ประเทศบรูไน

**บรูไน** () หรือ **เนอการาบรูไนดารุสซาลาม** (, ยาวี: ; ) เป็นประเทศบนเกาะบอร์เนียวในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชายฝั่งทางด้านเหนือจรดทะเลจีนใต้ พรมแดนทางบกที่เหลือจากนั้นถูกล้อมรอบด้วยรัฐซาราวักของมาเลเซียตะวันออก บรูไนเป็นประเทศเดียวที่มีพื้นที่ทั้งหมดอยู่บนเกาะบอร์เนียว ส่วนพื้นที่ที่เหลือของเกาะถูกแบ่งเป็นของประเทศมาเลเซียและอินโดนีเซีย  ประเทศนี้มีประชากร 455,858 คน ในจำนวนนี้อาศัยอยู่ในบันดาร์เซอรีเบอกาวัน เมืองหลวงและเมืองใหญ่สุด ประมาณ 180,000 คน มีภาษามลายูเป็นภาษาราชการและศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำชาติ แม้ว่าศาสนาอื่น ๆ ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ รัฐบาลบรูไนปกครองโดยสุลต่านภายใต้ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และกฎหมายที่ผสมผสานระหว่างคอมมอนลอว์ของอังกฤษและนิติศาสตร์ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากศาสนาอิสลาม รวมถึงชะรีอะฮ์ด้วย

จักรวรรดิบรูไนเจริญถึงขีดสุดในสมัยสุลต่านโบลเกียห์ (ค.ศ. 1485–1528) โดยอ้างว่าสามารถควบคุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาะบอร์เนียวได้ อาทิรัฐซาราวักและซาบะฮ์ในปัจจุบัน และกลุ่มเกาะซูลูกับหมู่เกาะที่ปลายตะวันตกเฉียงเหนือของบอร์เนียว และยังมีการอ้างสิทธิ์ในอดีตควบคุมเหนือเซอลูดงที่นักวิชาการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เชื่อว่าชื่อของสถานที่ดังกล่าวนั้นแท้จริงแล้วเป็นการอ้างอิงถึงเขาเซอลูรงในประเทศอินโดนีเซียหรือแม่น้ำเซอรูดงในซาบะฮ์ตะวันออก ลูกเรือที่รอดชีวิตในเรือจากการสำรวจของมาเจลลันเดินทางเยือนรัฐบรูไนใน ค.ศ. 1521 และใน ค.ศ. 1578 จึงสู้รบต่อสเปนในสงครามกัสติยา

ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 จักรวรรดิบรูไนเริ่มเสื่อมอำนาจ สุลต่านยอมยกซาราวัก (กูจิง) ให้เจมส์ บรูก และแต่งตั้งให้เป็นรายาขาว จากนั้นซาบะฮ์ก็ตกเป็นของบริษัทเอ็นบีซีซีของอังกฤษ ใน ค.ศ. 1888 บรูไนกลายเป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษและได้รับมอบหมายให้เป็นพลเมืองอังกฤษในฐานะผู้บริหารอาณานิคมเมื่อ ค.ศ. 1906 หลังญี่ปุ่นเข้ายึดครองในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง มีการเขียนกฎหมายสูงสุดฉบับใหม่ขึ้น และใน ค.ศ. 1962 เกิดกบฏติดอาวุธต่อระบอบกษัตริย์สิ้นสุดลงด้วยความช่วยเหลือของอังกฤษ และนำไปสู่การแบนพรรคประชาชนบรูไนที่สนับสนุนเอกราช การกบฏยังมีอิทธิต่อการตัดสินพระทัยของสุลลต่านที่ไม่เข้าร่วมสหพันธรัฐมาลายาที่กำลังสถาปนาขึ้น ความเป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษเหนือบรูไนสิ้นสุดในวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1984 ทำให้บรูไนกลายเป็นรัฐเอกราชอย่างเต็มตัว

บรูไนเป็นประเทศผู้ส่งออกน้ำมันเป็นสินค้าหลัก (ปริมาณการผลิตน้ำมันประมาณ 180,000 บาร์เรล/วัน) และยังเป็นสมาชิกสหประชาชาติ, องค์การการค้าโลก, การประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก, องค์การความร่วมมืออิสลาม, ขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด, เครือจักรภพแห่งประชาชาติ และอาเซียน

## ศัพทมูลวิทยา
ตามประวัติศาสตร์ท้องถิ่น บรูไนได้รับการก่อตั้งโดยอาวัง อาลัก เบอตาตาร์ ภายหลังเป็นสุลต่านมูฮัมมัด ชะฮ์ ผู้ครองราชย์ประมาณ ค.ศ. 1400 พระองค์ย้ายจากการังในเขตเติมบูรงไปยังชะวากทะเลแม่น้ำบรูไน ค้นพบบรูไน ตามตำนานระบุว่า เมื่อขึ้นบก พระองค์ทรงอุทานว่า *Baru nah* (แปลแบบหลวม ๆ ว่า "นั่นไง!" หรือ "นี่") ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ "Brunei" พระองค์เป็นผู้นำมุสลิมองค์แรกของบรูไน ก่อนที่จักรวรรดิบรูไนจะรุ่งเรืองภายใต้ราชวงศ์โบลเกียห์ที่เป็นมุสลิม เชื่อกันว่าบรูไนเคยอยู่ภายใต้การปกครองของผู้นำพุทธ

ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 มีการเปลี่ยนชื่อเป็น "Barunai" โดยอาจได้รับอิทธิพลจากศัพท์ภาษาสันสกฤตว่า "**'" () แปลว่า "กะลาสี" คำว่า "[[Borneo]]" ก็มีที่มาเดียวกัน

== ประวัติศาสตร์ ==

[[ไฟล์:Bolkiah-tomb.jpg|thumb|left|200px|สุสาน[[สุลต่าน]]โบลเกียห์ ใกล้กับเมือง[[โกตะบาตู]]]]
บรูไนเป็นที่รู้จักและมีอำนาจมากในช่วง[[คริสต์ศตวรรษที่ 14]] ถึง[[คริสต์ศตวรรษที่ 16]] โดยมีอาณาเขตครอบครองส่วนใหญ่ของ[[เกาะบอร์เนียว]]และส่วนหนึ่งของ[[หมู่เกาะซูลู]] มีชื่อเสียงทางการค้า [[สินค้าส่งออก]]ที่สำคัญในสมัยนั้น ได้แก่ [[การบูร]] [[พริกไทย]] และ[[ทองคำ]]

หลังจากนั้นบรูไนเสียดินแดนและเสื่อมอำนาจลงเนื่องจาก[[ประเทศสเปน|สเปน]] และ[[ประเทศเนเธอร์แลนด์|เนเธอร์แลนด์]]ได้แผ่อำนาจเข้ามา

จนถึงสมัย[[คริสต์ศตวรรษที่ 19]] ในปี [[พ.ศ. 2431]] (ค.ศ. 1888) ด้วยความวิตกว่าจะต้องเสียดินแดนต่อไปอีก บรูไนจึงได้ยินยอมเข้าอยู่ภายใต้อารักขาของ[[สหราชอาณาจักร|อังกฤษ]] และต่อมาในปี [[พ.ศ. 2449]] (ค.ศ. 1906) บรูไนได้ลงนามในสนธิสัญญายินยอมอยู่เป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษอย่างเต็มรูปแบบ

ในปี [[พ.ศ. 2472]] (ค.ศ. 1929) บรูไนสำรวจพบ[[น้ำมัน]]และ[[แก๊สธรรมชาติ]]ที่เมือง[[เซรีอา]] ทำให้บรูไนมีฐานะมั่งคั่งในเวลาต่อมา

ในปี [[พ.ศ. 2505]] (ค.ศ. 1962) ได้มีการเลือกตั้ง ซึ่ง[[พรรคประชาชนบอร์เนียว]] (Borneo People’s Party) ได้รับชัยชนะอย่างท่วมท้น แต่ถูกกีดกันไม่ให้จัดตั้งรัฐบาล ต่อมาจึงได้ยึดอำนาจจาก[[สุลต่าน]] แต่สุลต่านทรงได้รับความช่วยเหลือจาก[[กองทหารกูรข่า]]ที่[[กองทัพบกสหราชอาณาจักร|กองทัพบกอังกฤษ]]ส่งมาจาก[[ประเทศสิงคโปร์|สิงคโปร์]] หลังจากนั้นได้มี[[การประกาศภาวะฉุกเฉิน]] และต่ออายุทุก ๆ 2 ปี เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

หลังจากที่อยู่ภายใต้อารักขาของอังกฤษมาถึง 95 ปี บรูไนก็ได้รับ[[เอกราช]]เมื่อวันที่ [[1 มกราคม]] [[พ.ศ. 2527]] (ค.ศ. 1984)

== ภูมิศาสตร์  ==


บรูไนเป็นประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ประกอบด้วย 2 ส่วนที่ไม่ติดกัน ซึ่งมีพื้นที่บนเกาะบอร์เนียวรวม  มีขนาดชายฝั่งถัดจาก[[ทะเลจีนใต้]]  และมี[[ชายแดนบรูไน–มาเลเซีย|ชายแดนติดกับมาเลเซีย]]  บรูไนมีน่านน้ำอาณาเขตที่  และ[[เขตเศรษฐกิจจำเพาะ]] 

ประชากรประมาณร้อยละ 97 อาศัยอยู่ในด้านตะวันตกที่ใหญ่กว่า ([[เขตเบอไลต์|เบอไลต์]], [[เขตตูตง|ตูตง]] และ[[เขตบรูไน-มัวรา|บรูไน-มัวรา]]) ส่วนประชากรประมาณ 10,000 คนอาศัยอยู่ในด้านตะวันออกที่มีภูเขาเป็นจำนวนมาก ([[เขตเติมบูรง]]) ประชากรทั้งหมดในบรูไนมีประชากร 408,000 คน () ในจำนวนนี้มีผู้อาศัยอยู่ในเมืองหลวง[[บันดาร์เซอรีเบอกาวัน]]ประมาณ 150,000 คน เมืองหลักแห่งอื่นได้แก่เมืองท่า[[มัวรา]] เมืองผลิตน้ำมัน[[เซอเรีย]]และ[[กัวลาเบอไลต์]]ใกล้เคียง ในเขตเบอไลต์ มีพื้นที่[[ปานากา]]ที่เป็นที่อยู่อาศัยของชาวยุโรปผู้อพยพไปอยู่ต่างประเทศจำนวนมาก เนื่องจากมีบริษัท[[รอยัลดัตช์เชลล์]]และกองทัพอังกฤษเป็นที่พักพิง นอกจากนี้ยังมีสถานพักผ่อนหย่อนใจหลายแห่งตั้งอยู่ที่นั่น

=== ภูมิอากาศ ===
ภูมิอากาศในประเทศบรูไนเป็นภูมิอากาศเขตร้อน มีอุณหภูมิสูง ความชื้นสูง และ ฝนตกเกือบตลอดปี อุณหภูมิประมาณ 24 -32 องศาเซลเซียส

== การเมืองการปกครอง ==
[[ไฟล์:Hassanal Bolkiah.jpg|thumb|left|200px|สมเด็จพระราชาธิบดีฮัสซานัล โบลเกียห์ มูอิซซัดดิน วัดเดาเลาะห์]]
[[รัฐธรรมนูญ]]ปัจจุบันซึ่งแก้ไขล่าสุดเมื่อ 1 มกราคม พ.ศ. 2527 กำหนดให้สุลต่านทรงเป็น[[อธิปัตย์]] คือเป็นทั้ง[[ประมุข]] [[นายกรัฐมนตรีบรูไน|นายกรัฐมนตรี]]และ[[รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (บรูไน)|รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม]] นายกรัฐมนตรีจะต้องเป็นชาวบรูไนเชื้อสายมลายูตั้งแต่กำเนิด และจะต้องเป็น[[มุสลิม]][[นิกายซุนนี]] นอกจากนี้ บรูไนไม่มีสภาที่ได้รับเลือกจากประชาชน

นโยบายหลักของบรูไน ได้แก่การสร้างความเป็นปึกแผ่นภายในชาติ และดำรงความเป็นอิสระของประเทศ ทั้งนี้ บรูไนมีที่ตั้งที่ถูกโอบล้อมโดยมาเลเซีย และมี[[ประเทศอินโดนีเซีย|อินโดนีเซีย]]ซึ่งเป็น[[ประเทศมุสลิม]]ขนาดใหญ่อยู่ทางใต้ บรูไนมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับสิงคโปร์ เนื่องจากมีเงื่อนไขคล้ายคลึงกันหลายประการ อาทิ เป็นประเทศเล็ก และมีอาณาเขตติดกับ[[ประเทศมุสลิม]]ขนาดใหญ่

นับจากการพยายามยึดอำนาจเมื่อปี [[พ.ศ. 2505]] รัฐบาลได้ประกาศ[[กฎอัยการศึก]]ส่งผลให้ไม่มีการเลือกตั้ง รวมทั้งบทบาท[[พรรคการเมือง]]ได้ถูกจำกัดอย่างมาก จนปัจจุบันพรรคการเมือง ได้แก่ Parti Perpaduan Kebangsaan Brunei (PPKB) และ Parti Kesedaran Rakyat (PAKAR) ไม่มีบทบาทมากนัก เนื่องจากรัฐบาลควบคุมด้วยมาตรการต่าง ๆ อาทิ กฎหมายความมั่นคงภายในประเทศ (Internal Security Act (ISA)) ห้ามการชุมนุมทางการเมือง และสามารถถอดถอนการจดทะเบียนเป็นพรรคการเมืองได้ ตลอดจนห้ามข้าราชการ (ซึ่งมีเป็นจำนวนกว่าครึ่งของประชากรบรูไนทั้งหมด) เป็นสมาชิกพรรคการเมือง นอกจากนี้ รัฐบาลเห็นว่าพรรคการเมืองไม่มีความจำเป็น เนื่องจากประชาชนสามารถแสดงความคิดเห็นหรือขอความช่วยเหลือจากข้าราชการของสุลต่านได้อยู่แล้ว

เมื่อเดือน[[กันยายน]] [[พ.ศ. 2547]] ได้มีการจัดการประชุมของสภาเป็นครั้งแรก ตั้งแต่บรูไนประกาศเอกราช

=== บริหาร ===

สุลต่านเป็นประมุขและหัวหน้ารัฐบาลในบรูไน โดยใช้อำนาจเด็ดขาดและอำนาจบริหารเต็มที่ภายใต้กรอบของรัฐธรรมนูญปี 2502 สุลต่านทรงแต่งตั้ง ห้าสภาคือ องคมนตรีสภา สันตติวงศ์สภา ศาสนาสภา รัฐมนตรี และสภานิติบัญญัติ

=== นิติบัญญัติ ===

ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ. 2502 มีการเลือกตั้งสภานิติบัญญัติ (มาเลย์: Majlis Mesyuarat Negera) แต่มีการเลือกตั้งเพียงครั้งเดียวที่เคยเกิดขึ้นในปี 2505 ในไม่นานหลังจากการเลือกตั้งสภาก็เลือนหายไปตามประกาศภาวะฉุกเฉิน สภาได้รับการแต่งตั้งโดยคำสั่งของสุลต่าน ในปี 2547 สุลต่านประกาศว่าสำหรับการเลือกตั้งรัฐสภาครั้งต่อไปจะมีการเลือกตั้ง 15 จาก 20 ที่นั่ง อย่างไรก็ตามไม่มีการกำหนดวันที่สำหรับการเลือกตั้ง

ปัจจุบันสภานิติบัญญัติประกอบด้วยสมาชิกที่ได้รับการแต่งตั้งจำนวน 20 คนและมีอำนาจในการให้คำปรึกษาเท่านั้น

=== ตุลาการ ===

ระบบยุติธรรมในบรูไนมีรากฐานมาจากเจ้าอาณานิคมอังกฤษ โดยเป็นระบบกฎหมายคู่

=== การแบ่งเขตการปกครอง ===
[[ไฟล์:Brunei, administrative divisions - th - colored.svg|thumb|250px|เขตการปกครองของบรูไน]]
ประเทศบรูไนแบ่งการปกครองระดับบนสุดออกเป็น 4 เขต () ดังนี้
# [[เขตบรูไน-มัวรา]] (Brunei-Muara)
# [[เขตเบอไลต์]] (Belait)
# [[เขตตูตง]] (Tutong)
# [[เขตเติมบูรง]] (Temburong)

=== เมืองใหญ่สุด ===


=== สิทธิมนุษยชน ===

สิทธิมนุษยชนในบรูไนถูกกำกับโดยระบบยุติธรรมแบบศาสนาอิสลาม

=== การต่างประเทศ ===

จนกระทั่งปี 1979 ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของบรูไนได้รับการจัดการโดยรัฐบาลสหราชอาณาจักร หลังจากได้รับเอกราชในปี 1984 การต่างประเทศนี้ได้รับการยกระดับเป็นระดับรัฐมนตรีและเป็นที่รู้จักในนามกระทรวงการต่างประเทศ

นโยบายต่างประเทศของบรูไนอย่างเป็นทางการมีดังนี้

*การเคารพซึ่งกันและกันของอธิปไตยเหนือดินแดนความซื่อสัตย์และความเป็นอิสระของผู้อื่น
*การบำรุงรักษาความสัมพันธ์ฉันมิตรในหมู่ประชาชาติ
*การไม่แทรกแซงกิจการภายในของประเทศอื่น และ
*การบำรุงรักษาและการส่งเสริมสันติภาพความมั่นคงและความมั่นคงในภูมิภาค

ด้วยความผูกพันดั้งเดิมกับสหราชอาณาจักรบรูไนก็กลายเป็นสมาชิกคนที่ 49 ของเครือจักรภพทันทีในวันประกาศอิสรภาพเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2527 หนึ่งในโครงการริเริ่มแรกที่มีต่อความสัมพันธ์ในภูมิภาคที่ดีขึ้นบรูไนได้เข้าร่วมกับอาเซียนในวันที่ 7 มกราคม 2527 โดยเป็นสมาชิกลำดับที่หก เพื่อให้บรรลุถึงการยอมรับอำนาจอธิปไตยและความเป็นอิสระมันได้เข้าร่วมสหประชาชาติในฐานะสมาชิกเต็มรูปแบบในวันที่ 21 กันยายนของปีเดียวกัน

ในฐานะประเทศอิสลามบรูไนก็กลายเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบขององค์กรการประชุมอิสลาม (ปัจจุบันเป็นองค์กรความร่วมมืออิสลาม) ในเดือนมกราคม 2527 ในการประชุมสุดยอดอิสลามครั้งที่สี่ที่จัดขึ้นในโมร็อกโก

หลังจากเข้าร่วมในเวทีความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย - แปซิฟิก (APEC) ในปี 2532 บรูไนได้เป็นเจ้าภาพการประชุมผู้นำเศรษฐกิจเอเปคในเดือนพฤศจิกายน 2543 และการประชุมระดับภูมิภาคอาเซียน (ARF) ในเดือนกรกฎาคม 2545 บรูไนเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งองค์การการค้าโลก (WTO) เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2538 และเป็นผู้มีบทบาทสำคัญใน BIMP-EAGA ซึ่งก่อตั้งขึ้นในระหว่างการประชุมรัฐมนตรีครั้งแรกในเมืองดาเวาประเทศฟิลิปปินส์เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2537 

บรูไนมีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับสิงคโปร์และฟิลิปปินส์ ในเดือนเมษายน 2552 บรูไนและฟิลิปปินส์ได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MOU) ที่พยายามกระชับความร่วมมือทวิภาคีของทั้งสองประเทศในด้านการเกษตรและการค้าและการลงทุนที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร

บรูไนเคยดำรงตำแหน่งประธานอาเซียนในปี 2556 นอกจากนี้ยังเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดอาเซียนในปีเดียวกัน

=== การทหาร ===


กองทัพบรูไน (Royal Brunei Armed Forces หรือ RBAF) มีกำลังพลเพียง 7,000 นาย และกำลังสำรอง 700 นาย โดยแบ่งเป็น[[กองทัพบกบรูไน|กองทัพบก]] 4,900 นาย [[กองทัพเรือบรูไน|กองทัพเรือ]] 1,000 นาย และ[[กองทัพอากาศบรูไน|กองทัพอากาศ]] 1,200 นาย

อย่างไรก็ดี สุลต่านยังมี[[กองทหารกูรข่า]]ของพระองค์เอง เรียกว่า Gurkha Reserve Unit (GRU) จำนวน 2,500 นาย และกองทหารกูรข่าของอังกฤษ (British Gurkha) รวมกำลังพล 1,000 คน ประจำอยู่ที่เมือง[[เซอเรีย]] เพื่อดูแลรักษาความปลอดภัยให้แก่บ่อน้ำมัน และกิจการผลิตน้ำมันของ[[กองทัพบรูไน|กองทัพบรูไน]] Brunei Shell Petroleum โดยรัฐบาลบรูไนเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย

== เศรษฐกิจ ==
ประเทศบรูไนเป็นประเทศที่ร่ำรวยไปด้วยน้ำมันและ[[แก๊สธรรมชาติ]]ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำรายได้มาสู่ประเทศเป็นอันดับหนึ่ง แต่รัฐบาลบรูไนก็เริ่มตระหนักว่าประเทศชาติจะพึ่งพิงรายได้จากทรัพยากรทั้งสองอย่างเท่านี้ไม่ได้เสียแล้ว แต่ควรหันมาให้ความสนใจกับทรัพยากรธรรมชาติอี่น ๆ ที่ยังคงมีมากมายเช่น ป่าไม้ แร่ธาตุ สัตว์น้ำ และพื้นที่อันอุดมสมบรูณ์เหมาะแก่การเกษตร เพื่อเป็นการเร่งรัดการพัฒนารูปแบบของการลงทุน สุลต่านบรูไนได้ทรงตั้งกระทรวงขึ้นมาใหม่คือกระทรวงอุตสาหกรรมและทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อทำหน้าที่ดูแลวางแผนและดำเนินงานด้านอุตสาหกรรมและการลงทุนโดยเฉพาะ โครงการอุตสาหกรรมที่ได้รับการสนับสนุนและเร่งรัดส่งเสริมเป็นพิเศษ ได้แก่ อุตสาหกรรมขนาดเล็ก โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่สัมพันธ์กับภาคเกษตร ป่าไม้ และการประมง

การดำเนินการช่วงแรกนั้น รัฐบาลมุ่งสนับสนุนโรงงานและอุตสาหกรรมขนาดเล็กในภูมิภาคที่สามารถป้อนผลผลิตให้กับผู้บริโภคในท้องถิ่นก่อนเป็นอันดับแรกแล้วจึงขยายไปสู่การผลิตเพื่อการส่งออกในระยะยาว รัฐบาลได้ตั้งความหวังว่าอุตสาหกรรมเหล่านี้จะเป็นแหล่งที่เข้ามาแทนที่อุตสาหกรรมน้ำมันที่อาจหมดไปในอนาคต โดยที่ประชาชนยังมีหลักประกันว่าจะมีงานทำ บรูไนเป็นประเทศที่มั่งคั่งด้วยทรัพยากร ขณะนี้ยังมีประชากรน้อยมาก แต่บรูไนก็ไม่ได้หวังพึ่งพารายได้จากการขายน้ำมันเพียงอย่างเดียว ได้พยายามที่จะพัฒนาประเทศให้พึ่งพาตัวเองได้ อย่างไรก็ตามบรูไนเป็นประเทศที่มีค่าครองชีพสูงมากแห่งหนึ่งของโลก แต่รัฐบาลได้ให้สวัสดิการอย่างดีเลิศแก่ประชาชน อาทิ ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้ส่วนบุคคล ค่ารักษาพยาบาลฟรี การศึกษา รัฐให้เล่าเรียนจนถึงระดับชั้นมัธยมศึกษา นอกจากนี้ยังมีสวัสดิการแก่ข้าราชการของรัฐ อุตสาหกรรมสำคัญของประเทศ คือ น้ำมัน ส่วนพืชเกษตรที่สำคัญ ได้แก่ [[ข้าว]] [[กล้วย]]

=== อุตสาหกรรม ===
บรูไนมีอุตสาหกรรมอื่น นอกเหนือจากอุตสาหกรรม[[น้ำมัน]]อยู่บ้าง อาทิ การผลิตอาหาร และปลากระป๋อง

=== แนวโน้มการพัฒนาทางเศรษฐกิจ ===
ปัจจุบัน บรูไนกำลังพยายามเปลี่ยนแปลง จากเศรษฐกิจที่พึ่งพาน้ำมันเป็นหลัก ไปสู่โครงสร้างเศรษฐกิจ ที่มีความหลากหลายมากขึ้น เนื่องจากมีการคาดการณ์ว่าปริมาณน้ำมันสำรองที่ยืนยันแล้ว (proven reserve) ของบรูไนจะหมดลงในราวปี [[พ.ศ. 2558]] ประกอบกับภาวะเศรษฐกิจถดถอยในเอเชีย ตั้งแต่ปี [[พ.ศ. 2543]] ทำให้บรูไนเร่งปฏิรูปโครงสร้างทางเศรษฐกิจ และใช้มาตรการต่าง ๆ เพื่อสร้างความหลากหลายทางเศรษฐกิจ ได้แก่

# จัดตั้งสภาที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจ นำโดยเจ้าชายโมฮาเหม็ด โบลเกียห์ (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของบรูไน) ซึ่งมีแนวทางส่งเสริมภาคเอกชน ให้มีบทบาทมากขึ้น ในการส่งเสริมการพัฒนาทางเศรษฐกิจ
# ปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจ จากเดิมที่เน้นนโยบายให้สวัสดิการ มาเป็นการส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศ และแปรรูปรัฐวิสาหกิจต่าง ๆ โดยให้เอกชนเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น ขยายฐานการจัดเก็บภาษี
# ปรับเปลี่ยนกลยุทธ์การลงทุนในต่างประเทศของ BIA โดยหันมาลงทุนในธุรกิจด้านใหม่ ๆ ซึ่งมีความเสี่ยงต่ำ  เช่น การซื้อหุ้นในกลุ่มเทคโนโลยีสารสนเทศและโทคมนาคม หรือธุรกิจสายการบินต่าง ๆ 
# แผนพัฒนาแห่งชาติฉบับที่ 8 (The Eighth National Development Plan: 8th NDP) ที่ดำเนินการระหว่างปี [[พ.ศ. 2544]]-[[พ.ศ. 2548|2548]] มีสาระสำคัญ ได้แก่ ตั้งเป้าอัตราการเติบโตของ[[ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ]] (จีดีพี - GDP) ที่ร้อยละ 5–6 โดยตั้งวงเงินงบประมาณ สำหรับการดำเนินตามแผนฯ ไว้ 7.3 พันล้าน[[ดอลลาร์บรูไน]] ซึ่งคาดว่ากลยุทธ์ทางการพัฒนาใหม่นี้ จะช่วยให้รัฐบาลสร้างสมดุลของงบประมาณได้ดีขึ้น สามารถกำหนดมาตรการในการพัฒนา และฟื้นฟูเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน สร้างความแข็งแกร่งและการขยายตัวให้กับอุตสาหกรรมน้ำมันและแก๊ส รวมทั้งการพัฒนาอุตสาหกรรมต่อเนื่องต่าง ๆ พัฒนาเศรษฐกิจและสังคมและทรัพยากรมนุษย์ รวมทั้งอุตสาหกรรมขนาดเล็กและย่อม การขยายความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน แปรรูปรัฐวิสาหกิจบางกิจการ และสร้างความแข็งแกร่งในระบบการเงินและการคลัง นอกจากนี้ รัฐบาลบรูไนยังยึดแนวคิดของ[[วิธีการปกครองที่ดี]] (Good Governance) รวมทั้งเน้นการเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับภาคเอกชน
# ส่งเสริมการลงทุนกับต่างประเทศ และมีมาตรการเปิดเสรีด้านการค้า และสร้างบรรยากาศที่เอื้ออำนวยต่อการลงทุน ไม่เฉพาะแต่บริษัทในประเทศ แต่รวมถึงประเทศต่าง ๆ จากกลุ่มอาเซียน และนานาประเทศ
# พัฒนาประเทศให้เป็นศูนย์บริการการค้าและการท่องเที่ยว (Service Hub for Trade and Tourism -SHuTT 2003 Vision) และเป็นตลาดการขนถ่ายสินค้าที่สำคัญของภูมิภาค[[เอเชียตะวันออกเฉียงใต้]] ซึ่งเป็นเป้าหมายประการหนึ่งของโครงการความร่วมมือของกลุ่ม Brunei Indonesia Malaysia Philippines-East ASEAN Growth Area (BIMP-EAGA) 
# สร้างความแข็งแกร่งทางการเงิน เพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจและเอื้ออำนวยต่อโครงการพัฒนาเศรษฐกิจและสาธารณูปโภคพื้นฐาน นอกจากนี้ จากการที่บรูไนได้กำหนดแผนพัฒนาประเทศให้เป็นศูนย์กลางการเงินนานาชาติ (Brunei International Financial Center : BIFC) โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะยกระดับประเทศ ในด้านการบริการการเงินในระดับนานาชาติ กระจายความหลากหลายทางเศรษฐกิจ และสร้างงานให้กับประชาชน

=== การท่องเที่ยว ===


บรูไนเป็นประเทศที่เริ่มหันมาพัฒนาเรื่องการท่องเที่ยวอย่างจริงจังในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
ในปี 2560 จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติทั้งหมดที่เดินทางมาถึงบรูไนดารุสซาลามผ่านสนามบินนานาชาติบรูไนมีจำนวนนักท่องเที่ยวทั้งสิ้น 258,955 คนเมื่อเทียบกับนักท่องเที่ยวที่มีจำนวน 218,809 คนในปี 2559 เพิ่มขึ้น 18.3% เมื่อเทียบกับปีก่อน
ความสำเร็จครั้งนี้เกินกว่าที่คาดการณ์ไว้ 10% จากปีที่แล้วและนับเป็นสถิติที่สูงที่สุดของจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาตินับตั้งแต่ปี 2554 ที่จำนวนนักท่องเที่ยว 242,061 คน

== โครงสร้างพื้นฐาน ==
=== การคมนาคม===

ในประเทศเชื่อมโยงกันด้วยเครือข่ายถนนระยะทาง 2,800 กิโลเมตร (1,700 ไมล์) ทางหลวงระยะทาง 135 กิโลเมตร (84 ไมล์) จากเมือง Muara ไปยัง Kuala Belait กำลังได้รับการพัฒนาต่อเติมเป็นถนนสองเลน

บรูไนสามารถเดินทางโดยเครื่องบินทะเลและการขนส่งทางบก ท่าอากาศยานนานาชาติบรูไนเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญของประเทศ สายการบินรอยัลบรูไน เป็นสายการบินแห่งชาติ มีสนามบินอีกแห่งหนึ่งคือสนามบิน Anduki ที่ตั้งอยู่ใน Seria ท่าเรือเฟอร์รี่ที่ Muara ให้บริการเชื่อมต่อไปยังลาบวน (มาเลเซีย) เป็นประจำ เรือเร็วให้บริการขนส่งผู้โดยสารและสินค้าไปยังเขต Temburong ทางหลวงสายหลักที่วิ่งข้ามประเทศบรูไนคือทางหลวง Tutong-Muara เครือข่ายถนนของประเทศได้รับการพัฒนาอย่างดี บรูไนมีท่าเรือหลักอยู่ที่ Muara 

สนามบินในบรูไนกำลังได้รับการยกระดับอย่างกว้างขวาง สนามบินนานาชาติจางีเป็นที่ปรึกษาด้านการปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวกให้ทันสมัยซึ่งปัจจุบันมีต้นทุนการวางแผนอยู่ที่ 150 ล้านดอลลาร์ โครงการนี้มีกำหนดจะเพิ่มพื้นที่พื้นใหม่ 14,000 ตารางเมตร (150,000 ตารางฟุต) และมีอาคารผู้โดยสารและโถงผู้โดยสารขาเข้าใหม่ เมื่อเสร็จสิ้นโครงการนี้ความจุผู้โดยสารประจำปีของสนามบินคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าจาก 1.5 เป็น 3 ล้านคน

ด้วยรถยนต์ส่วนตัวหนึ่งคันสำหรับทุก ๆ 2.09 คนบรูไนมีอัตราการเป็นเจ้าของรถยนต์ที่สูงที่สุดในโลก นี่เป็นผลมาจากการที่ไม่มีระบบการขนส่งที่ครอบคลุมภาษีนำเข้าต่ำและราคาน้ำมันไร้สารตะกั่วต่ำเพียง 0.53 ดอลลาร์ต่อลิตร 

ถนนสายใหม่ระยะทาง 30 กม. (19 ไมล์) ซึ่งเชื่อมต่อกับเขต Muara และ Temburong ของบรูไนมีกำหนดจะแล้วเสร็จในปี 2562 สิบสี่กิโลเมตร (9 ไมล์) ของถนนสายนี้จะข้ามอ่าวบรูไน ใช้งบประมาณก่อสร้างสะพานคือ 1.6 พันล้านดอลลาร์

=== การศึกษา ===


การศึกษาในบรูไนถูกกำกับโดย[[กระทรวงศึกษาธิการ]]และ[[กระทรวงศาสนา]] มีการสอน[[ศาสนาอิสลาม]]และมีการเน้นการสอนภาษามาเลย์และภาษาอังกฤษ บรูไนมีมหาวิทยาลัยหลัก 3 แห่ง คือ UBD, UNISSA, และ UTB โดยมีนโยบาย SPN21 เพื่อพัฒนาการศึกษาให้สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของประเทศ

=== สาธารณสุข ===

บรูไนมีโรงพยาบาลที่ดำเนินการโดยรัฐบาล นอกจากนี้ยังมีศูนย์สุขภาพไม่ต่ำกว่า 16 แห่งและคลินิกสุขภาพ 10 แห่ง

การดูแลสุขภาพในบรูไนมีค่าใช้จ่าย 1 ดอลล่าร์บรูไน และฟรีสำหรับเด็กที่อายุต่ำกว่า 12 ปี

== ประชากรศาสตร์ ==



กลุ่มชาติพันธุ์พื้นเมืองในบรูไนได้แก่[[ชาวเบอไลต์|เบอไลต์]], [[Bisaya (Borneo)|บีซายาบรูไน]] (ระวังสับสนกับบีซายาของฟิลิปปินส์) [[ชาวมลายูบรูไน|มลายูบรูไน]]พื้นเมือง, [[ชาวดูซุน|ดูซุน]], [[เกอดายัน]], [[ลุนบาวัง]], [[ชาวมูรุต|มูรุต]] และ[[ชาวตูตง|ตูตง]]

ประชากรบรูไนใน  อยู่ที่  ในจำนวนนี้ร้อยละ 76 อาศัยอยู่ในเขตเมือง ตั้งแต่ ค.ศ. 2010 ถึง 2015 อัตราการขยายตัวเป็นเมืองอยู่ที่ประมาณร้อยละ 2.13 ต่อปี ชาวบรูไนมีอายุขัยเฉลี่ยอยู่ที่ 77.7 ปี ใน ค.ศ. 2014 ประชากรร้อยละ 65.7 เป็น[[ชาวมลายูบรูไน|ชาวมลายู]] ร้อยละ 10.3 เป็น[[Ethnic Chinese in Brunei|ชาวจีน]] ร้อยละ 3.4 เป็นชนพื้นเมือง ส่วนกลุ่มเล็ก ๆ ที่เหลือรวมเป็นร้อยละ 20.6 ประเทศนี้มีชุมชน[[ชาวต่างชาติ]]ขนาดใหญ่
ชาวต่างชาติส่วนใหญามาจากประเทศที่ไม่ใช่[[มุสลิม]] เช่น ออสเตรเลีย สหราชอาณาจักร เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ฟิลิปปินส์ ไทย กัมพูชา เวียดนาม และอินเดีย

=== ศาสนา ===



[[ศาสนาอิสลามในประเทศบรูไน|อิสลาม]]เป็นศาสนาประจำชาติของประเทศบรูไน โดยเฉพาะในนิกาย[[ซุนนี]] สำนัก[[ชาฟิอี]] ประชากรมากกว่าร้อยละ 82 (รวมชาวมลายูบรูไนส่วนใหญ่และ[[เกอดายัน]]) ระบุตนเองเป็น[[มุสลิม]] นอกจากนี้ยังมีความเชื่ออื่น ๆ เช่น [[ศาสนาคริสต์ในประเทศบรูไน|คริสต์]] (6.7%) และ[[ศาสนาพุทธในประเทศบรูไน|พุทธ]] (6.3%, ส่วนใหญ่เป็นชาวจีน) [[ความคิดอย่างอิสระ|ผู้มีความคิดอย่างอิสระ]]ที่ส่วนใหญ่เป็นชาวจีนมีเพียงประมาณร้อยละ 2 ของประชากร แม้ว่าคนส่วนใหญ่จะนับถือศาสนาที่มีองค์ประกอบของพุทธศาสนา [[ลัทธิขงจื๊อ]] และ[[ลัทธิเต๋า]] พวกเขาระบุตนเองเป็นผู้ที่ไม่ได้นับถือศาสนาอย่างเป็นทางการ จึงเป็นที่มาของการระบุเป็น[[อเทวนิยม]]ในสำมะโนทางการ ผู้นับถือศาสนาพื้นเมืองมีเพียงประมาณร้อยละ 2 ของประชากร

=== ภาษา ===
ประเทศบรูไนใช้[[ภาษามลายู]] (Bahasa Melayu) เป็นภาษาราชการ ส่วน[[ภาษาอังกฤษ]]และ[[ภาษาจีน]]เป็นภาษารองที่ใช้สื่อสารกันแพร่หลาย

== วัฒนธรรม ==


วัฒนธรรมบรูไนส่วนใหญ่เป็น[[ชาวมลายู|มลายู]] (สะท้อนกลุ่มชาติพันธุ์) ที่มีอิทธิพลจาก[[ศาสนาอิสลาม]]อย่างมาก แต่ถูกมองว่ามีความอนุรักษ์นิยมกว่าของ[[อินโดนีเซีย]]และ[[มาเลเซีย]] อิทธิพลต่อวัฒนธรรมบรูไนมาจากวัฒนธรรมมลายูใน[[กลุ่มเกาะมลายู]] โดยเกิดอิทธิพลทางวัฒนธรรม 4 ช่วง ได้แก่: วิญญาณนิยม, [[ฮินดู]], อิสลาม และตะวันตก อิสลามมีอิทธิพลอย่างมากและได้รับการยอมรับให้เป็นอุดมการณ์และปรัชญาของบรูไน

เนื่องจากเป็นประเทศ[[ชะรีอะฮ์]] ทำให้มีการห้ามจำหน่ายและบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในที่สาธารณะ ผู้ที่ไม่ใช่มุสลิมได้รับอนุญาตให้นำแอลกอฮอล์เข้ามาในปริมาณจำกัดจากจุดขึ้นเครื่องในต่างประเทศ เพื่อการบริโภคส่วนตัว

=== สื่อสารมวลชน ===

สื่อในบรูไนได้รับการกล่าวขานว่าสนับสนุนรัฐบาล การวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลและสถาบันพระมหากษัตริย์โดยสื่อมีน้อย [[Freedom House]] จัดให้สื่อในประเทศนี้อยู่ในระดับ "ไม่เสรี" กระนั้น สื่อมวลชนไม่ได้มีท่าทีเป็นศัตรูต่อมุมมองทางเลือกอย่างชัดเจน และไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการตีพิมพ์บทความเกี่ยวกับรัฐบาลเท่านั้น

=== กีฬา ===

ประเทศบรูไนมีกีฬาที่ยอดนิยมในประเทศคือกีฬา[[ฟุตบอล]] [[ฟุตบอลทีมชาติบรูไน]]เข้าร่วม[[ฟีฟ่า]]ใน ค.ศ. 1969 แต่ไม่ค่อยประสบความสำเร็จมากนัก ลีกสูงสุดในประเทศคือ[[บรูไนซูเปอร์ลีก]]ที่บริหารโดย[[สมาคมฟุตบอลบรูไนดารุสซาลาม]] (FABD) ประเทศนี้มีศิลปะการต่อสู้เป็นของตนเองชื่อ "ซีลัตซุฟเฟียนเบอลาดีรี" ()

== หมายเหตุ ==


== อ้างอิง ==


**ข้อมูล**


* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

== แหล่งข้อมูลอื่น ==


**รัฐบาล**
* [http://www.pmo.gov.bn/Theme/Home.aspx Prime Minister's Office of Brunei Darussalam]  website
* [https://www.cia.gov/library/publications/resources/world-leaders-1/BX.html Chief of State and Cabinet Members] 

**ข้อมูลทั่วไป**
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/ Brunei]. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].
* [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-12990058 Brunei profile] from the [[BBC News]]
* [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/82119/Brunei Brunei] at ''[[Encyclopædia Britannica]]''
* 
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=BN Key Development Forecasts for Brunei] from [[International Futures]]

**การเดินทาง'''
* Brunei Tourism website (archived 9 May 2007)


บ
บ
บ
หมวดหมู่:อดีตรัฐในอารักขาของอังกฤษ
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2527
หมวดหมู่:เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นสมุทร
บ