เนเมียวสีหบดี

**เนเมียวสีหบดี**  **เนมโยสีหปเต๊ะ** (, Ne Myo Thihapate) ในพงศาวดารไทยเรียก **โปสุพลา** **โปชุกพลา** **เนเมียวมหาเสนาบดี** หรือ **เมียนหวุ่นเนเมียวมหาเสนาบดี** ในหลักฐานล้านนาเรียก **โป่ซุกซุกปะสิหะ** **โป่ซุกขบปะสิหะพะเท** **โป่ซุกขบปะสิงหะพะเท** **โป่เจียกชุปปสีหพะเท** หรือ**โป่เจียก** เป็นแม่ทัพชาวพม่าในกองทัพพม่าแห่งราชวงศ์โก้นบอง เขาเป็นที่รู้จักจากบทบาทในคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2310 ร่วมกับมังมหานรธา

## ราชการทหาร
เขาเริ่มต้นอาชีพทางทหารในปี พ.ศ. 2295 โดยเป็นหนึ่งในผู้บัญชาการทหารระดับแนวหน้าจำนวน 68 คนที่ได้รับการคัดเลือกโดยพระเจ้าอลองพญา เขากลายเป็นหนึ่งในขุนพลที่มีผลงานโดดเด่นที่สุด" ในช่วงสงครามรวบรวมแผ่นดินของพระเจ้าอลองพญา ระหว่าง พ.ศ. 2295–2300

### ลาวและอยุธยา (2308-2310)

ในปี พ.ศ. 2307 พระเจ้ามังระมีพระราชดำริให้รื้อฟื้นการทำสงครามกับสยามอีกครั้ง พระองค์ทรงแต่งตั้งเนเมียวสีหบดีและมังมหานรธา เป็นแม่ทัพร่วมเพื่อนำกองทัพยกไปตีสยามอีกครั้ง โดยเนเมียวสีหบดีนำทัพบุกตามเส้นทางด้านเหนือจากเชียงใหม่ ขณะที่มังมหานรธานำทัพบุกตามเส้นทางด้านใต้จากเมาะตะมะ ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2308 เนเมียวสีหบดีได้นำกำลังทหารราว 20,000 นาย เริ่มการทัพโดยเข้าตีหัวเมืองลาวก่อน อาณาจักรเวียงจันทน์ยอมอ่อนน้อมต่อพม่าและตกเป็นประเทศราชโดยปราศจากการต่อสู้ แม้ว่าหลวงพระบางจะทำการต่อต้าน แต่กองทัพของเนเมียวสีหบดีก็สามารถยึดเมืองได้ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2308 ได้โดยง่ายส่งผลให้พม่าควบคุมพรมแดนด้านเหนือของสยามทั้งหมด

จากนั้น เนเมียวสีหบดีจึงยกทัพเข้าสู่สยามผ่านลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาและมุ่งหน้าลงไปยังกรุงศรีอยุธยา กองทัพของเขาเดินทางมาถึงชานพระนครของกรุงศรีอยุธยาเมื่อวันที่ 20 มกราคม พ.ศ. 2309 และได้สมทบกับกองทัพของมังมหานรธา จากนั้นกองทัพพม่าได้เริ่มการล้อมกรุงศรีอยุธยาซึ่งกินเวลานานถึง 14 เดือน ราวเดือนมีนาคม พ.ศ. 2310 มังมหานรธาถึงแก่อสัญกรรมด้วยอาการป่วยทำให้เนเมียวสีหบดีขึ้นเป็นแม่ทัพใหญ่ควบคุมการทัพทั้งหมด กองทัพของเขาสามารถบุกตีกรุงศรีอยุธยาได้เมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2310 และได้เข้าปล้นสะดมทั่วทั้งเมือง

อย่างไรก็ตาม ความได้เปรียบของพม่าอยู่ได้ไม่นาน เนื่องจากในช่วงปลายปี พ.ศ. 2310 พระเจ้ามังระทรงมีพระบรมราชโองการให้กองทัพพม่าส่วนใหญ่ถอนกำลังกลับ เพื่อรับมือกับการรุกรานของจีนที่คุกคามอังวะ ฝ่ายสยามสามารถกอบกู้ดินแดนที่สูญเสียไปกลับคืนมาได้ในปี พ.ศ. 2311 และ พ.ศ. 2312

### กลับมาช่วยพม่ารบจีน (2310-2312)
ในขณะที่เนเมียวสีหบดีกำลังทำสงครามอยู่กับอยุธยาอยู่นั้น กองทัพต้าชิงของจักรพรรดิเฉียนหลงได้เห็นว่าเป็นโอกาสเหมาะที่จะเข้าทำลายกรุงอังวะ เนื่องจากมีปัญหาข้อพิพาทแถวชายแดนมานาน ในระยะแรกของการบุกครั้งที่1 และ2 พระเจ้ามังระยังให้เนเมียวสีหบดีทำสงครามในอยุธยาต่อไป โดยสงครามกับจีนพระองค์จะทรงจัดการเอง ต่อมาภายหลัง ในการบุกครั้งที่3กองทัพต้าชิงส่งทัพใหญ่มา เนเมียวสีหบดีที่พิชิตอยุธยาลงได้แล้วเร่งเดินทางกลับมาช่วยกรุงอังวะรับศึกต้าชิงทันที แต่ยังไม่ทันกลับมาถึงอะแซหวุ่นกี้ก็สามารถพิชิตกองทัพต้าชิงได้แล้ว ส่วนในการบุกครั้งที่4ของต้าชิง เนเมียวสีหบดีได้เดินทางกลับมาถึงกรุงอังวะ โดยมีส่วนสำคัญในการช่วยอะแซหวุ่นกี้ตีกระหนาบต้าชิงจนจะได้ชัยชนะอยู่แล้ว แต่แม่ทัพใหญ่อะแซหวุ่นกี้ก็ได้ตัดสินใจจบสงครามที่ไม่มีประโยชน์ครั้งนี้ลง ด้วยการเจรจาสงบศึกได้ลงนามในสนธิสัญญาก้องโตนในวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2312 อันเป็นการยุติสงครามจีน-พม่าลง

### เชียงใหม่ (2316)
ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2316 เนเมียวสีหบดีหรือขณะนั้นเป็นโปสุพลาถูกส่งไปประจำการพร้อมกองทัพขนาดใหญ่ที่เชียงใหม่ พระเจ้ามังระมีพระราชประสงค์จะเริ่มสงครามกับสยามอีกครั้ง แต่ไม่อาจดำเนินการได้เต็มที่เนื่องจากภัยคุกคามจากจีนทางตอนเหนือ สงครามจีน–พม่าได้ยุติลงด้วยการสงบศึกอย่างไม่ไว้วางใจกันในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2312 อย่างไรก็ตาม ฝ่ายจีนยังคงตรึงกำลังทหารจำนวนมากไว้ตามแนวชายแดน เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการทำสงครามอีกครั้ง ระหว่างที่ประจำการอยู่ที่เชียงใหม่ โปสุพลาได้เข้าไปพัวพันกับการเมืองท้องถิ่น เจ้าเมืองเชียงใหม่คนใหม่คือโป่มะยุง่วนได้ปฏิบัติต่อบรรดาเจ้าเมืองท้องถิ่นหลายคนอย่างไม่เป็นธรรม อย่างไรก็ตาม โปสุพลากลับยืนอยู่ฝ่ายเดียวกับบรรดาเจ้าเมืองท้องถิ่น ท้ายที่สุด พระเจ้ามังระทรงตัดสินพระทัยไม่เปิดศึกครั้งใหญ่ โปสุพลาถูกเรียกตัวกลับ

### ธนบุรี (2318-2319)
เจ้าเมืองสามคนได้แปรพักตร์ไปเข้ากับกรุงธนบุรีก่อนจะยกกำลังกลับมาพร้อมกองทัพธนบุรีเพื่อขับไล่โป่มะยุง่วนออกจากเชียงใหม่ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2318 เพื่อตอบโต้เหตุการณ์ดังกล่าว พระเจ้ามังระซึ่งทรงประชวรมาเป็นเวลานานอันเป็นพระอาการประชวรที่ในเวลาต่อมาจะเป็นเหตุให้สวรรคต ได้มีพระบรมราชโองการให้ยกทัพเข้ารุกราน

#### บุกครั้งแรก
เนเมียวสีหบดียกกองทัพซึ่งตั้งอยู่ที่เชียงแสนลงมายังเชียงใหม่ ในการศึกครั้งนั้นกองทัพของเนเมียวสีหบดียกมาล้อมเชียงใหม่ แต่ไม่ยอมโหมกำลังเข้าตีทำแต่เพียงล้อมไว้ รอจนกองทัพของเจ้าพระยาจักรีและเจ้าพระยาสุรสีห์ ยกขึ้นมาช่วยเชียงใหม่ จากนั้นก็ตั้งรับพลาง ถอยพลางกลับเชียงแสนไป สอดรับกับทัพใหญ่ของอะแซหวุ่นกี้ที่ยกเข้าทางด่านแม่ละเมา เข้าตีเมืองตาก สุโขทัย มุ่งสู่พิษณุโลกในจังหวะที่การป้องกันเมืองพิษณุโลกอ่อนแอที่สุด เนื่องจากทัพของเจ้าพระยาทั้ง 2 ติดศึกอยู่ทางเชียงใหม่

#### บุกครั้งที่สอง
เมื่อกองทัพของเจ้าพระยาทั้งสองถอยกลับไปป้องกันเมืองพิษณุโลกแล้ว กองทัพของเนเมียวสีหบดีที่เตรียมพลไว้พร้อมอยู่แล้วที่เมืองนายกำลังจะเคลื่อนพลลงมาสมทบกับอะแซหวุ่นกี้ที่ตอนนั้นสามารถยึดเมืองพิษณุโลกได้แล้ว แต่แล้วเขาก็ต้องยกกองทัพกลับไปอีกครั้ง หลังอะแซหวุ่นกี้สั่งยกเลิกการรุกรานเมื่อทราบข่าวพระเจ้ามังระสวรรคต ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2319

## บั้นปลายชีวิต
เมื่อพระเจ้ามังระสรรคตแล้ว พระเจ้าจิงกูจาพระโอรสของพระองค์ได้เลื่อนยศเนเมียวสีหบดีขึ้นเป็น**เนมโยเสนาปติ** (နေမျိုးသေနာပတိ) ในปีพ.ศ. 2319 มีตำแหน่งเป็นหวุ่นคยี (ဝန်ကြီး) หรือเสนาบดี และได้มีตำแหน่งอยู่ในสภาลุดดอด้วย หลังจากนั้นไม่ปรากฏหลักฐานถึงอีก

## ในวัฒนธรรมสมัยนิยม
มีนักแสดงผู้รับบท เนเมียวสีหบดี ได้แก่

* เมศร์ แมนสรวง จากภาพยนตร์เรื่อง ศึกบางระจัน (2509)
* สมพล กงสุวรรณ จากละครเรื่อง บางระจัน (2523) และ ทหารเสือพระเจ้าตาก (2527)
* พิเศษ สังข์สุวรรณ จากภาพยนตร์เรื่อง บางระจัน (2543)
* รุจน์ รณภพ จากละครเรื่อง อตีตา (2544)
* พิพัฒน์พล โกมารทัต จากละครเรื่อง ฟ้าใหม่ (2547)
* สมบัติ เมทะนี จากละครเรื่อง ตากสินมหาราช (2550)
* จอห์น อิสรัมย์ จากภาพยนตร์เรื่อง บางระจัน 2 (2553)
* นิรุตติ์ ศิริจรรยา จากละครเรื่อง บางระจัน (2558)
* รัชเมศฐ์ ไชยพิชญารัตน์ จากละครเรื่อง อตีตา (2559)
* ณัฐ เกษานนท์ จากละครเรื่อง เชลยศึก (2560)
* ทวีศักดิ์ อเล็กซานเดอร์ ธนานันท์ จากละครเรื่อง ศรีอโยธยา (2560)
* วิศรุต หิรัญบุศย์ จากละครเรื่อง หนึ่งด้าวฟ้าเดียว (2561)
* ธนายง ว่องตระกูล จากละครเรื่อง สายโลหิต (2561)

## อ้างอิง

 
หมวดหมู่:นายพลชาวพม่า
หมวดหมู่:ขุนศึกชาวพม่า
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยา
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงธนบุรี
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์โก้นบอง
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์ชิง
หมวดหมู่:พระเจ้าอลองพญา
หมวดหมู่:พระเจ้ามังระ
หมวดหมู่:บุคคลจากภาคซะไกง์