หงส์ขาว

thumb|right|220px|ลักษณะเด่นของหงส์ขาว โหนกสีดำเหนือจะงอยปาก

**หงส์ขาว** หรือ**หงส์ใบ้** (; ) เป็นหงส์ที่จัดอยู่ในอันดับนกเป็ด ในวงศ์นกเป็ดน้ำ มีถิ่นกำเนิดในยูโรไซบีเรีย บางครั้งอพยพไปถึงแอฟริกาตอนเหนือในฤดูหนาว และเป็นสายพันธุ์ต่างถิ่นที่ได้รับการนำเข้าไปในอเมริกาเหนือ (เป็นกลุ่มประชากรใหญ่ที่สุดนอกถิ่นกำเนิด) และมีการนำเข้าไปจำนวนไม่มากในภูมิภาคออสตราเลเซีย และแอฟริกาตอนใต้ ชื่อ 'หงส์ใบ้' จากการที่มันเปล่งเสียงร้องน้อยกว่าหงส์ชนิดอื่น ๆ  ขนาดหัวถึงปลายลำตัวยาว 125-170 ซม. เป็นหงส์ขนาดใหญ่ที่มีขนสีขาวล้วน มีจะงอยปากสีส้มแดงและขอบสีดำ บนจะงอยปากมีโหนกที่เด่นชัด (ปุ่มเนื้อแข็ง) โหนกของตัวผู้ได้มีขนาดใหญ่กว่าของตัวเมีย

## อนุกรมวิธาน
หงส์ขาว หรือ หงส์ใบ้ ได้รับการระบุชนิดอย่างเป็นทางการครั้งแรกโดยนักธรรมชาติวิทยาชาวเยอรมัน โยฮันน์ ฟรีดริช เกลิน ในชื่อ *Anas olor* ในปี ค.ศ. 1789 และได้รับการโอนไปยังสกุลใหม่ *Cygnus* โดย โยฮันน์ มาเทียส เบคสไตน์ ในปี 1803 ในภาษาละตินทั้ง *cygnus* และ *olor* แปลว่า "หงส์" โดย "*cygnus"* เป็นรูปคำที่มีความหมายเดียวกับ *cycnus* ที่ยืมจาก ภาษากรีก  *kyknos* ที่มีความหมายเดียวกัน

แม้จะมีแหล่งกำเนิดในยูเรเชีย แต่ญาติที่ใกล้ชิดที่สุดคือ หงส์ดำในออสเตรเลียและหงส์คอดำในอเมริกาใต้ ต่างจากหงส์ซีกโลกเหนืออื่น ๆ ในสกุล *Cygnus* 

หงส์ขาวเป็นโมโนไทป์ (monotypic) มีชนิดเดียวในสกุล และไม่มีชนิดย่อย monotypic species)ใ อื่นหลงเหลือนปัจจุบัน

## วิวัฒนาการ
ซากกึ่งฟอสซิลหงส์ขาวอายุ 6,000 ปี ถูกพบในชั้นพีตหลังยุคน้ำแข็ง (ชั้นดินพรุที่ทับถมกันช่วงยุคโฮโลซีน) ในอีสต์แองเกลีย บริเตนใหญ่ และที่อื่น ๆ ที่อายุพอ ๆ กัน เช่นจากไอร์แลนด์ทางตะวันออก โปรตุเกส และอิตาลี  และจากฝรั่งเศสอายุ 13,000 ปี (พบโดย Desbrosse and Mourer-Chauvire ปี 1972–1973) และชนิดย่อยที่สูญพันธุ์แล้วในอดีต มีความคล้ายคลึงกับหงส์ขาวที่มีอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งแตกต่างเพียงขนาด เช่น *Cygnus olor bergmanni* จากฟอสซิลที่พบในอาเซอร์ไบจาน และ *Cygnus Falconeri* ซึ่งเป็นชนิดย่อยที่สูญพันธุ์แล้วอีกชนิดหนึ่งจากหมู่เกาะของประเทศมอลตาและแคว้นซิซิลี มีขนาดใหญ่กว่า Cygnus olor หนึ่งในสามและบินไม่ได้

ยังพบฟอสซิลของบรรพบุรุษของหงส์ขาวที่เป็นญาติห่าง ๆ ของหงส์ขาวในสี่รัฐของสหรัฐอเมริกา ได้แก่ แคลิฟอร์เนีย แอริโซนา ไอดาโฮ และโอเรกอน เส้นการเริ่มวิวัฒนาการจากสมัยไมโอซีน จนถึงสมัยไพลสโตซีนตอนปลาย (10,000 ปีก่อน) การค้นพบครั้งล่าสุดอยู่ในทะเลทรายอันซาบอร์เรโก รัฐแคลิฟอร์เนีย ซากฟอสซิลจากสมัยไพลสโตซีน ได้แก่ *[[Cygnus paloregonus]]* จาก Fossil Lake ในโอเรกอน Froman's Ferry ในไอดาโฮ และแอริโซนา ซึ่ง Howard ใน *[[นกน้ำของโลก|The Waterfowl of the World]]* ระบุว่า "อาจเป็นประเภทเดียวกับหงส์ใบ้" 

## ลักษณะทางสรีระวิทยา
ตัวเต็มวัยของหงส์ขาวโดยทั่วไปยาวตั้งแต่  และอาจมีความยาวในช่วงตั้งแต่  โดยมีปีกกว้าง  เพศผู้มีขนาดใหญ่กว่าและปุ่มโหนกบนจะงอยปากใหญ่กว่าตัวเมีย โดยขนาดเฉลี่ยหงส์ขาวเป็นนกน้ำที่ใหญ่เป็นอันดับสองรองจาก หงส์แตร แม้ว่าหงส์ขาวตัวผู้อาจมีมวลกาย (น้ำหนัก) มากกว่าหงส์แตรตัวผู้ ในการวัดอย่างละเอียดของหงส์ขาว ความกว้างจากชายหน้าปีกถึงชายหลังปีก  กระดูกข้อเท้า (tarsus) ยาว  และจะงอยปากยาว 

หงส์ขาวเป็นนกที่บินได้ที่มีน้ำหนักมากที่สุดชนิดหนึ่ง การศึกษาในบริเตนใหญ่พบว่าหงส์ขาวตัวผู้ (เรียกว่า *cobs*) มีน้ำหนักเฉลี่ยประมาณ  โดยมีน้ำหนักที่เป็นไปได้ในช่วง  ในขณะที่ตัวเมียตัวเล็กกว่าเล็กน้อย (เรียกว่า *pens*) เฉลี่ยประมาณ  โดยมีช่วงน้ำหนัก  น้ำหนักปกติสูงสุดสำหรับตัวผู้อยู่ที่ประมาณ  มีการบันทึกว่าหงส์ขาวโปแลนด์ตัวผู้ที่มีตัวใหญ่ผิดปกติ หนักเกือบ  และนับเป็นนกที่บินได้ที่มีน้ำหนักที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีการตรวจสอบ และแม้ว่าไม่ได้มีการทดสอบที่แท้จริงว่าหงส์ตัวนี้จะยังคงบินได้ 

หงส์ขาวตัวเต็มวัย มีสีขาวล้วน จะงอยปากสีส้มแดง ขอบดำ ปลายจะงอยปากมีแต้มสีดำและงุ้มลงเล็กน้อย ปากล่างสีอ่อน หนังหน้าสีดำรวมทั้งขอบตา โหนกสีดำบนจะงอยปาก รูจมูกดำ ตีนดำ

หงส์ขาวอายุน้อย หรือลูกหงส์ขาว (เรียกว่า cygnet) ไม่มีขนสีขาวสว่างอย่างในหงส์ขาวตัวเต็มวัย โดยปกติลูกหงส์ขาวมีขนสีเทาหรือน้ำตาลอมเทา และจะงอยปากเป็นสีเทาเข้มหรือดำจนกระทั่งมีอายุเกิน 1 ปีจึงค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีส้ม แต่ความผิดปกติทางสายพันธุ์อาจทำให้มีความหลากหลายของสี (ของหงส์ขาวอายุน้อย) ตั้งแต่สีขาวบริสุทธิ์ สีเทา ไปจนถึงสีน้ำตาลอมเทา ลูกหงส์ขาวที่มีขนสีขาวเกิดจากยีนลิวซิสติก (ยีนด่าง) หงส์ขาวรุ่นมีอัตราการเติบโตที่รวดเร็ว โดยมีขนาดใกล้เคียงกับขนาดตัวเต็มวัยภายในเวลาประมาณสามเดือนหลังการฟักไข่ โดยทั่วไปแล้วเช่นเดียวกับสีจะงอยปาก หงส์ขาวอายุน้อยจะคงขนสีเทาไว้จนกระทั่งมีอายุ 1 ปี และปีกจะเริ่มผลัดขนเป็นขนบินในช่วงเดียวกัน

หงส์ใบ้ทุกตัวเมื่อเต็มวัยมีสีขาวล้วน (จึงเรียกว่า หงส์ขาว) แม้ว่าขนบางส่วน (โดยเฉพาะที่หัวและคอ) อาจแซมเล็กน้อยด้วยสีออกน้ำตาลส้มจากธาตุเหล็กและแทนนินที่มากับน้ำ

### หงส์โปแลนด์
[right|thumb|หงส์ใบ้สองตัวอายุไม่กี่สัปดาห์ ทางด้านขวาเป็นของการกลายสีของ "หงส์โปแลนด์" ซึ่งมียีนที่ผิดปกติทำให้เกิด[leucism|ภาวะด่าง (leucism)]]
การแปรเปลี่ยนของสีขนของหงส์ขาวในกลุ่ม *C. o.* morpha *immutabilis* (*immūtābilis* เป็นภาษาละตินแปลว่า "ไม่เปลี่ยนรูป, ไม่เปลี่ยนแปลง") เป็นที่รู้จักในชื่อสามัญ "หงส์โปแลนด์" มีตีนสีชมพูอ่อน (หรือสีเทาอ่อน) และขนสีขาวหม่นแต่เกิด สีขาวนี้พบได้เฉพาะในกลุ่มประชากรหงส์ที่มีประวัติการถูกเพาะเลี้ยง โดยหงส์โปแลนด์เหล่านี้สืบทอดพันธุกรรมของยีนที่ผิดปกติที่เรียกว่า "ภาวะด่าง" (*Leucism*)

## พฤติกรรม
[right|thumb|รังใน [อุทยานแห่งชาติ Drilon Pogradec, แอลเบเนีย หงส์ตัวผู้กำลังลาดตระเวนบริเวณใกล้กับรังเพื่อปกป้องคู่ของมัน]]
right|thumb| การบินเป็นฝูง
right|thumb| ไข่ของหงส์ขาว
right|thumb| กะโหลกหงส์ขาว

### การทำรัง
หงส์ใบ้ทำรังบนเนินขนาดใหญ่ ที่พวกมันสร้างขึ้นด้วยพืชริมน้ำในเขตน้ำตื้น บนเกาะที่อยู่ตรงกลางหรือขอบของทะเลสาบ หงส์ขาวมีคู่เดียวและมักจะกลับมาใช้รังเดิมในทุก ๆ ปี โดยซ่อมแซมหรืออาจสร้างใหม่ในที่เดิม หงส์ตัวผู้และตัวเมียแบ่งหน้าที่การดูแลรัง และแม้เมื่อหงส์ขาวรุ่นลูกโตพอที่จะแยกรังแล้ว ก็ไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะพบว่ายังอาศัยเป็นครอบครัวเดียวกันและออกหาอาหารด้วยกัน

หงส์ขาวกินพืชพันธุ์หลากหลายชนิดทั้งพืชน้ำใต้น้ำด้วยการยื่นคอที่ยาวดำลงไปในน้ำ และทั้งเล็มพืชผิวดินบนบก อาหารโดยทั่วไปยังรวมถึงพืชผลทางการเกษตร เช่น ผักกาดก้านขาว และข้าวสาลี ฝูงหงส์ขาวที่หาอาหารในฤดูหนาวอาจก่อความเสียหายต่อพืชไร่อย่างมาก ทั้งจากการเหยียบย่ำด้วยตีนที่ใหญ่ น้ำหนักที่มาก และจากการกิน

แตกต่างจากหงส์ดำที่เป็นญาติใกล้ชิดในสกุล หงส์ใบ้มักแสดงพฤติกรรมการครอบครองอาณาเขต โดยเฉพาะแหล่งน้ำขนาดเล็กจะครอบครองโดยหงส์เพียงคู่เดียวเท่านั้น เช่นในทะเลสาบขนาดเล็ก มีเพียงพื้นที่ไม่กี่แห่งที่เป็นแหล่งอาศัยหากินที่เหมาะสมของหงส์ขาวจำนวนมากได้ อาณานิคมที่ใหญ่ที่สุดที่เคยพบมีหงส์ขาวมากกว่า 100 คู่ เช่น ที่ Abbotsbury Swannery ทางตอนใต้ของอังกฤษและที่ปลายด้านใต้ของเกาะ Öland เขตอนุรักษ์ Ottenby ในน่านน้ำชายฝั่งทะเลบอลติก ซึ่งความถี่ชิดของรังอาจมีระยะห่างเพียง  จากกันและกัน หงส์ขาวรุ่นที่ยังไม่ได้ผสมพันธุ์ซึ่งอาจมีอายุไม่เกิน 3-4 ปีมักจะรวมตัวกันเป็นฝูงขนาดใหญ่ซึ่งอาจมีจำนวนหลายร้อยตัว และมักจะอยู่ในพื้นที่เดิม ฝูงหงส์ขาวที่ไม่ได้ผสมพันธุ์ที่ได้รับการบันทึกได้แก่ บริเวณปากแม่น้ำทวีด ที่เมืองเบริก-อะพอน-ทวีด ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอังกฤษโดยมีจำนวนนกสูงสุด 787 ตัว กลุ่มประชากรจำนวนมากที่อยู่ใกล้สถานี Swan Lifeline ในวินด์เซอร์ และกลุ่มที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำเทมส์ใกล้กับปราสาทวินด์เซอร์ เมื่อหงส์ขาวตัวเต็มวัยได้รับการผสมพันธุ์แล้ว จะแสวงหาอาณาเขตของตนเองและมักเลือกอาศัยอยู่ใกล้กับพื้นที่อาศัยของเป็ด และนกนางนวล ซึ่งอาจได้ผลประโยชน์ส่วนแบ่งจากความสามารถของหงส์ในการเข้าถึงพืชในน้ำลึก ซึ่งมักจะถูกกระจายเมื่อดึงขึ้นถึงผิวน้ำ

### เสียงร้อง
[thumb|การทำรังในฤดูใบไม้ผลิ [โคโลญ|เมืองโคโลญ ประเทศเยอรมนี]]
หงส์ใบ้ (หรือหงส์ขาว) ทำเสียงร้องน้อยกว่าหงส์และห่านอื่น ๆ ที่มีเสียงดัง อย่างไรก็ตามบางครั้งหงส์ขาวทำเสียงฮึดฮัด เสียงหวีด และเสียงกรน (ครืด ๆ) โดยเฉพาะเมื่อสื่อสารกับลูกหงส์ขาว และมักจะส่งเสียงขู่ (ฟู่ ๆ ) ใส่หงส์คู่แข่งหรือผู้บุกรุกที่พยายามเข้ามาในอาณาเขตของมัน  เสียงที่คุ้นเคยมากที่สุดของหงส์ใบ้คือ เสียงการบินที่เกิดจากการสั่นของปีกขณะบินซึ่งมีเป็นลักษณะเฉพาะของสายพันธุ์นี้ (มีเสียงหึ่ง ๆ คล้ายฝูงผึ้งขนาดใหญ่ที่ดังมาก) และสามารถได้ยินได้ไกลถึง  โดยเป็นเสียงที่มีประโยชน์กับหงส์และนกอื่นในการระบุตำแหน่งระหว่างการบิน ลูกหงส์ใบ้มีเสียงร้องที่เฉพาะและใช้สื่อสาร โดยมีเสียงคล้ายการผิวปากและจิ๊บ ๆ ที่หลากหลาย ซึ่งมีเนื้อหาหลากหลาย รวมถึงการส่งเสียงในการทะเลาะที่รุนแรงเมื่อมีได้รับความลำบากหรือหลงทาง

### การขับไล่
หงส์ใบ้มักป้องกันรังอย่างก้าวร้าว และปกป้องคู่และลูกของมันได้ดี การโจมตีเชิงป้องกันตัวของหงส์ใบ้ส่วนใหญ่เริ่มต้นด้วยเสียงขู่ฟ่อ (เสียงการพ่นลมออกจากปากอย่างแรง คล้าย “แฮ่” หรือ "ฟู่") และหากไม่เพียงพอที่จะขับไล่ผู้ล่าออกไปจะตามมาด้วยการโจมตีทางกายภาพ หงส์โจมตีโดยการทุบศัตรูด้วยเดือยกระดูกปีกพร้อมกับการงับด้วยจะงอยปากขนาดใหญ่ ในบางครั้งที่ไล่นกน้ำขนาดเล็กเช่น เป็ด หงส์ขาวมักจะงับและลากเป็ดนั้น หรือเหวี่ยงโยนเป็ดออกจากเขตที่หงส์คู่และลูกของมันอาศัย ปีกของหงส์มีพลังมากแต่ไม่แข็งแรงพอที่จะหักขาของคนที่โตเต็มวัยได้อย่างที่เล่ากันต่อ ๆ มา นกน้ำขนาดใหญ่เช่น ห่านแคนาดาอาจถูกขับไล่อย่างก้าวร้าวจากหงส์ขาว (เนื่องจากห่านแคนาดามีแนวโน้มพฤติกรรมในการแข่งขันมากกว่า แม้ไม่ใช่การแข่งขันแบบนักล่าหรือการขโมยก็ตาม) และหงส์ใบ้ยังมีพฤติกรรมโจมตีมนุษย์ที่เข้ามาในดินแดนของมันเป็นประจำเช่นกัน

หงส์ขาวตัวผู้มีหน้าที่ในการปกป้องลูกหงส์ขณะที่อยู่บนน้ำและบางครั้งอาจโจมตีเรือขนาดเล็ก เช่นเรือแคนู ที่มันรู้สึกว่าเป็นภัยคุกคามต่อลูกของมัน นอกจากนี้หงส์ขาวตัวผู้ยังพยายามไล่ล่าสัตว์นักล่าออกไปจากอาณาเขตครอบครัวของมัน และกักบริเวณสัตว์เหล่านี้ เช่นสุนัขจิ้งจอกและสัตว์เลื้อยคลาน ไว้ที่บริเวณไกลออกไป 

ในนิวยอร์ก (ซึ่งเป็นพื้นที่นอกเขตถิ่นกำเนิดเดิม) สัตว์นักล่าที่พบมากที่สุดคือ เต่าสแนปปิ้ง โดยปกติหงส์ขาวตัวเต็มวัยที่มีแข็งแรงมักไม่ค่อยตกเป็นเหยื่อของ สัตว์จำพวกหมาเช่น หมาป่าไคโยตี สัตว์จำพวกแมวเช่น แมวลิงซ์ และหมี แต่อาจเป็นภัยคุกคามต่อหงส์ขาวที่อ่อนแอได้ (หงส์ขาวตัวเต็มวัยที่แข็งแรงมักจะว่ายน้ำหนีจากอันตรายได้ เว้นแต่การอยู่กับที่เพื่อการป้องกันรัง) และมีบางกรณีที่หงส์ขาวตัวเต็มวัยที่ไม่แข็งแรงอาจเป็นเหยื่อของนกอินทรีทอง 

ในอังกฤษมีอัตราการโจมตีหงส์โดยหมาจรจัดเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในสวนสาธารณะที่หงส์ขาวมีอาณาเขตขนาดเล็ก และถือเป็นความผิดทางอาญาในกฎหมายอังกฤษ เนื่องจากหงส์ขาวอยู่ภายใต้การคุ้มครองสูงสุดเนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ หงส์ขาวจะโจมตีกลับเพื่อป้องกันตัวเองและลูกของพวกมันจากการโจมตีของหมา และหงส์ที่โตเต็มวัยสามารถกดหมาให้จมน้ำได้ แม้กระทั่งหมาพันธุ์ใหญ่ก็ตาม

ท่าการชี้ระวังภัยคุกคาม คือ คอโก่งโค้งไปทางหลัง (คล้ายเครื่องหมาย "?") และยกปีกขึ้นกึ่งหนึ่ง ที่เรียกว่า ท่ายืดอก (busking) โดยเท้าทั้งสองยืนประกบกันระหว่างการทำท่า และอาจมีการกระตุกคอ กระพือปีกและอกมากขึ้น หงส์ขาวยังอาจใช้ท่าเดียวกันนี้ในการร่อนลงจากระยะไกลหลายร้อยเมตรก่อนถึงพื้นน้ำ ซึ่งเรียกว่า ท่าร่อนลง (ท่าวินด์เซิร์ฟ หรือ ท่าโต้ลม)

เช่นเดียวกับหงส์อื่น ๆ หงส์ขาวเป็นที่รู้จักกันดีในเรื่องท่าทีของการแสดงความเศร้าโศก เมื่อคู่ครองหรือลูกหงส์สูญหายหรือตายไป หงส์ขาวมีกระบวนการไว้อาลัยโดยอาจจะยังอยู่ในที่ที่คู่ของมันเคยอาศัยอยู่หรือบินออกไปร่วมฝูง หากคู่ใดคู่หนึ่งเสียชีวิตในขณะที่มีการเลี้ยงลูก พ่อหรือแม่ที่เหลืออยู่จะรับหน้าที่แทนทั้งหมดในการดูแลครอก

### การผสมพันธุ์
thumb|รังหงส์ใบ้ขนาดใหญ่ ภาพจากโปแลนด์
thumb|ลูกหงส์ฟักออกจากไข่ได้หนึ่งวัน ที่ Newburg Lake, Livonia, MI สหรัฐอเมริกา
หงส์ขาววางไข่ตั้งแต่ 4 ถึง 10 ฟอง ตัวเมียจะฟักไข่เป็นเวลาประมาณ 36 วัน โดยปกติแล้วลูกนกจะฟักเป็นตัวระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม หงส์รุ่นจะยังไม่มีความสามารถในการบินก่อนอายุประมาณ 120 ถึง 150 วัน ข้อจำกัดนี้ทำให้การแพร่กระจายพันธุ์ของประชากรในด้านทิศเหนือสุดเป็นไปได้น้อย เนื่องจากลูกหงส์จำเป็นต้องใช้เวลาเรียนรู้ที่จะบินอย่างเร่งรีบ และบางส่วนเสียชีวิตก่อนในฤดูหนาวที่มาก่อนกำหนด

## การแพร่กระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่
หงส์ใบ้พบได้ตามธรรมชาติ ส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่เขตอบอุ่นของยุโรป ตลอดแนวเขตชีวภาพพาลีอาร์กติก ไปถึงทางตะวันออกสุดที่ Primorsky Krai ใกล้ Sidemi 

บางส่วนอพยพจากละติจูดทางตอนเหนือของยุโรปและเอเชีย ลงใต้ไปจนถึงแอฟริกาเหนือและเมดิเตอร์เรเนียน และมีการบันทึกไว้ว่าเคยพบในไอซ์แลนด์ และเป็นนกพลัดหลงไปยังพื้นที่เช่น เบอร์มิวดา อ้างอิงตามข้อมูลสถานะระหว่างประเทศของนกใน 70 ประเทศจากโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ ในญี่ปุ่นแม้ว่าประชากรหงส์ขาวส่วนใหญ่ในปัจจุบันจะถูกนำเข้า แต่พบหงส์ขาวปรากฏในภาพวาดบนกระดาษม้วนที่มีอายุมากกว่า 1,000 ปี ประกอบกับประชากรหงส์ขาวธรรมชาติที่อพยพมายังทวีปเอเชียแผ่นดินใหญ่ในฤดูหนาวยังไม่มาก จึงเชื่อว่ายังมีหงส์ขาวอพยพไปญี่ปุ่นตามธรรมชาติพร้อม ๆ กับหงส์ชนิดอื่น ๆ ในสมัยก่อน

หงส์ใบ้ หรือหงส์ขาว ได้รับการคุ้มครองในเกือบทุกพื้นที่ในช่วงถิ่นการแพร่กระจายพันธุ์ แต่ไม่ได้รับการคุ้มครองการล่าที่ผิดกฎหมายและการรุกล้ำของพื้นที่เกษตรกรรมอย่างผิดกฎหมาย และมักถูกกักขังเลี้ยงไว้ภายนอกถิ่นที่อยู่ธรรมชาติเพื่อเป็นของประดับตกแต่งของสวนสาธารณะและสระน้ำ ซึ่งหงส์บางส่วนมีการหลบหนี ออกลูกหลานออกนอกที่กักขัง และกลายเป็นสัตว์ธรรมชาติในสหรัฐอเมริกาฝั่งตะวันออกและภูมิภาคเกรตเลกส์ เหมือนกับที่ห่านแคนาดาทำในยุโรป

### ประชากร
right|thumb|
#### กลุ่มประชากรในถิ่นอาศัยปกติ
จำนวนประชากรในถิ่นอาศัยตามธรรมชาติทั้งหมดของหงส์ขาว คือ ประมาณ 500,000 ตัว ในทุกช่วงท้ายของฤดูผสมพันธุ์ (ตัวเต็มวัยและวัยหนุ่มสาว) ซึ่งประมาณ  350,000 ตัวอยู่ในดินแดนอดีตสหภาพโซเวียต แหล่งผสมพันธุ์เดี่ยว (ที่มีความเข้มข้นที่สุด) ที่ใหญ่ที่สุดคือ 11,000 คู่ พบที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำวอลกา 

ประชากรในสหราชอาณาจักรมีประมาณ 22,000 ตัว นับในช่วงฤดูหนาวปี 2549-2550 ลดลงเล็กน้อยจากจุดสูงสุดที่มีประมาณ 26,000–27,000 ตัวในปี 2533 จำนวนนี้รวมถึงคู่ผสมพันธุ์ประมาณ 5,300 คู่ ส่วนที่เหลือยังเป็นหงส์ที่ยังไม่สมบูรณ์วัย กลุ่มประชากรที่สำคัญอื่น ๆ ในยุโรป ได้แก่ ในเยอรมนีซึ่งมีคู่ผสมพันธุ์ 6,800–8,300 คู่, ในเดนมาร์ก 4500 คู่, ในโปแลนด์ 4000–4200 คู่, ในเนเธอร์แลนด์ 3000–4000 คู่, ประมาณ 2500 คู่ในไอร์แลนด์ และ 1,200–1700 คู่ในยูเครน

เป็นเวลาหลายศตวรรษที่หงส์ขาวในบริเตนใหญ่ได้รับการเลี้ยงดูให้อาหารในฐานะสัตว์เลี้ยง โดยมีการทำเครื่องหมายด้วยขลิบผังผืดตีน หรือจะงอยปากเพื่อแสดงความเป็นเจ้าของ เครื่องหมายรูปแบบต่าง ๆ เหล่านี้ได้รับการขึ้นทะเบียนกับ Crown and a Royal Swanherd (องค์กรผู้เลี้ยงหงส์ในราชูปถัมภ์) หงส์ขาวอื่นตัวใดที่ไม่ได้รับการทำเครื่องหมายจะกลายเป็นทรัพย์สินในราชูปถัมภ์ ด้วยเหตุนี้หงส์จึงกลายเป็นที่รู้จักในนาม "Royal Bird" และเป็นไปได้ว่าการจัดการการเลี้ยงแบบนี้ช่วยให้หงส์ขาวในบริเตน รอดพ้นจากภาวะการสูญพันธุ์ผ่านการล่าสัตว์ที่เข้มข้น

อย่างไรก็ตาม ประชากรในยุโรปตะวันตกส่วนใหญ่ถูกกำจัดโดยแรงกดดันจากการล่าสัตว์ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13-19 ยกเว้นหงส์กึ่งเลี้ยงที่เจ้าของที่ดินรายใหญ่ถือครองภายในเขตที่ดิน (ในฐานะสัตว์เลี้ยงในไร่) การอนุรักษ์ที่ดีขึ้นในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ทำให้ประชากรหงส์ขาวสามารถฟื้นฟูกลับไปยังจำนวนเดิม (หรือเกือบทั้งหมด) ได้ ในช่วงประมาณปีพ.ศ. 2503 ถึงต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1980 (พ.ศ. 2523) ประชากรหงส์ขาวกลับมีจำนวนลดลงอย่างมีนัยสำคัญอีกครั้งในหลายพื้นที่ของอังกฤษ สาเหตุหลักมาจากพิษตะกั่วจากนกที่กลืนจากการตกปลาที่ถ่วงด้วยตุ้มตะกั่ว โดยหลังจากการแทนที่น้ำหนักตะกั่วด้วยทางเลือกโลหะอื่นที่เป็นพิษน้อยกว่า ประชากรหงส์ขาวก็เพิ่มขึ้นอีกครั้งอย่างรวดเร็ว 

#### กลุ่มประชากรที่นำเข้า
นับตั้งแต่มีการนำเข้ามาในอเมริกาเหนือ หงส์ใบ้ได้เพิ่มจำนวนขึ้นอย่างมากจนถึงขนาดที่ถือว่าเป็นสายพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน ในขณะที่กลุ่มประชากรที่นำเข้าในภูมิภาคอื่น ๆ ยังคงจำนวนที่น้อย โดยมีประมาณ 200 ตัวในญี่ปุ่น, น้อยกว่า 200 ตัวในนิวซีแลนด์และออสเตรเลีย และประมาณ 120 ตัวในแอฟริกาใต้

##### อเมริกาเหนือ
หงส์ใบ้ได้รับการนำเข้าสู่อเมริกาเหนือในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และเนื่องจากจำนวนที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วและผลกระทบต่อนกน้ำ และระบบนิเวศพื้นเมืองอื่น ๆ จึงถูกจัดเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน ตัวอย่างเช่นการศึกษาขนาดของประชากรใน Great Lakes ตอนล่างตั้งแต่ปีค.ศ. 1971 ถึง 2000 พบว่าจำนวนหงส์ใบ้เพิ่มขึ้นในอัตราเฉลี่ยอย่างน้อย 10% ต่อปีโดยเพิ่มจำนวนประชากรเป็นสองเท่าทุก ๆ เจ็ดถึงแปดปี การศึกษาหลายชิ้นสรุปได้ว่าหงส์ใบ้ส่งผลต่อการลดความสมบูรณ์หนาแน่นของพืชใต้น้ำเป็นอย่างมาก

ในปีพ.ศ. 2546 หน่วยงานคุ้มครองพันธุ์ปลาและสัตว์ป่าของสหรัฐฯ (USFWS) ได้เสนอให้ "ลดความเสียหายด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากหงส์ใบ้" ให้น้อยที่สุด โดยการลดจำนวนของพวกมันในแนวบินอพยพฝั่งแอตแลนติก (แอตแลนติกฟลายเวย์) ให้เป็นระดับประขากรของก่อนปีพ.ศ. 2529 ซึ่งหมายถึงต้องลดลง 67% ในปีนั้น ตามรายงานที่ตีพิมพ์ใน *[[ทะเบียนของรัฐบาลกลาง|Federal Register]]* ปี 2546 ข้อเสนอนี้ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานด้านสัตว์ป่าของรัฐทั้งสิบสามหน่วยงานที่ส่งความคิดเห็นรวมทั้งองค์กรการอนุรักษ์นก องค์กรการอนุรักษ์สัตว์ป่าและการจัดการสัตว์ป่า 43 แห่ง ขณะเดียวกันองค์กรสิทธิสัตว์ 10 แห่ง และความคิดเห็นจำนวนมากจากประชาชนทั่วไปต่างไม่เห็นด้วย

ในปัจจุบันหงส์ใบ้ได้รับการคุ้มครองภายใต้ *พระราชบัญญัติสนธิสัญญานกอพยพ* โดยคำสั่งศาล แต่ในปีพ.ศ. 2548 กระทรวงมหาดไทยสหรัฐอเมริกา ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่าหงส์ขาวเป็นสัตว์ที่ไม่ใช่สัตว์ท้องถิ่นอเมริกาและจะไม่ได้รับการคุ้มครอง อย่างไรก็ตามหงส์ขาวได้รับการคุ้มครองในบางพื้นที่ของสหรัฐอเมริกาตามกฎหมายท้องถิ่นเช่นใน คอนเนตทิคัต

สถานะของหงส์ขาวนฐานะสายพันธุ์ที่ได้รับการนำเข้าในอเมริกาเหนือถูกกลุ่มสิทธิประโยชน์ "Save the Mute Swans" โต้แย้ง โดยยืนยันว่าหงส์ใบ้มีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคอเมริกา ดังนั้นจึงสมควรได้รับความคุ้มครอง พวกเขาอ้างว่าแม้หงส์ขาวมีต้นกำเนิดจากรัสเซีย แต่ได้อ้างถึงการสำรวจทางประวัติศาสตร์และบันทึกจากฟอสซิล (ว่ามีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคอเมริกา) การอ้างสิทธิ์เหล่านี้ถูกปฏิเสธโดยกระทรวงมหาดไทยของสหรัฐอเมริกา

##### โอเชียเนีย
หงส์ใบ้ได้รับการคุ้มครองอย่างสมบูรณ์ในนิวซีแลนด์ภายใต้ *พระราชบัญญัติสัตว์ป่าปี 1953* แต่คำสั่งนี้ได้เปลี่ยนไปในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2553 เป็นระดับการคุ้มครองที่ต่ำกว่า คือยังคงมีความคุ้มครอง แต่ได้รับอนุญาตให้ถูกกำจัดหรือถูกกักขังตามดุลยพินิจของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอนุรักษ์

มีกลุ่มประชากรที่จัดเข้าในระดับรุกรานเล็กน้อยต่อระบบนิเวศน์ คือ ในบริเวณรอบเมืองเพิร์ธ แต่เชื่อว่ายังมีจำนวนน้อยกว่า 100 ตัว

##### ประเทศไทย
สามารถชมหงส์ขาวที่เลี้ยงในที่กักขัง ได้ที่สวนสัตว์เชียงใหม่ สวนสัตว์นครราชสีมา สวนสัตว์ขอนแก่น

## ในวัฒนธรรม
[thumb|''[หงส์ที่ถูกคุกคาม* (  ค.ศ. 1650) โดย [[Jan Asselijn]]]][[ไฟล์:Swan-(Cygnus-olor)-1956.jpg|thumb| แสตมป์ฟินแลนด์ที่มีรูปหงส์ขาว ปีพ.ศ. 2499|220x220px]]

หงส์ขาวถูกนำมาใช้บน[[เหรียญที่ระลึกทองคำและเงินยูโร (ไอร์แลนด์)]] ในปี 2004 เพื่อเป็นเครื่องรำลึกของ[[การขยายตัวของสหภาพยุโรปในปี 2547|การเข้าเป็นสมาชิกของ 10 ประเทศสมาชิกใหม่]] ซึ่งเกิดขึ้นในสมัยที่ไอร์แลนด์เป็น[[ประธานคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป|ประธานสภาแห่งสหภาพยุโรป]]

หงส์ใบ้ หรือหงส์ขาว เป็น[[นกประจำชาติ]]ของ[[เดนมาร์ก]] ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2527 (โดยแทนที่[[ยูเรเซียสกายลาร์ก|สกายลาร์ก]] ที่เป็นนกประจำชาติของเดนมาร์กตั้งแต่ปีพ. ศ. 2503)

เทพนิยาย "[[ลูกเป็ดขี้เหร่]]" ของ [[ฮันส์ คริสเตียน แอนเดอร์เซน]] เล่าเรื่องราวของลูกหงส์ขาว (ลูก[[เป็ด]]ตัวหนึ่ง) ที่มีหน้าตาขี้ริ้วแตกต่างจากเพื่อนๆ จนถูกรังเกียจและกีดกันออกจากฝูงเป็ดต่าง ๆ แต่สร้างความประหลาดใจให้กับเป็ดอื่น เมื่อเติบโตเป็นหงส์ที่สง่างาม และสวยที่สุดในบรรดานกทั้งหมด

ในบัลเล่ต์ที่มีชื่อเสียง *สวอนเลก (Swan Lake)* ตัวละครหลักเจ้าหญิงโอเด็ตต์และพรรคพวก ถูกสาปให้กลายร่างเป็น[[หงส์]]ในเวลากลางวัน และเป็นมนุษย์ในเวลากลางคืน โอเดตต์มีความรักกับเจ้าชายชื่อ "ซิกฟรีด" แต่มีอุปสรรคทำให้ไม่สามารถอภิเษกสมรสกันได้

ปัจจุบัน[[พระมหากษัตริย์แห่งสหราชอาณาจักร]] ยังคงรักษาสิทธิ์ในการเป็นเจ้าของหงส์ใบ้ที่ไม่มีเครื่องหมายทั้งหมด ในน่านน้ำเปิด แต่กระนั้น[[สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร|สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2]] แสดงความเป็นเจ้าของเฉพาะในบางส่วนของแม่น้ำเทมส์และแควโดยรอบเท่านั้น โดยกรรมสิทธิ์นี้แบ่งปันกับ Vintners' และ Dyers' Companies ซึ่งได้รับสิทธิ์ในการเป็นเจ้าของโดย Crown ในศตวรรษที่ 15 

หงส์ขาวใน[[คูเมือง|คูน้ำ]]รอบ[[Bishop's Palace, เวลส์|พระราชวังบิชอป]] ที่[[อาสนวิหารเว็ลส์]] ใน[[เวลส์]] ประเทศอังกฤษได้รับการฝึกฝนมานานหลายศตวรรษให้กดกริ่งผ่านเชือกที่ติดกับพวกมันเพื่อขออาหาร หงส์สองตัวยังคงส่งเสียงดังเพื่อกินอาหารกลางวัน 

หงส์คู่ใน[[สวนสาธารณะบอสตัน]] มีชื่อว่าโรมิโอและจูเลียตตาม[[โรเมโอและจูเลียต|คู่ของเชกสเปียร์]] อย่างไรก็ตามพบว่าทั้งสองตัวเป็นตัวเมีย

ยังเป็นที่ถกเถียงว่า แท้จริงแล้ว[[หงส์ (ศาสนาฮินดู)|หงส์]] ([[สันสกฤต]]: हंस *haṃsa*) ที่เป็นพาหนะ (หรือ *Hamsavāhini* - *หงสวาหน'') ของพระพรหมและพระสุรัสวดีในคติของศาสนาฮินดู นั้นอาจได้แรงบันดาลใจมาจากห่านหัวลายที่พบมากในตอนเหนือของอินเดีย ซึ่งมีลักษณะตรงตามภาพวาดที่ถ้ำอชันตา แม้ว่าในงานศิลปะช่วงหลายศตวรรษหลัง ๆ จนถึงปัจจุบันมักอ้างอิงหงส์ขาวมากกว่า

## การผสมข้ามพันธุ์
มีความเป็นไปได้ที่หงส์ขาวสามารถผสมข้ามพันธุ์กับหงส์แตร โดยเฉพาะในที่กักขังเพาะเลี้ยงหรือในพื้นที่หากินที่ทับซ้อนกัน แม้จะเกิดขึ้นน้อยมากก็ตาม 

* ลูกผสมที่เกิดจากพ่อหงส์ขาวและแม่หงส์แตร จะมีลักษณะทางสรีระวิทยาไปในทางหงส์แตร ลูกผสมที่โตเด็มวัยมีน้ำหนักมากกว่าน้ำหนักเฉลี่ยของพ่อแม่ จะงอยปากไม่มีโหนก ตีนดำและมีวงสีเหลือง จะงอยปากสีดำแบบหงส์แตรแต่ด้านในเป็นสีชมพู คอตรง ร้องเสียงแบบหงส์แตร
* ลูกผสมที่เกิดจากพ่อหงส์แตรและแม่หงส์ขาว จะมีลักษณะทางสรีระวิทยาไปในทางหงส์ขาว ลูกผสมที่โตเด็มวัยมีน้ำหนักมากกว่าน้ำหนักเฉลี่ยของพ่อแม่ จะงอยปากมีโหนกแต่ค่อนข้างแบน จะงอยปากมีสีผสม คอโค้ง

## ระเบียงภาพ

ไฟล์:Birds of Sweden 2016 13.jpg|รังหงส์ขาวมักมีขนาดใหญ่และอาจใช้ซ้ำในปีถัดไป
ไฟล์:Cygnus olor 7179 (17936108015).jpg|ลูกหงส์ที่เพิ่งฟักออกจากไข่
ไฟล์:Mute Swan Cygnets detail.jpg|ภาพรายละเอียดของลูกหงส์ ที่เริ่มกินหญ้าได้แล้ว
ไฟล์:Swan family trip.jpg|ลูกหงส์ที่ว่ายน้ำไม่แข็งมักขี่หลังพ่อแม่ในบางครั้ง
ไฟล์:Mute swan cygnets learning in Prospect Park (80222).jpg|หงส์ใบ้กับลูกกำลังเล็มแหน ในนิวยอร์กซิตี้
ไฟล์:Mute swans (Cygnus olor) and cygnets.jpg|ครอบครัวหงส์ใบ้ใน วูล์ฟเวอร์โคต, ออกซฟอร์ดเชอร์
ไฟล์:CygnusOlorJuvenile.jpg|หงส์ใบ้ในวันฮังกะปุงกินลาห์ติ ประเทศฟินแลนด์ ในฤดูหนาวปีแรก สังเกตขนนกสีน้ำตาลเทาและจงอยปากสีเทา
ไฟล์:Cygnus olor 1 (Marek Szczepanek).jpg|คู่หงส์ขาวในฤดูหนาว
ไฟล์:Knolsvanar.jpg|มุดหาอาหารใต้น้ำ
ไฟล์:Swan.spreads.wings.arp.jpg|หงส์ขาวกางปีกกว้าง ในท่ายืดอก (busking)
ไฟล์:Cygnus olor-pjt1.jpg|หงส์ขาวกำลังบิน
ไฟล์:Cygnus olor 4932 (23200565470).jpg|กระพือปีก
ไฟล์:Cygnus olor -Grand Canal, Dublin, Ireland -landing-8 (3).jpg|ร่อนลงบนน้ำ ซึ่งมักมีเสียงเฉพาะ (หึ่ง ๆ)
ไฟล์:Swan In Water.jpg|หงส์ใบ้ที่รู้สึกว่าถูกคุกคาม
ไฟล์:Βουβόκυκνος (Cygnus olor).jpg|หงส์ใบ้ในทะเลสาบคูตาโวสเซฟาโลเนีย ประเทศกรีซ (ด้านหน้าซ้ายคือหงส์ที่ยังไม่โตเต็มที่)


## อ้างอิง


หมวดหมู่:หงส์
หมวดหมู่:นกที่พบในทวีปยูเรเชีย