คู่กรรม

***คู่กรรม*** เป็นนวนิยายแนวโศกนาฏกรรมและวีรคติ ประพันธ์โดย ทมยันตี ดำเนินเรื่องที่มีฉากหลังในประเทศไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 เขียนขึ้นในปี พ.ศ. 2508 ตีพิมพ์เป็นตอนในนิตยสารศรีสยาม (ในเครือนิตยสารขวัญเรือน) และรวมเล่มครั้งแรกในปี พ.ศ. 2512 แล้วตีพิมพ์มาหลายครั้ง มีภาคต่อคือ *[[คู่กรรม 2]]* ในปี พ.ศ. 2534 ถือว่าเป็นบทประพันธ์ที่ชื่อเสียงมากที่สุดเรื่องหนึ่งของทมยันตี

*คู่กรรม* ได้รับการนำไปสร้างเป็นละครโทรทัศน์และภาพยนตร์แล้วหลายครั้ง เริ่มจากในปี พ.ศ. 2513 สร้างเป็นละครครั้งแรกออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 7 (ขาว-ดำ) สร้างโดย เทิ่ง สติเฟื่อง ในนามของ คณะศรีไทยการละคร ต่อมาออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 4 ในปี พ.ศ. 2515 และทางช่อง 9 อ.ส.ม.ท. ในปี พ.ศ. 2521 

ครั้งสำคัญเป็นละครทางช่อง 7 สี ในปี พ.ศ. 2533 เป็นละครที่สร้างประวัติศาสตร์เรตติ้งสูงสุดอันดับ 1 ของเมืองไทยตลอดกาล ด้วยเรตติ้ง 40 และได้รับรางวัลทั้งเมขลาและโทรทัศน์ทองคำในปีเดียวกัน หลังจากนั้นได้นำมาสร้างใหม่เป็นละครทางช่อง 3 ในปี พ.ศ. 2547 (มีภาคต่อคือ คู่กรรม 2)

*คู่กรรม* ยังถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์ ในปี พ.ศ. 2516, พ.ศ. 2531, พ.ศ. 2538 ซึ่งทั้ง 2 ครั้งหลังได้รับรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมรางวัลตุ๊กตาทองไปทั้งคู่

ในปี พ.ศ. 2556 มีการออกอากาศ *คู่กรรม* เป็นละครโทรทัศน์และภาพยนตร์ในปีเดียวกัน ในช่วงเวลาคาบเกี่ยวกัน โดยเวอร์ชั่นละครโทรทัศน์ผลิตโดยเอ็กแซ็กท์และซีเนริโอ ออกอากาศทางช่อง 5 และเวอร์ชั่นภาพยนตร์สร้างโดยเอ็ม เทอร์ตี้ไนน์ ซึ่งทำให้เกิดการเปรียบเทียบระหว่างคู่กรรมทั้ง 2 เวอร์ชั่นจากผู้รับชม

นอกจากนี้ยังมีการดัดแปลงเป็นละครเวทีโดยค่ายดรีมบอกซ์ เมื่อปี พ.ศ. 2546-2547 แสดงที่โรงละครกรุงเทพ และกลางปี พ.ศ. 2550 แสดงที่โรงละครกรุงเทพเมโทรโพลิส และ *คู่กรรม* ได้ถูกหยิบยกนำมาล้อเลียนในรูปแบบสื่อต่าง ๆ เช่น รายการตลก ภาพยนตร์ตลก การ์ตูน และสื่อออนไลน์

## ฉากหลัง
ทมยันตี ผู้ประพันธ์ได้รับแรงบันดาลใจเมื่อราวปี พ.ศ. 2508 จากการเดินทางไปจังหวัดกาญจนบุรี และเข้าชมสุสานทหารสัมพันธมิตรดอนรักที่ฝังร่างของเหล่าทหารสัมพันธมิตร โดยสะดุดใจเมื่อเห็นคำจารึกถึงบนหลุมศพทหารสัญชาติเนเธอร์แลนด์คนหนึ่ง เมื่อสอบถามดูได้ความว่าเป็นลูกชายเพียงคนเดียวของครอบครัวที่มาเสียชีวิตลงที่ประเทศไทย โดยที่ผู้เป็นพ่อแม่มิอาจมาร่วมฝังศพของลูกชายได้

## โครงเรื่อง
เรื่องราวทั้งหมดเกิดขึ้นเมื่อกองทัพญี่ปุ่นเข้าสู่ประเทศไทย โกโบริ นายทหารเรือหนุ่มชาวญี่ปุ่นผู้สุภาพและอ่อนโยน ได้พบกับ อังศุมาลิน หญิงสาวชาวสวนริมคลองบางกอกน้อย เขารู้สึกประทับใจและตกหลุมรักเธอทันที แต่สำหรับอังศุมาลิน โกโบริคือตัวแทนของกองทัพศัตรูที่เข้ามารุกรานประเทศ อีกทั้งเธอยังมี วนัส คนรักที่ไปเรียนต่อต่างประเทศและสัญญาว่าจะกลับมาหาเธอ

ด้วยเหตุการณ์ทางการเมืองบางอย่าง ทำให้โกโบริและอังศุมาลินต้องแต่งงานกัน เพื่อลดความตึงเครียดระหว่างทหารญี่ปุ่นและคนไทย อังศุมาลินยอมแต่งงานด้วยความจำใจแต่ตั้งกำแพงในใจไว้อย่างแน่นหนา เธอแสดงท่าทีเย็นชาและเกลียดชังเขาเสมอ เพื่อยืนยันความรักชาติและซื่อสัตย์ต่อวนัส ตลอดเวลาที่ใช้ชีวิตร่วมกัน ความดี ความอดทน และความรักที่มั่นคงของโกโบริ ค่อยๆทลายกำแพงในใจของอังศุมาลินลงทีละน้อย เธอเริ่มรู้สึกผูกพันและรักเขา แต่ด้วยทิฐิและความหยิ่งในศักดิ์ศรี ทำให้เธอไม่เคยยอมรับความรู้สึกของตัวเองออกมาตรงๆ

สงครามทวีความรุนแรงขึ้น และในที่สุดโศกนาฏกรรมก็มาถึง โกโบริได้รับบาดเจ็บสาหัสจากการทิ้งระเบิดของฝ่ายสัมพันธมิตรที่สถานีรถไฟบางกอกน้อย ในวาระสุดท้ายของชีวิต อังศุมาลินได้พรั่งพรูความรู้สึกที่แท้จริงทั้งหมดออกมาว่าเธอรักเขามากเพียงใด แต่ก็สายไปเสียแล้ว โกโบริสิ้นใจในอ้อมแขนของเธอ ทิ้งไว้เพียงอังศุมาลินที่กำลังตั้งครรภ์ลูกของพวกเขาสองคน

ตัวละคร "โกโบริ" และ "อังศุมาลิน" ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของความรักต่างเชื้อชาติท่ามกลางสงครามที่ฝังอยู่ในความทรงจำของคนไทย

## ตัวละคร
**ตัวละครหลัก**
* **โกโบริ** เป็นนายทหารเรือยศเรือเอกแห่งกองทัพเรือญี่ปุ่น มาจากครอบครัวชาวญี่ปุ่นที่มีเกียรติ และเป็นวิศวกรที่มีหน้าที่คุมอู่ต่อเรือของกองทัพที่ตั้งอยู่ใกล้กับบ้านของอังศุมาลินในคลองบางกอกน้อย
* **อังศุมาลิน** เป็นหญิงสาวชาวสวนแห่งคลองบางกอกน้อย อาศัยอยู่กับแม่และยายในบ้านสวนริมน้ำ แต่เพราะถูกพ่อทิ้งไปตั้งแต่เล็กเลยทำให้เธอกลายเป็นคนหัวแข็งและมีทิฐิเป็นที่ตั้ง โกโบริมักเรียกอังศุมาลินด้วยชื่อญี่ปุ่นที่เขาตั้งให้ว่า ***ฮิเดโกะ***
* **วนัส** เป็นเพื่อนชายที่เติบโตมากับอังศุมาลินตั้งแต่เด็ก มีความผูกพันกันฉันท์เพื่อนสนิทและคนรัก เขาเป็นหนุ่มไทยที่มีการศึกษาดีและได้เดินทางไปศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ เมื่อสงครามโลกครั้งที่ 2 ปะทุขึ้น วนัสได้เข้าร่วมกับขบวนการเสรีไทย

**ตัวละครรุ่นพ่อแม่**
* **แม่อร** เป็นแม่ของอังศุมาลิน ขยันทำมาหากิน มีเมตตากับผู้ตกทุกข์ได้ยาก และเชื่อในบาปบุญคุณโทษ
* **ยายศร** เป็นยายของอังศุมาลิน เป็นคนหัวโบราณและขยันทำมาหากิน 
* **หลวงชลาสินธุราช** เป็นพ่อของอังศุมาลิน เป็นนายทหารระดับสูงแห่งกองราชนาวีไทย
* **กำนันนุ่ม** เป็นพ่อของวนัส เป็นกำนันตำบลบางกอกน้อย มีนิสัยซื่อตรง
* **ตาผล** เป็นชายวัยกลางคน ไร้อาชีพ มีนิสัยขี้คุยและชอบพูดเกินความจริง มักคิดแผนเจ้าเล่ห์แกมโกงอยู่เสมอ
* **ตาบัว** เป็นเพื่อนคู่คิดของตาผล เป็นคนโง่ นิสัยขี้เกียจ หวาดระแวงและมักถูกตาผลชักนำให้ทำเรื่องผิดๆเสมอ
* **ยายเมี้ยน** เป็นแม่ค้าย่านปากคลองที่ได้รับการขนานนามว่าปากตลาด เพราะชอบสอดรู้สอดเห็นเรื่องชาวบ้านเสมอ

**ตัวละครชาวญี่ปุ่น**
* **หมอโยชิ** เป็นหมอฟันชาวญี่ปุ่น ที่เข้ามาเปิดร้านอยู่ที่ตลาดปากคลองบางกอกน้อยนับสิบปีจึงเป็นที่รู้จักมักคุ้นของชาวบ้าน และเป็นครูสอนภาษาญี่ปุ่นของอังศุมาลิน
* **หมอทาเคดะ** แพทย์ทหารประจำอู่ต่อเรือ เป็นเพื่อนสนิทของโกโบริ เป็นคนมีระเบียบ เคร่งครัดในหน้าที่และมีความรับผิดชอบสูง

**ตัวละครชาวอังกฤษ**
* **ร้อยโทไมเคิล วอร์เด็น** เชลยสงครามชาวอังกฤษที่สามารถรอดหนีการกักกันของกองทัพญี่ปุ่นออกมาได้ จนมาพบกับอังศุมาลินซึ่งได้ให้ความช่วยเหลือจนปลอดภัย

## การดัดแปลงเป็นสื่อ
### ละครโทรทัศน์
คู่กรรม ได้รับการนำไปสร้างเป็นละครโทรทัศน์ จนถึงปัจจุบัน (พ.ศ. 2569) รวม 7 ครั้ง ได้แก่

### ภาพยนตร์
คู่กรรม ได้รับการนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์ 4 ครั้ง ในปี พ.ศ. 2516, พ.ศ. 2531, พ.ศ. 2538 และ พ.ศ. 2556 ได้แก่

### ละครเวที
คู่กรรมได้รับการดัดแปลงสร้างเป็นละครเวที ในรูปแบบละครเพลง (sung-through musical) เปิดการแสดงครั้งแรกเมื่อเดือนตุลาคม 2546 จากนั้นได้กลับมาแสดงอีกครั้ง เมื่อกลางปี พ.ศ. 2550 รวมทั้งหมด 55 รอบ

## หมายเหตุ

## ดูเพิ่ม
* ประเทศไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
* การบุกครองไทยของญี่ปุ่น
* การทิ้งระเบิดจังหวัดพระนครในสงครามโลกครั้งที่สอง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* “คู่กรรม” วรรณกรรมอมตะ ที่ถ่ายทอดเป็นละคร และภาพยนตร์ครั้งแล้วครั้งเล่า
* ‘ความตายของโกโบริ’ กับ ‘ฆาตกรที่ชื่ออังศุมาลิน’ : คู่กรรมบนถนนสังคมการเมืองไทย บทความโดย ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์
* ศิระสาตร์ เอวิตรา. (2016). ''"คู่กรรม" กับความคิดของผู้เสพ ที่มีต่อภาพลักษณ์ของชาวญี่ปุ่น และความเป็นญี่ปุ่น''. Parichart Journal 23 (2), 41-50.
* มันตลักษ์ รันติกาญ, ปัญญโสภณ ธรรญธร, และ หาญพงษ์พันธ์ พีรยา. (2017). ''สัมพันธบทการเล่าเรื่องของละครโทรทัศน์รีเมกเรื่องคู่กรรม''. บรรณศาสตร์ มศว 9 (1), 29-44.
* Prasannam, N. (2018). Romancing the War: Genre Memory and the Politics of Adaptation in ''Sun & Sunrise'' (2013). ''Rian Thai: International Journal of Thai Studies'', 11(1), 51-74.

หมวดหมู่:นวนิยายไทย
หมวดหมู่:นวนิยายไทยที่ประพันธ์โดย วิมล เจียมเจริญ
หมวดหมู่:วรรณกรรมที่สร้างเป็นภาพยนตร์
หมวดหมู่:วรรณกรรมที่สร้างเป็นละครโทรทัศน์
หมวดหมู่:ประเทศไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ไทยในบันเทิงคดี
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ช่อง 4 บางขุนพรหม
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ช่อง 3
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ช่อง 9
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยในปี พ.ศ. 2513
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยในปี พ.ศ. 2515
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยในปี พ.ศ. 2521
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2516
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2531
หมวดหมู่:ภาพยนตร์โดยจิรบันเทิงฟิล์ม
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์โดยเรดดราม่า
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ที่กำกับโดย นพดล มงคลพันธ์
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยในคริสต์ทศวรรษ 1970
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยในคริสต์ทศวรรษ 1980
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น–ไทย
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยในคริสต์ทศวรรษ 1970
หมวดหมู่:วรรณกรรมที่สร้างเป็นละครเวที