คณะมนตรีราชวงศ์หมิง

**คณะมนตรีราชวงศ์หมิง** หรือ**เน่ย์เก๋อราชวงศ์หมิง** () เป็นคณะบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชโองการของจักรพรรดิหมิงเฉิงจู่ โดยทรงมีพระราชประสงค์ให้มีลักษณะเป็นสภาปรึกษาราชการแผ่นดินในพระองค์ สมเด็จพระจักรพรรดิของราชวงศ์หมิง ตั้งแต่ศักราชหงอู่ปีที่ 35 (ค.ศ. 1402) จนถึงหย่งลี่ปีที่ 16 (ค.ศ. 1662) ต่อมาบทบาท และอำนาจได้เพิ่มขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป จนกลายเป็นองค์กรศูนย์กลางการบริหารของราชวงศ์หมิง จำนวนขุนนางในคณะมนตรีมีตั้งแต่ 1 ถึง 7 คนไม่เท่ากัน และเมื่อคณะมนตรีได้รับพระราชโองการให้ออกไปปฏิบัติราชการภายนอก มักเรียกตนเองว่าคณะมนตรี หรือเก๋อปู้ (閣部)

จักรพรรดิหมิงไท่จู่ทรงยกเลิกสำนักจงซู และตำแหน่งอัครมหาเสนาบดี ช่วงแรกคณะมนตรี (内阁) ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาและราชเลขาธิการเท่านั้น โดยจักรพรรดิ มีพระราชอำนาจตัดสินพระทัยในขั้นสุดท้าย และคณะมนตรีก็แทบไม่มีโอกาสเข้าร่วมตัดสินราชการของแผ่นดิน

ต่อมารัชสมัยจักรพรรดิหมิงเหรินจง และจักรพรรดิหมิงเซวียนจง มหาอำมาตย์เริ่มมีอำนาจมากขึ้นเนื่องจากเป็นพระอาจารย์ของพระรัชทายาท จึงได้รับการเลื่อนตำแหน่งจนมีศักดิ์เทียบกับสามเสวกไท่จื่อ (太子三孤) ซึ่งเป็นตำแหน่งขุนนางใหญ่

ต่อมาในรัชสมัยจักรพรรดิหมิงเซวียนจง ไม่ว่างานราชการใหญ่น้อยเพียงใด พระองค์ทรงปรึกษาความเห็นของมหาอำมาตย์หยางซื่อฉีก่อนจึงมีพระบรมราชวินิจฉัย แม้ว่าเจียนอี้ (蹇义) เสนาบดีกระทรวงขุนนาง และเซี่ยหยวนจี (夏原吉) เสนาบดีกระทรวงพระคลังเมื่อได้รับการเรียกเข้าเฝ้าฯ จะสามารถถวายงานราชการของกระทรวงได้อย่างใกล้ชิด แต่ก็ยังห่างชั้นจากมหาอำมาตย์หยางซื่อฉี และสมาชิกของคณะมนตรี ที่มีโอกาสเข้าเฝ้าสมเด็จพระจักรพรรดิเป็นการเฉพาะ

นับแต่นั้นมา อำนาจของคณะมนตรีจึงเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนถึงช่วงกลางรัชสมัยจักรพรรดิหมิงซื่อจง เมื่อ เซี่ยเหยียน (夏言) และเหยียนซง (严嵩) ดำรงตำแหน่งประธานคณะมนตรี สถานะของพวกเขาเด่นชัดเสมือนเป็นอัครมหาเสนาบดี และยังสามารถกดอำนาจของหกกระทรวงได้ แต่ถึงแม้ว่ามหาอำมาตย์ที่เป็นหัวหน้าคณะมนตรี ซึ่งเรียกว่าประธานมนตรี (内阁首辅) จะมีอำนาจในการจัดทำ**ร่างหมาย** หรือ**เพี่ยวหนี่ (票拟)** คือเสนอความเห็นต่อฎีกา แต่ก็จำเป็นต้องพึ่งพาขันทีภายในวังในการนำเอกสารไปให้จักรพรรดิทรงเขียนด้วยหมึกแดง เรียกว่า**ผีหง (批红)** อำนาจหน้าที่ของหัวหน้าคณะมนตรีจึงมีลักษณะคล้ายกับอัครมหาเสนาบดีในอดีต แต่จำเป็นต้องร่วมมือกับขันทีจึงจะสามารถบริหารแผ่นดินได้ เช่น กรณีจางจวีเจิ้งที่ร่วมมือกับมหาขันทีเฝิงเป่า (冯保)

## ความเป็นมา

ช่วงต้นของราชวงศ์หมิง ได้สืบทอดระบบการปกครองจากราชวงศ์หยวน โดยจัดตั้งสำนักจงซู (中书省) และแต่งตั้งตำแหน่งอัครมหาเสนาบดีซ้ายและขวา ต่อมาหงอู่ปีที่ 13 (ค.ศ. 1380) ภายหลังคดีหูเหวยยง จักรพรรดิหมิงไท่จู่ ทรงยกเลิกสำนักจงซู แล้วแบ่งอำนาจของสำนักจงซูไปให้หกกระทรวงแทน และตำแหน่งข้าราชการของสำนักจงซูถูกยกเลิก เหลือไว้เพียงตำแหน่งอาลักษณ์จงซู หรือจงซูเส่อเหริน (中书舍人) เท่านั้น

และในเดือนเก้าของปีเดียวกัน ทรงตั้งตำแหน่งสี่ราชเลขาธิการ โดยแต่งตั้งราชบัณฑิตหวังเปิ่น (王本) ให้ดำรงตำแหน่งดังกล่าว ต่อมาหงอู่ปีที่ 15 ได้ยกเลิกตำแหน่งนี้อีกครั้ง และได้เลียนแบบระบบของราชวงศ์ซ่ง โดยทรงตั้งตำแหน่ง มหาอำมาตย์ (大学士) ประจำอาคารต่าง ๆ ได้แก่ พระที่นั่งฮว่าไก (华盖殿), พระที่นั่งอู่อิง (武英殿), หอเหวินหยวน (文渊阁) และหอตงเก๋อ (东阁)

ในขณะนั้นเซ่าจื้อ (邵质) เสนาบดีกระทรวงพิธีการ, อู๋ป๋อจง (吴伯宗) ราชบัณฑิต, ซ่งเน่อ (宋讷) อธิบดีฮั่นหลินและอู๋เฉิน (吴沉) อาลักษณ์หลวงได้รับแต่งตั้งให้เป็นมหาอำมาตย์ประจำทั้งสี่อาคารตามลำดับ ต่อมาทรงตั้งตำแหน่งมหาอำมาตย์ประจำพระที่นั่งเหวินฮว่า (文华殿大学士) ขึ้นอีกหนึ่ง และโปรดให้ราชบัณฑิตอาวุโส เช่น เป้าซฺวิน (鲍恂), อฺวี๋เฉียน (余诠) และจางฉางเหนียน (张长年) มาดำรงตำแหน่ง เพื่อทำหน้าที่พระอาจารย์ของพระรัชทายาท โดยมีลำดับศักดิ์เป็นขุนนางขั้นห้าเอก (正五品) และอำนาจหน้าที่หลักของตำแหน่งนี้มีเพียงการทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาเท่านั้น

ในรัชสมัยจักรพรรดิเจี้ยนเหวิน ทรงเปลี่ยนตำแหน่งมหาอำมาตย์ (大學士) เป็นอำมาตย์ (學士) และปลดมหาอำมาตย์ทั้งหมดออก จากนั้นทรงตั้งตำแหน่งอำมาตย์ประจำแต่ละอาคารขึ้นแทน ต่อมาจึงเปลี่ยนชื่อพระที่นั่งจิ่นเซิน (謹身殿) เป็นพระที่นั่งเจิ้งซิน (正心殿) และตั้งตำแหน่งอำมาตย์ประจำพระที่นั่งเจิ้งซิน

ภายหลังจากจักรพรรดิหมิงเฉิงจู่ ทรงยึดพระราชอำนาจจากเหตุการณ์จิ้งหนานแล้ว โปรดให้เจี่ยจิ้น (解縉), หู กว่าง (胡廣), หยาง หรง (楊榮) และขุนนางอื่น ๆ เข้าไปปฏิบัติหน้าที่ในหอเวินหยวน (文淵閣) เพื่อเข้าร่วมพิจารณาราชการสำคัญ นับแต่นั้นเป็นต้นมาระบบคณะมนตรี (內閣) จึงได้ถือกำเนิดขึ้น ช่วงนั้นขุนนางที่เข้าเป็นสมาชิกคณะมนตรีล้วนมาจากสำนักฮั่นหลิน (翰林院) มิได้ควบตำแหน่งในหกกระทรวง จึงไม่อาจใช้อำนาจบังคับบัญชาเหนือขุนนางระดับเสนาบดีได้ ทำให้ขุนนางใหญ่เมื่อถวายฎีกา ก็ไม่จำเป็นต้องแจ้งให้คณะมนตรีทราบ

ในรัชสมัยจักรพรรดิหมิงเหรินจง เนื่องจากหยางซื่อฉี และหยางหรงเคยเป็นขุนนางเก่าประจำวังบูรพา (東宮) จึงทรงแต่งตั้งหยางซื่อฉีขึ้นเป็นรองเสนาบดีกระทรวงพิธีการ กับตำแหน่งมหาอำมาตย์พระที่นั่งฮั่วไก และแต่งตั้งหยางหรงเป็นอธิบดีไท่ฉาง (太常卿) กับตำแหน่งมหาอำมาตย์พระที่นั่งจิ่นเซิน

นับแต่นั้นมาคณะมนตรี (內閣) จึงเริ่มมีความสำคัญและอำนาจมากขึ้น ต่อมาเมื่อหยางซื่อฉี, หยางหรง และขุนนางอื่น ๆ ที่เป็นมหาอำมาตย์ต่างได้รับตำแหน่งเสนาบดี (尚書) ควบด้วยแล้วจึงทำให้มีอำนาจมากในราชสำนัก

ในรัชสมัยจักรพรรดิจิ่งไท่ หวังเหวิน (王文) ซึ่งเดิมดำรงตำแหน่งผู้ตรวจสอบซ้าย (左都御史) ได้เลื่อนขึ้นเป็นเสนาบดีกระทรวงขุนนาง และเข้าเป็นสมาชิกคณะมนตรี ตั้งตำแหน่งอาลักษณ์จงซู (中書舍人) ประจำห้องเก้าฉื้อ (誥敕房) และห้องจื้อฉื้อ (制敕房) ส่วนหกกระทรวง ให้รับพระราชโองการผ่านคณะมนตรีทำให้อำนาจของคณะมนตรีเพิ่มมากยิ่งขึ้น ภายหลังรัชสมัยจักรพรรดิเจียจิ้ง ตำแหน่งของคณะมนตรีถูกจัดให้อยู่เหนือหกกระทรวง ช่วยจักรพรรดิบริหารแผ่นดิน

## ดูเพิ่มเติม
*รายชื่อประธานมนตรีราชวงศ์หมิง

## อ้างอิง

หมวดหมู่:คณะรัฐมนตรีแบ่งตามยุคของจีน
หมวดหมู่:คณะมนตรีราชวงศ์หมิง
หมวดหมู่:ราชการส่วนกลางของราชวงศ์หมิง