ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์จีน

**ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์จีน** หรือ **พระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในราชวงศ์จีน** หมายถึง ระบบการจัดฐานันดรศักดิ์ของพระอัครมเหสี พระมเหสี และพระสนมในราชสำนักจีน ซึ่งมีฐานันดรศักดิ์จะแตกต่างกันไปตลอดประวัติศาสตร์จีนของแต่ละราชวงศ์ เนื่องจากมีความโดดเด่นในด้านการบริหารราชสำนักชั้นในและการสืบราชสันตติวงศ์ ซึ่งจัดอันดับรัชทายาทตามความโดดเด่นของมารดานอกเหนือจากลำดับการเกิด โดยไม่คำนึงถึงอายุ สำหรับการจัดลำดับชั้นยศของพระภรรยาเจ้าและพระภรรยานี้ให้ได้แบ่งเป็น 3 ชั้น ได้แก่ **พระอัครมเหสี (正妃), พระมเหสี (次妃) และ[[พระสนม (จีน)|พระสนม (庶妃)]]** ซึ่งเป็นกลุ่มสตรีผู้รับราชการฝ่ายในพระราชวังที่เรียกว่า พระราชวังชั้นใน (內宮; nèi gōng) หรือพระราชวังหลัง (後宮; hòu gōng) หรือที่เรียกว่า "ธรรมเนียมวังหลัง" (後宮制度; hòu gōng zhì du)

ในสมัยราชวงศ์ซางพระอัครมเหสี มีพระราชอิสริยยศที่ พระบรมราชเทวี (后妃) ก่อนที่สมัยราชวงศ์โจวจะเปลี่ยนเป็น พระบรมราชินี (王后) และเมื่อเข้าสู่ยุคจักรวรรดิพระราชอิสริยยศยกขึ้นที่ พระจักรพรรดินี(อัครมเหสี)(皇后)

ทำให้คำว่า "เฟย" ในราชวงศ์โจวถึงราชวงศ์ฉินไม่ได้ถูกใช้เป็นตำแหน่งอย่างเป็นทางการแต่เป็นเพียงคำเรียกของสตรีฝ่ายในที่เป็นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาแทน และตำแหน่งทางการถูกแทนด้วยคำว่า "ฟูเหริน (夫人)"

คำว่าเฟยถูกนำกลับมาใช้อย่างเป็นทางการอีกครั้งในสมัยราชวงศ์ฮั่น โดยชายาเอกของไท่จื่อ (太子) และหวัง (王) มีพระยศเป็นเฟย (妃)

ในสมัยสมเด็จพระเจ้าโจยอยแห่งเว่ย์ทรงสถาปนา ซูเฟย (淑妃) เป็นพระยศสำหรับพระมเหสี

จนถึงสมัยราชวงศ์ถัง คำว่า "เฟย" จึงถูกใช้เป็นพระยศทางการมากขึ้น แต่มีเพียง 4 พระยศ เรียกรวมว่า สี่ฟูเหริน (四夫人) หรือ สี่เฟย (四妃) ได้แก่ กุ้ยเฟย (貴妃), ซูเฟย (淑妃), เต๋อเฟย (德妃), เสียนเฟย (賢妃)

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์โจว
ในสมัยราชวงศ์โจว พระมหากษัตริย์เรียกว่า **อ๋อง หรือ หวัง (王)** ส่วนพระมเหสีเอกเรียกว่า **โฮ่ว (后)** โดยในคัมภีร์โจวหลี่ (周礼) ได้แบ่งระดับไว้ ดังนี้

### ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์โจว

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ฉิน
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ฉินแบ่งระดับไว้ดังนี้

*

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันตก
ช่วงต้นราชวงศ์ฮั่น หลิวปัง สถาปนาจักรพรรดินีลฺหวี่เป็นฮองเฮา

กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันตกแบ่งระดับไว้ดังนี้

### ช่วงต้นราชวงศ์ฮั่นตะวันตกไปจนถึงต้นรัชสมัย[[จักรพรรดิฮั่นอู่|ฮั่นอู่ตี้]]

### ปลายรัชสมัย[[จักรพรรดิฮั่นอู่|ฮั่นอู่ตี้]]ถึงช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันตก

ในสมัยราชวงศ์ฮั่น มีเพียงฮองเฮาของฮ่องเต้พระองค์ก่อนเท่านั้นที่สามารถได้รับการยกย่องให้เป็น **ฮองไทเฮา (皇太后)** หรือ สมเด็จพระพันปีหลวง

หากจักรพรรดิพระองค์ใหม่ (嗣皇帝) เป็นบุตรที่เกิดด้วยเฟยผิน หรือเกิดแต่พระบรมวงศานุวงศ์ (皇族宗室) ได้สมมุติขึ้นเป็นบุตรบุญธรรม มารดาที่แท้จริงจะไม่มีสิทธิ์ได้รับการสถาปนา **ฮองไทเฮา (皇太后)**

แต่ก็มีบางกรณีที่เป็นข้อยกเว้น เช่น จักรพรรดิฮั่นอายเป็นพระราชโอรสของอ๋องเจ้าผู้ครองแคว้น (诸侯王) ถูกรับมาเป็นรัชทายาท เมื่อขึ้นเป็นฮ่องเต้ ทรงได้สถาปนาพระอัยยิกาของพระองค์ ฟู่จาวอี๋ (傅昭仪) ขึ้นเป็น **ตี้ไท่ไท่โฮ่ว (帝太太后)** หรือ **หวงไท่ไท่โฮ่ว (皇太太后)** และพระมารดาติงจี (丁姬) ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น **ตี้ไท่โฮ่ว (帝太后)**

เมื่อรวมกับหวังเจิ้งจวิน (王政君) พระราชมารดาของจักรพรรดิฮั่นเฉิง ที่ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น **ไท่หวงไท่โฮ่ว (太皇太后)** และจ้าวเฟยเอี้ยน (赵飞燕) ฮองเฮาของจักรพรรดิฮั่นเฉิงซึ่งได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น **หวงไท่โฮ่ว (皇太后)** จึงเกิดภาพแปลกตาที่มี ไทเฮาพร้อมกันถึง 4 องค์ในรัชกาลนี้

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ซิน
ราชวงศ์ซินของหวัง หมั่ง มีแนวโน้มฟื้นฟูระเบียบแบบโบราณ โดยตั้งชื่อเรียกตำแหน่งอย่างมากมาย หวังหมั่งยกเลิกธรรมเนียมวังหลังราชวงศ์ฮั่น และเลียนแบบระบบของยุคก่อน โดยสร้างตำแหน่งใหม่ขึ้น 4 ระดับ ได้แก่: เหอ (和), ผิน (嫔), เหม่ย (美) และ อวี้ (御)
### ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์ราชวงศ์ซิน

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออก

จักรพรรดิฮั่นกวังอู่สถาปนาฮั่นตะวันออก มีการส่งเสริมความประหยัดมัธยัสถ์ จึงทำให้ธรรมเนียมวังหลังมีความเรียบง่าย

กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออกแบ่งระดับไว้ดังนี้

ยุคก่อนอ๋องเป็นเจ้าผู้ครองแคว้นสามารถมีภรรยาน้อยได้ไม่จำกัดจำนวน มีภรรยาหลวงคือ **หวังโฮ่ว (王后)** แปลว่า **พระราชินี** และพระราชมารดาของอ๋องเรียกว่า **หวังไท่โฮ่ว (王太后)** แปลว่า **พระราชชนนีพันปีหลวง**

แต่ในช่วงฮั่นตะวันออก เมื่ออำนาจ และดินแดนของเจ้าผู้ครองแคว้นลดลง จึงมีการกำหนดอย่างเป็นทางการว่า ภรรยาเอกคือ **เฟย (妃)** และภรรยาน้อยหรืออนุภรรยา ต้องไม่เกิน 40 นาง และพระราชมารดาของอ๋องเรียกว่า **หวังไท่เฟย (王太妃)** แปลว่า **พระราชชนนี**

ในสมัยราชวงศ์ฮั่น ชายาและหม่อมห้ามของรัชทายาท (ไท่จื่อ) แบ่งออกเป็น 3 ระดับ: พระชายาเอกคือ **เฟย (妃)** ส่วนพระชายารองคือ **เหลียงตี้ (良娣)** และหม่อมห้ามคือ **หรูจื่อ (孺子)** ส่วนพระชายาของพระราชนัดดา (皇孙) เรียกว่า **ฟูเหริน (夫人)**

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์จิ้น
ราชวงศ์จิ้นสืบทอดธรรมเนียมของราชวงศ์ฮั่นและวุยก๊ก โดยการปรับใช้กฎเกณฑ์โบราณในการตั้งตำแหน่งฝ่ายใน รวมถึงการกำหนดตำแหน่ง สามพระมเหสี และเก้าพระชายา (嫔) ดังนี้:

กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์จิ้นแบ่งระดับไว้ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
#หวงโฮ่ว (皇后; *huáng hòu*) พระอัครมเหสี 1 พระองค์
#สามเทวี (三夫人) ได้แก่ กุ้ยผิน (贵嫔), ฟูเหริน (夫人), กุ้ยเหริน (贵人) : เทียบได้กับตำแหน่ง "สามกง (三公)"
#เก้าชายา (九嫔) ได้แก่ ซูเฟย (淑妃)、ซูหยวน (淑媛)、ซูอี๋ (淑仪)、ชิวฮวา (修华)、ชิวหรง (修容)、ชิวอี๋ (修仪)、เจี๋ยอวี๋ (婕妤)、หรงฮว่า (容华)、ฉงฮว่า (充华)
*พระภรรยา
#เหม่ยเหริน (美人) : เป็นบรรดาศักดิ์พระสนมเอก
#ไฉเหริน (才人)
#จงไฉเหริน (中才人)

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์สุย
ในสมัยจักรพรรดิสุยหยางทรงพิจารณาแบบอย่างโบราณ ตั้งธรรมเนียมวังหลัง ดังนี้

### พระภรรยาเจ้า

#### 1.พระอัครมเหสี
* **ฮองเฮา** (皇后; *huáng hòu*) — พระอัครมเหสีเพียง 1 พระองค์

#### 2.พระมเหสี
* **เฟย** (妃; *fēi*) — พระมเหสี 3 พระองค์:
** กุ้ยเฟย (貴妃; *guì fēi*)
** ซูเฟย (淑妃; *shū fēi*)
** เต๋อเฟย (德妃; *dé fēi*)
ทั้งหมดอยู่ขั้น 1
* **พิน** (嬪; *pín*) — พระมเหสีรอง 9 พระองค์:
** ซุ่นอี๋ (顺仪)
** ซุ่นหรง (顺容)
** ซุ่นฮว่า (顺华)
** ชิวอี๋ (修仪)
** ชิวหรง (修容)
** ชิวฮว่า (修华)
** ฉงอี๋ (充仪)
** ฉงหรง (充容)
** ฉงฮว่า (充华)
ทั้งหมดอยู่ขั้น 2
### พระภรรยา
#### 3.พระสนมเอก
* **เจี๋ยอวี๋** (婕妤) — มีได้ 12 นาง อยู่ขั้น 3

#### 4.พระสนมระดับกลาง
* **เหม่ยเหริน** (美人)
* **ไฉเหริน** (才人) — รวมกันมีได้ 15 นาง อยู่ขั้น 4

#### พระสนมระดับล่าง
* **เป่าหลิน** (宝林) — มีได้ 24 นาง อยู่ขั้น 5
* **อวี้หนี่ว์** (御女) — มีได้ 24 นาง อยู่ขั้น 6
* **ไฉหนี่ว์** (采女) — มีได้ 37 นาง อยู่ขั้น 7

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ถัง
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ถังตอนต้นแบ่งระดับไว้ดังนี้

### ราชวงศ์ถังตอนต้น

ในช่วงต้นราชวงศ์ถัง โดยเฉพาะในรัชสมัยของ**จักรพรรดิถังเกาจู่ (唐高祖)** และ**จักรพรรดิถังไท่จง (唐太宗)** ดูเหมือนว่าจะมีการใช้ตำแหน่งสนมที่หลากหลายและอาจมีการผสมผสานระหว่างระบบเก่าของราชวงศ์สุยกับระบบใหม่ที่กำลังก่อร่างสร้างตัว

* **หลักฐานจากจารึกหลุมศพ:** จารึกหลุมศพของ **มั่วลี่ฟาง (莫丽芳)** และ **หยางกุ้ยผิน (楊貴嬪)** ซึ่งเป็นสนมในรัชสมัยถังเกาจู่ บ่งชี้ว่าตำแหน่ง "**กุ้ยผิน (贵嫔)**" อาจยังคงมีอยู่และถูกใช้ในยุคแรกเริ่มของถัง
* **การใช้ตำแหน่งเก้าผิน (九嫔) ของราชวงศ์สุย:** การที่**จักรพรรดินีจ่างซุน (长孙皇后)** มีพระประสงค์จะทาบทามธิดาของเจิ้งเหรินจี (郑仁基) ให้เป็น "**ชงฮว๋า (充华)**" สำหรับจักรพรรดิถังไท่จงนั้น ชงฮว๋าเป็นหนึ่งในตำแหน่ง **เก้าผิน (九嫔)**ซึ่งเป็นระบบของราชวงศ์สุย สิ่งนี้อาจแสดงให้เห็นว่าในยุคแรกเริ่มของราชวงศ์ถัง ยังคงมีการใช้ตำแหน่งจากราชวงศ์สุย หรืออาจเป็นการผสมผสานระหว่างตำแหน่งเก่าและใหม่

### สมัย[[จักรพรรดิถังเสวียนจง]]

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ซ่ง
### ราชวงศ์ซ่ง
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ซ่งแบ่งระดับไว้ดังนี้

## ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์จิน
ในช่วงต้นของราชวงศ์จิน ยังไม่มีการกำหนดตำแหน่ง ต่อมาในสมัยจักรพรรดิจงซีจงเริ่มมีการตั้งยศ เช่น กุ้ยเฟย (贵妃), เสียนเฟย (贤妃), และเต๋อเฟย (德妃) โดยรวมได้ยึดตามแบบราชวงศ์ถังเป็นหลัก ซึ่งมีดังนี้:

กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์จินแบ่งระดับไว้ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
# หวงโฮ่ว (皇后; *huáng hòu*) พระอัครมเหสี 1 พระองค์
# เฟย (妃; *fēi*) พระมเหสี 5 พระองค์ เป็นพระอิสริยยศขั้น 1
##หยวนเฟย (元妃; yuán fēi)
## กุ้ยเฟย (貴妃; guì fēi)
## ซูเฟย (淑妃; shū fēi)
## เต๋อเฟย (德妃; dé fēi)
## เสียนเฟย (賢妃; xián fēi)
# พิน (嬪) พระชายา 9 พระองค์ เป็นพระอิสริยยศขั้น 2
## เจาอี๋ (昭儀; zhāo yí)
## เจาหรง (昭容; zhāo róng)
## เจาเหยี่ยน (昭媛; zhāo yuàn)
## ซิวอี๋ (修儀; xiū yí)
## ซิวหรง (修容; xiū róng)
## ซิวเหยี่ยน (修媛; xiū yuàn)
## ฉงอี (充衣; chōng yī*)
## ฉงหรง (充容; chōng róng)
## ฉงเหยี่ยน (充媛; chōng yuàn)
*พระภรรยา
#พระสนมระดับสูง (世妇)
## เจี๋ยอวี๋ (婕妤; *jié yú*) พระสนมเอก 9 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 3
## เหม่ยเหริน (美人; *měi rén*) พระสนม 9 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 4
## ไฉเหริน (才人; *cái rén*) พระสนม 9 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 5
#พระสนมระดับล่าง (御妻)
## เป่าหลิน (寶林; *bǎo lín*) พระสนม 27 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 6
## อวี้หนวี่ (禦女; *yù nǚ*) พระสนม 27 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 7
## ไฉหนวี่ (採女; *cǎi nǚ*) พระสนม 27 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 8

ต่อมา[[จักรพรรดิจินเสวียนจง]] กำหนดใหม่ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
# หวงโฮ่ว (皇后; *huáng hòu*) พระอัครมเหสี 1 พระองค์
# เฟย (妃; *fēi*) พระมเหสี 5 พระองค์
## กุ้ยเฟย (貴妃)
## เจินเฟย (真妃)
## ซูเฟย (淑妃)
## ลี่เฟย (丽妃)
## โรวเฟย (柔妃)
# พิน (嬪) พระชายา 9 พระองค์
## เจาอี๋ (昭儀)
## เจาหรง (昭容)
## เจาเหยี่ยน (昭媛)
## ซิวอี๋ (修儀)
## ซิวหรง (修容)
## ซิวเหยี่ยน (修媛)
## ฉงอี (充衣)
## ฉงหรง (充容)
## ฉงเหยี่ยน (充媛)
*พระภรรยา
#พระสนมเอก
## เจี๋ยอวี๋ (婕妤)
#พระสนม บรรดาศักดิ์ขั้น 3
## ลี่เหริน (丽人)
## ไฉเหริน (才人)
#พระสนม บรรดาศักดิ์ขั้น 4
## ซุ่นอี๋ (顺仪)
## ซูฮว่า (淑华)
## ซูอี๋ (淑仪)

== ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์หยวน ==
กฎมณเฑียรบาลช่วงต้นราชวงศ์หยวน ฝ่ายในยังเรียบง่าย โดยกำหนดไว้เพียงสองตำแหน่งคือ[[จักรพรรดินี|ฮองเฮา]] และ[[เฟย]] ทั้งสองตำแหน่งนี้ไม่มีการจำกัดจำนวน

กล่าวคือ สามารถมี[[จักรพรรดินี|ฮองเฮา]] และ[[เฟย]] ได้หลายพระองค์พร้อมกัน แต่ฮองเฮาพระองค์แรกถือว่ามีฐานะสูงที่สุด

ช่วงหลังฮ่องเต้พยายามรักษาระเบียบโดยให้มี ฮองเฮาเพียงหนึ่งพระองค์เท่านั้น ในแต่ละช่วงเวลา
ตำแหน่งฝ่ายในจึงได้ถูกจัดระเบียบใหม่เป็น สี่ชั้น ดังนี้
*1.พระอัครมเหสี
**ฮองเฮา (皇后)
*2.พระมเหสี
**[[เฟย]] (妃)
**ผิน (嫔)
*3.พระสนม
**ไฉเหริน (才人)

==ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์หมิง==
===ราชวงศ์หมิง===

ตอนต้นราชวงศ์หมิงกฎมณเฑียรบาลงแบ่งระดับไว้ ดังนี้

*'ชั้นพระภรรยาเจ้า**
*พระอัครมเหสี
# หวงโฮ่ว (皇后; ''huáng hòu'')
*พระมเหสี
# กุ้ยเฟย (貴妃; ''guì fēi'')
# เฟย (皇妃; ''Huáng fēi'') ：พระยศชั้นนี้จะได้รับการเฉลิมพระนามาภิไธย 1 ใน 8 อักษร ได้แก่ **เสียน (賢)、ซู (淑)、จวง (莊)、จิ้ง (敬)、ฮุ่ย (惠)、ซุ่น (順)、คัง (康)、หนิง (寧)** หากพระมเหสีได้รับโปรดเกล้าให้ปกครองวังหลัง จะถูกเรียกว่ารักษาการหกตำหนัก (攝六宮事) เป็นตำแหน่งผู้สำเร็จราชการฝ่ายใน
# พิน (嬪; ''pín'')
**ชั้นพระภรรยา (พระสนม)**
# เจี๋ยอวี๋ (婕妤; ''jié yú'')
# เจาอี๋ (昭儀; ''zhāo yí'')
# เหม่ยเหริน (美人; ''měi rén'')
# กุ้ยเหริน (貴人; ''guì rén'')

ในรัชสมัยจักรพรรดิจิ่งไท่ (景泰帝) มีการแต่งตั้ง พระมเหสีถัง (唐氏) ขึ้นเป็น หวงกุ้ยเฟย (皇贵妃) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สูงกว่ากุ้ยเฟย แต่ต่อมาตำแหน่งนี้ก็ถูกยกเลิกไป

ต่อมา[[จักรพรรดิเฉิงฮว่า|จักรพรรดิหมิงเซี่ยนจง]] ได้แต่งตั้ง พระมเหสีว่านกุ้ยเฟย (万贵妃) ขึ้นเป็น หวงกุ้ยเฟย (皇贵妃) และจากนั้นตำแหน่งนี้ก็เริ่มกลายเป็น ธรรมเนียมประจำราชสำนัก อย่างค่อยเป็นค่อยไป

ภายหลังตำแหน่งกุ้ยเฟย (贵妃) จึงถูกลดสถานะลงมาเป็น ลำดับที่สาม

รัชศก[[จักรพรรดิเจียจิ้ง]]ปีที่ 10 (ค.ศ. 1531) ได้มีการฟื้นฟูธรรมเนียมตามแบบโบราณ แต่งตั้ง เก้าผิน (九嫔) หรือ เก้าพระชายา โดยจัดให้อยู่ถัดลงมาจากตำแหน่ง[[เฟย]]

**ชั้นพระภรรยาเจ้า**
*พระอัครมเหสี
# หวงโฮ่ว (皇后; ''huáng hòu'')
*พระมเหสี
# กุ้ยเฟย (貴妃; ''guì fēi'')
# เฟย (皇妃; ''Huáng fēi'') ：พระยศชั้นนี้จะได้รับการเฉลิมพระนามาภิไธย 1 ใน 8 อักษร ได้แก่ **เสียน (賢)、ซู (淑)、จวง (莊)、จิ้ง (敬)、ฮุ่ย (惠)、ซุ่น (順)、คัง (康)、หนิง (寧)** หากพระมเหสีได้รับโปรดเกล้าให้ปกครองวังหลัง จะถูกเรียกว่ารักษาการหกตำหนัก (攝六宮事) เป็นตำแหน่งผู้สำเร็จราชการฝ่ายใน
# เก้าผิน (九嬪; ''pín'') : เต๋อผิน (德嫔), เสียนผิน (贤嫔), จวงผิน (庄嫔), ลี่ผิน (丽嫔), ฮุ่ยผิน (惠嫔), อานผิน (安嫔), เหอผิน (和嫔), ซีผิน (僖嫔), คังผิน (康嫔)
**ชั้นพระภรรยา (พระสนม)**
# เจี๋ยอวี๋ (婕妤; ''jié yú'')
# เจาอี๋ (昭儀; ''zhāo yí'')
# เจาหรง (昭容; ''zhāo róng'')
# กุ้ยเหริน (貴人; ''guì rén'')
# เหม่ยเหริน (美人; ''měi rén'')

=== ตอนกลางถึงตอนปลายราชวงศ์หมิง ===

*กฎมณเฑียรบาลงแบ่งระดับไว้ ดังนี้
**ชั้นพระภรรยาเจ้า**
*พระอัครมเหสี
# หวงโฮ่ว (皇后; ''huáng hòu'')
*พระมเหสี
# หวงกุ้ยเฟย (皇貴妃; ''huáng guì fēi'')
# กุ้ยเฟย (貴妃; ''guì fēi'')
# เฟย (妃; ''fēi'')
# พิน (嬪; ''pín'')
**ชั้นพระภรรยา** (พระสนม)
# เจาอี๋ (昭儀; ''zhāo yí'')
# เจาหรง (昭容; ''zhāo róng'')
# เจี๋ยอวี๋ (婕妤; ''jié yú'')
# เหม่ยเหริน (美人; ''měi rén'')
# กุ้ยเหริน (貴人; ''guì rén'')

== ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ชิง ==

กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ชิงแบ่งระดับไว้ดังนี้


== ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในอาณาจักรสวรรค์ไท่ผิง ==
หลังจาก[[หง ซิ่วเฉฺวียน|หงซิ่วเฉวียน]] สถาปนาอาณาจักรสวรรค์ไท่ผิง พระมเหสีทั้งหลายต่างได้รับการเรียกขานว่า **หวังเหนียง (王娘)** แปลว่า **พระราชมเหสี** และเลิกใช้ตำแหน่งเดิม เช่น "เฮา (后)" และ [[เฟย]] แล้วตั้งตำแหน่งภริยาหลวงไว้สองตำแหน่ง ได้แก่: ภรรยาหลวง (元配) เรียกว่า **เจิ้งตงกง (正东宫)** และภรรยาหลวงร่วม (平妻) เรียกว่า “โหย่วเจิ้งตงกง (又正东宫)”

แต่ในความเป็นจริง ตำแหน่งเจิ้งตงกงซึ่งสูงสุดในฝ่ายใน กลับมอบให้แก่ "พระชายาสวรรค์ (天妻)" ซึ่ง[[หง ซิ่วเฉฺวียน|หงซิ่วเฉวียน]]อ้างว่าเป็นภรรยาที่ตนได้อภิเษกสมรสบนแดนสวรรค์ ส่วนไหลซีอิง (赖惜英) หรือ ไหลเหลียนอิง (赖莲英) ซึ่งเป็นภริยาหลวงแต่เดิม ได้รับเพียงตำแหน่ง "โหย่วเจิ้งตงกง (又正东宫)"

ต่อมา เนื่องจาก[[หง ซิ่วเฉฺวียน|หงซิ่วเฉวียน]]เปรียบตนเองเป็นพระสุริยะ ส่วนพระมเหสีเปรียบเสมือนพระจันทร์ จึงเปลี่ยนคำเรียกจาก **ตงกง (东宫)** มาเป็น **เยว่กง (月宫)** แปลว่า วังจันทรา มีตำแหน่ง ดังนี้

*เจิ้งเยว่กง (正月宫) ตำแหน่งชายาหลวงสวรรค์ (天妻) มี 1 พระองค์
*โหย่วเจิ้งเยว่กง (又正月宫) มี 1 พระองค์
*ฝูเยว่กง (副月宫) ไม่จำกัดจำนวน
*โหย่วฝูเยว่กง (又副月宫) ไม่จำกัดจำนวน

== พระยศมารดาของฮ่องเต้ ==
ฮองเฮาในรัชกาลก่อน โดยทั่วไปจะได้รับการยกย่องจากฮ่องเต้พระองค์ใหม่ให้เป็น**ฮองไทเฮา** แต่ในบางกรณี หากฮ่องเต้พระองค์ใหม่มีพระพรรษามากกว่าฮ่องเต้พระองค์ก่อน หรือได้ขึ้นเสวยราชสมบัติในฐานะพระอนุชาธิราชของฮ่องเต้พระองค์ก่อน ฮองเฮาในรัชกาลก่อนจึงไม่ได้เป็น "ไทเฮา" และจะได้รับการเฉลิมพระเกียรติยศยกย่องแทน
*ในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันตกภรรยาของจักรพรรดิองค์ก่อน หากมีโอรส ก็จะได้รับการสถาปนาเป็น "อ๋องไทเฮา (王太后)" แปลว่า พระราชชนนีพันปีหลวง และเสด็จไปประทับที่แคว้นของพระราชโอรสได้
*ในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออกภรรยาของจักรพรรดิองค์ก่อน หากมีโอรส เช่น สวีเหม่ยเหริน พระสนมเอกใน[[จักรพรรดิฮั่นกวังอู่]] ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นไทเฮาแคว้นฉู่
*[[ราชวงศ์จิ้น]]ไม่อนุญาตให้มารดาซึ่งเป็น[[เฟยผิน]]ได้รับการสถาปนาเป็นไทเฮา ถ้าโอรสขึ้นครองราชย์ เช่น พระนางโจว ไท่เฟยพระองค์แรกของจีน ผู้เป็นพระราชมารดาของ[[จักรพรรดิจิ้นเฟ่ย]] และ[[จักรพรรดิจิ้นอาย]] ได้รับการยกย่องเป็น "หวงไท่เฟย (皇太妃)" แปลว่า พระบรมราชชนนี แต่ยังได้รับพระเกียรติยศเทียบเท่ากับฮองไทเฮา (皇太后) ทั้งในด้านฉลองพระองค์ และขนมธรรมเนียมในราชสำนัก
**[[เฟยผิน]]ที่มีโอรสอาจได้เป็น**หวังไท่เฟย (王太妃)**
*[[ราชวงศ์ถัง]][[เฟยผิน]]ของฮ่องเต้พระองค์ก่อนที่มีโอรส มักได้รับการสถาปนาตามพระยศของพระราชโอรสเป็น "กั๋วไท่เฟย (国太妃)" หรือ "ไท่เฟยแคว้น" เช่น พระนางเจ้าว่านกุ้ยเฟย พระมเหสีชั้นกุ้ยเฟยใน[[จักรพรรดิถังเกาจู่]]ได้รับการสถาปนาเป็น "ไทเฟยแคว้นฉู่ (楚国太妃)"
**พระมเหสีชั้นผินขึ้นไปของฮ่องเต้พระองค์ก่อนที่ไม่มีโอรส เนื่องจากเป็นมีพระอิสริยยศสูงจึงไม่ต้องบวชชี เช่น พระนางสวีฮุ่ยฉงหรง (徐惠充容) พระมเหสีชั้นผิน เมื่อจักรพรรดิถังไท่จงสวรรคต  พระนางเสด็จไปประทับ ณ วังเซิ่งฉง (崇圣宫) จนสิ้นพระชนม์ได้เป็นเสียนเฟย (贤妃)
**พระสนมตั้งแต่ชั้นเจี๋ยอวี๋ (婕妤) ลงไปของฮ่องเต้พระองค์ก่อนที่ไม่มีโอรส มักถูกย้ายไปอยู่ที่ศาลบูชาของจักรพรรดิพระองค์ก่อน หรือออกบวชที่อารามนางชี  เช่น [[อู่เจ๋อเทียน]]พระสนมระดับสูงใน[[จักรพรรดิถังไท่จง]] บรรดาศักดิ์ไฉเหริน (才人) ออกบวชเป็นชีที่วัดกานเย่ (感业寺) ภายหลังจากรัชศกเจินหยวนปีที่ 6 (ค.ศ. 790) [[จักรพรรดิถังเต๋อจง]]โปรดให้สนมของจักรพรรดิองค์ก่อนที่มีธิดาเป็น**ไท่อี๋ (太仪)** พระยศเสมอกับเจ้าหญิงแต่ต่ำกว่า**ไท่เฟย (太妃)**
*[[ราชวงศ์ซ่ง]]ตามกฎมณเฑียรบาลไม่อนุญาตให้มีฮองไทเฮา (皇太后) มากกว่าหนึ่งพระองค์ในเวลาเดียวกัน ดังนั้น [[จักรพรรดิซ่งเจ๋อจง]]จึงสามารถถวายพระเกียรติแด่ฮองเฮาในฮ่องเต้พระองค์ก่อนให้เป็นไทเฮาเพียงพระองค์เดียว ส่วนพระราชมารดาของพระองค์ คือเต๋อเฟย ได้เป็น**หวงไท่เฟย (皇太妃)**
*[[ราชวงศ์หมิง]][[เฟยผิน]]ของฮ่องเต้พระองค์ก่อนโดยทั่วไป จะได้รับการเฉลิม[[พระอารามนาม]]ของฮ่องเต้พระองค์ก่อนไว้หน้า พระยศเดิมคือ xxเมี่ยวxxเฟย (xx庙xx妃), xxเมี่ยวxxผิน (xx庙xx嫔) เช่น ซวนเมี่ยวเสียนเฟย (宣庙贤妃) พระมเหสีชั้นเฟยใน[[จักรพรรดิเซฺวียนเต๋อ]]
**ในกรณีที่ไม่มีฮองไทเฮา (皇太后) [[เฟยผิน]]อาจได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น**หวงไท่เฟย (皇太妃)''' เช่น จาวเฟยในจักรพรรดิว่านลี่ได้เป็นซวนอี้ไท่เฟย์ประทับที่พระตำหนักฉือหนิง ทำหน้าที่แทนไทเฮา
*ราชวงศ์ชิงเฟยผินของฮ่องเต้พระองค์ก่อนโดยทั่วไป จะมีการเติมคำว่า "หวงข่าว (皇考)"  หรือ "หวงจู่ (皇祖)" ไว้หน้าพระยศเดิม เพื่อแสดงความสัมพันธ์กับฮ่องเต้พระองค์ปัจจุบัน และอาจได้รับการยกย่องเป็น หวงกุ้ยไท่เฟย (皇贵太妃), กุ้ยไท่เฟย (贵太妃) หรือไท่เฟย (太妃) เป็นต้น

## พิธีสถาปนา
ตลอดทุกยุคสมัย พระราชพิธีสถาปนาล้วนมีรูปแบบเฉพาะที่เป็นแบบแผน และสงวนไว้เพียงพระมเหสีเท่านั้น เช่นตั้งแต่ชั้นผินขึ้นไป ที่จัดพระราชพิธีได้ ซึ่งโดยทั่วไปจะมีขุนนางเป็นผู้อ่านพระราชโองการ และจัดพิธีตามธรรมเนียมราชวงศ์
*ราชวงศ์หมิงการสถาปนาเฟยใช้พระราชโองการทองสองแผ่น ขนาดกว้างยาวเท่ากับของฮองเฮา พระราชทานตราประทับทอง
*ราชวงศ์ชิงตั้งแต่ชั้นผินขึ้นไปเท่านั้นทีมีพระราชพิธีสถาปนา โดยกำหนดให้ผิน ได้รับพระราชทานเป็นตราประทับประจำพระยศ และพระราชโองการทำจากทองคำสี่แผ่นคล้ายพระสุพรรณบัฏของไทย เป็นเครื่องประกอบพระยศ และในพระราชพิธีมีข้าหลวงอ่านประกาศการสถาปนา

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ฐานันดรศักดิ์จีน
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์จีน
หมวดหมู่:ราชวงศ์จีน
หมวดหมู่:ภรรยาของพระมหากษัตริย์จีน