ราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค

**ราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค** ( ) **ราชาธิปไตยโดเนา** ( ) หรือ **จักรวรรดิฮาพส์บวร์ค** ( ) เป็นคำที่ใช้แสดงถึงดินแดนและอาณาจักรต่าง ๆ ของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค โดยเฉพาะอย่างยิ่งดินแดนของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คสาขาออสเตรีย ในทางประวัติศาสตร์ มีการใช้ศัพท์ **ออสเตรีย** อยู่บ่อยครั้งเพื่อกล่าวถึงราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค (เป็นการใช้ส่วนหนึ่งของบางสิ่ง เพื่ออ้างถึงส่วนทั้งหมดของสิ่งนั้น)  ถึงแม้ว่าในช่วงระหว่าง ค.ศ. 1438 ถึง 1806 (เว้นช่วงไปใน ค.ศ. 1742 ถึง 1745) เชื้อพระวงศ์ของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คจะถือครองพระราชอิสริยยศจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ด้วยก็ตาม แต่ตัวจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์เอง (ซึ่งจักรพรรดิทรงมีอำนาจปกครองแต่เพียงเล็กน้อย) ก็ไม่ได้ถูกนับเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่เรียกกันในปัจจุบันว่าราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค

จุดเริ่มต้นของรัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คเริ่มนับจากการที่พระเจ้ารูด็อล์ฟที่ 1 ทรงได้รับเลือกเป็นพระมหากษัตริย์เยอรมนี ใน ค.ศ. 1273 และการที่ทรงได้รับดัชชีออสเตรีย เป็นดินแดนประจำราชวงศ์เมื่อ ค.ศ. 1282  ใน ค.ศ. 1482 จักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 1 ทรงได้ครองเนเธอร์แลนด์ ผ่านทางการอภิเษกสมรส ดินแดนทั้งสองอยู่ในเขตแดนของจักรวรรดิโรมันอันศักดิสิทธิ์ และถูกส่งต่อไปยังจักรพรรดิคาร์ลที่ 5 พระราชนัดดาของพระองค์  ซึ่งทรงได้รับสืบทอดสเปนและอาณานิคมมาจากทางฝั่งพระราชมารดา และได้ปกครองเหนือจักรวรรดิฮาพส์บวร์คในช่วงแพ่ไพศาลที่สุด การสละราชสมบัติของจักรพรรดิคาร์ลที่ 5 ใน ค.ศ. 1556 นำไปสู่การแบ่งดินแดนต่าง ๆ ที่ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คถือครอง ระหว่างพระอนุชา แฟร์ดีนันท์ ซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้แทนพระองค์ในดินแดนออสเตรียมาตั้งแต่ ค.ศ. 1521 และได้รับเลือกเป็นพระมหากษัตริย์ฮังการีและโบฮีเมีย มาตั้งแต่ ค.ศ. 1526 กับพระราชโอรส พระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน ก่อให้เกิดการแบ่งราชวงศ์ฮาพส์บวร์คออกเป็นสาขาสเปน (ปกครองคาบสมุทรไอบีเรีย เนเธอร์แลนด์ บูร์กอญ และดินแดนในอิตาลี) ซึ่งมาสิ้นสุดเชื้อสายใน ค.ศ. 1700 และสาขาออสเตรีย (ซึ่งถือครองบัลลังก์จักรวรรดิ ฮังการี โบฮีเมีย และพระราชอิสริยยศอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง) และมีสาขาย่อยแตกออกไปจากสาขานี้อีก ซึ่งดำรงอยู่ระหว่าง ค.ศ. 1564 ถึง 1665 แต่หลังจากนั้นก็รวมกันเป็นรัฐร่วมประมุขภายใต้ราชวงศ์เดียว

รัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คเป็นรัฐที่มีพระประมุขร่วมกัน โดยที่ไม่มีรัฐธรรมนูญหรือสถาบันร่วมใด ๆ ยกเว้นราชสำนักฮาพส์บวร์คเอง โดยดินแดนทั้งนอกและในจักรวรรดิโรมันอันศักดิสิทธิ์ต่างมีพระมหากษัตริย์พระองค์เดียวกัน รัฐองค์ประกอบ (Composite state) กลายมาเป็นรูปแบบรัฐราชาธิปไตยที่พบได้ทั่วไปในยุโรปภาคพื้นทวีป ระหว่างสมัยใหม่ตอนต้น การรวมดินแดนของจักรวรรดิฮาพส์บวร์คเกิดขึ้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรรษที่ 19 โดยดินแดนต่าง ๆ ถูกรวบรวมและจัดตั้งเป็นจักรวรรดิออสเตรีย ซึ่งดำรงอยู่ระหว่าง ค.ศ. 1804 ถึง 1867  และพัฒนาไปเป็นจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ซึ่งดำรงอยู่สืบต่อมาจนถึง ค.ศ. 1918 ก่อนที่จะล่มสลายลงหลังจากความพ่ายแพ้ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

ในทางประวัติศาสตร์นิพนธ์ ดินแดนของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค (สาขาออสเตรีย) มักจะถูกเรียกโดยนามนัยว่า "ออสเตรีย" และเมื่อถึงราว ๆ ค.ศ. 1700 ศัพท์ภาษาละติน *monarchia austriaca* (ราชาธิปไตยออสเตรีย) ก็ถูกนำมาใช้เพื่อให้สะดวกต่อการกล่าวถึงดินแดนเหล่านี้ ภายในเขตแดนของจักรวรรดิ ดินแดนอันกว้างใหญ่นี้ประกอบไปด้วยดินแดนที่สืบทอดมาแต่เดิมก่อน ค.ศ. 1526 เรียกว่า *[[Erblande|เอิบลันท์]]* (Erblande) ดินแดนของราชบัลลังก์โบฮีเมีย ดินแดนเนเธอร์แลนด์ของสเปนเดิม ซึ่งเป็นดินแดนหนึ่งของราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คตั้งแต่ ค.ศ. 1714 ถึง 1794 ดินแดนสวามิภักดิ์ (Fief) บางส่วนในอิตาลี และนอกพรมแดนจักรวรรรดินั้นประกอบไปด้วยดินแดนทั้งหมดของราชบัลลังก์ฮังการี และดินแดนที่ได้มาจากการขับไล่จักรวรรดิออตโตมัน ศูนย์กลางของราชวงศ์อยู่ที่เวียนนา ยกเว้นในช่วงระหว่าง ค.ศ. 1583 ถึง 1611 ซึ่งย้ายไปอยู่ที่ปราก

## ที่มาและการขยายดินแดน
[left|thumb|upright=0.7|ด้านหน้าเหรียญเงินซึ่งจัดทำโดย [:de:Anton Scharff|อันโทน ชาร์ฟฟ์ ใน ค.ศ. 1882 เพื่อเฉลิมฉลองการครบรอบ 600 ปี ของรัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค]]

พระปฐมวงศ์ของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คเท่าที่มีหลักฐานให้สืบค้น คือ กราฟ (เคานต์) เรดบ็อตแห่งเคล็ดเกา ซึ่งประสูติในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 10 ชื่อของราชวงศ์มีที่มาจากปราสาทฮาพส์บวร์คในประเทศสวิสเซอร์แลนด์ปัจจุบัน ซึ่งกราฟเรดบ็อตทรงเป็นผู้สร้าง หลังจาก ค.ศ. 1279 ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คทรงเข้ามาปกครองออสเตรีย พระเจ้ารูด็อล์ฟที่ 1 แห่งเยอรมนี ทรงพระราชทานดัชชีออสเตรีย อันเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรเยอรมนี ซึ่งอยู่ภายในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์อีกทอดหนึ่ง ให้แก่เหล่าพระราชโอรสในการประชุมที่เอาก์สบวร์กแห่ง ค.ศ. 1282 นำไปสู่การก่อตั้ง "ดินแดนสืบทอดออสเตรีย" (Austrian hereditary lands) นับแต่บัดนั้น ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คก็ยังเป็นที่รู้จักกันในนามราชวงศ์ออสเตรีย นอกจากนี้ ระหว่าง ค.ศ. 1438 ถึง ค.ศ. 1806 อาชดยุกแห่งออสเตรียจากราชวงศ์ฮาพส์บวร์คยังได้รับเลือกเป็นจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ติดต่อกันอีกด้วย โดยมีการขาดช่วงไปชั่วระยะเวลาหนึ่ง

ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คก้าวขึ้นมามีความความสำคัญต่อยุโรปด้วยผลจากพระราโชบายประจำราชวงศ์ที่ริเริ่มโดยจักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 1 พระองค์ทรงอภิเษกสมรสกับมารีแห่งบูร์กอญ ทำให้เนเธอร์แลนด์ของบูร์กอญกลายเป็นหนึ่งในราชสมบัติของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค พระราชโอรสของทั้งสอง ฟิลิปผู้หล่อเหลาทรงอภิเษกสมรสกับสมเด็จพระราชินีนาถฆัวนาผู้บ้าคลั่ง (พระราชธิดาในพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอนและสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา) จึงทำให้จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ (พระราชโอรสในฟิลิปผู้หล่อเหลาและสมเด็จพระราชินีนาถฆัวนา) ได้รับสืบทอดเนเธอร์แลนด์ของฮาพส์บวร์ค สเปนพร้อมดินแดนในปกครอง และออสเตรีย มาใน ค.ศ. 1506 1516 และ 1519 ตามลำดับ

ณ จุดนี้ จักรวรรดิฮาพส์บวร์คได้แผ่ไพศาลออกไปอย่างกว้างใหญ่จนทำให้จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 ต้องเสด็จไปทั่วดินแดนในปกครองอยู่เสมอ ๆ และทำให้ต้องมีการตั้งผู้สำเร็จราชการและข้าหลวงในส่วนต่าง ๆ ของจักรวรรดิ เช่น อีซาแบลแห่งโปรตุเกส พระมเหสีทรงสำเร็จราชการแทนพระองค์ในสเปน และมาร์กาเรเทอแห่งออสเตรีย พระราชปิตุจฉา (อา) เป็นข้าหลวงปกครองกลุ่มประเทศแผ่นดินต่ำ เพื่อปกครองดินแดนหลายแห่งที่อยู่ภายใต้พระองค์ จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 ทรงบรรลุข้อตกลงกับแฟร์ดีนันท์ พระราชอนุชา ณ การประชุมสภาที่เมืองวอร์มส์ ใน ค.ศ. 1521 ตาม *ข้อตกลง[[ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค|ฮาพส์บวร์ค]]* แห่งเมืองวอร์มส์ ซึ่งได้รับการรับรองในอีกหนึ่งปีให้หลังในบรัสเซลส์ แฟร์ดีนันท์ทรงได้รับการแต่งตั้งเป็นอาร์ชดยุก ในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระเชษฐาในดินแดนสืบทอดออสเตรีย

หลังจากที่พระเจ้าลอโยชที่ 2 แห่งฮังการี เสด็จสวรรคตในยุทธการที่โมฮาช ขณะทรงต่อสู้กับจักรวรรดิออตโตมัน อาร์ชดยุกแฟร์ดีนันท์ (ผู้อภิเษกสมรสกับพระเชษฐภคินีของพระเจ้าลอโยช ตามข้อตกลงในการประชุมใหญ่แห่งเวียนนาครั้งที่หนึ่ง ระหว่างจักรพรรดิมัคซีมีลีอาน พระอัยกาของอาร์ชดยุกแฟร์ดีนันท์ และพระเจ้าวลาดิสเลาส์ที่ 2 พระราชบิดาของพระเจ้าลอโยช) จึงทรงได้รับเลือกเป็นพระมหากษัตริย์แห่งโบฮีเมียและฮังการี ใน ค.ศ. 1526 แต่โบฮีเมียและฮังการีก็ยังมิได้เป็นดินแดนที่สืบทอดกันตามราชสันตติวงศ์ของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คจนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 17 ภายหลังจากจักรพรรดิแฟร์ดีนันท์ที่ 2 ทรงปราบกบฏชาวโบฮีเมียได้ในยุทธการที่ภูเขาสีขาว เมื่อ ค.ศ. 1620 พระองค์ทรงประกาศใช้ ** ใน ค.ศ. 1627 หรือ 1628 ซึ่งทำให้ให้ราชบัลลังก์โบฮีเมียเปลี่ยนมาใช้ระบอบสืบราชสันตติวงศ์ ส่วนฮังการีนั้นเปลี่ยนมาใช้ระบอบสืบราชสันตติวงศ์เมื่อจักรพรรดิเลโอพ็อลท์ที่ 1 ทรงยึดดินแดนฮังการีเกือบทั้งหมดกลับมาจากชาวออตโตมันเติร์กได้ภายหลังยุทธการที่โมฮาช (ค.ศ. 1687) และทรงจัดประชุมสภาในนครเพรสบวร์ค
[thumb|upright=1.6|แผนที่ของ[ยุโรปกลาง|ทวีปยุโรปตอนกลาง ใน ค.ศ. 1648:
]]

จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 ทรงแบ่งราชวงศ์ฮาพส์บวร์คออกเป็นสองสาขาใน ค.ศ. 1556 ด้วยการยกออสเตรียและราชบัลลังก์จักรวรรดิให้กับพระราชอนุชา (ตามที่ตัดสินกันในการเลือกตั้งจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ค.ศ. 1531) และจักรวรรดิสเปนให้กับเฟลิเป พระราชโอรส สาขาสเปน (ปกครองเนเธอร์แลนด์ ราชอาณาจักรโปรตุเกสระหว่าง ค.ศ. 1580 ถึง 1640 และภูมิภาคเมซโซจอร์โน [ภาคใต้ของอิตาลี]) สิ้นสุดเชื้อสายลงใน ค.ศ. 1700 สาขาออสเตรีย (ปกครองจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ฮังการีและโบฮีเมีย) มีสาขาย่อยแตกออกไปจากสาขานี้อีก ซึ่งดำรงอยู่ระหว่าง ค.ศ. 1564 ถึง 1665 แต่หลังจากนั้นก็รวมกันเป็นรัฐร่วมประมุขภายใต้ราชวงศ์เดียว

### ชื่อ
* ราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค () : เป็นคำนิยามอย่างกว้างที่ถูกใช้บ่อยครั้ง แต่มิใช่ชื่ออย่างเป็นทางการ
* ราชาธิปไตยออสเตรีย () นิยามซึ่งเริ่มนำมาใช้ประมาณ ค.ศ. 1700 เพื่อให้สะดวกต่อการกล่าวถึงดินแดนของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คสาขาออสเตรีย 
* ราชาธิปไตยโดเนา () ชื่อไม่เป็นทางการซึ่งใช้โดยสิ่งร่วมสมัย
* ราชาธิปไตยคู่ () หมายถึงดัชชีออสเตรียและราชอาณาจักรฮังการี สองรัฐซึ่งอยู่ภายใต้ผู้ปกครองพระองค์เดียวกัน
* จักรวรรดิออสเตรีย ()  ชื่ออย่างเป็นทางการของจักรวรรดิฮาพส์บวร์คที่สถาปนาขึ้นใหม่ใน ค.ศ. 1804 ภายหลังจากสิ้นสุดของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ คำว่า "จักรวรรดิ" ในที่นี้หมายถึงดินแดนที่ปกครองโดยจักรพรรดิ มิใช่ "อาณาจักรอันแพ่ไพศาล"
* จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี () รัฐซึ่งดำรงอยู่ระหว่าง ค.ศ. 1867–1918 เป็นชื่อที่นิยมใช้ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ แม้จักรวรรดิจะมีชื่อทางการว่าราชาธิปไตยออสเตรีย-ฮังการี () ก็ตาม
* ดินแดนส่วนพระองค์ หรือ โครนลันท์เดอร์ (*Kronländer*) (ค.ศ. 1849–1918) เป็นชื่อเรียกดินแดนส่วนต่าง ๆ ในจักรวรรรดิออสเตรียนับตั้งแต่ ค.ศ. 1849 และของจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ตั้งแต่ ค.ศ. 1867 เป็นต้นไป ภายหลังจากการสถาปนาจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ราชอาณาจักรฮังการี (หรือเรียกอย่างเจาะจงว่า ดินแดนแห่งราชบัลลังก์ฮังการี  [Lands of the Hungarian Crown]) ไม่ได้ถูกนับเป็น "ดินแดนส่วนพระองค์" อีกต่อไป ดังนั้นนิยาม "ดินแดนส่วนพระองค์" จึงกลายเป็นนิยามเดียวกับ "เหล่าราชอาณาจักรและดินแดนอันมีผู้แทนในราชสภา" (*Die im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder*) ซึ่งใช้เรียกดินแดนซิสไลทาเนีย (Cisleithania) หรือดินแดนที่อยู่ภายใต้การปกครองของออสเตรียในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
* พื้นที่ฟากฮังการีของจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีมีชื่อเรียกว่า "ดินแดนแห่งราชบัลลังก์เซนต์อิชต์วาน" หรือ"ดินแดนแห่งพระมงกุฎเซนต์อิชต์วานอันศักดิ์สิทธิ์" (*Länder der Heiligen Stephans Krone*) ส่วนดินแดนโบฮีเมีย (เช็กเกีย) นั้นเรียกว่า "ดินแดนแห่งราชบัลลังก์เซนต์วาสลัฟ" (*Länder der Wenzels-Krone*)

ชื่อของดินแดนองค์ประกอบ

* ประเทศออสเตรียในปัจจุบันปกครองในระบอบสาธารณรัฐกึ่งสหพันธ์ ประกอบไปด้วยเก้ารัฐ (*Bundesländer*) ได้แก่ นีเดอร์เอิสเตอร์ไรช์ โอแบร์เอิสเตอร์ไรช์ ทีโรล สตีเรีย ซัลทซ์บวร์ค คารินเทีย ฟอร์อาร์ลแบร์ค บัวร์เกินลันท์ และเวียนนา ซึ่งเป็นเมืองหลวง
* บัวร์เกินลันท์ แยกตัวออกมาจากฮังการีและกลายเป็นส่วนหนึ่งของออสเตรียใน ค.ศ. 1921
* ซัลทซ์บวร์ค กลายเป็นส่วนหนึ่งของออสเตรียใน ค.ศ. 1816 ภายหลังจากการสิ้นสุดสงครามนโปเลียน โดยแต่เดิมนั้นซัลทซ์บวร์คอยู่ภายใต้การปกครองของเจ้าชายอัครมุขนายกแห่งซัลทซ์บวร์คในฐานะดินแดนอธิปไตย
* เวียนนา เมืองหลวงของประเทศออสเตรีย ได้รับสถานะเป็นรัฐเมื่อวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1922 เวียนนามีสถานะเป็นที่ประทับขององค์จักรพรรดิและเมืองหลวงของจักรวรรดิออสเตรีย (*Reichshaupt und Residenzstadt Wien*) มาเป็นเวลาหลายศตวรรษ 
* ออสเตรีย ในทางประวัติศาสตร์ถูกแบ่งออกเป็น "ออสเตรียเหนือแม่น้ำเอ็นส์" (Austria above the Enns) และ "ออสเตรียใต้แม่น้ำเอ็นส์" (Austria below the Enns) (แม่น้ำเอ็นส์เป็นเส้นแบ่งระหว่างรัฐ โอแบร์- และนีเดอร์เอิสเตอร์ไรช์) พื้นที่ของรัฐโอแบร์เอิสเตอร์ไรช์ขยายใหญ่ขึ้นจากการผนวกพื้นที่อินน์เวียร์เทล (Innviertel, "มุมแม่น้ำอินน์") ซึ่งแต่เดิมเป็นของไบเอิร์น ตามข้อตกลงในสนธิสัญญาเทเชิน (ค.ศ. 1779) ภายหลังสงครามสืบราชบัลลังก์ไบเอิร์น
* ดินแดนสืบทอด (*Erblande* หรือ *Erbländer* โดยส่วนมากใช้คำว่า *Österreichische Erblande*) ดินแดนสืบทอดเยอรมัน (ในราชาธิปไตยออสเตรีย) หรือดินแดนสืบทอดออสเตรีย (สมัยกลาง – ค.ศ. 1849 หรือ 1918) ในนิยามอย่างจำกัดแล้วหมายถึงดินแดน "ดั่งเดิม" ของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค หลัก ๆ แล้วคือ ออสเตรีย (*Österreich*) สตีเรีย (*Steiermark*) คารินเทีย (*Kaernten*) คาร์นิโอลา (*Krain*) ทีโรล (*Tirol*) และฟอร์อาร์ลแบร์ค ในนิยามอย่างกว้างดินแดนแห่งราชบัลลังก์โบฮีเมียก็ถูกนับเป็นดินแดนสืบทอด (ตั้งแต่ ค.ศ. 1526 ถูกนับรวมอย่างแน่นอนจาก ค.ศ. 1620/27 เป็นต้นไป) เช่นกัน ศัพท์ดังกล่าวถูกแทนด้วยคำว่า "ดินแดนส่วนพระองค์" (ดูด้านบน) ในรัฐธรรมนูญเดือนมีนาคม ค.ศ. 1849 แต่ศัพท์นี้ก็ยังมีการใช้หลังจากนี้เช่นกัน *ดินแดนสืบทอด* ยังรวมไปถึงดินแดนเล็ก ๆ ที่มีสถานะเป็นราชรัฐ ดัชชี หรือเคาน์ตี ในดินแดนส่วนอื่น ๆ ของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ด้วย

### ดินแดน
thumb|upright|การขยายตัวของรัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คในบริเวณยุโรปตอนกลาง
[thumb|upright|รัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค ณ ช่วงเวลาที่ [จักรพรรดิโยเซ็ฟที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|จักรพรรดิโยเซ็ฟที่ 2 เสด็จสวรรคตใน ค.ศ. 1790 เส้นสีแดงเป็นเครื่องหมายแทนพรมแดนของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์]]

ดินแดนภายใต้การการปกครองของรัฐราชาธิปไตยออสเตรียเปลี่ยนแปลงไปตลอดช่วงเวลาหลายศตวรรษ แต่แกนกลางนั้นประกอบไปด้วยดินแดนสี่ส่วนเสมอ:
* ดินแดนสืบทอด ครอบคลุมพื้นที่ส่วนมากของประเทศออสเตรียและประเทศสโลวีเนียปัจจุบัน รวมไปถึงดินแดนในทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอิตาลี และ (ก่อน ค.ศ. 1797) ตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศเยอรมนี บริเวณอินส์เวียร์เทลของไบเอิร์น ถูกผนวกเข้ามาใน ค.ศ. 1779 ส่วนราชรัฐมุขนายกเตรนโต และบริกเซิน ถูกผนวกเข้ามาใน ค.ศ. 1803 สงครามนโปเลียน ทำให้ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คสูญเสียดินแดนหลายส่วนในดินแดนสืบทอด แต่ก็ได้รับดินแดนเหล่านั้นคืนมาภายหลังสงครามสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1815 (ยกเว้นวอร์ลันเดอร์) รวมไปถึงดินแดนของราชรัฐอัครมุขนายกซัลทซ์บวร์ค ซึ่งถูกผนวกเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนสืบทอดอยู่ช่วงหนึ่งระหว่าง ค.ศ. 1805 ถึง 1809 ดินแดนของดินแดนสืบทอดประกอบไปด้วย:
** อาร์ชดัชชีออสเตรีย
*** โอแบร์เอิสเตอร์ไรช์
*** นีเดอร์เอิสเตอร์ไรช์
** อินเนอร์ออสเตรีย
*** ดัชชีสติเรีย
*** ดัชชีคารินเทีย
*** ดัชชีคาร์นิโอลา
*** เมืองท่าตรีเยสเตในทะเลเอเดรียติก
*** แคว้นชายแดนอิสเตรีย (แม้ดินแดนส่วนมากของอิสเตรียจะอยู่ภายใต้การปกครองของสาธารณรัฐเวนิส จนถึง ค.ศ. 1797)
*** ราชรัฐเคาน์ตีกอริเซียและกราดิสกา
** เคาน์ตีทีโรล (ราชรัฐมุขนายกเตรนโตและบริกเซินปกครองพื้นที่ที่จะกลายมาเป็นทางใต้ของทีโรลจนถึง ค.ศ. 1803)
** เฟอร์เทอร์ออสเตรีย โดยส่วนมากแล้วถูกปกครองร่วมกับทีโรล
*** ฟอร์อาร์ลแบร์ค (ในความเป็นจริงแล้วเป็นกลุ่มมณฑลต่าง ๆ ต่อมาจึงรวมตัวกันในคริสต์ศตวรรษที่ 19)
*** วอร์ลันเดอร์ กลุ่มดินแดนในไบรส์เกา และที่อื่น ๆ ในทางตะวันตกเฉียงใต้ของเยอรมนีซึ่งเสียไปใน ค.ศ. 1801 (ส่วนดินแดนอาลซัส ซุนเกา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวอร์ลันเดอร์เสียไปใน ค.ศ. 1648)
** แกรนด์ดัชชีซัลทซ์บวร์ค (หลัง ค.ศ. 1805)
[thumb|upright|พระราชพิธีราชาภิเษกของจักรพรรดินีมาเรีย เทเรซา ในเพรสบวร์ค [ราชอาณาจักรฮังการี ค.ศ. 1741]]
* ดินแดนแห่งราชบัลลังก์โบฮีเมีย สภาแห่งโบฮีเมีย () ได้เลือกแฟร์ดีนันท์ (ต่อมาคือจักรพรรดิแฟร์ดีนันท์ที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์) เป็นพระมหากษัตริย์โบฮีเมียใน ค.ศ. 1526 เดิมประกอบไปด้วยดินแดนห้าส่วน ได้แก่:
** ราชอาณาจักรโบฮีเมีย
** แคว้นชายแดนโมราเวีย
** ไซลีเชีย พื้นที่ส่วนมากของไซลีเชียกลายเป็นส่วนหนึ่งของปรัสเซีย ใน ค.ศ. 1740–1742 และพื้นที่ที่ยังอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คถูกปกครองในฐานะดัชชีอัปเปอร์และโลเวอร์ไซลีเชีย (ไซลีเชียของออสเตรีย)
** ลูเซเชีย ยกให้ซัคเซินใน ค.ศ. 1635
*** อัปเปอลูเซเชีย
*** โลเวอร์ลูเซเชีย
* ราชอาณาจักรฮังการี – ดินแดนสองในสามที่เคยอยู่ภายใต้การปกครองของราชอาณาจักรฮังการีในสมัยกลางถูกจักรวรรดิออตโตมัน และราชรัฐทรานซิลเวเนีย รัฐเมืองขึ้นของจักรวรรดิเข้ายึดครอง ในขณะการปกครองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คถูกจำกัดอยู่ในบริเวณทางตะวันตกและทางเหนือของราชอาณาจักรเดิม โดยส่วนที่อยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คก็ยังคงมีชื่ออย่างเป็นทางการว่าราชอาณาจักรฮังการีเช่นเดิม เมื่อสงครามออตโตมัน-ฮาพส์บวร์คสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1699 ดินแดนส่วนหนึ่งที่เคยถูกปกครองโดยราชอาณาจักรฮังการีในสมัยกลางจึงเข้ามาอยู่ใต้การปกครองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค นอกจากนี้ยังพื้นที่บางส่วนที่ถูกผนวกเพิ่มเติมใน ค.ศ. 1718 (แต่ก็ยังมีดินแดนบางส่วนที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรเดิม โดยเฉพาะด้านใต้ของแม่น้ำซาวาและแม่น้ำดานูบยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของออตโตมัน)
* ราชอาณาจักรโครเอเชีย

[thumb|right|upright|''[Europa regina|ยูโรปา เรจีนา* (Europa regina) สัญลักษณ์ที่สื่อถึงทวัปยุโรปที่ถูกครอบงำโดยราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค]]
[[ไฟล์:Krajišnici, 1756. g.jpg|thumb|upright|เหล่าทหารของ[[Military Frontier|เขตพรมแดนทหาร]] (Military Frontier) ซึ่งทำหน้าที่ป้องกันการรุกรานจากจักรวรรดิออตโตมัน ค.ศ. 1756]]
ตลอดช่วงเวลาแห่งการดำรงอยู่ของรัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค มีดินแดนอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวไปแล้วข้างต้น ได้ตกอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คสาขาออสเตรียอยู่ชั่วขณะหนึ่ง (ดินแดนบางแห่งในรายชื่อด้านล่างนี้สืบทอดโดยหลัก[[Secundogeniture|สิทธิของบุตรคนรอง]] [Secundogeniture] หรือก็คือถูกปกครองโดยสาขาอื่นของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คที่ไม่ใช่สาขาหลักนั้นเอง):
* [[Habsburg-occupied Serbia (1686–1691)|เซอร์เบีย]] (การยึดครองทางทหาร ค.ศ. 1686–1691)
* [[Kingdom of Slavonia|ราชอาณาจักรสลาโวเนีย]] (ค.ศ. 1699–1868)
* [[ทรานซิลเวเนีย|แกรนด์พรินซิพาลิตีทรานซิลเวเนีย]] ระหว่าง ค.ศ. 1699 ([[Treaty of Karlowitz|สนธิสัญญาคาร์โลวิทซ์]]) ถึง 1867 ([[การประนีประนอมออสเตรีย-ฮังการี ค.ศ. 1867|เอาท์ชไกลส์]])
* [[เนเธอร์แลนด์ของออสเตรีย]] ประกอบไปด้วยพื้นที่ส่วนใหญ่ของ[[ประเทศเบลเยียม]]และ[[ประเทศลักเซมเบิร์ก|ลักเซมเบิร์ก]]ปัจจุบัน (ค.ศ. 1713–1792)
* [[ดัชชีมีลาโน]] (ค.ศ. 1713–1797)
* [[ดัชชีมันโตวา]] (ค.ศ. 1713–1797)
* [[ราชอาณาจักรนาโปลี]] (ค.ศ. 1713–1735)
* [[ราชอาณาจักรซาร์ดิเนีย]] (ค.ศ. 1713–1720)
* [[Kingdom of Serbia (1718–1739)|ราชอาณาจักรเซอร์เบีย]] (ค.ศ. 1718–1739)
* [[Banat of Temeswar|บานัตทีมิซสลาวา]] (ค.ศ. 1718–1778)
* [[Banat of Craiova|บานัตคราโยวา]] (ค.ศ. 1718–1739 *โดยพฤตินัย* ค.ศ. 1716–1737)
* [[ราชอาณาจักรซิซิลี]] (ค.ศ. 1720–1735)
* [[ดัชชีปาร์มา]] (ค.ศ. 1735–1748)
* [[Kingdom of Galicia and Lodomeria|ราชอาณาจักรกาลิเซียและโลโดเมเรีย]] ใน[[ประเทศโปแลนด์]]และ[[ประเทศยูเครน|ยูเครน]]ปัจจุบัน (ค.ศ. 1772–1918)
* [[Duchy of Bukovina|ดัชชีบูโควีนา]] (ค.ศ. 1774–1918)
* [[Habsburg-occupied Serbia (1788–1792)|เซอร์เบีย]] (การยึดครองทางทหาร ค.ศ. 1788–1792)
* [[West Galicia|น็อยกาลิเซีย]] (ค.ศ. 1795–1809) ดินแดนของ[[เครือจักรภพโปแลนด์–ลิทัวเนีย]]เดิม (รวมถึงเมือง[[กรากุฟ]]) ซึ่งได้มาจาก[[Third Partition of Poland|การแบ่งโปแลนด์ครั้งที่สาม]] 
* [[Venetian Province|เวนิส]] (ค.ศ. 1797–1805)
* [[ราชอาณาจักรแดลเมเชีย]] (ค.ศ. 1797–1805 และ ค.ศ. 1814–1918)
* [[ราชอาณาจักรลอมบาร์เดีย-เวนิส]] (ค.ศ. 1814–1859)
* [[กรากุฟ]] (ค.ศ. 1846–1918) ถูกผนวกเป็นส่วนหนึ่งของ[[Kingdom of Galicia and Lodomeria|กาลิเซีย]] 
* [[Serbian Vojvodina|เซอร์เบียนวอยวอดีนา]] (ค.ศ. 1848–1849) หน่วยภาวะ (Entity) ทางพฤตินัย ไม่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ
* [[Voivodeship of Serbia and Banat of Temeschwar|วอยวอเดชิพเซอร์เบียและบานัตทีมิซสลาวา]] (ค.ศ. 1849–1860)
* [[Kingdom of Croatia-Slavonia|ราชอาณาจักรโครเอเชีย-สลาโวเนีย]] (ค.ศ. 1868–1918)
* [[Sanjak of Novi Pazar|ซันจักโนวี ปาซา]] (การยึดครองทางทหาร, ค.ศ. 1878–1913)
* [[ดินแดนใต้การปกครองร่วมบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา|บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา]] (ค.ศ. 1878–1918)

ขอบเขตของดินแดนเหล่านี้แตกต่างไปตามช่วงเวลา และบางดินแดนก็ถูกปกครองโดยสาขารอง (ผ่านทางหลักสิทธิของบุตรคนรอง) ของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค สมาชิกของราชวงศ์ยังทรงถือครองพระราชอิสริยยศ[[จักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์]] ระหว่าง ค.ศ. 1438 ถึง 1740  และอีกครั้งจาก ค.ศ. 1745 ถึง 1806

=== ลักษณะเฉพาะ  ===
[[ไฟล์:Imperial Coat of Arms of the Empire of Austria.svg|thumb|right|250px|[[Coat of arms of Austria-Hungary|ตราอาร์ม]]ของ[[จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี]] ใช้ระหว่าง ค.ศ. 1815–1866 และ ค.ศ. 1867–1915]]
ภายในรัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คในช่วงสมัยใหม่ตอนต้น หน่วยภาวะต่าง ๆ ถูกปกครองตามขนบธรรมเนียมปฏิบัติของตนเอง จนถึงช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 17 ดินแดนต่าง ๆ ไม่จำเป็นต้องอยู่ภายใต้ผู้ปกครองพระองค์เดียวกัน บ่อยครั้งที่เชื้อพระวงศ์ฮาพส์บวร์คสายรองได้ปกครองพื้นที่ส่วนหนึ่งของดินแดนสืบทอดในฐานะที่ดินส่วนพระองค์ (Apanages) ความพยายาม[[Centralisation|รวมศูนย์]]อย่างจริงจังเริ่มขึ้นในรัชสมัยของ[[จักรพรรดินีมาเรีย เทเรซา]] และโดยเฉพาะในรัชสมัยของ[[จักรพรรดิโยเซ็ฟที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|จักรพรรดิโยเซ็ฟที่ 2]] ผู้เป็นพระราชโอรส (ตรงกับช่วงกลางถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18) แต่ความพยายามดังกล่าวก็ถูกละทิ้งเมื่อเกิดการต่อต้านขนาดใหญ่ต่อความพยายามปฏิรูปเชิงรุนแรงของจักรพรรดิโยเซ็ฟที่ 2 กระนั้น นโยบายรวมศูนย์อย่างค่อยเป็นค่อยไปมากกว่าก็ยังคงได้รับการปฏิบัติสืบต่อมาในสมัยแห่งการปฏิวัติ (Revolutionary period) และ[[Age of Metternich|สมัย]][[Klemens Wenzel von Metternich|เมทเทอร์นิช]] ที่ตามมา

ความพยายามรวมศูนย์ครั้งใหม่เริ่มขึ้นใน ค.ศ. 1849 ภายหลังจากการปราบปรามกระแส[[Revolutions of 1848 in the Habsburg areas|การปฏิวัติ ค.ศ. 1848]] นับเป็นครั้งแรกที่เหล่ารัฐมนตรีพยายามที่จะเปลี่ยนแปลงรัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คไปเป็นรัฐที่มีระบบราชการแบบรวมศูนย์โดยมีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่กรุงเวียนนา กฎอัยการศึกถูกประกาศใช้ในพื้นที่ของราชอาณาจักรฮังการี ซึ่งถูกแบ่งออกเป็นกลุ่มเขตทหาร (Military districts) รัฐบาลรวมศูนย์ภายใต้แนวคิดสมบูรณาญาสิทธิราชย์ใหม่ (Neo-absolutism) พยายามทำให้รัฐธรรมนูญและสภาฮังการีมีผลเป็นโมฆะ แต่ภายหลังจากที่ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คพ่ายแพ้ใน[[Second Italian War of Independence|สงครามประกาศอิสรภาพอิตาลีครั้งที่สอง]] และ[[สงครามออสเตรีย-ปรัสเซีย]]ใน ค.ศ. 1859 และ 1866 ตามลำดับ ทำให้นโยบายเหล่านี้ค่อย ๆ ถูกยกเลิกไป

ภายหลังจากการทดลองในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1860 [[การประนีประนอมออสเตรีย-ฮังการี ค.ศ. 1867]] อันโด่งดังจึงได้มีผลบังคับใช้ นำไปสู่การก่อตั้งรัฐราชาธิปไตยคู่[[จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี|ออสเตรีย-ฮังการี]] ในระบอบการปกครองใหม่นี้ ราชอาณาจักรฮังการี ("ดินแดนแห่งราชบัลลังก์เซนต์อิชต์วาน") ถือเป็นรัฐอธิปไตยที่มีศักดิ์เท่ากับออสเตรีย โดยมีเพียงความเป็นรัฐร่วมประมุขและนโยบายการต่างประเทศและการทหารร่วมกันเท่านั้นที่คอยเชื่อมโยงฮังการีเข้ากับดินแดนอื่น ๆ ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค อย่างไรก็ตาม แม้ดินแดนอื่น ๆ ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค (ยกเว้นฮังการี) จะถูกเรียกรวม ๆ กันว่า "ออสเตรีย" ก็ตาม แต่กระนั้นดินแดนเหล่านี้ก็มีรัฐสภากลาง (เรียกว่า *ไรชส์ราค* [Reichsrat; ราชสภา]) และคณะรัฐมนตรีเป็นของตนเอง อันจะเห็นได้จากชื่ออย่างเป็นทางการของดินแดนเหล่านี้ คือ "เหล่าราชอาณาจักรและดินแดนอันมีผู้แทนในราชสภา" ครั้นเมื่อบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาถูก[[Austro-Hungarian annexation of Bosnia and Herzegovina|ผนวก]] (หลังจากตกอยู่ภายใต้[[Austro-Hungarian campaign in Bosnia and Herzegovina in 1878|การปกครองและยึดครองโดยทหาร]] มาเป็นระยะเวลานาน) ดินแดนดังกล่าวก็ไม่ได้ถูกรวมเข้ากับพื้นที่ฝั่งใดของจักรวรรดิ หากแต่ถูกปกครองโดย[[Ministry of Finance (Austria-Hungary)|กระทรวงการคลังร่วม]]ของออสเตรีย-ฮังการี

จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีล่มสลายลงจากปัญหาทางชาติพันธุ์หลายประการที่ไม่ได้รับการแก้ไข ซึ่งมาถึงจุดแตกหักเมื่อจักรวรรดิพ่ายแพ้ใน[[สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง]] ภายหลังจากจักรวรรดิถูกยุบ จึงมีการสถาปนา[[สาธารณรัฐเยอรมันออสเตรีย]] (ในพื้นที่ของชาวออสเตรียผู้พูดภาษาเยอรมันของดินแดนสืบทอด) และ[[สาธารณรัฐฮังการีที่ 1|สาธารณรัฐฮังการีที่หนึ่ง]] ขึ้นมาแทนที่ ในข้อตกลงสันติภาพที่ตามมาภายหลัง ดินแดนจำนวนหนึ่งได้ถูกยกให้กับ[[ราชอาณาจักรโรมาเนีย|โรมาเนีย]] และ[[ราชอาณาจักรอิตาลี|อิตาลี]] ส่วนที่เหลือของจักรวรรดิเดิมถูกแบ่งระหว่างประเทศใหม่ที่แยกตัวออกมา อันได้แก่ [[สาธารณรัฐโปแลนด์ที่ 2|โปแลนด์]] [[ราชอาณาจักรยูโกสลาเวีย|ราชอาณาจักรแห่งชาวเซิร์บ โครแอต และสโลวีน]] (ต่อมาคือยูโกสลาเวีย) และ[[ประเทศเชโกสโลวาเกีย|เชโกสโลวาเกีย]]

== สาขาอื่นของราชวงศ์ ==
สาขารองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คได้ปกครอง[[แกรนด์ดัชชีตอสคานา]] ตั้งแต่ ค.ศ. 1765 ถึง 1801 และอีกครั้งจาก ค.ศ. 1814 ถึง 1859 ระหว่างที่ถูกขับไล่จากตอสคานา เชื้อพระวงศ์ของสาขารองนี้ได้ปกครองซัลทซ์บวร์คตั้งแต่ ค.ศ. 1803 ถึง 1805 และ[[แกรนด์ดัชชีเวือทซ์บวร์ค]] ตั้งแต่ ค.ศ. 1805 ถึง 1814 อีกสาขาหนึ่งได้ปกครอง[[ดัชชีโมเดนาและเรจโจ|ดัชชีโมเดนา]] ตั้งแต่ ค.ศ. 1814 ถึง 1859 [[มารี หลุยส์ ดัชเชสแห่งปาร์มา|จักรพรรดินีมารี หลุยส์]] มเหสีพระองค์ที่สองใน[[จักรพรรดินโปเลียนที่ 1]] และพระราชธิดาใน[[จักรพรรดิฟรันทซ์ที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|จักรพรรดิฟรันทซ์ที่ 1 แห่งออสเตรีย]] ทรงปกครอง[[ดัชชีปาร์มา]] ระหว่าง ค.ศ. 1814 ถึง 1847 นอกจากนี้ [[จักรวรรดิเม็กซิโกที่ 2|ประเทศเม็กซิโก]]ยังเคยอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คระหว่าง ค.ศ. 1863 ถึง 1867 โดยมี[[จักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 1 แห่งเม็กซิโก|จักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 1]] พระราชอนุชาใน[[จักรพรรดิฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1 แห่งออสเตรีย]] เป็นพระประมุข

== รายพระนามผู้ปกครอง (ค.ศ. 1508–1918) ==

ผู้ปกครองที่มักถูกเรียกว่า "พระมหากษัตริย์ฮาพส์บวร์ค" หรือ "จักรพรรดิฮาพส์บวร์ค" ถือครองพระราชอิสริยยศมากมาย และปกครองดินแดนต่าง ๆ โดยมีการเรียกขานพระนามและอิสริยยศต่างกันไป

[[ไฟล์:Giuseppe Arcimboldi 003.jpg|thumb|upright=0.8|[[จักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์]] และพระมเหสี อินฟันตา[[Maria of Spain|มารีอาแห่งสเปน]] พร้อมพระราชโอรสธิดา]]
[[ไฟล์:Throne of Franz Joseph I of Austria 01.jpg|thumb|upright|พระราชบัลลังก์แห่งจักรวรรดิออสเตรีย สร้างขึ้นในรัชสมัยจักรพรรดิฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1]]
* [[จักรพรรดิฟรีดริชที่ 3 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|ฟรีดริชที่ 3]] ครองราชย์: ค.ศ. 1452-1493
* [[จักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|มัคซีมีลีอานที่ 1]] ครองราชย์: ค.ศ. 1493–1519
* [[จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|คาร์ลที่ 5]]  ครองราชย์: ค.ศ. 1519–1556
* [[จักรพรรดิแฟร์ดีนันท์ที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|แฟร์ดีนันท์ที่ 1]]  ครองราชย์: ค.ศ. 1556–1564
* [[จักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|มัคซีมีลีอานที่ 2]] ครองราชย์: ค.ศ. 1564–1576
* [[จักรพรรดิรูด็อล์ฟที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|รูด็อล์ฟที่ 2]] ครองราชย์: ค.ศ. 1576–1612
* [[จักรพรรดิมัททีอัสแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|มัททีอัส]] ครองราชย์: ค.ศ. 1612–1619
* [[จักรพรรดิแฟร์ดีนันท์ที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|แฟร์ดีนันท์ที่ 2]] ครองราชย์: ค.ศ. 1619–1637
* [[จักรพรรดิแฟร์ดีนันท์ที่ 3 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|แฟร์ดีนันท์ที่ 3]] ครองราชย์: ค.ศ. 1637–1657
* [[จักรพรรดิเลโอพ็อลท์ที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|เลโอพ็อลท์ที่ 1]] ครองราชย์: ค.ศ. 1657–1705
* [[จักรพรรดิโยเซ็ฟที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|โยเซ็ฟที่ 1]] ครองราชย์: ค.ศ. 1705–1711
* [[จักรพรรดิคาร์ลที่ 6 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|คาร์ลที่ 6]] ครองราชย์: ค.ศ. 1711–1740
* [[จักรพรรดินีมาเรีย เทเรซา|มาเรีย เทเรซา]] ครองราชย์: ค.ศ. 1740–1780 ()

=== ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค-โลทริงเงิน ===
* [[จักรพรรดิโยเซ็ฟที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|โยเซ็ฟที่ 2]] (ครองราชย์: ค.ศ. 1780–1790) มีพระราชสัญญานามว่า "นักปฏิรูปผู้ยิ่งใหญ่"
* [[จักรพรรดิเลโอพ็อลท์ที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|เลโอพ็อลท์ที่ 2]] (ครองราชย์: ค.ศ. 1790–1792) ทรงดำรงพระราชอิสริยยศ "แกรนด์ดยุกแห่งตอสคานา" ตั้งแต่ ค.ศ. 1765 ถึง 1790
* [[จักรพรรดิฟรันทซ์ที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์|ฟรันทซ์ที่ 2]] (ครองราชย์: ค.ศ. 1792–1835) (เสวยราชย์เป็นจักรพรรดิฟรันทซ์ที่ 1 แห่งออสเตรีย ใน ค.ศ. 1804 ทำให้มีการเริ่มนับเลขรัชกาลต่อท้ายพระนามใหม่)
* [[จักรพรรดิแฟร์ดีนันท์ที่ 1 แห่งออสเตรีย|แฟร์ดีนันท์ที่ 1]] (ครองราชย์: ค.ศ. 1835–1848) ทรงเป็นที่รู้จักในพระราชสัญญานาม "แฟร์ดีนันท์ผู้ดีงาม" ()
* [[จักรพรรดิฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1 แห่งออสเตรีย|ฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1]] (ครองราชย์: ค.ศ. 1848–1916) พระเชษฐาใน[[จักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 1 แห่งเม็กซิโก]]
* [[จักรพรรดิคาร์ลที่ 1 แห่งออสเตรีย|คาร์ลที่ 1]] (ครองราชย์: ค.ศ. 1916–1918) จักรพรรดิรัชกาลสุดท้ายแห่งจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
* [[อ็อทโท ฟ็อน ฮาพส์บวร์ค]] อดีตประมุขราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค-โลทริงเงิน และ[[Member of the European Parliament|สมาชิกสภายุโรป]] ในฐานะผู้แทนประเทศเยอรมนี อยู่ในวาระระหว่าง ค.ศ. 1979–1999
* [[คาร์ล ฟ็อน ฮาพส์บวร์ค]] ประมุขพระองค์ปัจจุบันของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค-โลทริงเงิน และ[[Member of the European Parliament|สมาชิกสภายุโรป]] ในฐานะผู้แทนประเทศออสเตรีย อยู่ในวาระระหว่าง ค.ศ. 1996–1999

=== พระราชพงศวลี ===
* [[Habsburg family tree|พระราชพงศวลีของราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค]]

== ในงานเขียน ==
บันทึกความทรงจำที่มีชื่อเสียงที่สุดเกี่ยวกับความเสี่อมสลายของรัฐราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค คือ *ดีเวิรท์ฟ็อนเกสเทิร์น* (Die Welt von Gestern) ของ[[Stefan Zweig|สเตฟาน ชไวท์]]

== ดูเพิ่ม ==
* [[Habsburg Myth|ปรัมปราฮาพส์บวร์ค]] (Habsburg Myth)
* [[Universal monarchy|ราชาธิปไตยสากล]] (Universal monarchy)
* [[นโยบายอาณานิคมออสเตรีย]]
* [[Österreichisch-Ungarische Landesaufnahmen|รายชื่อสำมะโนพื้นที่ของออสเตรีย–ฮังการี]]

== อ้างอิง ==
=== เชิงอรรถ ===


=== รายการอ้างอิง ===


=== บรรณานุกรม ===

* 
* 
* 


== อ่านเพิ่ม ==

* [[Jean Bérenger|Bérenger, Jean]]. *A History of the Habsburg Empire, 1273–1700* (Routledge, 2013)
* [[Jean Bérenger|Bérenger, Jean]]. *A History of the Habsburg Empire, 1700–1918* (Routledge, 2014)
* [[Robert John Weston Evans|Evans, Robert John Weston]]. *The Making of the Habsburg Monarchy, 1550–1700: An Interpretation* (Oxford University Press, 1979) 
* Evans, R. J. W. "Remembering the Fall of the Habsburg Monarchy One Hundred Years on: Three Master Interpretations" *Austrian History Yearbook* (May 2020) Vol. 51, pp 269–291; historiography
* Fichtner, Paula Sutter. *The Habsburg Monarchy, 1490–1848: Attributes of Empire* (Palgrave Macmillan, 2003)
* Henderson, Nicholas. "Joseph II" *History Today* (Sept 1955) 5#9 pp 613–621.
* Ingrao, Charles. *The Habsburg Monarchy, 1618–1815* (2000)
* Ingrao, Charles. *In Quest and Crisis: Emperor Joseph I and the Habsburg Monarchy* (1979)
* Judson, Pieter M. *The Habsburg Empire: A New History* (2016)
* Kann, Robert A. *A History of the Habsburg Empire: 1526–1918* (University of California Press, 1974)
* Lieven, Dominic. *Empire: The Russian empire and its rivals* (Yale University Press, 2002), comparisons with Russian, British, & Ottoman empires.
* [[Carlile Aylmer Macartney|Macartney, Carlile Aylmer]] *The Habsburg Empire, 1790–1918*, New York, Macmillan 1969
* McCagg, Jr., William O. *A History of the Habsburg Jews, 1670–1918* (Indiana University Press, 1989)
* Mitchell, A. Wess. *The Grand Strategy of the Habsburg Empire* (Princeton University Press, 2018)
* Oakes, Elizabeth and Eric Roman. *Austria-Hungary and the Successor States: A Reference Guide from the Renaissance to the Present* (2003)
* [[Alan Sked|Sked, Alan]] *The Decline and Fall of the Habsburg Empire, 1815–1918* (London: Longman, 1989)
* Stone, Norman. "The Last Days of the Habsburg  Monarchy," *History Today* (Aug 1968), Vol. 18 Issue 8, pp 551–560; online
* 
* [[A. J. P. Taylor|Taylor, A. J. P.]] *The Habsburg monarchy, 1809–1918: a history of the Austrian Empire and Austria-Hungary'', (London: Penguin Books. 2nd ed. 1964)

## แหล่งข้อมูลอื่น
* รายการการสนทนาทางจดหมายอิเล็กทรอนิกส์เกี่ยวกับวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คและรัฐสืบทอดในภูมิภาคยุโรปกลางนับตั้งแต่ ค.ศ. 1500 (ภาษาอังกฤษ) พร้อมการอภิปราย, รายการเนื้อหา, คำวิจารณ์หนังสือ, แบบสอบถาม และแถลงการณ์; ได้รับการปรับปรุงอย่างสม่ำเสมอโดยนักวิชาการตั้งแต่ ค.ศ. 1994


หมวดหมู่:จักรวรรดิสิ้นสภาพในทวีปยุโรป
หมวดหมู่:ราชาธิปไตยในอดีตของทวีปยุโรป
.
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2069
หมวดหมู่:ก่อตั้งในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ในปี พ.ศ. 2069
หมวดหมู่:ก่อตั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ในทวีปยุโรป
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2347
หมวดหมู่:สิ้นสุดในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์
หมวดหมู่:คริสต์ศตวรรษที่ 16 ในทวีปยุโรป
หมวดหมู่:คริสต์ศตวรรษที่ 17 ในทวีปยุโรป
หมวดหมู่:คริสต์ศตวรรษที่ 18 ในทวีปยุโรป
หมวดหมู่:คริสต์ศตวรรษที่ 19 ในทวีปยุโรป
หมวดหมู่:ราชาธิปไตย
หมวดหมู่:รัฐคริสต์
หมวดหมู่:รัฐบรรณาการของจักรวรรดิออตโตมัน