 2 เท่าเทียบกับ[[ลิงมาคาก]]
ในมนุษย์ มัดใยประสาทของ corpus callosum สามารถปรากฏขยายออกจนกระทั่งกินเนื้อที่ และแยกออกซึ่งโครงสร้างต่าง ๆ ของ[[ฮิปโปแคมปัส]]


== ความปราศจากและสภาพผิดรูป ==
**ภาวะไม่สร้าง corpus callosum** ( ตัวย่อ ACC) เป็น[[ความผิดปกติแต่กำเนิด]]ที่เกิดน้อย
ที่ร่างกายไม่สร้าง corpus callosum โดยบางส่วนหรือโดยสิ้นเชิง
ACC มักจะรับการวินิจฉัยภายใน 2 ปีแต่กำเนิด
และอาจจะปรากฏเป็นอาการที่รุนแรง (เห็นได้ชัด) ในวัยทารกและวัยเด็ก
หรือเป็นอาการที่เบาในวัยหนุ่มสาว
หรือไร้อาการที่ตรวจเจอโดยบังเอิญเท่านั้น
อาการเบื้องต้นของ ACC มักจะรวมถึงอาการ[[ชัก]]
ตามมาด้วยปัญหาในการดื่มกิน
และความเนิ่นช้าในวัยเด็กในการตั้งศีรษะให้ตรง การนั่ง การยืน และการเดิน
อาการที่อาจเกิดขึ้นอย่างอื่น ๆ รวมทั้งความเสียหาย
ในการพัฒนาทางใจและทางกาย การทำงานประสานระหว่างมือและตา และความทรงจำในการเห็นและการได้ยิน
อาการโพรงสมองคั่งน้ำ (Hydrocephaly) ก็อาจจะเกิดขึ้นด้วย
ในกรณีที่มีอาการเบา อาการเช่นการชัก การพูดซ้ำ ๆ หรือปวดหัวอาจจะไม่ปรากฏเป็นเวลาหลายปี

ACC โดยปกติไม่ทำให้ถึงตาย
วิธีการบำบัดโรคเป็นการบริหารอาการของโรคถ้ามี เช่นบริหารอาการโพรงสมองคั่งน้ำ หรืออาการชัก
แม้ว่า คนไข้เด็กเป็นจำนวนมากจะมีชีวิตเป็นปกติ และมีสติปัญญาระดับปกติ
การทดสอบทางประสาทจิตวิทยาที่ละเอียดพบความแตกต่างที่ละเอียดในการทำงานของสมองระดับสูง
โดยเปรียบเทียบคนไข้กับบุคคลปกติที่มีอายุและการศึกษาเท่ากัน
ส่วนคนไข้เด็กที่มีความเนิ่นช้าทางพัฒนาการหรือมีอาการชัก ควรให้ตรวจภาวะผิดปกติต่าง ๆ เกี่ยวกับ[[เมแทบอลิซึม]]

นอกจากภาวะไม่สร้าง (agenesis) แล้ว ยังมีภาวะอื่น ๆ ที่คล้าย ๆ กันรวมทั้ง ภาวะสร้างเป็นบางส่วน (hypogenesis) ภาวะสร้างผิดรูป (dysgenesis) และภาวะสร้างไม่สมบูรณ์ (hypoplasia) เช่นบางเกินไป

งานวิจัยเร็ว ๆ นี้แสดง[[สหสัมพันธ์]]ระหว่าง corpus callosum ที่มีการสร้างผิดปกติกับความผิดปกติกลุ่ม autism spectrum

== ความต่างกันระหว่างเพศ ==
ความสัมพันธ์ของ corpus callosum กับเพศได้เป็นประเด็นอภิปรายทั้งในหมู่นักวิทยาศาสตร์และคนทั่ว ๆ ไปอื่นมาเป็นศตวรรษแล้ว
งานวิจัยในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 อ้างว่า เพศชายเพศหญิงมีขนาด corpus callosum ที่แตกต่างกัน
แต่ว่า งานวิจัยนั้นไม่ได้รับการยอมรับโดยทั่วไป
และในที่สุด ก็เกิดการใช้วิธีการสร้างภาพในสมองที่ทันสมัยกว่าที่ดูเหมือนว่า จะหักล้าง[[สหสัมพันธ์]]เกี่ยวกับขนาดที่พบมาก่อนนั้น
เมื่อมีวิธีการสร้างภาพทางกายภาพใหม่ ๆ เกิดขึ้น จึงได้มีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบงานวิจัยในสมองอย่างสำคัญ
และความสัมพันธ์ระหว่างเพศและ corpus callosum ก็ได้กลายมาเป็นประเด็นงานวิจัยที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในปีที่ผ่านมา

=== งานศึกษาดั้งเดิมและข้อขัดแย้ง ===
นัก[[กายวิภาค]] อาร์. บี. บีน จากเมือง[[ฟิลาเดลเฟีย]] [[ประเทศสหรัฐอเมริกา]] ได้ทำการศึกษาแรกเกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างเพศของ corpus callosum
ผู้เสนอในปี ค.ศ. 1906 ว่า "ขนาดที่ใหญ่เป็นพิเศษของ corpus callosum อาจหมายถึงความฉลาดเป็นพิเศษ"
และว่า มีความแตกต่างทางขนาดที่เห็นได้ในระหว่างเพศชายและเพศหญิง
และอาจจะเป็นเพราะความคิดทางการเมือง (และสังคมสิ่งแวดล้อม) ในสมัยนั้น
เขาก็ยังได้เสนอว่า มีความแตกต่างของขนาดในระหว่างเชื้อชาติต่าง ๆ อีกด้วย
แต่ว่าในที่สุด งานวิจัยของเขาถูกหักล้างโดยแฟรงกริน มอลล์ ผู้เป็นผู้อำนวยการของแล็บที่บีนทำงานอยู่

ในปี ค.ศ. 1982 ราล์ฟ ฮอล์โลเว และเดอลาโคสต์-อุทัมซิง เขียนบทความที่มีอิทธิพลในนิตยสาร ''Science''
ว่ามีความแตกต่างระหว่างเพศในสมองมนุษย์ทาง[[สัณฐานวิทยา (ชีววิทยา)|สัณฐานวิทยา]]
ซึ่งส่งผลให้มีความแตกต่างกันทางสมรรถภาพการประมวลผลข้อมูลทางจิตใจ ([[ประชาน]]) 
่ส่วนบทความที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1992 ในนิตยสาร''[[ไทม์]]'' เสนอว่า
เพราะว่า corpus callosum "มักจะกว้างกว่าในสมองของเพศหญิงมากกว่าเพศชาย
ซึ่งอาจจะเปิดโอกาสให้มีการสื่อสารกันในระดับที่สูงกว่าในระหว่าง[[ซีกสมอง]]ทั้งสองข้าง
และอาจจะเป็นฐานทางชีวภาพของสัญชาตญาณผู้หญิง"

แต่ผลงานตีพิมพ์หลังจากนั้นในสาขา[[จิตวิทยา]]ได้ตั้งประเด็นสงสัยว่า มีความแตกต่างระหว่างขนาดของ corpus callosum จริง ๆ หรือไม่
งานอภิวิเคราะห์ (meta-analysis) ของงานวิจัย 49 งานตั้งแต่ปี ค.ศ. 1980 พบว่า
โดยขัดแย้งกับการค้นพบของเดอลาโคสต์-อุทัมซิงและฮอล์โลเว
ไม่ปรากฏว่า มีความแตกต่างกันระหว่างเพศของขนาด corpus callosum
ไม่ว่าจะทำการพิจารณาขนาดโดยสัดส่วนของสมองเพศชายที่ใหญ่กว่าหรือไม่ (คือถ้าสมองใหญ่กว่าก็ควรจะมี corpus callosum ที่ใหญ่กว่า ดังนั้น ถ้าจะเทียบขนาดของ corpus callosum ให้ดี จึงควรที่จะพิจารณาตามสัดส่วนของขนาดสมอง) 
ในปี ค.ศ. 2006 ภาพ [[MRI]] ทำในระดับที่ละเอียดไม่พบความแตกต่างระหว่างเพศของความหนาของ corpus callosum แม้ว่าจะทำการพิจารณาขนาดโดยสัดส่วนของร่างกายของผู้ได้รับการทดสอบ

=== การสร้างภาพในสมอง ===
ในปีที่ผ่าน ๆ มา สมรรถภาพในการตรวจสอบกายวิภาคและการทำงานของสมองมนุษย์
มีการเติบโตแทบเป็นแบบชี้กำลัง มีผลเป็นการเปลี่ยนแบบอย่างทางด้านความคิด
ในปัจจุบัน มีการใช้ภาพ [[MRI]] ในการวิเคราะห์ ทั้งทางด้าน[[กายวิภาค]] และทั้งทางด้าน[[สรีรวิทยา]] (การทำงาน) ของร่างกาย
เช่น โดยใช้การสร้างภาพแบบ Diffusion MRI
ก็จะสามารถวัตอัตรา[[การแพร่]]ของ[[โมเลกุล]]เข้าไปยังและออกมาจากเนื้อเยื่อเฉพาะที่
ทิศทางของแอนไอโซทรอปี (anisotropy)
และอัตรา[[เมแทบอลิซึม]] ได้
การวัดค่าเหล่านี้ พบว่า มีความแตกต่างระหว่างเพศที่คงเส้นคงวาของ corpus callosum ทาง[[สัณฐานวิทยา (ชีววิทยา)|สัณฐานวิทยา]]และทางโครงสร้างระดับไมโคร

นอกจากนั้นแล้ว ยังมีการใช้การวิเคราะห์แบบ morphometric
เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ 3-มิติ ทางคณิต พร้อมกับภาพ [[MRI]] ด้วย
ซึ่งพบว่า มีความแตกต่างระหว่างเพศที่คงเส้นคงวาและปรากฏเป็นนัยสำคัญทางสถิติ
ในงานวิจัยหนึ่ง [[ขั้นตอนวิธี]]บางอย่างพบความแตกต่างระหว่างเพศในกรณีตัวอย่างกว่า 70% อย่างมีนัยสำคัญ

=== ความผิดปกติของอัตลักษณ์ทางเพศ ===
มีงานวิจัยเกี่ยวกับรูปร่างสัณฐานของ corpus callosum ของบุคคลผู้มีความผิดปกติของอัตลักษณ์ทางเพศ (gender identity disorder)
นักวิจัยได้แสดงว่า บุคคลผู้เป็นชายโดยชีวภาพแต่มีความรู้สึกว่าเป็นผู้หญิง มี corpus callosum ที่มีรูปร่างสัณฐานเหมือนของเพศหญิง (โดยกำหนดในช่วงที่คลอด)
และโดยนัยเดียวกับ บุคคลผู้เป็นหญิงโดยชีวภาพแต่มีความรู้สึกว่าเป็นผู้ชาย ก็มี corpus callosum มีรูปร่างสัณฐานเหมือนกับของเพศชาย
ผู้ตีพิมพ์บทความนี้อ้างว่า รูปร่างสัณฐานของ corpus callosum กำหนด "เพศที่รู้สึก" ของบุคคลโดยไม่ได้คำนึงถึงเพศโดยชีวภาพ

ความสัมพันธ์ระหว่าง corpus callosum และเพศ ก็ยังเป็นประเด็นอภิปรายที่ยังคงดำเนินอยู่ทั้งในหมู่นักวิทยาศาสตร์และในบุคคลทั่วไปในปัจจุบันนี้

== สหสัมพันธ์อื่น ๆ ==
มีรายงานว่า ส่วนด้านหน้าของ corpus callosum ของ[[นักดนตรี]]ยาวกว่าผู้ไม่ใช่นักดนตรีอย่างเป็นนัยสำคัญ
และในคนถนัดซ้ายหรือถนัดสองมือ มีพื้นที่ 0.75 ตารางเซนติเมตร หรือ 11% ใหญ่กว่าคนถนัดขวา
ความแตกต่างนี้อยู่ที่ส่วนหน้า (anterior) และส่วนหลัง (posterior) ของ corpus callosum แต่ไม่มีในส่วน splenium
งานวิจัยอื่น ๆ ที่ใช้ [[MRI]] และการวิเคราะห์แบบ morphometricยังแสดงอีกด้วยว่า
ขนาดของ corpus callosum มี[[สหสัมพันธ์]]เชิงบวกกับขนาดความทรงจำเกี่ยวกับภาษาพูดและสมรรถภาพในการเข้ารหัสถอดรหัสความหมาย (semantic coding) ของภาษา
งานวิจัยยังแสดงอีกด้วยว่า เด็กที่มี[[ภาวะเสียการอ่านเข้าใจ]]มักจะมี corpus callosum ที่เล็กกว่าและสมบูรณ์น้อยกว่าเด็กปกติ

มีการพบว่า การฝึกหัดทักษะเกี่ยวกับดนตรีในช่วงพัฒนาการเพิ่มสภาพพลาสติกให้กับ corpus callosum
ผลปรากฏเป็นการประสานงานของมือที่เพิ่มขึ้น ความแตกต่างของโครงสร้างใน [[white matter]] (ส่วนในสมองที่โดยมากประกอบด้วย[[แอกซอน]] รวมทั้ง corpus callosum) และการขยายสภาพพลาสติกในโครงสร้างเกี่ยวกับการสั่งการ (motor) และการได้ยิน (auditory)
ซึ่งล้วนแต่เป็นความเปลี่ยนแปลงที่จะช่วยในการพัฒนาทักษะทางดนตรีต่อไปในอนาคต
งานวิจัยนั้นพบว่า เด็กที่เริ่มฝึกดนตรีก่อนอายุ 6 ขวบ (เป็นเวลาอย่างน้อย 15 เดือน) มี[[ปริมาตร]]ของ corpus callosum ที่เพิ่มขึ้น
และผู้ใหญ่ที่เริ่มฝึกดนตรีก่อนอายุ 11 ขวบจะมีการประสานงานกันระหว่างมือที่ดีขึ้น


== โรคลมชัก ==
[[ไฟล์:EEG cap.jpg|thumb|right|"การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง" (Electroencephalography) เป็นวิธีที่ใช้ในการหาคลื่นไฟฟ้าในสมองที่ก่อให้เกิด[[การชัก]] เป็นส่วนในการประเมินเพื่อการผ่าตัดสมองแบบ corpus callosotomy]]
อาการของโรคลมชัก (epilepsy) ที่ดื้อยา สามารถลดได้โดยการตัดเอา corpus callosum บางส่วนหรือทั้งหมดออกเป็นการผ่าตัดสมองแบบ **corpus callosotomy''' (แปลว่า การตัด corpus callosum) 
วิธีนี้มักจะใช้ในกรณีผู้ป่วยที่มีการชักที่ซับซ้อน หรือการชักทั้งตัวแบบ grand mal
ที่เริ่มขึ้นที่จุด ๆ หนึ่ง (epileptogenic focus) ในสมองซีกหนึ่ง
มีผลเป็นการชัก (electrical storm) ในสมองทั้งสองซีก
เพื่อที่จะประเมินว่าคนไข้ควรจะได้รับการผ่าตัดหรือไม่ จะมีการตรวจโดยการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (electroencephalogram), MRI, PET Scan,
และรับการตรวจจากแพทย์เฉพาะทางคือประสาทแพทย์ ประสาทศัลยแพทย์ จิตแพทย์ และประสาทรังสีแพทย์ (neuroradiologist) ก่อนที่จะทำการผ่าตัด

## โรคอื่น ๆ
* กลุ่มอาการมือแปลกปลอม (Alien hand syndrome) เป็นความผิดปกติทางประสาทที่มือของคนไข้เหมือนกับมีใจเป็นของตน
* ภาวะเสียการอ่านล้วนโดยไม่มีภาวะเสียการเขียน (Alexia without agraphia) เป็นภาวะที่เกิดขึ้นจากความเสียหายที่ splenium มีอาการคือมีปัญหาในการอ่านอย่างรุนแรง โดยที่สมรรถภาพทางภาษาอื่น ๆ เช่นการเรียกชื่อ และการกล่าวซ้ำเป็นต้น ไม่มีปัญหา
* Agenesis of the corpus callosum (และ dysgenesis, hypogenesis, hypoplasia), เป็นความผิดปกติแต่กำเนิด มีการสร้าง corpus callosum ขึ้นอย่างผิดปกติ อาจมีผลเป็นอาการชักและปัญหาในการดื่มกินเป็นต้น
* Split-brain (ภาวะสมองแยก) เป็นคำที่ใช้เรียกผลที่เกิดขึ้นเมื่อบุคคลได้รับการตัด corpus callosum เป็นบางส่วนหรือทั้งหมดออก มีผลเป็นปัญหาการประสานงานของสมองซีกซ้ายขวา
* การเจริญผิดปกติของเนื้อเยื่อเซปโตออพติก (Septo-optic dysplasia หรือ deMorsier syndrome) เป็นความผิดปกติแต่กำเนิดที่เกิดจากการพัฒนาอย่างไม่สมบูรณ์ของเส้นประสาทตา หรือความไม่มีของ Septum pellucidum (ซึ่งเชื่อมกับ corpus callosum) และอาจจะไม่มีผลทางการเห็น หรืออาจจะมีเป็นบางส่วน หรืออาจจะไม่มีการเห็นโดยสิ้นเชิง
* โรคมัลติเพิล สเกลอโรซิส พร้อมกับกลุ่มอาการ Dawson's fingers ที่มีรอยโรคเป็นรูปนิ้วแผ่ไปตามหลอดเลือดดำในโพรงสมอง
* โรคสมองอักเสบอย่างเบาพร้อมกับรอยโรคที่ splenium ที่หายได้ (Mild encephalopathy with a reversible splenial lesion) เป็นโรคสมองอักเสบ (encephalopathy หรือ encephalitis) ที่มีน้อยไม่รู้สาเหตุ มีอาการเป็นรอยโรคแบบชั่วคราวที่ด้านหลังของ corpus callosum มักจะสัมพันธ์กับโรคติดต่อ

## วิธีการแยกสมอง

เปลือกสมองแบ่งออกเป็นสองซีกและมีการเชื่อมต่อกันด้วย corpus callosum
วิธีการลดความรุนแรงของการชักในคนไข้วิธีหนึ่งก็คือวิธีการแยกสมอง (split brain procedure)
ผลที่จะได้ก็คือการชักที่เริ่มในซีกสมองข้างหนึ่งก็จะมีการจำกัดอยู่ในสมองซีกนั้น
เพราะว่า ไม่มีการเชื่อมต่อกับอีกซีกหนึ่ง
แต่ว่า วิธีนี้อันตรายและมีความเสี่ยงสูง

## ระเบียงภาพ

ไฟล์:LocationOfHypothalamus.jpg|การผ่าแบ่งระนาบซ้ายขวา (Sagittal) ผ่าน midline ของสมองคนตาย corpus callosum เป็นแถบโค้งมีสีอ่อนตรงกลางเหนือไฮโปทาลามัส ที่มีสีอ่อนกว่าก็เพราะมีสัดส่วนของปลอกไมอิลินที่สูงกว่า แสดงถึงการส่งสัญญาณประสาทที่เร็วกว่า
ไฟล์:Choroid plexus.jpg|Corpus callosum
ไฟล์:Slide1oo.JPG|Corpus callosum
ไฟล์:Slide8oo.JPG|Corpus callosum
ไฟล์:Slide10qq.JPG|Corpus callosum
ไฟล์:26638.medium-emphasizing-corpus-callosum.png|ภาพผ่าแบ่งหน้าหลัง (coronal) ทำด้วย MRI ระดับ T2 มีสเกลสีเทาผกผัน ผ่าในแนวของนิวเคลียสมีหางโดยเน้น corpus callosum
ไฟล์:Corpuis callosum.png|Corpus callosum โดย MRI
ไฟล์:Dti-tractography-normal-corpus-callosum.ogv|Corpus callosum สร้างภาพโดย Diffusion MRI
ไฟล์:Slide2GRE.JPG|โพรงสมองและปมประสาทฐาน มองจากด้านบน ผ่าในแนวนอน
ไฟล์:Slide3GRE.JPG|โพรงสมองและปมประสาทฐาน มองจากด้านบน ผ่าในแนวนอน
ไฟล์:Slide2ZEN.JPG|ผิวด้านใน (medial) ของซีกสมอง
ไฟล์:Slide3ZEN.JPG|ผิวด้านใน (medial) ของซีกสมอง
ไฟล์:Slide4ZE.JPG|ผิวด้านใน (medial) ของซีกสมอง
ไฟล์:Slide2ERV.JPG|ซีรีบรัม มองจากด้านล่าง


## เชิงอรรถและอ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* Comparative Neuroscience ที่ Wikiversity
* NIF Search – Corpus callosum  โดยทาง Neuroscience Information Framework
* National Organization for Disorders of the Corpus Callosum

หมวดหมู่:สมองใหญ่