อิบน์ อัลฮัยษัม

**อะบู อะลี, อัลฮะซัน อิบน์ อัลฮะซัน อิบน์ อัลฮัยษัม** () หรือแผลงด้วยอักษรละตินเป็น **แอลแฮซัน** (, ; ) เป็นนักคณิตศาสตร์ นักดาราศาสตร์ และนักฟิสิกส์สมัยกลางในยุคทองของอิสลามจากบริเวณที่เป็นประเทศอิรักในปัจจุบัน ได้รับการกล่าวถึงเป็น "บิดาแห่งทัศนศาสตร์สมัยใหม่" เขามีส่วนสำคัญต่อหลักการทัศนศาสตร์และการรับรู้ทางสายตาเป็นการเฉพาะ ผลงานที่มีอิทธิพลมากที่สุดของเขามีชื่อว่า *[[กิตาบุลมะนาซิร]]* (, "หนังสือทัศนศาสตร์") ที่เขียนขึ้นในช่วง ค.ศ. 1011–1021 ซึ่งยังคงเหลือเพียงฉบับภาษาละติน ผลงานของอิบน์ อัลฮัยษัมได้รับการอ้างอิงอย่างมากในช่วงการปฏิวัติทางวิทยาศาสตร์ของไอแซก นิวตัน, โยฮันเนิส เค็พเพลอร์, คริสตียาน เฮยเคินส์ และกาลิเลโอ กาลิเลอี

อิบน์ อัลฮัยษัมเป็นบุคคลแรกที่อธิบายทฤษฎีการมองเห็นได้ถูกต้อง และโต้แย้งว่าการมองเห็นเกิดขึ้นในสมอง ชี้ให้เห็นถึงข้อสังเกตที่เป็นอัตวิสัยและได้รับผลกระทบจากประสบการณ์ส่วนตัว เขายังกล่าวถึงหลักการใช้เวลาสำหรับการหักเหน้อยที่สุด ซึ่งภายหลังมีชื่อเรียกว่า หลักการของแฟร์มา เขามีส่วนสำคัญในเรื่องแสงสะท้อนหรือกระจก (catoptric) และการหักเหของแสง (dioptric) โดยศึกษาการสะท้อน การหักเห และธรรมชาติของภาพที่เกิดจากลำแสง อิบน์ อัลฮัยษัมเป็นผู้สนับสนุนแนวคิดเบื้องต้นที่ว่า สมมติฐานจะต้องได้รับการสนับสนุนจากการทดลองตามขั้นตอนที่ยืนยันได้ หรือการใช้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ ซึ่งทำให้เขาเป็นผู้บุกเบิกระเบียบวิธีแบบวิทยาศาสตร์ยุคแรกประมาณ 5 ศตวรรษก่อนหน้านักวิทยาศาสตร์สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา ด้วยเหตุผล ทำให้บางครั้งมีการเรียกเขาเป็น "นักวิทยาศาสตร์ที่แท้จริงคนแรก"ของโลก เขาก็ยังเป็นผู้รู้รอบด้านที่เขียนเนื้อหาในด้านปรัชญา, เทววิทยา และแพทยศาสตร์

เขาเกิดที่บัสรา และใช้ชีวิตส่วนใหญ่ที่ไคโร เมืองหลวงของรัฐเคาะลีฟะฮ์ฟาฏิมียะฮ์ และหาเลี้ยงชีพด้วยการประพันธ์ตำราต่าง ๆ และสั่งสอนสมาชิกขุนนาง บางครั้งมีการเรียกอิบน์ อัลฮัยษัมตามชื่อรอง *อัลบัศรี* ตามสถานที่ที่เขาเกิด หรือ *อัลมิศรี* ("ชาวอียิปต์") แอบูล-แฮแซน แบย์แฮกีขนานนามอัลฮัยษัมเป็น "ทอเลมีที่สอง" และจอห์น เพ็กคัมเรียกเขาเป็น "นักฟิสิกส์" อิบน์ อัลฮัยษัมได้ปูทางสู่ศาสตร์ของทัศนศาสตร์เชิงฟิสิกส์สมัยใหม่

## ประวัติ
อิบน์ อัลฮัยษัม (แอลแฮซัน) เกิดเมื่อประมาณ ค.ศ. 965 จากครอบครัวชาวอาหรับ หรือเปอร์เซีย ที่บัสรา อิรักในสมัยเอมิเรตบูยิด อิทธิพลช่วงแรกของเขาคือการศึกษาศาสนาและการให้บริการแก่ชุมชน ในเวลานั้นสังคมมีมุมมองศาสนาที่ขัดแย้งกันหลายประการ จนทำใหเเขาก็พยายามที่จะก้าวออกจากศาสนา สิ่งนี้นำไปสู่การเจาะลึกการศึกษาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เขาดำรงตำแหน่ง''วิเซียร์''ที่บัสรา และสร้างชื่อให้ตัวเองในด้านความรู้เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ประยุกต์ เนื่องจากเขาอ้างว่าสามารถควบคุมอุทกภัยของแม่น้ำไนล์ ทำให้เขาได้ัรบเชิญให้พบกับเคาะลีฟะฮ์ อัลฮากิมแห่งฟาฏิมียะฮ์ เพื่อทำโครงการชลศาสตร์ที่อัสวาน อย่างไรก็ตาม อิบน์ อัลฮัยษัมถูกบังคับให้ยอมรับว่าไม่สามารถทำโครงการนั้นได้

เมื่อกลับมาที่ไคโร เขาได้รับตำแหน่งฝ่ายบริหาร หลังจากที่พิสูจน์แล้วว่าตนไม่สามารถทำภารกิจนี้ได้เช่นกัน เขาก็ทำสัญญาความโกรธแค้นต่อเคาะลีฟะฮ์อัลฮากิม และกล่าวกันว่าเขาถูกบังคับให้ซ่อนตัวจนกระทั่งเคาะลีฟะฮ์สวรรคตใน ค.ศ. 1021 หลังจากนั้นก็คืนทรัพย์สินของเขาที่ถูกยึด
ตำนานระบุว่าอิบน์ อัลฮัยษัมแสร้งทำเป็นบ้า และซ่อนตัวในบ้าน โดยในช่วงนั้น เขาเขียนหนังสือเรื่อง *[[กิตาบุลมะนาซิร]]* เขายังคงอาศัยอยู่ที่ไคโรในย่านของมหาวิทยาลัยอัลอัซฮัร และดำรงชีวิตจากรายได้ในการผลิตวรรณกรรมของเขา จนกระทั่งเขาเสียชีวิตประมาณ ค.ศ. 1040

## อ้างอิง

## ข้อมูล

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Reprinted in 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Books I-III (2001) Vol 1 Commentary and Latin text via JSTOR; Vol 2 English translation I: TOC pp. 339–41, II: TOC pp. 415–16, III: TOC pp. 559–60, Notes 681ff, Bibl. via JSTOR)
* 
* 
*  (Books 4–5 (2006) '''95''' 4 – Vol 1 Commentary and Latin text via JSTOR; '''95''' 5 – Vol 2 English translation IV: TOC pp. 289–94, V: TOC pp. 377–84, Notes, Bibl. via JSTOR)
*  (Book 6 (2008) '''98''' (#1, section 1) – Vol 1 Commentary and Latin text via JSTOR; '''98''' (#1, section 2) – Vol 2 English translation VI:TOC pp. 155–160, Notes, Bibl. via JSTOR)
*  (Book 7 (2010) '''100'''(#3, section 1) – Vol 1 Commentary and Latin text via JSTOR; '''100'''(#3, section 2) – Vol 2 English translation VII: TOC pp. 213–18, Notes, Bibl. via JSTOR)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
*  (PDF version)
* 'A Brief Introduction on Ibn al-Haytham' based on a lecture delivered at the Royal Society in London by Nader El-Bizri
* Ibn al-Haytham on two Iraqi banknotes 
* The Miracle of Light&nbsp;– a UNESCO article on Ibn al-Haytham
* Biography from Malaspina Global Portal 
* Short biographies on several "Muslim Heroes and Personalities" including Ibn al-Haytham
* 
* 
* Biography from Trinity College (Connecticut)
* Biography from Molecular Expressions
* The First True Scientist from BBC News
* Over the Moon From The UNESCO Courier on the occasion of the International Year of Astronomy 2009
* The Mechanical Water Clock Of Ibn Al-Haytham, Muslim Heritage
* Alhazen's (1572) ''Opticae thesaurus''  (English) – digital facsimile from the Linda Hall Library

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 960
หมวดหมู่:แพทย์
หมวดหมู่:นักปรัชญา
หมวดหมู่:นักดาราศาสตร์
หมวดหมู่:นักวิทยาศาสตร์
หมวดหมู่:ชาวอาหรับ
หมวดหมู่:บุคคลในคริสต์ศตวรรษที่ 10
หมวดหมู่:บุคคลจากบัสรา
หมวดหมู่:ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์