คณะลูกเสือแห่งชาติ

**คณะลูกเสือแห่งชาติ** () เป็นหน่วยงานกลางที่รับผิดชอบการดำเนินงานและกำกับดูแลกิจการลูกเสือในประเทศไทย มีฐานะเป็นนิติบุคคลภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงศึกษาธิการ ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2454 โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อพัฒนากิจการลูกเสือให้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาชาติ และได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกองค์การลูกเสือโลกอย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2465

ในปัจจุบัน ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. 2551 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ในฐานะพระมหากษัตริย์ไทย ทรงเป็นประมุขแห่งคณะลูกเสือแห่งชาติ, สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี และ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ทรงเป็นองค์อุปถัมภิกาคณะลูกเสือแห่งชาติ และในวันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2568 นายกองใหญ่ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย มอบหมายให้ ร้อยเอก ธรรมนัส พรหมเผ่า รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะที่กำกับดูแลกระทรวงศึกษาธิการ เป็นนายกสภาลูกเสือไทย

## ประวัติกิจการลูกเสือไทย
left|thumb|เด็กนักเรียนไทยในเครื่องแต่งกายลูกเสือ ณ จังหวัดนครปฐม

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพระชนมายุได้ 13 พรรษา ได้เสด็จไปทรงศึกษา ณ ประเทศสหราชอาณาจักร ระหว่างที่ทรงศึกษาอยู่นั้น ได้ทรงทราบเรื่องการสู้รบเพื่อรักษาเมืองมาฟิคิง (Mafeking) ของลอร์ด โรเบิร์ต เบเดน-โพเอลล์ (Lord Robert Baden-Powell) ซึ่งตั้งกองทหารเด็กเป็นหน่วยสอดแนมช่วยรบในการรบกับพวกบัวร์ (Boer) จนประสบผลสำเร็จ และเป็นที่มาของการตั้งกองลูกเสือขึ้นในประเทศอังกฤษ เมื่อ พ.ศ. 2450 เมื่อพระองค์เสด็จนิวัติสู่ประเทศไทยก็ได้ทรงจัดตั้ง**[[กองเสือป่า]]** (Wild Tiger Corps) ขึ้นเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2454 มีจุดมุ่งหมายเพื่อฝึกหัดให้ข้าราชการและพลเรือนได้เรียนรู้วิชาทหาร ต่อจากนั้นอีก 2 เดือน ก็ได้พระราชทานกำเนิดลูกเสือไทยขึ้นเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 ด้วยมีพระราชปรารภว่า เมื่อฝึกผู้ใหญ่เป็นเสือป่า เพื่อเตรียมพร้อมในการช่วยเหลือชาติบ้านเมืองแล้ว เห็นควรที่จะมีการฝึกเด็กชายปฐมวัยให้มีความรู้ทางเสือป่าด้วย เมื่อเติบโตขึ้นจะได้รู้จักหน้าที่และประพฤติตนให้เป็นประโยชน์ต่อชาติบ้านเมือง นับเป็นประเทศกลุ่มที่ 3 ของโลก ต่อจากประเทศในเครือจักรภพอังกฤษและสหรัฐอเมริกา ที่มีการสถาปนากองลูกเสือขึ้น

จากนั้น ทรงตั้งกองลูกเสือกองแรก ขึ้นที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง (วชิราวุธวิทยาลัย ในปัจจุบัน) และจัดตั้งกองลูกเสือ ตามโรงเรียนต่าง ๆ รวมถึงกำหนดข้อบังคับลักษณะปกครองลูกเสือขึ้นประกาศใช้เมื่อวันเสาร์ที่ 1 กรกฎาคม รศ.130 (พ.ศ. 2454) กำหนดให้ลูกเสือเป็นสาขาหนึ่งของเสือป่า ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานคำขวัญไว้ว่า “เสียชีพอย่าเสียสัตย์” โดยผู้ที่นับว่าเป็นลูกเสือไทยคนแรกคือ นายชัพน์ บุนนาค ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น “นายลิขิตสารสนอง”

* พ.ศ. 2463 ได้จัดส่งผู้แทนคณะลูกเสือไทย จำนวน 4 คน ไปร่วมงานชุมนุมลูกเสือโลก ครั้งที่ 1 (1st World Scout Jamboree) ซึ่งจัดเป็นครั้งแรกของโลก ณ อาคารโอลิมเปีย กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ
* พ.ศ. 2465 คณะลูกเสือไทย ได้สมัครเข้าเป็นสมาชิกของสมัชชาลูกเสือนานาชาติ ซึ่งขณะนั้นมีสมาชิกรวมทั้งสิ้น 31 ประเทศ ประเทศทั้ง 31 ประเทศนี้ นับเป็นสมาชิกรุ่นแรก หรือสมาชิกผู้ก่อการจัดตั้ง (Foundation Members) สมัชชาลูกเสือโลกขึ้นมา
* พ.ศ. 2467 ได้จัดส่งผู้แทนคณะลูกเสือไทย 10 คน ไปร่วมงานชุมนุมลูกเสือโลก ครั้งที่ 2 ณ ประเทศเดนมาร์ก

หลังจากนั้นกิจการลูกเสือก็ได้ซบเซาลง จนในปี พ.ศ. 2506 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา พระราชธิดาพระองค์เดียวในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงรับเป็นองค์อุปถัมภิกา พร้อมกับพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวีในรัชกาลที่ 6 ที่ทรงรับไว้ในพระอนุเคราะห์ (โดยไม่ออกพระนาม) ทำให้กิจการลูกเสือไทยกลับมาฟื้นฟูอีกครั้ง ซึ่งแม้ทั้งสองพระองค์จะสิ้นพระชนม์ไปแล้ว แต่ดอกผลแห่งพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ก็ยังใช้จุนเจือกิจการคณะลูกเสือแห่งชาติต่อมา และยังคงได้รับการสืบสานให้เจริญก้าวหน้ามาโดยลำดับนับจนปัจจุบัน

### ลูกเสือเหล่าสมุทร
การลูกเสือสมุทรไทยได้เริ่มต้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและเจริญก้าวหน้าเป็นระยะ หลังจากที่มีการประชุมสภานายกกรรมการจัดการลูกเสือทั่วราชอาณาจักร เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2458 (ค.ศ. 1915) แล้ว ก็ได้ตกลงกันในอันที่จะจัดให้มีการฝึกหัดลูกเสือเพิ่มเติมขึ้นเป็นพิเศษนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในข้อบังคับลักษณะปกครองลูกเสือ โดยจัดฝึกหัดเป็นเหล่าต่าง ๆ ขึ้น มีอยู่หลายเหล่าด้วยกัน อาทิ เหล่าพยาบาล เหล่าดับเพลิง เหล่าสมุทรเสนา เหล่าช่าง เหล่าเดินข่าว ฯลฯ
การจัดการฝึกหัดลูกเสือแบ่งออกเป็นเหล่า ๆ เริ่มแรกได้มีขึ้นตั้งแต่ พ.ศ. 2459 (ค.ศ. 1916) เป็นต้นมา ได้มีการกำหนดวางแบบแผนวิธีการฝึกหัดในหน่วยของแต่ละเหล่าเป็นอย่างดียิ่ง
เหล่าสมุทรเสนา แบ่งออกเป็น 2 พวก คือ

* สมุทรเสนาฝ่ายบก ในฤดูคลื่นลมสังเกตเหตุร้ายที่เกิดขึ้นในทะเลแล้วแจ้งความแก่เจ้าหน้าที่สำหรับช่วยเหลือ และช่วยเหลือเจ้าหน้าที่ในเวลาสงคราม ลาดตระเวนชายฝั่งคอยสังเกตดูเรือรบที่จะมาตามชายฝั่งทะเล

* สมุทรเสนาฝ่ายน้ำ เรียนการเดินเรือทะเลอย่างย่อ ๆ มีหน้าที่ของปากเรือ ช่างกล ช่างไฟฟ้า ช่างไม้ การครัว การเก็บรักษา และการพยาบาลคนเมาคลื่น ลูกเสือที่ได้รับการฝึกอบรมเหล่าต่าง ๆ นี้ ได้มีการตั้งหน้าตั้งตาฝึกหัดกันอย่างจริงจัง จนสามารถออกบำเพ็ญประโยชน์แก่สาธารณะได้ผลดีมาก เช่น เหล่าสมุทรเสนา ก็ได้ฝึกหัดในส่วนการเดินเรือจนถึงได้ออกทะเลในบางคราว

ใน พ.ศ. 2459 (ค.ศ. 1916) อันเป็นปีเริ่มแรกได้มีการฝึกหัดเหล่าสมุทรเสนาแพร่หลาย ขยายตัวออกไปตามลำดับ จนถึงตามหัวเมืองมณฑลต่าง ๆ เช่น กรุงเทพพระมหานคร มณฑลนครศรีธรรมราช มณฑลสุราษฎร์ธานี 1  ใน พ.ศ. 2460 (ค.ศ. 1917) ได้ขยายตัวออกไปจากเดิมมากยิ่งขึ้น

ใน พ.ศ. 2475 (ค.ศ. 1932) รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว หลังจากที่เกิดการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครอง มีการเปลี่ยนอุปนายกสภากรรมการกลางจัดการลูกเสือแห่งชาติหลายครั้ง จนถึง พ.ศ. 2476 (ค.ศ. 1933) ได้โปรดเกล้าฯ ให้ นาวาโท หลวงศุภชลาศัย เป็นอธิบดี กรมพลศึกษา และโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งอุปนายกสภากรรมการกลางจัดการลูกเสือแห่งชาติ ตั้งแต่วันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2477 (ค.ศ. 1934)

ใน พ.ศ. 2476 (ค.ศ. 1933) ได้มีการตราพระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบราชการ สำนักงานและกรมในกระทรวงธรรมการ และระบุให้มี “กองการลูกเสือ” มาขึ้นอยู่ในกรมพลศึกษา ในปลายรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวนั้น ทางสภากรรมการกลางจัดการลูกเสือแห่งชาติก็ได้ประกาศตั้งการลูกเสือสมุทรเสนาขึ้นมาอีกหน่วยหนึ่งต่างหากจากการลูกเสือเหล่าเสนาซึ่งเคยมีมาแต่กาลก่อน โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งการลูกเสือสมุทรเสนาในจังหวัดชายทะเล หรือในท้องถิ่นที่มีคมนาคมทางน้ำติดต่อกับทะเล ซึ่งเรือกลไฟเดินทะเลขนาด 200 ตัน เข้าถึงได้ตามที่สภากรรมการกลางจัดการลูกเสือแห่งชาติได้พิจารณาเห็นสมควร และการจัดตั้งการลูกเสือสมุทรเสนานี้จะจัดให้หลายแห่งหลายโรงเรียนรวมกันเป็นหนึ่งกองก็ได้ หรือเฉพาะแห่งใดแห่งหนึ่ง หรือโรงเรียนหนึ่งตั้งเป็นกองหนึ่งก็ได้ แต่ในกองหนึ่ง ๆ จะต้องมีเฉพาะแต่ลูกเสือสมุทรเสนาล้วน ๆ ทั้งนี้ ตั้งแต่ต้น พ.ศ. 2478 (ค.ศ. 1935) เป็นต้นไป

สภากรรมการกลางจัดการลูกเสือแห่งชาติ ประกาศตั้งการลูกเสือสมุทรเสนาตามพระราชกฤษฎีกา ลงวันที่ 11 มกราคม พุทธศักราช 2476 (นับแบบเก่า) ประกาศ ณ วันที่ 23 กุมภาพันธ์ พุทธศักราช 2477 (นับแบบปัจจุบัน) จึงถือเป็นวันสถาปนาการลูกเสือสมุทรไทย

### ลูกเสือเหล่าอากาศ
ลูกเสืออากาศได้ก่อตั้งขึ้น เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2508 โดยความร่วมมือและการสนับสนุนของอาจารย์เพทาย  อมาตยกุล กรรมการบริหารคณะลูกเสือแห่งชาติกรรมการสภาลูกเสือแห่งชาติ และเป็นนายกสโมสรลูกเสือกรุงเทพฯ ซึ่งท่านมีความคิดว่าในประเทศไทยของเรามีกองทัพอากาศ มีเครื่องบิน  มีข้าราชการ ของกองทัพอากาศ ซึ่งมีบุตรหลานและเป็นลูกเสืออยู่แล้ว น่าจะได้ตั้งกองลูกเสืออากาศขึ้นในประเทศไทยบ้างเช่นเดียวกับ ลูกเสืออากาศในอังกฤษที่มีกิจกรรมที่เด็กสนใจเกี่ยวกับเรื่องราวของการบิน เช่น วิชาช่างเครื่องฝึกหัด วิชานักเครื่องบินจำลองวิชาผู้ตรวจการณ์อากาศ ฯลฯ กอปรกับอาจารย์เพทาย อมาตยกุล ได้รับแต่งตั้งเป็นผู้นำคณะลูกเสือไปร่วมงานชุมนุมลูกเสือโลกเมื่อ พ.ศ. 2502 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ท่านได้รับการสนับสนุนจากผู้บัญชาการทหารอากาศจัดเครื่องบินลำเลียงนำคณะลูกเสือเดินทางไปร่วมงานชุมนุม  หลังจากนั้น ท่านอาจารย์เพทาย ได้ปรึกษาหารือขอความเห็นในการที่จะก่อตั้งลูกเสืออากาศกับ พลอากาศเอกเฉลิมเกียรติ  วัฒนางกูร  ผู้บัญชาการทหารอากาศในขณะนั้น ท่านเห็นชอบด้วยแต่ยังไม่ทันได้ดำเนินการใดๆ ผู้บัญชาการทหารอากาศก็เสียชีวิตไปเสียก่อน

ต่อมาเมื่อปีพุทธศักราช 2503 พลอากาศเอกบุญชู  จันทรุเบกษา  ผู้บัญชาการทหารอากาศได้มอบหมายให้กรมยุทธศึกษาทหารอากาศ ที่มีโรงเรียน "ฤทธิยะวรรณาลัย" (ขณะนั้นโรงเรียนอยู่ในความรับผิดชอบของกรมยุทธศึกษาทหารอากาศ) จัดตั้งกองลูกเสืออากาศขึ้น  ดังนั้นกองลูกเสือของโรงเรียนฤทธิยะวรรณาลัย จึงเป็นกองลูกเสือกองแรกของประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นในประเทศไทย และเป็นลูกเสืออากาศกองแรกของเอเชีย โดยเปลี่ยนจากลูกเสือเสนามาเป็นลูกเสืออากาศ เปลี่ยนเครื่องแบบจากสีกากีมาเป็นสีเทาและจดทะเบียนจัดตั้ง เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ.2508 (วันลูกเสืออากาศ) 

## องค์กรบริหารกิจการลูกเสือของไทย
**สำนักงานลูกเสือแห่งชาติ** เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบกิจการลูกเสือของชาติ มีฐานะเป็นนิติบุคคลอยู่ในกำกับของกระทรวงศึกษาธิการ จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. 2551 เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2551 มีอำนาจหน้าที่ดังต่อไปนี้

# ดำเนินการตามวัตถุประสงค์ของคณะลูกเสือแห่งชาติและตามนโยบายของสภาลูกเสือไทย
# ถือกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองในทรัพย์สินของคณะลูกเสือแห่งชาติ หรือดำเนินการใด ๆ เกี่ยวกับทรัพย์สิน
# ทำนิติกรรมสัญญาหรือข้อตกลงอื่น
# รับผิดชอบการดำเนินงานของคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติ
# ควบคุมดูแลกิจการลูกเสือไทยให้เป็นไปตามกฎหมาย ข้อบังคับและระเบียบของทางราชการ และคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติรวมทั้งถูกต้องตามแบบธรรมเนียมของลูกเสือ
# จัดให้มีการฝึกอบรมหรือการชุมนุมลูกเสือ ผู้บังคับบัญชาลูกเสือและเจ้าหน้าที่ลูกเสือ
# จัดทำรายงานประจำปีพร้อมงบดุลเสนอคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติ
# จัดให้มีทะเบียนและสถิติต่าง ๆ เกี่ยวกับลูกเสือ
# ประสานและส่งเสริมสำนักงานลูกเสือจังหวัดและสำนักงานลูกเสือเขตพื้นที่การศึกษา
# ปฏิบัติตามที่กำหนดไว้ในข้อบังคับและตามมติของคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติ

## ประเภทของลูกเสือ
ไม่ว่าประเทศใดในโลกที่มีกิจการลูกเสือของตน จะมีการแบ่งประเภทเอาไว้เพื่อการบรรลุวัตถุประสงค์ หลักการ และวิธีการขององค์การลูกเสือโลก ซึ่งบางอย่างอาจถูกปรับเปลี่ยนไปบางตามลักษณะสังคม วัฒนธรรม ของแต่ละประเทศ แต่โดยภาพรวมแล้วจะแบ่งประเภทลูกเสือตามเกณฑ์อายุ ด้วยการที่คำนึงถึงพัฒนาการทางรางกาย และจิตใจของเด็กเป็นพื้นฐานในการฝึกอบรม เพื่อไม่ให้ฝืนธรรมชาติของเด็ก ซึ่งสามารถทำให้เด็กพัฒนาตนเองได้อย่างเต็มศักยภาพ โดยมากแล้วทั่วโลกจะมีการแบงประเภทลูกเสือเป็น 2 แบบใหญ่ คือแบบอังกฤษ ซึ่งถือเอาแบบแผนตามที่ BP เคยปฏิบัติเอาไว้ กับแบบอเมริกา ซึ่งมีการปรับเปลี่ยนไปเล็กน้อย

สำหรับประเทศไทยนั้นยึดถือตามแบบอังกฤษ คือ

# ลูกเสือสำรอง เนตรนารีสำรอง
# ลูกเสือสามัญ เนตรนารีสามัญ
# ลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่ เนตรนารีสามัญรุ่นใหญ่
# ลูกเสือวิสามัญ เนตรนารีวิสามัญ

ทั้งนี้เหล่าลูกเสือมีทั้งหมด 3 เหล่าคือ เหล่าเสนา เหล่าสมุทร และเหล่าอากาศ ซึ่งจะเริ่มเรียนหลักสูตรตั้งแต่ลูกเสือสามัญขึ้นไป

### คำนิยามและคติพจน์
ลูกเสือ คือ เยาวชนชายและหญิงอายุระหว่าง 8 – 25 ปี      ที่รับการฝึกอบรมตามหลักสูตรวิชาลูกเสือ  โดยยึดมั่นในหลักการ (Principle)     วิธีการ (Method)     และวัตถุประสงค์ (Purpose)   ของการลูกเสือ  (Scouting)   อย่างเคร่งครัดตามพระราชบัญญัติลูกเสือ (ฉบับที่ 3)  พ.ศ. 2528    และข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติ     ว่าด้วยการปกครอง หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ พ.ศ. 2509 ได้กำหนดประเภทและเหล่าลูกเสือว่า  ลูกเสือมี   4 ประเภท   คือ   สำรอง  สามัญ  สามัญรุ่นใหญ่  วิสามัญ    และอาจจัดให้มีลูกเสือเหล่าสมุทร  และลูกเสือเหล่าอากาศได้ สำหรับลูกเสือที่เป็นหญิง   อาจใช้ชื่อเรียกว่า เนตรนารี    หรือชื่ออื่นซึ่งได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติให้หมายถึง ลูกเสือที่เป็นหญิงด้วย

โดยจัดแบ่งประเภท ดังนี้
# ลูกเสือสำรอง (Cub Scout ;**อักษรย่อ**:ล.ร. หรือ *C.* )   อายุ 8 – 11 ปี  
#*ศึกษาในระดับชั้นประถมศึกษาตอนต้น (ป.1 - ป.3) 
#*คติพจน์: ทำดีที่สุด  (Do Our Best) 
# ลูกเสือสามัญ (Scout ;**อักษรย่อ**: *S.*)   อายุ 11 – 16 ปี 
#*ศึกษาในระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (ป.1 - ป.6) 
#*คติพจน์: จงเตรียมพร้อม (Be prepared) 
# ลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่ (Senior Scout ;**อักษรย่อ**:ล.ญ. หรือ *S.S.*)  อายุ 14 – 18 ปี  
#*ศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.1 - ม.3)  
#*คติพจน์: มองไกล  (Look wide) 
# ลูกเสือวิสามัญ (Rover ;**อักษรย่อ**:ล.ว. หรือ *R*)    อายุ 16 - 25 ปี 
#*ศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.4 - ม.6) , ระดับอาชีวศึกษา หรือ ระดับอุดมศึกษา  
#*คติพจน์: บริการ  (Service)

## ธงในคณะลูกเสือแห่งชาติ
thumb|150px|ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ
thumb|225px|ธงลูกเสือจังหวัด
ธงลูกเสือแบ่งออกเป็น 4 อย่างดังต่อไปนี้

# ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ
# ธงลูกเสือจังหวัด
# ธงประจำกลุ่มหรือกองลูกเสือ
# ธงประจำหมู่ลูกเสือ

### ธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือจังหวัด

ในพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. 2551 หมวด 4 มาตรา 50 ได้ระบุถึงธงลูกเสือทั้งสองชนิด ความว่า ให้มีธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือจังหวัดโดยได้รับพระราชทานจากประมุขของคณะลูกเสือแห่งชาติ และได้กำหนดลักษณะของธงทั้งสองไว้ในพระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2522 หมวด 6 ธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือจังหวัด ความว่า

; ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ 
ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ มีลักษณะและสีอย่างเดียวกับธงชาติ แต่ผืนธงกว้าง 50 เซนติเมตร ยาว 52 เซนติเมตร ตรงกลางของผืนธงมีตราธรรมจักรสีเหลืองขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางยาว 32 เซนติเมตร

; ธงลูกเสือจังหวัด 
ธงลูกเสือจังหวัด มีลักษณะและสีอย่างเดียวกับธงชาติ แต่ผืนธงกว้าง 40 เซนติเมตร ยาว 60 เซนติเมตร ตรงกลางของผืนธงมีดวงกลมสีเหลืองขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางยาว 27 เซนติเมตร มีขอบรอบดวงกลมเป็นสีดำ 2 ขอบซ้อนกัน ขอบนอกกว้าง 2 มิลลิเมตร ขอบในกว้าง 1 มิลลิเมตร ระยะระหว่างขอบนอกกับขอบในห่างกัน 2 มิลลิเมตร ตรงกลางของดวงกลมมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติเป็นสีเหลือง และใต้ตรานั้นให้มีชื่อจังหวัดเป็นอักษรสีดำ

ซึ่งรูปแบบดังกล่าว ยังคงไว้ตามลักษณะเดิมของ ธงประจำกองคณะลูกเสือแห่งสยาม หรือ ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ เมื่อครั้งรัชกาลที่ 7 และธงลูกเสือจังหวัดเมื่อครั้งรัชกาลที่ 8 ส่วนคันธงนั้น ได้ระบุไว้ในพระราชบัญญัติธง พุทธศักราช 2479 มาตรา 13 ธงประจำคณะลูกเสือและธงประจำกองลูกเสือ ความว่า คันธงยาว 2.60 เมตร ที่ยอดคันธงทำด้วยเงินเป็นรูปวชิร

ธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือจังหวัด เป็นธงสำคัญของคณะลูกเสือแห่งชาติอันเป็นเครื่องหมายแทนองค์พระมหากษัตริย์ รวมถึงสถาบัน ชาติ ศาสนาอันควรเคารพยิ่ง ในปัจจุบัน ธงทั้งสองชนิดจะเชิญเข้าใช้ในกิจการต่าง ๆ ตามแต่โอกาส เช่น พิธีทบทวนคำปฏิญาณและสวนสนามของลูกเสือ ในวันคล้ายวันสถาปนาคณะลูกเสือแห่งชาติ 1 กรกฎาคม ของทุกปี ในงานชุมนุมลูกเสือแห่งชาติ หรือเชิญเข้าประจำในกองลูกเสือเกียรติยศ โอกาสพระราชพิธี รัฐพิธี และ พิธีของลูกเสือ หรือรับเสด็จพระราชดำเนินในการประพาสต่างท้องถิ่น สำหรับพระเกียรติยศประมุขของคณะลูกเสือแห่งชาติ พระรัชทายาท องค์อุปถัมภ์คณะลูกเสือแห่งชาติ และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

### ธงประจำกลุ่มหรือกองลูกเสือ และธงประจำหมู่ลูกเสือ

thumb|500px|จากซ้าย : ธงประจำกองลูกเสือสำรอง ธงประจำกองลูกเสือสามัญ ธงประจำกองลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่ ธงประจำกองลูกเสือวิสามัญ

ธงประจำกลุ่มหรือกองลูกเสือ มีลักษณะตามข้อ 309 แห่งข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติ ว่าด้วยการปกครอง หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ พ.ศ. 2509 ดังต่อไปนี้

; ธงลูกเสือสำรอง 
ทำด้วยผ้าสีเหลืองขนาด 90×60 ซม. มีครุยสีเขียวยาว 8 ซม. สามด้าน ตรงกลางมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติสีเขียว ขนาด 40×25 ซม. ใต้ตราบอกชื่อกลุ่มหรือกองลูกเสือ ตัวอักษรตัวพิมพ์ธรรมดาสีเหลือง ขนาดพองาม ยอดคันธงทำด้วยโลหะเป็นรูปวชิรสีเงิน

; ธงลูกเสือสามัญ 
ทำด้วยผ้าสีเขียว ขนาด 120×80 ซม. มีครุยสีเหลืองยาว 8 ซม.สามด้าน ตรงกลางมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติสีเหลือง ขนาด 40×25 ซม. ใต้ตราบอกชื่อกลุ่มหรือกองลูกเสือ ตัวอักษรตัวพิมพ์ธรรมดาสีเหลือง ขนาดพองาม ยอดคันธงทำด้วยโลหะเป็นรูปวชิรสีเงิน

; ธงลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่ 
ทำด้วยผ้าสีเลือดหมู ขนาด 120×80 ซม. มีครุยสีเหลืองยาว 8 ซม. สามด้าน ตรงกลางมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติสีเหลืองขนาด 40×25 ซม. ใต้ตราบอกชื่อกลุ่มหรือกองลูกเสือ ตัวอักษรตัวพิมพ์ธรรมดาสีเหลือง ขนาดพองาม ยอดคันธงทำด้วยโลหะเป็นรูปวชิรสีเงิน

; ธงลูกเสือวิสามัญ 
ทำด้วยผ้าสีขาบ ขนาด 120×80 ซม. มีครุยสีเหลืองยาว 8 ซม.สามด้าน ตรงกลางมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติสีเหลือง ขนาด 40×25 ซม. ใต้ตราบอกชื่อกลุ่มหรือกองลูกเสือ ตัวอักษรตัวพิมพ์ธรรมดาสีเหลือง ขนาดพองาม ยอดคันธงทำด้วยโลหะสีเงิน

; ธงประจำหมู่ลูกเสือ 
ธงประจำหมู่ลูกเสือ ให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในหนังสือการลูกเสือสำหรับเด็กชาย ตามข้อ 310 แห่งข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติ ว่าด้วยการปกครอง หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ พ.ศ. 2509

## งานชุมนุมลูกเสือแห่งชาติ

งานชุมนุมลูกเสือแห่งชาติ เป็นกิจกรรมที่สำนักงานลูกเสือแห่งชาติเป็นผู้จัดขึ้นเพื่อส่งเสริมให้เกิดความศรัทธาและรักใจกิจการลูกเสือ พัฒนาระเบียบวินัยให้กับเยาวชน จัดขึ้นเป็นประจำทุก 3 ปี หรือแล้วแต่โอกาส

## ดูเพิ่ม
* คณะเนตรนารีเพชราวุธ
* ลูกเสือชาวบ้าน
* ยุวกาชาดไทย

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ลูกเสือไทย
หมวดหมู่:กระทรวงศึกษาธิการ (ประเทศไทย)
หมวดหมู่:องค์การมหาชน
หมวดหมู่:ลูกเสือและเนตรนารีในประเทศไทย
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2454
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2454