ล็อกฮีด ซี-130 เฮอร์คิวลิส

**ล็อกฮีด ซี-130 เฮอร์คิวลิส** () เป็นเครื่องบินลำเลียงทางทหารแบบสี่เครื่องยนต์เทอร์โบพร็อพ สี่ใบพัด ที่พัฒนาโดยบริษัทล็อกฮีดแอร์คราฟท์ บินครั้งแรกเมื่อ 23 สิงหาคม 1954 และเข้าประจำการในกองทัพอากาศสหรัฐในปี 1956 เครื่องบินซี-130 ได้รับการออกแบบให้มีสมรรถนะการขึ้น–ลงระยะสั้น สามารถปฏิบัติการบนรันเวย์ที่ไม่ได้ลาดยางหรือทุรกันดาร จึงเหมาะสมกับภารกิจลำเลียงในเขตสงครามและพื้นที่ประสบภัยพิบัติ

ด้วยโครงสร้างที่แข็งแรงและการออกแบบที่ยืดหยุ่น ซี-130 ได้รับการพัฒนาเป็นรุ่นย่อยจำนวนมาก รองรับภารกิจหลากหลาย เช่น การลำเลียงพลและยุทโธปกรณ์ การส่งกำลังทางอากาศ การเติมเชื้อเพลิงกลางอากาศ การลาดตระเวน และการกู้ภัย ยิ่งไปกว่านั้นยังมีรุ่นพิเศษ เช่น เอซี-130 (เครื่องบินโจมตีภาคพื้นดินติดอาวุธหนัก), เคซี-130 (เครื่องบินเติมเชื้อเพลิงกลางอากาศ), และ เอชซี-130 (สำหรับกู้ภัยค้นหา) หนึ่งในรุ่นที่โดดเด่นที่สุดคือ ซี-130เจ ซูเปอร์เฮอร์คิวลิส ซึ่งติดตั้งเครื่องยนต์ใหม่กว่า พร้อมระบบอิเล็กทรอนิกส์การบินแบบทันสมัย ทำให้มีประสิทธิภาพสูงกว่าเดิมทั้งด้านพิสัย ความเร็ว และความประหยัดเชื้อเพลิง

ตลอดเวลากว่า 70 ปีของการใช้งาน ซี-130 ได้เข้าร่วมปฏิบัติการในสงครามเกือบทุกภูมิภาคของโลก ตั้งแต่วิกฤตการณ์คลองสุเอซ สงครามเวียดนาม สงครามอิรัก และสงครามอัฟกานิสถาน รวมทั้งมีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือผู้ประสบภัยจากเหตุการณ์สึนามิและแผ่นดินไหวหลายครั้ง ปัจจุบัน ซี-130 ยังคงเป็นเครื่องบินลำเลียงที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลก โดยมีกว่า 60 ประเทศใช้งาน และยังคงผลิตต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

## การพัฒนา
### เบื้องหลังและความต้องการ
สงครามเกาหลีชี้ให้เห็นว่า เครื่องบินลำเลียงขับเคลื่อนด้วยลูกสูบที่ใช้มาตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ไม่ว่าจะเป็น C-119 Flying Boxcar, C-47 Skytrain และ C-46 Commando ไม่เพียงพอต่อความต้องการอีกต่อไป เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 1951 กองทัพอากาศสหรัฐได้ออกข้อกำหนดคุณสมบัติทั่วไปสำหรับเครื่องบินลำเลียงรุ่นใหม่ โดยเชิญบริษัท Boeing, Douglas, Fairchild, Lockheed, Martin, Chase Aircraft, North American, Northrop และ Airlifts เข้าร่วมการเสนอแบบ

เครื่องบินลำเลียงรุ่นใหม่นี้ถูกกำหนดให้สามารถบรรทุกผู้โดยสาร 92 คน ทหารราบพร้อมรบ 72 นาย หรือพลร่ม 64 นาย ภายในห้องเก็บสัมภาระที่มีความยาวประมาณ 12 เมตร สูง 2.7 เมตร และกว้าง 3 เมตร แตกต่างจากเครื่องบินลำเลียงที่พัฒนามาจากเครื่องบินโดยสารพลเรือน รุ่นใหม่นี้ถูกออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อการลำเลียงในสมรภูมิ โดยมีประตูบรรทุกแบบบานพับที่ท้ายลำตัวสำหรับการขนถ่ายสัมภาระ

มีการนำระบบขับเคลื่อนแบบเทอร์โบพร็อพมาใช้ ซึ่งพัฒนาเป็นเครื่องยนต์ Allison T56 สำหรับ C-130 เครื่องยนต์ชนิดนี้มีระยะปฏิบัติการที่ไกลกว่าเครื่องยนต์ไอพ่นเทอร์โบ เนื่องจากใช้น้ำมันเชื้อเพลิงน้อยกว่า อีกทั้งยังให้กำลังมากกว่ามากเมื่อเทียบกับเครื่องยนต์ลูกสูบ อย่างไรก็ตาม การออกแบบระบบขับเคลื่อนของ T56 ที่เชื่อมใบพัดเข้ากับคอมเพรสเซอร์ มีความเสี่ยงที่จะทำให้โครงสร้างของเครื่องบินเสียหายหากเครื่องยนต์ขัดข้อง ดังนั้นจึงต้องติดตั้งระบบรักษาความปลอดภัยเพื่อลดแรงต้านอากาศที่มากเกินไปจากใบพัดที่ยังหมุนอยู่

### เดินสายการผลิต
ท้ายที่สุด แบบของบริษัทล็อกฮีดก็ชนะการคัดเลือกเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 1951 และได้รับการกำหนดชื่อแบบว่า "โมเดล 82" รุ่นผลิตจริงรุ่นแรกคือ C-130A ซึ่งขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์เทอร์โบพร็อพ Allison T56-A-9 พร้อมใบพัดสามแฉก และยังคงใช้ส่วนหัวลำตัวแบบทู่เหมือนเครื่องต้นแบบ การส่งมอบเริ่มขึ้นในเดือนธันวาคม   1956 และดำเนินต่อไปจนกระทั่งมีการนำรุ่น C-130B มาใช้งานในปี 1959 

## การใช้งานจริง
thumb|upright|200px|เฮอร์คิวลิสที่กำลังปล่อยพลุที่เรียกว่าแองเจิล แฟลร์ส (''Angel Flares'' ) เพราะรูปร่างของมัน

C-130 ได้พิสูจน์คุณค่าของตนตั้งแต่เข้าประจำการในปี 1956 โดยเริ่มใช้งานในกองทัพอากาศสหรัฐ ภารกิจหลักช่วงแรกคือการลำเลียงกำลังพลและยุทโธปกรณ์ แต่ไม่นานนักก็ถูกปรับใช้ในงานพิเศษหลายด้าน ตั้งแต่การลาดตระเวน การสงครามอิเล็กทรอนิกส์ ไปจนถึงการทิ้งระเบิดพิเศษ ตัวอย่างเช่น เครื่อง RC-130A ถูกดัดแปลงเพื่อตรวจจับสัญญาณ และบางลำถูกใช้ในภารกิจถ่ายภาพทางอากาศในยุโรปและเอเชีย

C-130 กลายเป็นกำลังหลักในสงครามเย็น โดยมีบทบาททั้งในปฏิบัติการสงครามเวียดนาม เช่น โครงการค้างคาวตาบอดในปี 1966 จากฐานบินอุบลราชธานี เพื่อทิ้งพลุส่องสว่างและควบคุมการโจมตีทางอากาศรวมถึงปฏิบัติการลับอย่างการโปรยสารเคมีเพื่อสกัดเส้นทางขนส่งของฝ่ายคอมมิวนิสต์ ขณะเดียวกันยังถูกนำไปใช้ในปฏิบัติการกู้ภัยที่มีชื่อเสียง เช่น ปฏิบัติการดรากอนรูจ ในคองโกปี 1964 และการจู่โจมช่วยเหลือตัวประกันที่ เอนเทบเบ ประเทศยูกันดาในปี 1976

จุดเด่นอีกประการคือความสามารถในการดัดแปลงเพื่อภารกิจเฉพาะ เช่น การที่ปากีสถานปรับ C-130 เป็นเครื่องทิ้งระเบิดในสงครามอินเดีย-ปากีสถาน ค.ศ. 1965 หรือการที่สหรัฐใช้ในโครงการ Commando Vault ทิ้งระเบิดขนาด 10,000 ปอนด์เพื่อเปิดพื้นที่ลงจอดเฮลิคอปเตอร์ในเวียดนาม รวมถึงภารกิจลับอย่าง Operation Heavy Tea ที่ลักลอบติดตั้งเซ็นเซอร์ใกล้ฐานทดลองนิวเคลียร์ของจีนในปี 1969

C-130 ยังถูกใช้งานในสงครามสมัยใหม่อย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่สงครามฟอล์กแลนด์ในปี 1982 สงครามอ่าวเปอร์เซียในปี 1991 การรุกรานอัฟกานิสถานในปี 2001 และสงครามอิรักปี 2003 โดยมีบทบาทตั้งแต่การขนส่ง การเติมเชื้อเพลิงกลางอากาศ ไปจนถึงการยิงสนับสนุนด้วยปืนใหญ่บินได้อย่าง AC-130 นอกจากนี้ เครื่องยังถูกประเทศพันธมิตรเนโทและพันธมิตรอื่น ๆ ใช้งานร่วมปฏิบัติการทางทหารอยู่เสมอ

ความสามารถในการปรับตัวสูงทำให้ C-130 เป็นมากกว่าเครื่องบินลำเลียง แต่คือ “ม้าใช้งานสารพัดประโยชน์” ที่ยังคงมีบทบาทในกองทัพโลกจนถึงปัจจุบัน โดยยังถูกพัฒนาต่อในรุ่นใหม่อย่าง C-130J และถูกบรรจุเข้าประจำการในกองทัพมากกว่า 70 ประเทศ

## รุ่นย่อย
### รุ่นย่อยทั่วไป
* **C-130A:** รุ่นแรกสุด เริ่มเข้าประจำการในปี 1956 ใช้เครื่องยนต์ Allison T56-A-9 ใบพัดสามแฉก มีหัวลำตัวแบบทู่เช่นเดียวกับเครื่องต้นแบบ  แม้จะมีสมรรถนะด้านการขนส่งที่ดี แต่ก็พบข้อจำกัดเรื่องพิสัยบิน จึงต้องเพิ่มถังเชื้อเพลิงเพิ่มระยะการปฏิบัติการ
* **C-130B:** เปิดตัวในปี 1959 เพิ่มความจุเชื้อเพลิงและเปลี่ยนใบพัดเป็นสี่แฉก ทำให้บินไกลขึ้น นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุงระบบโครงสร้างปีกและระบบอิเล็กทรอนิกส์บางส่วน ทำให้เป็นรุ่นที่มีความน่าเชื่อถือมากขึ้นสำหรับภารกิจทั้งขนส่งและสนับสนุนทางยุทธวิธี
* **C-130D:** เป็นรุ่นพิเศษที่ดัดแปลงมาจาก C-130A เพื่อตอบสนองการปฏิบัติการในเขตขั้วโลกและพื้นที่ที่ปกคลุมด้วยหิมะ รุ่นนี้ติดตั้งแท่นสกีขนาดใหญ่ ทำให้สามารถขึ้น–ลงบนพื้นน้ำแข็งหรือหิมะได้โดยตรง 
* **C-130E:** เปิดตัวในปี 1962 พัฒนาขึ้นเพื่อรองรับการบินระยะไกล เพิ่มถังเชื้อเพลิงภายในปีก และปรับปรุงเครื่องยนต์ให้มีแรงขับสูงกว่าเดิม รุ่นนี้กลายเป็นกำลังหลักของกองทัพอากาศสหรัฐและพันธมิตร NATO ในช่วงสงครามเย็น
* **C-130F:** เป็นรุ่นสำหรับกองทัพเรือสหรัฐและนาวิกโยธินสหรัฐ ปรับระบบสื่อสารและอุปกรณ์ให้เหมาะกับการปฏิบัติการทางทะเล
* **C-130G:** สำหรับกองทัพเรือสหรัฐเช่นกัน โดยมีโครงสร้างเสริมความแข็งแรงกว่ารุ่นก่อนหน้า
* **C-130H:** เปิดตัวช่วงทศวรรษ 1970 ได้รับการปรับปรุงเป็นเครื่องยนต์ Allison T56-A-15 ใบพัดสี่แฉก และระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่ทันสมัยขึ้น เพิ่มสมรรถนะด้านน้ำหนักบรรทุกและความประหยัดเชื้อเพลิง ซึ่งกลายเป็นรุ่นย่อยที่ใช้แพร่หลายที่สุดทั่วโลก
* **C-130I:** รุ่นส่งออกสำหรับกองทัพอากาศอิสราเอล มีพื้นฐานจาก C-130E
* **[[ล็อกฮีดมาร์ติน C-130J ซูเปอร์เฮอร์คิวลิส|C-130J]]:** ชื่อว่า  **ซูเปอร์เฮอร์คิวลิส** เปิดตัวในทศวรรษ 1990 ใช้เครื่องยนต์ Rolls-Royce AE 2100D3 พร้อมใบพัดหกแฉกแบบคอมโพสิต มีระบบอิเล็กทรอนิกส์และห้องนักบินแบบดิจิทัล เพิ่มประสิทธิภาพด้านความเร็ว ระยะทาง และการบรรทุก เป็นรุ่นที่ยังคงสายการผลิตต่อเนื่องและได้รับความนิยมสูงสุดในศตวรรษที่ 21
* **C-130K:** รุ่นส่งออกสำหรับกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร

### รุ่นย่อยเฉพาะทาง
* **[[ล็อกฮีด AC-130|AC-130]]:** รุ่นโจมตีภาคพื้นดิน ที่ติดตั้งปืนใหญ่และปืนกลอัตโนมัติ เช่น ปืน 105 มม, 40 มม และ 25 มม พร้อมระบบเล็งเป้าหมายด้วยเซนเซอร์อินฟราเรดและเรดาร์ ทำหน้าที่การสนับสนุนทางอากาศโดยใกล้ชิดมีชื่อเสียงจากการปฏิบัติการในเวียดนาม อิรัก และอัฟกานิสถาน
* **[[ล็อกฮีด DC-130|DC-130]]:** รุ่นควบคุมและบรรทุกโดรนสอดแนม Ryan Firebee ไว้บนปีก สามารถปล่อยและควบคุมโดรนในระหว่างบิน 
* **EC-130:** รุ่นศูนย์ควบคุมทางอากาศและสงครามอิเล็กทรอนิกส์ ใช้ข่มและตัดขาดระบบสื่อสารของข้าศึก 
* **HC-130:** รุ่นค้นหาและกู้ภัย รวมถึงการเติมเชื้อเพลิงทางอากาศให้กับเฮลิคอปเตอร์ ใช้สนับสนุนภารกิจของหน่วยกู้ภัยและหน่วยรบพิเศษ
* **MC-130:** รุ่นสำหรับหน่วยรบพิเศษหรือปฏิบัติการลับ เช่น การลำเลียงหน่วยรบ การเติมเชื้อเพลิงให้กับเฮลิคอปเตอร์ของหน่วยรบพิเศษ และการสนับสนุนปฏิบัติการแทรกซึมในดินแดนข้าศึก
* **RC-130:** รุ่นลาดตระเวนและรวบรวมข่าวกรอง โดยมีการติดตั้งอุปกรณ์ถ่ายภาพและเรดาร์สอดแนม ใช้ตรวจสอบพื้นที่กว้างทั้งกลางวันและกลางคืน รวมถึงการทำแผนที่ทางการทหาร
* **WC-130:** รุ่นตรวจอากาศ โดยเฉพาะการบินเข้าสู่พายุเฮอริเคนและพายุโซนร้อน ติดตั้งเซนเซอร์ตรวจวัดสภาพอากาศ, โดรปโซนสำหรับปล่อยลงไปวัดความชื้น ความกดอากาศ และอุณหภูมิ

## ประเทศผู้ใช้งาน
thumb|right|350px|ประเทศที่ใช้ซี-130 เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2549

## รายละเอียด ล็อกฮีด ซี-130 เฮอร์คิวลิส (รุ่นเดิม)
300px|right
* **ลูกเรือ** 5 นาย (นักบินสองนาย พลนำร่อง วิศวกรการบิน และพลลำเลียง)
* **ความจุ** 
** ผู้โดยสาร 92 คน *หรือ*
** ทหารพลร่ม 64 นาย *หรือ*
** ผู้ได้รับบาดเจ็บพร้อมเปล 72 คนพร้อมแพทย์ 2 นาย *หรือ*
** ฮัมวี 2-3 คัน *หรือ*
** ยานเกราะทหารราบ เอ็ม113 1 คัน
* **น้ำหนักอาวุธ** 20,000 กิโลกรัม
* **ความยาว** 28.8 เมตร
* **ระยะระหว่างปลายปีกทั้งสอง** 40.4 เมตร
* **ความสูง** 11.6 เมตร
* **พื้นที่ปีก** 162.1 ตารางเมตร
* **น้ำหนักเปล่า** 34,400 กิโลกรัม
* **น้ำหนักวิ่งขึ้นสูงสุด** 70,300 กิโลกรัม
* **ขุมกำลัง** เครื่องยนต์เทอร์โบใบพัดอัลลิสัน ที56-เอ-15 4เครื่องยนต์ ให้กำลังเครื่องละ 4,590 แรงม้า
* **ความเร็วสูงสุด** 592 กิโลเมตรต่อชั่วโมง 
* **เพดานบินใช้งาน** 28,000 ฟุต
* **อัตราการไต่ระดับ** 1,830 ฟุตต่อนาที
* **พิสัย** 3,800 กิโลเมตร

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม
;การพัฒนาที่เกี่ยวข้อง
* ซี-130เจ ซูเปอร์เฮอร์คิวลิส  
* เอซี-130 สเปกเตอร์/สปูคกี้ 
* ล็อกฮีด ดีซี-130 

;อากาศยานที่เทียบเท่า
* แอนโตนอฟ แอน-12

## แหล่งข้อมูลอื่น
* ซี-130 เฮอร์คิวลิสของกองทัพอากาศสหรัฐ
* แฟ้มซี-130 ของกองทัพเรือสหรัฐ และประวัติของซี-130 ใน Navy.mil 
* ซี-130 ใน GlobalSecurity.org
* ซี-130 เฮอร์คิวลิสใน AviaMil.net 
* HerkyBirds.com ภาพและหัวข้อซี-130
* ซี-130 ใน heyeng.com 
* ซี-130 ใน amcmuseum.org 
* วิดีโอการลงจอดบนเรือยูเอสเอส ฟอร์เรสทัลของซี-130 ใน Youtube.com


หมวดหมู่:อากาศยานขนส่งทางการทหาร
หมวดหมู่:การเติมเชื้อเพลิงทางอากาศ
หมวดหมู่:บริษัทล็อกฮีด
หมวดหมู่:อากาศยานดับเพลิงทางอากาศ
หมวดหมู่:เครื่องบินล็อกฮีด