อำเภอห้างฉัตร

**ห้างฉัตร** () เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลำปาง ตั้งเป็นอำเภอในปี พ.ศ. 2445 ชื่อว่า "แขวงหางสัตว์" แยกออกจากแขวงเวียงเหนือ (อำเภอเมืองลำปาง) ต่อมาเปลี่ยนเป็น "ห้างฉัตร" ในปี พ.ศ. 2483 เป็นอำเภอที่มีแหล่งท่องเที่ยวที่มีความโดดเด่นหลายแห่ง เช่น ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย ตลาดทุ่งเกวียน เป็นต้น

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอห้างฉัตรตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอแม่ทา (จังหวัดลำพูน) และอำเภอเมืองลำปาง
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอเมืองลำปาง
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเกาะคาและอำเภอเสริมงาม
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอแม่ทา (จังหวัดลำพูน)

## ประวัติ
ห้างฉัตร เป็นอำเภอที่มีความเจริญตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน มีตำนานเล่าว่า เมื่อพระนางจามเทวีเสด็จมาสร้างวัดพระธาตุลำปางหลวง ได้ใช้เส้นทางห้างฉัตรเป็นทางติดต่อ เมื่อเดินทางถึงห้วยแม่ตาลได้หยุดพักพลที่นี้ บรรดาชาวเมืองจึงตกแต่งที่ประดับด้วยราชวัตรฉัตรอันงดงาม ภายหลังที่แห่งนั้นได้เป็นเมืองขึ้นมา จึงเรียกว่าเมืองนั้นว่า **เมืองห้างฉัตร** แต่ต่อมาชาวบ้านออกเสียงเพี้ยนเป็น "หางสัตว์" เมื่อตั้งเป็นอำเภอจึงเรียกว่า **อำเภอหางสัตว์** จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2483 ทางราชการจึงประกาศเปลี่ยนนามอำเภอนี้เป็น **อำเภอห้างฉัตร** เพื่อให้ถูกต้องตามความหมายเดิม

* วันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2445 แยกพื้นที่แคว้นหางสัตว์ แคว้นบันเง้า แคว้นยางคก แคว้นแม่ปุ้ม แคว้นแม่สัน แคว้นเมืองยาว แคว้นป่าไค้ และแคว้นหนองโหล่ม ของแขวงเวียงเหนือ เมืองนครลำปาง มาจัดตั้งเป็น **แขวงหางสัตว์** ตั้งที่ว่าการแขวงที่บ้านหางสัตว์
*วันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2452 ทำถนนแต่ฝั่งตะวันออกห้วยแม่ตาล อำเภอหางสัตว์ ถึงบ้านเง้าตึงต่อเขตอำเภอเมือง เมืองนครลำปาง
* วันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2452 สร้างที่ว่าการอำเภอหางสัตว์ ขึ้นในท้องที่อำเภอหางสัตว์ เมืองนครลำปาง
*วันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2481 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลและอำเภอในจังหวัดลำปาง (1,2,3)
**(1) ยุบตำบลปันง้าว และโอนพื้นที่หมู่ 1,2,3,4,5,9 (ในขณะนั้น) ของตำบลปันง้าว ไปขึ้นกับตำบลหางสัตว์ และโอนพื้นที่หมู่ 6,7,8 (ในขณะนั้น) ของตำบลปันง้าว ไปขึ้นกับตำบลปงยางคก
**(2) ยุบตำบลแม่สัน และโอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลแม่สัน ไปขึ้นกับตำบลหางสัตว์ และโอนพื้นที่หมู่ 2,3,4,5 (ในขณะนั้น) ของตำบลแม่สัน ไปขึ้นกับตำบลเมืองยาว
**(3) ยุบตำบลบ้านอ้อ รวมกับตำบลหนองหลุ่ม (ตำบลหนองหล่ม) ขนานนามว่า ตำบลหนองหลุ่ม
*วันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2483 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลหางสัตว์ เป็น ตำบลห้างฉัตร และอำเภอหางสัตว์ จังหวัดลำปาง เป็น **อำเภอห้างฉัตร**
*วันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลห้างฉัตร ในท้องที่บางส่วนของตำบลห้างฉัตร
* วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2501 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร
*วันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2504 ตั้งตำบลเวียงตาล แยกออกจากตำบลห้างฉัตร
*วันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2504 โอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลเวียงตาล ไปตั้งเป็นหมู่ 1 ของตำบลห้างฉัตร
*วันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2505 ตั้งตำบลวอแก้ว แยกออกจากตำบลหนองหล่ม และตั้งตำบลแม่สัน แยกออกจกาตำบลเมืองยาว
* วันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลห้างฉัตร เป็นเทศบาลตำบลห้างฉัตร ด้วยผลของกฎหมาย
*วันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2563 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงตาล ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลเวียงตาล

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอห้างฉัตรแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 63 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอห้างฉัตรประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
* **เทศบาลตำบลห้างฉัตร** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลห้างฉัตร
* **เทศบาลตำบลห้างฉัตรแม่ตาล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้างฉัตร (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลห้างฉัตร)
* **เทศบาลตำบลปงยางคก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปงยางคกทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเมืองยาว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองยาวทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลเวียงตาล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงตาลทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหล่ม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหล่มทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลแม่สัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่สันทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลวอแก้ว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวอแก้วทั้งตำบล

## สถานที่สำคัญ
* **[[ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย]]** ย้ายมาจากศูนย์ฝึกลูกช้างบ้านปางหละ อำเภองาว แต่ปัจจุบันได้ย้ายมาอยู่อาณาบริเวณสวนป่าทุ่งเกวียน และเป็นที่ตั้งของสถาบันคชบาลแห่งชาติและโรงพยาบาลช้าง ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทยเป็นสถานที่ฝึกฝนช้างให้มีความสามารถเหมือนมนุษย์ เช่น สามารถเล่นดนตรี กีฬา วาดรูปได้ อีกทั้งยังได้มีการแสดงโชว์ความสามารถของช้าง เป็นที่ประทับใจของชาวต่างชาติที่มาเยี่ยมชมเป็นอันมาก
* **[[ตลาดทุ่งเกวียน]]** เป็นตลาดสินค้าพื้นเมือง มีสินค้าพื้นเมืองในท้องถิ่นทั้งอำเภอห้างฉัตรและต่างถิ่นในภาคเหนือมาวางขาย ไม่ว่าจะเป็นของกิน ของใช้ เสื้อผ้า ของฝากของที่ระลึกต่าง ๆ อดีตตลาดทุ่งเกวียนเป็นตลาดค้าขายของป่าหรือสัตว์ป่า แต่ปัจจุบันได้วางขายสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ของจังหวัดลำปางไว้ทุกชนิด
* **[[สถานีรถไฟห้างฉัตร]]** เป็นสถานีรถไฟชั้น 3 ของการรถไฟแห่งประเทศไทย ตั้งอยู่ในเขตตำบลห้างฉัตร

***[[อุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล]]**
***[[อุโมงค์ขุนตาน]]**
***[[สวนป่าทุ่งเกวียน]]**
***[[วัดปงยางคก]]**
***[[มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง]]**

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
* อำเภอห้างฉัตร 


ห้างฉัตร