พระยามหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิรยศิริ)

**มหาอำมาตย์โท พระยามหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิรยศิริ)** (30 พฤษภาคม พ.ศ. 2408 - 14 มกราคม พ.ศ. 2499) ขุนนางชาวไทยเป็นอดีตรองเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย อดีตราชปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย อดีตปลัดบัญชีกระทรวงมหาดไทย อดีตองคมนตรี ต้นตระกูลวิรยศิริ และเป็นบิดาของนายทวีศักดิ์ วิรยศิริ, สรรพสิริ วิรยศิริ

## รับราชการ
พระมหาอำมาตยาธิบดีเริ่มต้นรับราชการใน กรมแผนที่ ในสมัยที่ พระวิภาคภูวดล (เจมส์ แมคคาร์ที) ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้ากรม กระทั่งได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น **หลวงเทศาจิตรพิจารณ์**

ต่อมาในปี พ.ศ. 2435 หลวงเทศาจิตรพิจารณ์ก็ได้ถูกโอนย้ายมารับราชการที่ กระทรวงมหาดไทย ในตำแหน่งพนักงานวิเศษ จากนั้นในวันที่ 4 ตุลาคม ปีเดียวกันท่านก็ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น **พระสฤษดิพจนกร** ถือศักดินา 800

ในวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2439 ระหว่างงานพระราชพิธีฉัตรมงคลท่านได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น **พระยาสฤษดิพจนกร** ถือศักดินา 1000 โดยในวันรุ่งขึ้นท่านยังได้รับพระราชทาน โต๊ะกาทองคำ ด้วยต่อมาในวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2441 ระหว่างงานเฉลิมพระชนมพรรษา ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ท่านได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น **พระยาศรีสหเทพ** คงถือศักดินา 1000

จากนั้นในวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2442 เมื่อ **พระยาราชวรานุกูล (อ่วม)** ซึ่งดำรงตำแหน่งราชปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทยได้ถวายบังคมลาออกจากตำแหน่งหน้าที่ราชการ ท่านจึงได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งราชปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทยสืบต่อมา ต่อมาในวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2450 พระยาศรีสหเทพได้รับโปรดเกล้าฯ ให้รักษาราชการแทนในตำแหน่งเจ้ากรมราชโลหกิจ กระทั่งวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 จึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น **พระยามหาอำมาตยาธิบดี จุลราชสีห์มุรธาธร สถาพรพิริยพาห** ถือศักดินา 3000

ในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2456 ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งรองเสนาบดีกระทรวงมหาดไทยโดยมี พระยากำแหงสงคราม ข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลนครราชสีมาซึ่งในเวลาต่อมาคือ เจ้าพระยามุขมนตรี (อวบ เปาโรหิตย์) มาดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงมหาดไทยแทนสืบต่อมา

## ตำแหน่งราชการและบรรดาศักดิ์
* หลวงเทศาจิตรพิจารณ์
* พ.ศ. 2435 พนักงานวิเศษ
* 4 ตุลาคม พ.ศ. 2435 พระสฤษดิพจนกร
* 21 ตุลาคม พ.ศ. 2439 เลขาธิการ หอพระสมุดวชิรญาณ
* 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2439 พระยาสฤษดิพจนกร
* 20 กันยายน พ.ศ. 2441 พระยาศรีสหเทพ
* 17 เมษายน พ.ศ. 2442 ราชปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย
* 19 ตุลาคม พ.ศ. 2442 บรรณารักษ์หอพระสมุดวชิรญาณ
* 11 กันยายน พ.ศ. 2443 รัฐมนตรี
* 29 กันยายน พ.ศ. 2447 ผู้บัญชาการ กรมไปรษณีย์โทรเลข
* 14 ธันวาคม พ.ศ. 2447 พ้นจากตำแหน่งผู้บัญชาการกรมไปรษณีย์โทรเลข
* 19 เมษายน พ.ศ. 2450 รักษาราชการแทนเจ้ากรมราชโลหกิจ
* 24 ตุลาคม พ.ศ. 2453 องคมนตรี
* 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 พระยามหาอำมาตยาธิบดี จุลราชสีห์มุรธาธร สถาพรพิริยพาห ถือศักดินา 3000
* 12 เมษายน พ.ศ. 2456 รองเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย
* 3 ธันวาคม พ.ศ. 2457 - ผู้บังคับการกรมราบที่ 3
* 9 มิถุนายน พ.ศ. 2458 – ราชองครักษ์เวรเสือป่า
* 8 สิงหาคม พ.ศ. 2458 - ผู้รั้งตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย
* 1 มกราคม พ.ศ. 2458 อุปราชมณฑลภาคตะวันตกและสมุหเทศาภิบาลมณฑลนครชัยศรี
* 9 มกราคม พ.ศ. 2458 ผู้บัญชาการกองเสนาตะวันตก

## ยศ
* 20 สิงหาคม พ.ศ. 2454 - มหาอำมาตย์โท
* 15 ธันวาคม พ.ศ. 2454 - นายหมู่ตรี
* 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2454 - นายหมู่โท
* 11 มกราคม พ.ศ. 2455 - นายหมู่เอก
* 31 ธันวาคม พ.ศ. 2457 - นายกองตรี
* 1 มกราคม พ.ศ. 2458 - มหาเสวกโท
* 6 มกราคม พ.ศ. 2459 - นายกองโท
* 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2459 - นายกองเอก

### เครื่องหมายยศ
* 1 มกราคม พ.ศ. 2459 – กุญแจทอง ชั้นที่ 2

## งานเขียน

## เครื่องราชอิสริยาภรณ์
พระยามหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิรยสิริ) ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้
### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

### ต่างประเทศ
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมอริซและลาซารัส ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์ปิอุสที่ 9 ชั้นที่ 3
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ฟรันทซ์ โยเซ็ฟ ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญอันนา ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาวขั้วโลก ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์แดนเนอโบร ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อัลเบร็ชท์ ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงกุฎปรัสเซีย ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลออปอล ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์สิงโตแซริงเงอร์ ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์การ์โลสที่ 3 ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ปฏิสนธินิรมลแห่งวีลาวีซอซา ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออสมาเนห์ ชั้นที่ 2
*  :
** พ.ศ. 2450 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 2

## อ้างอิง

หมวดหมู่:ขุนนางไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:สนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศส ร.ศ. 125
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 6
หมวดหมู่:ปลัดกระทรวงมหาดไทยไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ป.ฮ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ว.
หมวดหมู่:ขุนนางในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ จ.ป.ร.3