มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์

**มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์** หรือ **ELTE**  หรือ **มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์เอิตเวิช โลรานด์** (; , อังกฤษ: Eötvös Loránd University) คือมหาวิทยาลัยรัฐที่เน้นการวิจัยและวิทยาศาสตร์ ตั้งอยู่ ณ กรุงบูดาเปสต์ ประเทศฮังการี เป็นมหาวิทยาลัยที่มีอายุยาวนานต่อเนื่องที่สุดของประเทศ โดยก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1635 เป็นหนึ่งในสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่ใหญ่ที่สุดและมีเกียรติที่สุดของประเทศ ปัจจุบันมหาวิทยาลัยมีนักศึกษาประมาณ 28,000 คน แบ่งออกเป็น 8 คณะ และ 1 สถาบันวิจัย ซึ่งส่วนมากตั้งอยู่ทั่วกรุง​บูดาเปสต์​ และมีวิทยาเขตในเมืองอีกสองเมืองในประเทศฮังการี คือ เมืองโซมบ็อตแฮย์ และ เมืองญีแร็จย์ฮาซอ มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์ มีความเกี่ยวข้องกับผู้ได้รับรางวัลโนเบลทั้งหมด 5 คน รวมไปถึงผู้ชนะรางวัลวูล์ฟ รางวัลฟัลเคอร์สัน และรางวัลอาเบล ทั้งนี้ ผู้ที่ได้รับรางวัลระดับนานาชาติคนล่าสุดคือ แอ็นแดร แซแมเรดี (Endre Szemerédi) นักคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ ได้รับรางวัลอาเบล (รางวัลที่เทียบเท่ารางวัลโนเบลสำหรับงานวิจัยในสาขาวิทยาการคอมพิวเตอร์และคณิตศาสตร์) ในปี ค.ศ. 2012 และโลวาส ลาสโล (Lovász László) รางวัลอาเบลสาขาคณิตศาสตร์ ในปี ค.ศ. 2021

## ประวัติศาสตร์
thumb|ตราประจำมหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์ ใน ปี ค.ศ.1880มหาวิทยาลัยมีการก่อตั้งในปี ค.ศ.1635 โดยนักบวชคาร์ดินัล ชื่อ เปแตร ปาซมานย์ ในเมืองน็อจย์โซมบ็อต (nagyszombat) ราชอาณาจักรฮังการี (ปัจจุบัน คือ เมืองเตอร์นาวา ประเทศสโลวาเกีย) โดยมีนามว่า **มหาวิทยาลัยเยซูอิตน็อจย์โซมบ็อต** (ฮังการี: *Nagyszombati Jezsuita Egyetem*) ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น **มหาวิทยาลัยน็อจย์โซมบ็อต** (อังกฤษ: *Nagyszombat University*, ฮังการี: *Nagyszombati Egyetem*) เพื่อสอนวิชาเทววิทยาและปรัชญา

ในปี ค.ศ.1770 มหาวิทยาลัยได้ย้ายมาตั้งอยู่ ณ เมืองบูดอ (เมืองหลวงของราชอาณาจกรฮังการี ณ เวลานั้น ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิออสเตรียหลังการพิชิตดินแดนฮังการีคืนมาจากจักรวรรดิออตโตมัน ปัจจุบันคือฝั่งตะวันตกของกรุงบูดาเปสต์) และ ได้รับชื่ออย่างเป็นทางการว่า **มหาวิทยาลัยแป็ชต์ราชวิทยาลัย** (อังกฤษ: *Royal University of Pest,* ฮังการี: *Pesti Királyi Tudományegyetem*) จนถึงปี ค.ศ.1873 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น  **มหาวิทยาลัยบูดาเปสต์** (อังกฤษ: *University of Budapest,* ฮังการี: *Budapesti Tudományegyetem*)

จากนั้น ในปี ค.ศ.1921 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น **มหาวิทยาลัยปาสมานย์ เปแตร์ ราชวิทยาลัยฮังการี** (*Royal Hungarian Pázmány Péter University*) โดยใช้ชื่อของนักบวชผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัย ต่อมาในปี ค.ศ.1949 คณะเทววิทยาได้แยกตัวจากมหาวิทยาลัย และ คณะวิทยาศาสตร์ได้ก้าวเข้ามาเป็นคณะหลักของมหาวิทยาลัย

จนกระทั่งในปี ค.ศ.1950 มหาวิทยาลัยได้รับชื่อที่ใช้มาจวบจนปัจจุบันว่า **มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์** (อังกฤษ: *Eötvös Loránd University*, ฮังการี: *Eötvös Loránd Tudományegyetem*) ตามชื่อนักฟิสิกส์และคณิตศาสตร์ที่เป็นที่รู้จักในวงกว้างมากที่สุด ผู้ซึ่งเคยเป็นอาจารย์สอน ณ มหาวิทยาลัย คือ **[[โลรานด์ เอิตเวิช|บารอน โลรานด์ เอิตเวิช]]** (*Baron Loránd Eötvös de Vásárosnamény*) ผู้ทำงานวิจัยเกี่ยวกับแรงโน้มถ่วง มวล และ แรงตึงผิว (*surface tension*)

## วิทยาเขต
thumb|ภาพถ่ายวิทยาเขตลาจมานโยชจากมุมสูง

### วิทยาเขตลาจมานโยช (Lágymányosi Campus)
วิทยาเขตลาจมานโยช ตั้งอยู่ในฝั่งบูดา เขตที่ 11 ของกรุงบูดาเปสต์ เป็นที่ตั้งของสามคณะ ประกอบด้วย คณะวิทยาการคอมพิวเตอร์​ (ตึกใต้), คณะวิทยาศาสตร์​ และ คณะสังคมศาสตร์ (ตึกเหนือ)

### วิทยาเขตซาวาเรีย (SAVARIA Campus)
วิทยาเขตซาวาเรีย ตั้งอยู่ ณ เมืองโซมบ็อตแฮย์ ทางตะวันตกของประเทศฮังการี ได้ชื่อว่าเป็นวิทยาเขตที่ผลิตบุคลากรด้านวิศวกรรมเครื่องกลที่ดีที่สุดในฮังการี มีหลักสูตรวิศวกรรมเครื่องกล ภายใต้การดูแลของคณะวิทยาการคอมพิวเตอร์ (ELTE) ในวิทยาเขตนี้ มีการเรียนการสอน และ การจัดเวิร์คช็อปสำหรับวิศวกรเครื่องกล ในวิทยาเขตมีห้องปฏิบัติการและเวิร์คช็อปที่ทันสมัย วิทยาเขตมีการสร้างความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรมเครื่องกลทั่วยุโรป มีการจัดการเรียนการสอนแบบพหุภาคีในสาขาวิศวกรรมเครื่องกลจำนวนมาก เพื่อให้การเรียนการสอนเข้ากับการทำงานจริง และ ยังมีคณะอื่น ๆ ในระดับปริญญาโท และ เอก อยู่ในวิทยาเขตนี้ด้วย

## คณะในมหาวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยในปัจจุบัน มีอยู่ทั้งหมด 8 คณะ และ 1 สถาบัน โดยมีบุคลากรและนักศึกษาอยู่เกือบ 30,000 คน ในปี ค.ศ.2017 มีการก่อตั้งสถาบันใหม่ขึ้นคือ สถาบันเศรษฐศาสตร์

ในวันที่ 1 มกราคม ค.ศ.2000 มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์ ได้มีการก่อตั้งคณะวิทยาการสารสนเทศ คณะศึกษาศาสตร์ คณะจิตวิทยา และ คณะสังคมศาสตร์ขึ้นเพิ่มจากเดิม 
thumb|ภาพห้องสมุดกลางของ ม.ELTE
### คณะวิทยาการคอมพิวเตอร์ (ELTE-IK)

thumb|ตึกใต้ของวิทยาเขตลาจมานโยช (1/C) ซึ่งเป็นที่ตั้งของคณะวิทยาการคอมพิวเตอร์ ม.ELTEที่อยู่: 1117 Budapest, Pázmány Péter sétány 1/C

* วิทยาการคอมพิวเตอร์
* วิศวกรรมเครื่องกล (วิทยาเขตซาวาเรีย เมืองโซมบ็อตแฮย์)

### คณะวิทยาศาสตร์ (ELTE-TTK)
thumb|ตึกเหนือ ของวิทยาเขตลาจมานโนช (1/A) เป็นที่ตั้งของคณะวิทยาศาสตร์ และ คณะสังคมศาสตร์ ของมหาวิทยาลัย ELTE
ที่อยู่: 1117 Budapest, Pázmány Péter sétány 1/A

* ชีววิทยา
* ฟิสิกส์
* เคมี
* ภูมิศาสตร์
* ธรณีวิทยา
* วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม
* คณิตศาสตร์

### คณะสังคมศาสตร์ (ELTE-TáTK)
ที่อยู่: 1117 Budapest, Pázmány Péter sétány 1/A.

* เศรษฐศาสตร์ประยุกต์
* มานุษยวิทยาวัฒนธรรม
* การศึกษาระหว่างประเทศ
* สถิติการสำรวจ
* งานสังคมสงเคราะห์
* สังคมวิทยา
* สังคมศึกษา
* การวางแผนนโยบายสุขภาพและการเงิน
* นิเวศวิทยาของมนุษย์
* นโยบายของชนกลุ่มน้อย
* เศรษฐศาสตร์เชิงวิเคราะห์
* การศึกษาชุมชนและพลเมือง
* นโยบายทางสังคม
### คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ (ELTE-ÁJK)
thumb|คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ ELTE ในตอนกลางวันที่อยู่: 1053 Budapest, Egyetem tér 1-3.

* รัฐศาสตร์
* นิติศาสตร์
### คณะการศึกษาพิเศษ กุสตาฟ บาร์ชิ (ELTE-BGGyK)
thumb|คณะการศึกษาพิเศษ กุสตาฟ บาร์ชิ ELTEที่อยู่: 1097 Budapest, Ecseri út 3.

*  การศึกษาพิเศษ (การศึกษาสำหรับเด็กพิเศษ)
### คณะมนุษยศาสตร์ (ELTE-BTK)
ที่อยู่: 1088 Budapest, Múzeum krt. 4/A, B, C, D, F, I, Múzeum krt. 6–8, 6–8/A

* อังกฤษศึกษา
* เยอรมันศึกษา: เนเธอร์แลนด์ ชนชาติเยอรมัน เยอรมนี สแกนดิเนเวีย
* บรรณารักษ์
* ตะวันออกศึกษา: อาหรับ ฮิบรู อินเดีย อิหร่าน ญี่ปุ่น จีน เกาหลี มองโกเลีย ทิเบต ตุรกี กรีซ
* สื่อสารมวลชน
* ฮังการีศึกษา
* การถ่ายทำภาพยนตร์
* ชาติพันธุ์
* อารยธรรมโบราณ: ปรัชญาคลาสสิก เมโสโปเตเมียศึกษา
* โรมานซ์ศึกษา: ฝรั่งเศส อิตาลี โปรตุเกส โรมาเนีย สเปน
* ศิลปศาสตร์
* สลาฟศึกษา: บัลแกเรีย เช็กเกีย โครเอเชีย โปแลนด์ รัสเซีย เซอร์เบีย สโลวาเกีย สโลวีเนีย ยูเครน
* ประวัติศาสตร์
* โบราณคดี
* วัฒนธรรมดนตรี
thumb|ตึกหลักของคณะมนุษยศาสตร์ ELTE ก่อนการบูรณะใน ค.ศ.2007

### คณะศึกษาศาสตร์และจิตวิทยา (ELTE-PPK)
ที่อยู่: 1075 Budapest, Kazinczy u. 23–27 และ 1064 Budapest, Izabella u. 46. และ1117 Budapest, Bogdánffy Ödön u. 10.

* การศึกษาผู้ใหญ่
* ศึกษาศาสตร์
* จิตวิทยา
* กิจกรรมนันทนาการ และ พัฒนาการทางสุขภาพ
* การกีฬา

### คณะการศึกษาระดับประถมศึกษาและก่อนประถมศึกษา (ELTE-TÓK)
ที่อยู่: 1126 Budapest, Kiss János altb. u. 40.

* การอนุบาลเด็กทารกและเด็กเล็ก
* ศึกษาศาสตร์สำหรับเด็กอนุบาล
* ศึกษาศาสตร์สำหรับเด็กอนุบาล สาขาภาษาเยอรมัน
* ศึกษาศาสตร์สำหรับเด็กอนุบาล สาขาภาษาเซอร์เบีย
* ครุศาสตร์
* ครุศาสตร์ สาขาภาษาเยอรมัน
* ครุศาสตร์ สาขาภาษาเซอร์เบีย

### สถาบันเศรษฐศาสตร์ธุรกิจ (ELTE-GTI)
ที่อยู่: 1088 Budapest, Rákóczi út 7.

* การเงินและการบัญชี
* การจัดการและกฎหมายธุรกิจ
* การตลาด

## อันดับและชื่อเสียง
ในปี ค.ศ. 2021 เว็บไซต์จัดอันดับมหาวิทยาลัยชื่อดัง US News Best Global Universities 2021 ได้จัดอันดับให้มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์อยู่ในอันดับที่ 414 ของโลก อันดับที่ 182 ของทวีปยุโรป เป็นมหาวิทยาลัยที่ดีที่สุดอันดับที่ 1 ในฮังการี 

นอกจากนั้นเว็บไซต์จัดอันดับมหาวิทยาลัยของประเทศฮังการี HVG.hu ยังจัดให้มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์ เป็นมหาวิทยาลัยที่ดีอันดับที่ 1 ของฮังการีประจำปี ค.ศ. 2021 ทั้งในด้านผู้สอนและผู้เรียน

## ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง

* บารอน โลรานด์ เอิตเวิช (Eötvös Loránd) (1848–1919) นักฟิสิกส์ชื่อดังผู้เคยเป็นอาจารย์สอนที่มหาวิทยาลัยตั้งแต่ปี ค.ศ. 1886 ถึง ค.ศ. 1919 เขาเป็นผู้วิจัยเกี่ยวกับแรงโน้มถ่วง (เป็นผลงานที่ต่อยอดสู่ทฤษฎีสัมพันธภาพทั่วไปของอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์) แรงตึงผิว และแรงบิด เป็นที่มาของชื่อ "มหาวิทยาลัยเอิตเวิช โลรานด์" แทนชื่อเดิมว่า "มหาวิทยาลัยบูดาเปสต์"
*อัลแบรต์ เซนท์-จเยอร์จยี (Szent-Györgyi Albert) (1893–1986) นักชีวเคมีรางวัลโนเบิล ผู้ค้นพบวิตามินซี
*จอห์น ฟอน นอยมันน์ (John von Neumann) (1903–1957) นักคณิตศาสตร์และนักวิทยาศาสตร์อัจฉริยะ ผู้คิดค้นทฤษฎีจำนวนมากในสาขาควอนตัมฟิสิกส์ ทฤษฎีเกม วิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ และสถิติศาสตร์
*อิกนาทซ์ เซ็มเมิลไวส์ (Semmelweis Ignác) (1818–1865) แพทย์สูติศาสตร์ผู้บุกเบิกการทำหัตถการปลอดเชื้อเพื่อลดอุบัติการณ์ของการติดเชื้อหลังคลอด เป็นที่มาของชื่อ มหาวิทยาลัยเซ็มเมิลไวส์ (Semmelweis Egyetem)
*โซลตาน บอย (Bay Zoltán) (1900–1992) นักฟิสิกส์ผู้คิดค้นไมโครเวฟ
*วิกโตร์ โอร์บาน (Orbán Viktor) (1963–) นายกรัฐมนตรีของประเทศฮังการี
*ยาโนช อาแดร์ (Áder János) (1959–) ประธานาธิบดีคนที่ 5 ของประเทศฮังการี
*มิฮาย บอบิตช์ (Babits Mihály) (1883–1941) นักกวีชื่อดังของฮังการี
*ลอโยช โคชชูต (Kossuth Lajos) (1802–1894) รัฐบุรุษ ดำรงตำแหน่งเป็นประธานาธิบดีผู้ว่าการของราชอาณาจักรฮังการี ระหว่างการปฏิวัติฮังการี ค.ศ.1848
* จอร์จ วอน เบเกชี (Békésy György) (1899–1972) นักชีวฟิสิกส์ ผู้ได้รับรางวัลโนเบลในการวิจัยเรื่องหน้าที่ของหูชั้นในรูปหอยโข่งในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
* อาร์พาด บ็อกช์ (Bogsch Árpád) (1919–2004) นักกฎหมาย ผู้ได้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการองค์การทรัพย์สินทางปัญญาแห่งโลก (WIPO) และเลขาธิการสหภาพนานาชาติเพื่อคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ (UPOV)
* โยแจ็ฟ เอิตเวิช (Eötvös József) (1813–1871) นักกฎหมายและนักเขียนชาวฮังการี
* ปาล แอร์เดิช (Erdős Pál) (1913–1996) นักคณิตศาสตร์
* ยาโนช ฮอร์ชานยิ (Harsányi János) (1920–2000) นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล
* จเยอร์จยี แฮแวชี (Hevesy György) (1885–1966) นักเคมีผู้พัฒนาสารกัมมันตรังสีตามรอย สำหรับใช้ในกระบวนการทางชีวภาพและเคมี
* จยูลอ ยูฮาซ (Juhász Gyula) (1883–1937) นักกวีชาวฮังการี
* โซลตาน โคดาย (Kodály Zoltán) (1882–1967) นักประพันธ์เพลงชาวฮังการี
* แดเจอ โคซโตลานยิ (Kosztolányi Dezső) (1885–1936) นักเขียน
* ฟึเลิป เลนาร์ด (Lénárd Fülöp) (1862–1947) นักฟิสิกส์รางวัลโนเบล ผู้คิดค้นรังสีแคโทด
* โยแจ็ฟ แล็นโฮชเช็ค (Lenhossék József) (1818–1888) แพทย์และนักมานุษยวิทยา
* ลาซโล โลวาซ (Lovász László) (1948–) นักคณิตศาสตร์

## อ้างอิง

เอิตเวิช โลรานด์
หมวดหมู่:มหาวิทยาลัยเอิตเวิช_โลรานด์
หมวดหมู่:บูดาเปสต์