การแต่งกายของพม่า

**การแต่งกายของพม่า** การแต่งกายของพม่านั้นมีรูปแบบที่หลากหลายขึ้นอยู่กับเชื้อชาติ, สภาพภูมิศาสตร์, สภาพภูมิอากาศ, ประเพณีวัฒนธรรมของผู้คนในแต่ละภูมิภาคของประเทศพม่า การแต่งกายที่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางของชาวพม่าคือ *[[โลนจี]]* เป็นโสร่งแบบหนึ่งจัดเป็นการแต่งกายประจำชาติ สวมใส่ทั้งชายและหญิงทั่วประเทศ เสื้อผ้าพม่ายังมีความหลากหลายในแง่ของสิ่งทอสาน เส้นใย สี และวัสดุ เช่น ผ้ากำมะหยี่ ผ้าไหม ผ้าลูกไม้ ผ้ามัสลิน และผ้าฝ้าย

## ประวัติ
### ก่อนอาณานิคม
#### สมัยนครรัฐปยู
[thumb|alt=Bodhisattva|[พระศรีอริยเมตไตรย พระโพธิสัตว์ในศิลปะปยู]]
##### [[ฮะลี่น]]
ประติมากรรมปยูที่ค้นพบในเมืองโบราณ ฮะลี่น แสดงให้เห็นผู้ชายปยูสวมผ้าโพกศีรษะและเครื่องประดับศีรษะคล้ายมงกุฎ ในขณะที่ผู้หญิงปยูสวมเครื่องประดับศีรษะที่คล้ายกับเครื่องทองประดับศีรษะที่พบเห็นต่อมาในยุคพุกาม แม้ว่าภาพเครื่องประดับหูและรูปชาวปยูจะค่อนข้างหายากในงานแกะสลักหินเหล่านี้ แต่ติ่งหูที่กว้างและห้อยลงมาบ่งชี้ว่าการสวมจุกหูหรือต่างหูน่าจะเป็นเรื่องปกติ เครื่องประดับและสิ่งประดับอื่น ๆ ไม่ได้มีมากมายเท่าในยุคพุกาม แต่พบสร้อยคอลูกปัดขนาดใหญ่ประดับคอทั้งของผู้ชายและผู้หญิงปยู ไม่สามารถมองเห็นภาพเสื้อและผ้าที่พันรอบเอวได้อย่างชัดเจน ผ้าดูบางมากจนดูเหมือนจะแนบชิดกับร่างกาย

##### [[อาณาจักรศรีเกษตร|ศรีเกษตร]]
ศรีเกษตร ตั้งอยู่ห่างจากเมืองแปร ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ 8 กิโลเมตร (5 ไมล์) ในหมู่บ้านมอซาในปัจจุบัน เป็นเมืองหลวงสุดท้ายและอยู่ทางใต้สุดของนครรัฐปยู

ประติมากรรมปยูในศรีเกษตรแสดงให้เห็นผ้าสวมร่างกายส่วนล่างคล้ายผ้าถุงได้ชัดเจนขึ้น บางภาพของสตรีชาวปยูแสดงให้เห็นว่าพวกเธอสวมผ้าถุงที่บางและเข้ารูป เน้นรูปร่างของพวกเธอ ในขณะที่บางภาพแสดงให้เห็นรูปทรงผ้าถุงที่หนา สำหรับผู้ชายชาวปยู เครื่องแต่งกายของพวกเขาคล้ายกับกางเกงขายาวหลวม ๆ ที่พบเห็นต่อมาในยุคพุกาม ผูกที่เอวด้วยเข็มขัดมักจะผูกเป็นปมในลักษณะที่คล้ายกับของชาวพุกาม นอกจากนี้ รูปผู้ชายบางรูปดูเหมือนจะสวมผ้าคลุมที่คล้ายเสื้อเชิ้ต แม้ว่าจะจางและไม่ชัดเจนนัก ยังแสดงให้เห็นว่าผู้ชายชาวปยูสวมกำไลและเครื่องประดับหูขนาดใหญ่ ทรงผมของทั้งชายและหญิงดูค่อนข้างคล้ายกัน โดยผมของพวกเขารวบไว้ที่ศีรษะและยึดไว้ด้วยเครื่องประดับผมบางชนิด ซึ่งมักจะจัดทรงเป็นมวยผมหรือจุกผมที่โดดเด่น

ที่น่าสังเกตคือ ทรงผมของสตรีชาวปยูสอดคล้องกับคำอธิบายที่พบในบันทึกทางประวัติศาสตร์ของจีน บันทึกเหล่านี้กล่าวว่า "หลังแต่งงาน สตรีชาวปยูจะมัดผมเป็นมวยไว้บนศีรษะ ประดับด้วยเครื่องประดับเงินหรือไข่มุก" ตามบันทึกของจีน ชาวปยูส่วนใหญ่สวมใส่เสื้อผ้าฝ้าย พวกเขาไม่สวมใส่ผ้าไหมเนื่องจากการผลิตผ้าไหมต้องฆ่าหนอนไหม ซึ่งขัดกับความเชื่อของพวกเขาในการไม่ใช้ความรุนแรง บันทึกยังบรรยายถึงสตรีชาวปยูที่สวมมงกุฎประดับลวดลายดอกไม้สีทองและลวดลายฝังไข่มุก

ในแง่ของเครื่องแต่งกาย ผู้หญิงชาวปยูจะสวมผ้าถุงทอสีสันสดใส มักจะคลุมด้วยผ้าคลุมไหล่ไหมเนื้อละเอียด เมื่อออกไปข้างนอกพวกเธอมักจะถือพัดมือไปด้วย เป็นที่สังเกตได้ว่าผู้หญิงที่มีตำแหน่งสูงมักจะมีผู้ติดตามสี่หรือห้าคนถือพัดเป็นส่วนหนึ่งของขบวน

#### สมัยพุกาม
thumb|ภาพประกอบแสดงเสื้อผ้าในสมัยพุกาม
[thumb|alt=In this painting, bodhisattva wearing a short-waisted body shirt and a dhoti-like paso(ပဆိုဝ်)/ kase(ခဆီး).|ภาพวาดพระโพธิสัตว์ในคริสต์ศตวรรษที่ 11 ณ วัดอแบยะดะนา พุกาม ในภาพนี้พระโพธิสัตว์ทรงสวมผ้าสั้นคาดเอวคล้าย[โธตี]]
ในสมัยพุกามแม้ว่าผ้าฝ้ายจะเป็นวัสดุสิ่งทอที่ใช้กันมากที่สุด แต่สิ่งทอนำเข้าอื่น ๆ เช่น ผ้าไหม ผ้าซาติน และกำมะหยี่ ก็ถูกนำมาใช้ในเครื่องแต่งกายของชาวพม่าเช่นกัน การค้าขายกับดินแดนใกล้เคียงมีมาตั้งแต่สมัยปยู และได้เสริมสร้างวัฒนธรรมทางวัตถุด้วยสิ่งทอนำเข้าที่ใช้สำหรับพิธีกรรมและการแต่งกาย ตัวอย่างเช่น มีนกะลาเซดี สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้านรสีหบดี ภายในบรรจุสิ่งของที่ทำด้วยผ้าซาตินและผ้ากำมะหยี่ซึ่งไม่ได้ผลิตในท้องถิ่น

กษัตริย์และเจ้าชายในสมัยพุกามสวมเสื้อคลุมที่เรียกว่า *วุทโลน* (ဝတ်လုံ), *ดุยิน* (ဒုယင်), และ *โตยีน* (သိုရင်း) เป็นเครื่องแต่งกายช่วงบน ในขณะที่สวมผ้าพันรอบเอวคล้ายผ้าโธตีเป็นเครื่องแต่งกายท่อนล่าง สตรีชนชั้นสูงสวมเสื้อเกาะอกท่อนบนที่เรียกว่า *ยีนซี่* (ရင်စီး) โดยสวมทับเสื้อชั้นใน ก่อนที่จะเริ่มสวมเสื้อแจ็คเก็ตและเครื่องแต่งกายซึ่งมีลักษณะคล้ายส่าหรีที่ยาวกว่าและกางเกงทรงหลวม ซึ่งได้รับความนิยมต่อมาในสมัยพุกาม มีการปักทองและเงินตามยศทางสังคม เครื่องแต่งกายคุณภาพสูงและลายดอกไม้สวมใส่โดยชนชั้นสูงและชนชั้นปกครอง

#### สมัยอังวะตอนต้น
เครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิมในสมัยอังวะได้รับการอ้างอิงบ่อยกว่าในงานวรรณกรรม เช่น บทกวีและงานเขียนคลาสสิก มากกว่าในภาพวาดหรือประติมากรรม ตามบันทึกของจีนเมื่อปี ค.ศ. 1396 ชาวอังวะสวมเสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาว ผ้าพันรอบเอวของพวกเขาพันจากด้านหน้าไปด้านหลังและผูกให้แน่นรอบเอว มีการบันทึกไว้ว่า *ปาโซ*  ที่ขุนนางสวมใส่นั้นยาวประมาณ 20 ฟุต (6 เมตร) ในขณะที่ของสามัญชนมีความยาวประมาณ 10 ฟุต (3 เมตร)

ผู้ชายประดับตนเองด้วยผ้าที่มีลวดลายพันรอบศีรษะ โดยส่วนที่เหลือของผ้าจะห้อยลงมาด้านหลัง พวกเขาสวมเสื้อด้านหนึ่งพาดไหล่ ทำให้ช่วงบนของร่างกายบางส่วนเปิดโล่ง ส่วนผู้หญิงนั้นจะใช้ผ้าคลุมไหล่สีขาวคลุมตัว และใช้ผ้าลายต่าง ๆ พันรอบคอคล้ายผ้าพันคอ บันทึกเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงรูปแบบการแต่งกายของผู้คนในอังวะช่วงรัชสมัยของพระเจ้าฝรั่งมังศรีชวา จากบันทึกเหล่านี้ สามารถกล่าวได้ว่าผู้ชายในสมัยอังวะมักจะสวมเสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาวทรงระฆัง สวม*ตองเช ปาโซ* และโพกศีรษะ (*[[ก้องบ้อง]]*)

ตามคำกล่าวใน *ปูเรนิทิน-ยะตุ* (ပုရေနိသင်ရတု) ของชีน-มฮารัฐสาร (ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ) เป็นที่สังเกตว่ามีลวดลาย ซีน-ซเว-วู่น-เชะ (ဆင်စွယ်ဝန်းယှက်) ในการทอผ้าสมัยนั้นแล้ว อย่างไรก็ตาม ลวดลายคล้ายคลื่นเหล่านี้ยังไม่ได้ถูกเรียกว่า *[[อะเชะ]]* (အချိတ်) นอกจากนี้ใน *ต่อง-เตตุน-ยะตุ* (တောင့်တဲတွန့်ရတု) ชีน-มฮารัฐสารยังบรรยายถึงรูปแบบและเครื่องแต่งกายดั้งเดิมของสตรีในสมัยนั้น โดยเน้นที่การอนุรักษ์รูปแบบโบราณ เขายังกล่าวถึงทรงผม *มเยะพยู* (မြိတ်ဖြူ), *มเยะโซ่* (မြိတ်စို့) และ *มเยะลุ* (မြိတ်လွတ်) สตรีต่างสวมใส่เสื้อผ้าสีทองหอมกรุ่นและผ้าถุง (*ทะเมน)* สีทอง ปลายนิ้วของพวกเธอถูกย้อมสีแดงด้วยเฮนน่า ขนตาที่ยาวตามธรรมชาติถูกทำให้ยาวขึ้น และคิ้วของพวกเธอถูกวาดอย่างพิถีพิถันด้วยแปรง ใบหน้าของพวกเธอถูกแต่งแต้มอย่างประณีตด้วยเครื่องสำอางแบบดั้งเดิมที่มีกลิ่นหอม (*Kato Thaw Maw*) ทำให้พวกเธอดูงดงามและศักดิ์สิทธิ์จนถูกเปรียบเทียบกับนางฟ้าจากสวรรค์ทั้งหกชั้น นอกจากนี้ทรงผมแบบ *เจะ-ตอง-ซี่* (ကြက်တောင်စည်း) ซึ่งเป็นการรวบผมไว้ด้านบนศีรษะและมัดไว้ ก็ได้รับการอธิบายไว้ด้วย

เมื่อพรรณนาถึงความงามของสตรีชาวอังวะ ภาพของชีน-มฮารัฐสารนั้นอ่อนโยนและงดงามอย่างโดดเด่น นำเสนอมุมมองที่แตกต่างจากผู้อื่น เขาบรรยายถึงช่วงเวลาหนึ่งไว้ โดยเฉพาะช่วงแสงสนธยา (The Twilight Hour) ความงามของเธอยิ่งน่าหลงใหลมากยิ่งขึ้น บทกวีของเขาไม่ได้เพียงแต่เน้นย้ำถึงมวยผมสีทอง เสื้อท่อนบน (*เอ้นจี*) ผ้าถุง (*ทะเมน*) และเข็มขัดของเธอเท่านั้น แต่ยังแฝงนัยอย่างแยบยลถึงวิธีที่เสื้อผ้าของเธอเผยและปกปิดหน้าอกของเธออย่างละเอียดอ่อน เพิ่มความกล้าหาญแต่ก็มีศิลปะให้กับบทกวีของเขา

#### สมัยโก้นบอง
[thumb|พระมหากษัตริย์และข้าราชบริพารชาวพม่าแต่งกายด้วยชุดพระราชพิธีในพิธี[แรกนาขวัญ]]
การแต่งกายถือเป็นวัฒนธรรมที่สำคัญของชีวิตในพม่าก่อนสมัยอาณานิคม นักเดินทางชาวต่างชาติรายงานว่ามีเครื่องทอผ้าในทุกครัวเรือน ซึ่งช่วยให้ผู้หญิงทุกคนสามารถทอเสื้อผ้าใช้ในชีวิตประจำวันของครอบครัวได้ วินเชนโซ ซันแกร์มาโน บาทหลวงชาวอิตาลีซึ่งประจำการอยู่ในอาณาจักรโก้นบอง ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 สังเกตว่าคนในท้องถิ่นแต่งกายงดงามและฟุ่มเฟือย พิธีเจาะหูสำหรับเด็กผู้หญิงถือเป็นพิธีกรรมสำคัญ ชาวบ้านเหล่านั้นประดับด้วยทองคำและเงิน รวมทั้งแหวนที่ตกแต่งด้วยอัญมณี สร้อยคอ กำไล และกำไลข้อเท้า เครื่องประดับเหล่านี้มาพร้อมกับเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิม ประกอบด้วย *ปาโซ* ซึ่งสวมใส่โดยผู้ชาย และ *ทะเมน* ซึ่งสวมใส่โดยผู้หญิง ทั้งสองอย่างทำจากผ้าฝ้ายหรือผ้าไหม สวมรองเท้าแตะไม้หรือรองเท้าหนัง ชายและหญิงแต่งกายด้วยเครื่องแต่งกายที่ดีที่สุด รวมทั้งเสื้อคลุมที่มีการประดับเพื่อไปเยี่ยมชมเจดีย์และงานสำคัญอื่น ๆ

กฎหมายป้องกันความฟุ่มเฟือย ที่เรียกว่า *ยาซาไกง์* กำหนดวิถีชีวิตและการบริโภคสำหรับชาวพม่าในสมัยราชวงศ์โก้นบอง ทุกอย่างตั้งแต่รูปแบบของที่พักอาศัยไปจนถึงเสื้อผ้าให้เหมาะสมกับสถานะทางสังคมของคน ๆ นั้น กฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับพิธีศพและโลงศพ รวมไปถึงการใช้รูปแบบการพูดต่าง ๆ ตามลำดับสถานภาพทางสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งกฎระเบียบการแต่งกายในเมืองหลวงของราชวงศ์เป็นสิ่งที่เข้มงวดและมีความซับซ้อนมากที่สุด กฎเกณฑ์ที่ควบคุมการแต่งกายและการประดับตกแต่งได้รับการปฏิบัติอย่างเคร่งครัดเพื่อเป็นแนวทางในการจัดลำดับชั้นทางสังคม

เครื่องหมายนกยูง ถูกสงวนไว้อย่างเคร่งครัดสำหรับราชวงศ์ เสื้อคลุมยาวประกบตัวถึงสะโพกอย่าง *ไทง์มะเต้น* ถูกสงวนไว้ให้ใส่สำหรับเจ้าหน้าที่ในราชสำนัก ผ้าที่มีดิ้นโลหะเลื่อมและงานปักจำกัดเฉพาะราชวงศ์ เจ้าหน้าที่ระดับสูง และเจ้าประเทศราช (*[[เจ้าฟ้า]]*) รองเท้ากำมะหยี่ถูกสงวนไว้สำหรับราชวงศ์และภรรยาขุนนางชั้นสูง การประดับด้วยอัญมณีและหินมีค่ามีการควบคุมด้วยเช่นเดียวกัน การใช้ *ฮีนตะปะด้า* () สีย้อมสีชาดที่สกัดจากซินนาบาร์ ก็มีการควบคุม


ไฟล์:Burmese Court Officials 1795.jpg|การแต่งกายของราชสำนักพม่า
ไฟล์:Dancing girls.png|การแต่งกายของสตรีสมัยราชวงศ์ 
ไฟล์:Gentleman and servant.gif|การแต่งกายของผู้ชายสมัยราชวงศ์ 



### สมัยอาณานิคม
thumb|ภาพครอบครัวชาวพม่าแต่งกายด้วยชุดพื้นเมืองในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20
thumb|หญิงชาวพม่าแต่งกายด้วยชุด ''ทะเมน'' ที่สวมใส่กันทั่วไปจนถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20
การปกครองอาณานิคมนำไปสู่การล่มสลายของกฎหมายควบคุม ซึ่งต่างจากประเทศเพื่อนบ้านอินโดจีนของฝรั่งเศส ระบอบกษัตริย์ของพม่าถูกล้มล้างอย่างสิ้นเชิง ทำให้เกิดสุญญากาศทันทีสำหรับการสนับสนุนวัฒนธรรมทางวัตถุ สถาบันต่าง ๆ และจารีตประเพณี สมัยอาณานิคมเป็นจุดเริ่มต้นของคลื่น *[[ผู้ดีใหม่]]* ที่ไม่ใช่ชนชั้นสูงเก่า มีการพยายามนำรูปแบบและการแต่งกายของชนชั้นสูงสมัยก่อนอาณานิคมมาใช้

ในช่วงสมัยอาณานิคมของอังกฤษ เสื้อผ้าได้รับความหมายใหม่ในชีวิตของชาวพม่า โดยเป็นการแสดงออกถึงการต่อต้านอาณานิคม เหล่าชาตินิยมชาวพม่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับเสื้อผ้าแบบดั้งเดิมโดยเฉพาะอย่างยิ่ง *ยอโลนจี* () รูปแบบหนึ่งของโลนจีจากแคว้นยอ และ *ปีนนีไตโปนเอ้นจี* () เสื้อคลุมคอจีนสีเหลืองอมน้ำตาล ให้ความรู้สึกต่อต้านลัทธิล่าอาณานิคมและเสริมชาตินิยม ชาวพม่าที่สวมชุดลักษณะนี้ถูกตำรวจอังกฤษจับกุม การสวมเสื้อผ้า "แบบดั้งเดิม" ถูกมองว่าเป็นรูปแบบของการต่อต้านเชิงตั้งรับในหมู่ชาวพม่า ด้วยแรงบันดาลใจจากขบวนการสวาเดชีของ คานธี ชาวพม่าชาตินิยมยังได้รณรงค์คว่ำบาตรสินค้านำเข้า รวมทั้งเสื้อผ้า เพื่อส่งเสริมการบริโภคเสื้อผ้าที่ผลิตในท้องถิ่น

รูปแบบเสื้อผ้าก็มีการพัฒนาในสมัยอาณานิคมเช่นกัน รูปแบบเสื้อผ้า *ตองเช* *ปาโซ* และ *ทะเมน* หมดความนิยม มักนิยม *โลนจี* ที่เรียบง่ายและสวมใส่สะดวกกว่า โสร่งแบบผู้หญิง *ทะเมน* หรือ *ทะบี* () สั้นลงไม่ยาวไปถึงเท้าถึงเพียงแต่ข้อเท้า และความยาวของผ้าซิ่นช่วงบนลดลงเปิดเผยรอบเอวมากขึ้น ช่วงนี้ยังได้เห็นการนิยมเสื้อมัสลินสำหรับสตรี เผยให้เห็นชุดภายในของสตรีที่เรียกว่า *ซาบอลี* () การปกครองของอังกฤษยังมีอิทธิพลต่อแฟชั่นทรงผมและการแต่งกาย เครื่องประดับแบบตะวันตก เช่น เข็มขัดและรองเท้าหนัง มักสวมใส่กับเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิม การตัดผมทรงสั้นที่เรียกว่า *โบเก* () ถูกแทนที่การไว้ผมยาวซึ่งเป็นเรื่องปกติในหมู่ผู้ชายชาวพม่า ในทำนองเดียวกันผู้หญิงเริ่มไว้ทรงผมเช่น *อะเมาะ* () ประกอบด้วยมวยผมแบบเรียบง่ายขดอยู่ด้านบนศีรษะ แทนการไว้มวยผมแบบดั้งเดิม () การสักแบบพม่าดั้งเดิมก็ได้รับความนิยมลดลงเช่นเดียวกัน

### สมัยใหม่
[thumb|นักดนตรีดีด[ซองเกาะ สวมเสื้อแบบดั้งเดิม *อะเชะ ทะเมน*]]
หลังเอกราช ได้มีการเสริมบทบาทสำคัญของเสื้อผ้าให้เป็นอัตลักษณ์ประจำชาติพม่า ในขณะที่ประเทศอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้พยายามที่จะปรับปรุงเสื้อผ้าสำหรับพลเมืองของตน (เช่น สยามที่ได้รับจากรัฐนิยม หรืออินโดนีเซียที่สนับสนุนให้ผู้ชายสวมกางเกงขายาวแทน *[[โสร่ง]]*) รัฐบาลพม่าได้สนับสนุนให้ทั้งชายและหญิงสวมใส่ *โลนจี* ในชีวิตประจำวัน การปราศรัย ปี พ.ศ. 2494 ในการประชุมวัฒนธรรมอินเดียพม่า นายกรัฐมนตรี อู้นุ กล่าวว่าการแต่งกายเป็นสัญลักษณ์เด่นประการหนึ่งของชาติ แนวทางสู่สังคมนิยมแบบพม่ายังส่งเสริมการสวมเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิมพร้อมสนับสนุนเสื้อผ้าตะวันตก

## ชุดประจำชาติ
### ''โลนจี''

thumb|การแต่งกายของสตรีสมัยก่อนอาณานิคมในชุด ''ทะเมน''
ชุดประจำชาติของพม่าคือ *โลนจี* (, ) โสร่งยาวถึงข้อเท้าสวมใส่ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย *โลนจี* ในรูปแบบใหม่เป็นที่นิยมในช่วงสมัยอาณานิคมของอังกฤษแทนที่ *ปาโซ* การแต่งกายแบบดั้งเดิมซึ่งสวมใส่โดยผู้ชาย และ *ทะเมน* ซึ่งสวมใส่โดยผู้หญิงก่อนสมัยอาณานิคม 

*ทะเมน* ช่วงก่อนอาณานิคมมีรูปแบบลักษณะเป็นชุดยาว เรียกว่า *เยตีน่า* () จะเห็นได้ในยุคปัจจุบันเฉพาะเป็นเครื่องแต่งกายในงานแต่งงานหรือชุดเต้นรำ ในทำนองเดียวกัน *ปาโซ* ก่อนสมัยอาณานิคมมักสวมใส่ระหว่างการแสดงบนเวที รวมถึงการเต้นรำและการแสดงอะเญน ตลอดจนงานแต่งงานหรืองานสังคมชั้นสูง

### ผ้าทอ''อะเชะ''

[thumb|สมาชิก[สภาสันติภาพและการพัฒนาแห่งรัฐของพม่า แต่งกายในชุด*โลนจีอะเชะ*]]
ผ้าลวดลายพื้นเมืองพม่า เรียกว่า *อะเชะ* (, ) หรือ *ลู่นตะยา อะเชะ* () มีลักษณะเป็นลายลอนคลื่นที่สลับซับซ้อนแถบแนวนอน ที่ประดับด้วยการออกแบบคล้ายลายอาหรับ *ลู่นตะยา* (, ) ซึ่งแปลตรงตัวว่า "กระสวยร้อยอัน" สื่อถึงกระบวนการที่ต้องใช้เวลามาก มีราคาแพงและซับซ้อน ซึ่งต้องใช้กระสวย 50 ถึง 200 อัน แต่ละอันมีสีผ้าไหมที่ต่างกัน การทอผ้าต้องใช้แรงงานคนมาก โดยต้องใช้ช่างทออย่างน้อยสองคนจัดการกระสวยเพื่อให้ได้รูปแบบคล้ายเกลียวคลื่น

*อะเชะ* มักใช้เป็นสิ่งทอสำหรับ *ปาโซ* ของผู้ชาย และ *ทะเมน* ของผู้หญิง รูปแบบสีใน *อะเชะ* มักใช้สีที่ตัดกันเพื่อสร้างเอฟเฟกต์ *[[ศิลปะเชิง 3 มิติ]]* รูปแบบสำหรับผู้ชายมักเป็นลวดลายซิกแซก หรือลวดลายที่ประสานกันง่ายกว่า ในขณะที่สำหรับผู้หญิงจะผสมผสานลายเกลียวคลื่นเข้ากับการตกแต่งแบบอาหรับ เช่น ลวดลายดอกไม้หรือไม้เลื้อย

เมืองอมรปุระและวู่น-ดวี่น ยังคงเป็นศูนย์กลางการทอผ้า *อะเชะ* แบบดั้งเดิมในประเทศ แม้ว่าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาจะมีการเลียนแบบจากโรงงานที่มีราคาถูกกว่าจากจีน และ อินเดีย ได้ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมสิ่งทอแบบดั้งเดิมของพม่าอย่างมาก

การทอผ้า *อะเชะ* มีต้นกำเนิดที่อมรปุระ ใกล้กับเจดีย์ปะโท่ดอจี้ ชื่อ *อะเชะ* อาจมาจากชื่อของย่านที่ช่างทออาศัยอยู่ *และเชะด้าน* (လက်ချိတ်တန်း) คำนี้เคยถูกเรียกมาก่อน *ไวก์* (ဝိုက်) ซึ่งหมายถึงลวดลายทอซิกแซก

แม้ว่าบางแหล่งอ้างว่ารูปแบบ *อะเชะ* ได้รับมาจากช่างทอผ้ามณีปุระช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 แต่ไม่มีสิ่งทอของมณีปุระที่เทียบเคียงลักษณะคล้ายกับ *อะเชะ* รูปแบบคล้ายคลื่นอาจได้รับแรงบันดาลใจจากลวดลายปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ (เช่น คลื่น เมฆ พืชและสัตว์พื้นเมือง) ลวดลาย *อะเชะ* พบได้ในเครื่องปั้นดินเผาที่มีอายุย้อนกลับไปถึงนครรัฐปยู เช่นเดียวกับภาพวาดฝาผนังของวัดที่มีอายุย้อนกลับไปถึงสมัยอาณาจักรพุกาม ของขวัญบรรณาการที่มอบให้กับราชสำนักพม่าอาจเป็นแหล่งบันดาลใจเพิ่มเติมด้วย สิ่งทอดังกล่าวได้รับความนิยมในสมัยราชวงศ์โก้นบอง ซึ่งมีกฎหมายป้องกันความฟุ่มเฟือย ควบคุมว่าใครสามารถสวมเสื้อผ้า *อะเชะ* ได้ รูปแบบ *อะเชะ* สวมใส่โดยราชวงศ์ เจ้าหน้าที่ และผู้ติดตามเท่านั้น

### เสื้อคลุม''ไตปอน''
สำหรับงานธุรกิจและโอกาสที่เป็นทางการ ชายชาวพม่า จะแต่งชุดเสื้อแจ๊คแก็ตแบบแมนจู ที่เรียกว่า *ไตปอนเอ้นจี* (, ) ใส่ทับเสื้อเชิ้ตคอปกแบบจีน ชุดนี้เป็นที่นิยมสมัยอาณานิคม

### ชุดสตรี ''เอ้นจี''
ผู้หญิงพม่าสวมชุดสตรีที่เรียกว่า *เอ้นจี* (, ) มีสองรูปแบบที่แพร่หลายคือ *ยีนเซ* () จะติดกระดุมด้านหน้าและ *ยีนโพน* () ติดกระดุมไว้ด้านข้าง สำหรับพิธีที่เป็นทางการและทางศาสนาผู้หญิงพม่ามักสวมผ้าคลุมไหล่

### เสื้อคลุม''ไทง์มะเต้น''

thumb|ภาพสมัยอาณานิคมผู้หญิงสวมชุด ''ยีนคาน'' (เสื้อท่อนบน), และ ''ไทง์มะเต้น'' (เสื้อคลุม)
การแสดงออกอย่างเป็นทางการที่สุดของเครื่องแต่งกายประจำชาติพม่าสำหรับสตรี ได้แก่ เสื้อคลุมไร้กระดุมรัดรูปความยาวถึงสะโพกที่เรียกว่า *ไทง์มะเต้น* (, ) บางครั้งอาจมีท่อนล่างบานและปักเลื่อม *ไทง์มะเต้น* ในภาษาพม่าแปลว่า "ไม่รวมกันขณะนั่ง" หมายถึงเสื้อคลุมรัดรูปที่ไม่ยับขณะนั่ง เสื้อคลุมนี้ได้รับความนิยมในหมู่ชนชั้นสูงสมัยราชวงศ์โก้นบอง และชนชั้นสูงในปัจจุบัน ปัจจุบันผู้หญิงมักสวมใส่เป็นชุดแต่งงาน หรือเป็นชุดเต้นรำแบบดั้งเดิม รวมถึงงานสังคมชั้นสูงในบางครั้ง *ไทง์มะเต้น* สวมทับเสื้อท่อนบนที่เรียกว่า *ยีนคาน* (, ) ตามประวัติศาสตร์ *ไทง์มะเต้น* ยังมีชายที่ห้อยอยู่ทั้งสองข้างเรียกว่า *กะละโหน่* ()

### ซี่โบน

*ซี่โบน* (, ) เป็นเครื่องประดับศีรษะสำหรับพิธีการ ซึ่งสตรีชาวพม่าสวมใส่ในยุคก่อนอาณานิคม *ซี่โบน* เป็นเครื่องแต่งกายที่สวมใส่เฉพาะสตรีชั้นสูงในราชสำนักพม่า รวมถึงราชินีและเจ้าหญิง *ซี่โบน* พร้อมด้วย *มะฮาละตา* () ถือเป็นชุดพิธีการสำหรับงานระดับรัฐของพม่า ปัจจุบัน *ซี่โบน* สวมใส่โดยเด็กผู้หญิงในพิธีเจาะหูและโดยนักนาฏศิลป์พม่า

### ก้องบ้อง

[thumb|นายพล[อองซาน โพก *ก้องบ้อง* และสวม *ไตปอน* (เสื้อคลุม)]]
เครื่องแต่งกายประจำชาติของพม่าสำหรับผู้ชายประกอบด้วยผ้าโพกหัวที่เรียกว่า *ก้องบ้อง* (, ) ซึ่งสวมใส่สำหรับงานที่เป็นทางการ ในสมัยอาณานิคม *ก้องบ้อง* ถูกพัฒนาให้เป็นเครื่องแต่งกายสามัญของชายชาวพม่า การออกแบบ *ก้องบ้อง* สมัยใหม่เกิดขึ้นในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษ ​​1900 และเรียกว่า *หม่องแจะตะเย* () เป็นก้องบ้องทำจากผ้าที่มีโครงหวาย สามารถสวมใส่ได้เช่นสวมหมวก

### ญะพะนะ

รองเท้าแตะกำมะหยี่สวมใส่ได้ทั้งสองเพศ เรียกว่า *ญะพะนะ* (‌) หรือ *พะนะมัณฑะเลย์* เป็นรองเท้าที่สวมใส่เป็นทางการ

### การแต่งกายตามภูมิภาค
กลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในพม่าทุกกลุ่มล้วนมีเสื้อผ้าและประเพณีสิ่งทอที่แตกต่างกัน

## เครื่องแต่งกายสมัยใหม่
### ชุดชั้นใน
แต่เดิม ชาวพม่าไม่นิยมสวมใส่ชุดชั้นใน แต่ในปัจจุบันพบว่าคนหนุ่มสาวชาวพม่า โดยเฉพาะในเขตเมือง นิยมสวมใส่ชุดชั้นในแบบสมัยใหม่เป็นหลักแล้ว

ชุดชั้นในสตรีกลายเป็นประเด็นทางการเมืองหลักภายใต้ชื่อ "กางเกงในเพื่อสันติภาพ" (Panties for Peace) ในช่วงการปฏิวัติผ้ากาสาวพัสตร์ โครงการนี้มุ่งเน้นไปที่ความเชื่อโชคลางของนายพลพม่า โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ต้านชเว หัวหน้าคณะรัฐบาลทหาร ที่มองว่าการสัมผัสกับเครื่องแต่งกายของผู้หญิงใด ๆ ก็ตามจะทำให้พวกเขาสูญเสียอำนาจ ผู้หญิงทั่วโลกได้ส่งพัสดุที่มีกางเกงในไปยังสถานทูตพม่า และแคมเปญนี้ได้แพร่กระจายไปยังออสเตรเลีย ยุโรป สิงคโปร์ และไทย เสื้อผ้าสตรี รวมถึงชุดชั้นใน ก็ถูกนำมาใช้ในการประท้วงต่อต้านรัฐประหารในปี ค.ศ. 2021 ด้วยเหตุผลเดียวกัน

## อ้างอิง

### แหล่งอ้างอิง
* 
* 

ประเทศพม่า
หมวดหมู่:วัฒนธรรมพม่า
หมวดหมู่:เครื่องแต่งกายพม่า
หมวดหมู่:ชุดพิธีการ