ภัยแล้ง

**ภัยแล้ง** คือช่วงเวลาที่สภาพอากาศแห้งแล้งกว่าปกติ ภัยแล้งอาจเกิดขึ้นนานเป็นวัน เดือน หรือปี โดยมักมีผลกระทบอย่างมากต่อระบบนิเวศและเกษตรกรรมในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ และก่อให้เกิดความเสียหายต่อเศรษฐกิจในท้องถิ่น ฤดูแล้งประจำปีในเขตร้อนทำให้โอกาสเกิดภัยแล้งสูงขึ้นอย่างมาก พร้อมทั้งเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดไฟป่าอีกด้วย คลื่นความร้อนสามารถทำให้สภาพภัยแล้งแย่ลงได้อย่างมากโดยการเพิ่มการคายน้ำและการระเหย สิ่งนี้ทำให้ป่าไม้และพืชพันธุ์อื่น ๆ แห้ง และเพิ่มเชื้อเพลิงสำหรับไฟป่า

ภัยแล้งเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นซ้ำในหลายพื้นที่ทั่วโลก และมีความรุนแรงมากขึ้นและคาดการณ์ได้ยากเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งการศึกษาวงแหวนต้นไม้แสดงให้เห็นว่าภัยแล้งเกิดขึ้นตั้งแต่ปี 1900 มีผลกระทบสามประเภทที่เกิดจากภัยแล้ง ได้แก่ ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคม ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมรวมถึงการทำให้พื้นที่ชุ่มน้ำแห้ง การเกิดไฟป่ามากขึ้น และการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ 

ผลกระทบทางเศรษฐกิจรวมถึงการหยุดชะงักของแหล่งน้ำสำหรับผู้คน การผลิตทางการเกษตรที่ลดลงทำให้การผลิตอาหารมีต้นทุนสูงขึ้น นอกจากนี้ยังมีปัญหาการขาดแคลนน้ำสำหรับชลประทานหรือพลังงานน้ำ ผลกระทบทางสังคมและสุขภาพรวมถึงผลกระทบต่อสุขภาพของผู้คนที่ต้องเผชิญกับปรากฏการณ์นี้โดยตรง เช่น คลื่นความร้อนที่รุนแรง ราคาข้าวของที่สูงขึ้น ความเครียดจากผลผลิตที่ล้มเหลว และการขาดแคลนน้ำ ภัยแล้งที่ยาวนานทำให้เกิดการอพยพครั้งใหญ่และวิกฤตด้านมนุษยธรรม

ตัวอย่างของภูมิภาคที่มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในการเกิดภัยแล้ง ได้แก่ ลุ่มน้ำอเมซอน ออสเตรเลีย ภูมิภาคซาเฮล และอินเดีย ตัวอย่างเช่น ในปี 2005 บางส่วนของลุ่มน้ำอเมซอนประสบกับภัยแล้งที่เลวร้ายที่สุดในรอบ 100 ปี ออสเตรเลียอาจประสบภัยแล้งที่รุนแรงมากขึ้นและมีแนวโน้มที่จะเกิดบ่อยขึ้นในอนาคต รายงานที่รัฐบาลมอบหมายให้จัดทำกล่าวเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2008 ภัยแล้งในออสเตรเลีย ที่ยาวนานในออสเตรเลียสิ้นสุดลงในปี 2010 ภัยแล้งในแอฟริกาตะวันออก ระหว่างปี 2020–2022 นั้นเลวร้ายยิ่งกว่าภัยแล้งในปี 2010–2011 ทั้งในแง่ของระยะเวลาและความรุนแรง อินเดียมีพื้นที่กว่า 150 อำเภอในอินเดียมีความเสี่ยงต่อภัยแล้ง โดยส่วนใหญ่กระจุกอยู่ในรัฐราชสถาน, คุชราต, มัธยประเทศและชุมชนที่ติดกับรัฐชัชติสครห์, อุตตรประเทศ, คาร์นาตากาตะวันตกเฉียงเหนือ และรัฐมหาราษฏระที่อยู่ติดกัน

ตลอดประวัติศาสตร์ มนุษย์มักมองว่าภัยแล้งเป็นภัยพิบัติเนื่องจากผลกระทบต่อความพร้อมของอาหารและต่อสังคมโดยรวม ผู้คนมักมองว่าภัยแล้งเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติหรือเป็นสิ่งที่ได้รับอิทธิพลจากกิจกรรมของมนุษย์ หรือเป็นผลมาจากพลังเหนือธรรมชาติ

## คำจำกัดความ
[thumb|upright=1.6|right|ทุ่งนานอก [Benambra|เบนัมบรา, ออสเตรเลีย ที่ประสบภัยแล้งในปี 2006]]

IPCC Sixth Assessment Report (รายงานการประเมินผลครั้งที่หกของ IPCC) นิยามภัยแล้งว่าเป็น "สภาพที่แห้งกว่าปกติ"  ซึ่งหมายความว่าภัยแล้งคือ "การขาดน้ำเปรียบเทียบกับความสามารถในการจัดหาน้ำเฉลี่ยที่สถานที่และฤดูกาลที่กำหนด" 

ตามที่ National Integrated Drought Information System (ระบบข้อมูลภัยแล้งรวมหลายหน่วยงาน) ระบุ ภัยแล้งมักจะถูกนิยามว่าเป็น "การขาดการตกตะกอนในระยะเวลานาน (มักจะเป็นฤดูกาลหรือมากกว่า) ส่งผลให้เกิดการขาดแคลนน้ำ" สำนักงานบริการสภาพอากาศแห่งชาติของ องค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ (NOAA) นิยามภัยแล้งว่าเป็น "การขาดความชื้นที่ส่งผลให้เกิดผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ต่อผู้คน, สัตว์, หรือพืชในพื้นที่ขนาดใหญ่" 

ภัยแล้งเป็นปรากฏการณ์ที่ซับซ้อน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการขาดน้ำ และเป็นสิ่งที่ยากต่อการติดตามและนิยาม  ในช่วงต้นทศวรรษ 1980 มีการเผยแพร่คำนิยามของ "ภัยแล้ง" มากกว่า 150 รายการแล้ว  ความหลากหลายของนิยามสะท้อนถึงความแตกต่างในพื้นที่, ความต้องการ, และวิธีการทางวิชาการ

## หมวดหมู่
ภัยแล้งมีสามหมวดหมู่หลักตามที่การขาดความชื้นเกิดขึ้นในวงจรน้ำ: ภัยแล้งจากสภาพอากาศ, ภัยแล้งจากน้ำ, และภัยแล้งทางการเกษตรหรือภัยแล้งทางนิเวศวิทยา  ภัยแล้งจากสภาพอากาศเกิดจากการขาด การตกตะกอน ภัยแล้งจากน้ำเกี่ยวข้องกับการมีน้ำไหลบ่าต่ำ, กระแสน้ำในลำธาร, และการเก็บน้ำในอ่างเก็บน้ำที่ต่ำ ภัยแล้งทางการเกษตรหรือภัยแล้งทางนิเวศวิทยาทำให้พืชเกิดความเครียดจากการรวมกันของการระเหยและ ความชื้นในดิน ที่ต่ำ  บางองค์กรเพิ่มหมวดหมู่อีกหนึ่งหมวดหมู่: ภัยแล้งทางสังคมเศรษฐกิจเกิดขึ้นเมื่อความต้องการสินค้าทางเศรษฐกิจมากกว่าปริมาณที่มีอยู่เนื่องจากการขาดแคลนน้ำที่เกี่ยวข้องกับสภาพอากาศ  ภัยแล้งทางสังคมเศรษฐกิจเป็นแนวคิดที่คล้ายกับ การขาดแคลนน้ำ

หมวดหมู่ของภัยแล้งแต่ละประเภทมีสาเหตุที่แตกต่างกันแต่มีผลกระทบที่คล้ายกัน:
# ภัยแล้งจาก สภาพอากาศ เกิดขึ้นเมื่อมีช่วงเวลายาวนานที่มีการตกตะกอนต่ำกว่าค่าเฉลี่ย ภัยแล้งจากสภาพอากาศมักจะเกิดก่อนภัยแล้งประเภทอื่น ๆ เมื่อภัยแล้งดำเนินต่อไป สภาพแวดล้อมรอบๆ จะค่อยๆ เลวร้ายลงและผลกระทบต่อประชากรในท้องถิ่นจะเพิ่มขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป
# ภัยแล้งจาก น้ำ เกิดขึ้นเมื่อการสำรองน้ำในแหล่งน้ำเช่น น้ำบาดาล, ทะเลสาบ และ อ่างเก็บน้ำ ลดต่ำลงกว่าขีดจำกัดที่สำคัญในท้องถิ่น ภัยแล้งจากน้ำมักจะแสดงออกช้ากว่าเพราะเกี่ยวข้องกับน้ำที่เก็บไว้ที่ถูกใช้ออกไปแต่ไม่ได้รับการเติมเต็ม เช่นเดียวกับภัยแล้งทางการเกษตร ภัยแล้งจากน้ำสามารถเกิดขึ้นจากสาเหตุที่มากกว่าการสูญเสียฝน ตัวอย่างเช่น ในปี 2007 คาซัคสถาน ได้รับเงินจำนวนมากจาก ธนาคารโลก เพื่อฟื้นฟูน้ำที่ถูกเบี่ยงเบนไปยังประเทศอื่นจาก ทะเลอารัล ภายใต้การปกครองของ สหภาพโซเวียต สถานการณ์คล้ายกันยังทำให้ทะเลสาบใหญ่ที่สุดของพวกเขา บอลคาช เสี่ยงต่อการแห้งสนิท
# ภัยแล้งทาง การเกษตร หรือภัยแล้งทางนิเวศวิทยาจะส่งผลกระทบต่อการผลิตพืชผลหรือ นิเวศวิทยา โดยทั่วไป สภาพนี้ยังสามารถเกิดขึ้นได้อย่างอิสระจากการเปลี่ยนแปลงระดับการตกตะกอนเมื่อทั้งการเพิ่มขึ้นของ การชลประทาน หรือสภาพดินและการกัดเซาะที่เกิดจากกิจกรรมทางการเกษตรที่วางแผนไม่ดีทำให้เกิดการขาดแคลนน้ำที่มีให้กับพืช

## ดัชนีและการติดตาม
มีการกำหนดดัชนีหลายชนิดเพื่อวัดและติดตามภัยแล้งในระดับพื้นที่และเวลาแตกต่างกัน คุณสมบัติสำคัญของดัชนีภัยแล้งคือความสามารถในการเปรียบเทียบพื้นที่ และต้องมีความแข็งแกร่งทางสถิติ ดัชนีภัยแล้งรวมถึง:

* ดัชนีภัยแล้งของพาลเมอร์ (บางครั้งเรียกว่า Palmer drought severity index (PDSI)): ดัชนีภัยแล้งในระดับภูมิภาคที่ใช้กันทั่วไปในการติดตามเหตุการณ์ภัยแล้งและศึกษาขอบเขตและความรุนแรงของช่วงภัยแล้ง ดัชนีนี้ใช้ข้อมูลการตกตะกอนและอุณหภูมิในการศึกษาการจัดหาน้ำและความต้องการโดยใช้โมเดลสมดุลน้ำพื้นฐาน
* ดัชนีภัยแล้ง คีทช์-ไบรัม: ดัชนีที่คำนวณจากปริมาณน้ำฝน, อุณหภูมิอากาศ, และปัจจัย สภาพอากาศ อื่น ๆ
* ดัชนีการตกตะกอนมาตรฐาน (SPI): คำนวณจากปริมาณน้ำฝน ซึ่งทำให้เป็นตัวชี้วัดที่เรียบง่ายและใช้งานง่ายในการติดตามและคาดการณ์ภัยแล้งในพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลก องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก แนะนำดัชนีนี้สำหรับการระบุและติดตามภัยแล้งทางอุตุนิยมวิทยาในสภาพอากาศและช่วงเวลาที่แตกต่างกัน 
* ดัชนีการคายระเหยของปริมาณน้ำฝนมาตรฐาน (SPEI): ดัชนีภัยแล้งหลายระดับที่อิงจากข้อมูลสภาพอากาศ SPEI ยังพิจารณาถึงบทบาทของ ความต้องการการระเหย ที่เพิ่มขึ้นต่อความรุนแรงของภัยแล้ง  ความต้องการการระเหยมีความโดดเด่นโดยเฉพาะในช่วงขาดแคลนการตกตะกอน การคำนวณ SPEI ต้องการข้อมูลการตกตะกอนและความต้องการการระเหยทางบรรยากาศที่มีคุณภาพสูงและระยะยาว ซึ่งสามารถได้รับจากสถานีพื้นดินหรือข้อมูลที่จัดทำจากการวิเคราะห์ซ้ำรวมถึงข้อมูลจากดาวเทียมและแหล่งข้อมูลหลายแหล่ง 
* ดัชนีที่เกี่ยวข้องกับพืช: ความชื้นในดินที่ราก, ดัชนีสภาพพืช (VDI) และดัชนีสุขภาพพืช (VHI) VCI และ VHI คำนวณจากดัชนีพืชเช่น ดัชนีพืชที่แตกต่างตามมาตรฐาน (NDVI) และชุดข้อมูลอุณหภูมิ 
* ดัชนีเดซิเลส 
* ดัชนีการไหลน้ำที่มาตรฐาน

ข้อมูลภัยแล้งความละเอียดสูงช่วยในการประเมินการเปลี่ยนแปลงและความแปรปรวนในระยะเวลาและพื้นที่ของภัยแล้งที่มีความละเอียดสูงขึ้น ซึ่งสนับสนุนการพัฒนามาตรการการปรับตัวเฉพาะที่ 

การใช้ดัชนีหลายประเภทด้วยชุดข้อมูลที่แตกต่างกันช่วยในการจัดการและติดตามภัยแล้งได้ดีกว่าการใช้ชุดข้อมูลเพียงชุดเดียว โดยเฉพาะในพื้นที่ของโลกที่ไม่มีข้อมูลเพียงพอ เช่น แอฟริกาและอเมริกาใต้ การใช้ชุดข้อมูลเดียวอาจมีข้อจำกัด เนื่องจากอาจไม่สามารถจับภาพลักษณะและผลกระทบของภัยแล้งได้อย่างครบถ้วน 

การติดตามระดับความชื้นอย่างรอบคอบยังช่วยในการคาดการณ์ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นสำหรับไฟป่าได้ด้วย

## ดูเพิ่ม
* ดัชนีความแห้งแล้ง
* ที่หลบภัยจากภัยแล้ง
* ภัยแล้งเฉียบพลัน
* ความมั่นคงด้านอาหาร
* เซนเซอร์ใบ
* รายการของภัยแล้ง
* จุดเหี่ยวเฉาถาวร
* อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อสู้กับการขาดแคลนทรัพยากร
* ความมั่นคงด้านน้ำ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* 
* GIDMaPS Global Integrated Drought Monitoring and Prediction System, University of California, Irvine

หมวดหมู่:ภัยแล้ง
หมวดหมู่:ปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยา
หมวดหมู่:การป้องกันภัยฝ่ายพลเรือน
หมวดหมู่:ความแปรปรวนและการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ
หมวดหมู่:อุทกวิทยา
หมวดหมู่:น้ำและสิ่งแวดล้อม
หมวดหมู่:อันตรายจากสภาพอากาศ
หมวดหมู่:บทความที่มีคลิปวิดีโอ
หมวดหมู่:ภัยธรรมชาติ