เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่

**เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่** (22 พฤษภาคม พ.ศ. 2472 – 2 มกราคม พ.ศ. 2566) เป็นเจ้านายฝ่ายเหนือและนักสังคมสงเคราะห์ชาวไทย ได้รับการประกาศสดุดีเกียรติคุณให้เป็นผู้สูงอายุแห่งชาติ ประจำปีพุทธศักราช 2558 โดยคณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติ โดยที่เจ้าดวงเดือน ได้รับการบันทึกชื่อให้เป็นบุคคลสำคัญในสารานุกรมประวัติศาสตร์ไทยล้านนาเพื่อเป็นเกียรติประวัติและอนุสรณ์แห่งคุณความดี (มิได้เป็นบุคคลในครอบครัวของผู้สืบสายสกุล ณ เชียงใหม่ สายตรงและไม่ได้เป็นบุคคลในครอบครัวของประธานราชตระกูล ณ เชียงใหม่ เป็นเจ้านายฝ่ายเหนือที่สืบเชื้อสายเจ้าฝั่ง ณ ลำพูน ตามบิดา คือเจ้าเมืองชื่น ณ ลำพูน ต่อมาได้เปลี่ยนนามสกุลเป็น ณ เชียงใหม่ โดยพระราชานุมัติในเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าประเทศราชนพบุรีศรีนครพิงค์ และเจ้าเมืองชื่นได้รับแต่งตั้งเป็น เจ้าราชภาคินัย ในกาลต่อมา)

เจ้าดวงเดือน ได้อุทิศตนเป็นแบบอย่างในการเป็นพลเมืองที่ดี บำเพ็ญประโยชน์ต่อชาติและสังคมส่วนรวมมีความกตัญญูต่อแผ่นดินเกิด สมกับที่เป็นสตรีสูงศักดิ์ งามพร้อมด้วยกริยามรรยาทแบบกุลสตรีไทย ทั้งยังได้ดำรงเกียรติแห่งวงศ์ตระกูลได้อย่างสมบูรณ์ เจ้าดวงเดือน โปรดการแต่งกายแบบไทยล้านนาและรักที่จะส่งเสริมให้คนไทยรุ่นใหม่รักในความเป็นไทยและหวงแหนรักษ์ในวัฒนธรรมท้องถิ่นของตน    

เจ้ายายเป็นที่รักใคร่และนับถือของชาวบ้านและประชาชนทั่วไป      

ในปี พ.ศ. 2564 คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติโดยวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี ได้ประกาศเกียรติคุณยกย่อง เจ้าดวงเดือน ให้เป็นบุคคล "ค่าแห่งแผ่นดิน" ในด้านการส่งเสริมศาสนาและวัฒนธรรม

## ประวัติ
เจ้าดวงเดือน เกิดในวันวิสาขบูชาซึ่งเป็นวันเพ็ญจึงได้รับขนานนามว่า "ดวงเดือน" เป็นธิดาคนที่สามในเจ้าราชภาคินัย (เมืองชื่น ณ เชียงใหม่) ผู้เป็นโอรสในเจ้าราชภาติกาวงศ์ (เจ้าบัวรวงศ์) กับเจ้าฟองนวล เจ้าดวงเดือน มีเจ้าพี่เจ้าน้องร่วมอุทรหม่อมมารดา หม่อมเทพ หรือ หม่อมจันทร์เทพ ณ เชียงใหม่ ตามลำดับ คือ เจ้าอาทิตย์ ณ เชียงใหม่, เจ้าจิราพันธุ์ ณ เชียงใหม่ และเจ้าประเวศ ณ เชียงใหม่

ตั้งแต่เยาว์วัย เจ้าดวงเดือน ได้รับความเมตตาและอนุบาลเป็นอย่างดีจากเจ้าบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่ ผู้เป็นพระราชธิดาในเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าหลวงนครเชียงใหม่ องค์ที่ 9 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร กับแม่เจ้าจามรีวงศ์ ณ เชียงใหม่ หรือ เจ้าจามรีวงศ์ โดยเจ้าบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่ได้ทรงรับเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ เป็นพระธิดาบุญธรรมและทรงให้ความรักและอภิบาลเป็นอย่างดี เจ้าดวงเดือน ได้รับการฝึกอบรมด้านการเรือนอย่างเคร่งครัดจากคุ้มหลวง ได้ศึกษาการทำอาหาร การทำยาสมุนไพร และเรียนการฟ้อนรำ ขับกล่อมเพลงแบบราชสำนักสยามล้านนาเพื่อต้อนรับราชอาคันตุกะ เจ้าดวงเดือน เข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนเรยีนาเชลีวิทยาลัย (ป.1-3) โรงเรียนวัฒโนทัยนอก ปัจจุบันคือ โรงเรียนคำเที่ยงอนุสรณ์ (ป.4-ม.3) โรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ (ม.4-5) และโรงเรียนดาราวิทยาลัย (ม.6)   

ขณะอายุประมาณ 18-19 ปี เจ้าดวงเดือน สมรสกับพิรุณ อินทราวุธ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ มีบุตร-ธิดา 4 คน คือ 
# ภาคินี ณ เชียงใหม่
# ภาคินัย ณ เชียงใหม่
# เดือนเพ็ญ ภวัครานนท์
# พ-วงเดือน ยนตรรักษ์

## การเสียชีวิต
เจ้าดวงเดือน ถึงแก่กรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2566 สิริอายุ 93 ปี 7 เดือน มีพิธีบำเพ็ญกุศลศพ ณ วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร และพิธีส่งสการเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 ณ วัดสวนดอก อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่

## การทำงาน
เจ้าดวงเดือน สอบเข้าเป็นผู้พิพากษาสมทบศาลคดีเด็กและเยาวชนได้ใน พ.ศ. 2513 และเป็นบรรณาธิการหนังสือพิมพ์**เสียงเชียงใหม่** ทั้งเป็นนักจัดรายการวิทยุ ได้รับรางวัล Voice of America ต่อมาได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติใน พ.ศ. 2516 ขณะเป็นสมาชิกสภาดังกล่าว ได้ร่วมกับสมาชิกสภาท่านอื่นๆ เสนอร่างแก้ไขกฎหมายครอบครัวให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2517 ที่บัญญัติให้ “ชายและหญิงมีสิทธิเท่าเทียมกัน”

นอกจากนี้ เจ้าดวงเดือน ยังเป็นผู้ส่งเสริมกิจการการทอผ้าในกลุ่มสตรีภาคเหนือโดยริเริ่มกิจการฝ้ายดวงเดือนเพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมในครัวเรือน เจ้าดวงเดือน ได้รับคัดเลือกให้เป็นประธานสภาอุตสหกรรมภาคเหนือ และยังได้ดำรงตำแหน่งประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่คนแรกในประเทศไทย เจ้าดวงเดือน ได้รับการยกย่องให้เป็นผู้ที่มีความรักในท้องถิ่นวัฒนธรรมไทยล้านนาอย่างแรงกล้า มีความจงรักภักดีต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์เป็นที่ยิ่ง เจ้าดวงเดือน ได้อนุรักษ์และส่งเสริมการแต่งกายของสตรีในภาคเหนือด้วยผ้าไทยและจัดให้มีการนำเอาประเพณีการทานข้าวบนขันโตกแบบไทยล้านนากลับมาเผยแพร่จนได้รับความนิยมอีกครั้งในสมัยและเจ้าดวงเดือน อุทิศตนเพื่อการสังคมสงเคราะห์ การสาธาณกุศล และการศาสนกุศลอย่างต่อเนื่องตลอดมา

### ผลงานและตำแหน่ง
# เป็นผู้เริ่มโครงการอนุรักษ์วัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม
# ผู้เริ่มจัดงานไม้ดอกไม้ประดับ หรือ งานบุปผาชาติ ร่วมกับการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยและเกษตรจังหวัดเชียงใหม่ยุคนั้น ซึ่งงานนี้ได้ยืนยาวมาจนถึงปัจจุบัน
# สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ นับเป็นเจ้านายสตรีฝ่ายเหนือเพียงคนเดียวในยุคนั้นที่เป็นตัวแทนสตรี ส่วนภูมิภาคนอกนครหลวงของประเทศ
# ผู้พิพากษาสมทบศาลคดีเด็กและเยาวชนจังหวัดเชียงใหม่ โดยเป็นสตรีคนแรกที่นั่งบัลลังก์ในฐานะตุลาการในศาลคดีเด็กและเยาวชนจังหวัดเชียงใหม่ 
# กรรมการกลางของชาติในโครงการแผ่นดินธรรมแผ่นดินทอง
# ผู้อำนวยการสำนักงานสมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยภาคเหนือ
# ประธานประสานงานส่วนภูมิภาคของสภาสังคมสงเคราะห์ ภาค 5
# นายกสมาคมศิษย์เก่าโรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ 16 ปี
# ประธานชมรมไม้ดอกไม้ประดับคนแรกของเชียงใหม่
# อุปนายกพุทธสมาคมเชียงใหม่
# อุปนายกสมาคมหนังสือพิมพ์ ภาคเหนือ
# อุปนายกสมาคมหนังสือพิมพ์ส่วน ภูมิภาค
# นักหนังสือพิมพ์ อดีตเจ้าของ และบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ “เสียงเชียงใหม่”
# นักจัดรายการวิทยุที่ได้รับเหรียญ VOICE OF AMERICA (V.O.A)
# กรรมการเหล่ากาชาดจังหวัดเชียงใหม่
# เลขานุการสมาคมสตรีศรีลานนาไทย
# ประธานสภาวัฒนธรรมคนแรกของเชียงใหม่และคนแรกของประเทศไทย
# ประธานกรรมการที่ปรึกษามูลนิธิเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่
# ประธานกรรมการที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ชมรมสืบสานศิลปวัฒนธรรมเขลางค์ จังหวัดลำปาง
# ประธานที่ปรึกษากิตติมศักดิ์เครือข่ายสังคมสร้างสรรค์
#ได้รับการประกาศสดุดีเกียรติคุณให้เป็นผู้สูงอายุแห่งชาติ ประจำปีพุทธศักราช 2558 โดยคณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติ
# ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์มูลนิธิกองทุนเพื่ออนุรักษ์ดอยอินทนนท์
# ได้ประกาศเกียรติคุณยกย่องเป็นบุคคล "ค่าแห่งแผ่นดิน" ในด้านการส่งเสริมศาสนา และวัฒนธรรม ประจำปีพุทธศักราช 2564 โดยคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ

## ประกาศสดุดีเกียรติคุณ
* พ.ศ. 2558 – คณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติ โดยมีพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้ประกาศเกียรติคุณสดุดี เจ้าดวงเดือน ให้เป็นผู้สูงอายุแห่งชาติ ประจำปีพุทธศักราช 2558 และได้รับเชิดชูเกียรติให้เป็น คนดีศรีแผ่นดิน เพื่อเป็นเกียรติประวัติแห่งคุณความดีในฐานนะที่เป็นพลเมืองที่ดีและเป็นผู้สูงอายุที่ทรงคุณค่าเป็นแบบอย่างที่ดีในการทำงานเพื่อสังคมส่วนรวมอย่างต่อเนื่อง
* พ.ศ. 2564 – คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ ได้ประกาศเกียรติคุณยกย่อง เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ เป็นบุคคล "ค่าแห่งแผ่นดิน" ในด้านการส่งเสริมศาสนา และวัฒนธรรม ประจำปีพุทธศักราช 2564 โดยมีวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ ในประกาศคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ เรื่อง ผลการคัดเลือกบุคคลหน่วยงานและโครงการ เพื่อประกาศเกีรติคุณ "ค่าแห่งแผ่นดิน"

## มูลนิธิเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่
ในปี พ.ศ. 2558 ได้จัดตั้งมูลนิธิเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ ขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้
# เพื่อยกย่องเชิดชูสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์
# เพื่อเป็นองค์กรแกนนำหลักในการจัดงานเชิดชูเกียรติในวันคล้ายวันเกิดของ เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ วันที่ 22 พฤษภาคม ของทุกปี
# เพื่อส่งเสริมและสนับสนุน กิจกรรมด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และผู้สูงอายุ
# เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการศึกษา วิจัย ด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และผู้สูงอายุ
# เพื่อยกย่องเชิดชูบุคคลและองค์กรที่มีผลงานดีเด่นเป็นประจักษ์ด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และผู้สูงอายุ
# เพื่อปกป้องดูแลและเชิดชูกิจกรรมใดๆอันเกี่ยวเนื่องกับ เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่
# เพื่อดำเนินการสาธารณประโยชน์ หรือร่วมมือกับองค์กรการกุศลอื่นๆ เพื่อสาธารณประโยชน์การจัดตั้งของมูลนิธิ ตามใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิเมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2558

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
* 
* 
* 

## ลำดับสาแหรก



## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ประวัติเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่  จากเว็บล้านนาคดี มหาวิทยาลัยแม่โจ้ 

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองเชียงใหม่
หมวดหมู่:สกุล ณ เชียงใหม่
หมวดหมู่:นักประชาสัมพันธ์
หมวดหมู่:นักหนังสือพิมพ์ชาวไทย
หมวดหมู่:เจ้าหญิงเชียงใหม่
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเรยีนาเชลีวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนดาราวิทยาลัย
หมวดหมู่:คู่สมรสของนักการเมืองไทย
หมวดหมู่:สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ร.ง.ภ.