การทำนายจุดจบของวิกิพีเดีย

ผู้สังเกตการณ์หลายคนได้**ทำนายถึงจุดจบของวิกิพีเดีย**มาตั้งแต่ที่เว็บเริ่มมีชื่อเสียง เพราะความเสี่ยงจากการขาดการควบคุมคุณภาพหรือความไม่สอดคล้องกันระหว่างผู้เขียนบทความ

มีการเสนอสารานุกรมออนไลน์ทางเลือกอื่น ๆ เพื่อใช้แทนวิกิพีเดีย เช่น WolframAlpha ตลอดจน Knol (จากกูเกิล) และอาวล์ (จาก AOL) ซึ่งปัจจุบันสองเว็บท้ายได้ปิดบริการไปแล้ว การตรวจสอบใน ค.ศ. 2013 ได้หยิบยกประเด็นข้อบกพร่องของวิกิพีเดียขึ้นมาพูดถึง เช่น เรื่องหลอกลวง การก่อกวน ความไม่สมดุลของเนื้อหา และการควบคุมคุณภาพบทความที่ไม่เพียงพอ ก่อนหน้านี้มีการวิจารณ์ถึงเนื้อหาที่หยาบคายและขาดการอ้างอิงที่เพียงพอในบทความ บางคนเสนอว่าการลบบทความที่มีประโยชน์ออกจากวิกิพีเดียโดยไม่มีเหตุผล อาจเป็นลางบอกเหตุถึงจุดจบของวิกิพีเดีย ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดการสร้างดิลีตชันพีเดีย วิกิที่แสดงบทความถูกลบจากวิกิพีเดียอังกฤษ ที่ปัจจุบันไม่มีความเคลื่อนไหวแล้ว

วิกิพีเดียเติบโตอย่างต่อเนื่องทั้งในด้านขนาดและอิทธิพล ตรงกันข้ามกับคำทำนายดังกล่าว พัฒนาการเร็ว ๆ นี้เกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ในโครงการวิกิมีเดียได้กระตุ้นให้เกิดคำทำนายใหม่ว่าแอปพลิเคชันเอไอ ซึ่งใช้เนื้อหาฟรีและเปิดกว้าง จะเข้ามาแทนที่วิกิพีเดีย

## บุคลากร

## ผู้เข้าชมและผู้ระดมทุน
ณ ค.ศ. 2015 เนื่องจากการเข้าชมผ่านสมาร์ทโฟนเพิ่มมากขึ้น ทำให้จำนวนผู้ที่เข้าชมวิกิพีเดียจากคอมพิวเตอร์ลดลงอย่างเห็นได้ชัด และตามรายงานของ *The Washington Post* "ผู้คนมีแนวโน้มที่จะบริจาคน้อยลงมาก" ในขณะนั้น มูลนิธิวิกิมีเดียรายงานว่ามีเงินสำรองเทียบเท่ากับงบประมาณรายจ่ายหนึ่งปี ในทางกลับกัน จำนวนพนักงานที่ได้รับค่าจ้างกลับเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้ค่าใช้จ่ายเหล่านั้นจึงเพิ่มขึ้นด้วย

ใน ค.ศ. 2021 Andreas Kolbe อดีตบรรณาธิการบริหารร่วมของ *[[The Signpost]]* เขียนว่ามูลนิธิวิกิมีเดียกำลังบรรลุเป้าหมาย 10 ปีในการระดมทุน 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เร็วกว่าที่วางแผนไว้ถึง 5 ปี ซึ่งอาจทำให้ผู้บริจาคและผู้ใช้ทั่วโลกที่เห็นแบนเนอร์ระดมทุนของวิกิพีเดียเป็นประจำรู้สึกประหลาดใจ เขายังแจ้งด้วยว่าวิธีการทางบัญชีได้ปกปิดทุนที่ได้เกินจากค่าใช้จ่ายดำเนินการ ว่าผู้จัดการระดับสูงได้รับเงินเดือน 300,000 – 400,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี และว่ามีพนักงานกว่า 40 คนทำงานเฉพาะด้านการระดมทุนเท่านั้น

## ปัญญาประดิษฐ์
วิกิพีเดียกำลังเผชิญกับจำนวนผู้เข้าชมมนุษย์ที่ลดลง จึงก่อความกังวลเกี่ยวกับความยั่งยืนในระยะยาวและการมีส่วนร่วมของชุมชน เมื่อรายงานการลดลงนี้ มูลนิธิวิกิมีเดีย (WMF) ได้ระบุสาเหตุส่วนหนึ่งมาจากการที่ผู้ใช้แบบจำลองภาษาขนาดใหญ่และเครื่องมือค้นหาที่ใช้เนื้อหาจากวิกิพีเดียไม่ได้คลิกลิงก์เข้ามาชมวิกิพีเดียเองต่อ ข้อมูลที่เผยแพร่ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2025 แสดงให้เห็นว่าหลังจากการเปิดตัว ChatGPT และการเพิ่มขึ้นของบทสรุปการค้นหาที่ขับเคลื่อนด้วยเอไออื่น ๆ บทความบางประเภทในวิกิพีเดีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งบทความที่คล้ายกับเนื้อหาที่ ChatGPT สร้างขึ้น มีจำนวนผู้อ่านที่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด โดยรวมแล้วจำนวนการเข้าชมหน้าเว็บโดยมนุษย์ลดลงประมาณ 8% ระหว่าง ค.ศ. 2024 ถึง 2025 ซึ่งบ่งชี้ว่าบทสรุปเอไอและแชทบอทได้ใช้แทนการเข้าชมวิกิพีเดียโดยตรงมากขึ้นเรื่อย ๆ

จากข้อมูลการวิเคราะห์การใช้เว็บ ปริมาณการเข้าชมเว็บรายเดือนโดยประมาณของ ChatGPT แซงหน้าวิกิพีเดียตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2025 เนื่องจากจำนวนการเข้าชม ChatGPT ยังคงเติบโตอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่ปริมาณการเข้าชมเว็บไซต์โดยรวมของวิกิพีเดียลดลง

## เส้นเวลาการทำนาย
ก่อนวันครบรอบ 20 ปีของวิกิพีเดีย Joseph Reagle รองศาสตราจารย์ประจำภาควิชาการสื่อสารศึกษา มหาวิทยาลัยนอร์ทอีสเทิร์น ได้ทำการศึกษาย้อนหลังเกี่ยวกับ "การทำนายจุดจบของวิกิพีเดีย" จำนวนมากตลอดสองทศวรรษ โดยแบ่งออกเป็นช่วงตามลำดับเวลา ได้แก่ "การเติบโตในช่วงแรก (2001–2002)", "อัตลักษณ์ที่เพิ่งก่อตัว (2001–2005)", "รูปแบบการผลิต (2005–2010)", "การลดลงของผู้มีส่วนร่วม (2009–2017)" และช่วงปัจจุบัน "(2020–)" แต่ละช่วงนำมาซึ่งการคาดการณ์ถึงจุดจบที่แตกต่างกัน ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นจริง ส่งผลให้เขาสรุปว่าวิกิพีเดียไม่ได้อยู่ในอันตราย

มีความกังวลที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตั้งแต่ ค.ศ. 2023 ว่าความแพร่หลายและการใช้งานปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) อาจส่งผลเสียต่อวิกิพีเดีย เพราะการพัฒนาอย่างรวดเร็วและการประยุกต์ใช้เอไออย่างแพร่หลายอาจทำให้วิกิพีเดียหมดสมัยหรือลดความสำคัญลง จากการศึกษาใน ค.ศ. 2023 พบว่า เมื่อมนุษย์นำเอไอมาใช้กับวิกิพีเดียจะสามารถปรับปรุงการพิสูจน์ยืนยันได้ได้ดียิ่งขึ้น

## ดูเพิ่ม
* *[[กูดเฟธคอลแลโบเรชัน|กูดเฟธคอลแลโบเรชัน: เดอะคัลเจอร์ออฟวิกิพีเดีย]]*
* วิกิพีเดีย ซีโร

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม
* Gertner, Jon. (2023) "Wikipedia's Moment of Truth: Can the online encyclopedia help teach A.I. chatbots to get their facts right — without destroying itself in the process?" *New York Times Magazine* (July 18, 2023) online
* 
* 
*  
* 
* 
* 

หมวดหมู่:การวิจารณ์วิกิพีเดีย
หมวดหมู่:การยุบเลิกสื่อมวลชน
หมวดหมู่:การทำนาย
หมวดหมู่:ซอฟต์แวร์ปัญญาประดิษฐ์
หมวดหมู่:วิกิพีเดีย