การสัมพันธ์

[thumb|right|การ์ตูนล้อเลียนในนิตยสาร ''[เลอชารีวารี* ฉบับวันที่ 17 มกราคม ค.ศ. 1834 สัมพันธ์[[พระเจ้าหลุยส์-ฟีลิปที่ 1 แห่งฝรั่งเศส]]กับ[[ลูกแพร์]] วาดโดย[[ชาร์ล ฟีลีปง]]]]

*'การสัมพันธ์*' () หมายถึงการสร้างความสัมพันธ์ทางจิตระหว่าง[[แนวคิด]] (concept), [[เหตุการณ์]] (event) หรือ[[สภาวะจิต]] (mental state) ซึ่งเกิดขึ้นจาก[[ประสบการณ์]]เฉพาะ &nbsp; เราสามารถพบแนวคิดเรื่องการสัมพันธ์ได้ในหลาย[[สำนักคิด]] (schools of thought) ในสาขาวิชา[[จิตวิทยา]]เช่น [[พฤติกรรมนิยม]], [[สนธิการนิยม]] (associationism) , [[จิตวิเคราะห์]], [[จิตวิทยาสังคม]], และ [[โครงสร้างนิยม]] (structuralism) นอกจากนี้ยังสามารถพบได้ในวิชาจิตวิทยาร่วมสมัยในหลายสาขา เช่น [[ความจำ]], [[การเรียน]] และในการศึกษา[[วิถีประสาท]] [[มโนทัศน์]] (idea) นี้เริ่มมาจาก[[เพลโต]]กับ[[แอริสตอเติล]] โดยเฉพาะเรื่องการสืบทอดความจำ และถูกนำไปต่อยอดโดยนักปรัชญาเช่น [[จอห์น ล็อก]], [[เดวิด ฮูม]], [[เดวิด ฮาร์ตลี (นักปรัชญา)|เดวิด ฮาร์ตลี]] (David Hartley) และ[[เจมส์ มิลล์]] (James Mill)

== การสัมพันธ์ที่เกิดจากการเรียน ==
[[การเรียน#การเรียนเชิงสัมพันธ์|การเรียนเชิงสัมพันธ์]]คือ เมื่อมนุษย์หรือสัตว์สร้างความสัมพันธ์ระหว่าง[[ตัวกระตุ้น|สิ่งเร้า]] (ทางเสียง หรือภาพ) หรือ[[พฤติกรรม]] (ทางเสียง หรือภาพ) อย่างใดอย่างหนึ่ง กับสิ่งเร้าเดิม (ทางเสียง หรือภาพ) ยิ่งสิ่งเร้ามีความเป็นรูปธรรมมากเท่าไหร่ ยิ่งมีโอกาสปลุกภาพความรู้สึกที่สามารถทำหน้าที่เป็นตัวกลางของการเรียนเชิงสัมพันธ์และการจำได้ ความสามารถในการสัมพันธ์เป็นรากฐานของการเรียนรู้ ความสามารถในการเรียนรู้ข้อมูลใหม่มีความจำเป็นต่อชีวิตประจำวัน และจึงเป็นปัจจัยสำคัญต่อการสูงวัยอย่างมีสุขภาพดี มีงานวิจัยเพียงพอที่แสดงถึงความสามารถในการสร้างหรือนึกถึง[[ความจำอาศัยเหตุการณ์]]ที่ลดลงอันเนื่องมาจากชราภาพ  การเรียนรู้ในรูปแบบนี้สามารถพบเจอได้ในทั้ง[[การวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิม]]และ[[การวางเงื่อนไขด้วยการกระทำ]] (operant conditioning)

=== กฎแห่งผล ===
[[เอ็ดเวิร์ด ลี ธอร์นไดค์|เอ็ดเวิร์ด ธอร์นไดค์]] (Edward Thorndike) ได้พัฒนา[[กฎแห่งผล]] () ขึ้นมา โดยผลพวงของการตอบสนองจะส่งผลต่อการสัมพันธ์ระหว่างสิ่งเร้าหนึ่งกับการตอบสนองนั้น ๆ เช่น พฤติกรรมจะเกิดบ่อยและ/หรือแรงขึ้นหากผลที่ตามมาคือรางวัล สิ่งนี้เกิดขึ้นเพราะการสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมกับ[[ภาพแทนทางจิต]] ( mental representation) ของรางวัล (เช่น อาหาร) ในทางกลับกันการได้รับผลพวงที่เป็นลบก็จะลดอัตราการเกิดของพฤติกรรม เนื่องจากการสัมพันธ์ที่เป็นลบ 

=== การวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิม ===
[[การวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิม]]เป็นตัวอย่างของการสัมพันธ์ที่เกิดจากการเรียนรู้ กระบวนการการวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิมประกอบไปด้วยสี่องค์ประกอบ: สิ่งเร้าไม่มีเงื่อนไข (unconditioned stimulus (UCS)), การตอบสนองไม่มีเงื่อนไข (unconditioned response (UCR)), สิ่งเร้ามีเงื่อนไข (conditioned stimulus (CS)), และการตอบสนองมีเงื่อนไข (conditioned response (CS))

แม้ไม่มีการวางเงื่อนไขแต่ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งเร้าไม่มีเงื่อนไขกับการตอบสนองไม่มีเงื่อนไขมีอยู่แล้ว เมื่อจับคู่สิ่งเร้าไม่มีเงื่อนไขกับสิ่งเร้าสิ่งอีกอันหนึ่ง การตอบสนองไม่มีเงื่อนไขก็จะสัมพันธ์กับสิ่งเร้าทั้งสองนั้น สิ่งเร้าอันที่สองเรียกว่าสิ่งเร้ามีเงื่อนไข และมันจะกระตุ้นการตอบสนองแบบมีเงื่อนไข

ในขณะที่สิ่งเร้ามีเงื่อนไขกำลังถูกสัมพันธ์กับสิ่งเร้าไม่มีเงื่อนไข ความแรงของการตอบสนองต่อสิ่งเร้ามีเงื่อนไขจะเพิ่มขึ้นตามเวลาของการเรียนรู้&nbsp;ความแรงของการตอบสนองอาจลดลงได้หากสิ่งเร้ามีเงื่อนไขถูกนำเสนอโดยไม่มีสิ่งเร้าไม่มีเงื่อนไข&nbsp;ในการทดลองอันโด่งดังของ[[อีวาน ปัฟลอฟ|ปัฟลอฟ]] เขาใช้การตอบสนองแบบไม่มีเงื่อนไขของสุนัขที่จะน้ำลายไหลเมื่อเห็นอาหารและจับคู่มันกับเสียงกระดิ่งซึ่งเป็นสิ่งเร้าที่มีเงื่อนไขเมื่อให้อาหาร หลังจากนั้นเมื่อสั่นกระดิ่งสุนัขจะน้ำลายไหลเป็นการตอบสนองแบบมีเงื่อนไข แม้จะไม่มีอาหารอยู่ก็ตาม แสดงให้เห็นถึงการสัมพันธ์ที่ถูกสร้างขึ้นมาระหว่างกระดิ่งและอาหาร

=== การวางเงื่อนไขด้วยการกระทำ ===
ใน[[การวางเงื่อนไขด้วยการกระทำ]]&nbsp;() พฤติกรรมจะเปลี่ยนไปเนื่องจากผลของการกระทำที่ได้ประสบในภายหลัง สิ่งเร้าไม่ได้ทำให้เกิดพฤติกรรมแบบในการวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิม แต่เกิดการสัมพันธ์ระหว่างสิ่งเร้ากับผลที่ตามมา เป็นการขยายความโดยธอร์นไดค์ในกฎของผลของเขา

[[บี. เอฟ. สกินเนอร์]] (B.F. Skinner) โด่งดังจากการศึกษาเรื่องตัวเสริม (reinforcer) พฤติกรรม งานของเขารวมถึงลักษณะของเงื่อนไข (contingency) ซึ่งหมายถึงการเชื่อมโยงความระหว่างการกระทำกับผลที่ตามมาหรือการเสริม (reinforcement) สกินเนอร์บรรยายถึงเงื่อนไขสามรูปแบบ: การเสริมบวก การเสริมลบ และการลงโทษ การเสริมสร้างการสัมพันธ์ด้านบวกระหว่างการกระทำและผลที่ตามมาเพื่อสนับสนุนการกระทำนั้นต่อไป นี่สามารถทำได้สองรูปแบบคือการเสริมบวกจะนำเข้าสิ่งเร้าที่เป็นรางวัลและในทางตรงกันข้ามการเสริมลบจะเอาสิ่งเร้าซึ่งรังเกียจออกไปเพื่อให้สิ่งแวดล้อมน่ารังเกียจน้อยลง การลงโทษจะสร้างการสัมพันธ์ลบระหว่างการกระทำและผลที่ตามมาซึ่งจะทำให้ไม่มีการกระทำนั้นต่อไปอีก

=== พื้นอารมณ์ ===
เนื้อหาโดยรวมของ[[พื้นอารมณ์]] () เมื่อเทียบกับ[[ความรู้สึก]], [[อารมณ์]], และ[[สภาวะอารมณ์]] (affect) จะมีความเฉพาะเจาะจงน้อยกว่าและมีโอกาสถูกกระตุ้นโดยสิ่งเร้าและเหตุการณ์มากกว่า การศึกษาในปัจจุบันสืบหาส่วนประกอบของประสบการณ์โดยตรงของพื้นอารมณ์อย่างหนึ่งเช่น สภาวะเศร้า หรือโกรธ พื้นอารมณ์ปกติถูกนิยามด้วยการเปรียบเทียบกับอารมณ์ มีหลายเกณฑ์เพื่อแยกแยะพื้นอารมณ์ออกจากอารมณ์แต่มีการตกลงกันอย่างกว้างขวางว่าคุณสมบัติแยกแยะที่สำคัญคือพื้นอารมณ์นั้นกระจัดกระจายและสากลกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับอารมณ์ [[จอห์น บี. วอตสัน|วอตสัน]]ได้แนะนำกระต่ายขนปุยสีขาวต่อเด็กทารกและสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกระต่ายและเสียงดัง การทดลองนี้ทำให้[[การทดลองหนูน้อยอัลเบิร์ต|หนูน้อยอัลเบิร์ต]]ซึ่งเป็นเด็กทารกคนนั้นสัมพันธ์กระต่ายกับความกลัว

== ความจำ ==
[[ความจำ]] () ดูแล้วปฏิบัติการเป็นลำดับของการสัมพันธ์: แนวคิด, [[คำ]], และ[[ความคิดเห็น]] (opinion) ถูกนำมาพัวพันกัน จนสิ่งเร้าเช่นใบหน้าคนจะทำให้จำชื่อคนนั้นที่สัมพันธ์ไว้ได้ 
การเข้าใจผลกระทบของพื้นอารมณ์ต่อความจำเป็นเรื่องหลัก ๆ ในหลายปัญหาของวิชาจิตวิทยา มันเป็นหัวข้อหลักในหลายทฤษฎีเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างสภาวะอารมณ์กับ[[ประชาน|การรับรู้]] ผลกระทบของพื้นอารมณ์ต่อความจำอาจเป็นตัวกลางให้อิทธิพลของพื้นอารมณ์ต่อพฤติกรรมและ[[การตัดสิน]] (judgement) อันหลากหลายที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ, การช่วยเหลือ, และ[[การรับรู้ทางสังคม|การรับรู้ตัวบุคคล]] (Social perception)  การเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุต่าง ๆ เป็นพื้นฐานของความจำแบบอาศัยเหตุการณ์ และความเสียหายต่อ[[ฮิปโปแคมปัส|สมองส่วนฮิปโปแคมปัส]]ถูกพบว่าทำให้การเรียนการสัมพันธ์ระหว่างวัตถุถดถอย

== การทดสอบการสัมพันธ์ ==
การสัมพันธ์ในมนุษย์สามารถวัดได้ด้วย[[การทดสอบการสัมพันธ์โดยนัย]] () การทดสอบทางจิตวิทยาที่วัดความสัมพันธ์โดยนัย (ใต้สำนึก) ระหว่างแนวคิดสองอย่าง ถูกสร้างขึ้นโดย แอนโธนี จี. กรีนวอลด์ ในปีค.ศ. 1995 (พ.ศ. 2538). มันถูกใช้ในการสืบค้น[[คตินิยมเชื้อชาติ|ความลำเอียงต่อเชื้อชาติ]], [[ลัทธิกีดกันทางเพศ|เพศ]]หรือ[[รสนิยมทางเพศ]]ใต้สำนึก, [[ความพอใจ|ความพอใจของผู้บริโภค]] (Preference (economics)) , [[การเมือง|ความพึงใจทางการเมือง]], [[ลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง|ลักษณะบุคลิกภาพ]], การดื่ม[[เอทานอล|สุรา]]และการเสพ[[ยา]], [[สุขภาพจิต]] และ [[ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล|ความสัมพันธ์]] (interpersonal relationship)การทดสอบนี้วัดการสัมพันธ์ระหว่างมโนภาพต่าง ๆ เช่น[[เชื้อชาติ]]กับ[[อาชญากรรม]] ใช้[[เวลามิติทางจิต|เวลาตอบสนอง]] (mental chronometry) ในการแยกแยะการสัมพันธ์ เวลาตอบสนองที่เร็วเป็นตัวบ่งบอกถึงการสัมพันธ์ที่เข้มแข็งกว่า 

โดยในการทดลองนี้ใช้คะแนน [[ขนาดอิทธิพล|D]] (effect size) เพื่อแทนเวลาตอบสนองเฉลี่ยของผู้เข้าร่วม ถ้าคะแนนเฉลี่ยของผู้เข้าร่วมเป็นลบ บุคคลนั้นจะถือว่ามี[[ความเอนเอียงโดยนัย]] (implicit stereotype) น้อย ถ้าเวลาตอบสนองเฉลี่ยเป็นบวก จะถือว่ามีความเอนเอียงโดยนัยมากกว่า คะแนน D นี้คำนวณโดยการลบผลการทดลองที่มากกว่า 10,000 มิลลิวินาทีทิ้ง และลบผู้เข้าร่วมที่ตอบเร็วกว่า 300 มิลลิวินาทีเกินหนึ่งในสิบผลการทดลองทิ้ง เพื่อกำหนด[[ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน]]โดยรวมของการทดลองทั้งหมดในส่วนที่ 3 กับ 4 และส่วนที่ 6 กับ 7  เวลาตอบสนองเฉลี่ยถูกกำหนดสำหรับส่วนที่ 3, 4, 6 และ 7  ค่าเฉลี่ยของผลต่างระหว่างส่วนที่ 6 และ 3 (ค่าเฉลี่ย<sub>ส่วนที่ 6</sub> - ค่าเฉลี่ย<sub>ส่วนที่ 3</sub>) กับ ค่าเฉลี่ยของผลต่างระหว่างส่วนที่ 7 และ 4 (ค่าเฉลี่ย<sub>ส่วนที่ 7</sub> - ค่าเฉลี่ย<sub>ส่วนที่ 4</sub>) จะถูกคำนวณโดยนำค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานโดยรวมของแต่ละอัน จะเท่ากับค่าเฉลี่ยของอัตราส่วนทั้งสองที่คิดมาได้

== ดูเพิ่ม ==

* [[การจับคู่โดยการสัมพันธ์]] (Pair by association)
* [[กระบวนการคิดเชิงเทิดทูน]]
* [[การสัมพันธ์มโนภาพ]] (Association of ideas)
* [[ความจำเชิงสัมพันธ์]] (Associative memory (psychology))

== อ้างอิง ==


== บรรณานุกรม ==
*Boring, E. G. (1950) *A History of Experimental Psychology*. New York: Appleton-Century-Crofts.
*
*Gallistel, C. R. & Gibbon, J. (2002). *The Symbolic Foundations of Conditioned Behavior*. Mahwah, NJ: L. Erlbaum Associates. 
*
*
*Klein, Stephen (2012).&nbsp;*Learning: Principles and Applications*&nbsp;(6 ed.). Thousand Oaks, CA, London: SAGE. .
*Shettleworth, S. J. (2010) *Cognition, Evolution and Behavior''. Oxford, New York: Oxford University Press. .
*Smith, E. E. & Kosslyn, S. M. (2007) "Cognitive Psychology: Mind and Brain", Upper Saddle River, NJ: Pearson / Prentice Hall. .
*
*
*

## แหล่งข้อมูลอื่น
* Word Associations Network: The Word Association Dictionary

หมวดหมู่:จิตวิทยา
หมวดหมู่:การเรียนรู้
หมวดหมู่:ประชาน
หมวดหมู่:กระบวนการทางจิต
หมวดหมู่:ประชานศาสตร์