อำเภอเกษตรสมบูรณ์

**อำเภอเกษตรสมบูรณ์** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชัยภูมิ

## ประวัติ
อำเภอเกษตรสมบูรณ์เป็นชุมชนเก่าแก่ มีประวัติการตั้งถิ่นฐานยาวนาน มีโบราณสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และเก่าแก่ มีพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองที่มีความศักดิ์สิทธิ์ มีทรัพยากรป่าไม้ ภูเขาที่อุดมสมบูรณ์ มีบุคคลสำคัญที่ชาวเกษตรสมบูรณ์เคารพเทิดทูน รวมถึงมีวัฒนธรรมประเพณีที่เป็นเอกลักษณ์ สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่สร้างความรู้สึกภาคภูมิใจแก่ชาวเกษตรสมบูรณ์ตลอดมา จากหลักฐานที่พบบนหลักศิลาจารึกที่มีการค้นพบ จำนวน 2 หลัก (ปัจจุบันหลักศิลาจารึกได้เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติจังหวัดนครราชสีมา) และได้รับการพิสูจน์โดยกรมศิลปากรแล้ว พบว่าหมู่บ้าน/ชุมชนหลายแห่งในพื้นที่อำเภอเกษตรสมบูรณ์ในปัจจุบัน เป็นพื้นที่ที่มีการตั้งหลักแหล่งมาแต่โบราณ จากการสืบค้นพบว่า มีการตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่สมัยทวาราวดีหรือเมื่อประมาณ พ.ศ. 1800 และในต้นสมัยรัตนโกสินทร์ บริเวณนี้ถูกเรียกขานว่า "เมืองยาง"

บริเวณเมืองยางหรืออำเภอเกษตรสมบูรณ์ในปัจจุบัน เคยเป็นชุมชนทางผ่านอีกเส้นทางหนึ่งที่ติดต่อระหว่างกรุงเทพมหานครกับกรุงเวียงจันทน์ ขบวนส่งส่วยหรือกองทัพมักพักค้างแรมบริเวณนี้ มีหลักฐานร่องรอยการตั้งทัพหรือการหยุดพักปรากฏบริเวณที่ชาวบ้านเรียก "ท่าหลวง" ในปัจจุบัน ในปี พ.ศ. 2452 พระยาจ่าแสง ได้มาตรวจราชการที่เมืองผักปังหรือเมืองภูเขียว เห็นว่าเมืองภูเขียวกับเมืองยางตั้งอยู่ไม่ไกลกันมากนัก จึงได้ยุบเมืองยางไปขึ้นการปกครองกับเมืองภูเขียว ชื่อว่า "อำเภอเกษตรสมบูรณ์" ต่อมาได้ยุบอำเภอเกษตรสมบูรณ์ลงเป็น "กิ่งอำเภอเกษตรสมบูรณ์" มีขุนราษฎร์ (กอง บุนนาค) เป็นปลัดอำเภอหัวหน้ากิ่งคนแรก และเปลี่ยนชื่อเป็น "กิ่งอำเภอบ้านยาง" ในปี พ.ศ. 2460 และได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2481 ชื่อ "อำเภอเกษตรสมบูรณ์" มีขุนนิกรนันทกิจเป็นนายอำเภอคนแรก

* วันที่ 7 มิถุนายน 2451 ยุบอำเภอเกษตรสมบูรณ์ ลงเป็น **กิ่งอำเภอเกษตรสมบูรณ์** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอภูเขียว
* วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอเกษตรสมบูรณ์ อำเภอภูเขียว เป็น **กิ่งอำเภอบ้านยาง**
*วันที่ 22 มีนาคม 2467 โอนพื้นที่ตำบลโนนคูณ ตำบลหนองคอนไทย ตำบลคอนสาร และตำบลบ้านเป้า กิ่งอำเภอบ้านยาง อำเภอผักปัง ไปขึ้นกับอำเภอผักปัง (อำเภอภูเขียว) ดังเดิม
*วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2481 โอนพื้นที่ตำบลบ้านเป้า และตำบลบ้านหัน อำเภอผักปัง (อำเภอภูเขียว) มาขึ้นกับกิ่งอำเภอบ้านยาง และให้ยุบตำบลบ้านเป้ารวมเข้ากับตำบลกุดเลาะ ยุบตำบลบ้านหันรวมเข้ากับตำบลบ้านยาง
* วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2481 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอบ้านยาง อำเภอผักปัง (อำเภอภูเขียว) เป็น **อำเภอเกษตรสมบูรณ์** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านยาง ตำบลกุดเลาะ ตำบลหนองบัวแดง ตำบลโนนกอก ตำบลนางแดด ตำบลบ้านเป้า และตำบลบ้านหัน
*วันที่ 19 กันยายน 2481  โอนพื้นที่หมู่ 6,8 (ในขณะนั้น) ของตำบลบ้านหัน กิ่งอำเภอบ้านยาง ไปขึ้นกับตำบลผักปัง อำเภอภูเขียว และตั้งตำบลนางแดด แยกออกจากตำบลหนองบัวแดง
*วันที่ 1 มกราคม 2483 ยุบพื้นที่ตำบลนางแดด รวมเข้ากับตำบลหนองบัวแดง
*วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลบ้านหัน แยกออกจากตำบลบ้านยาง ตั้งตำบลบ้านเป้า แยกออกจากตำบลกุดเลาะ ตั้งตำบลนางแดด แยกออกจากตำบลหนองบัวแดง
* วันที่ 26 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลเกษตรสมบูรณ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านยาง
* วันที่ 20 กรกฎาคม 2508 แยกพื้นที่ตำบลหนองบัวแดง และตำบลนางแดด จากอำเภอเกษตรสมบูรณ์ ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอหนองบัวแดง** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเกษตรสมบูรณ์
* วันที่ 28 พฤษภาคม 2511 ตั้งตำบลสระโพนทอง แยกออกจากตำบลบ้านยาง ตั้งตำบลหนองข่า แยกออกจากตำบลโนนกอก ตั้งตำบลถ้ำวัวแดง แยกออกจากตำบลนางแดด
* วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2502 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอหนองบัวแดง อำเภอเกษตรสมบูรณ์ เป็น **อำเภอหนองบัวแดง**
* วันที่ 1 กันยายน 2513 ตั้งตำบลบ้านเดื่อ แยกออกจากตำบลโนนกอก
* วันที่ 29 กันยายน 2513 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านเป้า ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านเป้า
* วันที่ 28 พฤษภาคม 2517 ตั้งตำบลหนองโพนงาม แยกออกจากตำบลบ้านเป้า
* วันที่ 28 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลบ้านบัว แยกออกจากตำบลสระโพนทอง ตำบลหนองข่า ตำบลบ้านยาง และตำบลโนนกอก
* วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลซับสีทอง แยกออกจากตำบลโนนกอก
* วันที่ 13 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลโนนทอง แยกออกจากตำบลกุดเลาะ
* วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลเกษตรสมบูรณ์ และสุขาภิบาลบ้านเป้า เป็นเทศบาลตำบลเกษตรสมบูรณ์ และเทศบาลตำบลบ้านเป้า ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย
* วันที่ 6 มิถุนายน 2545 โอนพื้นที่ตำบลซับสีทอง อำเภอเกษตรสมบูรณ์ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองชัยภูมิ
*วันที่ 17 กรกฎาคม 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเดื่อ อำเภอเกษตรสมบูรณ์ ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลบ้านเดื่อ

## ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเกษตรสมบูรณ์มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอคอนสาร 
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอภูเขียว อำเภอเมืองชัยภูมิ และอำเภอแก้งคร้อ
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอเมืองชัยภูมิและอำเภอหนองบัวแดง 
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอหนองบัวแดง

## การแบ่งเขตการปกครอง
### การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอเกษตรสมบูรณ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 11 ตำบล 144 หมู่บ้าน ได้แก่

### การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอเกษตรสมบูรณ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
* **[[เทศบาลตำบลเกษตรสมบูรณ์]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านยาง
* **[[เทศบาลตำบลบ้านเป้า (จังหวัดชัยภูมิ)|เทศบาลตำบลบ้านเป้า]]** ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านเป้า
* **เทศบาลตำบลบ้านเดื่อ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเดื่อทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลบ้านยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านยาง (นอกเขตเทศบาลตำบลเกษตรสมบูรณ์)
* **เทศบาลตำบลบ้านบัว** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านบัวทั้งตำบล
* **เทศบาลตำบลโนนทอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนทองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านหัน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านหันทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเป้า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเป้า (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านเป้า)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกุดเลาะ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดเลาะทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโนนกอก** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนกอกทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสระโพนทอง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระโพนทองทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองข่า** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองข่าทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโพนงาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโพนงามทั้งตำบล

## แหล่งท่องเที่ยว

* อนุสาวรีย์พระครูพิพัฒน์ศิลคุณ (หลวงปู่ต้อน)
* พระธาตุงูซวง ตำบลบ้านยาง
* พระธาตุกุดจอก
*แก้งตาดไซ อำเภอเกษตรสมบูรณ์
*อนุสาวรีย์พระไกรสิงหนาท

## อ้างอิง

เกษตรสมบูรณ์